Κείμενο: Δεληγιάννης Κωνσταντίνος, Ευρωπαϊκές Σπουδές : Ιστορία, Κοινωνία, Πολιτισμός, ΕΑΠ
«Πραγματικά δεν με νοιάζει πώς θα πεθάνει, αρκεί να πεθάνει», είπε ο Τραμπ. «Και πιστεύω ότι η θανατική ποινή είναι
ένας πολύ αξιοπρεπής τρόπος να πεθάνει»
Η αισθητικοποίηση μιας σωφρονιστικής ποινής -σε παράφραση της σκέψης του Βάλτερ Μπένγιαμιν- υποσκάπτει τα δημοκρατικά θεμέλια των δυτικών κρατών. Στη σκέψη του Μπένγιαμιν, η αισθητικοποίηση της πολιτικής αποτελεί «φυσικό» παρελκόμενο του φασιστικού και ναζιστικού πολιτικού φαινομένου. Σε αυτό το ολοκληρωτικό/αυταρχικό περιβάλλον, η λειτουργία του θεάματος έχει προπαγανδιστικό και πολιτικό περιεχόμενο.
Ως εκ τούτου, η πρωτόγνωρη ζωντανή τηλεοπτική μετάδοση της εκτέλεσης ενός βαρυποινίτη στον πυρήνα των δυτικών κρατών, τις ΗΠΑ, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως ένα τυπικό παράδειγμα δικαστικής πρακτικής· τουναντίον, αυτή η δικαστική πρακτική θα πρέπει να μας προβληματίσει σε βάθος.
Από μια φουκωική προσέγγιση, θα μπορούσε να αποκωδικοποιηθεί η πολιτική πρωτοβουλία του Αμερικανού Υπουργού Πολέμου, Πητ Χέγκσεθ, να επιτρέψει τη δημόσια εκτέλεση του Νιντάλ Χασάν. Σύμφωνα με τον Φουκώ, στην περίοδο της φεουδαρχίας η τιμωρία επιβαλλόταν δημόσια, ώστε η εξουσία του φεουδάρχη να καθίσταται ορατή από την κοινότητα. Ο φεουδάρχης έκανε επίδειξη της δύναμης και της κυριαρχίας του επί των υπηκόων του, παρουσιάζοντας σε ανοιχτή θέα τις επιπτώσεις σε όποιον παρανομούσε.
Αυτή η μεσαιωνική πρακτική είχε τελετουργικό και ιερό χαρακτήρα, αναδεικνύοντας τη δύναμη του μονάρχη ως του μοναδικού μέσου επιβολής της δικαιοσύνης. Πίσω, λοιπόν, από την ανακοίνωση του Υπουργού Πολέμου παρατηρείται μια οπισθοδρόμηση σε μεσαιωνικές τακτικές, όπου η τηλεοπτική εκτέλεση του βαρυποινίτη συνιστά μια πράξη με καθαρά αντιδραστικά και αντιδημοκρατικά χαρακτηριστικά.
Φαίνεται, λοιπόν, πως η ανάληψη της εξουσίας από την alt-right και τον Τραμπ μεταβάλλει καθοριστικά τα ποιοτικά στοιχεία των φιλελεύθερων εκλόγιμων ολιγαρχιών, αποσαρθρώνοντας την όποια δημοκρατική κουλτούρα είχε κατακτήσει ο δυτικός κόσμος τους τελευταίους αιώνες. Ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνεται ο Τραμπ και η κουστωδία του την εξουσία είναι η σταδιακή κατάργηση των θεσμικών ρυθμίσεων, οι οποίες αυτοπεριόριζαν την αυθαίρετη κρατική εξουσία δίνοντας, έστω και στομωμένα, λόγο στη βούληση της κοινωνίας.
Η δημόσια εκτέλεση δια τουφεκισμού από στρατιωτικό απόσπασμα έχει αποφασιστεί να πραγματοποιηθεί στις 3 Δεκεμβρίου 2026. Έως τότε, αναμένουμε να δούμε αν η αμερικανική κοινωνία θα δείξει κάποιο υγιές σημάδι αντίστασης ή αν θα παραδοθεί στην «απόλαυση» του τηλεοπτικού γεγονότος, συναινώντας με τις αποφάσεις του Αμερικανού Υπουργού Πολέμου, Πητ Χέγκσεθ, προσφέροντας υψηλά ποσοστά ηδονοβλεπτικής τηλεθέασης.
Βιβλιογραφία:
The LiFO team. (2026, 10 Οκτωβρίου). ΗΠΑ: Οι δημόσιες εκτελέσεις σταμάτησαν πριν από σχεδόν έναν αιώνα. Γιατί ξαναρχίζουν τώρα; LiFO.
https://www.lifo.gr/now/world/ipa-oi-dimosies-ekteleseis-stamatisan-prin-apo-shedon-enan-aiona-giati-xanarhizoyn-tora
