Δεν μπορώ να σταματήσω να σκέφτομαι πόσο γρήγορα οι άνθρωποι μετέτρεψαν μια φρικτή επίθεση στο Σίδνεϊ σε μια έτοιμη «πολιτισμική» ιστορία.

Προτού καν ηρεμήσουν τα γεγονότα, πολιτικοί και σχολιαστές ξεστόμιζαν ήδη ισχυρισμούς για την «ισλαμιστική τρομοκρατία», σαν να ήταν ένα αντανακλαστικό, όχι έρευνα. Και έπειτα προκύπτει η λεπτομέρεια που δεν ταιριάζει στο σενάριο: οι αναφορές λένε ότι ένας άνδρας ονόματι Άχμεντ αλ-Άχμαντ έτρεξε κατά μέτωπο προς τη βία και βοήθησε στον αφοπλισμό του ενός επιτιθέμενου, ακόμη και αφότου τραυματίστηκε. Ένα όνομα που ακούγεται μουσουλμανικό, σώζει εβραϊκές ζωές σε μια εβραϊκή συγκέντρωση – το είδος της ανθρώπινης πραγματικότητας που θα έπρεπε να σπάσει τα τεμπέλικα δίπολα. Αντ’ αυτού, αγνοείται, ελαχιστοποιείται ή μετατρέπεται σε «εξαίρεση» ώστε να επιβιώσει η προκατάληψη.

Ο Νετανιάχου έσπευσε να οπλίσει τη σφαγή του Σίδνεϊ κατηγορώντας την ευρύτερη προσπάθεια για παλαιστινιακό κράτος, σαν τα παλαιστινιακά δικαιώματα να είναι κάποιο είδος «τρομοκρατίας», ενώ ο υπουργός Υγείας της Ελλάδας Άδωνις Γεωργιάδης αμέσως χαρακτήρισε τους επιτιθέμενους «ισλαμιστές τρομοκράτες» πριν τα γεγονότα προλάβουν να δημοσιοποιηθούν.

Αυτό είναι ρατσισμός – απλός και συγκεκριμένος: η μετατροπή του εβραϊκού πόνου σε πρόσχημα για την ποινικοποίηση των Παλαιστινίων και η μετατροπή μιας αντισημιτικής θηριωδίας σε συλλογική καχυποψία για τους μουσουλμάνους. Είναι ο ίδιος αποικιακός αλγόριθμος κάθε φορά: αντικατάσταση της έρευνας με κάποια ταυτότητα, αντικατάσταση των ανθρώπων με ετικέτες και στη συνέχεια προσποίηση ότι το μίσος «απλώς συνέβη».

Η ίδια αυτή σήψη εγκεφάλου εμφανίζεται στον τρόπο που οι άνθρωποι μιλάνε για την Παλαιστίνη, τη Δυτική Ασία και όλα όσα την περιβάλλουν. Πάρτε για παράδειγμα τον Khaled Meshaal που φέρεται να εκφράζει χαρά για την πτώση του Άσαντ. Αν ζείτε μέσα σε μια απλοποιημένη, βασισμένη σε στρατόπεδα αφήγηση (καμπισμός), αυτό είναι ένα άβολο γεγονός. Και τι συμβαίνει; Η ακροδεξιά το αρπάζει για να κάνει την προπαγάνδα της. Εν τω μεταξύ, τμήματα της αριστεράς που είναι «υπέρ του Άξονα της Αντίστασης» σιωπούν, επειδή η παραδοχή αυτού θα τους ανάγκαζε να αντιμετωπίσουν μια βασική αλήθεια: η περιοχή δεν αποτελεί ένα ενιαίο μπλοκ και οι άνθρωποι δεν είναι πιόνια σε σκάκι.

Αυτό είναι το βασικό πρόβλημα: η ανθρώπινη αυτενέργεια διαγράφεται.

Οι Σύριοι γίνονται «ένα έργο της CIA» ή «ένας τρομοκρατικός όχλος». Οι Παλαιστίνιοι γίνονται είτε «καθαρά θύματα χωρίς πολιτική» είτε «σύμβολα ένοπλης λύτρωσης». Οι Εβραίοι γίνονται «η Δύση» και οι Μουσουλμάνοι γίνονται «η απειλή». Όλοι φορούν ένα κουστούμι στο ηθικό θεατρικό έργο κάποιου άλλου.

Και το ψεύτικο δίπολο «Ισλάμ εναντίον Δύσης» είναι μια κοινή επινόηση. Οι ιμπεριαλιστές συντηρητικοί το χρειάζονται για να δικαιολογήσουν την ασφάλεια, τον ρατσισμό και τον ατελείωτο πόλεμο. Το πολιτικό Ισλάμ το χρειάζεται για να φιμώσει τη διαφωνία, να διεκδικήσει το μονοπώλιο επί της αντίστασης και να ξεπλύνει τον αυταρχισμό ως «κουλτούρα».

Αρνούμαι αυτή την ανταλλαγή! Δεν μπορείς να υπερασπιστείς την εβραϊκή ασφάλεια δαιμονοποιώντας τους μουσουλμάνους. Και δεν μπορείς να υπερασπιστείς την Παλαιστίνη ρομαντικοποιώντας δικτάτορες ή αντιμετωπίζοντας τις κοινωνίες της δυτικής Ασίας ως διακοσμητικά στηρίγματα σε ένα γεωπολιτικό θέατρο.

The post Η πράξη του Αχμέντ αλ Άχμαντ σπάει τα εύκολα και τεμπέλικα δίπολα first appeared on Aυτολεξεί.

Υπάρχει μια μορφή βίας που δεν φορά στολή, δεν υψώνει τη φωνή της και δεν χρειάζεται να χύσει αίμα για να είναι αποτελεσματική. Μιλά μέσα από εκδοτικά επιτυχημένα βιβλία, κάθεται σε πανεπιστημιακά πάνελ, κάνει αναρτήσεις αλληλεγγύης και υπογράφει ψηφίσματα. Επιμένει σε μία κατανόηση πολιτισμική. Προειδοποιεί για τη Δυτική αλαζονεία. Σου λέει ότι η κριτική σε ένα καθεστώς μπορεί να εξυπηρετεί τον ιμπεριαλισμό. Σου χαμογελά, σε αποκαλεί σύντροφο και σε συμβουλεύει να προσέχεις. Είναι αυτό που ο Pierre Bourdieu αποκάλεσε κάποτε «ο ρατσισμός της διανόησης».

Αυτός ο ρατσισμός δεν διακηρύσσεται. Δεν χρησιμοποιεί προσβλητικούς όρους, δεν καίει σημαίες. Λειτουργεί μέσα από τον αποκλεισμό μεταμφιεσμένο σε φροντίδα, μέσα από τη φίμωση ντυμένη σε σεβασμό. Καθορίζει ποιος έχει δικαίωμα να μιλήσει και τι είδους πόνος θεωρείται πολιτικός. Αναπαράγει τις ίδιες ιεραρχίες που υποτίθεται ότι αντιμάχεται.

Και σήμερα, βρίσκει έναν παράξενο σύμμαχο σε αυτό που μπορεί να ονομαστεί ως αντεστραμμένος οριενταλισμός – η αυτόματη, δηλαδή, υπεράσπιση μη-Δυτικών αυταρχισμών, λες και κάθε κριτική είναι απλώς μια ακόμα αποικιοκρατική αφήγηση.

Ο Edward Said μάς έδωσε τη γλώσσα για να κατανοήσουμε πώς οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις παρουσίαζαν την Ανατολή: ως εξωτική, παράλογη, οπισθοδρομική και παθητική. Αλλά τι γίνεται όταν αυτές οι ίδιες αναπαραστάσεις αντιστρέφονται, όχι για να απελευθερώσουν αλλά για να δικαιολογήσουν; Όταν βίαια καθεστώτα τυλίγονται στον μανδύα της «πολιτισμικής αυθεντικότητας» και οι υπερασπιστές τους στη Δύση αναπαράγουν αυτόν τον ισχυρισμό -κάποιες φορές με κυνισμό, άλλες με ειλικρίνεια- σαν η καταστολή να αποτελεί ένα παρανοημένο τοπικό έθιμο;

Δεν πρόκειται για νέο φαινόμενο. Όμως η σύγκλιση του έργου του Bourdieu και του Said μάς βοηθά ώστε να δώσουμε ένα όνομα σε αυτό το φαινόμενο με μεγαλύτερη ακρίβεια. Από τη μία, έχουμε τη συμβολική βία της διανοητικής επιτήρησης, όπου συγκεκριμένες φωνές -συνήθως από τις ελίτ και συχνά Δυτικές- αποφασίζουν ποια οδύνη είναι «νόμιμη» και ποια αντίσταση είναι «υπερβολικά Δυτική», «πολύ φιλελεύθερη» ή «ανεπαρκώς αυθεντική». Από την άλλη, έχουμε τα απομεινάρια του οριενταλισμού να επιβιώνουν σε αντεστραμμένη μορφή: μια άρνηση να αντιμετωπιστεί η τυραννία όταν αυτή φορά παραδοσιακά ρούχα ή μιλά τη γλώσσα του αντιιμπεριαλισμού.

Η μεταθανάτια ζωή του Οριενταλισμού

Το Orientalism του Edward Said δεν ήταν απλώς ένα βιβλίο για την αποικιοκρατική ιστορία· ήταν μια διάγνωση για το πώς η εξουσία διαμορφώνει τη γνώση. Έδειξε πώς η Δύση επινόησε την «Ανατολή» ως κατηγορία – όχι για να την κατανοήσει, αλλά για να την εξουσιάσει. Οι αναπαραστάσεις της Ανατολής ως αισθησιακής, δεσποτικής, ανώριμης ή επικίνδυνης δεν ήταν ποτέ αθώες· νομιμοποιούσαν την κατάκτηση, την εκμετάλλευση και τη στρατιωτική κατοχή. Ο Said αποκάλυψε ότι η παραγωγή αυτής της γνώσης ήταν πολιτική και ριζωμένη στην αυτοκρατορική εξουσία.

Αλλά τι γίνεται όταν αυτή η κριτική μετατρέπεται σε ένα άθικτο δόγμα; Όταν κάθε προσπάθεια να περιγραφεί η πολιτική καταστολή που λαμβάνει χώρα στη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική ή τη Νότια Ασία κατηγορείται αυτομάτως για αναπαραγωγή οριενταλιστικών στερεοτύπων; Όταν κάθε κριτική απορρίπτεται ως ισλαμοφοβική, πολιτισμικά αλαζονική ή ως «Δυτικό βλέμμα»;

Το βλέπουμε σήμερα: Ένας φοιτητής φυλακίζεται στην Τεχεράνη ή το Κάιρο και κάποιος από την Αριστερά αναρωτιέται: «Μα δεν είναι οι Δυτικές φυλακές χειρότερες;» Μια γυναίκα καταγγέλλει την κρατική βία στη χώρα της και ένα ακαδημαϊκό πάνελ στην Ευρώπη κουνά σοβαρά το κεφάλι: «Ας προσέξουμε να μη συμβάλουμε στις ιμπεριαλιστικές αφηγήσεις». Το Καθεστώς προβάλλει ότι υπερασπίζεται την εθνική αξιοπρέπεια, την ισλαμική ταυτότητα ή τη μετααποικιακή κυριαρχία. Και πολλοί το ακούν…

Ο Said προειδοποίησε γι’ αυτό. Ήταν ξεκάθαρος: ο Οριενταλισμός δεν αποτελεί ασπίδα ενάντια σε κάθε κριτική. Ποτέ δεν δικαιολόγησε τον δεσποτισμό. Η οργή του δεν στρεφόταν μόνο ενάντια στον αποικιοκράτη, αλλά και σε όσους χρησιμοποιούσαν την αντιαποικιακή ρητορική για να καλύψουν τη δική τους εξουσία. Πίστευε ότι το καθήκον του διανοούμενου είναι να λέει την αλήθεια για την εξουσία – για κάθε εξουσία.

Κι όμως, σήμερα το έργο του χρησιμοποιείται αρκετές φορές για το αντίθετο: για να φιμώνονται τοπικές φωνές που αγωνίζονται ενάντια στα δικά τους καθεστώτα. Για να υπονοείται ότι όσοι καταγγέλλουν την καταπίεση στον αποκαλούμενο Παγκόσμιο Νότο είναι τάχα «μολυσμένοι» από Δυτική ιδεολογία. Πρόκειται για προδοσία του έργου του Said και για ισοπέδωση του πολιτικού αγώνα.

Ιράν: Όταν η Επιβίωση εκλαμβάνεται ως Συγκατάθεση

Τα στατιστικά είναι ξεκάθαρα. Οι Ιρανοί-ές δεν απομακρύνονται απλώς από τη θρησκευτική εκδοχή του Ισλαμικού Καθεστώτος – απορρίπτουν συνολικά την ηθική, πολιτισμική και πολιτική του εξουσία. Τα τζαμιά αδειάζουν, το χιτζάμπ χάνει τη συμβολική του ισχύ και μια νέα γενιά αναδύεται που δεν θέλει απλώς να αντέξει. Θέλει να ζήσει. Και θέλει να μιλήσει, χωρίς να χρειάζεται να μεταφράζει τον πόνο της σε λέξεις ευχάριστες για διανοούμενους της Δύσης ή της διασποράς.

Κι όμως, πολλοί από αυτούς τους διανοούμενους, ιδιαίτερα εντός της Δυτικής Αριστεράς, συνεχίζουν να επιμένουν πως κάθε αυστηρή κριτική στο Ισλαμικό Καθεστώς ενδέχεται να εξυπηρετήσει τον ιμπεριαλισμό. Χρησιμοποιούν τον Edward Said σαν ασπίδα, ψιθυρίζοντας «Οριενταλισμός» κάθε φορά που κάποιος τολμά να μιλήσει για συλλήψεις, επιβολή της μαντίλας, βασανιστήρια ή εκτελέσεις. Βλέπουν την Τυραννία και την ονομάζουν κουλτούρα. Βλέπουν την Εξέγερση και τη βαφτίζουν Δυτικό μιμητισμό.

Δεν είναι άγνοια – είναι ο ρατσισμός της διανόησης, με μια διαστροφική τροπή: μια επίφαση αλληλεγγύης που κρύβει μια βαθιά άρνηση να ακούσουν.

Εδώ συναντιούνται ο Bourdieu και ο Said. Ο Bourdieu μάς έδειξε πώς οι ελίτ καθορίζουν το τι μετρά ως έγκυρη γνώση. Ο Said αποκάλυψε πώς η αυτοκρατορία παράγει ψευδή γνώση για να εξουσιάζει. Αλλά κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει πλήρως είναι αυτή την τρίτη μορφή: όταν η γνώση, τυλιγμένη σε αντιιμπεριαλιστική φρασεολογία, γίνεται εργαλείο απονομιμοποίησης της αντίστασης. Αυτός είναι ο αντεστραμμένος Οριενταλισμός: όπου το καθεστώς παρουσιάζεται ως αυθεντικό, και όσοι το αμφισβητούν χαρακτηρίζονται μαριονέτες της Δύσης – ή, ακόμα χειρότερα, προδότες του δικού τους πολιτισμού.

Αυτή ακριβώς η λογική είναι που φιμώνει τις Ιρανές γυναίκες που κυκλοφορούν χωρίς μαντίλα στους δρόμους. Είναι αυτή που καθιστά την ανυπακοή τους αόρατη στα μάτια κάποιων «αντιιμπεριαλιστών» της Δύσης, που συνεχίζουν να βλέπουν το καθεστώς ως ανάχωμα ενάντια στον σιωνισμό ή την αμερικανική κυριαρχία. Αλλά για πολλούς-ές μέσα στο Ιράν, αυτές οι συζητήσεις είναι μακρινές. Αυτό που μετρά είναι ότι δεν μπορούν να αναπνεύσουν ελεύθερα, δεν μπορούν να μιλήσουν χωρίς φόβο, δεν μπορούν να επιλέξουν το μέλλον τους χωρίς τιμωρία. Ο αγώνας τους δεν είναι Δύση εναντίον Ανατολής. Είναι το σκοινί που σφίγγει γύρω από τον λαιμό τους.

Ναι, υπάρχει φιλοδυτική αντιπολίτευση στο Ισλαμικό Καθεστώς – οργανώσεις όπως οι Mujahedin-e Khalq ή βασιλικοί κύκλοι που ανοιχτά επιζητούν στήριξη από ΗΠΑ ή Ισραήλ. Οι ατζέντες τους είναι συχνά αυταρχικές και το όραμά τους βασισμένο είτε στη λατρευτική πειθαρχία είτε στην επιστροφή στη μοναρχία. Αλλά το να τους ταυτίζει κανείς με το σύνολο της ιρανικής αντιπολίτευσης είναι ανέντιμο. Ο αγώνας για δημοκρατικά δικαιώματα στο Ιράν δεν τους ανήκει. Ανήκει στις γυναίκες που αποκαλύπτονται στον δρόμο, στους εργάτες που απεργούν σιωπηλά, στους φοιτητές που φυλακίζονται επειδή μίλησαν. Οι περισσότεροι από αυτούς δεν θέλουν ούτε Αυτοκρατορία, ούτε Θεοκρατία.

