Κείμενο: Δεληγιάννης Κωνσταντίνος (Ευρωπαϊκές Σπουδές: Ιστορία, Κοινωνία, Πολιτισμός, ΕΑΠ)
Γράφω τα ακόλουθα με αφορμή τις πρόσφατες εκλογές στη Γερμανία και την άνοδο του AfD.
Οι οργισμένες λύσεις, η συναισθηματική καθυστέρηση και η ψηφιακή παρειδωλία εκκολάπτουν τη σύγχρονη ακροδεξιά. Το απορητικό, ωστόσο, στοιχείο είναι το πώς η αιμοβόρα και οπαδική ιδιοσυστασία αυτού του εσωστρεφούς και αυτοκαταστροφικού κόσμου, από μια περιθωριακή αντίληψη, κατακτά ολοένα και περισσότερο τη δημόσια σφαίρα, καθορίζοντας σε μεγάλο βαθμό την πολιτική ατζέντα των δυτικών κοινωνιών.
Λίπασμα αυτής της βάρβαρης ιστορικής περιόδου είναι σε μεγάλο βαθμό οι πολιτικές των προγραμμάτων λιτότητας, των «κοστολογημένων» προεκλογικών υποσχέσεων και της υποτιθέμενης τεχνοκρατικής επάρκειας.
Οι πολιτικές δυνάμεις της κατ’ επίφαση σοβαρής και πραγματιστικής αντίληψης, επί της ουσίας, ενίσχυσαν τις οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες, ρίχνοντας μια μεγάλη μερίδα του κόσμου στη βορά της ανθρωποφαγικής ελεύθερης αγοράς.
Ωστόσο, αυτή η θλιβερή πορεία δεν οφείλεται μονάχα στην πολιτική ανεπάρκεια των δυνάμεων της νεοφιλελεύθερης πολιτικής, αλλά και στην κορεσμένη σκέψη της Αριστεράς, η οποία αδυνατεί να αντεπεξέλθει στις ανάγκες της επικαιρότητας. Σε ένα κλίμα αναμολόγητου πένθους μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού, εμμένει σε εργαλεία και λογικές του προηγούμενου αιώνα.
Καταλυτικό ρόλο σε αυτή την ακροδεξιά στροφή διαδραματίζει και το μόνιμο σκηνικό ενός επικείμενου παγκόσμιου πολέμου. Καθώς, αντί αυτές οι δύσκολες ιστορικές συγκυρίες να μετατρέπονται σε ευκαιρία για έναν ψύχραιμο και δημιουργικό πολιτικό αναστοχασμό, επιτείνουν τον φόβο και την καταστροφολογία, αναζωπυρώνοντας το φαντασιακό του μιλιταρισμού και του επιθετικού εθνικισμού. Σε στιγμές, λοιπόν, ψυχικής περιχάρακωσης, ο δυτικός άνθρωπος καταφεύγει στην ασφάλεια των φανατικών απλουστεύσεων, των εμμονικών φαντασιακών σεναρίων και της νοσηρής καχυποψίας.
Σε αυτό το νέο πολιτικό τοπίο, ο εφησυχασμός πίσω από τη λογική των θεσμικών απαγορεύσεων δεν αρκεί. Ο καιρός απαιτεί την ενεργοποίηση των δημοκρατικών αντιστάσεων, τόσο σε επίπεδο διαπροσωπικής καθημερινότητας όσο και σε επίπεδο συλλογικό. Αν θέλουμε να υπάρξει μια δυναμική απάντηση, αυτή θα έρθει μονάχα αν απομυθοποιηθεί η ιδέα της ανάθεσης, της κομματικής πρωτοπορίας και της εξειδικευμένης πολιτικής γραφειοκρατίας, ώστε οι δημοκρατικές ιδέες να ανακτήσουν τη δυναμική τους.
Άλλωστε, η δημοκρατική δράση δεν είναι πράξη ενός κλειστού πολιτικού κλαμπ, αλλά πράξη συλλογική των «από κάτω», μια πράξη χειραφέτησης και ελευθερίας.
