Ακολουθεί το πρώτο μέρος ενός κειμένου που επιχειρεί να ξεδιπλώσει ένα κρίσιμο ερώτημα: γιατί και πώς η αριστερά -δηλαδή η θεσμική αριστερά- κατέστη εκ νέου μια αξιόπιστη υπόθεση για πολλούς ανθρώπους των οποίων οι προσδοκίες υπερβαίνουν εκείνες μιας πιο ήπιας αναδιάρθρωσης του καπιταλισμού. Πρόκειται για ένα ερώτημα που ο συγγραφέας επιχειρεί ταυτόχρονα να αντιστρέψει: Πού έχει χαθεί η ανατρεπτική και επαναστατική δύναμη που, έως το 2016, εκδηλωνόταν με επαναλαμβανόμενες εκρήξεις στους δρόμους; Μήπως πλέον ονειρεύεται το Νέο Λαϊκό Μέτωπο;^{[1] [2]}

«Ο δρόμος μας είναι μακρύς και αφήνει ίχνη, ακόμη κι αν αυτά δεν είναι ορατά προς το παρόν ή αγνοούν και περιφρονούν το μονοπάτι μας».
~Υποδιοικητής Μάρκος

Εισαγωγή

Τις τελευταίες εβδομάδες, η κυκλοφορία του βιβλίου Η συμμορία (La Meute)^[3] έχει πυροδοτήσει μια διαμάχη στα μέσα ενημέρωσης γύρω από την Ανυπότακτη Γαλλία (La France Insoumise – LFI)^[4]: τον αυταρχικό της χαρακτήρα, τη θέση του μεγάλου αρχηγού Μελανσόν, το ενδεχόμενο -ή την αδυναμία- μιας ένωσης των αριστερών δυνάμεων κ.ο.κ. Τίποτα το απρόσμενο από την πλευρά των ελίτ και των μέσων τους: κάθε αφορμή είναι καλή για να πλήξουν τον εκάστοτε «νούμερο ένα εχθρό».

Στο εσωτερικό της αριστεράς, ωστόσο, από αυτή τη συγκυρία αναδύθηκαν ορισμένες σαφώς πιο ουσιαστικές συζητήσεις: ποια είναι η σχέση ανάμεσα στις μορφές οργάνωσης και τις πολιτικές στρατηγικές, ποια μέσα προδιαγράφουν ποια αποτελέσματα, πώς συγκροτούνται ή αποσυντίθενται οι σχέσεις ανάμεσα στην αποτελεσματικότητα και τον αυταρχισμό^[5] κ.λπ.

Δυστυχώς σε όλες αυτές τις συζητήσεις, όπως σχεδόν πάντα, ένα μεγάλο κομμάτι του στρατοπέδου της χειραφέτησης παραμένει περιθωριοποιημένο: οι υπέρμαχοι-ες της επανάστασης, του-ι-ς οποίου-ε-ς θα μπορούσαμε να ορίσουμε για την ώρα συνοπτικά ως εκείνου-ε-ς που θέτουν το ζήτημα της επανάστασης τόσο στο επίπεδο της σκέψης όσο και στο επίπεδο της πράξης^[6]. Τα Κίτρινα Γιλέκα, οι αυτόνομοι, οι εξεγερμένοι-ες του Nahel, οι αναρχικοί-ές, οι φεμινίστριες, οι αντιρατσιστές, οι συνδικαλίστριες, οι κουίρ επαναστάτριες… Αυτοί οι άνθρωποι που εδώ και χρόνια δίνουν σάρκα και οστά στον επαναστατικό αγώνα στο πεδίο είναι σχεδόν όλοι (χωρίς καμία έκπληξη) απόντες από τον πολιτικό σχολιασμό, τόσο της αριστεράς όσο και της δεξιάς. Το πιο παράδοξο όμως είναι αλλού: είναι σιωπηλοί. Σιωπηλοί απέναντι στη «Συμμορία», απέναντι στην Ανυπότακτη Γαλλία, απέναντι στην επιστροφή της αριστεράς, απέναντι στα ερωτήματα για τη συνέχεια των εξεγέρσεών μας κ.λπ. Και αυτή η σιωπή διαρκεί εδώ και αρκετά χρόνια.

Μια σιωπή που έρχεται σε έντονη αντίθεση με όσα διαδραματίστηκαν την προηγούμενη δεκαετία. Πράγματι, από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, αναδύθηκε σε πολλές χώρες μια νέα γενιά που έβαλε στο στόχαστρο τις παραδοσιακές οργανώσεις της “αριστεράς” στον ίδιο βαθμό με άλλους συντηρητικούς θεσμούς. Η απόρριψη και συχνά η οργή που διατυπωνόταν, τόσο σε επίπεδο λόγου όσο και πράξης απέναντι σε αυτή την αριστερά η οποία έως τότε κατείχε ηγεμονική θέση στο στρατόπεδο της χειραφέτησης εξηγούνταν συνήθως από το ότι είχε απολέσει κάθε ικανότητα ανατροπής^[7] ή ότι είχε ενσωματωθεί και εξημερωθεί εντός της κυρίαρχης πολιτικής τάξης. Συνδικάτα, κόμματα, συλλογικότητες, πολιτικοί ηγέτες, κανείς δεν έμενε στο απυρόβλητο.

Σήμερα αντιθέτως, και ιδίως στη Γαλλία, το επίκεντρο της προσοχής φαίνεται να έχει σταδιακά επιστρέψει προς την παραδοσιακή αριστερά και κυρίως προς εκείνη που αυτοπροσδιορίζεται ως “ριζοσπαστική” με εκφραστή τον Μελανσόν και την Ανυπότακτη Γαλλία. Η μετατόπιση αυτή των τελευταίων ετών έχει φτάσει μάλιστα στο σημείο να οδηγήσει στην εκεί προσχώρηση ενός όχι αμελητέου αριθμού πρώην αυτόνομων^[8]. Ένα γεγονός αδιανόητο μέχρι και πριν από λίγα χρόνια, αφού αυτή η ελευθεριακή τάση είχε θέσει -ίσως με τον πιο ρητό τρόπο- ως δηλωμένο πολιτικό στόχο τον «θάνατο της αριστεράς»^[9]. Κι ενώ για τα μέσα ενημέρωσης και τη φιλελεύθερη αριστερά κάθε πρόσχημα είναι καλό προκειμένου να αποδυναμωθεί από τα δεξιά το κόμμα του Μελανσόν, στον αντίποδα, στο στρατόπεδο των υποστηρικτών της επανάστασης, ελάχιστες φωνές υψώνονται για να θέσουν υπό αμφισβήτηση αυτή την άνευ όρων προσχώρηση.

Πώς, λοιπόν, μπορεί να εξηγηθεί αυτή η μεταβολή του κλίματος; Ένα αίσθημα κατεπείγοντος απέναντι στην άνοδο του φασισμού; Τα σοκ που προκάλεσαν οι ήττες των εξεγέρσεων; Μια διαδικασία εκφυλισμού ή αντίθετα μια μορφή ωρίμανσης του ελευθεριακού χώρου; Στη σειρά αυτή των 3 κειμένων θα επιχειρήσουμε να στοχαστούμε πάνω στις αιτίες και τις συνέπειες αυτής της επανεμφάνισης της παραδοσιακής αριστεράς ως αποδεκτής λύσης ακόμη και μέσα στους ίδιους τους επαναστατικούς κύκλους.

Στο πρώτο μέρος θα επιστρέψουμε στο ελευθεριακό κίνημα της τελευταίας δεκαετίας στη Γαλλία (1/3). Στη συνέχεια, θα προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε τους βαθύτερους λόγους της επιστροφής της αριστεράς και ειδικότερα της αυταρχικής της εκδοχής ως απάντηση στην κρίση της ελευθεριακής σκέψης μέσα από το πρίσμα της αντεπανάστασης (2/3)^[10]. Τέλος, εκκινώντας από τις υπαρκτές δυνάμεις, θα στοχαστούμε μια πιθανή σχέση από-τα-κάτω με την Ανυπότακτη Γαλλία καθώς και τις διαδρομές μέσα από τις οποίες το κίνημά μας θα μπορούσε να μετασχηματιστεί σε αυτό που φιλοδοξεί να είναι: ένα επαναστατικό κίνημα (3/3).

Πραγματικό κίνημα, ελευθεριακό κίνημα (1/3)

Σε αυτό το πρώτο μέρος θα επανέλθουμε στον ελευθεριακό χαρακτήρα του κύκλου των εξεγέρσεων που ζήσαμε. Και στην περίπτωση της Γαλλίας θα προσπαθήσουμε να αναλογιστούμε την πορεία της τάσης που ονομάζεται αυτονομία. Από την άνοδό της μέχρι την παρακμή της.

Το κλίμα της εποχής

Η τελευταία δεκαετία σημαδεύτηκε από ένα κύμα εξεγέρσεων και επαναστάσεων σε κάθε γωνιά του πλανήτη· τόσο πολυάριθμων και μαζικών (αριθμητικά από τις σημαντικότερες στην ιστορία μέσα σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα) ώστε να μπορούμε να μιλάμε για μια πραγματική εποχή εξεγέρσεων^[11]. Παρότι κάθε συγκείμενο έχει φυσικά τις ιδιαιτερότητές του, μπορούν να εντοπιστούν πολλά κοινά χαρακτηριστικά ανάμεσα σε αυτά τα κινήματα. Ένα από αυτά στο οποίο θα σταθούμε εδώ είναι ο καθοριστικός ρόλος των ελευθεριακών πρακτικών, ιδεών και αγωνιστ-ρι-ών^[12].

Ακόμη και όταν οι τελευταίοι-ες δεν βρέθηκαν άμεσα στην ηγεσία ή στην πρωτοβουλία των εξεγέρσεων (όπως στη Βραζιλία, την Τυνησία, την Ελλάδα, την Ισπανία, στα διάφορα κινήματα Occupy^[13] ή πιο πρόσφατα στην Ινδονησία) η ίδια η ατμόσφαιρα των εξεγέρσεων αντλούσε ξεκάθαρα από την ελευθεριακή ή αναρχική σκέψη: συγκρούσεις στον δρόμο (συχνά με τη μορφή Black Bloc^[14]) και λεγόμενη παρανομία, πρακτικές εδαφικής κατάληψης (κτίρια, πλατείες, γειτονιές, πόλεις), κεντρικότητα της αυτοοργάνωσης, του αυθορμητισμού και της ομάδας συγγένειας (affinity group)^[15] ως βασικής μονάδας οργάνωσης, μη δηλωμένες διαδηλώσεις^[16], άρνηση της ηγεσίας και της αντιπροσώπευσης, απόρριψη του αυταρχισμού και έμπρακτη οριζοντιότητα, άρνηση ιεράρχησης των αγώνων, χώρος για το χιούμορ και την άγρια τέχνη, επιθυμία για άμεση αλλαγή -όχι παραπομπή της στο αύριο- και φυσικά δυσπιστία έως και ανοιχτή εχθρότητα απέναντι στους θεσμούς της παραδοσιακής αριστεράς κ.λπ.

Ένα σύνολο χαρακτηριστικών που τα συναντήσαμε σε διαφορετικά σημεία του πλανήτη: στο Χονγκ Κονγκ (2019), στη Μιανμάρ (2020), στη Συρία (2011), στη Λευκορωσία (2020), στο Σουδάν (2018) για να αναφέρουμε μόνο ορισμένα παραδείγματα. Σε αρκετά από αυτά τα κινήματα, η αδυναμία, η απόρριψη ή ακόμη και η πλήρης απουσία της αριστεράς (μαζί με τις περιοριστικές ή/και φολκλορικές μορφές των παραδοσιακών της οργανώσεων) άνοιξε τον δρόμο για την ανάπτυξη μιας πολιτικής της καθημερινότητας μερικώς χειραφετημένης· και ακριβώς γι’ αυτό ικανής, επιτέλους, να επινοήσει εκ νέου μορφές οργάνωσης και ιδέες και, κυρίως, να ξαναγίνει απειλή.

Αν κοιτάξει κανείς προς τα πίσω, και πέρα από το γαλλικό πλαίσιο, γίνεται σαφές ότι, πράγματι, χωρίς όλοι-ες να αυτοπροσδιορίζονται ως αυτόνομοι ή αναρχικές, να υψώνουν μαύρες σημαίες ή να φορούν adidas, κάτι στην κοινή λογική του πραγματικού κινήματος^[17] είχαν αναμφίβολα κάτι το ελευθεριακό. Αξίζει να τονιστεί ότι αυτές οι ιδέες και, κυρίως, αυτές οι πρακτικές ξεχείλισαν πολύ πέρα από τους παραδοσιακούς αναρχίζοντες χώρους και εμφανίστηκαν στο εσωτερικό του πραγματικού, μη κομματικού κινήματος^[18], σε όλες τις εξεγερμένες του εκφάνσεις^[19]. Το ίδιο συνέβη και σε άλλους πολιτικούς χώρους ή κινήματα: στο φεμινιστικό και το queer κίνημα, στο οικολογικό κίνημα, στο κίνημα για την εναλλακτική παγκοσμιοποίηση, στο κουρδικό κίνημα κ.ά. – όλα διαποτίστηκαν από ένα ελευθεριακό ρεύμα. Δεν είναι τυχαίο ότι το PKK και οι Ζαπατίστας, δύο από τις τελευταίες μαζικές επαναστατικές οργανώσεις της εποχής μας, αμφότερες προερχόμενες ιστορικά από τον μαρξισμό-λενινισμό, στράφηκαν ιδεολογικά προς την ελευθεριακή σκέψη.

Ξεπερνώντας κατά πολύ τα μικρά σχήματα ή τις προϋπάρχουσες αναρχικές εμπειρίες, στις πιο προωθημένες εξεγέρσεις αυτό το κλίμα της εποχής πήρε λαϊκή και μαζική μορφή, αγγίζοντας εκείνο που θεωρούμε κατεξοχήν ελευθεριακό ορίζοντα: την ανάδυση μορφών λαϊκής εξουσίας. Δηλαδή τη συγκρότηση χώρων αυτοκυβέρνησης (κομμούνες, caracoles, εδαφικά συμβούλια, λαϊκές συνελεύσεις κ.λπ.) όπου οι άνθρωποι ανέλαβαν στα χέρια τους την εξουσία στην καθημερινότητά τους και στον τόπο τους, χωρίς κανένα κόμμα ή κράτος να τους υπαγορεύει τι πρέπει να κάνουν· χώρων όπου ασκείται, χωρίς αναβολή, η ικανότητα της αυτοκυβέρνησης και η ανάληψη -έστω και μερική- του ελέγχου της ίδιας της ζωής, της καθημερινότητας και της αναπαραγωγής της.