Ο Bourdieu θα αναγνώριζε αυτή τη φίμωση ως μία μορφή συμβολικής βίας. Η άρνηση να αναγνωριστεί η ιρανική αντίσταση ως νόμιμη δεν είναι ουδέτερη – είναι μορφή ταξικού και πολιτισμικού αποκλεισμού. Είναι η επιβολή ενός ερμηνευτικού πλαισίου που σβήνει τις εμπειρίες εκατομμυρίων, προς χάριν μιας αφηρημένης αφήγησης που χτίζεται πολύ μακριά από τους δρόμους της Τεχεράνης.

Και ο ίδιος ο Said θα εξοργιζόταν με τον τρόπο που χρησιμοποιείται το έργο του για να προστατευθούν οι καταπιεστές από την κριτική, καθώς έγραψε υπερασπιζόμενος τους καταπιεσμένους, όχι τα καθεστώτα που ισχυρίζονται πως μιλούν εξ ονόματός τους. Κατανοούσε ότι η αποαποικιοποίηση σημαίνει όχι μόνο απόρριψη της Δυτικής κυριαρχίας, αλλά και άρνηση να κυβερνώνται οι άνθρωποι από τοπικές ελίτ που εκμεταλλεύονται την αντιαποικιακή ρητορική για να εδραιώσουν τη δική τους εξουσία.

Όταν ο κόσμος αρνείται να ακούσει: Σημειώσεις για τον Αντεστραμμένο Οριενταλισμό

Έχω περάσει χρόνια διαβάζοντας τι γράφει ο κόσμος για το Ιράν. Όχι την προπαγάνδα του καθεστώτος–αυτή είναι προβλέψιμη– αλλά τον τρόπο που τα Δυτικά μέσα, δεξιά κι αριστερά, απαντούν στις φωνές που υψώνονται ενάντια σ’ αυτό. Αυτό είναι ένα από τα πιο οδυνηρά σημεία της εξορίας: να βλέπεις τον λαό σου να αντιστέκεται, να τον βλέπεις να βαδίζει χωρίς μαντίλα στο στόμα του θηρίου, να ακούς τα συνθήματά του να ηχούν στους δρόμους – και ύστερα να ανοίγεις την εφημερίδα ή να χαζεύεις τίτλους ειδήσεων και να συνειδητοποιείς πως κανείς δεν ακούει στ’ αλήθεια.

Αυτό που βρίσκεις, τελικά, είναι κάτι πιο ύπουλο από την άγνοια. Έχω δει καλοπροαίρετους δημοσιογράφους και αριστερούς διανοούμενους, ανθρώπους που δηλώνουν αλληλέγγυοι, να προσεγγίζουν το Ιράν με μια επιφυλακτικότητα που φτάνει στα όρια της περιφρόνησης. Μιλούν για «πολιτισμικές διαφορές», για την ανάγκη να «μην επιβάλουμε Δυτικές αξίες», για την αποφυγή του «οριενταλισμού». Λένε πως τα πράγματα είναι περίπλοκα. Πως δεν είναι δική μας δουλειά να κρίνουμε. Αλλά τελικά, αυτή η διστακτικότητα γίνεται άδεια. Άδεια στο καθεστώς να συνεχίσει να βασανίζει, να φυλακίζει και να σκοτώνει μέσα στη σιωπή.

Θυμάμαι ένα άρθρο που εξυμνούσε τη μαντίλα ως σύμβολο δύναμης, ταυτότητας, αντίστασης στα δυτικά πρότυπα ομορφιάς. Δημοσιεύτηκε σε προοδευτικό μέσο, γραμμένο στη γλώσσα της ένταξης και του σεβασμού. Και σκέφτηκα τις γυναίκες που γνώριζα, που τις είχαν συλλάβει, τις είχαν χτυπήσει ή τους είχαν επιβάλει πρόστιμα επειδή έβγαλαν αυτή τη μαντίλα. Σκέφτηκα όσες ακόμα τη φορούν όχι γιατί τις ενδυναμώνει, αλλά γιατί ο νόμος τις αναγκάζει. Είναι παράξενο το πόσο γρήγορα ο εξαναγκασμός γίνεται «κουλτούρα» όταν τον κοιτάς από απόσταση…

Υπήρξαν κι άλλες στιγμές. Όταν ξέσπασαν διαδηλώσεις στο Ιράν –πραγματικές, μαζικές, με μπροστάρηδες γυναίκες, εργάτες, φοιτητές–έψαξα τα αριστερά μέσα που κάποτε θαύμαζα. Κάποια δεν είπαν τίποτα. Άλλα ήταν χειρότερα: υπαινίσσονταν πως πίσω απ’ όλα αυτά ήταν η CIA ή πως η προσοχή των Δυτικών μέσων ήταν από μόνη της ύποπτη. Λες και ο λαός δεν είχε δική του βούληση. Λες και οι διεκδικήσεις του για ελευθερία, αξιοπρέπεια και αυτονομία ήταν απλώς αντίλαλοι της αυτοκρατορίας. Δεν μπορούσα να μη νιώσω πως αυτοί οι διανοούμενοι, που περηφανεύονται ότι πολεμούν κάθε μορφή καταπίεσης, έχουν σιωπηρά αποφασίσει πως ορισμένες δικτατορίες είναι πιο ανεκτές από άλλες – αρκεί να λένε τα «σωστά» για την Αμερική και το Ισραήλ.

Στη Δεξιά, η υποκρισία έχει άλλη μορφή. Τα συντηρητικά μέσα λατρεύουν να καταγγέλλουν τη βαρβαρότητα του ιρανικού καθεστώτος —τις εκτελέσεις, την αστυνομία ηθών, το έμφυλο απαρτχάιντ— όχι για να στηρίξουν αυτούς που αγωνίζονται ενάντιά του, αλλά για να επιβεβαιώσουν τη δική τους ανωτερότητα. Κουνάνε το δάχτυλο στην Ανατολή, μιλούν για καθυστέρηση και αγριότητα, και μετά επιστρέφουν στις πολιτικές που φυλακίζουν μετανάστες ή απαγορεύουν τη μαντίλα. Τους έχω ακούσει να λένε, «έτσι είναι εκεί πέρα», με έναν μορφασμό που μετατρέπει την αντίσταση σε καταδικασμένο εγχείρημα και τον πόνο σε κάτι σχεδόν που αξίζει να πάθει κανείς.

Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, βλέπω την ίδια άρνηση. Άρνηση να ακουστούν οι Ιρανοί-ές στη δική τους γλώσσα της εξέγερσης. Άρνηση να ιδωθούν όχι ως σύμβολα, ούτε ως θύματα, ούτε ως πιόνια ή κακοί, αλλά ως πολιτικά υποκείμενα με τις δικές τους διεκδικήσεις, τους δικούς τους αγώνες, τη δική τους φωνή.

Αυτή η άρνηση έχει όνομα. Ο Bourdieu την ονόμασε ρατσισμό της διανόησης – ο τρόπος με τον οποίο οι «μορφωμένοι» αποκλείουν και φιμώνουν στο όνομα της πολυπλοκότητας ή της λεπτότητας. Ο Said την αποκάλεσε Οριενταλισμό – η εξουσία να ορίζεις την Ανατολή με τρόπους που εξυπηρετούν τη Δύση. Και τώρα, με αυτό το νέο προσωπείο, μετατρέπεται σε κάτι άλλο: έναν υποτιθέμενο «αντι-Οριενταλισμό» που συνεχίζει να αρνείται τον λαό, συνεχίζει να μιλά πάνω του – μόνο που τώρα ισχυρίζεται πως το κάνει για το καλό του.

Δεν είναι απλώς ότι μας παρερμηνεύουν. Είναι ότι αρνούνται να πιστέψουν πως μπορούμε να είμαστε συγγραφείς της δικής μας ιστορίας. Ότι μπορούμε να εξεγερθούμε όχι επειδή μας χειραγώγησαν, αλλά επειδή πνιγόμαστε. Ότι μπορούμε να θέλουμε και να ανατρέψουμε τους δικτάτορές μας και να απορρίψουμε την ξένη κυριαρχία. Ότι η επιθυμία για ελευθερία δεν ανήκει στη Δύση. Ανήκει σε όλους-ες μας.

Ποιος έχει το δικαίωμα να μιλά εκ μέρους μας;

Αυτό είναι που με στοιχειώνει, ακόμα και στις πιο ήσυχες στιγμές: το συναίσθημα ότι μιλούν για εμάς, αλλά ποτέ σε εμάς. Ότι βλέπεις τους Δυτικούς διανοούμενους να μετατρέπουν τους αγώνες μας σε σύμβολα, τους νεκρούς μας σε υποσημειώσεις. Έχω δει νέες γυναίκες στην Τεχεράνη να περπατούν χωρίς μαντίλα, κάτω απ’ τα βλέμματα καμερών και στρατιωτών, ξέροντας πολύ καλά το τίμημα. Έχω δει οικογένειες να πενθούν, να κρύβουν τις φωτογραφίες των δολοφονημένων παιδιών τους, γιατί το να θρηνήσουν δημόσια θα τις έβαζε στο στόχαστρο της παρακολούθησης. Αυτά δεν είναι μεταφορές. Είναι ζωές.

Αλλά όταν αυτές οι ιστορίες διασχίζουν σύνορα, φιλτράρονται μέσα από ένα βλέμμα που τις αντιμετωπίζει με καχυποψία. Είναι υπερβολικά κοσμικές, υπερβολικά συναισθηματικές, πολύ «μοντέρνες», πολύ «εκδυτικισμένες». Ή, ακόμα χειρότερα – δεν βολεύουν καμία πολιτική ατζέντα. Το καθεστώς και οι υπερασπιστές του επιτρέπεται να μιλούν στο όνομα της «αυθεντικότητας». Εμείς, που του αντιστεκόμαστε, όχι.

Στην εξορία έχω γνωρίσει ανθρώπους από τη Συρία, το Αφγανιστάν, την Αίγυπτο, το Ιράκ· ανθρώπους που ξέρουν καλά αυτό το συναίσθημα. Ανθρώπους των οποίων οι επαναστάσεις αγνοήθηκαν, των οποίων ο πόνος αναγνώστηκε εκ νέου ως «Δυτική προπαγάνδα». Ανθρώπους που κλήθηκαν να αποδείξουν πως η επιθυμία τους για αξιοπρέπεια δεν είναι εισαγόμενη απ’ τη Δύση.

Η Ελλάδα είναι γεμάτη από τέτοιες ιστορίες. Τις ακούς στα καμπ στα νησιά, στις καταλήψεις της Αθήνας, σε καταφύγια κρυμμένα ανάμεσα σε πολυκατοικίες. Τις ακούς ψιθυριστά στα αραβικά, στα φαρσί, στα νταρί, στα κουρδικά – ιστορίες βασανιστηρίων, εξαφανίσεων, προδοσίας. Κι όμως, ακόμη κι εδώ, ακόμη και μέσα σε χώρους που αυτοπροσδιορίζονται ως αλληλέγγυοι, υπάρχει συχνά μια άβολη σιωπή γύρω από αυτές τις ιστορίες. Ειδικά όταν δεν ταιριάζουν στο αφήγημα.

Πολλοί από τους ανθρώπους που έχω γνωρίσει διέφυγαν από καθεστώτα που αυτοπροσδιορίζονταν ως «αντι-ιμπεριαλιστικά». Ή ισλαμικά. Ή επαναστατικά. Ή όλα μαζί. Έφυγαν από τον Άσαντ, τους Ταλιμπάν, το ιρανικό καθεστώς, τις στρατιωτικές κυβερνήσεις της Αιγύπτου, τη θρησκευτική βία στο Ιράκ. Όταν όμως φτάνουν στην Ευρώπη —και ιδιαίτερα σε «αριστερούς» χώρους— τους αντιμετωπίζουν με καχυποψία, με διορθώσεις ή με συγκαταβατικά νεύματα. Τους λένε, άλλοτε απαλά και άλλοτε ωμά, ότι η κατανόησή τους για την καταπίεση είναι ελλιπής. Ότι δεν πρέπει να αναπαράγουν «Δυτικά αφηγήματα». Ότι ο πραγματικός τους εχθρός είναι το ΝΑΤΟ, οι ΗΠΑ, ο σιωνισμός. Και, ναι, αυτοί οι εχθροί είναι πραγματικοί. Αλλά τι λες σε μια γυναίκα που βγήκε απ’ τις φυλακές Εβίν όταν της λένε πως πρέπει να επικεντρώσει την οργή της στην αμερικανική εξωτερική πολιτική;

Στην Αθήνα, όπου ζω πια, η ελληνική Αριστερά είναι διχασμένη – παθιασμένη, ιδεολογική, περήφανη για την ιστορία της. Αλλά συχνά εγκλωβισμένη στους δικούς της μύθους. Βρίσκεις αυτοαποκαλούμενους κομμουνιστές να υπερασπίζονται το ιρανικό καθεστώς επειδή «αντιστέκεται στις ΗΠΑ», όπως κάποτε υπερασπίζονταν τον «κοσμικό» Άσαντ ενώ βομβάρδιζε τον λαό του. Βρίσκεις αναρχικούς να αναπαράγουν μια σταλινική ακαμψία, να επαναλαμβάνουν συνθήματα αντί να ακούν, να μετατρέπουν κάθε πολιτική σύγκρουση σε καρικατούρα του Δυτικού Ιμπεριαλισμού εναντίον της Αντίστασης. Έχω ακούσει νέους ακτιβιστές να λένε πως «όλοι οι Σύριοι πρόσφυγες είναι εν δυνάμει σαλαφιστές», ή να ειρωνεύονται τις Ιρανές φεμινίστριες που παλεύουν ενάντια στο χιτζάμπ, λες και το σώμα δεν είναι ήδη πεδίο μάχης – ταξικής, θρησκευτικής, εξουσιαστικής.

Αυτός ο δογματισμός δεν είναι αφηρημένος, έχει συνέπειες

Δεν είναι απλώς ιδεολογικός ή θεωρητικός δογματισμός. Έχει πραγματικές επιπτώσεις. Καθορίζει ποιοι γίνονται πιστευτοί, ποιοι προσκαλούνται να μιλήσουν, ποιες ιστορίες προβάλλονται και ποιες πνίγονται. Προστατεύει θύτες που μιλούν τη σωστή γλώσσα και φιμώνει θύματα που δεν την ξέρουν. Προσφέρει αλληλεγγύη μόνο σε όσους λένε τα «σωστά λόγια». Και για εμάς που φύγαμε από καθεστώτα που έχουν μάθει να μιλούν τη γλώσσα του αντι-ιμπεριαλισμού άψογα, αυτή η στάση μοιάζει με προδοσία. Ξανά.

Η ειρωνεία είναι ασήκωτη: φύγαμε από τη λογοκρισία και τη βρήκαμε ξανά – μεταμφιεσμένη σε αλληλεγγύη. Φύγαμε από την ιδεολογική συμμόρφωση και βρεθήκαμε μπροστά σε μια άλλη – ντυμένη με συνθήματα, γεμάτη καλές προθέσεις, αλλά κουφή στην πραγματικότητα που κουβαλούμε.

Αυτή είναι η βία για την οποία μας προειδοποίησε ο Bourdieu – όχι η βία που χτυπά το σώμα, αλλά εκείνη που διαγράφει τη φωνή. Και είναι η προδοσία που φοβόταν ο Said: όταν ο αντι-ιμπεριαλισμός χρησιμοποιείται για να υπερασπιστεί νέες αυτοκρατορίες με διαφορετική φορεσιά. Ένα θεοκρατικό κράτος, μια στρατιωτική χούντα, ένας δημαγωγός ηγέτης – οτιδήποτε εκτός από έναν λαό που εξεγείρεται με τους δικούς του όρους.

Υπάρχει μια φράση στην οποία επιστρέφω ξανά και ξανά. Την άκουσα κάποτε από έναν Σύριο φοιτητή, την εποχή των εξεγέρσεων: «Μας θέλουν να αντιστεκόμαστε μόνο στους εχθρούς που αυτοί εγκρίνουν».

Αυτή η πρόταση μένει μέσα μου. Τα λέει όλα.

Γιατί αυτό που ζητάμε δεν είναι μόνο ελευθερία από το Ισλαμικό Καθεστώς. Είναι ελευθερία από τα ερμηνευτικά πλαίσια που περιορίζουν το τι επιτρέπεται να σημαίνει η ελευθερία μας.

