Για μένα, η άμεση δημοκρατία είναι ένα εξελισσόμενο κοινωνικό όραμα. Οι ιδέες μου, όπως και οποιουδήποτε άλλου, εξελίσσονται διαρκώς. Στη δεκαετία του 1960 και στις αρχές της δεκαετίας του 1970, έβλεπα τον εαυτό μου ως κάποιον που καταλάβαινε τα ζητήματα της φυλής και της τάξης, καθώς και τη δυναμική του καθενός και έπαιζα με το ζήτημα της εργασίας και του ρόλου της στην κοινωνία. Το πιο αινιγματικό ερώτημα για μένα, ωστόσο, ήταν ο ρόλος του κράτους. Το μόνο πολιτικό μου όραμα σε εκείνο το σημείο της ζωής μου ήταν αυτό ενός σοσιαλιστικού έθνους – κράτους που θα κυβερνιόταν από την εργατική τάξη, κάτι που επιθυμούσαν οι περισσότεροι μαρξιστές εκείνη την εποχή. Αυτός ο κρατικός σοσιαλισμός υποτίθεται ότι αντιπροσώπευε το επόμενο στάδιο της ανθρώπινης κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης. Φυσικά, αυτό το έθνος – κράτος υποτίθεται ότι θα ήταν μεγάλο και άκρως συγκεντρωτικό, όπως αυτό που βλέπαμε τότε στην ΕΣΣΔ ή στην Κίνα. Και μέρος αυτού του οράματος ήταν μια αντίληψη του εθνικισμού που συνέπεσε με την εμφάνιση των μετα-αποικιακών, τριτοκοσμικών κρατών.

Προφανώς δεν έχω πλέον πολλές από τις απόψεις που είχα τότε, διότι τελικά άρχισα να βλέπω ότι αυτά τα μεγάλα, ογκώδη εθνικά κράτη συνέβαλαν στο πρόβλημα της κοινωνικής καταπίεσης, και τα αναδυόμενα μετα-αποικιακά εθνικά κράτη της Αφρικής, της Καραϊβικής και αλλού στον τρίτο κόσμο δεν έλυναν κανένα πρόβλημα για τους δικούς τους ανθρώπους. Έτσι άρχισα να εξετάζω πιο εντοπισμένες και αμεσοδημοκρατικές αντιλήψεις του σοσιαλισμού και πιο οικείες μορφές δημοκρατίας, όπου οι άνθρωποι θα μπορούσαν να εξετάσουν τον εαυτό τους και ο ένας τον άλλον, πρόσωπο με πρόσωπο, και να λύσουν τα προβλήματά τους συλλογικά. Αυτή είναι για μένα η άμεση δημοκρατία. Άρχισα να βλέπω πώς αυτή η παράδοση είχε καθιερωθεί εδώ και καιρό σε πολλά μέρη του κόσμου, αλλά δεν καταγραφόταν.

Η άμεση δημοκρατία, όμως, παραμένει ανεπαρκής χωρίς μια σαφή κατανόηση της κοινωνικής οικολογίας. Πρέπει να λάβουμε υπόψη μας όλες τις συνέπειες του ισχυρισμού που διατύπωσε ο (κοινωνικός αναρχικός και θεωρητικός) Murray Bookchin ότι, για να το παραφράσω, «υπάρχει μια κοινωνική κρίση στη βάση κάθε οικολογικής κρίσης» ή «κάθε οικολογική κρίση είναι στην πραγματικότητα μια κοινωνική κρίση». Κατά συνέπεια, οι οικολογικές κρίσεις εκθέτουν τις κοινωνικές κρίσεις. Προκύπτει ότι οι κοινωνίες που είναι οργανωμένες ιεραρχικά και βασίζονται στις κερδοσκοπικές αγορές δεν μπορούν να λύσουν ή έστω να αντιμετωπίσουν επαρκώς οποιαδήποτε οικολογική κρίση. Τι είναι πιο οικείο και αναπόσπαστο για τη ζωή και το μέλλον μας, άλλωστε, από τον  αμεσοδημοκρατικό έλεγχο του άμεσου περιβάλλοντος και του ζωτικού μας χώρου; Αυτός είναι ο αέρας που αναπνέουμε, το νερό που πίνουμε και η τροφή που τρώμε!

Πρέπει να μάθουμε να ελέγχουμε δημοκρατικά τους χώρους που κατοικούμε, να τους επεκτείνουμε και να αναλαμβάνουμε την ευθύνη γι’ αυτούς. Δεν έχουμε πλέον την πολυτέλεια να επιτρέπουμε σε άλλους να το κάνουν αυτό για εμάς. Πρέπει να μάθουμε να το κάνουμε εμείς για τον εαυτό μας σε συνεννόηση με τους γείτονές μας και άλλες κοινότητες, κάτι που μπορεί να συμβεί μέσω αμεσοδημοκρατικών δημοτικών συνεδριάσεων, συνελεύσεων και άλλων λαϊκών φόρουμ που έχουν την εξουσία να λαμβάνουν αποφάσεις.

Άρχισα επίσης να παρατηρώ ότι οι άνθρωποι που διατύπωναν το μετα-αποικιακό όραμα δεν καταλάβαιναν πραγματικά το μέλλον του κόσμου. Τα ιδανικά τους καθοδηγούνταν περισσότερο από πολιτικές σκοπιμότητες παρά από πραγματική κριτική ανάλυση της κατάστασης. Άρχισα να βλέπω ότι η πολιτική που διατύπωναν ήταν επίσης αυτοτροφοδοτούμενη, αφού όλοι ήταν μέλη διαφόρων μαρξιστικών κομμάτων και άλλων οργανώσεων, καμία από τις οποίες δεν φαινόταν να συμβάλλει με μεγάλη διορατικότητα στα νέα προβλήματα και τις αντιφάσεις που αναδύονταν.

Υπήρχαν δύο σημαντικά ζητήματα που δεν αντιμετωπίστηκαν από αυτούς τους θεσμούς. Το πρώτο ήταν το ζήτημα του φύλου και της απελευθέρωσης των γυναικών. Το δεύτερο ήταν το οικολογικό ζήτημα, το οποίο αγνοήθηκε σε μεγάλο βαθμό από πολλούς ανθρώπους σε αυτά τα κινήματα. Υπήρχαν, ωστόσο, αγώνες κατά της διάδοσης των πυρηνικών όπλων εκείνη την εποχή- για μένα, εκεί είδα να ξεκινά το σύγχρονο οικολογικό κίνημα. Αλλά η οικολογία δεν έπαιζε ρόλο στην ανάλυση του καπιταλισμού, του ρατσισμού ή της αποικιοκρατίας από τους περισσότερους ανθρώπους τότε. Δεν υπήρχαν σχετικές συζητήσεις εκείνη την εποχή, απ’ όσο μπορούσα να δω…

Αυτό ήταν το σημείο όπου άρχισα να βλέπω τη σχέση μεταξύ της άμεσης δημοκρατίας και της κοινωνικής οικολογίας. Είδα την άμεση δημοκρατία ως το δρόμο προς έναν αποκεντρωμένο, τοπικό, ομοσπονδιακό τύπο σοσιαλισμού και κατέληξα στο συμπέρασμα ότι για να κατανοήσουμε τη δημοκρατία στην πληρέστερη διάστασή της, πρέπει επίσης να κατανοήσουμε την κοινωνική οικολογία. Όταν ο Μπούκτσιν προώθησε την ιδέα ότι η ανθρώπινη κοινωνία ήταν μέρος του φυσικού κόσμου, αφού δημιουργήθηκε από τα ανθρώπινα όντα καθώς εξελίσσονταν, αυτό ήταν κάτι πολύ χρήσιμο για μένα. Δηλαδή, το ζήτημα του πώς οι άνθρωποι σχετίζονται με τον υπόλοιπο φυσικό κόσμο πρέπει να ενσωματωθεί στο πώς κατανοούμε το μέλλον της εργασίας, της φυλής, του φύλου και της τάξης. Έτσι, το όραμά μου για την άμεση δημοκρατία και την κοινωνική οικολογία εξελίχθηκε σε μια συμβιωτική σχέση μεταξύ τους. Ένα αμεσοδημοκρατικό όραμα για την κοινωνική πρόοδο περιλαμβάνει μια κοινωνική οικολογία και μια άμεση δημοκρατία όπου οι άνθρωποι εμπλέκονται σε μια διαδικασία επούλωσης με τη γη, καθώς και οι δύο έχουν πληγωθεί από τον καπιταλισμό. Φυσικά, υπήρχε σίγουρα οικολογική καταστροφή πριν από τον καπιταλισμό, αλλά δεν υπάρχει πραγματικά τίποτα σαν τον καπιταλισμό όταν πρόκειται για οικολογική υποβάθμιση και καταστροφή. Η κλίμακα είναι τόσο μαζική που είναι σχεδόν δύσκολο να την αντιληφθεί κανείς.

The post Ο Modibo Kadalie για τη σχέση μεταξύ άμεσης δημοκρατίας, κοινωνικής οικολογίας και μετααποικιοκρατίας first appeared on Aυτολεξεί.

Στα τέλη Αυγούστου του 1791, στο νησί Σάντο Ντομίνγκο, τη σημερινή Δημοκρατία της Αϊτής, ξεκίνησε η εξέγερση που θα έπαιζε καθοριστικό ρόλο στην κατάργηση του διατλαντικού δουλεμπορίου.

Η δουλεία, η διαδικασία κατά την οποία το άτομο στερείται την ανθρώπινη αξιοπρέπειά του, δεν έχει τελειώσει σε καμία περίπτωση. Είναι δύσκολο να ξεχάσουμε το διατλαντικό δουλεμπόριο εκατομμυρίων σκλάβων που προηγήθηκε και συνοδεύτηκε από το ανατολικό θαλάσσιο εμπόριο μέσα από τις διαδρομές των καραβανιών της ερήμου. Σε αυτό το πλαίσιο, οι «χριστιανικές» και οι «μουσουλμανικές» χώρες έχουν χρησιμοποιήσει και οι δύο τη δουλεία ως οικονομικό και κοινωνικό σύστημα, συμπεριλαμβανομένης της Μεσογείου.