Κάτι τέτοιο συνέβη (ακόμη σε εμβρυακή και συχνά αδέξια μορφή) στις πλατείες της Τύνιδας, της Νέας Υόρκης, του Μαϊντάν, του Ταχρίρ κ.λπ.· στους κυκλικούς κόμβους των Κίτρινων Γιλέκων· στις εδαφικές και φεμινιστικές συνελεύσεις στη Λατινική Αμερική· αλλά και στη Συρία, σε κλίμακα ολόκληρων πόλεων, μέσα από τα τοπικά επαναστατικά συμβούλια στα εδάφη όπου το καθεστώς Άσαντ είχε αποσυρθεί.

Και τέλος, πιθανότατα στην πιο προωθημένη του εκδοχή στο Σουδάν, με τη μορφή επιτροπών αντίστασης οργανωμένων σε επίπεδο ολόκληρων γειτονιών, ικανών όχι μόνο να οργανώσουν την ίδια την επανάσταση αλλά και να επιχειρήσουν να χαράξουν τη συνέχειά της, μέσα από τη συλλογική συγγραφή μιας «Επαναστατικής Χάρτας για την Εξουσία του Λαού»^[20]. Εκείνο που μέχρι τότε αποτελούσε έναν μακρινό και συχνά φαντασμαγορικό ορίζοντα για τόσους ελευθεριακούς, υπό το όνομα Κομμούνα^[21], πήρε ξαφνικά σάρκα και οστά σε πολλές από τις επαναστάσεις της εποχής μας (συχνά χωρίς οι ίδιοι να το συνειδητοποιούν) και μάλιστα σε μια κλίμακα σπάνιας ιστορικής έντασης.

Ωστόσο, ανίκανες να ασκήσουν διαρκή επιρροή στη συνέχεια των εξεγέρσεων και φτάνοντας στα ίδια τους τα όρια, στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων, αυτές οι νέες, εδαφικά ριζωμένες μορφές τοπικής εξουσίας είτε συντρίφθηκαν από την αντεξέγερση είτε παραμερίστηκαν σταδιακά από τις ανακτήσεις τόσο της αριστεράς^[22] όσο και της δεξιάς^[23] ή, πιο απλά, εξαντλήθηκαν.

Η επιστροφή της άγριας πολιτικής

Οι ελευθεριακές εξεγέρσεις και η ανάδυση εμβρυακών μορφών λαϊκής εξουσίας δεν αποτελούν ιστορική εξαίρεση. Πολλές περίοδοι έχουν γνωρίσει τέτοιου τύπου αποσυντακτικές^[24] εκρήξεις, όπου το πραγματικό κίνημα υπερκεράζει τα εμπόδια που έχουν υψωθεί μπροστά του, όχι μόνο από την κατεστημένη εξουσία αλλά και από τη δήθεν αντιπολίτευσή της. Η δεκαετία του ’60–’70 δεν είναι παρά μία από τις πιο γνωστές στιγμές αυτής της δυναμικής, με τη ριζική απόρριψη της σταλινικής και σοβιετικής αριστεράς από μεγάλο τμήμα της νεολαίας και του εργατικού κινήματος.

Η τελευταία δεκαετία, έτσι, σηματοδότησε την επιστροφή αυτού που ο Charles Reeve ονομάζει «άγριο σοσιαλισμό»^[25], ο Jean Tible «άγρια πολιτική»^[26] ή ο Pacôme Thiellement «οι χωρίς βασιλιά»^[27]. Πρόκειται για μορφές έκφρασης της εξέγερσης που επιχειρούν να ζήσουν την επανάσταση εδώ και τώρα, που αρνούνται τη μεσολάβηση θεσμών ακόμη και αριστερών, και που αναδύονται σε αντιπαράθεση τόσο με τον αυταρχισμό και τον συντηρητισμό του συστήματος όσο και με τον ιστορικό του εχθρό στο εσωτερικό του ίδιου του στρατοπέδου: τον σοσιαλισμό των αρχηγών – μια λογική που θεωρεί ότι το πραγματικό κίνημα οφείλει να καθοδηγείται από μια «φωτισμένη» πρωτοπορία (τους αρχηγούς) προκειμένου να επιτύχει τους σκοπούς του.

Οι λόγοι για αυτή την επιστροφή του ελευθεριακού κινήματος είναι πολλοί^[28] και, παρότι δεν θα τους αναπτύξουμε εδώ διεξοδικά, μπορούμε να σταθούμε σε μία υπόθεση που θεωρούμε κεντρική. Σε πολλές από τις χώρες όπου ξέσπασαν εξεγέρσεις, οι κοινωνίες είχαν ήδη γνωρίσει από πρώτο χέρι «την αριστερά» (σοσιαλιστική, κομμουνιστική, δημοκρατική) στην εξουσία. Και αυτή η εμπειρία συχνά ταυτίστηκε είτε με έναν αυταρχικό εφιάλτη στη ριζοσπαστική της εκδοχή (Συρία, Λευκορωσία, Ουκρανία, Χονγκ Κονγκ, Λιβύη, Καζακστάν) είτε στη φιλελεύθερη εκδοχή της με μια μακρά αλυσίδα προδοσιών και συμβιβασμών με την καπιταλιστική εξουσία (τα «σοσιαλιστικά» κόμματα στη Γαλλία, την Ισπανία, την Ελλάδα κ.λπ., η Convención στη Χιλή, οι Δημοκρατικοί στις ΗΠΑ κ.ά.).

Έτσι, με τη λήξη της εφήμερης περιόδου του «τέλους της Ιστορίας» που υποτίθεται ότι σφράγιζε την οριστική νίκη του φιλελευθερισμού και του καπιταλισμού επί του κομμουνισμού αλλά που στην πράξη διήρκεσε, στην καλύτερη περίπτωση, από την πτώση του Τείχους το 1989 έως την εξέγερση των Ζαπατίστας το 1994 και τη στιγμή που οι λαοί εξεγέρθηκαν εκ νέου απέναντι στην άδικη και αβίωτη τάξη της Αυτοκρατορίας, ο κόσμος στράφηκε κυρίως προς τα ελάχιστα διαθέσιμα σημεία αναφοράς που μπορούσαν ακόμη να ενσαρκώσουν την αντίσταση χωρίς να έχουν πλήρως απαξιωθεί: αφενός, τη σκέψη και κυρίως την πρακτική του ελευθεριακού ή αναρχίζοντος κινήματος· Αλλά και τον ισλαμισμό, πολύ πιο συγκροτημένο ιδεολογικά και οργανωτικά και με σαφείς προτάσεις για το «μετά» της εξέγερσης.

Η στάση της μεγάλης πλειονότητας της παγκόσμιας αριστεράς απέναντι σε αυτόν τον κύκλο εξεγέρσεων επιβεβαίωσε, σε μεγάλο βαθμό, την αρχική δυσπιστία. Όταν οι εξεγέρσεις δεν αντλούσαν επαρκώς από τα «κλασικά» αριστερά συμφραζόμενα (κόκκινες σημαίες, παραδοσιακά τραγούδια, καθιερωμένα συνθήματα) η αριστερά υιοθετούσε μια στάση αδιαφορίας (όπως στο Σουδάν και τη Μιανμάρ, πιθανότατα και λόγω ρατσισμού) ή περιφρόνησης (απέναντι στα Κίτρινα Γιλέκα τόσο στο εξωτερικό όσο και στην ίδια τη Γαλλία). Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα η στάση αυτή μετατράπηκε σε ανοιχτά αντεπαναστατική όταν οι ίδιες οι εξεγέρσεις έρχονταν σε σύγκρουση με τα γεωπολιτικά της δόγματα. Έτσι, δεν ήταν σπάνιο η αριστερά να στηρίζει ρητά ή σιωπηρά την αντεπανάσταση στις περιπτώσεις του Χονγκ Κονγκ (2019), του Ιράν (2019, 2022), της Συρίας (2011), του Λιβάνου (2019) ή της Ουκρανίας (2014)^[29]. Σε άλλες περιπτώσεις, όπως στη Χιλή (2019), την Ισπανία (2011) ή την Ελλάδα (2011), μια αριστερά που αυτοπαρουσιάστηκε ως ριζοσπαστική, νέα και σε ρήξη με τη φιλελεύθερη εκδοχή της, συνάντησε πολύ μικρότερη αμφισβήτηση μέσα στις εξεγέρσεις, κατορθώνοντας ακόμη και να εμφανιστεί ως συνέχειά τους, εξασφαλίζοντας έτσι πρόσβαση στην εξουσία. Αυτό αναπόφευκτα προσέλκυσε πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον από τη διεθνή αριστερά. Ωστόσο, και σε αυτές τις περιπτώσεις, οι νέοι-ες εκλεγμένοι-ες έσπευσαν να μοιάσουν με τους πολιτικούς που διακήρυσσαν ότι πολεμούν: ανίκανοι-ες όχι μόνο να ανατρέψουν αλλά ούτε καν να ραγίσουν το status quo.

Γαλλία: Ακμή και πτώση της αυτονομίας

Ας επιστρέψουμε, όμως, στη γαλλική περίπτωση. Από τις αρχές του αιώνα, η Γαλλία -όπως η Χιλή, το Σουδάν, το Ιράν και τόσες άλλες χώρες- αποτέλεσε πεδίο μιας σταδιακής κλιμάκωσης του πραγματικού κινήματος. 2005: εξέγερση των προαστίων για τον Zyed και τον Bouna^[30]. 2006: κίνημα ενάντια στο CPE^[31]. 2008–2018: αγώνας ενάντια στο αεροδρόμιο της Notre-Dame-des-Landes και το κίνημα των ZAD^[32]. 2016: κίνημα ενάντια στον νόμο για την εργασία^[33]. 2016: δολοφονία του Adama Traoré^[34]. 2017: βιασμός του Théo^[35] και κίνημα ενάντια στην αστυνομική βία. 2017: κίνημα #MeToo. 2017: τα φεμινιστικά κολλάζ ενάντια στις γυναικοκτονίες^[36] και πολλά ακόμη. Για πάνω από μια δεκαετία, διαδέχθηκαν το ένα το άλλο κινήματα αμφισβήτησης όλο και πιο εφευρετικά και υπονομευτικά απέναντι στην κατεστημένη τάξη.

Όπως και αλλού, αυτή η σειρά από αγώνες συνοδεύτηκε κι από τη διάχυση ελευθεριακών ιδεών και πρακτικών. Και ένα κίνημα ειδικότερα βρέθηκε επανειλημμένα στο επίκεντρο: το αυτόνομο κίνημα. Η αυτονομία ως πολιτικό ρεύμα είναι εσκεμμένα δύσκολο να οριστεί. Ο όρος χρησιμοποιείται εδώ για να περιγράψει αυτό το πολιτικό ρεύμα του οποίου η ιστορική καταγωγή ανάγεται άμεσα στο ιταλικό αυτόνομο κίνημα της δεκαετίας του ’70^[37], και το οποίο συγκροτείται γύρω από ένα σύνολο αρχών, πρακτικών και κωδίκων: αντικρατισμός και αντικαπιταλισμός, ρήξη με τα κόμματα και τα συνδικάτα (που νοούνται ως θεσμοί συμβιβασμένοι με το σύστημα), παρανομία, καταλήψεις, κλοπή και αυτομείωση τιμών^[38], άρνηση του διαχωρισμού ανάμεσα στην πολιτική και τη ζωή, πρακτική της εξέγερσης, απόρριψη της ιδεολογίας (τουλάχιστον σε θεωρητικό επίπεδο) και του αυταρχισμού. Και φυσικά μια βαθιά πίστη στην επανάσταση ως αναγκαία ρήξη, η οποία οφείλει να πραγματώνεται εδώ και τώρα και όχι να αναβάλλεται μέχρι να «ωριμάσουν οι αντικειμενικές συνθήκες» όπως υποστήριζαν πολλές σοσιαλιστικές οργανώσεις του 20ού αιώνα.

Πέρα από τη δική της ιστορία και αισθητική, οι φιλοσοφικές και πολιτικές ρίζες της αυτονομίας διαπλέκονται με τον αναρχισμό και με ορισμένα ετερόδοξα ρεύματα του κομμουνισμού. Φυσικά στο εσωτερικό της αυτονομίας συνυπάρχουν διαφορετικές τάσεις. Οι δύο βασικές γραμμές εκκίνησης ανάγονται αφενός σε αυτό που οι Ιταλοί-ές ονόμαζαν εργατική αυτονομία, μαρξιστική, εργατισμός και αφετέρου στη λεγόμενη διάχυτη αυτονομία, πιο κοντά στον αναρχισμό, τον εξεγερτισμό, τον μεταμοντερνισμό ή τον σιτουασιονισμό. Στη Γαλλία, αυτές οι δύο τάσεις και κυρίως η δεύτερη, ενσαρκώθηκαν ιδιαίτερα στις ZAD, στο cortège de tête^[39], στα κείμενα του Comité Invisible^[40], στην εμπειρία των δικτύων mutu^[41], καθώς και στην άνθηση λαϊκών καντινών, πολιτικών κοινοτήτων, ομάδων συγγένειας κ.ά.