The post Ο Ρατσισμός των «Αντιρατσιστών»: Bourdieu, Said και Αντεστραμμένος Οριενταλισμός first appeared on Aυτολεξεί.

Σε όλη την ανατολική Αφρική χρησιμοποιούν εδώ κι έναν αιώνα ένα ιδιαίτερο άρωμα, ένα άρωμα από γιασεμιά, πασχαλιές και κρίνα, που λέγεται Bint El Sudan, Κόρη του Σουδάν. Το άρωμα θεωρείται το Chanel No 5 της Αφρικής, και βέβαια έχει μαγικές ιδιότητες, αφού σχετίζεται με τον έρωτα και τη γονιμότητα, έτσι πίστευαν οι άνθρωποι.

Η πρώτη ετικέτα στο μπουκαλάκι του αρώματος  απεικόνιζε μια σουδανή κοπέλα, γυμνόστηθη, με κόκκινη φούστα και κοσμήματα στα πόδια  και στο λαιμό, όπως δηλαδή πήγαιναν οι σουδανές τότε στο γάμο τους. Μετά το 1989, το δικτατορικό καθεστώς του Ομάρ αλ Μπεσίρ επέβαλε τον ισλαμικό νόμο στη χώρα, και ένα από τα πράγματα που έκανε ήταν να αντικαταστήσει την αρχική κοπέλα της ετικέτας του Bint El Sudan με μια άλλη, κρυμμένη σε μαύρη κελεμπία. Πλέον οι γυναίκες του Σουδάν έπρεπε να ακολουθούν τους κανόνες ενδυμασίας και ηθικής της σαρίας, διαφορετικά απειλούνταν με μαστίγωμα και λιθοβολισμό. Ήταν αδύνατον να γλιτώσει το μπουκαλάκι.

Τριάντα χρόνια αργότερα, οι γυναίκες του Σουδάν επαναστάτησαν, και ξεκίνησαν έναν απίστευτου ηρωισμού αγώνα καταρχήν ενάντια στα δημόσια μαστιγώματα, διαμαρτυρόμενες για την καταδίκη σε θάνατο της 19χρονης Noura Hussein που σκότωσε τον βιαστή σύζυγο της τον οποίο είχε φυσικά αναγκαστεί να παντρευτεί, κατά την προσφιλή συνήθεια αυτών των καθεστώτων. Ο τριπλασιασμός της τιμής του ψωμιού το 2018 έδωσε νέα μαζικότητα και νέο αέρα σε εκείνο τον αγώνα, και τελικά ένα μεγαλειώδες κίνημα για την ελευθερία και την αξιοπρέπεια συγκλόνισε τον κόσμο και έριξε τον Αλ Μπεσίρ. (Δεν είναι θέμα του άρθρου αυτού η ιστορία από εκείνη τη στιγμή μέχρι σήμερα του Σουδάν και των Σουδανών, το θέμα μας είναι πιο ταπεινό, είναι το μπουκαλάκι).

Η Alla Salah ήταν τότε εικοσιδύο χρονών, φοιτήτρια της αρχιτεκτονικής στο Χαρτούμ. Μια μέρα εκείνου του Δεκεμβρίου των μεγαλειωδών διαδηλώσεων, η Alla σκαρφάλωσε σ’ ένα αυτοκίνητο, τραγούδησε και απήγγειλε ένα ποίημα. Η φωτογραφία της ταξίδεψε σ’ όλο τον κόσμο υπό τον τίτλο «άγαλμα της ελευθερίας του Σουδάν» κι έκανε γνωστές τις διαδηλώσεις και τα αιτήματα των ανθρώπων.

Ο καλλιτέχνης Amado Alfadni χρησιμοποιώντας τώρα αυτήν ακριβώς τη φωτογραφία της Alaa Salah, άλλαξε την ετικέτα του γνωστού μας αρώματος, δίνοντας έναν πανέμορφο συμβολισμό για το άρωμα της ελευθερίας που μεθάει κι ομορφαίνει όσες, όσους αγωνίζονται ενάντια στον αυταρχισμό, την καταπίεση, τον παραλογισμό. Με το δικό του τρόπο, το ίδιο είχε δηλώσει κι ο Τζον Στάινμπεκ, πολλά χρόνια πριν, και με άλλη αφορμή, κάτι σαν «οι άνθρωποι πραγματικά αλλάζουν, και η αλλαγή έρχεται σαν ένα ελαφρύ αεράκι που ανακατεύει τις κουρτίνες, ή σαν το άρωμα ενός αγριολούλουδου κρυμμένου στη χλόη».

Ακόμα κι αν δεν είναι έτσι ποιητικό όπως το λέει ο Στάινμπεκ, τουλάχιστον όταν μιλάμε για αιμοσταγείς δικτάτορες, αυτή η μικρή εικαστική παρέμβαση στο αφρικάνικο μπουκαλάκι με τις μαγικές ιδιότητες, με τρόπο μαγικό εμένα μου φάνηκε σαν νίκη όλων των γυναικών του Σουδάν, όλων των γυναικών του κόσμου που σηκώνουν κεφάλι και διεκδικούν την ελευθερία και την αξιοπρέπεια τους, που πρωτοστάτησαν στις διαδηλώσεις του Σουδάν τότε, του Ιράν σήμερα, παρά τις απειλές, παρά τους νεκρούς, παρά το ότι όταν τις συλλαμβάνουν τούς χαράζουν το πρόσωπο, τις κουρεύουν, τις δολοφονούν. Γυναίκες που κάνουν πράξη, χωρίς καν να τη γνωρίζουν οι περισσότερες, την προτροπή της Έμμας Γκόλντμαν «η ανάπτυξη της γυναίκας, η ελευθερία της, η ανεξαρτησία της, μπορεί να είναι αποτέλεσμα των δικών της ενεργειών, πρέπει να αρνηθεί το δικαίωμα οποιουδήποτε άλλου πάνω στο σώμα της, να αρνηθεί να υπηρετήσει το θεό, το κράτος, την κοινωνία, το σύζυγο, να ελευθερώσει τον εαυτό της από το φόβο της κοινής γνώμης”. Σε αυτές αφιέρωσε το μπουκαλάκι του ο Amado Alfadni. 

Σήμερα, το άρωμα «Κόρη του Σουδάν» παράγεται στη βόρεια Νιγηρία, σε μια περιοχή που ελέγχεται από την Μπόκο Χαράμ, την ακραία ισλαμιστική οργάνωση που μεταξύ άλλων απήγαγε το 2014 εκατοντάδες κορίτσια από τα σχολεία τους και τα οδήγησε σε εξαναγκαστικούς γάμους –  φαντάζομαι η ετικέτα στο μπουκαλάκι θα έχει αλλάξει πάλι, θα είναι ίσως μια μπούρκα. Γιατί κανένα άρωμα της ελευθερίας δεν αρκεί, όσες μαγικές ιδιότητες κι αν έχει, όσο η ανθρωπότητα κλείνει τα μάτια σε αυτό που της συμβαίνει.

Αντί επιλόγου, ένας στίχος από το ποίημα που διάβασε η Alla Salah στη διαδήλωση, ανεβασμένη στο αυτοκίνητο, λέει:

«Η σφαίρα δεν σκοτώνει. Αυτό που σκοτώνει είναι η σιωπή των ανθρώπων».

Πηγές

1. https://el.globalvoices.org/2019/04/49919
2. https://www.theguardian.com/global-development/2019/apr/10/alaa-salah-sudanese-woman-talks-about-protest-photo-that-went-viral

The post Σουδάν: Το άρωμα της ελευθερίας first appeared on Aυτολεξεί.

Με την αντίσταση και τον αγώνα τους, οι Ιρανές γυναίκες κατάφεραν να διαλύσουν την αστυνομία ηθών. Επί του παρόντος διεξάγεται επίσης διάλογος μεταξύ των κυβερνητικών και θρησκευτικών αρχών σχετικά με το υποχρεωτικό χιτζάμπ. Ακόμη και στην Τεχεράνη, υπάρχουν διαφημιστικές πινακίδες από τον δήμο που προωθούν το προαιρετικό χιτζάμπ. Μπορεί ακόμη και να ανακοινωθεί επίσημα τις επόμενες ημέρες ή ίσως πρόκειται απλώς για ένα σόου για λίγο καιρό.

Όμως η είδηση αυτή, αντί να ενδιαφέρει τον ιρανικό λαό, στην πραγματικότητα απευθύνεται στους ξένους καταναλωτές. Γιατί, αυτό δεν σημαίνει ότι οι νομικές δομές θα μεταρρυθμιστούν ή θα αλλάξουν.

Λόγω της εφαρμογής των θρησκευτικών νόμων πέρα από τις συνταγματικές δομές, η αστυνομία ηθών στο Ιράν θα ανατίθεται σίγουρα σε κοινωνικές ομάδες υπό θρησκευτικούς-πολιτικούς ηγέτες.

Για παράδειγμα, οι πολιτικές ομάδες των Basij, υπό τη διοίκηση του IRGC, ανεξάρτητα από τη νομική τους θέση, χρησιμοποιούνταν πάντα ως το πολιτικό κομμάτι του καθεστώτος σε αυτά τα ζητήματα. Αποτελούν μέρος του μηχανισμού καταστολής που δεν έχει καθορισμένη θέση μπροστά στον νόμο σε αντίθεση με την αστυνομία. Ως εκ τούτου, αποτελούν τον πολιτικό τομέα του καθεστώτος και ορίζουν την πολιτική συμπεριφορά του υπό την ονομασία “λαός” και “κοινωνία”.

Ουσιαστικά, η αστυνομία ηθών σχηματίστηκε με τις παραπάνω δυνάμεις, έτσι ώστε υπό το κυβερνητικό σχήμα, να μπορούν να έχουν επίσης μισθό και παροχές της εργατικής νομοθεσίας.

Το ζήτημα της κατάργησης της Αστυνομίας Ηθών σχετίζεται μόνο με το κράτος και τίποτα περισσότερο.

Μέχρι το 2005, αυτό που σήμερα αποκαλούμε Αστυνομία Ηθών, υπήρχε με άλλους τίτλους όπως “Περιπολία Καθοδήγησης”. Εκείνη την εποχή, ήταν κυρίως άνδρες που έβγαιναν στους δρόμους και πίεζαν τις γυναίκες να κρατήσουν τα χιτζάμπ τους. Η τότε μετατροπή της αφορούσε απλώς το ζήτημα του να γίνει μέρος της κρατικής διοικητικής δομής με την ενσωμάτωσή της στις αστυνομικές δυνάμεις.

Επιτρέψτε μου να εξηγήσω περισσότερα: Ο γενικός εισαγγελέας του Ιράν Mohammad Jafar Montazeri στις 4 Δεκεμβρίου δήλωσε ότι η αστυνομία ηθικής ή η “περιπολία καθοδήγησης”, όπως είναι επίσης γνωστή, βρίσκεται σε “ακινησία”. Ο συντηρητικός κληρικός δήλωσε ότι η αστυνομία ηθών “δεν έχει καμία σχέση με τη δικαιοσύνη”. Ο Montazeri είπε ότι η αστυνομία ηθών “τέθηκε σε αδιέξοδο από το ίδιο το σημείο που είχε συσταθεί” μια αναφορά στο Ανώτατο Συμβούλιο της Πολιτιστικής Επανάστασης. Ο γενικός εισαγγελέας επέμεινε, ωστόσο, ότι η “κακή μαντήλα” αποτελεί πρόβλημα και υποσχέθηκε ότι το δικαστικό σώμα θα «συνεχίσει να επιβλέπει» την τήρηση της υποχρεωτικής ισλαμικής μαντήλας από τις γυναίκες.

Τα σχόλια του Montazeri αναπαράχθηκαν από πολλά εξέχοντα ξένα πρακτορεία σαν το Ιράν να “καταργεί” την αστυνομία ηθικής μετά τον θάνατο της Mahsa Amini στις 16 Σεπτεμβρίου που συνέβη υπό την επιτήρησή της. Τα δημοσιεύματα ενδέχεται να επηρεάστηκαν από τις δηλώσεις του Μονταζερί την 1η Δεκεμβρίου, όταν δήλωσε ότι μια “απόφαση” για το θέμα της υποχρεωτικής χιτζάμπ θα ληφθεί σε 15 ημέρες. Ο γενικός εισαγγελέας δήλωσε ότι το κοινοβούλιο και το Ανώτατο Συμβούλιο Πολιτιστικής Επανάστασης “μελετούν” το θέμα της υποχρεωτικής μαντίλας.

Όταν λέγεται ότι η ηθική “αστυνομία” έχει διαλυθεί, σημαίνει ότι έχει αφαιρεθεί από την κρατική διοίκηση και δεν θα ενεργεί ως αστυνομική μονάδα, αλλά θα εξακολουθεί να είναι ως περιπολία καθοδήγησης. Αυτή η δομή, δηλαδή, μπορεί να συνεχίσει να υπάρχει όπως ήταν πριν από το 2005. Είναι πολύ σαφές ότι δεν έχει υπάρξει καμία αλλαγή στους νόμους και τους κανόνες.

Θα πρέπει, λοιπόν, να τονιστεί και να αποσαφηνιστεί προς όλες και όλους ότι η Ισλαμική Δημοκρατία, με όλη την πολιτική και κοινωνική της δομή, είναι η ίδια μια ηθική αστυνομία!

Παράλληλα, δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι υπάρχουν ακόμα χιλιάδες άνθρωποι στη φυλακή. Το καθεστώς σκότωσε εκατοντάδες ανθρώπους στον δρόμο επειδή διαμαρτύρονταν για το ισλαμικό χιτζάμπ, την αστυνομική βία και την έλλειψη πολιτικών και κοινωνικών ελευθεριών. Δεκάδες παιδιά σκοτώθηκαν από την αστυνομία κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων. Δεκάδες συλληφθέντες διαδηλωτές αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο εκτέλεσης.

Μέχρι στιγμής, πρόκειται για μια πολιτική νίκη για το κίνημα “Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία” και την επανάσταση στο Ιράν. Παρ’ όλα αυτά, ο αγώνας συνεχίζεται.

Οι διαμαρτυρίες μπορεί να ξέσπασαν ως ένα κίνημα κατά της υποχρεωτικής χρήσης του χιτζάμπ, αλλά μετατράπηκαν γρήγορα σε διαδηλώσεις κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Πρόκειται για μια επανάσταση με στόχο συνολικές δομικές αλλαγές στην οικονομία, την πολιτική και την κοινωνία.

Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία!

The post Siavash Shahabi: Περί της «κατάργησης» της Αστυνομίας Ηθών στο Ιράν first appeared on Aυτολεξεί.

Η Masha Amini, μια 22χρονη γυναίκα που βρέθηκε σε κώμα μετά τη σύλληψή της από την αστυνομία ηθών (ή αστυνομία για το χιτζάμπ), πέθανε λόγω της σοβαρότητας των τραυμάτων της. Μόλις την περασμένη εβδομάδα, η Masha περπατούσε στους δρόμους της Τεχεράνης όπως κάθε άλλο άτομο όταν συνελήφθη για το χιτζάμπ της. Ο αδερφός της δήλωσε στα μέσα ενημέρωσης πως η αστυνομία τη συνέλαβε βίαια και πως τους ψέκασαν με pepper spray στο πρόσωπο.

Οι αξιωματούχοι της αστυνομίας του Ιράν ισχυρίστηκαν γρήγορα πως η Masha πέθανε από καρδιακή προσβολή, αλλά η οικογένειά της αρνήθηκε οποιοδήποτε ιστορικό καρδιακής νόσου. Σύμφωνα με το νοσοκομείο όπου νοσηλεύτηκε, μεταφέρθηκε εκεί «χωρίς σημάδια ζωής και σε μια εγκεφαλικά νεκρή κατάσταση». Ο αδερφός της Masha δημοσίευσε μια φωτογραφία της, γράφοντας πως τραβήχτηκε μόλις μια ώρα πριν από τη σύλληψή της. Στη φωτογραφία η Masha χαμογελούσε.

ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ ΧΙΤΖΑΜΠ

Κατά τη διάρκεια του 1980 και έπειτα, το ισλαμικό χιτζάμπ έγινε νόμος με εντολή του Χομεινί και αργότερα κυβερνητική νομοθεσία πριν γίνει τελικά νόμος από κοινοβούλιο. Ο Χομεινί είχε δηλώσει σε μια ομιλία του: «Οι μουσουλμάνες γυναίκες πρέπει, καθώς βγαίνουν έξω, να φοράνε το ισλαμικό χιτζάμπ». Αυτή ήταν η αρχή των νομικών πιέσεων στη ζωή των γυναικών στο Ιράν.