Το δουλεμπόριο μπόρεσε να προσαρμοστεί και να ευδοκιμήσει στις μεταβαλλόμενες ιστορικές συνθήκες χωρίς να χάσει τίποτα από την κυνική στρατηγική της εξόντωσης. Στη Δυτική Αφρική η πρακτική της δουλείας αναπαράγεται σε διάφορες χώρες ανάλογα με τις εθνοτικές ομάδες, τις πολιτιστικές, οικονομικές και πολιτικές σχέσεις εξουσίας. Κάθε εποχή και η δουλεία που της «αρμόζει».

Τη νύχτα της 22ας προς 23 Αυγούστου 1791, ξεκίνησε η εξέγερση στο νησί του Αγίου Δομίνικου, τη σημερινή Δημοκρατία της Αϊτής, η οποία θα έπαιζε καθοριστικό ρόλο στην κατάργηση του δουλεμπορίου στον Ατλαντικό. Και σε αυτό το πλαίσιο εορτάζεται κάθε χρόνο στις 23 Αυγούστου η Παγκόσμια Ημέρα Μνήμης του δουλεμπορίου και της κατάργησής του.

Αυτή η Ημέρα Μνήμης στοχεύει να εγγράψει αυτή την τραγωδία στη συλλογική μνήμη των λαών με το διαπολιτισμικό έργο «Οι Δρόμοι των ανθρώπων που υπέστησαν τη δουλεία».

Ορισμένα μέρη στις ακτές του Ατλαντικού, όπως η «Πύλη της μη-επιστροφής» της Ouidah στο Bénin και αυτή του νησιού Gorée στη Σενεγάλη, είναι εμβληματικά. Οι πύλες της «μη- επιστροφής» έχουν πολλαπλασιαστεί σήμερα γιατί η εμπορευματοποίηση των ανθρώπων έχει, με την πάροδο του χρόνου, τελειοποιηθεί.

Όλα, απολύτως όλα, έχουν μετατραπεί σταδιακά σε εμπόρευμα. Ο χρόνος, το ανθρώπινο σώμα, η σεξουαλικότητα, η εργασία ακόμα και η ίδια η ζωή από την εμφάνισή της στην κοιλιά της μητέρας. Στα μέρη μας γινόμαστε μάρτυρες της στράτευσης παιδιών σε ένοπλες ομάδες, της εκμετάλλευσής τους στα ορυχεία και τις φυτείες, για να καταλήξουν, στο τέλος, στην επαιτεία, την πορνεία και την οικιακή εργασία.

Από την άλλη πλευρά, καλό είναι να μην ξεχνάμε ότι, στο Σαχέλ, η πρώτη και μεγαλύτερη σκλαβιά είναι η φτώχεια. Η φυσική της «κόρη» είναι οι λιμοί που αναπαράγονται με υπομονετική κανονικότητα και αφορούν, σύμφωνα με τα τελευταία στατιστικά στοιχεία της Alliance Sahel, τουλάχιστον 38 εκατομμύρια ανθρώπους. Αυτό που συμβαίνει στη Λιβύη με τους μετανάστες που συλλαμβάνονται, φυλακίζονται για μεγάλα χρονικά διαστήματα, γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης και, συχνά, βιάζονται, είναι μια πολύ γνωστή ιστορία.

Όσο για την ψυχική σκλαβιά, την πηγή και το αποκορύφωμα κάθε είδους υποτέλειας που μπορούμε να απαριθμήσουμε, αυτή ξεκινά την ημέρα που κάποιος αποδέχεται, συχνά με ασυνείδητη ευγνωμοσύνη, τη δική του σκλαβιά.

Χωρίς ειλικρινείς, πιστούς και συναινούντες υπηκόους, καμία δουλεία και κανένας τύραννος δεν θα μπορούσε να ασκήσει τη δύναμη της κυριαρχίας του. Πράγματι, ο Ετιέν ντε Λα Μποεσί, το υπενθύμιζε:

“Είναι οι ίδιοι οι λαοί που εγκαταλείπουν τον εαυτό τους ή για να το πούμε καλύτερα επιτρέπουν να τους κακομεταχειρίζονται, θα σώζονταν μόνο αν σταματούσαν να υπηρετούν. Είναι ο λαός που γίνεται σκλάβος και κόβει το λαιμό του, και, ενώ μπορεί να επιλέξει ανάμεσα στην υποτέλεια και την ελευθερία, απορρίπτει την ελευθερία και επιλέγει τον ζυγό, αποδέχεται το κακό του, ή μάλλον το επιδιώκει.”

Στο Σαχέλ, τα επαναλαμβανόμενα πραξικοπήματα και ο ευτελισμός των δημοκρατικών εμπειριών μετά την ανεξαρτησία είναι ο καθρέφτης των λαών μας.

Ο ντε Λα Μποεσί γράφει ξανά:

“Μήπως δεν είναι προφανές ότι οι τύραννοι, προκειμένου να επιβληθούν, προσπαθούσαν πάντα να εκπαιδεύσουν τους ανθρώπους όχι μόνο να τους υπακούουν και να τους υπηρετούν αλλά και να τους λατρεύουν;”

Καμία αλλαγή, μεταμόρφωση ή αυθεντική επανάσταση δεν μπορεί να πέσει από την κορυφή μιας φωτισμένης πολιτικής ή στρατιωτικής μειονότητας.

Η μόνη δυνατή απελευθέρωση δεν μπορεί παρά να προκύψει, να τροφοδοτηθεί και να εξαπλωθεί από την αδυναμία και την ευθραυστότητα των φτωχών που, μόνον αυτοί, έχουν το μυστικό του καθημερινού αγώνα για αντίσταση. Το πρώτο βήμα θα είναι αυτό που προτείνει ο συγγραφέας της Πραγματείας περί Εθελοδουλείας:

“Αποφασίστε μια για πάντα να μην υπηρετείτε πλέον (τον τύραννο) και θα είστε ελεύθεροι! Σας ζητώ… μόνο να σταματήσετε να τον στηρίζετε και θα τον δείτε, σαν έναν κολοσσό που έσπασε η βάση του, να καταρρέει κάτω από το ίδιο του το βάρος και να κομματιάζεται.”

Αυτή είναι η αληθινή πύλη της μη-επιστροφής.

#Σαν_σήμερα

The post Εθελοδουλεία και εύθραυστη απελευθέρωση: Η εξέγερση της Αϊτής και ο Ετιέν ντε Λα Μποεσί first appeared on Aυτολεξεί.

The post 11/07 Βιβλιοπαρουσίαση «Χειραφέτηση, Δημοκρατία & Αποαποικιοποίηση» για το έργο του CLR James first appeared on Aυτολεξεί.

Edwards was a profound critic of electoral party politics and trade union bureaucracy, advocating instead for direct democracy beyond statecraft and capitalism. His articles and pamphlets survey self-organized workers struggles in the Carbibean. His unique writing is animated by a Rastafarian-influenced philosophy of history and direct democratic politics that emphasize the role of workers’ and village councils in Caribbean class struggle. But despite his significant practical and theoretical contributions to the grassroots movements of Jamaica and the wider Caribbean region, he remains largely unknown for international audience.

Below we offer some excerpts from the first published book, collection of writings, by Joseph Edwards, entitled “Workers’ Self-Management in the Caribbean“ (edited by Matthew Quest):

We have the middle class state bureaucrats on the one hand and the various Marxist-Leninist parties and movements on the other, all talking about workers’ control and self-management. And as if not to be outdone, the union bureaucrats, too, have begun to call for workers’ control and self-management. All three of these forces are as different from each other as the Father, the Son, and the Holy Ghost. What keeps them apart is their power struggle, which results from their common desire to be in control of the state machinery. What makes them one is their equally common desire to continue the oppression and exploitation of the masses of people under the hierarchical organization of work for their commodity production – with themselves as professional specialists in charge of the factories and state institutions…

The masses could never seize state power, because the state is a hierarchical form of social organization and could only be seized in the name of the masses by somebody else…

We have no intention of becoming only better-fed slaves…

Self-management is what the revolution is all about. The struggle being waged by the masses of people to gain direct control over all areas of social life […] the concept of self-management, to be meaningful, could never relate to only the place of work or any other separate part of social existence. Because of the interdependence of all areas of our social life, and because humanity demands total social liberty, then meaningful and real self-management must embrace life in its totality.

All those who preach the virtues of hierarchical authority will accuse us of being opposed to organization. Ironically, in our struggle to establish a society of self-management, where decisions are made by those whom they affect, it is precisely our organization (or lack of it) which will determine our success (or failure). They confuse bureaucracy and its hierarchical authority for organization.

It becomes more absurd than ironic when one realizes that direct democracy, especially in today’s world, requires an amount and quality of organization that is as yet to appear in any society. On the other hand, their organizational form, with the vast masses being directed by the few, is an absolute minimum of organization, and anything less would be no organization at all…

An organization is either democratic or it is no. In content, this means that there can be no other power of decision outside the general assembly itself, and the execution of decisions must not be done in any way that the body carrying out decisions becomes a separate power…

Humanity will never be free until the last bureaucrat is hanged by the guts of the last capitalist…

ΒΛ. ΣΧΕΤΙΚΑ το πρόσφατο βιβλίο των εκδόσεων Αυτολεξεί:

Χειραφέτηση, δημοκρατία & αποαποικιοποίηση – 2 συζητήσεις για το έργο του CLR James με τον Matthew Quest

The post Caribbean situationist Joseph Edwards on radical democracy & workers’ self-management first appeared on Aυτολεξεί.

Μία από τις σημαντικότερες πύλες πώλησης και μεταφοράς από την Αφρική στην Αμερική ήταν η πόλη Νάντη, στη Γαλλία. Η Νάντη σήμερα είναι μια όμορφη νεανική πόλη, με πολλές βραβεύσεις για το επίπεδο ζωής των κατοίκων της, δυό φευγάτα ποτάμια, και δωρεάν συγκοινωνίες τα σαββατοκύριακα. Οι πόλεις όμως μερικές φορές δεν ξεχνούν το παρελθόν, αναμετριούνται με την ιστορία τους, κι αυτό συμβαίνει όταν κάποιοι άνθρωποι έχουν καταλάβει πως κρύβοντας την ιστορία κάτω από το πράσινο χαλί σου, διακινδυνεύεις περισσότερο να την ξαναζήσεις.