Το ρεύμα της αυτονομίας που γνώρισε τη μεγαλύτερη απήχηση και προβολή τόσο σε εθνικό όσο και εν μέρη σε διεθνές επίπεδο ονομάστηκε από τους επικριτές του «Απελισμός» (Appellisme) σε αναφορά στο ιδρυτικό κείμενο αυτής της τάσης, το Appel^{[42] [43]}, γραμμένο το 2003. Αν και η θεωρητική του αφετηρία εντοπίζεται στο περιοδικό Tiqqun (1999)^[44], το ρεύμα αυτό έγινε κυρίως γνωστό μέσα από τα τρία βιβλία που υπογράφονται από το Comité Invisible και μέσα από την «υπόθεση του Tarnac»^[45]. Για μεγάλο χρονικό διάστημα αποτέλεσε μία από τις πιο οργανωμένες και μαζικές τάσεις^[46] της αυτονομίας.  Παρότι οι ίδιοι οι «απελιστές» αρνούνται κάθε κατηγοριοποίηση και χλευάζουν την ιδέα ότι μπορεί να υπάρχει κάτι όπως ο «απελισμός», μπορούμε ωστόσο να επιχειρήσουμε (αναγκαστικά αποσπασματικά^[47]) να περιγράψουμε ορισμένους από τους αρχικούς στόχους που διατυπώνονται στα κείμενα αναφοράς:

1. την προσπάθεια επανασύνδεσης της κατασκευής και της καταστροφής στο εσωτερικό του αυτόνομου κινήματος,
2. την επαναφορά της έννοιας της στρατηγικής σε μια περίοδο όπου αυτή απουσίαζε συχνά από ορισμένες αντιεξουσιαστικές ιδεολογίες,
3. την εκ νέου σκέψη του μακρού χρόνου της επαναστατικής οικοδόμησης, χωρίς επιστροφή σε μια κλασική και άκαμπτη αντίληψη του κόμματος.

Η «καταστροφή της αριστεράς» αποτελούσε τότε λογικό επακόλουθο όλων αυτών. Για να μπορέσουν αυτές οι προοπτικές να επιβληθούν έπρεπε να μπει οριστικό τέλος στην αιώνια επιστροφή της αριστεράς ως της μοναδικής δυνατής διεξόδου των κινημάτων εξέγερσης^[48]. Από αυτή τη θέση προέκυπτε μια στρατηγική που συνδύαζε συγκρουσιακές παρεμβάσεις στον δρόμο, τη συγκρότηση στρατηγικών υποκειμένων λόγου και παρέμβασης (αρχικά υπό διαφορετικά ονόματα και σε διαφορετικά συμφραζόμενα και στη συνέχεια σε μεγαλύτερη κλίμακα μέσω του Comité Invisible), την παρεμπόδιση των στιγμών ανασυγκρότησης της αριστεράς, καθώς και τη δημιουργία μιας σειράς χώρων και υλικών μέσων, οργανικά συνδεδεμένων μεταξύ τους από αυτή τη στρατηγική προοπτική.

Για την υλοποίηση αυτού του σχεδίου, κεντρικής σημασίας υπήρξε η αναζήτηση νέων μορφών οργάνωσης, ιδίως μέσα από κάτι σαν ένα συνωμοτικό κόμμα, ελάχιστα θεσμοποιημένο και μη δημόσιο. Το σχήμα αυτό αποτελούνταν από πολλαπλές πολιτικές συλλογικότητες, παρούσες σε περίπου σαράντα πόλεις στη Γαλλία και διεθνώς. Συμμετέχοντας στους περισσότερους από τους μεγάλους κραδασμούς της περιόδου, από τα κοινωνικά κινήματα στη Γαλλία έως τις εξεγέρσεις στην Ελλάδα, στις ΗΠΑ και ακόμη και σε χώρες του αραβικού κόσμου, αυτή η εμπειρία, ταυτόχρονα διχαστική^[49] και κινητήρια δύναμη για το σύνολο της αυτονομίας, έπαψε να υφίσταται ως οργανωμένη δύναμη το 2018. Η κατάληξή της οφειλόταν σε εσωτερικές αντιφάσεις που οξύνθηκαν από στρατηγικές διαφωνίες γύρω από το τι έπρεπε να ακολουθήσει μετά τη νίκη της ZAD της Notre-Dame-des-Landes· από την είσοδο του φεμινισμού και της διαθεματικότητας στο πεδίο μιας αυτονομίας που έως τότε τα είχε σε μεγάλο βαθμό αποκλείσει· και τέλος από τη ρήξη ανάμεσα στου-ι-ς υποστηρίκτ-ρι-ες μιας μακροπρόθεσμης εδαφικής υπόθεσης και σε εκείνου-ε-ς που προέκριναν μια επιθετική, μητροπολιτική μορφή, ασαφή και ακριβώς γι’ αυτό ελάχιστα ριζωμένη.

Παρά το τέλος αυτής της εμπειρίας, ένα σημαντικό μέρος των ιδεών της, για παράδειγμα μέσα από τον ιστότοπο lundimatin, το μέσο Contre-Attaque, τις εκδόσεις La Tempête, καθώς και η υλική υποδομή που συγκροτήθηκε με την πάροδο των ετών (χώροι, δίκτυα, αγωνιστ-ρι-ές στη Γαλλία και αλλού) εξακολουθούν να υφίστανται. Παράλληλα συναντά κανείς ορισμένα πρώην μέλη αυτής της «συντροφικότητας» σε πλήθος πολιτικών χώρων που επιχειρούν, με δυσκολία, να υπερβούν τα όρια στα οποία προσέκρουσε το επαναστατικό κίνημα (Soulèvements de la Terre, Syndicat de la Montagne limousine κ.ά.).

Η αυτονομία, σε όλες τις εκφάνσεις της, συμμετείχε ενεργά στους περισσότερους αγώνες της περιόδου 2005-2018. Το ευρύ κοινό τη γνώρισε κυρίως μέσα από τις επιθετικές πρακτικές του black bloc ή των antifa. Και παρότι οι σωματικές συγκρούσεις με την αστυνομία και οι καταστροφές σε διαδηλώσεις αποτέλεσαν ένα σημαντικό ακόμη και συστατικό στοιχείο του αυτόνομου κινήματος, δεν ήταν παρά η πιο ορατή και πιο εμπορεύσιμη για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης όψη ενός ευρέος κινήματος με ποικιλία πρακτικών. Η διεύρυνση και οι συναντήσεις με ευρύτερα κοινωνικά στρώματα πραγματοποιούνταν συχνά στο πλαίσιο παραδοσιακών κινητοποιήσεων που εκκινούσαν από την αριστερά^[50] (CPE 2005, κίνημα για τις συντάξεις 2010-2011, νόμος για την εργασία 2016, καταλήψεις πανεπιστημίων το 2018). Εκείνο που προσέλκυσε ορισμένα τμήματα της κοινωνίας δεν ήταν τόσο τα αιτήματα, όσο οι ίδιες οι πρακτικές, η υπονόμευση της παραδοσιακής ιδίως αριστερής πολιτικής και η ριζοσπαστικότητα των αυτόνομων αγωνιστ-ρι-ών. Πρώτα απ’ όλα, γοητεύτηκε μια νεολαία μεσαίας τάξης των μεγάλων πόλεων, ολοένα και πιο επισφαλής και με ελάχιστες προοπτικές αλλά και τμήματα μιας μεγαλύτερης σε ηλικία μεσαίας ή λαϊκής τάξης, πολιτικοποιημένης προς τα αριστερά, πλην όμως βαθιά απογοητευμένης από την κυβέρνηση Hollande και τις διαδοχικές της υποχωρήσεις και συμβιβασμούς.

Κατά τη διάρκεια όλων αυτών των χρόνων ανόδου του πραγματικού κινήματος είδαμε την συνδικαλιστική και εκλογική αριστερά, που έως τότε κατείχε ηγεμονική θέση στο πεδίο της κοινωνικής αμφισβήτησης να συρρικνώνεται σταδιακά έως ότου ξεπεράστηκε από αγωνιστ-ρι-ές και εξεγερμένου-ε-ς χωρίς κομματική ένταξη. Μια πληθώρα μικρών ομάδων, πολιτικών συλλογικοτήτων, κύκλων φίλων, μαθητών λυκείου, συναδέλφων, συνδικαλιστ-ρι-ών σε ρήξη με τις ηγεσίες τους διεύρυναν λίγο-λίγο αυτό που προηγουμένως δεν ήταν παρά ένας περιορισμένος χώρος λίγων χιλιάδων ανθρώπων. Και ήταν ακριβώς με αφορμή τον νόμο για την εργασία που οι αυτόνομοι-ες αγωνιστ-ρι-ές (και ειδικότερα το απελιστικό τους ρεύμα) και οι ιδέες τους έγιναν πιο ορατές και πιο ηχηρές στο εσωτερικό της γενικευμένης αμφισβήτησης. Οι τοίχοι γέμισαν με αυτόνομα συνθήματα^[51], οι συνελεύσεις στα πανεπιστήμια που συνήθως ελέγχονταν από την παραδοσιακή αριστερά (UNEF^[52], NPA^[53]) κατέστησαν αδύνατες εξαιτίας των παρεμβάσεών τους, οι αποκλεισμοί ξεκινούσαν ή ενισχύονταν μαζικά από αυτού-έ-ς, ενώ οι δρόμοι, οι άγριες διαδηλώσεις και οι συναντήσεις διαφορετικών ελευθεριακών ρευμάτων κατά τη διάρκεια του Nuit Debout^[54] συνέθεταν ένα νέο τοπίο αγώνα. Και φυσικά αναδύθηκε η πιο εμβληματική μορφή αυτών των χρόνων της αυτονομίας: το cortège de tête.

Αρνούμενοι να συνεχίσουν να παρελαύνουν πειθαρχημένα πίσω από τα συνδικάτα και τα κόμματα, αυτόνομοι-ες αγωνίστ-ρι-ες και ανυπότακτοι-ες μαθήτ-ρι-ες πήραν την κεφαλή των πορειών κατά τη διάρκεια του κινήματος ενάντια στον νόμο για την εργασία, με σφοδρές συγκρούσεις, αρχικά με τις περιφρουρήσεις των συνδικάτων και στη συνέχεια με την αστυνομία. Ωστόσο μετά από λίγες διαδηλώσεις τα συνδικάτα εγκατέλειψαν τελικά την κεφαλή και σε πολλές γαλλικές πόλεις γίναμε μάρτυρες πορειών όπου μια κεφαλή εορταστική, επιθετική και χωρίς κομματικές ή συνδικαλιστικές σημαίες, αυτόνομη με την πρωταρχική έννοια του όρου, ήταν δύο ή και τρεις φορές πολυπληθέστερη από το συνδικαλιστικό μπλοκ^[55]. Κάθε ένα από αυτά τα κοινωνικά κινήματα και ιδίως εκείνο ενάντια στον νόμο για την εργασία, άφησε πίσω του ένα πλήθος μικρότερων, περισσότερο ή λιγότερο τοπικών κινητοποιήσεων: άγριες απεργίες^[56], την άνθηση εκατοντάδων μικροομάδων, καταλήψεις πανεπιστημίων ή άδειων κατοικιών, τη δημιουργία αυτόνομων μέσων ενημέρωσης, λαϊκών καντινών κ.ο.κ.

Κατά τη γνώμη μας, αν η αυτονομία υπήρξε ισχυρή κατά τη διάρκεια αυτής της δεκαετίας και διογκώθηκε σε τέτοιο βαθμό, αυτό δεν οφειλόταν στο ότι «στρατολόγησε» νέα μέλη ούτε στο ότι διέθετε ιδιαίτερα ισχυρή προπαγάνδα, μεγάλα μέσα ή κάποια εξαιρετικά επεξεργασμένη στρατηγική. Οφειλόταν πρωτίστως στο ότι κατανοούσε και συμμεριζόταν τα αποσυντακτικά αισθήματα της εποχής της: την απόρριψη της πολιτικής των πολιτικών, αριστεράς συμπεριλαμβανομένης. Τη διάθεση για πράξη αντί για ατέρμονη συζήτηση. Την επιθυμία για ρήξη με το status quo: για την ανατροπή καθεστώτων, μικρών βασιλιάδων, πολιτικών και θεσμών. Και στο ότι ήταν σε θέση να μετασχηματίζει σε πράξη ιδέες και τάσεις προς δράση που ήδη υπήρχαν διάχυτες μέσα στην κοινωνία.

Σε αυτό εντοπίζουμε και τον λόγο της πολιτισμικής της επιτυχίας. Τα πιο οργανωμένα τμήματα άσκησαν πράγματι ουσιαστική επιρροή στα συνθήματα και στις κατευθύνσεις αυτών των κινημάτων χωρίς όμως ποτέ να επιχειρήσουν να τα ηγηθούν ή να εμφανιστούν ως εκπρόσωποί τους. Είτε από απόρριψη του πρωτοποριασμού είτε από επίγνωση ότι κάτι τέτοιο ήταν αδύνατο, δεδομένου του βαθμού δυσπιστίας απέναντι σε κάθε μορφή ηγεσίας στο εσωτερικό όλων αυτών των κινημάτων. Θα μπορούσε κανείς να το συνοψίσει λέγοντας ότι το αυτόνομο κίνημα κατόρθωσε, τουλάχιστον εν μέρει, να συγχωνευθεί με το πραγματικό κίνημα και να γίνει όντως το νερό και όχι το ψάρι μέσα στο νερό^[57]. Προσφέροντάς μας έτσι μια φευγαλέα ένδειξη του πώς θα μπορούσε να μοιάζει ένα επαναστατικό κίνημα.

Δυστυχώς, τότε όπως και σήμερα, ελάχιστοι-ες αυτόνομοι-ες αγωνιστ-ρι-ές, και εμείς οι ίδιοι-ες ανάμεσά τους, κατανόησαν πλήρως τη θέση που κατείχαν οι ιδέες μας στο εσωτερικό του πραγματικού κινήματος. Και, όπως συνέβη και σε άλλες χώρες (με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Βραζιλία όπου οι ελευθεριακοί βρέθηκαν στην απαρχή της εξέγερσης του 2013) αποδείχθηκαν ανίκανοι-ες να δώσουν συνέχεια, να «επιβεβαιώσουν το εγχείρημα» και να καταστούν πραγματικά απειλητικοί-ές για τις ελίτ, όχι περιστασιακά αλλά σε βάθος χρόνου.

