Του Yavor Tarinski
Η ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα της Αθήνας αποτέλεσε μια πράξη οικειοποίησης, χαρακτηριστική των κατακτητών, καθώς και μια ακροδεξιά έκκληση για περισσότερο εθνικισμό και πόλεμο. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ επιχείρησε να ιδιοποιηθεί τον δημόσιο τόπο και χρόνο στο όνομα της κυριαρχίας και της ιμπεριαλιστικής φιλοδοξίας.
Από τη μία πλευρά, στόχευσε στη χρονική διάσταση της Αρχαίας Ελλάδας εν γένει, οικειοποιούμενος την κληρονομιά της ως κτήμα των ΗΠΑ. Αρνήθηκε την ιστορική πραγματικότητα της ένταξής της στον ευρύτερο μεσογειακό κόσμο της αρχαιότητας και της στενής διασύνδεσής της με τους ανατολικούς πολιτισμούς του παρελθόντος. Αντίθετα, έθεσε αυτή την κληρονομιά στην υπηρεσία των σύγχρονων ιμπεριαλιστικών φιλοδοξιών των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, δημιουργώντας ένα τεχνητό ρήγμα που υποτίθεται ότι υφίσταται από την αρχαιότητα μεταξύ «Δύσης» και «Ανατολής» — ένα ρήγμα που προορίζεται να δικαιολογήσει τον πόλεμο, την καταστροφή και τη γενοκτονία.
Από την άλλη, η επιλογή του Ρούμπιο να μιλήσει στην Πνύκα στόχευσε στη χωρική διάσταση του τόπου — του χώρου όπου πραγματοποιούνταν οι γενικές συνελεύσεις κατά τη δημοκρατική περίοδο της Αρχαίας Αθήνας. Παρότι η αθηναϊκή πόλις ήταν σημαδεμένη από την πατριαρχία και τη δουλεία, ανέπτυξε ένα εννοιολογικό και θεσμικό πλαίσιο που επέτρεπε τη διαχείρισή της από μια δημόσια συνέλευση για μερικούς αιώνες, στην οποία όλοι οι πολίτες (ελεύθεροι άνδρες) είχαν δικαίωμα συμμετοχής. Αυτός ο συμμετοχικός θεσμός αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για την εμφάνιση παρόμοιων συνελευσιακών, πρόσωπο-με-πρόσωπο οργάνων του λαού σε μεταγενέστερες επαναστάσεις ανά τον κόσμο, όπου η πολιτική συμμετοχή καθολικοποιήθηκε για όλα τα φύλα και η δουλεία απορρίφθηκε ολοκληρωτικά.
Ο σύγχρονος κοινοβουλευτισμός, στο πλαίσιο του οποίου εντάσσεται η σημερινή επίσημη θέση του Ρούμπιο, δεν έχει καμία σχέση με την παράδοση της λαϊκής συνέλευσης, αλλά αποτελεί απόγονο μιας άλλης παράδοσης — εκείνης της ολιγαρχίας, όπως αυτή αναπτύχθηκε στην Αρχαία Σπάρτη ή στη Ρωμαϊκή Ρεπούμπλικα. Η επικράτηση του κοινοβουλευτισμού κατά την πρώιμη νεότερη εποχή έγινε αντιληπτή από τις τότε αναδυόμενες νέες ελίτ ως ένα εργαλείο περιορισμού του απελευθερωτικού ορίζοντα των εργαζόμενων μαζών στο εκλογικό πεδίο της αντιπροσώπευσης και ανάθεσης, μέσα σε ένα μη άμεσο, ιεραρχικό και μη διαβουλευτικό πλαίσιο. Ακόμη πιο ειδικά, η πολιτική τάση στην οποία ανήκει ο Ρούμπιο —η ακροδεξιά— αποτελεί τον κυριότερο αντίπαλο του λαϊκού πάθους για αυτοδιαχείριση.
Γεμάτη ειρωνεία και αμηχανία, η ομιλία δεν είχε ως στόχο μια σοβαρή ιστορική διερεύνηση, αλλά μια διακήρυξη της «πολιτισμικής ανωτερότητας» του αμερικανικού ιμπεριαλισμού, απευθυνόμενη τόσο σε «φίλους» όσο και σε «εχθρούς». Για όποιον παίρνει στα σοβαρά την υπεράσπιση των οικουμενικών αξιών της δημοκρατικής αυτονομίας και αυτοδιάθεσης, όπως αυτές έχουν εκφραστεί ξανά και ξανά στην ιστορία μέσα από κοινότητες σε κάθε γωνιά του κόσμου, η ομιλία του Ρούμπιο δεν ήταν τίποτα λιγότερο από μια περαιτέρω δέσμευση σε ένα όραμα διαρκούς πολέμου, εθνικισμού, αυταρχισμού, αποκλεισμού κ.λπ.
Με λίγα λόγια, ένα όραμα στο οποίο πρέπει να αντιταχθούμε αν θέλουμε να έχουμε ένα βιώσιμο μέλλον σε αυτόν τον πλανήτη.