Το ισλαμικό χιτζάμπ έγινε υποχρεωτικό πρώτα στον στρατό, μετά στα διοικητικά γραφεία και τα εκπαιδευτικά κέντρα και αργότερα σε ολόκληρη την κοινωνία. Από την αρχή υπήρξε ευρεία αντίθεση σε αυτόν τον νόμο, η οποία όμως αντιμετωπίστηκε με εκτεταμένη καταστολή, συμπεριλαμβανομένης της φυλάκισης και της δολοφονίας αντιπάλων. Τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες, αυτός ο νόμος έχει επικριθεί και συζητηθεί ευρέως στην κοινωνία.

Η Homa Darabi είναι μια από τις πιο διάσημες γυναίκες που αγωνίστηκαν ενάντια στο χιτζάμπ. Ήταν Ιρανή παιδίατρος, ακαδημαικός και πολιτική ακτιβίστρια. Απολύθηκε από τη δουλειά της ως καθηγήτρια λόγω «ακατάλληλου χιτζάμπ» ενώ το ιατρείο της έκλεισε έπειτα από εντολή των αρχών. Η ιστορία της έγινε γνωστή επειδή αυτοπυρπολήθηκε ως ένδειξη διαμαρτυρίας για την υποχρεωτική χιτζάμπ – πράξη που οδήγησε στον θανατό της.

Μια πιο πρόσφατη ιστορία αντιτιθέμενων στο ισλαμικό χιτζάμπ είναι αυτή της σύλληψης και του βασανισμού της Sepideh Reshno. Συνελήφθη αφού έβγαλε τη μαντίλα της σε ένα λεωφορείο και μάλωσε με μια γυναίκα που φορούσε ένα πέπλο. Η κρατική τηλεόραση του Ιράν δημοσίευσε μια συνέντευξη της λίγες μέρες αργότερα όπου η ίδια ισχυρίστηκε ότι τα ξένα μέσα την επηρέασαν για την παραπάνω πράξη. Έχουν υπάρξει όμως πολλές επικρίσεις για την κρατική τηλεόραση του Ιράν για συνεντεύξεις τέτοιου τύπου, οι οποίες συνήθως διοργανώνονται έπειτα από μακράς διάρκειας κρατήσεις και βασανιστήρια. Υπήρξαν μεγάλες αντιδράσεις μετά τη μετάδοση της συνέντευξης· στο πρόσωπο της Sepideh οι μώλωπες ήταν εμφανείς.

ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΗΘΩΝ

Ένα από τα παλαιότερα εργαλεία που χρησιμοποιεί η κυβέρνηση για τον έλεγχο των γυναικών είναι η αστυνομία ηθών. Ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται στους δρόμους και τους δημόσιους χώρους από την Ισλαμική Δημοκρατία για να διατηρεί την κοινωνία «ισλαμική και αναμάρτητη» καθοδηγώντας τις γυναίκες να φορούν τα ρούχα που επιθυμούν οι κυβερνώντες. Αν και οι αρχές ισχυρίζονται ότι το χιτζάμπ είναι μια επιλογή των γυναικών, τις αναγκάζουν πρακτικά να το φορούν όλες.

Γυναίκες και άντρες που πιστεύουν στις ισλαμικές αρχές, αναστατωμένες από τη βία των αστυνομικών εναντίον των γυναικών, ξεκίνησαν μια εκστρατεία δηλώνοντας ότι είναι ενάντια στο υποχρεωτικό χιτζάμπ, ακόμη και αν οι ίδιες το φορούν. Η εκστρατεία αυτή δεν άρεσε στους υποστηρικτές της κυβέρνησης οι οποίοι της επιτέθηκαν κατηγορώντας τους διαδηλωτές ως «ομάδες ξένων» ή «ομάδες Σιιτών αντιπάλων».

Σύμφωνα με τους θρησκευτικούς ηγεμόνες του Ιράν, οι γυναίκες που δεν τηρούν τον νόμο για τo υποχρεωτικό χιτζάμπ είναι η αιτία της ξηρασίας, των σεισμών, των υψηλών τιμών και της φτώχειας. Οι ιμάμηδες της προσευχής της Παρασκευής το έχουν δηλώσει πολλές φορές αυτό.

Ως εκ τούτου, οι γυναίκες έχουν λιγότερες ευκαιρίες να εισέλθουν στην αγορά εργασίας και η θέση τους στην παραγωγή και την οικονομία είναι πιο περιορισμένη. Κατά τη διάρκεια της πρωταρχικής συσσώρευσης, η Silvia Federici ονομάζει αυτή τη διαδικασία «υποτίμηση της γυναικείας εργασίας». Μέσω αυτής ο ισλαμικός καπιταλισμός του Ιράν θέλει να κάνει τη «μητρότητα» ένα βασικό μέρος των κοινωνικών υποχρεώσεων μιας γυναίκας. Ακόμη και η πώληση αντισυλληπτικών συσκευών ποινικοποιηθηκε από τον νόμο. Ως αποτέλεσμα αυτών των πολιτικών, οι μισθοί γενικά μειώθηκαν λόγω της αύξησης της ζήτησης εργασίας, με αποτέλεσμα να υπάρχει ακόμη μεγαλύτερο χάσμα μεταξύ των μισθών των ανδρών και των γυναικών καθώς και περαιτέρω εκμετάλλευση των γυναικών. Από αυτή την άποψη, ο ρόλος της αστυνομίας ηθών υπερβαίνει τον έλεγχο της ένδυσης και του χιτζάμπ.

ΧΙΤΖΑΜΠ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΚΙΝΗΜΑ

Με την ακμή του ισλαμικού κινήματος τη δεκαετία του 1980, ειδικά με την άνοδο των ισλαμιστών στο Ιράν και τον υποχρεωτικό νόμο για το χιτζάμπ –ο οποίος δημιούργησε ένα αντι-ισλαμικό κίνημα για την ελευθερία των γυναικών στη χώρα– το ζήτημα απέκτησε κεντρική θέση στη διεθνή συζήτηση για τα γυναικεία δικαιώματα.

Μετά τον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας, το ζήτημα του ισλαμικού χιτζάμπ έγινε ακόμη πιο αμφιλεγόμενο. Το χιτζάμπ έγινε σημαντικό πολιτικό ζήτημα όχι μόνο μέσα στο κίνημα για τα δικαιώματα των γυναικών αλλά και στα αντιιμπεριαλιστικά, αντιρατσιστικά και κοσμικά κινήματα της αριστεράς και της δεξιάς. Το χιτζάμπ πρακτικά μετατράπηκε από μια τελετή του Ισλάμ, στο πιο σημαντικό σύμβολό του και η σημαία του ισλαμικού κινήματος.

Στο Ιράν, το κίνημα της γυναικείας απελευθέρωσης στόχευσε το ισλαμικό χιτζάμπ ως σύμβολο της κατωτερότητας και της απαξίωσης των γυναικών. Στη Δύση, το κίνημα εκκοσμίκευσης τόνισε την ανάγκη να καταργηθεί ο εξαναγκασμός της τήρησής του. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, ωστόσο, υπό την κυριαρχία της πολιτικής του πολέμου κατά της τρομοκρατίας, ο ρατσισμός κατά των μουσουλμάνων αυξήθηκε, καθιστώντας το ισλαμικό χιτζάμπ ως πρωταρχικό στόχο ρατσιστικών επιθέσεων, οι οποίες υποστηρίζονται από το δεξιό κοσμικό κίνημα.

Από την άλλη, ως αντίσταση στις μιλιταριστικές πολιτικές και την κρατική τρομοκρατία, πολλές γυναίκες οδηγήθηκαν στο να φορέσουν το χιτζάμπ ως πράξη «αντιιμπεριαλισμού», και να διαδηλώσουν για τις μιλιταριστικές πολιτικές του πόλου της κρατικής τρομοκρατίας, υπερασπιζόμενες ακόμη και τα δικαιώματα του παλαιστινιακού λαού. Ως εκ τούτου, το χιτζάμπ έγινε ένα σημαντικό και αμφιλεγόμενο πολιτικό ζήτημα όχι μόνο στις ισλαμικές χώρες αλλά και σε όλο τον κόσμο.

Ως αποτέλεσμα αυτής της αντίστροφης «αντιιμπεριαλιστικής» πολιτικής, η Ισλαμική Δημοκρατία υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους νικήτες και προπαγανδιστές. Ήταν η ίδια που έπαιξε σημαντικό ρόλο στον καθορισμό του ζητήματος του πολιτιστικού σχετικισμού και της ισλαμοφοβίας. Η δημιουργία ενός λόμπυ-κινήματος, η επένδυση εκατομμυρίων δολαρίων για ισλαμική προπαγάνδα και η ενασχόληση με συνεχές οξυδερκείς πολιτικές δραστηριότητες ήταν ένα κομμάτι των δράσεων της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Οι προσπάθειες του ισλαμικού καθεστώτος και του ισλαμικού κινήματος να κρατήσουν σε ομηρία τους αντιρατσιστές που αντιτίθονταν στις ρατσιστικές επιθέσεις κατά των μουσουλμάνων πέτυχαν. Το ισλαμικό χιτζάμπ όχι μόνο εδραιώθηκε ως σημαντικό εργαλείο καταπίεσης των γυναικών –όπως και το ότι δημιουργούσε μια ασφυκτική κοινωνία– αλλά έχει γίνει και σύμβολο διαμαρτυρίας και εξέγερσης πολλές φορές.

ΙΣΛΑΜΙΚΟ ΧΙΤΖΑΜΠ ΚΑΙ ΙΣΛΑΜΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Η θέση της Ισλαμικής Δημοκρατίας είναι διαφορετική. Η Ισλαμική Δημοκρατία ήρθε στην εξουσία ως αποτέλεσμα της αποτυχίας μιας σημαντικής πολιτικής επανάστασης. Συνεπώς, ο ρόλος της ισλαμικής ιδεολογίας είναι πολύ σημαντικός για τη διατήρηση της εξουσίας της. Όπως ανέφερα προηγουμένως, το ισλαμικό καθεστώς ξεκίνησε μια ολοκληρωτική πολιτικο-ιδεολογική επίθεση στην κοινωνία από την πρώτη στιγμή που ανέβηκε στην εξουσία. Η επίθεση στις γυναίκες ήταν βασικός πυλώνας της στρατηγικής αυτής.

Το έμφυλο απαρχτχάιντ έγινε θεμέλιος λίθος της διακυβέρνησης υπό αυτό το καθεστώς, το οποίο χρησιμοποιούσε το ισλαμικό χιτζάμπ ως πολιτική του σημαία. Τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες, ο αγώνας ενάντια στο ισλαμικό χιτζάμπ υπήρξε μια σταθερή πτυχή της πολιτικής της κοινωνίας. Το ισλαμικό χιτζάμπ και το έμφυλο απαρτχάιντ έχουν γίνει τα δύο κύρια ζητήματα αντίστασης τόσο του κινήματος απελευθέρωσης των γυναικών όσο και του κινήματος της πολιτιστικής απελευθέρωσης. Ο κύριος πυλώνας της καταστολής και της ασφυξίας αυτού του καθεστώτος είναι η επίθεση σε γυναίκες χωρίς χιτζάμπ ή με «ανάρμοστη χιτζάμπ». Επομένως, ο κριτικός λόγος για το ισλαμικό χιτζάμπ δεν περιθωριοποιήθηκε ποτέ στην Ιρανική κοινωνία.

Διαθέσιμο στα αγγλικά: https://firenexttime.net/mahsa-hijab-and-iran/

ΒΛ. ΕΠΙΣΗΣ: 

H Mahsa, σύμβολο αγώνα στο Ιράν: φεμινιστικές-αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις (βίντεο)

The post Siavash Shahabi: Η Μαχσά, το χιτζάμπ & το Ιράν first appeared on Aυτολεξεί.

Καθώς οι διαφορετικοί λαοί του Ιράν διαμαρτύρονται κατά του καθεστώτος τους μετά τη δολοφονία της 22χρονης Κούρδισσας Zhina Mehsa Amini, πρέπει να θυμόμαστε ένα σημαντικό γεγονός: το Ιράν δεν είναι μια ομοιογενής οντότητα ενός πολιτισμού, ενός λαού, μιας γλώσσας, μιας εθνότητας. Διαμαρτύρεστε για τη δολοφονία της γυναικείας φύσης της Zhina, αλλά όχι για τη δολοφονία της κουρδικότητάς της.

Τα επαναστατικά κινήματα θα πρέπει να αποφεύγουν να επαναλαμβάνουν τις ίδιες πατριαρχικές και ρατσιστικές αξίες που έχουν τα καθεστώτα που προσπαθούν να ανατρέψουν – διαφορετικά κάνουν το λάθος να αντικαθιστούν απλώς μια ομάδα ρατσιστών, πατριαρχικών ανθρώπων με μια άλλη. Αυτό ήταν το σήμα κατατεθέν της Ιρανικής Επανάστασης του 1979, όπου οι γυναίκες βρέθηκαν ξαφνικά, μαζί με διάφορες εθνοθρησκευτικές ομάδες, να είναι εν τέλει οι κύριοι χαμένοι.

Η αληθινή δικαιοσύνη για τη Zhina σημαίνει πραγματική αλλαγή, συμπερίληψη και ανθρωπιά. Σημαίνει αναγνώριση όλων των διαφορετικών ομάδων που αποδέχονται η μία την ύπαρξη της άλλης και τις ιστορικές συστημικές και διασταυρούμενες καταπιέσεις που έχουν υποστεί. Οι Κούρδοι πάντα στερούνταν την πλούσια ταυτότητά τους. Ακόμη και σήμερα πολλοί «Ιρανοί» αμφισβητούν ή αρνούνται να αναγνωρίσουν την κουρδική ιδιότητα της Zhina ή το ότι η εθνότητά της αποτέλεσε παράγοντα στη δολοφονία της. Ως Κούρδισσες θέλουμε δικαιοσύνη για τη Zhina, αλλά απορρίπτουμε κάθε ιδέα αναμονής της «κατάλληλης στιγμής» ή κάποιου μυθικού μέλλοντος όπου το Ιράν ξαφνικά θα ασπαστεί τις δημοκρατικές αξίες και τότε η κουρδική μας ιδιότητα και όλος ο σχετικός πόνος και η δυστυχία θα γίνουν αντιληπτά και θα αντιμετωπιστούν από τα επαναστατικά κινήματα.

Η παραχώρηση δικαιωμάτων, είτε πρόκειται για την εθνότητα είτε για το φύλο, τη σεξουαλικότητα ή κάτι άλλο, που μετατίθεται σε ένα μακρινό αόριστο μέλλον έχει αποδειχθεί ότι αποτελεί σημάδι αποτυχίας των κοινωνικών κινημάτων.

Ας μάθουμε από την ιστορία! Η δικαιοσύνη για εμάς τις Κούρδισσες, η δικαιοσύνη για τη Zhina πρέπει να συνεπάγεται την αναγνώριση της κουρδικότητας μας – οτιδήποτε την αρνείται ή μας ζητά να την παραμερίσουμε δεν μπορεί να χαίρει εμπιστοσύνης από εμάς.

Προσφέραμε στον κόσμο το σύνθημα «Ζεν, Ζιάν, Αζάντι» [Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία] – και σας δώσαμε επίσης τη Ροζάβα, όπου Κούρδοι, Άραβες, Αρμένιοι, Ασσύριοι και Γεζίντι, μεταξύ άλλων, έχουν δείξει ότι μπορούν να ζήσουν μαζί με ειρήνη και αμοιβαίο σεβασμό. Ο Δημοκρατικός Συνομοσπονδισμός μάς έδειξε ότι το Δικαίωμα δεν πρέπει ποτέ να απορρίπτεται και χρειάζεται να δίνεται στο εδώ και τώρα. Η αναγνώριση της διαφορετικότητας και ο μη φόβος για το πολιτισμικό μωσαϊκό των αρχαίων κοινωνιών μας, μας εμπλουτίζει, μας ενδυναμώνει όλους-ες και κυρίως: μας απελευθερώνει από τις πρακτικές αποικιοποίησης των καπιταλιστικών-κρατικών-πατριαρχικών αξιών.

Μαζί είμαστε πιο ανθρώπινοι. Η ύπαρξή μου δεν απειλεί ούτε αποδυναμώνει τη δική σου. Μαζί είμαστε πιο πλούσιες, πιο δυνατές και πιο ικανές για τις προοδευτικές κοινωνίες για τις οποίες αγωνιζόμαστε!

* Η Hawzhin Azeez είναι Κούρδισσα ακαδημαϊκός, ακτιβίστρια και φεμινίστρια στο νότιο Κουρδιστάν (βόρειο Ιράκ). Γράφει και δημοσιεύει για την πολιτειακή πρόταση του Δημοκρατικού Συνομοσπονδισμού. Είναι δημιουργός του The Middle Eastern Feminist και συμμετέχει στο Hevi Foundation, προωθώντας την οικοδόμηση σχολείων, βιβλιοθηκών και πανεπιστημίων στη Ροζάβα. Έχει συμμετάσχει στo βιβλίο Enlightenment and Ecology: The Legacy of Murray Bookchin in the 21st Century που ανθολόγησε ο συντάκτης του Αυτολεξεί Γιάβορ Ταρίνσκι.