Απρόσμενα για πολλούς, η συνέχεια και η εμβάθυνση αυτών των κινημάτων και άρα η πραγματική απειλή, προήλθαν από απρόσμενα εδάφη. Και η έλευση εκείνου που η αυτονομία ανέμενε διαχρονικά, μιας λαϊκής εξέγερσης, σήμανε ταυτόχρονα και το τέλος της αυτονομίας όπως τη γνωρίζαμε.

Μαζικοποίηση και πτώση της αυτονομίας: τα Κίτρινα Γιλέκα^[58]

Το κίνημα των Κίτρινων Γιλέκων αποτέλεσε ταυτόχρονα την επιβεβαίωση της προσέγγισης και των πρακτικών της αυτονομίας: μη δηλωμένες διαδηλώσεις, επιθετικότητα, έξοδος από τις παραδοσιακές μορφές διαμαρτυρίας, εδαφικές καταλήψεις, κατασκευή καλυβών, άρνηση της εκπροσώπησης τόσο από τα δεξιά όσο και από τα αριστερά και μια ρητά διατυπωμένη επιθυμία για επανάσταση. Ένα μαζικό, αυτόνομο κίνημα χωρίς κεφαλαίο Α (καθώς δεν συνδεόταν με την ιδεολογία και την ιστορική παράδοση της Αυτονομίας)· αλλά παραδόξως ήταν και η στιγμή που είδαμε τους αυτόνομους να περνούν στην οπισθοφυλακή του πραγματικού κινήματος. Με την έννοια ότι προσπάθησαν περισσότερο να ακολουθήσουν και να κατανοήσουν την εξέγερση, παρά να τη διαμορφώσουν πολιτισμικά και πρακτικά.

Με ελάχιστη παρουσία στους κυκλικούς κόμβους^[59], στις δομές ηγεσίας του κινήματος ή στις προτάσεις για τη συνέχειά του (όπως το RIC^[60]), οι αυτόνομοι βρέθηκαν αρχικά, όπως και η πλειονότητα της αριστεράς, κυρίως σε μια θέση κριτικής απόστασης^[61]. Και παρότι, εδώ κι εκεί, ένα μέρος τους συμμετείχε ενεργά με διαφορετικούς τρόπους (Maison des Peuples του Saint-Nazaire^[62], ομάδα του Rungis^[63], καλύβες στο Montreuil ή στο Commercy^[64], η εμφάνιση του μέσου Cerveaux non disponibles^[65], η εφημερίδα Jaune^[66] στην Τουλούζη, το καραβάνι των Κίτρινων Γιλέκων στο οροπέδιο της Limousine^[67], για να αναφέρουμε μόνο μερικά παραδείγματα), η μεγάλη πλειονότητα των αυτόνομων περιορίστηκε στη συμμετοχή στις διαδηλώσεις. Υιοθέτησαν έτσι μια στάση εντυπωσιακά κοντινή σε εκείνη που ιστορικά κατηγορούσαν στους αριστερίστικους χώρους: μια στάση υπεροπτική, άβολη απέναντι στην επαφή με το λαϊκό και το «ακάθαρτο», παγιδευμένη στις ίδιες της τις πρακτικές, καχύποπτη απέναντι στο νέο, χρησιμοποιώντας ένα λεξιλόγιο δυσνόητο και έντονα ιδεολογικό. Ακόμη κι αν οι απελιστές προσχώρησαν ίσως πιο γρήγορα στο κίνημα από τα πρώτα του βήματα^[68], ακόμη κι εκείνοι-ες που υποτίθεται ότι ήταν οι πιο «προετοιμασμένοι-ες» για την εξέγερση αφού την είχαν προαναγγείλει^[69], άσκησαν τελικά σχεδόν μηδενική επιρροή όταν αυτή πράγματι ξέσπασε. Η ειρωνεία της ιστορίας είναι ότι η δύναμη που είχαν οικοδομήσει τα προηγούμενα χρόνια δεν υπήρχε πια ως τέτοια. Υπονομευμένοι από εσωτερικές διαιρέσεις, παρέμειναν ανίκανοι να προτείνουν μια συντονισμένη και ουσιαστικά αποτελεσματική προσέγγιση του γεγονότος.

Και αν μετά τα πρώτα βήματα του κινήματος προτάθηκαν από την αυτονομία ορισμένες απόπειρες, δύο σημαντικά γεγονότα στα οποία δεν θα επανέλθουμε εδώ αναλυτικά, όπως η απόπειρα της συνέλευσης των συνελεύσεων^{[70] [71]} καθώς και η διαδήλωση στα Ηλύσια Πεδία στις 16 Μαρτίου 2019^[72], η αυτονομία δεν κατάφερε να συναντήσει πραγματικά το κίνημα. Δηλαδή να συγκλονιστεί από αυτό και κατά συνέπεια να μετασχηματιστεί από το ίδιο το γεγονός. Μοναδικός τρόπος άλλωστε για να μπορέσει στη συνέχεια να μετασχηματίσει και την ίδια την εξέγερση. Ύστερα από μια δεκαετία ανόδου οι αυτόνομοι βρέθηκαν τότε απογυμνωμένοι, αν όχι αποσβολωμένοι, μπροστά στην πραγματική εμφάνιση ενός εξεγερσιακού κινήματος. Σαν να μην το πίστευε κανείς στ’ αλήθεια πριν το ζήσει.

Αυτό το χαμένο ραντεβού και ο αντίκτυπός του στο ελευθεριακό κίνημα μάς οδηγούν στο συμπέρασμα ότι, περισσότερο ακόμη και από την πανδημία του Covid που συχνά επικαλείται κανείς για να εξηγήσει την εξέλιξη αυτή, τα Κίτρινα Γιλέκα υπήρξαν η βασική αιτία της παρακμής του οργανωμένου τμήματος του πραγματικού κινήματος που προϋπήρχε αυτών. Σε όλη του την ποικιλομορφία. Πώς συνεχίζει κανείς μετά από αυτό;

Πώς επιστρέφει στις διαδηλώσεις; Πώς κατανοεί αυτή την αδυναμία και αυτή την καθυστέρηση; Ποια ήταν τελικά τα πραγματικά όρια του κινήματος; Δεν είναι τυχαίο ότι το cortège de tête δεν θα επανεμφανιστεί μετά από εκείνη την περίοδο ή, όταν επανεμφανιστεί, θα το κάνει σε μια τελετουργική, ακίνδυνη και άχαρη μορφή.

Αν από εκείνη την ημέρα επιμένει ένα αίσθημα χαμένης ευκαιρίας, δεν χρειάζεται να είμαστε υπερβολικά σκληροί με του-ι-ς εαυτού-έ-ς μας. Οι στιγμές εξέγερσης τέτοιας κλίμακας είναι συχνά απρόβλεπτες και εκ των υστέρων λειτουργούν ως στιγμές βαθιού κλονισμού και ανασύνθεσης των επαναστατικών χώρων. Το ’68 υπήρξε μια τέτοια στιγμή, που οδήγησε στην ανάδυση της αυτονομίας στην Ιταλία, η Άνοιξη των Λαών του 1848 αποτέλεσε αντίστοιχα το έδαφος για τη συγκρότηση ενός οργανωμένου εργατικού κινήματος κ.ο.κ. Σε τέτοιες στιγμές, η θεωρία συχνά διαρρηγνύεται από την πραγματικότητα. Περιμέναμε μια εξέγερση των λαϊκών συνοικιών ή μια καθαρά αντικαπιταλιστική εξέγερση και τελικά αυτό που εκδηλώθηκε ήταν μια λαϊκή ζακερία^[73]. Προσδοκούσαμε μια μαζική οικολογική απεργία και αντ’ αυτού εμφανίστηκε ένα κίνημα ενάντια σε έναν λεγόμενο «οικολογικό» φόρο. Νομίζαμε ότι θα ήταν ο «λαός της αριστεράς» που θα ξεσηκωνόταν ενάντια στον καπιταλισμό· όμως ο λαός της αριστεράς απουσίαζε και στη θέση του εξεγέρθηκε ένας «λαός» ούτε αριστερός ούτε δεξιός αλλά παρ’ όλα αυτά βαθιά επαναστατικός, που επιχείρησε να επιτεθεί στο ίδιο το «σύστημα».

Και αν από το εσωτερικό του κινήματος προέκυψαν ελάχιστα έργα, άρθρα ή δημόσιες παρεμβάσεις ικανές να αποτυπώσουν και να επεξεργαστούν αυτά τα ερωτήματα αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπήρξαν έντονες εσωτερικές συζητήσεις και απόπειρες. Τα χρόνια που ακολούθησαν είδαμε να αναδύονται ορισμένα ακόμη αδέξια εγχειρήματα χωρίς ωστόσο ιδιαίτερη επιτυχία, όπως το Akira ή το Acta^[74], περιορισμένα από πλήθος εσωτερικών αντιφάσεων και από μια θεωρητική και στρατηγική επεξεργασία που παρέμενε ανολοκλήρωτη.

Με το πέρασμα του χρόνου ωστόσο η στρατηγική σκέψη φάνηκε να επιβραδύνεται και τα τελευταία χρόνια γίναμε μάρτυρες μάλλον μιας αποδυνάμωσης αν όχι μιας διάχυσης της αυτονομίας. Η απουσία ενός κοινού χώρου όπου θα μπορούσε κανείς να συναντηθεί, να συζητήσει και να φανταστεί τη συνέχεια, οδήγησε ένα μέρος των αυτόνομων στο να στραφεί σε ό,τι γνώριζε καλύτερα ή σε ό,τι τους φαινόταν πιο «λογικό» για τη συγκυρία: την οικολογία για ορισμένου-ε-ς, την εδαφική συγκρότηση για άλλου-ε-ς, τον φεμινισμό ή τον διεθνισμό για άλλου-ε-ς. Συχνά αυτό σήμαινε την παραμέριση εκείνου που αποτελούσε τη βασική δύναμη της αυτονομίας: ενός οριζόντιου και επαναστατικού κινήματος που επιτίθεται σε όλες τις όψεις της ζωής και της εξουσίας. Άλλοτε βέβαια επέτρεψε την εμβάθυνση σε πτυχές του αγώνα που προηγουμένως χάνονταν μέσα σε αυτή τη συνολική φιλοδοξία της αυτονομίας να συγκρουστεί με την εξουσία σε όλα τα μέτωπα.

Σήμερα, με αξιοσημείωτη εξαίρεση τα Soulèvements de la Terre^[75], που όμως απομακρύνονται σταδιακά από αυτή την παράδοση και στα οποία θα επανέλθουμε αναλυτικότερα στα δύο επόμενα κείμενα, η αυτονομία έχει καταστεί σχεδόν ανύπαρκτη ως συνεκτική δύναμη. Παραμένει εγκλωβισμένη σε μια έλλειψη προοπτικής, στρατηγικού οράματος και κυρίως εφευρετικότητας· της ποιότητας εκείνης που της είχε επιτρέψει την προηγούμενη δεκαετία να ανοίξει μια πραγματική ρωγμή στη μονοτονία του αριστερίστικου τοπίου.

Πέρα από όσου-ε-ς εξακολουθούν να αυτοπροσδιορίζονται ως αυτόνομοι-ες, η μεγάλη πλειονότητα εκείνων που είχαν συμμετάσχει σε όλα αυτά, που είχαν βρεθεί με τον έναν ή τον άλλον τρόπο μέσα σε αυτό το ισχυρό ελευθεριακό ρεύμα και που κάποια στιγμή είχαν πιστέψει ότι η επανάσταση ήταν δυνατή, επέστρεψαν στη ζωή τους. Εξαντλημένοι από την κούραση, τις δυσκολίες της καθημερινότητας, συχνά απογοητευμένοι από το αποτέλεσμα, ξανά απομονωμένοι, καταθλιπτικοί, βυθισμένοι στον κυνισμό και στο αίσθημα ανημπόριας απέναντι σε έναν κόσμο ολοένα και πιο βίαιο. Συνεχίζουν να συζητούν στο μπαρ ή στη μηχανή του καφέ, να κατεβαίνουν πού και πού σε διαδηλώσεις (όχι όλοι), σχεδόν μηχανικά, χωρίς πραγματικό ενδιαφέρον. Και όχι άδικα: πώς να πιστέψει κανείς σε μια συνδικαλιστική πορεία ή σε ένα αντιφασιστικό black bloc, όταν έχει ζήσει τα Κίτρινα Γιλέκα;

Κρίση του ελευθεριακού κινήματος και επιμονή του πραγματικού κινήματος

Αν πέρα από τα Κίτρινα Γιλέκα η πανδημία του Covid συνέβαλε αναμφίβολα στην αποδυνάμωση του κινήματος αμφισβήτησης, αυτό δεν άργησε να ανακτήσει δυναμική. Οι δρόμοι ξαναγέμισαν με το κίνημα ενάντια στη μεταρρύθμιση των συντάξεων το 2022 όπου επί μήνες διαδήλωσαν πολλά εκατομμύρια άνθρωποι. Ωστόσο το κίνημα αυτό υπήρξε ταυτόχρονα ενδεικτικό της υποχώρησης της αυτονομίας και της αρχής της επιστροφής με ισχύ της παραδοσιακής αριστεράς. Ήταν ένα μαζικό κίνημα ιδίως στις μικρές και μεσαίες πόλεις, ως καθυστερημένο αποτέλεσμα των Κίτρινων Γιλέκων, όμως τα συνδικάτα παρέμειναν απολύτως κυρίαρχα στις αποφάσεις και επέβαλαν εκ νέου τον ρυθμό και τη μορφή του αγώνα. Σε αντιδιαστολή με τα προηγούμενα χρόνια οι πρακτικές αυτοοργάνωσης και η επινοητικότητα ήταν σχεδόν απούσες. «Η αυτονομία που λείπει» ακουγόταν τότε συχνά.