Έτσι, η Νάντη έχει έναν πολύ σημαντικό, όσο πρέπει συγκινητικό, τόπο μνήμης για τους ανθρώπους που διαμετακομίστηκαν ως σκλάβοι από το λιμάνι της, τελικά βέβαια για όλους τους ανθρώπους που διαμετακομίστηκαν ως σκλάβοι από οπουδήποτε. Όλες, πλην μίας, οι φωτογραφίες αυτού του κειμένου είναι από αυτόν τον τόπο, που ξεκινάει στον πεζόδρομο της όχθης του Λίγηρα και σιγά σιγά κατεβαίνει, χώνεται κάτω από το ποτάμι, στα υπόγεια της ανθρώπινης ιστορίας, κι αρχίζει να μυρίζει λίγο μούχλα, πολλή ντροπή.

Από τα τουλάχιστον δωδεκάμισι εκατομμύρια ανθρώπους που μεταφέρθηκαν από την Αφρική σε Αμερική και Καραιβική από τον 15ο ως τον 19ο αιώνα, πάνω από 550.000 έφυγαν από το λιμάνι της Νάντης. Έξω από το υπόγειο μνημείο, μικρές πλάκες με τα ονόματα των 1800 πλοίων που έφυγαν από κει, Η νύμφη, H Αμφιτρίτη. Μέσα στο υπόγειο, δίπλα στα πέτρινα τοιχία της παλιάς αποβάθρας, δεκάδες ημερομηνίες: 1789 απαγόρευση της δουλείας στη γαλλία για τους πολίτες της, 1794, επέκταση της απαγόρευσης στις γαλλικές αποικίες. 1804 απαγόρευση στην Αϊτή, 1823 στη Χιλή, 1992 (!) στο Πακιστάν. Στην Ελλάδα η δουλεία άνθισε από τα μυκηναϊκά χρόνια, καταργήθηκε εν μέρει από τον Σόλωνα (εξαιρώντας τις γυναίκες που έχαναν την παρθενιά τους εκτός γάμου!), και τελικά καταργήθηκε οριστικά για όλους (και για τις μη παρθένες ακόμα) με το Σύνταγμα της Επιδαύρου στις 25 Φεβρουαρίου 1822 με μια πολύ ωραία λιτή πρόταση, αυτήν εδώ: «Είναι απηγορευμένον άχρις εκδόσεων ειδικού νόμου να πωλώνται και ν’ αγοράζωνται, καθ’ όλην την ελληνικήν επικράτειαν, άνθρωποι εκατέρωθεν των γενών παντός έθνους».

Πίσω στο μνημείο της Νάντης, πίσω από τον πέτρινο τοίχο, αποσπάσματα από βιβλία, δηλώσεις, τραγούδια. «Εκεί πέρα δεν αγαπούν τη σάρκα σου, τα μάτια σου, το δέρμα στην πλάτη σου. Τα περιφρονούν, τα ξεφτιλίζουν. Δεν αγαπούν τα χέρια σας. Τα χρησιμοποιούν, τα δένουν, τα κόβουν, τα αφήνουν άδεια. Αγαπήστε τα χέρια σας οι ίδιοι!» γράφει η Τόνι Μόρισον στην Αγαπημένη, οι παφλασμοί του νερού του Λίγηρα σου γδέρνουν τ αυτιά όσο διαβάζεις πληροφορίες, τρομάζεις, θυμώνεις, παίζει μια χαμηλή μουσική κι αναγνωρίζεις τον Bob Marley, Won’t you help to sing These songs of freedom? ‘Cause all I ever have Ιs redemption songs, και ξέρεις, ΞΕΡΕΙΣ πως ο εφιάλτης αυτός, άνθρωπος να πουλά άνθρωπο, δεν τέλειωσε.

Ο ΟΗΕ εκτιμά ότι σήμερα ζουν περίπου 27.000.000 άνθρωποι (αλλού διάβασα 50 εκατομύρια) σε διάφορες χώρες ως δούλοι, κυρίως γυναίκες και παιδιά. Παιδιά που παρανόμως εξωθούνται στην επαιτεία και γυναίκες που εξωθούνται παρά τη θέλησή τους στην πορνεία. Ο σημερινός ορισμός της δουλείας έχει διαφοροποιηθεί κάπως από τον κλασικό και ως δουλεία ορίζεται «η πλήρης εξουσία και ο έλεγχος ενός ανθρώπου επάνω σε κάποιον άλλο με στόχο κυρίως την οικονομική ή και άλλης μορφής εκμετάλλευσή του». Με αυτή την έννοια ο δούλος δεν στερείται νόμιμα της ανθρώπινης υπόστασής του όπως την εποχή που η δουλεία ήταν νόμιμη, αλλά παραμένει δούλος γιατί χειραγωγείται απόλυτα.

Ένα εφιαλτικό παράδειγμα σύγχρονης σκλαβιάς ήταν η αγοραπωλησία γυναικών Γεζίντι από το ισλαμικό κράτος. «Με πουλούσαν κάθε μέρα, ή κάθε δυό τρεις μέρες, σε διαφορετικούς άντρες. Με πούλησαν για ένα αυτοκίνητο, για χρήματα, κάποιες φορές μόνο για ένα τσιγάρο. Κάποια στιγμή παραδόθηκα, δεν περίμενα πως θα ξαναδώ την οικογένεια μου ξανά, ή πως θα ξαναήμουν ελεύθερη.» Μιλάει η Ζαμίρα, μία από τις 7000 γυναίκες, που αιχμαλωτίστηκαν και πουλήθηκαν από τον ISIS το 2014. Γυναίκες σαν εμάς, που τις πήραν από τα σπίτια τους και ξαφνικά έζησαν τον απόλυτο τρόμο. Στα σκλαβοπάζαρα της Ράκκας και της Μοσούλης πουλήθηκαν ξανά και ξανά, για μια χούφτα δολάρια. Μετά την πτώση του ISIS, συνήθως με τη βοήθεια κουρδισσών μαχητριών, κάποιες επέστρεψαν. Πολλές δεν επιβίωσαν, πολλές αγνοούνται ακόμη.

Πολλές εκατοντάδες χρόνια μετά, το 1753, γεννήθηκε στη Σενεγάλη η Φίλις. Την άρπαξαν όταν ήταν οχτώ χρονών, την έβαλαν σ’ ένα πλοίο και την πούλησαν στην οικογένεια Γουίτλι, απ’ όπου πήρε και τ’ όνομα της σύμφωνα με την τότε παράδοση. Όμως η σκλάβα Φίλις ήταν πολύ έξυπνη, και η οικογένεια Γουίτλι ήταν μια προοδευτική οικογένεια για τα δεδομένα της εποχής της, κι έτσι η Φίλις έμαθε γραφή κι ανάγνωση, στα δώδεκα της διάβαζε ωραιότατα Όμηρο. Και έγινε ποιήτρια. Η πρώτη αφροαμερικάνα – και η δεύτερη γυναίκα γενικώς στην Αμερική – που δημοσίευσε ποιητική συλλογή. Το 1774 έγραψε: «Σε κάθε άνθρωπο ο θεός έχει φυτέψει μια αρχή, που την ονομάζουμε αγάπη της ελευθερίας: ο άνθρωπος δεν ανέχεται την καταπίεση και ποθεί την απελευθέρωση». Η Φίλις Γουίτλι ήταν αγαπημένη της Ούρσουλας Λε Γκεν και την ανέφερε συχνά. Το παραπάνω απόσπασμα της Φίλις είναι από κείμενο της Λε Γκεν, όπου στη συνέχεια τα βάζει, όπως το συνηθίζει, με κάθε καθιερωμένη ιεραρχία αξιών και εξετάζοντας αυτό που λέει η Φίλις παρατηρεί πως έχουμε βολευτεί στην άνεση και τη γαλήνη μας, σαν να δεχόμαστε πως η ελευθερία είναι κάποια ιδιότητα του πνεύματος, πράγμα που είναι βεβαίως ο θρησκευτικός ορισμός της ελευθερίας. Ας πάμε εκεί που μπορούμε να φτάσουμε κάθε φορά, έστω σε μια ατελή ελευθερία, λέει, αλλά να μείνουμε πιστοί σ΄ αυτή την αρχή για την οποία μίλησε η απελευθερωμένη σκλάβα Φίλις, η ποιήτρια.

The post Cause all I ever have is Redemption songs first appeared on Aυτολεξεί.

Αφορμή της έκδοσης του πρώτου βιβλίου στα ελληνικά για το έργο του CLR James, στάθηκαν οι συζητήσεις των μελών της συντακτικής ομάδας του Αυτολεξεί με τον ελευθεριακό μελετητή Matthew Quest από τις ΗΠΑ. Ο Quest συγκαταλέγεται στους κορυφαίους μελετητές της κληρονομιάς του Αφρο-Καραϊβικού επαναστάτη και στοχαστή CLR James.

Στην εκδήλωση μίλησαν οι: Αλέξανδρος Σχισμένος (δρ Φιλοσοφίας, συγγραφέας), Γιάβορ Ταρίνσκι (συγγραφέας, ακτιβιστής) & Γιώργος Πουλάδος (μεταφραστής, απόφοιτος ΜΠΣ Δημόσιας Ιστορίας).

Ακολούθησε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συζήτηση με τον παρευρισκόμενο κόσμο με ερωτήσεις/τοποθετήσεις κ.λπ.

Στην κουβέντα εστιάσαμε στο πώς τόσο οι καθημερινοί άνθρωποι όσο και οι αποικιοκρατούμενοι λαοί υποβαθμίζονται διαχρονικά από την αποστέρηση του δικαιώματός τους στη λαϊκή αυτοκυβέρνηση. Παρ’ όλες τις απαγορεύσεις, από την αρχαιότητα έως και τη μετα-αποικιακή εποχή απλοί άνθρωποι, μέσω της αυτοκαθοριζόμενης απελευθερωτικής τους δραστηριότητας, αγωνίστηκαν για να αναλάβουν οι ίδιοι τα ηνία της κοινωνίας.