Άλλα άρθρα της στο Αυτολεξεί:

Σκοτώνοντας τον Σουλεϊμανί: πώς ο σφαγέας του λαού έγινε ένας αντιιμπεριαλιστικός ήρωας

Πώς καταργούμε την αστυνομία: μαθήματα από τη Ροζάβα

The post Αληθινή δικαίωση για τη Zhina σημαίνει γνήσια αλλαγή, συμπερίληψη & ανθρωπιά first appeared on Aυτολεξεί.

Mahsa (Zhina) Amini. مهسا امینی,2000 Saqqez (Κουρδιστάν, στο Ιράν) – 16 Σεπτέμβρη 2022, Τεχεράνη.

Η Τζίνα (Μάχσα) Αμίνι, Ιρανή-κούρδισσα, συνελήφθη και ξυλοκοπήθηκε μέχρι θανάτου από την αστυνομία για «ακατάλληλη χιτζάμπ» – δηλαδή ότι δεν κάλυπτε πλήρως τα μαλλιά της. Η 22χρονη Mahsa Amini, νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, που ταξίδευε από την περιοχή του κουρδικού Ιράν στην πρωτεύουσα Τεχεράνη για να επισκεφτεί συγγενείς, έπεσε σε κώμα λίγο μετά τη σύλληψή της και φέρεται να «χτυπήθηκε» από την αστυνομία ηθικής του Ιράν για «ακατάλληλη χιτζάμπ». Το εν λόγω τμήμα «Περιπολία Καθοδήγησης» της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν είναι μια ειδική αστυνομική ομάδα που είναι επιφορτισμένη με τη δημόσια εφαρμογή των κανονισμών για το ισλαμικό χιτζάμπ. Η επίσημη αναφορά της αστυνομίας ήταν ότι υπέστη καρδιακή ανεπάρκεια και πέθανε μετά από δύο ημέρες σε κώμα. Αλλά περαιτέρω στοιχεία δείχνουν ότι το κεφάλι της χτυπήθηκε με ένα ραβδί και έπεσε πάνω σε ένα αστυνομικό αυτοκίνητο πολλές φορές. Αυτή η βίαιη πράξη της οδήγησε την Amini να υποστεί εγκεφαλική αιμορραγία, κώμα και στη συνέχεια τραγικό θάνατο.

Ο θάνατός της έχει γίνει σύμβολο βίας κατά των γυναικών στην ιρανική κοινωνία.

Γυναίκες ενωμένες!

Αυτές τις μέρες, η πολιτική ατμόσφαιρα και οι διαμαρτυρίες στο Ιράν έχει πολωθεί έντονα υπό την επίδραση της δολοφονίας της Mahsa από την κυβέρνηση, γύρω από το επείγον αίτημα να καταργηθούν οι μισογυνικές σχέσεις και νόμοι της Ισλαμικής Δημοκρατίας στην κοινωνία. Ο λαός του Ιράν, άνδρες και γυναίκες, από την Τεχεράνη, το Saqqez, το Sanandaj και το Mashhad σε άλλες πόλεις, από το συνδικάτο των δασκάλων του Ιράν και το σωματείο των οδηγών λεωφορείων στο Haft-Tepe και στις τάξεις των μαθητών, συγκεντρώνονται στις πλατείες με ένα μόνο αίτημα και σε πανελλαδικές και μαζικές συγκεντρώσεις απαιτώντας διάλυση των οργάνων καταστολής της κυβέρνησης, από την αστυνομία ηθικής μέχρι την άμεση ακύρωση των μισογυνικών νόμων.

Στο Isfahan, ενάντια στον ισλαμοφασισμό:

Παρά το περιβάλλον υψηλής αστυνόμευσης και ασφάλειας, παρά την έντονη επίθεση των δυνάμεων ασφαλείας στις πόλεις του Κουρδιστάν, παρά το γεγονός ότι πολλοί άνθρωποι τραυματίστηκαν ή σκοτώθηκαν από τους πυροβολισμούς των δυνάμεων ασφαλείας και παρά τη βάναυση επίθεση από τον ισλαμικό όχλο. Άνθρωποι με περισσότερη αποφασιστικότητα και δύναμη έχουν ταράξει τους δρόμους και τα κέντρα ασφαλείας του καθεστώτος.

Το γυναικείο κίνημα επιτίθεται σε ολόκληρη την απάνθρωπη διακυβέρνηση της Ισλαμικής Δημοκρατίας εδώ και πολύ καιρό και αποτελεί τον βασικό κρίκο της αντεπίθεσης.

Συγκρούσεις με την αστυνομία στην Τεχεράνη:

Η απαίτηση για ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών, η άμεση κατάργηση του σεξουαλικού απαρτχάιντ και όλοι οι νόμοι και οι θεσμοί που βασίζονται σε αυτό έχουν τεθεί στην πλήρη εντολή του λαού ενάντια στην Ισλαμική Δημοκρατία για τη δημιουργία ενός κόσμου απαλλαγμένου από διακρίσεις και ανισότητες.

Σήμερα, το ζήτημα των γυναικών έχει γίνει ζήτημα ολόκληρης της ιρανικής κοινωνίας και η επιθυμία για κατάργηση της ανισότητας και της καταπίεσης των γυναικών έχει αναδυθεί από τα ερείπια των διαδοχικών επιθέσεων του ιρανικού καπιταλισμού και της κυβέρνησής του, της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Ζεν, Ζιάν, Αζάντι

Women burn hijabs! #MahsaAmini #IranProtests

Παρά το κλείσιμο του διαδικτύου στις κουρδικές περιοχές, οι διαδηλώσεις συνεχίζονται. Αυτή τη στιγμή οι άνθρωποι στην Τεχεράνη καταλαμβάνουν τον κεντρικό δρόμο της πόλης, 20/09/22:

Στην πόλη Rasht, βόρειο Ιράν: «Ψωμί, εργασία, ελευθερία!» / “Bread, work, freedom!”

Στο Rasht η αστυνομία τρέχει από τον κόσμο:

Όταν η ισλαμική Γκεστάπο επιτίθεται! Τεχεράνη, 19/09/22:

(English below)

Mahsa is the face and symbol of millions of women who are victims of the misogynist policies of the Iran rulers. The slogan of the “woman, life and freedom”, which was sung for the first time on the day of Mehsa Amini’s funeral in Saqqez by a crowd angry about her murder, and where women removed their hijabs, underscores how feminine the upcoming revolution is.

In these days, the political and protest atmosphere in Iran has been sharply polarized under the influence of the government’s murder of Mahsa, around the urgent demand to abolish relations and misogynistic laws of the Islamic Republic in the society. The people of Iran, men and women, from Tehran, Saqqez, Sanandaj and Mashhad to other cities, from the trade union of teachers of Iran and the union of Bus drivers to Haft-Tepe and to the ranks of students, came to the square with a single demand and in nationwide and mass gatherings and demanded Dismantling the organs of repression of the government, from the morality police to the immediate cancellation of misogynist laws.

In spite of a highly policed and security environment, despite the intense assault by the security forces on the Kurdistan cities, despite the fact that many people have been injured or killed due to the shooting by the security forces, and despite a brutal attack by Islamic mobs. People with more determination and power have shaken the streets and security centers of the regime. The women’s movement has been attacking the entire inhumane rule of the Islamic Republic for a long time, and it has been the main link in the attack.

The demand for equality between men and women, the immediate abolition of gender apartheid and all laws and institutions based on it have been placed in the full command of the people against the Islamic Republic to create a world free from discrimination and inequality. Today, the issue of women has become the issue of the entire Iranian society, and the desire to abolish inequality and oppression of women has risen from the ruins of successive attacks by the Iranian capitalism and its government, the Islamic Republic.

Zhen, Zhian, Azadi
Women burn hijabs!

#MahsaAmini

ΒΛ. ΕΠΙΣΗΣ:

Ναουάλ αλ Σααντάουι (1931-2021): για την ελεύθερη γυναίκα της Ανατολής (βίντεο)

The post H Mahsa, σύμβολο αγώνα στο Ιράν: φεμινιστικές-αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις (βίντεο) first appeared on Aυτολεξεί.

Ενώ πολλά μέσα ενημέρωσης αναφέρθηκαν στην άνοδο των Ταλιμπάν ως κατοχή, στην πραγματικότητα το Αφγανιστάν παραδόθηκε στους Ταλιμπάν με τον υλικοτεχνικό, οπλικό και διπλωματικό εξοπλισμό από το «εξωτερικό» και με μια «εσωτερικά» μεθοδευμένη παράδοση. Τις τελευταίες εβδομάδες είχε παρατηρηθεί ότι η κυβέρνηση πριν τους Ταλιμπάν απαγόρευε σε τοπικούς παράγοντες να αντιστέκονται και τους ανάγκαζε να αποδεχθούν τους Ταλιμπάν ως τη νέα εξουσία.

Μπορούν να αναφερθούν πολλά παραδείγματα γι’ αυτό: Ο εκπρόσωπος της επαρχίας Farah στο κοινοβούλιο περιέγραψε πώς ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας του Αφγανιστάν επικοινώνησε προσωπικά στον κυβερνήτη που αντιμετώπιζε τους Ταλιμπάν και τον διέταξε να μην αντισταθεί στην επίθεσή τους [1]. Άλλο παράδειγμα είναι η επαρχία Ghazni, η οποία παραδόθηκε στους Ταλιμπάν με τη συνεργασία του κυβερνήτη που χαμογελούσε στις κάμερες [2]. Μάλιστα, ο πρώην υπουργός Άμυνας δήλωσε ότι «τα χέρια μας ήταν δεμένα πίσω από την πλάτη μας» [3].

Παραδίδοντας τον αμερικανικό στρατιωτικό εξοπλισμό αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων στους Ταλιμπάν [4] (αντιθέτως, δύο χρόνια νωρίτερα, σε μια παρόμοια κατάσταση, οι ΗΠΑ είχαν ανατινάξει τον στρατιωτικό εξοπλισμό τους κατά την αποχώρησή τους από τα σύνορα του Κομπάνι [5]), οι ΗΠΑ απέδειξαν ότι επιθυμούσαν την ταχεία κατάρρευση κάθε ένοπλης αντίστασης κατά των Ταλιμπάν –αν τυχόν αυτή προέκυπτε σε ορισμένες πόλεις.

Ωστόσο, αυτός ο συνασπισμός, τόσο από το εξωτερικό όσο και από το εσωτερικό, δεν πραγματοποιήθηκε εν μία νυκτί. Αυτή η συνωμοσία ήταν το αποτέλεσμα 10 ετών μυστικής και παρασκηνιακής συνεργασίας και διαπραγματεύσεων μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, της Κίνας, της Ρωσίας, του Πακιστάν, της Τουρκίας και του Ιράν με τους Ταλιμπάν, η οποία επισημοποιήθηκε στη διάσκεψη της Ντόχα.

Γιατί το Αφγανιστάν παραδόθηκε στους Ταλιμπάν; Γιατί περιφερειακές και διεθνείς δυνάμεις, οι οποίες σπάνια συμφωνούν σε ένα κοινό έδαφος, ένωσαν τα χέρια για να νικήσουν οι Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν αυτή τη φορά; Πριν ξεκινήσουμε μια τέτοια συζήτηση, είναι καλύτερο να εξετάσουμε την ιστορία της σύγχρονης κρατικής οικοδόμησης στο Αφγανιστάν.

Η οικοδόμηση του έθνους-κράτους «από τα έξω»

Η σύγχρονη ιστορία του Αφγανιστάν χαρακτηρίζεται από την αφήγηση της τεχνητής οικοδόμησης του έθνους που διαμορφώθηκε μέσα στο πολυεθνικό κλίμα του Αφγανιστάν από τη βρετανική και τη ρωσική αποικιοκρατία. [6] Πριν από δύο αιώνες, το έδαφος μεταξύ των συνόρων των δύο αυτοκρατοριών του Βρετανικού Ρατζ (Βρετανική Αυτοκρατορία στην Ινδία) και της Ρωσίας κατέστησε το Αφγανιστάν ως τη χώρα των συγκρούσεων δι’ αντιπροσώπων μεταξύ των παγκόσμιων υπερδυνάμεων: πρώτα, ήταν οι τρεις βρετανικοί πόλεμοι (1839, 1878 και 1919)· αργότερα, η σύγκρουση σοβιετικών-ΗΠΑ για το Αφγανιστάν (1979-1989) και τέλος, η εισβολή του ΝΑΤΟ στο Αφγανιστάν το 2001, που μετέτρεψε τη χώρα σε ένα πεδίο σύγκρουσης δι’ αντιπροσώπων μεταξύ ΗΠΑ-Ρωσίας, Πακιστάν-Ινδίας, Ιράν-ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας και διευθέτησης άλλων υποσυγκρούσεων.

Το κύριο ζήτημα, λοιπόν, για αυτό το «κομμάτι γης» εδώ και έναν αιώνα ήταν να εγκαθιδρύσει μια «εθνική κυβέρνηση» ώστε να ενταχθεί στον παγκόσμιο καπιταλισμό…

Αν ο Αμπντούλ Ραχμάν Χαν [εμίρης του Αφγανιστάν από το 1880 έως το 1901] στα τέλη του 19ου αιώνα, καταπιέζοντας τις εθνικές και θρησκευτικές μειονότητες σε σημείο γενοκτονίας, αλλάζοντας το δημογραφικό-εθνικό πλαίσιο κ.λπ., έκανε το σημαντικό βήμα αυτού του σχεδίου –την εθνική ενότητα και την καταστολή των «επαναστατημένων» φυλών– τότε οι κυβερνήσεις μετά από αυτόν (του Αμανουλάχ Χαν και του Ζαχίρ Σαχ) προσπάθησαν να ολοκληρώσουν τα επόμενα βήματα αυτού του σχεδίου: εκσυγχρόνισαν τον στρατό, το δικαστικό σύστημα, την εκπαίδευση, τους κυβερνητικούς θεσμούς κ.λπ. Λόγω όμως της αδυναμίας της κεντρικής κυβέρνησης και του βαθέος χάσματος μεταξύ πόλης και χωριού [7], οι γαιοκτήμονες και οι φυλές επιβλήθηκαν πάνω στον βασιλιά, και οι περισσότερες από αυτές τις μεταρρυθμίσεις είτε καταργήθηκαν από την εξέγερση των φυλών και των αγροτών (ανατροπή του Αμανουλάχ) είτε στην καλύτερη περίπτωση περιορίστηκαν στην πρωτεύουσα και σε κάποιες μεγάλες πόλεις (περίοδος Ζαχίρ Σαχ).

Το σχέδιο μεταρρύθμισης της γης και το Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα

Παρά τις προσπάθειες του Αμανουλάχ Χαν, το Αφγανιστάν παρέμεινε μια κατεξοχήν αγροτική και φυλετική κοινωνία με ένα βαθύ ρήγμα μεταξύ της αστικής και της αγροτικής κοινωνίας, έως ότου ο Νταούντ Χαν εφάρμοσε μεταρρυθμίσεις στη γη το 1975 για να αλλάξει αυτή την κατάσταση.

Εκείνη την εποχή, το 2% των μεγάλων γαιοκτημόνων κατείχε περισσότερο από το 70% της γεωργικής γης του Αφγανιστάν. Η θέση του Νταούντ Χαν κλονίστηκε αμέσως μόλις άρχισε η μεταρρύθμιση, επειδή οι μουλάδες και οι άρχοντες αντιτάχθηκαν σε αυτήν, και σε λιγότερο από δύο χρόνια αργότερα το Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα έγινε κυβέρνηση μέσω πραξικοπήματος. Πιθανότατα κανένα άλλο γεγονός στην πρόσφατη ιστορία του Αφγανιστάν δεν είχε τόσο μεγάλη επιρροή στη χώρα όσο το πραξικόπημα του Λαϊκού Δημοκρατικού Κόμματος. Οι δύο αιώνες παράδοσης στη διακυβέρνηση, ηγεσία και αγώνα της οικογένειας Μοχαμαντζάι τερματίστηκαν από αυτό το πραξικόπημα.

Οι μεταρρυθμίσεις γης του Νταούντ επιταχύνθηκαν (συμπεριλαμβανομένης της δήμευσης γης πέραν της ιδιοκτησίας σπιτιών και της πλεονάζουσας γης των θρησκευτικών ιδρυμάτων χωρίς αποζημίωση). Ισχυριζόμενοι ότι οι πολιτικές αυτές αποσκοπούσαν στην καταστροφή της θρησκείας, οι μουλάδες συμβούλευσαν τους αγρότες να αντισταθούν. Ξέσπασαν και πάλι ταραχές στα χωριά εναντίον της πρωτεύουσας.