Αν αυτό το κίνημα ανέδειξε την αδυναμία του ελευθεριακού χώρου, το πραγματικό κίνημα από την πλευρά του δεν άργησε να υπενθυμίσει εκ νέου τις βαθιές ρωγμές και αντιφάσεις τόσο της κοινωνίας όσο και της αριστεράς. Ίσως επηρεασμένα από την εμπειρία των Κίτρινων Γιλέκων, αφού πέρασε αυτό το σχετικά κλασικό και τελικά ακίνδυνο κύμα κινητοποιήσεων τα χρόνια που ακολούθησαν είδαν διαφορετικά τμήματα του πληθυσμού να εξεγείρονται διαδοχικά ενάντια στο γαλλικό κράτος. Πρώτα, η εξέγερση για τον Nahel τον Ιούνιο του 2023^[76], η μεγαλύτερη εξέγερση των λαϊκών συνοικιών στην ιστορία της Γαλλίας ως προς την έντασή της, σχεδόν χίλια δημόσια κτίρια, τράπεζες και σούπερ μάρκετ πυρπολήθηκαν μέσα σε λίγες μόνο νύχτες^[77]. Ακολούθησε η εξέγερση στο Kanaky^[78] το 2024, η εξέγερση των αγροτών^[79] το ίδιο έτος καθώς και το κίνημα στη Μαρτινίκα^[80]. Αν και καθένα από αυτά τα κινήματα έφερε τα δικά του όρια^[81] και κυρίως αποδείχθηκε ανίκανο να αρθρώσει έστω και μια στοιχειώδη σύγκλιση με τα υπόλοιπα, παραμένουν μια ακολουθία πέντε εξεγέρσεων, λαϊκών εκρήξεων που ξέφυγαν πλήρως από τα θεσμικά, παραδοσιακά και νόμιμα πλαίσια της διαμαρτυρίας, οι οποίες έπληξαν τη Γαλλία την περίοδο 2018-2025. Μια αλληλουχία γεγονότων που καθιστά ορατές τις ολοένα και οξύτερες αντιφάσεις της γαλλικής κοινωνίας και που καθιστά τη Γαλλία, μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες, μία από τις δυτικές χώρες με το υψηλότερο εξεγερσιακό δυναμικό.

Παρότι η εποχή αυτή φέρει καθαρά τη σφραγίδα της ελευθεριακής σκέψης, πρακτικής και κινηματικής δυναμικής, ανέδειξε ταυτόχρονα και τα όρια, καθώς και τα αδιέξοδα του ίδιου του κινήματος. Δυσκολία να συνδιαλλαγεί με ό,τι δεν είναι «καθαρό», δηλαδή με ό,τι δεν μοιράζεται τους ίδιους κώδικες, τις ίδιες λέξεις, την ίδια σημαία· αδυναμία σύνδεσης των εξεγερμένων μεταξύ τους· διασπορά και έλλειψη ικανότητας συντονισμού και συλλογικής αξιοποίησης δυνάμεων· απουσία συνεκτικού σχεδίου παρέμβασης· αφέλεια ως προς τις προθέσεις και τις δυνατότητες παρέμβασης άλλων κομματικών ή παραταξιακών δυνάμεων· και τέλος, αδυναμία συγκρότησης μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής τόσο εντός των κινημάτων όσο και εκτός αυτών.

Ακολουθώντας τον David Graeber, θα μπορούσε κανείς να πει ότι το ελευθεριακό κίνημα στη Γαλλία όπως και αλλού αιφνιδιάστηκε από το σοκ της ίδιας του της πολιτισμικής νίκης. Ένα κίνημα που είχε συγκροτηθεί ως μη-ηγεμονικό βρέθηκε να γίνεται ηγεμονικό στο εσωτερικό του στρατοπέδου της χειραφέτησης. Μη γνωρίζοντας τι να κάνει με αυτή τη δύναμη όπως έχει συμβεί τόσες φορές στην ιστορία, οι ελευθεριακοί άφησαν την εξουσία σε εκείνους που δεν διστάζουν να την ασκήσουν, την ακροδεξιά ή τη «ριζοσπαστική» αριστερά και υποχώρησαν σε πιο οικεία και πιο διαχειρίσιμα πεδία: μικρές συλλογικότητες, ενώσεις, επιμέρους αγώνες ή τοπικές κοινότητες.

Όσον αφορά ειδικότερα την αυτονομία η εξέγερση των Κίτρινων Γιλέκων και εκείνες που ακολούθησαν αντί να λειτουργήσουν ως στιγμές επιβεβαίωσης, λειτούργησαν μάλλον ως αποκαλυπτικός φακός των πιθανών εκτροπών αυτής της τάσης όταν περιχαρακώνεται στον εαυτό της: ιδεολογικοποίηση ή ταυτοτικοποίηση, υπερβολικά λευκή και ελιτίστικη σύνθεση, εστίαση στη Γαλλία ή ακόμη και στο ίδιο της το τοπικό πλαίσιο, αδυναμία διαλόγου με το λαϊκό ή με τον Άλλο, όποιος κι αν είναι αυτός (ξένος, άνθρωπος μεταναστευτικής καταγωγής, κάτοικος της υπαίθρου κ.λπ.). Εκτροπές που σε πολλές στιγμές μετέτρεψαν το αυτόνομο κίνημα σε ένα απλό «μιλιέ» ανάμεσα σε άλλα· δηλαδή σε κάτι ακίνδυνο, δομημένο πάνω σε άγραφους κανόνες και νόρμες που, στο τέλος της ημέρας αποδεικνύονται συντηρητικές.

Σε πιο γενικό επίπεδο, όλα αυτά τα όρια φωτίζουν μια βαθιά κρίση της ελευθεριακής στρατηγικής και πρακτικής. Μια κρίση που δεν περιορίζεται ούτε στη Γαλλία ούτε στους ελευθεριακούς. Αγγίζει το σύνολο των εξεγέρσεων των τελευταίων ετών οι οποίες παρά την έντασή τους δεν κατάφεραν να αρθρώσουν προοπτικές βαθιών μετασχηματισμών ή πειστικών εναλλακτικών. Τελευταία επιβεβαίωση του ότι η εποχή υπήρξε ελευθεριακή και ότι η κρίση της παρέσυρε μαζί της ολόκληρο το κίνημα των αγώνων που γεννήθηκε από τις εξεγέρσεις μας.

Να ξαναπιάσουμε το νήμα

Τελικά, δεν είναι οι διαδοχικές, φαινομενικές ήττες εκείνες που μας γεννούν περισσότερο το αίσθημα της αποτυχίας. Οι πιο ισχυρές επαναστάσεις χτίζονται πάντοτε πάνω στις ρωγμές που άνοιξαν προηγούμενες απόπειρες και πάνω στα μαθήματα που αυτές παρέδωσαν στου-ι-ς εξεγερμένου-ε-ς, ιδίως στα αδιέξοδα που συνάντησαν. «Οι βαθιές επαναστάσεις καθίστανται δυνατές μέσα από μια σειρά εξεγέρσεων που συναντούν και υπερβαίνουν τα όριά τους, αναζητώντας επίμονα αυτή τη ρήξη»^[82]. Η Κομμούνα του Παρισιού στηρίχθηκε στην ήττα του 1848· η ρωσική επανάσταση του 1917 σε εκείνη του 1905 όπου επινοήθηκαν τα σοβιέτ· η σουδανική επανάσταση του 2019 στα φοιτητικά κινήματα του 2013 όπου είχαν ήδη σκιαγραφηθεί οι επιτροπές αντίστασης κ.ο.κ. Καμία από αυτές τις επαναστάσεις δεν υπήρξε ολοκληρωμένη ή απολύτως νικηφόρα· όμως καθεμία, διαδοχικά, υπήρξε βαθύτερη από την προηγούμενη.

Αυτό που μας βαραίνει περισσότερο είναι η αδυναμία, προς το παρόν, του ελευθεριακού κινήματος να μετατρέψει αυτές τις διαδοχικές εξεγέρσεις σε στάδια, σε σκαλοπάτια πάνω στα οποία να οικοδομήσει. Να οικοδομήσει ένα κίνημα ικανό να διατηρείται τόσο στις νίκες όσο και στις ήττες. Ένα ελευθεριακό κίνημα ικανό ξανά και σε ακόμη μεγαλύτερη κλίμακα να συγχωνεύεται με το πραγματικό κίνημα των αλλεπάλληλων εξεγέρσεων ώστε να γεννηθεί ένα πραγματικό επαναστατικό κίνημα. Δηλαδή μια δύναμη ή μια «οικολογία», όπως θα έλεγε ο Rodrigo Nunes^[83] συνειδητή του εαυτού της, αποτελούμενη από πλήθος οργανώσεων, ομάδων, μέσων, συλλογικοτήτων, συμμοριών, γειτονιών κ.λπ., ενωμένων (αλλά όχι ομοιόμορφων) γύρω από έναν κοινό προσανατολισμό: μια επαναστατική ρήξη και την οικοδόμηση ενός ισότιμου κόσμου.

Δυστυχώς, αυτός δεν είναι σήμερα ο δρόμος που ακολουθούν οι ελευθεριακοί, διασκορπισμένοι από τις ήττες. Και αξιοποιώντας την αποθάρρυνση και το αίσθημα ανημπόριας, έχει ξεκινήσει μια διακριτική αλλά αποφασιστική επιστροφή: η επιστροφή της αριστεράς. Τραγουδώντας το παλιό, γνώριμο ρεφρέν που ενώ προσποιείται ότι γιορτάζει την επανεμφάνιση του πραγματικού κινήματος στην πραγματικότητα μάς καλεί να το οδηγήσουμε πίσω στον «σωστό δρόμο» και μας λέει σε όλε-ου-ς: «Αυτή η νέα πολιτική είναι θαυμάσια, αλλά φαίνεται πως έφτασε στα όριά της· χρειαζόμαστε… την παλιά πολιτική»^[84].

Στο επόμενο επεισόδιο θα προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε: τι εννοούμε όταν μιλάμε για αντεπανάσταση; Ποια είναι τα εργαλεία της; Ποιοι επωφελούνται από τις ήττες μας; Και πώς ακριβώς επέστρεψε η αριστερά με τόση ισχύ;

Lucas Amilcar

lucas_amilcar at riseup.net

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ: 

^[1] ΣτΣ: Διστάσαμε να δημοσιεύσουμε αυτό το κείμενο. Συχνά, εκείνα τα σημεία εκφοράς λόγου που  βρίσκονται πιο κοντά μας είναι και αυτά που μάς ενοχλούν περισσότερο. Εδώ, ορισμένες πολιτικές κατηγορίες που επιστρατεύονται για την ανάλυση της εξέλιξης των επαναστατικών τάσεων στον γαλλικό χώρο μάς φαίνονται ελάχιστα λειτουργικές. Αν και τη δεκαετία του ’80 υπήρξαν μικροσκοπικά αυτόνομα μιλιέ σε ορισμένες μεγάλες πόλεις της Γαλλίας, δεν υπήρξε ποτέ «αυτόνομο κίνημα» με την ιστορική έννοια του όρου βλ. σχετικά La Horde d’Or των Moroni και Balestrini ή Autonomie! του Marcello Tari. Όσο για το στερεότυπο του «απελισμού», που επί μακρόν τροφοδότησε τόσο τις αστυνομικές εκθέσεις όσο και τον κινηματικό ανταγωνισμό, θα χρειαστεί κάποτε να αφιερώσουμε χρόνο ώστε να αντλήσουμε τα διδάγματα εκείνα που μας θωρακίζουν εξίσου απέναντι στη μυθοποίηση, τη μυθοπλασία και τη γελοιοποίηση. Τούτων λεχθέντων, το κείμενο του Lucas Amilcar έχει το ουσιαστικό προτέρημα ότι ανοίγει κρίσιμα και φιλόδοξα ερωτήματα· γι’ αυτό και επιλέξαμε τη δημοσίευσή του παρά τις επιμέρους διαφωνίες και παρεξηγήσεις.

^[2] ΣτΜ: Nouveau Front populaire – NFP, είναι η εκλογική και πολιτική συμμαχία της γαλλικής αριστεράς που συγκροτήθηκε το 2024 ως απάντηση στην άνοδο της ακροδεξιάς. Ο όρος παραπέμπει συνειδητά στο ιστορικό Λαϊκό Μέτωπο του 1936 επιχειρώντας να ανασυστήσει μια εικόνα “ενότητας” και “λαϊκής σωτηρίας” αυτή τη φορά γύρω από την Ανυπότακτη Γαλλία, το Σοσιαλιστικό Κόμμα, τους Οικολόγους και το ΚΚΓ.

^[3] ΣτΜ: Πρόσφατο δημοσιογραφικό έργο γραμμένο από δημοσιογράφους της Libération, εφημερίδας που αυτοπαρουσιάζεται ως αριστερή αλλά έχει εδώ και χρόνια υιοθετήσει σαφώς φιλελεύθερες και θεσμικές θέσεις. Το βιβλίο επικρίνει τη λειτουργία της Ανυπότακτης Γαλλίας εστιάζοντας στον υπερσυγκεντρωτισμό της οργάνωσης και στον ρόλο του Jean-Luc Mélenchon και η κυκλοφορία του αποτέλεσε αφορμή για μια ευρεία μιντιακή επίθεση στη ριζοσπαστική αριστερά.

^[4] ΣτΜ:  Πολιτικός σχηματισμός της γαλλικής θεσμικής αριστεράς που ιδρύθηκε το 2016 γύρω από τον Jean-Luc Mélenchon. Αποτελεί προϊόν ανασύνθεσης του Σοσιαλιστικού Κόμματος και της αποσύνθεσης της κυβερνητικής αριστεράς μετά τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές των κυβερνήσεων Hollande. Παρά τη ρητορική ρήξης με τον νεοφιλελευθερισμό η LFI διατηρεί μια συγκεντρωτική, προσωποκεντρική, ιεραρχική και εκλογοκεντρική λογική, γεγονός που την καθιστά όχι συνέχεια αλλά ανάχωμα των κινημάτων χειραφέτησης.

^[5] Ενδεικτικά, δύο ιδιαίτερα εύστοχα άρθρα:

–Joseph Confavreux & Mathieu Dejean, «Après La Meute, quelle stratégie pour La France insoumise ?», Mediapart

–Roger Martelli, «La France insoumise face à son destin», Mediapart

^[6] Μια αντίληψη που επομένως δεν αποκλείει εκ των προτέρων του-ι-ς αγωνιστ-ρι-ές της Ανυπότακτης Γαλλίας, οι οποίοι-ες αυτοπροσδιορίζονται ως μία από τις συνιστώσες μιας μακρόπνοης «επανάστασης των πολιτών». Θα επανέλθουμε σε αυτό στο τρίτο μέρος του κειμένου.

