“Σε ετοιμότητα”, μας λένε, πως βρίσκεται ο κρατικός μηχανισμός για τη σημερινή κακοκαιρία. Είναι, όμως έτσι;
Την περασμένη Κυριακή είχα τη χαρά να μιλήσω, στα πλαίσια του τριημέρου του Heterotopia Project στη Καλαμάτα, σε ένα πάνελ με εξαίρετους συνομιλητές, σε μια εκδήλωση βασισμένη στο βιβλίο των Servigne και Stevens Πώς μπορεί να καταρρεύσουν τα πάντα (εκδ. Στάσει Εκπίπτοντες). Το βιβλίο εξετάζει διάφορα σενάρια κοινωνικής κατάρρευσης λόγω των κρίσεων που επιδεινώνονται ή/και προκαλούνται άμεσα από το κυρίαρχο καπιταλιστικό-κρατικό σύστημα.
Προειδοποιώντας ότι η κατάρρευση δεν συμβαίνει σε μια στιγμή αλλά παρατείνεται χρονικά, οι συγγραφείς παραθέτουν παραδείγματα Δυτικών κοινωνιών στις οποίες η κατάρρευση έχει ήδη ξεκινήσει, μία εκ των οποίων, όπως αναφέρουν, είναι η σύγχρονη Ελλάδα. Επισημαίνουν το γεγονός ότι, ενώ οι εγχώριες κυβερνώσες ελίτ κομπάζουν για την οικονομική ανάπτυξη της χώρας, η πολιτεία στην πραγματικότητα αδυνατεί ολοένα και περισσότερο να καλύψει ακόμη και τις βασικές ανάγκες και υποδομές του ευρύτερου πληθυσμού.
Πράγματι, βλέπουμε πώς σε έναν κόσμο όπου το σύμπλεγμα Κεφαλαίου-Έθνους-Κράτους μάς έχει ωθήσει σε μια ανθρωπογενή κλιματική κρίση υπαρξιακών πλέον διαστάσεων, η ελληνική πολιτεία καταφεύγει όλο και συχνότερα στην «προληπτική παράλυση», όπως σήμερα – καλώντας απλώς τον πληθυσμό να παραμείνει στα σπίτια του όταν αναμένονται έντονα φαινόμενα, καθώς δεν έχουν απομείνει αλλά ούτε και διαθέτει επαρκείς δημόσιες υπηρεσίες και υποδομές, έπειτα από χρόνια νεοφιλελεύθερης δομικής προσαρμογής, γραφειοκρατικής διαχείρισης και πολεοδομικού σχεδιασμού με γνώμονα το κέρδος (κάτι το οποίο, για παράδειγμα, έχει μετατρέψει την Αθήνα σε μία πόλη εντελώς ανίκανη να αντέξει ακόμα και μια μέτρια βροχόπτωση) κ.λπ.
Ταυτοχρόνως, καλούμαστε ως κοινωνία να συνηθίσουμε αυτή την κατάσταση της μόνιμης κατάρρευσης – όπως αναγκαστήκαμε να “συνηθίσουμε” τα τρένα και τα αεροπλάνα τα οποία κινούνται με επικίνδυνα απαρχαιωμένα συστήματα ή και χωρίς απαραίτητες δικλείδες ασφαλείας. Και όπως υπογραμμίζουν οι Servigne και Stevens, δυστυχώς οι άνθρωποι τείνουν να συνηθίζουν τις συνθήκες που συνοδεύουν την κατάρρευση.
Αυτή η εν εξελίξει κατάσταση δεν περιορίζεται στην Ελλάδα – σημάδια κατάρρευσης παρατηρούνται επίσης σε άλλες χώρες της περιφέρειας της ΕΕ, και πιο πρόσφατα ακόμη και στις πλουσιότερες χώρες. Το κρίσιμο εδώ πρόβλημα είναι ότι δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τις κρίσεις που βιώνουμε και τον κίνδυνο της ολικής κατάρρευσης με τα σημερινά εργαλεία: Το κυρίαρχο σύστημα, λόγω του ότι βασίζεται δογματικά στην απεριόριστη οικονομική ανάπτυξη και τη συγκέντρωση εξουσίας, παραμένει μυωπικό απέναντι στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και την καθολική προστασία της φύσης και όλων των μελών της κοινωνίας.
Δεν σταματούμε να πιστεύουμε ότι ο δρόμος που δεν οδηγεί στη βαρβαρότητα είναι αυτός της κινητοποίησης των κοινωνιών από-τα-κάτω, ώστε να θεσπίσουν βιώσιμες δημοκρατικές και οικολογικές εναλλακτικές μπροστά σε αυτό που έρχεται.