Ποιες ήταν οι ιδέες του CLR James που διαμόρφωσαν ένα όραμα για την αφρικανική ήπειρο, την Καραϊβική και την αντίσταση των Αφροαμερικανών στον 20ό αιώνα;

Πώς η εξέλιξη της σκέψης του συνεισφέρει νέες δυνατότητες χειραφέτησης στο σήμερα;

Ποιο ήταν το πολιτικό νήμα που συνέδεσε προσωπικά με μία ιδιαίτερη γνωριμία και συνεργασία τους CLR James και Κορνήλιο Καστοριάδη;

Ο Σι Ελ Αρ Τζέιμς (1901-1989), ή Σίριλ Λάιονελ Ρόμπερτ Τζέιμς, υπήρξε ένας από τους επιδραστικότερους ελευθεριακούς επαναστάτες διανοούμενους τόσο του παναφρικανικού όσο και του διεθνούς εργατικού κινήματος. Καταγόταν από το Τρινιντάντ και είναι συγγραφέας του πιο γνωστού βιβλίου ιστορίας της Αϊτιανής Επανάστασης Μαύροι Ιακωβίνοι, καθώς και του βιβλίου Παγκόσμια Επανάσταση, στο οποίο διερευνά την άνοδο και την πτώση της Κομμουνιστικής Διεθνούς. Το βιβλίο του έτυχε θερμής υποδοχής μεταξύ άλλων από τον Τρότσκι και τον Τζορτζ Όργουελ, ενώ θεωρείται πως θεμελίωσε το τροτσκιστικό ρεύμα παγκοσμίως. Ο Τζέιμς έγινε το στήριγμα των μαύρων ανθρώπων όλου του κόσμου που αναζητούν μια ριζοσπαστική αλλαγή.

Λιγότερο γνωστή, αν και εξαιρετικά σημαντική, ήταν η εγκατάλειψη του Τζέιμς στην πίστη του στην πρωτοπορία και η συμπόρευσή του με την άμεση δημοκρατία και την αυτοδιαχείριση, όπως διαπιστώνεται στην ανάλυσή του για την κλασική Αθήνα και την Ουγγρική Επανάσταση του 1956. Το 1958, ο CLR James μαζί με τον Καστοριάδη και τη Grace Lee Boggs θα εκδώσουν το βιβλίο Facing Reality. Ο Καστοριάδης αναφέρει χαρακτηριστικά πως, ενώ ταξίδευε στο εξωτερικό, ο πρώτος άνθρωπος που μίλησε ποτέ μαζί του για να υποστηρίξει τα οράματα της αρχαίας Αθήνας ήταν ένας μαύρος επαναστάτης από το Τρινιντάντ και ειδικός στο κρίκετ, ο CLR James.

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟ ΒΡΙΣΚΕΤΕ ΕΔΩ:

Χειραφέτηση, δημοκρατία & αποαποικιοποίηση – 2 συζητήσεις για το έργο του CLR James με τον Matthew Quest

The post Ηχητικό: «Χειραφέτηση, δημοκρατία & αποαποικιοποίηση» για το έργο του CLR James first appeared on Aυτολεξεί.

Αφορμή της έκδοσης του πρώτου βιβλίου στα ελληνικά για το έργο του CLR James, στάθηκαν οι συζητήσεις των μελών της συντακτικής ομάδας του Αυτολεξεί με τον ελευθεριακό μελετητή Matthew Quest από τις ΗΠΑ. Ο Quest συγκαταλέγεται στους κορυφαίους μελετητές της κληρονομιάς του Αφρο-Καραϊβικού επαναστάτη και στοχαστή CLR James.

ΘΑ ΜΙΛΗΣΟΥΝ:

》Αλέξανδρος Σχισμένος (δρ Φιλοσοφίας, συγγραφέας)

》Γιάβορ Ταρίνσκι (συγγραφέας, ακτιβιστής)

》Γιώργος Πουλάδος (μεταφραστής, απόφοιτος ΜΠΣ Δημόσιας Ιστορίας)

》Ο παρευρισκόμενος κόσμος με ερωτήσεις/τοποθετήσεις κ.λπ.

ΠΕΜΠΤΗ 12/01 στις 19.30 στο βιβλιοκαφέ Έναστρον (Σόλωνος 101, Αθήνα)

Στην κουβέντα μας θα εστιάσουμε στο πώς τόσο οι καθημερινοί άνθρωποι όσο και οι αποικιοκρατούμενοι λαοί υποβαθμίζονται διαχρονικά από την αποστέρηση του δικαιώματός τους στη λαϊκή αυτοκυβέρνηση. Παρ’ όλες τις απαγορεύσεις, από την αρχαιότητα έως και τη μετα-αποικιακή εποχή απλοί άνθρωποι, μέσω της αυτοκαθοριζόμενης απελευθερωτικής τους δραστηριότητας, αγωνίστηκαν για να αναλάβουν οι ίδιοι τα ηνία της κοινωνίας.

Ποιες ήταν οι ιδέες του CLR James που διαμόρφωσαν ένα όραμα για την αφρικανική ήπειρο, την Καραϊβική και την αντίσταση των Αφροαμερικανών στον 20ό αιώνα;

Πώς η εξέλιξη της σκέψης του συνεισφέρει νέες δυνατότητες χειραφέτησης στο σήμερα;

Ποιο ήταν το πολιτικό νήμα που συνέδεσε προσωπικά με μία ιδιαίτερη γνωριμία και συνεργασία τους CLR James και Κορνήλιο Καστοριάδη;

Ο Σι Ελ Αρ Τζέιμς (1901-1989), ή Σίριλ Λάιονελ Ρόμπερτ Τζέιμς, υπήρξε ένας από τους επιδραστικότερους ελευθεριακούς επαναστάτες διανοούμενους τόσο του παναφρικανικού όσο και του διεθνούς εργατικού κινήματος. Καταγόταν από το Τρινιντάντ και είναι συγγραφέας του πιο γνωστού βιβλίου ιστορίας της Αϊτιανής Επανάστασης Μαύροι Ιακωβίνοι, καθώς και του βιβλίου Παγκόσμια Επανάσταση, στο οποίο διερευνά την άνοδο και την πτώση της Κομμουνιστικής Διεθνούς. Το βιβλίο του έτυχε θερμής υποδοχής μεταξύ άλλων από τον Τρότσκι και τον Τζορτζ Όργουελ, ενώ θεωρείται πως θεμελίωσε το τροτσκιστικό ρεύμα παγκοσμίως. Ο Τζέιμς έγινε το στήριγμα των μαύρων ανθρώπων όλου του κόσμου που αναζητούν μια ριζοσπαστική αλλαγή.

Λιγότερο γνωστή, αν και εξαιρετικά σημαντική, ήταν η εγκατάλειψη του Τζέιμς στην πίστη του στην πρωτοπορία και η συμπόρευσή του με την άμεση δημοκρατία και την αυτοδιαχείριση, όπως διαπιστώνεται στην ανάλυσή του για την κλασική Αθήνα και την Ουγγρική Επανάσταση του 1956. Το 1958, ο CLR James μαζί με τον Καστοριάδη και τη Grace Lee Boggs θα εκδώσουν το βιβλίο Facing Reality. Ο Καστοριάδης αναφέρει χαρακτηριστικά πως, ενώ ταξίδευε στο εξωτερικό, ο πρώτος άνθρωπος που μίλησε ποτέ μαζί του για να υποστηρίξει τα οράματα της αρχαίας Αθήνας ήταν ένας μαύρος επαναστάτης από το Τρινιντάντ και ειδικός στο κρίκετ, ο CLR James.

www.aftoleksi.gr | aftoleksi@gmail.com

«Η δημοκρατία, η χειραφέτηση των αποικιοκρατούμενων λαών και των εργαζομένων, η καλύτερη παρατήρηση των αυτοδιευθυνόμενων απελευθερωτικών δραστηριοτήτων των απλών ανθρώπων σε όλο τον κόσμο· αυτό είναι το μέλλον που μας κληροδοτεί ο CLR James»

Χειραφέτηση, δημοκρατία & αποαποικιοποίηση – 2 συζητήσεις για το έργο του CLR James με τον Matthew Quest

The post 12/01 Bιβλιοπαρουσίαση «Χειραφέτηση, δημοκρατία & αποαποικιοποίηση» για το έργο του CLR James first appeared on Aυτολεξεί.

Θα σας μιλήσω για το βιβλίο του Ρουσσώ –Το κοινωνικό συμβόλαιο– το οποίο είναι απαραίτητο για τη σύγχρονη πολιτική θεωρία. Ο Ρουσσώ είχε ένα πρωτότυπο και ανεξάρτητο μυαλό και στόχευσε στο να ανακαλύψει μια σωστή βάση για τη διακυβέρνηση, λέγοντας πως: «Το πρώτο πράγμα που πρέπει να θυμόμαστε είναι ότι όταν συναθροιζόμαστε ως κοινωνία το κάνουμε στη βάση ενός συμβολαίου». Οι άνθρωποι συγκεντρώνονται και αποφασίζουν ότι θα ενώσουν τους πόρους τους προκειμένου να έχουν ένα είδος κοινωνίας στο οποίο η ελευθερία του καθενός θα γίνει ελευθερία όλων. «Εγώ, έχοντας δώσει ο ίδιος την ελευθερία μου σε μια μορφή διακυβέρνησης, όποτε την υπακούω, υπακούω στην ουσία τον εαυτό μου. Αυτό είναι το κοινωνικό συμβόλαιο». Κι όμως, ο ίδιος συνέχισε λέγοντας ότι αν οποιαδήποτε στιγμή αυτή η διακυβέρνηση συμπεριφερθεί με τρόπο αντίθετο προς την αρχική μας συμφωνία, τότε κάθε υποταγή σε αυτήν τελειώνει, ο καθένας είναι και πάλι μόνος του.

Αυτό απότελεσε ένα άγριο δίδαγμα. Υπήρξαν κι άλλοι άνθρωποι που είχαν γράψει για το κοινωνικό συμβόλαιο κατά το παρελθόν –ο Χιούμ, ο Λοκ, ο Χομπς–, αλλά οι περισσότεροι από αυτούς έβλεπαν το συμβόλαιο όχι μόνο σε σχέση με την ένωση των ανθρώπων, αλλά ως συμβόλαιο σε σχέση με την κυβέρνηση.