^[7] Η εγκατάλειψη της επαναστατικής προοπτικής από ένα μεγάλο τμήμα του συνδικαλιστικού κινήματος στη Δύση και η μετατροπή του σε εργαλείο συνδιαχείρισης του καπιταλισμού· οι ιστορικοί δεσμοί μεταξύ κοινοβουλευτικών δημοκρατιών και αυταρχισμού· οι αμέτρητοι συμβιβασμοί των σοσιαλιστικών κομμάτων με το καπιταλιστικό σύστημα· η εμμονή στη στρατολόγηση, τα άψυχα συνθήματα χωρίς αντίκρισμα στην πράξη κ.ο.κ.

^[8] Υποστηρικτές της αυτονομίας: αυτού του επαναστατικού πολιτικού ρεύματος που θέτει ως στόχο την αυτονομία από τον καπιταλισμό, το κράτος αλλά και από τα κόμματα και τα συνδικάτα.

^[9] Θα επανέλθουμε σε αυτό όμως για την αυτονομία η αριστερά θεωρούνταν συχνά εμπόδιο στον δρόμο προς την επανάσταση. Χαρακτηριστική είναι η φράση του Dionys Mascolo: «Το αντίθετο του να είσαι αριστερός δεν είναι να είσαι δεξιός· είναι να είσαι επαναστάτης».

^[10] ΣτΜ: Το δεύτερο μέρος δημοσιεύτηκε στο lundimatin#506 στις 27 Ιανουαρίου 2026 και θα δημοσιευθεί σύντομα μεταφρασμένο στο Αυτολεξεί.

^[11] Η διαπίστωση αυτή συναντάται, μεταξύ άλλων, στα βιβλία Révolutions de notre temps / If We Burn του Vincent Bevins και Pour une politique sauvage του Jean Tible.

^[12] Ο όρος χρησιμοποιείται εδώ με την έννοια εκείνων που θεωρούν ότι η επανάσταση όπως και η κοινωνία πρέπει να οργανώνεται από-τα-κάτω και όχι από-τα-πάνω· που αρνούνται να εκχωρήσουν την εξουσία τους σε μια κυβέρνηση, έναν ηγέτη, έναν σύζυγο, έναν εργοδότη ή ένα κράτος· και που υποστηρίζουν ότι η ελευθερία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς ισότητα.

^[13] ΣτΜ: Διεθνές κύμα κινημάτων που ξεκίνησε το 2011 (Occupy Wall Street, Occupy London κ.ά.) βασισμένο στην κατάληψη δημόσιων χώρων, στην άμεση δημοκρατία και στην απόρριψη της παραδοσιακής πολιτικής εκπροσώπησης.

^[14] ΣτΜ: Τακτική διαδήλωσης και σύγκρουσης που εμφανίστηκε τη δεκαετία του 1980 κυρίως σε αναρχικά και αυτόνομα κινήματα όπου οι συμμετέχοντες δρουν συλλογικά, ντυμένοι στα μαύρα και με καλυμμένα πρόσωπα, προκειμένου να διασφαλίσουν ανωνυμία, αλληλεγγύη και επιχειρησιακή συνοχή απέναντι στην καταστολή.

^[15] ΣτΜ: Προέρχεται από την αναρχική παράδοση και δηλώνει μια μικρή, αυτόνομη ομάδα ανθρώπων που βασίζεται σε σχέσεις εμπιστοσύνης και κοινής πολιτικής αντίληψης και λειτουργεί ως βασική μονάδα δράσης χωρίς ιεραρχία ή κεντρική καθοδήγηση.

^[16] ΣτΜ: Κινητοποιήσεις που δεν έχουν λάβει επίσημη άδεια από τις αρχές και συγκροτούνται έξω από το θεσμικό πλαίσιο διαμαρτυρίας ως συνειδητή άρνηση της κρατικής ρύθμισης του πολιτικού αγώνα.

^[17] Όρος που χρησιμοποιούμε εδώ, ακολουθώντας τη διατύπωση του Μαρξ, για να περιγράψουμε όλου-ε-ς εκείνου-ε-ς που εξεγείρονται με στόχο την κατάργηση της παρούσας κατάστασης πραγμάτων.

^[18] Άτομα και συλλογικότητες μη προσδεδεμένες σε συγκεκριμένη ιδεολογία ή σαφώς ορισμένη πολιτική τάση.

^[19] Χωρίς αυτό να συνεπάγεται βεβαίως κάποια συστηματική ή γενικευμένη ιδεολογική μεταστροφή προς τις ελευθεριακές τάσεις.

^[20] Για την εντυπωσιακή επαναστατική εμπειρία του Σουδάν συνιστούμε την παρακολούθηση του εξαιρετικού μέσου Sudfa Media αλλά κυρίως τη συνάντηση και ακρόαση των Σουδανών επαναστατ-ρι-ών στην εξορία, οι οποίοι-ες είναι πολυάριθμοι-ες στη Γαλλία.

^[21] Ενδεικτικά παραδείγματα αποτελούν η Κομμούνα της Οαχάκα (2006), η εξέγερση στο Όκλαντ (2011) ή το Nuit Debout στη Γαλλία, τα οποία αξιοποίησαν όλα αυτό το πολιτικό και συμβολικό φαντασιακό.

^[22] ΣΥ.ΡΙΖ.Α. στην Ελλάδα, Podemos στην Ισπανία, Boric στη Χιλή.

^[23] Στρατιωτικό καθεστώς στην Αίγυπτο, τεχνοκρατική διακυβέρνηση στη Σρι Λάνκα, ισλαμιστικά κόμματα στην Τυνησία, ακροδεξιά/φασιστική διακυβέρνηση στη Βραζιλία κ.ο.κ.

^[24]  ΣτΜ: Ο όρος αποδίδει το γαλλικό destituantes και χρησιμοποιείται εδώ με τη θεωρητική του σημασία σε αντιδιαστολή με το constituantes (συντακτικές) που παραπέμπει στη συγκρότηση νέας εξουσίας και ιστορικά στη διαδικασία σύνταξης νέου Συντάγματος (constitution). Οι αποσυντακτικές πρακτικές αντίθετα δεν αποσκοπούν στη θεμελίωση μιας νέας θεσμικής τάξης αλλά στην αποδόμηση, την αχρήστευση και την απενεργοποίηση των υφιστάμενων μορφών εξουσίας και θεσμικής διακυβέρνησης.

^[25] Charles Reeve, Le Socialisme sauvage Essai sur l’auto-organisation et la démocratie directe dans les luttes de 1789 à nos jours (Ο άγριος σοσιαλισμός. Δοκίμιο για την αυτοοργάνωση και την άμεση δημοκρατία στους αγώνες από το 1789 έως σήμερα), εκδ. L’Échappée.

^[26] Βλ. Jean Tible, Politique sauvage, εκδ. Terres de Feu.

^[27] Βλ. την ιδιαίτερα εύστοχη ερμηνευτική αφήγηση της ιστορίας της Γαλλίας από τον Pacôme Thiellement, «L’Empire n’a jamais pris fin» (Η Αυτοκρατορία δεν τελείωσε ποτέ), Blast.

^[28] Υβριδισμός μεταξύ αναρχιζουσών πρακτικών ακτιβιστών του Νότου και του Βορρά κατά τη διάρκεια του κινήματος κατά της παγκοσμιοποίησης· τραυματική εμπειρία από τις εκφυλιστικές πορείες των κλασικών οργανώσεων της αριστεράς του 20ού αιώνα· κεντρική σημασία του διαδικτύου που επιτρέπει την παράκαμψη λειτουργιών άλλοτε μονοπωλιακών για τις παραδοσιακές οργανώσεις· αδυναμία των πολιτικών δυνάμεων να επιτελέσουν τον ρόλο της διαμεσολάβησης απέναντι σε μια βίαιη και συνολική καπιταλιστική επίθεση κ.ά.

^[29] Η εμμονή στο «να έχει κανείς δίκιο» αντί της θεωρητικής αναδιατύπωσης μπροστά στο πραγματικό έχει σε ορισμένες περιπτώσεις δραματικές πολιτικές συνέπειες.

^[30] ΣτΜ: Zyed Benna και Bouna Traoré, δύο έφηβοι από τα προάστια του Παρισιού που δολοφονήθηκαν το 2005, καταδιωκόμενοι από την αστυνομία. Ο θάνατός τους πυροδότησε εκτεταμένες εξεγέρσεις στα γαλλικά προάστια, σηματοδοτώντας την επανεμφάνιση μαζικών, μη θεσμικών εξεγέρσεων στη Γαλλία.

^[31] ΣτΜ: Contrat Première Embauche, εργασιακό καθεστώς που προωθήθηκε το 2006 και προέβλεπε ευκολότερες απολύσεις για νέους εργαζόμενους. Αποσύρθηκε μετά από μαζικές κινητοποιήσεις φοιτητών και εργαζομένων.

^[32] ΣτΜ: Πολυετής αγώνας ενάντια στην κατασκευή αεροδρομίου κοντά στη Νάντη. Οι ZAD (Zones à Défendre) αποτέλεσαν εμβληματικό παράδειγμα εδαφικής κατάληψης, αυτοοργάνωσης και σύγκρουσης με το κράτος. Το έργο ακυρώθηκε το 2018.

^[33] ΣτΜ: Μεταρρύθμιση του 2016 που αποδυνάμωσε τα εργασιακά δικαιώματα. Προκάλεσε μαζικές κινητοποιήσεις, απεργίες και συγκρούσεις καθώς και το κίνημα Nuit Debout.

^[34] ΣτΜ: Νεαρός μαύρος άνδρας που δολοφονήθηκε το 2016 μετά από σύλληψη από τη γαλλική αστυνομία. Η υπόθεσή του έγινε σύμβολο του αγώνα ενάντια στην αστυνομική βία και τον θεσμικό ρατσισμό.

^[35] ΣτΜ: Théo Luhaka, νεαρός άνδρας που υπέστη βίαιο και σεξουαλικό βασανισμό από αστυνομικούς το 2017. Η υπόθεση προκάλεσε νέες εξεγέρσεις και μαζικές διαδηλώσεις ενάντια στην αστυνομική βία.

^[36] ΣτΜ: Φεμινιστική πρακτική που ξεκίνησε το 2017, με ανάρτηση αφισών και συνθημάτων σε δημόσιους χώρους, καταγγέλλοντας τις γυναικοκτονίες και την κρατική αδράνεια.

^[37] Για την ιταλική αυτονομία προτείνονται ιδιαιτέρως:

-La Horde d’or. Italie 1968-1977. La grande vague révolutionnaire et créative, politique et existentielle, εκδ. L’Éclat

-Marcello Tari, Autonomie!, εκδ. La Fabrique

-Alessandro Stella, Années de rêves et de plomb, εκδ. Agone

^[38] Η αυτομείωση είναι μια αντικαπιταλιστική πολιτική πρακτική που συνίσταται στην επιβολή, με συλλογικό και αγωνιστικό τρόπο, της μείωσης της τιμής ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας ή ακόμη και της δωρεάν πρόσβασης σε αυτά.

^[39] ΣτΜ: «Πορεία κεφαλής», ριζοσπαστικό μπλοκ που εμφανίστηκε μαζικά στις πορείες από το 2016 και μετά λειτουργώντας έξω από τη συνδικαλιστική περιφρούρηση και τις θεσμικές διαδρομές των διαδηλώσεων. Συνδύαζε συγκρουσιακές πρακτικές, άρνηση εκπροσώπησης και ισχυρή παρουσία αυτόνομων και αναρχικών ρευμάτων.

^[40] ΣτΜ: «Αόρατο Συμβούλιο», ανώνυμο συλλογικό υποκείμενο που έγινε γνωστό μέσα από θεωρητικά και πολιτικά κείμενα όπως L’Insurrection qui vient, À nos amis και Maintenant. Τα κείμενα αυτά άσκησαν μεγάλη επιρροή σε διεθνές επίπεδο ιδίως στους κύκλους της αυτονομίας και του εξεγερτισμού.

^[41] ΣτΜ: Δίκτυα αλληλοβοήθειας και υλικής υποστήριξης κινημάτων (καντίνες, ταμεία αγώνα, υγειονομική και νομική υποστήριξη) που αναπτύχθηκαν ιδιαίτερα μετά το 2016, ενσαρκώνοντας την ιδέα της πολιτικής της καθημερινότητας.

^[42] ΣτΜ: «Κάλεσμα», σύντομο πολιτικό κείμενο που καλούσε σε ρήξη με τις υπάρχουσες μορφές ζωής και πολιτικής, θέτοντας τις βάσεις για μια στρατηγική αποσυντακτικής εξέγερσης και κοινοτικής ανασύνθεσης.

^[43] Για το ιδρυτικό κείμενο αυτής της τάσης, βλ.: https://libcom.org/library/appel

^[44] ΣτΜ: Θεωρητικό περιοδικό που κυκλοφόρησε στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Συνδύαζε κριτική της νεωτερικότητας, βιοπολιτική ανάλυση και ελευθεριακές επαναστατικές προτάσεις. Αποτελεί βασικό θεωρητικό υπόβαθρο του «απελισμού». Ο τίτλος Tiqqun (ή Tikkun) προέρχεται από το εβραϊκό תיקון και σημαίνει «επανόρθωση», «διόρθωση» ή «αποκατάσταση». Παραπέμπει στην καμπαλιστική έννοια Tikkun Olam (επανόρθωση του κόσμου) και επιλέχθηκε ως όνομα της ομώνυμης γαλλικής φιλοσοφικής επιθεώρησης για να δηλώσει ένα πρόταγμα ριζικής κριτικής και υπονόμευσης της σύγχρονης κοινωνίας μέσω της επαναοικειοποίησης του νοήματος και της ζωής.

^[45] ΣτΜ: Δικαστική και πολιτική υπόθεση που ξέσπασε το 2008 όταν το γαλλικό κράτος κατηγόρησε μέλη ενός αγροτικού κοινοτικού εγχειρήματος στο χωριό Tarnac για «τρομοκρατία». Η υπόθεση κατέρρευσε δικαστικά αλλά χρησιμοποιήθηκε για την ποινικοποίηση της αυτονομίας και των κύκλων γύρω από το Comité Invisible.