Ενώ οι δύο περίοδοι του Νταούντ Χαν και του Λαϊκού Δημοκρατικού Κόμματος εισήγαγαν σημαντικές μεταρρυθμίσεις, ιδίως στα ζητήματα των γυναικών (π.χ. υποχρεωτικός αλφαβητισμός για τις γυναίκες, κατάργηση των αναγκαστικών γάμων κ.λπ.), οι μεταρρυθμίσεις αυτές δεν εφαρμόστηκαν με επιτυχία στα χωριά. Ορισμένες δασκάλες που πήγαν στα χωριά για να εκπαιδεύσουν τους μαθητές δολοφονήθηκαν με την υποκίνηση των μουλάδων.

Υπάρχουν αφηγήσεις ότι πολλοί αγρότες αρνήθηκαν ακόμη και να δεχτούν τα μοιρασμένα εδάφη λόγω της ψυχικής και συναισθηματικής τους υποταγής στους Χανς (εξέχουσα οικογένεια). Από την άλλη πλευρά, αναφέρεται ότι πολλοί κυβερνητικοί αξιωματούχοι που πήγαν στα χωριά για να επιβάλουν τον νόμο για τη μεταρρύθμιση της γης δεν μπορούσαν καν να μιλήσουν τη γλώσσα των χωρικών. Αντίθετα με τις προσδοκίες, οι ενέργειες αυτές οδήγησαν σε εξέγερση κατά της κυβέρνησης αντί να συγκεντρώσουν την υποστήριξη των αγροτών.

Υπάρχουν αφηγήσεις ότι πολλοί αγρότες αρνήθηκαν ακόμη και να δεχτούν τα μοιρασμένα εδάφη λόγω της ψυχικής και συναισθηματικής τους υποταγής στους Χανς (εξέχουσα οικογένεια). Από την άλλη πλευρά, αναφέρθηκε ότι πολλοί κυβερνητικοί αξιωματούχοι που πήγαν στα χωριά για να επιβάλουν τον νόμο για τη μεταρρύθμιση της γης δεν μπορούσαν καν να μιλήσουν τη γλώσσα των χωρικών. Αντίθετα με τις προσδοκίες, οι ενέργειες αυτές οδήγησαν σε εξέγερση κατά της κυβέρνησης αντί να συγκεντρώσουν την υποστήριξη των αγροτών.

Οι λόγοι για την αποτυχία του προγράμματος της μεταρρύθμισης γης και άλλων παρόμοιων μεταρρυθμίσεων μπορούν να χωριστούν σε εσωτερικούς και εξωτερικούς παράγοντες.

Ο πρώτος λόγος έχει να κάνει με την ταξική φύση του Λαϊκού Δημοκρατικού Κόμματος. Παρά το όνομά του, το κόμμα αυτό δεν ήταν στην πραγματικότητα ένα μαζικό κόμμα (των εργατών ή των αγροτών). Το κόμμα αυτό γεννήθηκε μέσα από την καρδιά της πνευματικής κοινότητας της Καμπούλ, των κυβερνητικών αξιωματούχων, του στρατού, ακόμη και ορισμένων από τους αδύναμους επιχειρηματίες-καπιταλιστές της Καμπούλ. Οι δάσκαλοι ήταν ίσως η πιο φιλοκομματική εργατική τάξη της πόλης, αν αναλογιστεί κανείς ότι λιγότερο από το 5% των κατοίκων των πόλεων και λιγότερο από το 2% των κατοίκων της υπαίθρου ήταν εγγράμματοι.

Οι ιδρυτές του Λαϊκού Δημοκρατικού Κόμματος βρίσκονταν τόσο κοντά στην αφγανική μοναρχία που συμμετείχαν για πολλά χρόνια στο εκτελεστικό σώμα του πολιτικού συστήματος και στις μεταρρυθμίσεις της περιόδου των Ζαχίρ Σαχ–Νταούντ Χαν. Η κομματική επιρροή στην κυβέρνηση του Νταούντ Χαν (λόγω της εγγύτητας του Νταούντ με τη Σοβιετική Ένωση) είχε αναπτυχθεί πριν από αρκετά χρόνια. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι το πραξικόπημα ήταν μια επέκταση των πολιτικών της εποχής του Νταούντ Χαν. Με μια ξαφνική ανατροπή, το κόμμα ήρθε πραξικοπηματικά στην εξουσία χάρη στην επιρροή που το ίδιο είχε μέσα στον στρατό.

Ακριβώς όπως ο «συνταγματισμός» του Αμανουλάχ Χαν, ο «κοινοβουλευτισμός» του Ζαχίρ Σαχ και αργότερα ο «ρεπουμπλικανισμός» του Νταούντ Χαν (όλοι μέλη της βασιλικής οικογένειας Mohammadzai) δεν ήταν το αποτέλεσμα της ταξικής πάλης και της πίεσης των από-τα-κάτω, έτσι και η άνοδος του Λαϊκού Δημοκρατικού Κόμματος στην εξουσία και τα σχέδιά του δεν οφείλονταν στον αγώνα και τη δυναμική της κοινωνίας του Αφγανιστάν [8].

Λόγω της έλλειψης της επαναστατικής δύναμης των μαζών, το Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα εκμεταλλεύτηκε τον στρατιωτικό εξαναγκασμό ως μέσο για την εφαρμογή πολιτικών που απαιτούσαν «μαζική υποστήριξη». Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, αρκετά παρόμοια κρατικά πραξικοπήματα (αντί για επαναστάσεις από-τα-κάτω) συνέβησαν υπό σοβιετική ηγεσία στις υπανάπτυκτες δορυφορικές της χώρες.

Οι δύο υπερδυνάμεις προσπαθούσαν να υποστηρίξουν τους συμμάχους τους. Όσο περισσότερο οι αριστερές δυνάμεις προσπαθούσαν να μετατρέψουν τις υποδομές της παραδοσιακής κοινωνίας σε σύγχρονες, τόσο πιο αιματηρά ήταν τα αμερικανικά πραξικοπήματα, με την υποστήριξη των πιο οπισθοδρομικών και βίαιων πολιτικών δυνάμεων που οδηγούσαν στην οπισθοδρόμηση της χώρας. Κάτι που δεν θα ήταν δυνατό χωρίς την εξόντωση, την εκκαθάριση και τη δολοφονία των ανεξάρτητων επαναστατών.

Στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, στις περισσότερες από τις υπανάπτυκτες χώρες που προσχώρησαν με τον ίδιο τρόπο στο πλευρό της Σοβιετικής Ένωσης ή των ΗΠΑ, η «κυβέρνηση» ως ένας γραφειοκρατικός μηχανισμός, ήταν υπεύθυνη για τις πολιτικές της μιας εκ των δύο δυνάμεων και οι αποφάσεις ήταν ανεξάρτητες από τη βούληση της κοινωνίας. Είχαν επιβληθεί αλλαγές από πάνω προς τα κάτω. Κάποιες με βία και σφαγές (Ινδονησία-Χιλή με την υποστήριξη των ΗΠΑ) και κάποιες με πολιτιστικό εξαναγκασμό (Αφγανιστάν με την υποστήριξη της Σοβιετικής Ένωσης).

Σύντομα, στο Αφγανιστάν, ο «στρατός» αντικατέστησε την «τάξη» και το «πραξικόπημα» αντικατέστησε την «επανάσταση», όπως ακριβώς και στις χώρες που υποστηρίζονται από τις ΗΠΑ, ο «στρατός» αντικατέστησε την «εκλεγμένη κυβέρνηση» και το «πραξικόπημα» αντικατέστησε τη «δημοκρατία». Επίσης, οι κάθε είδους διαμάχες, δολοφονίες και διακανονισμοί διαμοιρασμού της εξουσίας οφείλονταν στην κυβερνώσα γραφειοκρατική μαφία, όχι σε ταξικούς αγώνες ή διαφορές αρχών (αναφέρω την εξόντωση του Δημοκρατικού Κόμματος και τον εσωτερικό διακανονισμό).

Κατά συνέπεια, όταν ένας συνασπισμός γαιοκτημόνων και μουλάδων κινητοποίησε μεγάλες αγροτικές μάζες για να εξεγερθούν, το «λαϊκό» καθεστώς –αλλά χωρίς τη «λαϊκή» υποστήριξη– μπορούσε να στηριχθεί μόνο στον στρατό για να διατηρήσει την εξουσία του. Το αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής περιπέτειας ήταν ένα έγκλημα που κατέληξε στο όνομα του κομμουνισμού ενάντια στον λαό και στην αντιπολίτευση (συμπεριλαμβανομένων χιλιάδων κρίσιμων αριστερών στελεχών). Προσκαλώντας τους Σοβιετικούς να καταλάβουν το Αφγανιστάν, το καθεστώς απλώς επέκτεινε την πολιτική που είχε εφαρμόσει με το πραξικόπημα δύο χρόνια νωρίτερα.

Παρά τον σοβιετικό ρόλο στο Αφγανιστάν, οι Ηνωμένες Πολιτείες (με τη μορφή της επιχείρησης «Κυκλώνας») έπαιξαν επίσης κρίσιμο ρόλο ως εξωτερικός παράγοντας. Στα τέλη της δεκαετίας του 1970 (ιδίως μετά τη σοβιετική εισβολή στο Αφγανιστάν), υπήρξε αυθόρμητη αντίσταση στα ρωσικά στρατεύματα· αλλά στο πλαίσιο του Ψυχρού Πολέμου, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενίσχυσαν αυτές τις διάσπαρτες αντιστάσεις υπό τη σημαία της Τζιχάντ.

Δισεκατομμύρια δολάρια αμερικανικών χρημάτων και όπλων διατέθηκαν στις φονταμενταλιστικές δυνάμεις των Μουτζαχεντίν μέσω επίσημων και ανεπίσημων διαύλων (όπως και τα περισσότερα δολάρια της Σαουδικής Αραβίας). Μέσα σε λίγα χρόνια, όλες οι εθνικιστικές, δημοκρατικές, συνταγματικές και αριστερές δυνάμεις εξαλείφθηκαν από την πολιτική σκηνή του Αφγανιστάν, και αντ’ αυτού οι τζιχαντιστές φονταμενταλιστές (Μουτζαχεντίν) αναπτύχθηκαν σαν μανιτάρια μέσα και έξω, εξοπλίζοντας, εκπαιδεύοντας, προωθώντας και αναδεικνύοντας τις τζιχαντιστικές ιδέες, και κατάφεραν να κολλήσουν τη Σοβιετική Ένωση στη γη του Αφγανιστάν.

Όταν οι Μουτζαχεντίν καταλάμβαναν την εξουσία σε μια περιοχή, έβαζαν φωτιά στα έγγραφα ιδιοκτησίας των διανεμημένων εδαφών και τα επέστρεφαν πίσω στους άρχοντες. Μια εξέταση των στατιστικών στοιχείων των ακτημόνων αγροτών [9] (οι οποίοι ήταν οι μεγαλύτεροι δικαιούχοι της μεταρρύθμισης της γης) από τη δεκαετία του 1970 έως τη δεκαετία του 1990 δείχνει μια εικόνα του πώς αυτή η πολιτική αντιστράφηκε:

Οι πολεμικές μέθοδοι των Μουτζαχεντίν αναφέρθηκαν από έναν δημοσιογράφο της Washington Post (και πριν το έργο της ωραιοποίησής τους βαφτιστεί ως «Αγωνιστές της Ελευθερίας») το 1979 ως εξής: «Η αγαπημένη τακτική των μελών των ισλαμικών φυλών είναι να βασανίζουν τα θύματα, κόβοντας πρώτα τη μύτη, τα αυτιά και τα γεννητικά τους όργανα και στη συνέχεια αφαιρώντας το ένα κομμάτι δέρματος μετά το άλλο» [11].

Όποια σέχτα των Μουτζαχεντίν πολεμούσε πιο βίαια και βάναυσα λάμβανε μεγαλύτερη οικονομική και υλικοτεχνική υποστήριξη από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους, συμπεριλαμβανομένης της σέχτας Gulbuddin Hekmatyar, η οποία για χρόνια ήταν γνωστή για τις κατά συρροή επιθέσεις με οξύ σε γυναίκες.

Η υποστήριξη των ΗΠΑ προς τους Μουτζαχεντίν αποδόθηκε ευρέως στη μετασοβιετική εισβολή στο Αφγανιστάν, αλλά είναι πλέον σαφές ότι η υποστήριξη αυτή άρχισε έξι μήνες «πριν» από τη σοβιετική εισβολή [12] [13].

Εν ολίγοις, αυτός ο δεκαετής πόλεμος ήταν ένας αγώνας για τη δημιουργία μιας τερατώδους εκδοχής του πολιτικού Ισλάμ που δεν είχε ξαναγίνει ποτέ πριν. Αφού η Σοβιετική Ένωση ηττήθηκε από τις πολεμικές επεκτατικές πολιτικές της και αποσύρθηκε, ήρθε η ώρα να δοκιμαστεί αυτό το νεογέννητο πολιτικό Ισλάμ: οι Μουτζαχεντίν.

Σημειώσεις:

[1] https://twitter.com/mukhtarwafayee/status/1426024392128176130

[2] https://www.etilaatroz.com/130536/taliban-took-the-city-of-ghazni-by-understanding-with-governor-and-police-chief/

[3] https://twitter.com/Muham_madi1/status/1426904905055444993

[4] https://www.washingtonpost.com/world/2021/08/20/us-weapons-taliban-afghanistan/

[5] https://www.hurriyetdailynews.com/us-rebuilding-military-bases-in-northeast-syria-148203

[6] Three-quarters of Afghanistan’s population is ethnically connected to a population outside its “national” borders.

[7] This gap was not only between the city and the village but also between the villages themselves. Afghanistan’s mountainous geography separates many villages like isolated islands.

[8] Influence on the army and Soviet support were the two main reasons for the rise of the People’s Democratic Party.

[9] Liz Alden Wily, Land Rights in Crisis: Restoring Tenure Security in Afghanistan (Kabul: AREU, Afghanistan Research, and Evaluation Unit, 2003). P18

[10] A description given by US President Ronald Reagan of the Afghan Mujaheddin in the 1980s.

[11] https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1979/05/11/grim-nickname-fits-afghan-tales-of-torture-murder/3263877f-e032-4773-888b-b82109ae2b81/

[12] Robert M. Gates, From the Shadows: The Ultimate Insider’s Story of Five Presidents and How They Won the Cold War (New York: Simon and Schuster, 1996).

[13] In a 1998 interview, Brzezinski also described how the strategy of aiding jihadists opposed to the Democratic Republic of Afghanistan regime was an excellent idea and It had the effect of drawing the Russians into the Afghan trap. https://dgibbs.faculty.arizona.edu/brzezinski_interview

The post Αφγανιστάν: η χώρα των συγκρούσεων (μέρος 1ο) first appeared on Aυτολεξεί.

«Στο Αφγανιστάν, το οποίο για δεκαετίες αποτελούσε τη σκηνή των πολέμων δι’ αντιπροσώπων, η εξουσία παραδόθηκε στους μισογύνηδες Ταλιμπάν ως αποτέλεσμα των βρώμικων πολιτικών των παγκόσμιων ηγεμονικών δυνάμεων. Η κατάσταση αυτή, που προκάλεσε μεγάλη οργή και θυμό στις γυναίκες και τους λαούς στο Αφγανιστάν και σε όλο τον κόσμο, αποκάλυψε για άλλη μια φορά την εξής αλήθεια: Δεν υπάρχει καμία άλλη δύναμη στην οποία μπορούμε να στηριχτούμε πέρα από την αυτεξουσία, την αυτοοργάνωση και την αυτοάμυνα. Αυτό που συνέβη στο Αφγανιστάν αποκαλύπτει πολύ καθαρά την υποκρισία των δυτικών κρατών. Οι δυνάμεις του ΝΑΤΟ έδειξαν ξεκάθαρα ότι γι’ αυτές, αξίες όπως η δημοκρατία, η ελευθερία και τα δικαιώματα των γυναικών ήταν απλώς εργαλεία ώστε να βρουν μια δικαιολογία για τις δικές τους βρώμικες πολιτικές.

Οι ίδιοι που προσπάθησαν να νομιμοποιήσουν την κατοχή τους με τα “δικαιώματα των γυναικών” πριν από 20 χρόνια, αφήνουν τώρα τις ζωές εκατομμυρίων γυναικών στο έλεος των Ταλιμπάν.