Ο Ρουσσώ μας λέει ότι το συμβόλαιο δεν αφορά καμία κυβέρνηση. Λέει ότι το συμβόλαιο γίνεται μεταξύ μας, μεταξύ των ανθρώπων, ώστε να σχηματίσουμε μια κοινωνία –δίχως να έχουμε κανένα συμβόλαιο με καμία κυβέρνηση– το συμβόλαιο είναι αυστηρά μεταξύ μας. Όλη η τάση αυτής της σκέψης αφορά το ότι κάθε φορά που μια κυβέρνηση δεν κάνει αυτό που είναι ικανοποιητικό, τελειώσαμε μαζί της –το συμβόλαιο έχει σπάσει– και χρειάζεται να ξεκινήσουμε από την αρχή. Αυτό αποτελεί ένα πρόταγμα με βαθιές επαναστατικές επιπτώσεις.

Αλλά ο Ρουσσώ θα σας ξαφνιάσει ακόμα περισσότερο. Μέχρι σήμερα με εντυπωσιάζει, και τον διαβάζω εδώ και σαράντα περίπου χρόνια. Κάθε τόσο βλέπεις μια φράση που τραβά την προσοχή σου. Οι Εγκυκλοπαιδιστές και οι άνθρωποι της Εποχής του Λόγου ασχολούνταν όλοι με το σύνταγμα και την αντιπροσωπευτική κυβέρνηση. Ο Ρουσσώ πίστευε ότι η αντιπροσωπευτική κυβέρνηση ήταν μια απόλυτη φάρσα. Αναφέρει ότι τη στιγμή που ψηφίζεις και δίνεις την εξουσία σου σε κάποιους άλλους ανθρώπους, αυτοί αρχίζουν να εκπροσωπούν τον εαυτό τους ή άλλα συμφέροντα και όχι τα συμφέροντα του λαού.

Ο Ρουσσώ πίστευε ότι η αντιπροσωπευτική διακυβέρνηση εξαπατά τους ανθρώπους. Και τα πολιτικά κόμματα επίσης εξαπατούν τον λαό. Έλεγε ότι μόλις τα πολιτικά κόμματα συγκεντρώνονται και αρχίζουν να διαπληκτίζονται μεταξύ τους, μπαίνουν στο παιχνίδι κάθε είδους ιδιωτικά ή ειδικά συμφέροντα και χάνεται το συμφέρον του πληθυσμού.

Τι προτείνει ο Ρουσσώ; Και εδώ, κατά τη γνώμη μου, βρίσκεται το πραγματικό μεγαλείο του βιβλίου του. Ήξερε τι ήθελε, αλλά δεν ήξερε ακριβώς πώς θα μπορούσε να μεταφραστεί αυτό σε συγκεκριμένους πολιτικούς όρους. Πήγε γύρω γύρω, μέσα έξω και στο τέλος δεν το κατάφερε. Αλλά καθώς η ιστορία προχώρησε, εσείς μπορείτε να δείτε σε τι αποσκοπούσε ο Ρουσσώ. Υποστήριξε πως υπάρχει κάτι που ονομάζεται «γενική βούληση» – η γενική βούληση του πληθυσμού. Τι είναι η γενική βούληση; Μήπως είναι όταν ο πληθυσμός ψηφίζει και υπάρχει πλειοψηφία; Λέει, “Όχι, δεν είναι απλώς ζήτημα πλειοψηφίας”. Ο ίδιος και άλλοι βαθυστόχαστοι μελετητές του έργου του πιστεύουν ότι αν μια μειοψηφία πρέπει απλώς να υπακούσει στην πλειοψηφία, αυτό είναι τυραννία. Λέει όμως ότι αν η πλειοψηφία εκφράζει τη γενική βούληση, τότε η μειοψηφία μπορεί να υπακούσει, και αυτό δεν είναι τυραννία. Πώς μπορεί να επιτευχθεί η γενική βούληση; Ο Ρουσσώ δεν μπορεί να το εξηγήσει. Ο ίδιος δεν είναι εύκολος στοχαστής γιατί δεν αποφεύγει τις δυσκολίες.

Αλλά όσο περισσότερο μελετάς τη σύγχρονη πολιτική με κριτική ματιά, τόσο περισσότερο καταλήγεις στον Ρουσσώ.

Άνθρωποι όπως ο Sir Ernest Barker και άλλοι λένε ότι ο Ρουσσώ είναι ολοκληρωτικός. Πρόκειται για μια εντελώς παράλογη δήλωση. Κανένας ολοκληρωτιστής δεν έχει ένα κοινωνικό συμβόλαιο να αναπνέει κάτω από το σβέρκο του, το οποίο αν δεν ικανοποιηθεί θα διαλύσει την όλη κατάσταση. Ο Ρουσσώ δεν είναι ολοκληρωτικός – είναι ένας επαναστατικός στοχαστής, ένας από τους μεγαλύτερους, και έδειχνε με το δάχτυλό του τις θεμελιώδεις αδυναμίες της κοινοβουλευτικής και κομματικής διακυβέρνησης.

Τώρα, τι είναι αυτό στο οποίο ο Ρουσσώ πραγματικά αποσκοπούσε; Αν διαβάσετε το Κοινωνικό Συμβόλαιο, θα δείτε πόσες αναφορές κάνει στην αρχαίο-ελληνική πόλη. Ο Ρουσσώ, είμαι σίγουρος γι’ αυτό, αναζητά μια μορφή πολιτικής οργάνωσης στην οποία το άτομο θα αισθάνεται τον εαυτό του σε σχέση με μια διακυβέρνηση με τον ίδιο τρόπο που ο Έλληνας πολίτης αισθανόταν σε σχέση με την Πόλη. […]

Δεν ισχύει ότι οι πολίτες της Αρχαίας Αθήνας δεν γνώριζαν για την αντιπροσωπευτική διακυβέρνηση – είχαν αντιπροσωπευτική διακυβέρνηση και την απέρριψαν υπέρ του συστήματος της άμεσης δημοκρατίας. Τώρα, αν πηγαίνατε σε κάποια ξένη χώρα και λέγατε στους εκεί ηγέτες, τον δήμαρχο και τους συμβούλους, ότι η πόλη τους θα μπορούσε να κυβερνηθεί απλά παίρνοντας τριάντα οποιουσδήποτε ανθρώπους, βάζοντας ονόματα σε ένα καπέλο και επιλέγοντας μέσω κλήρωσης, οι σύγχρονοι κυβερνήτες μας θα κατέρρεαν. Θα θεωρούσαν ότι αυτό είναι απολύτως αδύνατο, αν δεν ήταν σπουδαστές· αν ήταν, θα ήταν λίγο πιο προσεκτικοί γιατί θα είχαν στο μυαλό τους τους Αρχαίους Έλληνες – και πιστεύω πως θα είχαν απόλυτο δίκιο.

Αμφιβάλλω αν θα μπορούσε σήμερα να πάρει κανείς τριάντα ή σαράντα κληρωτούς από οπουδήποτε και να τους βάλει στη διακυβέρνηση, όσο μικρή κι αν είναι αυτή η κοινότητα, και να τους ζητήσει να τη διοικήσουν. Το πρόβλημα δεν είναι επειδή η διακυβέρνηση έχει γίνει τάχα τόσο περίπλοκη. Η ιδέα ότι ένας μικρός δήμος, όπως τους έχουμε σήμερα σε όλο τον κόσμο, θα είχε πιο δύσκολα και πολύπλοκα προβλήματα από την πόλη της Αθήνας είναι εντελώς παράλογη. Το πρόβλημα βρίσκεται στο ότι οι άνθρωποι έχουν χάσει τη συνήθεια να αντιλαμβάνονται τη διακυβέρνηση και τον εαυτό τους αναμεταξύ τους με αυτόν τον τρόπο. Δεν το έχουν καθόλου στο μυαλό τους. Για τους Αρχαίους Έλληνες, έπειτα από αιώνες πειραματισμού με τις πολιτικές μεθόδους, η κατάληξη στην άμεση δημοκρατία προέκυψε ως μια φυσική διαδικασία – διήρκεσε διακόσια χρόνια, και αυτή ήταν η αυτοκυβέρνηση που παρήγαγε όλα αυτά με τα οποία ζούμε πνευματικά έως σήμερα.

Κατά τη γνώμη μου, η μεγαλύτερη δύναμη της αρχαίας ελληνικής δημοκρατίας, ήταν ότι πέτυχε μια ισορροπία μεταξύ ατόμου και κοινότητας που δεν είχε επιτευχθεί ποτέ πριν ή και μετά. Αυτό είναι ένα από τα θεμελιώδη προβλήματα της πολιτικής: ποια είναι η σχέση του ατόμου, των δικαιωμάτων του, των ελευθεριών του, της ελευθερίας του, των δυνατοτήτων προόδου του με την κοινότητα στην οποία ζει ως μέρος της; Και πουθενά, εξ όσων γνωρίζω, δεν επιτεύχθηκε αυτό τόσο καλά, δεν έγινε τόσο όμορφα η διαχείριση αυτής της ισορροπίας, όσο ανάμεσα στον μεμονωμένο πολίτη και την πολιτεία της αρχαίας Αθήνας.

Αναφορικά με τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, και οι δύο απεχθάνονταν την Πόλη. Ήταν πολύ μορφωμένοι άνθρωποι, και φυσικά αποδοκίμαζαν την αυτοκυβέρνηση από κάθε είδους πρόσωπα που κληρώνονταν τυχαία. Παρ’ όλα αυτά, όταν ο Πλάτωνας είχε την ευκαιρία να ζήσει στην Αθήνα και όταν η αντίδραση εγκαθίδρυσε μία δικτατορία εκεί, ο Πλάτωνας είχε τη χάρη να πει ότι, τελικά, δεν του άρεσε αυτό το καθεστώς, και πως η δημοκρατία ήταν καλύτερη από μία δικτατορία. Και ο Αριστοτέλης έλεγε ότι υπήρχαν διάφορες μορφές διακυβέρνησης –δημοκρατία, ολιγαρχία και αριστοκρατία– και ενώ πίστευε πώς καμία από αυτές δεν ήταν πολύ καλή ή απολύτως τέλεια, στο σύνολό τους, η λιγότερο κακή ήταν μια κακή δημοκρατία, δίνοντας επομένως έτσι την υποστήριξή του και σε αυτή τη ριζοσπαστική δημοκρατία.