^[46] Ο πραγματικός αριθμός αυτού του «κόμματος χωρίς κάρτες και μέλη» θα είναι πάντοτε δύσκολο να ποσοτικοποιηθεί· μπορεί ωστόσο να εκτιμηθεί σε αρκετές εκατοντάδες, ίσως ακόμη και έως περίπου χίλια άτομα.

^[47] Πόσω μάλλον αν ληφθεί υπόψη ότι εμείς γνωρίσαμε αυτή την εμπειρία από κοντά μόνο από το 2016 και ποτέ εκ των έσω.

^[48] Έκφραση που χρησιμοποιείται συστηματικά από την αριστερά για να δηλώσει ότι κάθε εξέγερση οφείλει να βρει έναν «θεσμικό δρόμο» συνήθως μέσω εκλογικής διεξόδου ή μέσω κοινοβουλευτικής ενσωμάτωσης των αιτημάτων της.

^[49] Ως αντίδραση στα θετικά αλλά και αρνητικά φαντασιακά που παρήγαγε μια τάση η οποία διατηρούσε (και διατηρεί) έντονη αδιαφάνεια γύρω από τις μορφές οργάνωσής της και τα στρατηγικά της στοιχήματα, ο «απελισμός» αποτέλεσε αντικείμενο έντονης κριτικής από μεγάλο μέρος της αυτονομίας. Ο όρος «απελιστής» χρησιμοποιήθηκε και χρησιμοποιείται ακόμη ως ανάθεμα για να απαξιώσει κάθε τι που μοιάζει, άμεσα ή έμμεσα, με αυταρχισμό ή «στρατηγισμό».

^[50] Μία από τις πολλές αντιφάσεις της αυτονομίας η οποία ενώ κατήγγελλε με σφοδρότητα τα συνδικάτα και την αριστερά εξαρτιόταν σχεδόν αποκλειστικά από τα καλέσματά τους για να κινητοποιηθεί και να συναντήσει νέο κόσμο. Η ίδια αυτή αντίφαση επαναλαμβάνεται σε όλη την περίοδο: η αυτονομία ενώ αρνείται τη διαμεσολάβηση της αριστεράς, ενεργοποιείται συχνά μόνο μέσα από τα δικά της πλαίσια κινητοποίησης.

^[51] Βλ. ενδεικτικά: https://paris-luttes.info/hier-il-n-y-avait-plus-de-place-6149?lang=fr

^[52] ΣτΜ: Union Nationale des Étudiants de France, ιστορικό φοιτητικό συνδικάτο στη Γαλλία, στενά συνδεδεμένο με την κοινοβουλευτική και συνδικαλιστική αριστερά. Συχνά κατηγορείται από ριζοσπαστικούς χώρους για γραφειοκρατία και λειτουργία ως μηχανισμός ελέγχου των κινητοποιήσεων.

^[53] ΣτΜ: Nouveau Parti Anticapitaliste, μικρό κόμμα της ριζοσπαστικής αριστεράς στη Γαλλία, προερχόμενο από τροτσκιστικές παραδόσεις. Παρά τον “αντισυστημικό” λόγο του αντιμετωπίζεται από αυτόνομους κύκλους ως τμήμα της θεσμικής αριστεράς.

^[54] ΣτΜ: Κίνημα καταλήψεων πλατειών που εμφανίστηκε το 2016 στο πλαίσιο της αντίστασης στον νόμο για την εργασία. Αποτελούσε χώρο συνελεύσεων, συναντήσεων και πειραματισμού με άμεσες, μη θεσμικές μορφές πολιτικής.

^[55] Για τη μετάβαση από το Black Bloc στο cortège de tête, βλ.: https://taranis.news/2023/03/black-bloc-le-cote-obscur-de-la-force/

^[56] ΣτΜ: Απεργίες που ξεκινούν χωρίς την έγκριση ή τον έλεγχο των επίσημων συνδικαλιστικών οργάνων, συχνά σε ρήξη με τις ηγεσίες τους.

^[57] L’Insurrection qui vient, εκδ. La Fabrique.

^[58] ΣτΜ: Λαϊκό εξεγερσιακό κίνημα που ξέσπασε στη Γαλλία το 2018, αρχικά ενάντια στην αύξηση της φορολογίας στα καύσιμα και εξελίχθηκε σε γενικευμένη αμφισβήτηση της κοινωνικής ανισότητας, της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και των ελίτ. Χαρακτηρίστηκε από μαζική συμμετοχή εργατικών και λαϊκών στρωμάτων εκτός παραδοσιακών οργανώσεων.

^[59] ΣτΜ: Βασικός χώρος οργάνωσης και ζωής του κινήματος των Κίτρινων Γιλέκων. Εκεί στήνονταν καλύβες, συνελεύσεις και μπλόκα, συγκροτώντας εδαφικές μορφές λαϊκής παρουσίας έξω από τα αστικά κέντρα.

^[60] ΣτΜ: Référendum d’Initiative Citoyenne, αίτημα για δημοψήφισμα λαϊκής πρωτοβουλίας, κεντρικό πολιτικό αίτημα των Κίτρινων Γιλέκων. Αντανακλά τη βαθιά κρίση νομιμοποίησης της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας στη Γαλλία.

^[61] Για μια κριτική της «κριτικής στάσης», βλ.: https://paris-luttes.info/la-revolution-pour-ou-contre-11165

^[62] ΣτΜ: Σπίτι των Λαών – Saint-Nazaire, κατειλημμένο κτίριο που λειτούργησε ως πολιτικό, κοινωνικό και οργανωτικό κέντρο των Κίτρινων Γιλέκων, συνδέοντας το κίνημα με τοπικά εργατικά και λαϊκά στρώματα.

^[63] ΣτΜ: Ομάδα Κίτρινων Γιλέκων που επιχείρησε μπλοκαρίσματα στο μεγάλο χονδρεμπορικό κέντρο τροφίμων του Rungis, σύμβολο της εφοδιαστικής αλυσίδας και της καπιταλιστικής κυκλοφορίας.

^[64] ΣτΜ: Πόλεις όπου συγκροτήθηκαν εμβληματικές καλύβες και συνελεύσεις των Κίτρινων Γιλέκων. Ιδιαίτερα το Commercy έγινε σημείο αναφοράς για την προσπάθεια εθνικού συντονισμού του κινήματος από-τα-κάτω.

^[65] ΣτΜ: Ανεξάρτητο κινηματικό μέσο που γεννήθηκε μέσα από το κίνημα των Κίτρινων Γιλέκων, με στόχο την αντιπληροφόρηση και την αποτύπωση της λαϊκής εμπειρίας της εξέγερσης.

^[66] ΣτΜ: Τοπική εφημερίδα των Κίτρινων Γιλέκων, ενδεικτική της προσπάθειας του κινήματος να παράγει τον δικό του λόγο, έξω από τα κυρίαρχα ΜΜΕ.

^[67] ΣτΜ: Αγροτική περιοχή της κεντρικής Γαλλίας όπου αναπτύχθηκαν εγχειρήματα σύνδεσης των Κίτρινων Γιλέκων με αγροτικούς και οικολογικούς αγώνες μέσω κινητών καραβανιών και συνελεύσεων.

^[68] Βλ. για παράδειγμα: https://lundi.am/Les-amours-jaunes

^[69] Ιδίως στο L’Insurrection qui vient αλλά και στο Premières mesures révolutionnaires σε συνεργασία με τον Éric Hazan.

^[70] ΣτΜ: Assemblée des assemblées, πανεθνική απόπειρα συντονισμού των Κίτρινων Γιλέκων μέσω εκπροσώπων από τοπικές συνελεύσεις. Πραγματοποιήθηκε σε διαδοχικές συναντήσεις (Commercy, Saint-Nazaire κ.ά.) και εξέφρασε την αναζήτηση μιας οριζόντιας, μη κομματικής μορφής συλλογικής απόφασης. Παρά τη συμβολική της σημασία, δεν κατόρθωσε να αποκτήσει σταθερό πολιτικό βάθος ή διαρκή οργανωτική αποτελεσματικότητα.

^[71] Πολύ ελπιδοφόρα αρχικά αλλά γρήγορα εγκαταλελειμμένη από πολλούς κόμβους των Κίτρινων Γιλέκων και κατακλυσμένη από ακτιβιστές της αριστεράς που προσχώρησαν καθυστερημένα και χωρίς να έχουν μετασχηματιστεί από το ίδιο το κίνημα.

^[72] ΣτΜ: Μία από τις πιο συγκρουσιακές στιγμές του κινήματος των Κίτρινων Γιλέκων, με μαζικές συγκρούσεις, πυρπολήσεις και εκτεταμένες υλικές καταστροφές στο κέντρο του Παρισιού. Για ορισμένους αυτόνομους κύκλους αποτέλεσε απόπειρα ανακατάληψης του κινήματος σε συμβολικό και συγκρουσιακό επίπεδο για άλλους σημάδι των ορίων μιας καθαρά θεαματικής κλιμάκωσης.

^[73] ΣτΜ: Ο όρος jacquerie populaire παραπέμπει στις μεσαιωνικές αγροτικές εξεγέρσεις στη Γαλλία (οι λεγόμενες ζακερίες) αυθόρμητες, μαζικές και συχνά ανοργάνωτες εξεγέρσεις των κατώτερων τάξεων ενάντια στην εξουσία και τη φορολογία. Στη σύγχρονη χρήση του, ο όρος δεν έχει υποχρεωτικά υποτιμητική σημασία αλλά χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια λαϊκή εξέγερση που ξεσπά έξω από τις παραδοσιακές πολιτικές οργανώσεις, χωρίς προϋπάρχον ιδεολογικό πρόγραμμα αλλά με έντονο συγκρουσιακό και απονομιμοποιητικό χαρακτήρα.

^[74] ΣτΜ: Μικρής διάρκειας πολιτικά εγχειρήματα που εμφανίστηκαν στη Γαλλία μετά το 2019 στο πλαίσιο αναζητήσεων για τη συνέχεια του επαναστατικού κινήματος.

^[75] ΣτΜ: Ένα σύγχρονο γαλλικό οικολογικό και αντικαπιταλιστικό κίνημα που συγκροτήθηκε μετά το 2021 συνδυάζοντας πρακτικές πολιτικής ανυπακοής, μαζικής κινητοποίησης και εδαφικών αγώνων ενάντια σε έργα υποδομής και αγροβιομηχανικά συμφέροντα.

^[76] ΣτΜ: Μαζική εξέγερση που ξέσπασε μετά τη δολοφονία του 17χρονου Nahel από αστυνομικό στη Ναντέρ. Χαρακτηρίστηκε από εκτεταμένες συγκρούσεις και υλικές καταστροφές σε δεκάδες πόλεις και αποτέλεσε κορυφαία στιγμή της εξέγερσης των λαϊκών και μεταναστευτικών συνοικιών στη σύγχρονη Γαλλία.

^[77] Βλ. ενδεικτικά:

https://es.crimethinc.com/2023/08/09/lapprentissage-des-flammes-quelques-enseignements-depuis-les-revoltes-en-france-1

ή

https://lundi.am/Il-n-y-a-plus-rien-a-piller

^[78] ΣτΜ: Όνομα που χρησιμοποιούν οι ιθαγενείς Κανάκ για τη Νέα Καληδονία, γαλλική αποικία στον Ειρηνικό. Η εξέγερση του 2024 συνδέεται με την αποικιακή καταπίεση, τη θεσμική ανισότητα και τις απόπειρες του γαλλικού κράτους να μεταβάλει το εκλογικό σώμα εις βάρος του αυτόχθονα πληθυσμού.

^[79] ΣτΜ: Μαζικές κινητοποιήσεις και αποκλεισμοί από αγρότες ενάντια στις πολιτικές της ΕΕ και του γαλλικού κράτους, που συνδύαζαν κοινωνική δυσαρέσκεια, οικονομική ασφυξία και απόρριψη της τεχνοκρατικής «πράσινης» μετάβασης.

^[80] ΣτΜ: Κοινωνικές εξεγέρσεις στο υπερπόντιο γαλλικό έδαφος της Μαρτινίκας, ενταγμένες σε ένα μακρύ ιστορικό αποικιακής εκμετάλλευσης, κοινωνικών ανισοτήτων και αντιγαλλικών κινητοποιήσεων.

^[81] Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εξέγερση των αγροτών, η οποία τέθηκε σχεδόν άμεσα υπό τον έλεγχο της FNSEA. (ΣτΜ: Fédération nationale des syndicats d’exploitants agricoles, είναι η κυρίαρχη και ιστορικά πιο ισχυρή αγροτική συνδικαλιστική οργάνωση στη Γαλλία στενά συνδεδεμένη με το κράτος, την αγροβιομηχανία και τις ευρωπαϊκές αγροτικές πολιτικές. Λειτουργεί συχνά ως μηχανισμός ελέγχου και θεσμικής ενσωμάτωσης των αγροτικών κινητοποιήσεων, περιορίζοντας τις εξεγέρσεις σε διαχειρίσιμα αιτήματα.)

^[82] Révolutions de notre temps – Manifeste internationaliste des Peuples Veulent.

^[83] Rodrigo Nunes, Neither Vertical nor Horizontal.

^[84] Jasper Bernes και Joshua Clover, όπως αναφέρονται και συζητούνται στο Neither Vertical nor Horizontal.

The post Ανυπότακτη Γαλλία, φασισμός & επανάσταση: Ποιο είναι το επαναστατικό κίνημα στη Γαλλία; (1ο μέρος) first appeared on Aυτολεξεί.

Το δημόσιο ενδιαφέρον στις μέρες μας για το Μακεδονικό, θυμίζει κάτι από τα παλιά. Παρότι δεν βρισκόμαστε στο 1991-1994, ακόμα παρελαύνουν εθνικιστικές φανφάρες, ενδεικτικές για ένα κράτος που θεμελιώθηκε πάνω σε εθνικούς μύθους.