Αυτοί που παρέδωσαν το Αφγανιστάν στους Ταλιμπάν σήμερα και αυτοί που κατέλαβαν το Αφρίν, το Serêkaniyê, το Girê Spî στην Τουρκική Δημοκρατία χθες είναι οι ίδιες δυνάμεις. Αυτοί που έδωσαν χθες το πράσινο φως για την τουρκική εισβολή στη Ροζάβα και τη βορειοανατολική Συρία, επαναλαμβάνουν το ίδιο σενάριο στο Αφγανιστάν σήμερα. Από τη σκοπιά των λαών, και ιδιαίτερα των γυναικών, δεν υπάρχει μεγάλη διαφορά μεταξύ αυτών που βρίσκονται στην εξουσία ως αποτέλεσμα βρώμικων συμφωνιών.

Λέγοντας πως “Δεν έχουμε τίποτα εναντίον των πεποιθήσεων των Ταλιμπάν”, ο ίδιος ο Ερντογάν, ο επικεφαλής του φασιστικού τουρκικού καθεστώτος, παραδέχτηκε ότι μοιράζονται την ίδια νοοτροπία. Στην πραγματικότητα, το σχέδιο των ΗΠΑ να παραδώσουν τον έλεγχο του αεροδρομίου της Καμπούλ στη φασιστική Τουρκική Δημοκρατία πρέπει να κατανοηθεί μέσα σε αυτό το πλαίσιο. Η παράδοση του ελέγχου του αεροδρομίου στον Ερντογάν πρέπει να θεωρηθεί ως ένα ακόμη βήμα για την ενίσχυση της Τουρκίας, η οποία οργανώνει την πολιτική της όπως μία συμμορία. Αυτό αποτελεί μεγάλη απειλή και κίνδυνο για τους λαούς και ιδιαίτερα για τις γυναίκες.

Όπως ακριβώς στο Αφρίν, όπου ιδρύθηκε το YPJ το οποίο εμπνέει γυναίκες σε όλο τον κόσμο, και όπου σήμερα οι γυναίκες υποτάσσονται και δολοφονούνται ως αποτέλεσμα των πολιτικών των παγκόσμιων ηγεμονικών δυνάμεων, έτσι και οι γυναίκες στο Αφγανιστάν αντιμετωπίζουν τώρα την ίδια απειλή. Αυτό προμηνύεται από την αύξηση της βίας κατά των γυναικών τους τελευταίους μήνες και τις δολοφονίες πρωτοπόρων γυναικών.

Ως κουρδικός λαός και γυναίκες, γνωρίζουμε πολύ καλά ότι ο μόνος τρόπος για να υπερασπιστούμε την ύπαρξη και τη θέλησή μας ενάντια στις ιμπεριαλιστικές και αποικιοκρατικές πολιτικές των παγκόσμιων ηγεμονικών δυνάμεων είναι η οργάνωση. Χωρίς αυτεξουσία, αυτοοργάνωση και αυτοάμυνα, δεν θα είναι δυνατόν να οικοδομήσουμε και να διατηρήσουμε μια ελεύθερη ζωή. Τόσο ως άνθρωποι όσο και ως κίνημα, έχουμε βιώσει και βιώνουμε πολύ έντονα αυτή την πραγματικότητα. Η διεθνής συνωμοσία εναντίον του ηγέτη μας Αμπντουλάχ Οτσαλάν, που συνέβη στις 15 Φεβρουαρίου 1999, είναι το πιο απτό παράδειγμα γι’ αυτό. Από τις καταλήψεις του ISIS στη Ροζάβα και το Μπασουρέ (Νότιο/Ιρακινό) Κουρδιστάν, ειδικά στο Σενγκάλ και το Κομπανέ, μέχρι τις κατοχή της Τουρκίας εδώ, οι αποικιοκρατικές και γενοκτονικές πολιτικές που αντιμετωπίζουμε βασίζονται στην ισορροπία των συμφερόντων του παγκόσμιου καπιταλισμού.

Με τον ίδιο τρόπο, η παράδοση του ελέγχου του Αφγανιστάν στους Ταλιμπάν, τον εχθρό των γυναικών και των λαών, συνέβη στο πλαίσιο των γεωστρατηγικών συμφερόντων που επιδιώκουν τα δυτικά κράτη, ιδιαίτερα οι ΗΠΑ, στη Μέση Ανατολή και την Κεντρική Ασία. Για άλλη μια φορά, βλέπουμε ότι για τις εν λόγω δυνάμεις, οι επιθυμίες, η θέληση, τα όνειρα, οι ελπίδες και οι προσπάθειες των λαών που ζουν σε αυτά τα εδάφη δεν έχουν καμία σημασία. Διότι δεν αντικειμενοποιούν μόνο αυτά τα εδάφη, τα οποία βλέπουν μόνο από την οπτική γωνία του αποικιοκράτη, αλλά και τους ανθρώπους που ζουν σε αυτά τα εδάφη. Δεν υπάρχει τίποτα που οι κάτοχοι αυτών των πολιτικών 20 ετών δεν θα κάνουν προκειμένου να εκπληρώσουν τα δικά τους συμφέροντα. Γι’ αυτό, η αναζήτηση κόκκινων γραμμών, για οποιαδήποτε ανθρωπιστική έγνοια ή αυθεντικότητα στις πολιτικές των δυτικών κρατών, δεν είναι καν αφέλεια, αλλά άγνοια. Αυτοί που ισχυρίζονταν ότι πολεμούσαν τους Ταλιμπάν για τα δικά τους συμφέροντα και που θυσίασαν τη ζωή 200.000 ανθρώπων, σήμερα κάνουν βρώμικες συμφωνίες με τις ίδιες δυνάμεις σαν να μην συνέβη τίποτα.

Στα χρόνια της κατοχής και του καθεστώτος των Ταλιμπάν, εκείνες που αγωνίστηκαν και αντιστάθηκαν περισσότερο για πραγματική δημοκρατία, ελευθερία και αξιοπρεπή ζωή ήταν οι γυναίκες. Στην πιο δύσκολη περίοδο, κάτω από τις πιο δύσκολες συνθήκες, οι γυναίκες του Αφγανιστάν βρήκαν τρόπους να οργανωθούν.

Με τη δύναμη και την υποστήριξη που δίνουμε, και την αλληλεγγύη και την υπεράσπιση που δείχνουμε ως γυναίκες, έχουμε πλήρη πίστη ότι θα πλέξουν την αντίστασή τους όχι μόνο ενάντια στους Ταλιμπάν αλλά ενάντια σε όλες τις μισογυνικές δυνάμεις και νοοτροπίες. Από το Κουρδιστάν μέχρι το Αφγανιστάν, μια ελεύθερη ζωή και μια πραγματική δημοκρατία θα οικοδομηθεί υπό την ηγεσία των οργανωμένων γυναικών.

Ως γυναίκες από το Κουρδιστάν, στεκόμαστε σήμερα στο πλευρό των αφγανών γυναικών και των αφγανικών λαών, όπως ακριβώς κάναμε και χθες. Καλούμε όλες τις γυναίκες, ιδιαίτερα τις γυναίκες στη Μέση Ανατολή, να σταθούν αλληλέγγυες με τις αδελφές μας στο Αφγανιστάν, να υψώσουν τη φωνή τους και να υπερασπιστούν τη ζωή, τα επιτεύγματα και τα όνειρά τους. Ας ενισχύσουμε τις γυναικείες συμμαχίες μας ενάντια σε αυτές τις πατριαρχικές, μισογυνικές δυνάμεις!

Jin Jiyan Azadî! [Γυναίκα, ζωή, ελευθερία]»

Βλ. επίσης:

Το πολιτικό Ισλάμ είναι ένα δημιούργημα της Δύσης

The post Κοινότητες Κούρδισσων γυναικών: «Καλούμε όλες τις γυναίκες να σταθούν αλληλέγγυες με τις αδελφές μας στο Αφγανιστάν» first appeared on Aυτολεξεί.

Το πολιτικό τοπίο στο Ιράν χαρακτηρίζεται πάντα ως ιδιαιτέρως απρόβλεπτο, ιδίως κατά τη διάρκεια των προεδρικών εκλογών. Το 1997 ήταν η πρώτη φορά που οι προεδρικές εκλογές στο Ιράν αποτέλεσαν σοβαρό ζήτημα στην κοινωνία, όταν ο μη εγκεκριμένος (αν και καθεστωτικός) από τον αγιατολάχ Χαμενεΐ [1] υποψήφιος, ο Μοχάμαντ Χατάμι, κέρδισε προς έκπληξη όλων με 20 εκατομμύρια ψήφους. Η λογοκρισία και η καταστολή των συγγραφέων και των καλλιτεχνών είχαν προηγουμένως φτάσει στο αποκορύφωμά τους επί θητείας του Χατάμι ως υπουργού Πολιτισμού και Τεχνών. Παρ’ όλα αυτά κέρδισε την προεδρία, καθώς έγινε ο μισητός υποψήφιος του Χαμενεΐ που υποσχόταν μεταρρυθμίσεις.

Ο Χαμενεΐ θεωρούσε πάντοτε την ψηφοφορία ως βασικό δείκτη για τη νομιμοποίηση του καθεστώτος. Έπειτα από τη βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων που ακολούθησαν τις εκλογές του 2009, καλούσε τον κόσμο να ψηφίσει. Ακόμη κι αν οι άνθρωποι δεν νοιάζονταν γι’ αυτόν και δεν τον ήθελαν, θα έπρεπε να ψηφίζουν για το «Ιράν» και να επιδιώκουν τη συμφιλίωση μέσω της κάλπης, έλεγε. Αργότερα, μετά τις εκλογές, ισχυριζόταν ότι οι άνθρωποι με την ψήφο τους επεδείκνυαν την υποστήριξή τους προς την πολιτική του καθεστώτος.

Πιο σημαντική από τις ίδιες τις εκλογές ήταν η προσπάθεια αύξησης της συμμέτοχης σε αυτές. Ο γενικός κανόνας των εκλογών είναι ότι οι πολιτικές παρατάξεις θα πρέπει να μπορούν να ανταγωνίζονται η μία με την άλλη, κάτι που όμως δεν ισχύει στις ιρανικές εκλογές. Στην πραγματικότητα, η εγκριτική εποπτεία του Συμβουλίου Φρουρών του Συντάγματος έχει αλλάξει τη σημασία και το νόημα των εκλογών στο Ιράν. Σύμφωνα με τον ισχύοντα νόμο, μόνο όσοι εγκρίνονται από το συμβούλιο που επιλέγεται από τον ίδιο τον Χαμενεΐ μπορούν να θέσουν υποψηφιότητα για την προεδρία. Οι άνθρωποι αυτοί πρέπει να είναι άνδρες, σιίτες μουσουλμάνοι και να αποδέχονται και να ακολουθούν πλήρως την πολιτική του ίδιου του Χαμενεΐ ως μουσουλμάνου ηγέτη της χώρας. Κατά συνέπεια, οι γυναίκες –το ήμισυ της κοινωνίας–, οι πιστοί άλλων θρησκειών καθώς και η αντιπολίτευση (προφανώς όλες οι διαφορετικές ομάδες μαρξιστών-αριστερών) δεν μπορούν να είναι υποψήφιοι. Οι κοινοβουλευτικές και δημοτικές εκλογές ακολουθούν το ίδιο μοτίβο. Η βασική διαφορά είναι ότι οι γυναίκες και οι πιστοί άλλων θρησκειών υπόκεινται σε λιγότερους περιορισμούς. Με δύο λόγια, οι εκλογές δεν είναι Ανοιχτές και Ελεύθερες.

Ειδικά στις φετινές εκλογές, ακόμη και οι πιο ισχυροί πρώην αξιωματούχοι διαμαρτυρήθηκαν ότι οι εκλογές ήταν άδικες και ήταν περίεργο ότι δεν τους επετράπη να συμμετάσχουν σε αυτές.

Για παράδειγμα, ως απάντηση στις διαδηλώσεις του 2009, ο Χαμενεΐ περιέγραψε τις πολιτικές του Αχμαντινετζάντ (τότε πρόεδρος) ως ακριβώς τις πολιτικές που ο ίδιος προτιμάει, αλλά τα διαπιστευτήριά του δεν επιβεβαιώθηκαν μετά τα επικριτικά σχόλια του ίδιου του Αχμαντινετζάντ τα τελευταία χρόνια προς το καθεστώς.

Ο Ali Larijani, πρώην εκπρόσωπος της Ισλαμικής Συμβουλευτικής Συνέλευσης και ειδικός απεσταλμένος του Χαμενεΐ για την 25ετή συμφωνία συνεργασίας με την Κίνα (το περιεχόμενό της ήταν κρυμμένο από την κυβέρνηση και το κοινοβούλιο μέχρι την υπογραφή της συμφωνίας), επίσης δεν εγκρίθηκε να κατέβει στις εκλογές. Αυτό δεν εξηγήθηκε ποτέ και ο αδελφός του, πρώην αρχιδικαστής, διαμαρτυρήθηκε έντονα για την κατάσταση χωρίς όμως αποτέλεσμα.

Κατά το παρελθόν το καθεστώς προσπαθούσε να αυξάνει τη συμμετοχή στις εκλογές με τη δημιουργία ενός διχασμού μεταξύ των εγκεκριμένων από τον Χαμενεΐ υποψηφίων και των μη εγκεκριμένων. Όμως, η στρατηγική αυτή απέτυχε να λειτουργήσει φέτος.

Μετά από 4 χρόνια σκαμπανεβασμάτων που δυσαρέστησαν τους Ιρανούς ψηφοφόρους, μια δημοσκόπηση Ιρανών πολιτών έδειξε ότι οι 13ες προεδρικές εκλογές θα ήταν οι χαμηλότερες σε συμμετοχή. Πράγματι, η εξάπλωση των διαδηλώσεων και της αιματηρής καταστολής στους δρόμους τα τελευταία 4 χρόνια –με περισσότερους από 1.500 νεκρούς και χιλιάδες φυλακισμένους– προκάλεσε δραματική πτώση της εκλογικής συμμετοχής, από το 72%, όσων έχουν δικάιωμα ψήφου, στις προηγούμενες εκλογές, σε μόλις 49% φέτος.

Η απογοήτευση του λαού από τις εκλογικές επιλογές, τα εκλογικά συνθήματα, τους υποψηφίους και την αναποτελεσματικότητα των εκλογικών θεσμών έναντι των διορισμένων οργάνων (στην ιεραρχία της εξουσίας και της λήψης αποφάσεων) τα τελευταία 40 χρόνια έκανε σταδιακά τον ιρανικό λαό να πιστέψει ότι αυτή η μορφή εκλογών δεν μπορεί να ικανοποιήσει τα αιτήματά του και να λύσει τα προβλήματά του.

Το μέλος της Επιτροπής Θανάτου γίνεται πρόεδρος

Στις εκλογές του 1997 όλες οι πιθανότητες έδειχναν τη νίκη των υποψηφίων που είχαν εγκριθεί από τον Χαμενεΐ, αλλά με την έλευση του Μοχάμαντ Χατάμι, ο οποίος υποσχέθηκε μεταρρυθμίσεις, η κατάσταση άλλαξε. Σήμερα τα πράγματα είναι διαφορετικά από εκείνη την περίοδο, καθώς δεν υπάρχει καμία ένδειξη για την παρουσία κάποιου σαν τον Χατάμι και ένας υποψήφιος με τέτοιο βάρος δεν θα μπορούσε να περάσει το φίλτρο του Συμβουλίου των Φρουρών. Ο Εμπραχίμ Ραΐσι μπήκε στην προεκλογική εκστρατεία χωρίς αντίπαλο –και την κέρδισε.

Λόγω αυτών των συνθηκών, οι εκλογές αυτής της περιόδου ήταν περισσότερο ένας ενδοομαδικός ανταγωνισμός μεταξύ φονταμενταλιστών και μετριοπαθών φονταμενταλιστών, των οποίων οι περισσότερες προσωπικότητες όπως ο Αχμαντινετζάντ και ο σημαντικότερος εξ αυτών, ο Ali Larijani, αποκλείστηκαν.

Η απώλεια του πολιτικού βάρους των ρεφορμιστών-μεταρρυθμιστών είναι επίσης ζωτικής σημασίας: Χάρη στην υποστήριξη του Χατάμι προς τον Χασάν Ρουχανί ο λαός ψήφισε τον δεύτερο πριν από οκτώ χρόνια και τον έκανε πρόεδρο. Ωστόσο, το κάλεσμα του Χατάμι προς τον κόσμο να συμμετέχει μαζικά στις φετινές εκλογές δεν είχε κανένα αποτέλεσμα αυτή τη φορά. Η λογική του λαού ήταν σαφής: αφού ο Ρουχανί απέτυχε να εκπληρώσει τις κύριες υποσχέσεις του κατά τη διάρκεια της οκταετούς θητείας του, γιατί ο κόσμος να ξαναασχοληθεί με την εκλογική διαδικασία; Ακόμη κι όταν το κύμα καταστολής και οι δολοφονίες στους δρόμους κλιμακώνονται;

Είναι πολύ εντυπωσιακό το γεγονός ότι μόλις το 49% των ψηφοφόρων προσήλθε στις εκλογές. 28 εκατομμύρια άνθρωποι μποϊκόταραν τις εκλογές και αρνήθηκαν να ψηφίσουν. Τα λευκά, που αντιστοιχούν σε περίπου 5 εκατομμύρια ψήφους, πρέπει να προστεθούν ως ένδειξη διαμαρτυρίας. Μια διαμαρτυρία από εκείνους που ακόμα θέλουν να ψηφίζουν για διάφορους λόγους, αλλά δεν θεωρούν τους υποψήφιους επιλέξιμους.