The post Ο CLR James για τον Ρουσσώ & την αρχαιοελληνική δημοκρατία first appeared on Aυτολεξεί.

Στις συζητήσεις συμμετέχουν: Matthew Quest, Yavor Tarinski, Αλέξανδρος Σχισμένος | Μετάφραση: Αλέξανδρος Σχισμένος | Επιμέλεια: Ιωάννα-Μαρία Μαραβελίδη | Σελιδοποίηση: Απόλλωνας Πετρόπουλος | Εξώφυλλο: Τόνια Λέντζου. «Αυτολεξεί» – ελευθεριακός ιστότοπος & εκδόσεις, aftoleksi@gmail.com | www.aftoleksi.gr

Από το οπισθόφυλλο:

Η συντακτική ομάδα του Αυτολεξεί συνομιλεί με τον Matthew Quest για την κοινωνική χειραφέτηση και τον επαναστατικό αντι-αποικιοκρατικό λόγο, μέσα από το έργο του CLR James. Ο Quest συγκαταλέγεται στους κορυφαίους μελετητές της κληρονομιάς του Αφρο-Καραϊβικού επαναστάτη και στοχαστή CLR James.

Από την αρχαιότητα έως και τη μετα-αποικιακή εποχή, οι καθημερινοί άνθρωποι, μέσω της αυτοκαθοριζόμενης απελευθερωτικής τους δραστηριότητας, αγωνίστηκαν για να αναλάβουν οι ίδιοι τα ηνία της κοινωνίας. Ο CLR James έγινε το στήριγμα των μαύρων ανθρώπων όλου του κόσμου που αναζητούν μια τέτοια ριζοσπαστική αλλαγή. Οι ιδέες του διαμόρφωσαν ένα όραμα για την αφρικανική ήπειρο, την Καραϊβική και την αντίσταση των Αφροαμερικανών στον 20ό αιώνα.

Ο CLR James, από το Τρινιντάντ, υπήρξε ένας από τους επιδραστικότερους ελευθεριακούς επαναστάτες διανοούμενους του παναφρικανικού και διεθνούς εργατικού κινήματος. Eίναι συγγραφέας του πιο γνωστού βιβλίου ιστορίας της Αϊτιανής Επανάστασης Μαύροι Ιακωβίνοι, καθώς και του βιβλίου Παγκόσμια Επανάσταση, στο οποίο διερευνά την άνοδο και την πτώση της Κομμουνιστικής Διεθνούς. Το βιβλίο του έτυχε θερμής υποδοχής μεταξύ άλλων από τον Τρότσκι και τον Τζορτζ Όργουελ, ενώ θεωρείται πως θεμελίωσε το τροτσκιστικό ρεύμα παγκοσμίως.

Ο CLR δεν σταμάτησε ποτέ να εξελίσσεται, προχωρώντας τη σκέψη του προς την άμεση δημοκρατία και τη λαϊκή αυτοκυβέρνηση. Σε σχέση με αυτό, εξερευνούμε την ιδιαίτερη σχέση του CLR με τον Κορνήλιο Καστοριάδη –με τον οποίο συνέγραψαν το βιβλίο Facing Reality– και του οράματος της κλασικής Αθήνας που μοιράζονταν οι δυο τους.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

〉 Χειραφέτηση, δημοκρατία & αποικιοκρατούμενοι λαοί: η συνάντηση του CLR James με τον Καστοριάδη
〉 Μία συζήτηση για τον πολιτισμό, τον ορθό λόγο & το επαναστατικό πρόταγμα της αυτοδιεύθυνσης των απλών ανθρώπων

→ 1. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ του βιβλίου – Το ΗΧΗΤΙΚΟ διαθέσιμο εδώ 

→ 2. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ του βιβλίου στην εφημερίδα Εφ.Συν.: «Ένας τρόπος να μιλήσουμε για καταπιεσμένους», του Γιώργου Κτενά

«Η δημοκρατία, η χειραφέτηση των αποικιοκρατούμενων λαών και των εργαζομένων, η καλύτερη παρατήρηση των αυτοδιευθυνόμενων απελευθερωτικών δραστηριοτήτων των απλών ανθρώπων σε όλο τον κόσμο· αυτό είναι το μέλλον που μας κληροδοτεί ο CLR James»

«Όσοι κατοικούν στα αυτοκρατορικά κέντρα μπορεί να εκπλαγούν όταν μάθουν ότι οι Αφρικανοί εργάτες επιθυμούν να αυτοκυβερνούν τη ζωή τους, εξίσου όσο και εκείνοι που βρίσκονται στα πιο προηγμένα εργατικά κινήματα όλου του κόσμου…»

ΣΗΜΕΙΑ ΔΙΑΘΕΣΗΣ (η λίστα είναι ενδεικτική):

ΑΘΗΝΑ: Βιβλιοπωλείο Πολιτεία (Ασκληπιού 1-3), Βιβλιοπέλαγος (Επ. Ασπρογέρακα 61 – πρώην Ισιδώρου), Εναλλακτικό (Θεμιστοκλέους 37), Ναυτίλος (Χαρ. Τρικούπη 28), Οι Εκδόσεις των Συναδέλφων (Καλλιδρομίου 30), Πρωτοπορία (Γραβιάς 3-5), Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου (Ζαλόγγου 9), Βιβλιοπωλείο ΑΛΦΕΙΟΣ (Χαρ. Τρικούπη 22), Έναστρον Βιβλιοκαφέ (Σόλωνος 101), Στέγη Bibliotheque (Θεμιστοκλέους 76), Books Plus (Πανεπιστημίου 37), Βιβλιοπωλείο Λεμόνι (Ηρακλειδών 22, Θησείο), TRISE: Διεθνές Ινστιτούτο Κοινωνικής Οικολογίας (Κολοκοτρώνη 31, Σύνταγμα), Αυτοδιαχειριζόμενο Στέκι Πέρασμα (Ζωοδόχου Πηγής και Ισαύρων), Αυτοδιαχειριζόμενος κοινωνικός χώρος Μπερντές (Aράδου 55, Άνω Ιλίσια – πλ. Κύπρου), Αυτοδιαχειριζόμενο Στέκι Αργυρούπολης Υπόστεγο (25ης Μαρτίου 38), Κοινός τόπος (Πλούτωνος & Υψηλάντου στη Χαραυγή).

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ: Ακυβέρνητες Πολιτείες (Αλ. Σβώλου 28), Το Κεντρί (Δ. Γούναρη 22), Oblik Editions (Σπανδωνή 29 / Αγορά Βλάλη, Καπάνι), ΕΚΧ Σχολείο (Βασιλέως Γεωργίου & Μπιζανίου)

ΠΑΤΡΑ: Πρωτοπορία (Γεροκωστοπούλου 31-33)

ΧΑΝΙΑ: Rosa Nera (Λοφός Καστέλι, παλιό λιμάνι)

ΑΓΡΙΝΙΟ: Αγαύη βιβλιοπωλείο (Γ. Καραπαπά 16)

ΙΩΑΝΝΙΝΑ: Βιβλιοπωλείο Αναγνώστης (Πυρσινέλλα 11), Κοινωνικός Χώρος Αλιμούρα (Αραβαντινού 6)

ΣΑΜΟΣ: Αλγόριθμος – φοιτητικό στέκι Πανεπιστημίου Σάμου

— Παραλαβές-παραγγελίες γίνονται στα βιβλιοπωλεία πανελλαδικά —

Για παραγγελίες: τηλ. 210-5128304, 6908852388

e-mail: aftoleksi@gmail.com

The post Χειραφέτηση, δημοκρατία & αποαποικιοποίηση – 2 συζητήσεις για το έργο του CLR James με τον Matthew Quest first appeared on Aυτολεξεί.

Είναι η ελληνορωμαϊκή κλασική παιδεία ένα κρίσιμο συστατικό της ανέλιξης των Αφροαμερικανών πάνω από το επίπεδο του να αποτελούν έναν κατακτημένο λαό; Μπόρεσε μια τέτοια εκπαίδευση και γνώση να αμφισβητήσει τις ιδέες του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα για τη φυλετική κατωτερότητα των ανθρώπων αφρικανικής καταγωγής; Έτσι πίστευε ο William Sanders Scarborough. Και ο ίδιος υπήρξε ένας μαύρος που είχε το θράσος να γράψει ένα εγχειρίδιο εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας.

Ο William Sanders Scarborough (1852-1926) γεννήθηκε ως σκλάβος αφρικανικής καταγωγής στο Macon της Georgia, στον αμερικανικό Νότο. Η μητέρα του ήταν σκλάβα – ο πατέρας του είχε απελευθερωθεί από τον αφέντη του. Σε ένα περιβάλλον τρόμου, υποβάθμισης και υποταγής, έγινε ίσως ο πρώτος Αφροαμερικανός επαγγελματίας λόγιος των κλασικών σπουδών. Ο Scarborough ως παιδί υπήρξε μάρτυρας των πλειστηριασμών σκλάβων. Έμελλε να γίνει ένας επιβλητικός μαύρος διανοούμενος στην εποχή του νόμου του λιντσαρίσματος, του Jim Crow. Έκανε επίσης έναν διαφυλετικό γάμο με μια διαζευγμένη λευκή γυναίκα, τη Sarah Cordelia Bierce, συνάδελφό του εκπαιδευτικό. Και μόνο η απλή υποψία σεξουαλικών σχέσεων πέρα από τη χρωματική γραμμή μπορούσε τότε να φτάσει στη δολοφονία μαύρων ανδρών, που κατέληγαν κρεμασμένοι από ένα δέντρο ή στον πάτο ενός πηγαδιού.

Ο Scarborough φοίτησε στο Πανεπιστήμιο της Ατλάντα, το σημερινό Clark–Atlanta (Ατλάντα, Τζόρτζια) και στο Κολέγιο Oberlin (Όμπερλιν, Οχάιο). Αφού τελείωσε το κολέγιο, επέστρεψε στο Macon για να διδάξει στο Lewis High School και αργότερα παντρεύτηκε τη Sarah (η οποία ήταν η διευθύντρια του σχολείου). Εμπρηστές έκαψαν το σχολείο ολοσχερώς τον Δεκέμβριο του 1876, ενώ η πυροσβεστική υπηρεσία το παρακολουθούσε να καίγεται. Αυτό το επεισόδιο ήταν χαρακτηριστικό της περιφρόνησης για τη ζωή και την ενδυνάμωση των μαύρων την οποία ο Scarborough γνώριζε από πρώτο χέρι. Ο William και η Sarah βρήκαν καταφύγιο στο Wilberforce του Οχάιο και έγιναν καθηγητές στο Πανεπιστήμιο Wilberforce, ένα ιστορικά μαύρο κολέγιο και πανεπιστήμιο (HBCU).

Τα πρώτα μαθήματα ελληνικών και ίσως πολλά παραπάνω

Κατά καιρούς, ο Scarborough έδωσε διαλέξεις σε πανεπιστήμια που κοσμούσαν μνημεία πολιτικών της Συνομοσπονδίας, οι οποίοι έγιναν διάσημοι υπερασπιζόμενοι το καθεστώς της δουλείας κατά τη διάρκεια του Αμερικανικού Εμφυλίου Πολέμου (1861-1865) και αργότερα. Το βιβλίο του First Lessons in Greek (1881) περιλάμβανε ασκήσεις από τα ελληνικά στα αγγλικά και από τα αγγλικά στα ελληνικά που ενθάρρυναν την εξάσκηση της ελληνικής γραμματικής και την οικοδόμηση του λεξιλογίου. Η Κύρου Ανάβασις του Ξενοφώντα ήταν το ανάγνωσμα που έδινε για να εξασκήσει τους μαθητές σε αυτή τη μεγάλη μαθησιακή προσπάθεια.

Μπορούμε να φανταστούμε, καθώς μελετάμε το First Lesson in Greek με τις πολλές κλίσεις, ή τις γραμματικές αλλαγές ουσιαστικών, αντωνυμιών και επιθέτων, κάτι εκπληκτικό. Τι σήμαινε για τους Αφροαμερικανούς να μάθουν την ελληνική γραμματική και το λεξιλόγιο για τις λέξεις τιμή, αρετή, δόξα, πολίτης και στρατιώτης; Μπορούμε να διανοηθούμε πώς είναι να μαθαίνουν τα ρήματα για την ανάγνωση και τη γραφή, σε μέρη όπου (μέχρι πριν από λίγο καιρό) ήταν παράνομη η εκπαίδευση των απογόνων των σκλάβων; Τι γίνεται με τα ρήματα που δηλώνουν να κατακτήσουμε, να αποκρύψουμε, να κατηγορήσουμε ή να σιωπήσουμε; Ή να υποδουλώνεις, να απελευθερώνεις ή να είσαι ελεύθερος;

Η Barbara Goff, μελετήτρια της πρόσληψης των Κλασικών στη Δυτική Αφρική, έχει υποστηρίξει ότι για τους κατακτημένους λαούς οι Κλασικοί θα μπορούσαν να αποτελέσουν «μια μυστική γλώσσα» ενδυνάμωσης. Αναμφίβολα αυτό ίσχυε και για τους Αφροαμερικανούς φοιτητές. Αυτή η διαδικασία δεν ήταν εγγενώς ένα εμπόδιο στην αυτοεκτίμηση ούτε ήταν θεμέλιο του εσωτερικευμένου ρατσισμού.

Οι μαθητές του Scarborough έμαθαν για μέρη όπως η Αθήνα, η Άβυδος (μια πόλη στη σημερινή Τουρκία) και η Μακεδονία, για φιλοσόφους όπως ο Σωκράτης, για πολιτικούς όπως ο Πεισίστρατος ή ο Αριστείδης και για Πέρσες βασιλιάδες όπως ο Κύρος και ο Δαρείος. Θα μάθαιναν ακόμη και πώς να λένε στα ελληνικά τις λέξεις Αίγυπτος, μαυρισμένο δέρμα και σκοτεινιά. Αυτά υπήρχαν πολλά χρόνια προτού η Αρχαία Αίγυπτος, πριν από τον ελληνιστικό αποικισμό, αναγνωριστεί από πολλούς μελετητές ως ένας Μαύρος πολιτισμός.

Ο Όμηρος, ο Θουκυδίδης, ο Ευριπίδης και ο Αριστοφάνης

Οι κλασικές σπουδές του Scarborough περιλάμβαναν μελέτες για τον Όμηρο, τον Βιργίλιο, τον Καίσαρα, τον Θουκυδίδη, τον Δημοσθένη και τον Πλάτωνα. Μελέτησε την έννοια της μοίρας και της αυτοκτονίας στο έργο των κλασικών Ελλήνων. Έγραψε μια ανάλυση του κωμικού έργου του Αριστοφάνη Όρνιθες – πρόκειται για την ιστορία του Πεισθέταιρου, ενός Αθηναίου που παρακαλεί διάφορα πουλιά από διαφορετικούς βιότοπους να δημιουργήσουν μια μεγάλη πόλη στον ουρανό. Ο Scarborough εξέτασε επίσης την Ιφιγένεια, κόρη του βασιλιά Αγαμέμνονα και της βασίλισσας Κλυταιμνήστρας, και πριγκίπισσα των Μυκηνών, που αποτελεί το θέμα δύο έργων του Ευριπίδη (Ιφιγένεια εν Αυλίδι και Ιφιγένεια εν Ταύροις). Σε ένα πρώιμο παράδειγμα αυτού που σήμερα ονομάζουμε συγκριτική λογοτεχνία, προβληματίστηκε επίσης για την αποτύπωση αυτής από τον Γάλλο θεατρικό συγγραφέα Ρακίνα και τον Γερμανό θεατρικό συγγραφέα Γκαίτε. Περαιτέρω, έκανε εικασίες σχετικά με τη συγγραφή του λόγου του Ανδοκίδη Κατά Αλκιβιάδου. Ο Scarborough έγραψε δημοφιλή κομμάτια σχετικά με τη χρησιμότητα της μελέτης της ελληνικής γλώσσας και εξειδικευμένες μελέτες για τη θεωρία και τη λειτουργία των θεματικών φωνηέντων στα ελληνικά ρήματα.

Είναι ένας Αφρικανός που γνωρίζει την ελληνική σύνταξη άνθρωπος;

Ο John C. Calhoun, ο διάσημος πολιτικός της λευκής υπεροχής από τη Νότια Καρολίνα και υπερασπιστής της αμερικανικής δουλείας, φημολογείται ότι είχε πει ότι «αν βρεθεί ένας νέγρος» που να γνωρίζει «ελληνικό συντακτικό», τότε θα παραδεχόταν ότι οι άνθρωποι αφρικανικής καταγωγής θα έπρεπε να «αντιμετωπίζονται σαν ανθρώπινα όντα». Αυτός είναι ένας τρόπος να σκεφτεί κανείς την ιστορική πρόσληψη της μελέτης του Scarborough για την ελληνική γλώσσα. Το γεγονός ότι ο Scarborough φάνηκε να ανταποκρίνεται σε αυτό το προφανές παγκόσμιο πρότυπο και τον ψευδή κώδικα αξιοκρατίας ήταν ένας θρίαμβος σε ένα επίπεδο. Ωστόσο, θα δέχονταν οι Έλληνες τότε και τώρα να κριθεί η ανθρωπιά και τα δικαιώματά τους ως πολίτες με βάση την ευφράδειά τους στη γλώσσα των Γιορούμπα ή στη γλώσσα των Ζουλού; Θα το θεωρούσαν αστείο, αν όχι προσβολή. Ωστόσο, αυτός ο μαύρος λόγιος χρησιμοποίησε το μυαλό του για να σπάσει τα δεσμά μιας κληρονομιάς σαδιστικής βαρβαρότητας και παραπαιδείας, χρησιμοποιώντας το κύρος των Ελλήνων, πολύ προτού οι Αφρικανικές Σπουδές αποκτήσουν το σύγχρονο θεσμικό κύρος τους.

Η μελετήτρια Lorna Hardwick μας υπενθυμίζει ότι η ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα δεν θεμελιώνει μόνο μία ταυτότητα, κουλτούρα ή πολιτική. Ωστόσο, μια ερμηνεία της, κατά τη διάρκεια της ζωής του Scarborough και ακόμη παρούσα σε ορισμένους συγχρόνους του, ήταν η δικαιολόγηση της ευρωπαϊκής ανωτερότητας. Ενώ σήμερα πολλοί είναι αμφίθυμοι ή ακόμη και εχθρικοί προς τη μελέτη των αρχαίων ελληνορωμαϊκών γλωσσών (ορισμένοι νομίζουν ότι έτσι αντιτίθενται στον ρατσισμό), ο Scarborough ήταν αυστηρός, υπερήφανος και αφοσιωμένος στα επιστημονικά και επαγγελματικά του επιτεύγματα, γνωρίζοντας ότι είχε ανώτερη μόρφωση και από τους περισσότερους λευκούς και όχι μόνο από τους απλούς μαύρους.

Δημόσιος πολίτης και συγκριτικός γλωσσολόγος

Ο Scarborough ήταν καθηγητής κλασικής φιλολογίας και αργότερα πρόεδρος του Πανεπιστημίου Wilberforce (1908-1920). Υπήρξε ο κορυφαίος ακαδημαϊκός αυτής της σχολής. Μεταξύ των πρώτων μαύρων ακαδημαϊκών, ο Scarborough ήταν, όπως έχει πει ο Henry Louis Gates, Jr. «ο ακαδημαϊκός των μαύρων», και ως τέτοιος ήταν πρόδρομος του W.E.B. Du Bois, ιδρυτή των Μαύρων Σπουδών, του Παναφρικανισμού και του σύγχρονου κινήματος για τα Πολιτικά Δικαιώματα, ο οποίος δίδαξε για μικρό χρονικό διάστημα στο Wilberforce.