Υπό αυτές τις συνθήκες, ο Ραΐσι εγκατέλειψε τη θέση του ως ανώτατου δικαστή για να μετακομίσει στην οδό Παστέρ στην Τεχεράνη και να γίνει το δεύτερο ισχυρότερο άτομο του Ιράν. Δεν έχει ευγλωττία, δεν έχει χάρισμα, δεν έχει ανεξάρτητη πολιτική προσωπικότητα, αλλά είναι ένας αξιόπιστος υπάκουος και με αυτή την εκλογή, το παζλ της πλήρους εξουσίας δόθηκε στο φονταμενταλιστικό κίνημα: το κοινοβούλιο και η κυβέρνηση ενώθηκαν και η διοίκηση των περισσότερων πόλεων του Ιράν έπεσε στα χέρια τους ήδη στις προηγούμενες δημοτικές εκλογές με τους φονταμενταλιστές τώρα να πανηγυρίζουν.

Ωστόσο, τα ίχνη του Ραΐσι μπορούν να εντοπιστούν σε μια από τις πιο τρομακτικές στιγμές του Ισλαμικού Κράτους του Ιράν και της σύγχρονης ιστορίας του. Ο ίδιος υπήρξε ένας εκ των τεσσάρων μελών της «Επιτροπής Θανάτου» στις εκτελέσεις του 1988, κατά τις οποίες χιλιάδες πολιτικοί κρατούμενοι, κυρίως αριστεροί, εκτελέστηκαν επειδή δεν πίστευαν στον Θεό και στην Ημέρα της Κρίσης. 3.000 έως 4.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν σύμφωνα με τον Ειδικό Εισηγητή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, αν και ανεξάρτητες πηγές αναφέρονται σε 30.000 θανάτους. Οι περισσότεροι από αυτούς ήταν κάτω των 20 ετών. Ο ακριβής αριθμός των θυμάτων δεν είναι διαθέσιμος, καθώς δεν είναι δυνατό να υπάρξει καμία ανεξάρτητη έρευνα.

Οι αξιωματούχοι του καθεστώτος αποφεύγουν κάθε αναφορά σε αυτά τα γεγονότα, αλλά ο Ρουχανί χρησιμοποίησε την ευαισθησία της κοινής γνώμης στην προηγούμενη προεκλογική του εκστρατεία για να ενθουσιάσει τους ψηφοφόρους λέγοντας: «Οι Ιρανοί δεν θα δεχτούν εκείνους που γνωρίζουν μόνο από εκτελέσεις και φυλακίσεις τα τελευταία 38 χρόνια… Δεν θα δεχτούμε εκείνους που έχουν καθίσει στο τραπέζι και έχουν εκδώσει [θανατικές] ποινές».

Εκλογές και υποσχέσεις

Μεταξύ των οικονομικών σχεδίων του Ραΐσι είναι η καταπολέμηση της διαφθοράς, η κατασκευή 4 εκατομμυρίων κατοικιών σε 4 χρόνια, η μεταρρύθμιση του τραπεζικού συστήματος και του συναλλάγματος, η δημιουργία 1 εκατομμυρίου θέσεων εργασίας κάθε χρόνο, η μείωση κατά 50% του οικογενειακού κόστους για υγειονομική περίθαλψη, η εφαρμογή ενός έξυπνου φορολογικού συστήματος και η αποτροπή της φοροδιαφυγής. Ωστόσο, δεν ανακοίνωσε κανένα σχέδιο για τη χρηματοδότηση αυτών των υποσχέσεων.

Για περισσότερο από 3 δεκαετίες, η οικονομία του Ιράν μαστίζεται από τον πληθωρισμό. Ο ιρανικός πληθωρισμός ήταν πάντα διψήφιος τις τελευταίες 3 δεκαετίες, εκτός από σύντομες περιόδους. Επιπλέον, δεδομένου ότι η ιρανική οικονομία βιώνει μια απίστευτη αύξηση της ρευστότητας ως αποτέλεσμα του συνεχούς δανεισμού της κυβέρνησης από την κεντρική τράπεζα για τη χρηματοδότηση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, υπάρχουν επιπτώσεις στον πληθωρισμό και τη ρευστότητα που αυξάνονται με την πάροδο του χρόνου. Το 55% των ιρανικών νοικοκυριών ζει κάτω από το όριο της φτώχειας, δήλωσε ο Nasser Mousavi Largani, μέλος της Οικονομικής Επιτροπής της Ισλαμικής Συμβουλευτικής Συνέλευσης, σε έκθεση του 2019. Ο αριθμός αυτός εξακολουθεί να αυξάνεται.

Ο Ραΐσι, είναι ο εκπρόσωπος του παραδοσιακού ιρανικού καπιταλισμού, ένας φονταμενταλιστής ισλαμιστής που βλέπει την ύπαρξη του καθεστώτος στη σκιά της πολεμικότητας και των διάφορων κρίσεων, συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών και πολιτικών κυρώσεων, και που εμποδίζει την ελευθερία των πολιτικών και εθνοτικών ομάδων στη χώρα. Πρόκειται για έναν μοναδικό τύπο καπιταλισμού που έχει χτιστεί ενάντια στη Δύση και συγκεκριμένα ενάντια στον αμερικανισμό: μία μίξη αντιαποικιακών τάσεων των αρχών και των μέσων του 20ού αιώνα μαζί με την ισλαμική ιδεολογία.

Τα τετραετή σχέδια του Ραΐσι δείχνουν ότι σχεδόν όλη του η εστίαση και ο σχεδιασμός του αφορούν οικονομικά ζητήματα, συγκεκριμένα τον βιοπορισμό και τη διαφθορά, αναφέροντας και υποστηρίζοντας πως δεν υπάρχει άλλο πρόβλημα. Τα πολιτιστικά ζητήματα, τα ανθρώπινα δικαιώματα, η κοινωνία των πολιτών, τα δικαιώματα των γυναικών, των μειονοτήτων και των εθνοτικών ομάδων δεν είναι στην ατζέντα του, ή έχει κάνει πολύ γενικές και αόριστες δηλώσεις και υποσχέσεις. Στις εξωτερικές υποθέσεις δηλώνει διαπραγματευτής, ενώ επικρίνει τις τρέχουσες διαπραγματεύσεις και προτιμά τη διαπραγματευτική πολιτική του Κασέμ Σουλεϊμανί: διαμεσολαβητικοί πόλεμοι για εντυπώσεις.

Πριν από την Επανάσταση, η κυβέρνηση εφάρμοσε μια πολιτική ιδιωτικοποίησης με τη μεταβίβαση μετοχών στους εργαζόμενους, καθώς και με την αλλαγή του τρόπου με τον οποίο προσέγγιζε την εκβιομηχάνιση σε διάφορους τομείς. Μετά την Επανάσταση του ’79, με το πέρασμα του κύματος εθνικοποιήσεων καθώς και του πολέμου, οι ιδιωτικοποιήσεις και η μεταφορά δημόσιων περιουσιών στον ιδιωτικό τομέα αυξήθηκαν· η διαδικασία επιταχύνθηκε μετά την ίδρυση του Οργανισμού Ιδιωτικοποιήσεων το 2001 και η διακήρυξη του άρθρου 44 του Συντάγματος τον Ιούλιο του 2005 κατέστησε την ιδιωτικοποίηση γενική πρακτική σε ολόκληρη τη χώρα. Στις ομιλίες του σχετικά με την οικονομία ο Χαμενεΐ θεωρούσε πάντοτε την εφαρμογή του άρθρου 44 του Συντάγματος και τις ιδιωτικοποιήσεις ως την κύρια λύση στα οικονομικά προβλήματα της χώρας.

Ωστόσο, η διαδικασία ιδιωτικοποιήσεων ήταν ιδιαίτερα αδιαφανής και άδικη. Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης κέρδισαν τους περισσότερους κρατικούς πλειστηριασμούς λόγω της ιδεολογικής τους δύναμης. Οι Αρχές και πολλοί συγγενείς τους εκμεταλλεύτηκαν την ανομία και την έλλειψη εποπτείας. Οι οικονομικές κυρώσεις εναντίον του Ιράν και η ανάγκη παράκαμψής τους οδήγησαν τον de facto ιδιωτικό τομέα να γίνει το κύριο αφεντικό της οικονομίας της χώρας τις τελευταίες 2 δεκαετίες, με αποτέλεσμα τη διαφθορά και τον περιορισμό των νόμων που προστατεύουν τους εργάτες και τους υπαλλήλους.

Επιπλέον, οι κυρώσεις των ΗΠΑ υπό την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ προκάλεσαν απότομη συρρίκνωση της οικονομίας του Ιράν. Η κυβέρνηση Ρουχανί προσπάθησε να ελέγξει την αγορά χρήματος με τη σταθεροποίηση της συναλλαγματικής ισοτιμίας, αλλά η πολιτική αυτή απέτυχε και η οικονομική κατάσταση επιδεινώθηκε. Η αγοραστική δύναμη του λαού μειώθηκε καθώς ο πληθωρισμός αυξήθηκε και το ιρανικό νόμισμα αποδυναμώθηκε.

Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη με μια δήλωση για την υπεράσπιση του Ιμπραήμ Ραΐσι, που εκδόθηκε λίγο πριν από τις εκλογές και υπογράφτηκε από 100 Ιρανούς οικονομολόγους και ακαδημαϊκούς. Πρόκειται για μια σκληρή, αντιφατική δήλωση που υποστηρίζει την «οικονομία της αντίστασης» του Αγιατολάχ Χαμενεΐ (μείωση των κρατικών δαπανών, αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης, μείωση των κοινωνικών υπηρεσιών, εντατικοποίηση των ιδιωτικοποιήσεων για την αύξηση της παραγωγής, μείωση των μισθών, μείωση των νόμων για την προστασία των εργατών και των υπαλλήλων κ.λπ.) ενώ ταυτόχρονα κατηγορεί τον «νεοφιλελευθερισμό» για την οικονομική δυσπραγία και τάσσεται υπέρ της μεγαλύτερης κυβερνητικής παρέμβασης.

Αυτοί οι οικονομολόγοι και ακαδημαϊκοί, φυσικά, δεν κάνουν καμία αναφορά στις γενικές πολιτικές των τελευταίων 3 δεκαετιών. Ο Ραΐσι και οι οικονομολόγοι που τον υποστηρίζουν δεν προχωρούν πέρα από γενικά και επαναλαμβανόμενα συνθήματα, όπως «άμεση διοχέτευση της ρευστότητας στην παραγωγή» ή «μεταρρύθμιση του τραπεζικού συστήματος». Ο ίδιος αντί να συζητήσει τους λόγους για την κατάρρευση της εμπιστοσύνης στο επιχειρηματικό περιβάλλον του Ιράν, δεν αναφέρει τις επιπτώσεις της εξωτερικής πολιτικής στις οικονομικές αλληλεπιδράσεις του Ιράν.

Προοπτική

Έτσι, μετά από τρεις δεκαετίες οικονομικής στασιμότητας λόγω κακής διαχείρισης, διαφθοράς και οικονομικών κυρώσεων, εξαπλώθηκαν οι απεργίες και οι διαμαρτυρίες των εργαζομένων. Επίσης, καθώς εξαπλώθηκε η έξαρση του κορονοϊού, πολλοί εργαζόμενοι έχασαν τη δουλειά τους ή δεν μπορούσαν να εξασφαλίσουν τα προς το ζην λόγω των χαμηλών μισθών και του αυξανόμενου πληθωρισμού. Το εύρος αυτών των συνθηκών επηρέασε ακόμη και τους εργαζόμενους της βιομηχανίας πετρελαίου και φυσικού αερίου –την κύρια πηγή εισοδήματος στη χώρα– και οδήγησε σε εκτεταμένες απεργίες. Οι εργαζόμενοι διαμαρτύρονται για προβλήματα όπως οι κακές συνθήκες διαβίωσης, η μη αύξηση των μισθών, οι συμβάσεις ορισμένου χρόνου και η έλλειψη εργασιακής ασφάλειας και προστασίας στον χώρο εργασίας. Πολλά άλλα εργοστάσια που έχουν συμμετάσχει στις απεργίες διαμαρτύρονται για τα ίδια προβλήματα, ενώ σχεδόν καθημερινά γίνονται διαμαρτυρίες στον τομέα της ενέργειας, στα ορυχεία, στους δήμους, στις μεταφορές, στη γεωργία κ.ο.κ.

Μια από τις σημαντικότερες εργατικές διαμαρτυρίες των τελευταίων δεκαετιών ήταν ο αγώνας των εργατών ζαχαροκάλαμου του εργοστασίου Haft Tappeh, οι οποίοι κατάφεραν να ανατρέψουν την ιδιωτική ιδιοκτησία του εργοστασίου, ωστόσο η κυβέρνηση και η δικαιοσύνη, υπό τη διοίκηση του Ραΐσι, επιτέθηκε στους εργάτες. Οι εργαζόμενοι και οι δικηγόροι τους κατηγορήθηκαν από τη δικαιοσύνη για παραβίαση της εθνικής ασφάλειας και η κυβέρνηση έκοψε το νερό και το ηλεκτρικό ρεύμα του εργοστασίου με το πρόσχημα του χρέους. Η κατάσταση είναι η ίδια σε πολλά εργοστάσια και ορυχεία της χώρας. Για όλα αυτά τα χρόνια, η κυβέρνηση δεν έχει κάνει τίποτα ώστε να ικανοποιήσει τα αιτήματα των εργαζομένων και ολόκληρης της κοινωνίας, εκτός από το να τα καταπιέζει και να ασκεί πίεση στους ακτιβιστές της εργασίας.

Το ζήτημα των οικονομικών κυρώσεων και του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν είναι επίσης πολύ σημαντικό. Για το καθεστώς, σε αυτή την κατάσταση, η απλούστερη και πιο λογική πορεία δράσης είναι να αποδεχτεί τη στρατηγική του κατευνασμού της κυβέρνησης Μπάιντεν και να επιμείνει στην αναβίωση της JCPOA (συμφωνία μεταξύ των P5+1, της ΕΕ και του Ιράν). Δεδομένου ότι η κυβέρνηση Μπάιντεν υπερασπίζεται τη συμφωνία JCPOA, το Ισλαμικό Κράτος δεν έχει άλλη επιλογή από το να την αγκαλιάσει και σχεδόν όλοι οι εμπειρογνώμονες τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό προέβλεψαν ότι η συμφωνία θα αναβιώσει σύντομα.

Οι εμπειρογνώμονες υπέθεταν μάλιστα ότι μια συμφωνία για την αναβίωση της JCPOA θα υπογραφόταν αργά στην κυβέρνηση Ρουχανί, δεδομένου ότι μια ενιαία, φονταμενταλιστική κυβέρνηση θα μπορούσε έπειτα να εκμεταλλευτεί μια ευκαιρία άρσης των κυρώσεων και μία αύξηση του εμπορίου με τις ΗΠΑ επειδή η κυβέρνηση του Ρουχανί (με τον ισχυρισμό ότι είναι νεοφιλελεύθερη) θα θεωρούνταν ιδεολογικά υπεύθυνη για τη συμφωνία με τις ΗΠΑ.

Για τις όποιες εξελίξεις θα πρέπει να περιμένουμε τις επόμενες εβδομάδες. Ο Ραΐσι αναλαμβάνει την εξουσία στο σημερινό οικονομικό περιβάλλον, και όπως και στο παρελθόν υπάρχει αμφιβολία για το αν οι ισχυρισμοί του θα βγουν αληθινοί.

[1] Ο Αλί Χοσεϊνί Χαμενεΐ είναι ο δεύτερος και σημερινός ανώτατος θρησκευτικός (πνευματικός) ηγέτης του Ιράν από το 1989.

Μια ιρανική κρίση αντιπροσώπευσης

Σκοτώνοντας τον Σουλεϊμανί: πώς ο σφαγέας του λαού έγινε ένας αντιιμπεριαλιστικός ήρωας

The post Εκλογές, εργατικοί αγώνες & το πολιτικό τοπίο στο Ιράν first appeared on Aυτολεξεί.