Τα ποικίλα θέματα των δημόσιων διαλέξεων του Scarborough περιλάμβαναν προβληματισμούς σχετικά με τους ρόλους και την κοινωνική θέση των μαύρων αγροτών, επιχειρηματιών, τεχνιτών, στρατιωτών και δημοσιογράφων, την εκπαίδευση των μαύρων, τον ρόλο του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος του Αβραάμ Λίνκολν, τη χριστιανική θεολογία και την κοινωνιολογία της απόκλισης, των φυλετικών συγκρούσεων και της εξέγερσης. Διαλογίστηκε επίσης τα έργα μαύρων διανοουμένων και πολιτικών ηγετών της εποχής του και άλλες προσωπικότητες, όπως ο Φρέντερικ Ντάγκλας, ο Αλέξανδρος Δουμάς, ο Αλέξανδρος Πούσκιν, ο επίσκοπος Ντάνιελ Πέιν, ο Χένρι ΜακΝιλ Τέρνερ και ο Μπούκερ Τ. Ουάσινγκτον. Έγραψε επίσης για την αφροαμερικανική λαογραφία, τη διάλεκτο και τη δημιουργική γραφή, καθώς και για τη λειτουργία των ξένων γλωσσών και των αργκό στην Αφρική, με συγκριτικές σημειώσεις για τις γλώσσες Γιορούμπα, Ζόσα και Ζουλού.

Ο Scarborough ήταν ο τρίτος Αφροαμερικανός που έγινε μέλος της Αμερικανικής Φιλολογικής Ένωσης και ο πρώτος που έγινε μέλος της Modern Language Association, η οποία το 2001 όρισε βραβείο συγγραφής βιβλίου προς τιμήν του. Υπήρξε μέλος της Αμερικανικής Εταιρείας Μεταρρύθμισης της Ορθογραφίας, της Αμερικανικής Εταιρείας Κοινωνικών Επιστημών, της Αμερικανικής Εταιρείας κατά της Δουλείας και του Ταμείου Εξερεύνησης της Αιγύπτου. Ήταν επίσης μασόνος του I.O. Good Templars και μέλος της εκκλησίας A.M.E. Στην εκκλησία, ήταν διαχειριστής και επί μακρόν συντάκτης της Ένωσης Κατηχητικών Σχολείων της A.M.E. Πήρε μεταπτυχιακό δίπλωμα από τον πρόεδρο του Κολλεγίου της Λιβερίας και δεύτερο μαύρο μέλος της Αμερικανικής Φιλολογικής Ένωσης, Edward Blyden, το 1882.

Συμμετείχε στη συνάντηση της 5ης Μαρτίου 1897 για τον εορτασμό της μνήμης του φίλου του Φρέντερικ Ντάγκλας, που ίδρυσε την American Negro Academy του Αλεξάντερ Κράμελ. Ο Scarborough διαδραμάτισε ενεργό ρόλο στα πρώτα χρόνια αυτής της πρώτης μεγάλης αφροαμερικανικής μορφωτικής εταιρείας, η οποία αντέκρουε τη ρατσιστική επιστήμη, προωθούσε τις διεκδικήσεις των μαύρων για ατομική, κοινωνική και πολιτική ισότητα και μελετούσε την ιστορία και την κοινωνιολογία της ζωής των Αφροαμερικανών. Ο Scarborough έδωσε πολλές διαλέξεις σε όλες τις ΗΠΑ και αλληλογραφούσε συχνά για εφημερίδες και περιοδικά, όπως οι Christian Register και Christian Recorder, Southern Workman, Forum, African Times και Orient Review, Voice of the Negro, Cleveland Gazette, Transactions of the American Philological Association, Arena, Education και Independent. Το 1921, ο Scarborough διορίστηκε από τον πρόεδρο Γουόρεν Γ. Χάρντινγκ σε θέση στο Υπουργείο Γεωργίας της κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών, την οποία κατείχε μέχρι το τέλος του 1924.

Μια αφοσίωση που λίγοι μπορούν να φτάσουν

Αν ο Scarborough ήταν μια κεντρική μορφή του διαλόγου των Αφροαμερικανών με τους Κλασικούς κατά τον 19ο και στις αρχές του 20ού αιώνα, γνωρίζουμε τη ζωή και το έργο του από τη μελέτη μιας αφανούς μελετήτριας με την αφοσίωση της οποίας λίγοι μπορούν να συγκριθούν. Η Michele Valerie Ronnick, διακεκριμένη καθηγήτρια στο Wayne State University, στο Ντιτρόιτ, συγκέντρωσε και δημοσίευσε τα γραπτά του Scarborough, την αυτοβιογραφία του και το εγχειρίδιο των ελληνικών του. Ωστόσο, ως μελετήτρια της Classica Africana έχει κάνει πολύ περισσότερα. Εμβληματική της δικής της κληρονομιάς, δημιούργησε το 2003 με την υποστήριξη του Ιδρύματος James Loeb Classical Library Foundation του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, μία περιοδεύουσα έκθεση με φωτογραφίες του Scarborough και των συναδέλφων του μαύρων κλασικιστών. Τα πορτρέτα αυτά, τα οποία έχουν εκτεθεί σε ιδρύματα σε μικρές πόλεις και μεγάλες μητροπόλεις στις ΗΠΑ και στο Ηνωμένο Βασίλειο, μας σύστησαν νέους μελετητές των Κλασικών.

Τώρα μαθαίνουμε, εκτός από τον Scarborough, για τους Edward Blyden, Charles H. Boyer, Frazelia Campbell, Helen Maria Chestnut, William Henry Crogman, Orishatuka Faduma, John Wesley Gilbert, James Monroe Gregory, Richard T. Greener, Wiley Lane, George Morton Lightfoot, Reuben Shannon Lovinggood, Lewis Baxter Moore, Pinckney Warren Russell και Daniel Barclay Williams. Ο κατάλογος αυτός δεν είναι πλήρης, αλλά διαρκώς διευρύνεται μέσω περαιτέρω ερευνών.

Πρέπει να πούμε δυο λόγια για τον Blyden, τον διάσημο υποστηρικτή του παναφρικανισμού που συνέδεσε την Καραϊβική (καταγόταν από το St. Thomas των Αμερικανικών Παρθένων Νήσων) και τη Λιβερία της Δυτικής Αφρικής, τον Gilbert, τον πρώτο μαύρο αρχαιολόγο που έκανε μελέτες στην Ελλάδα και το Κονγκό, και τον Faduma, τον άνθρωπο από τη Γουιάνα που πήγε στη Σιέρα Λεόνε και πήρε το όνομα Γιορούμπα καθώς δίδασκε κυρίως στη Βόρεια Καρολίνα. Η μελέτη των ελληνορωμαϊκών κλασικών δεν ήταν γι’ αυτούς εμπόδιο για να ανακαλύψουν την προ-αποικιακή αφρικανική κληρονομιά, αλλά μια πύλη. Υπήρξαν πρόδρομοι του William Leo Hansberry, ο οποίος κρατούσε σημειωματάρια με τις αναφορές στην Αφρική και τους Αφρικανούς από τα έργα των ελληνορωμαίων συγγραφέων, και του Lorenzo Dow Turner, ο οποίος επικεντρώθηκε στις αφρικανικές γλώσσες και τη γλωσσολογία των Κρεολών και έκανε μελέτες για τις μορφές επικοινωνίας των οι απογόνων των σκλάβων στα νησιά του Νότιου Ατλαντικού που αποτελούσαν πάντα ένα αρχείο αντίστασης.

Μια σύγχρονη υποτροφία στο όνομά του

Με την υποστήριξη της Εκκλησίας των Μεθοδιστών ο Scarborough μπόρεσε να επισκεφθεί τρεις φορές το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρώπη. Δεν μπόρεσε όμως ποτέ να επισκεφθεί την αγαπημένη του Ελλάδα. Η Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα, που εδρεύει στο Κολωνάκι, χρηματοδότησε πρόσφατα μια υποτροφία στη μνήμη του για ανεξάρτητους μελετητές από μειονοτικές ομάδες, ώστε να προχωρήσουν τις σπουδές της αρχαιότητας στα χνάρια του Scarborough, που υπήρξε ο πρόδρομος.

Αξεπέραστος, ο Will Scarborough ολοκλήρωσε ένα ακόμη χειρόγραφο για τη λατινική: “Questions on Latin Grammar”. Οι εκδότες του αμφέβαλλαν ότι θα μπορούσαν να επωφεληθούν από αυτό – βρισκόταν ακόμη στο συρτάρι του γραφείου του όταν απεβίωσε. Οι αρμόδιες αρχές της γενιάς του δεν ενδιαφέρθηκαν να δημοσιεύσουν ισότιμα ή ανώτερα έργα μαύρων επιστημόνων, ούτε καν να αναγνωρίσουν την ανθρωπιά τους. Όπως έχει σημειώσει ο Ronnick, δουλεύοντας μόνος στο γραφείο του, βίωσε μια μορφή απελευθέρωσης «μέσω της καλλιέργειας της δικής του διανόησης». Παρόλο που τα έργα του Scarborough γνώρισαν λίγες αναφορές, πέρα από τη χρωματική γραμμή, ο ίδιος δεν σταμάτησε ποτέ τις σπουδές του. Είχε τον Όμηρό του, τον Βιργίλιο και, ω ναι, αυτές τις νέες μελέτες της διαλέκτου Gullah-Geechee μεταξύ των Αφροαμερικανών της νότιας παράκτιας περιοχής, όπου επένδυε το ενδιαφέρον του. Από αυτές τις μελέτες προέκυψε αργότερα η αναγνώριση του αφρικανικού λεξιλογίου και των πολιτισμικών επιβιώσεων μεταξύ των απογόνων των σκλάβων, ένας τομέας που εξακολουθεί να είναι άγνωστος σαν τα ελληνικά για πολλούς.

——————————————————————–

Βλ. επίσης:

Ο λόγος του Φρέντερικ Ντάγκλας για τον Αβραάμ Λίνκολν (1876)

Μαύρος Αχιλλέας (αποσπάσματα)

The post Ο Αφροαμερικανός σκλάβος που έγραψε ένα εγχειρίδιο ελληνικών first appeared on Aυτολεξεί.