Πέραν όμως από τη διαστρέβλωση της ιστορίας και την απόκρυψη ιστορικών γεγονότων, η μελέτη του παρελθόντος μας αποκαλύπτει την πραγματικότητα, μία πραγματικότητα που δεν σχετίζεται με τον σφαγέα ή όχι, Μέγα Αλέξανδρο. Το αν ήταν σφαγέας ή όχι, όχι μόνο δεν αποτελεί την απαρχή του ζητήματος αλλά συσκοτίζει και το σημερινό αδιέξοδο. Αρκεί να εξετάσουμε την ιστορία των δύο προηγούμενων αιώνων, τον καιρό της γέννησης της «αρχής των εθνικοτήτων» και της «αυτοδιάθεσης των λαών».

Τι μας δείχνει η ιστορία

Στην ευρύτερη μακεδονική γεωγραφική περιοχή διαδέχτηκαν συνεχώς ιστορικά η μια αυτοκρατορία την άλλη. Από τον Μ. Αλέξανδρο στους Ρωμαίους και από εκεί στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, μέχρι τον 15^ο αι. και την κατάληψή της από τους Οθωμανούς. Με τη βυζαντινή διοίκηση και την τουρκική κατάκτηση, σημειώνονται τεράστιες πληθυσμιακές μεταβολές ακόμη και αναγκαστικές μετακινήσεις πληθυσμών από μέρους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Το 1870 η Υψηλή Πύλη για λόγους πολιτικού συμφέροντος και θέλοντας να εκτονώσει τη διένεξη μεταξύ Βουλγάρων και ελληνικού Πατριαρχείου με ζήτημα την ανεξαρτησία της βουλγαρικής εκκλησίας, ιδρύει με σουλτανικό φιρμάνι τη Βουλγαρική Εξαρχία (αυτοκέφαλη ορθόδοξη Εκκλησία της Βουλγαρίας), η οποία ενσωματώνει δεκατρείς επαρχίες. Το 10^ο άρθρο του φιρμανιού προβλέπει εξάπλωση της δικαιοδοσίας της Εξαρχίας, αναφέροντας πως, το σύνολο ή τα δύο τρίτα του πληθυσμού μιας επαρχίας, αν το ζητούσε, μπορούσε να περάσει στην Εξαρχία.

Το γεγονός αυτό θα αποτελέσει την απαρχή της διαμόρφωσης των όρων του μακεδονικού ζητήματος. Με αυτό ξεκινά η προσπάθεια προσεταιρισμού των εδαφών καθώς και του πληθυσμού της περιοχής της Μακεδονίας.

Η διάσκεψη της Κωνσταντινούπολης το 1876 σχεδιάζει την ίδρυση ενός μελλοντικού βουλγαρικού κράτους μέσω της απόδοσης σε αυτό μεγάλου τμήματος της Μακεδονίας. Τα σχέδια της διάσκεψης επικυρώνονται από τη συνθήκη ειρήνης του Αγίου Στεφάνου το 1878, με την οποία ιδρύεται η «Μεγάλη Βουλγαρία». Ωστόσο, τα προβλεπόμενα της συνθήκης ανατρέπονται από τις αντιδράσεις των Μ. Δυνάμεων και των Βαλκανικών χωρών, με αποτέλεσμα τη συνθήκη του Βερολίνου που πραγματοποιείται το ίδιο έτος, η οποία αναθεωρεί την προκαταρκτική συνθήκη και δημιουργεί μία νέα κατάσταση στα Βαλκάνια. Το συνέδριο ανατρέποντας τις ρυθμίσεις που προβλέπονταν, περιορίζει τα σύνορα της Βουλγαρίας, διαλύει τη «Μεγάλη Βουλγαρία» και θεσπίζει την ίδρυση της βουλγαρικής ηγεμονίας υπό την τουρκική υποτέλεια με δικαίωμα εκλογής ηγεμόνα. Η Ανατολική Ρωμυλία γίνεται αυτόνομη επαρχία και η Μακεδονία, η Θράκη και η Ήπειρος παραμένουν στην Τουρκία. Η Βοσνία και η Ερζεγοβίνη παραχωρούνται στην Αυστρία.

Το συνέδριο του Βερολίνου προκάλεσε πολιτική αναστάτωση και αποτέλεσε αφορμή για την κύρια διαμόρφωση του μακεδονικού ζητήματος. Οι εκκρεμότητες που άφησε για τα συνοριακά ζητήματα και τη διευθέτηση των υπόλοιπων θεμάτων για τις επαρχίες, υποδαυλίζουν συνεχώς την επανάσταση στη Δυτική Μακεδονία και αναταραχές στον μακεδονικό χώρο.

Εκδηλώνονται εξεγέρσεις με βουλγαρική και ελληνική συμμετοχή, που προσδοκούν την οριστική κατάργηση της οθωμανικής εξουσίας και προτάσσουν την απελευθέρωση της Μακεδονίας από τις οποιεσδήποτε εθνικές διαφορές των χριστιανών.

Μετά τη συνθήκη του Βερολίνου, επόμενο γεγονός που οξύνει τις διαβαλκανικές σχέσεις, αποτελεί η πραξικοπηματική κατάληψη της Ανατολικής Ρωμυλίας το 1885, από βουλγαρικά στρατεύματα. Συχνά παρουσιάζονται βουλγαρικά αντάρτικα σώματα και στον μακεδονικό χώρο, όπου παράλληλα διεκδικεί εδάφη και η Σερβία αλλά και η Ελλάδα. Μετά το 1885 το μακεδονικό ζήτημα δημιουργεί σκληρό ανταγωνισμό.

Το 1893 δημιουργείται η Εσωτερική Μακεδονική Επαναστατική Οργάνωση (ΕΜΕΟ ή ВМРО) με βουλγαρομακεδονική πρωτοβουλία. Σύμφωνα με το καταστατικό της, μέλος της θα μπορούσε να γίνει κάθε κάτοικος της ευρωπαϊκής Τουρκίας χωρίς εθνικές, θρησκευτικές ή πολιτικές διακρίσεις. Στόχοι της ήταν η κατάργηση της οθωμανικής εξουσίας, το μοίρασμα της γης των τσιφλικάδων στους ακτήμονες και η δημιουργία μιας ελεύθερης και ανεξάρτητης Μακεδονίας. Μέλη της ΕΜΕΟ, όπως ο Γιάνε Σαντάνσκι που άνηκε στην αναρχική-σοσιαλιστική τάση και ο Χρίστο Τσερνοπέεφ με σοσιαλιστικό παρελθόν, έπαιξαν σημαντικό ρόλο στο αυτονομιστικό μακεδονικό κίνημα.

Το 1895, όμως, παρουσιάζεται το Κομιτάτο των Βερχοβιστών ή Εξωτερική Μακεδονική Επαναστατική Οργάνωση, που δημιουργείται από τον βασιλιά Φερδινάνδο και τους ανθρώπους του, Μ. Σαράτωφ και Ι. Γκαρβάνωφ. Πρόκειται για μία δεύτερη, εθνικιστική όμως αυτή τη φορά, τάση που επιθυμεί μετά την εκδίωξη των Οθωμανών, την ενσωμάτωση της Μακεδονίας στη Βουλγαρία.

Η ΕΜΕΟ προετοιμάζει την εξέγερση του Ίλιντεν. Η επανάσταση που ξεσπά στις 20 Ιουλίου του 1903, κυρίως στις περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας, ήταν σχεδόν καθολική με τη συμμετοχή του αγροτικού πληθυσμού που αγανακτούσε από την οθωμανική κακοδιοίκηση. Η επανάσταση γενικεύεται και τα βουνά γεμίζουν με χιλιάδες ένοπλους μακεδόνες αγρότες. Το ελληνικό κράτος, εχθρικό προς το Ίλιντεν, συνεργάζεται με τους Οθωμανούς για την κατάπνιξή του με τον πατριαρχικό κλήρο και με πράκτορες της ελληνικής κυβέρνησης να τίθενται στην υπηρεσία του οθωμανικού στρατού. Πυρπολήσεις χωριών, φόνοι και πλιάτσικο ήταν η απάντηση του οθωμανικού κράτους προς την εξέγερση.

Οι Τσεντραλιστές (η αυτονομιστική πτέρυγα της ΕΜΕΟ) πιστεύουν ότι πρέπει να στηριχθούν για βοήθεια στις δικές τους δυνάμεις χωρίς να εξαπατώνται από τις ξένες. Τελικός στόχος των Τσεντραλιστών ήταν η ανεξαρτησία και η βαλκανική ομοσπονδία. Στις 30 Ιουλίου όμως, η εξέγερση πνίγεται στο αίμα και ο οθωμανικός στρατός διώκει τους επαναστάτες.

Η εξέγερση του Ίλιντεν, μία σημαντική προσπάθεια του λαϊκού επαναστατικού μακεδονικού κινήματος, προκαλεί την αντεπαναστατική επέμβαση των ελλήνων μισθοφόρων, η παρουσία των οποίων είχε ήδη ξεκινήσει από τον Μάιο του 1903, όταν ο μητροπολίτης Καστοριάς Καραβαγγέλης ζήτησε με επιστολή του από τον Παύλο Μελά την αποστολή μιας ομάδας ελλήνων μισθοφόρων για να χτυπήσει τα εξαρχικά χωριά της περιοχής του.

Τουρκαλβανοί στρατιώτες, γραικομάνοι, αρβανίτες και κρητικοί μισθοφόροι ενώνονται κάτω από τις διαταγές του Καραβαγγέλη. Τα σώματα περνούν από χωριά στα οποία ο μητροπολίτης εγκαθίσταται με ένοπλη συνοδεία και λειτουργεί με τη βία. Μετά την περιοδεία του Καραβαγγέλη, οι Κρητικοί ακολουθούν τη συμμορία του Βαγγέλη Γεωργίου. Με την εξέγερση του Ίλιντεν όμως, που ξεσπά τον Ιούλιο του 1903, οι άντρες του Καραβαγγέλη και οι κρητικοί κατευθύνονται προς την πόλη της Καστοριάς. Οι κρητικοί έπειτα θα ακολουθήσουν τον οθωμανικό στρατό για να καταδιώξουν τους μακεδόνες επαναστάτες.

Με τον Μακεδονικό Αγώνα (1904-1908), το ελληνικό κράτος προσπαθεί να καταπνίξει το αυτονομιστικό κίνημα των Μακεδόνων και συμμαχεί με το οθωμανικό καθεστώς. Διατίθενται κονδύλια και ποσότητες όπλων για τη δημιουργία σωμάτων και την αποστολή συμμοριών σε μη ελληνόφωνα μακεδονικά εδάφη για να τρομοκρατήσουν τον πληθυσμό. Έλληνες αξιωματικοί αρχηγοί των συμμοριών σπέρνουν τον θάνατο σε μακεδονικά χωριά σφαγιάζοντας, βιάζοντας, πλιατσικολογώντας. Το 1904 ο Μελάς διορίζεται επικεφαλής των μισθοφορικών σωμάτων με τα οποία περνά τα σύνορα, φθάνει στην Καστοριά και βάλλει ενάντια στους κομιτατζήδες που διεξήγαγαν ανταρτοπόλεμο κατά της οθωμανικής εξουσίας. Η δράση του Μελά, σύμβολο του ελληνικού εθνικισμού, των Ελλήνων οπλαρχηγών και των σωμάτων τους με την αντιμακεδονική πολιτική τους, χαρακτηρίζεται από σφαγές, σφοδρές επιθέσεις σε χωριά και βιαιότητες απέναντι στον μακεδονικό πληθυσμό.

Ο αγώνας συνεχίζεται ως το 1908, όταν θεσπίζεται το τουρκικό σύνταγμα με το κίνημα των Νεότουρκων και επέρχεται παροδική διακοπή των αναταραχών στη Μακεδονία. Από την άνοιξη του 1909, που μπαίνει σε εφαρμογή το θεσμικό έργο των Νεότουρκων, οι οποίοι απέβλεπαν στον εκτουρκισμό όλων των μειονοτήτων της οθωμανικής αυτοκρατορίας, ξεσπούν απεργίες από τη Θεσσαλονίκη ως την Κωνσταντινούπολη και από το Αϊδίνι ως τη Βηρυτό. Αρχίζουν να περνούν αντιδραστικά νομοσχέδια όπως ο αφοπλισμός και η διάλυση των χριστιανικών αντάρτικων σωμάτων και η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία για όλους τους Οθωμανούς υπηκόους.

Η δράση των Νεότουρκων μέχρι τον Ιούλιο του 1912, όταν και καταρρέει η κυβέρνησή τους έπειτα από σφοδρή λαϊκή αντίδραση, πλήττει τους κατοίκους της Μακεδονίας με αυθαιρεσίες, κακοποιήσεις και γενικότερη επιβάρυνση του, αγροτικού κυρίως, πληθυσμού.

Στον πρώτο Βαλκανικό Πόλεμο του 1912, ο οθωμανικός στρατός ηττάται από τα συμμαχικά στρατεύματα της Βουλγαρίας, της Σερβίας, της Ελλάδας και του Μαυροβουνίου και επέρχεται η διάλυση της Τουρκίας στην Ευρώπη, γεγονός που προκαλεί αναστάτωση μεταξύ των βαλκανικών κρατών όσον αφορά τον καθορισμό των συνόρων τους. Με τη Συνθήκη του Λονδίνου, τον Μάιο του 1913, αρχίζουν οι διενέξεις εντός του πρώην βαλκανικού συνασπισμού, με τη δυσαρέσκεια της Βουλγαρίας λόγω της μικρής της κατάκτησης (10%) από το έδαφος της Μακεδονίας. Τον Ιούνιο του 1913, ο βουλγαρικός στρατός επιτίθεται εναντίον των  παλαιών του συμμάχων (Ελλάδα, Σερβία) και ξεσπά ο δεύτερος Βαλκανικός (ή Διασυμμαχικός) Πόλεμος. Στον δεύτερο αυτόν  πόλεμο παίρνουν μέρος ρουμανικά και τουρκικά στρατεύματα, που εισβάλουν στα βουλγαρικά εδάφη ανεξάρτητα από τους συμμάχους.

Οι βουλγαρικές στρατιωτικές δυνάμεις χάνουν και αποσύρονται από τη Δυτική και Ανατολική Θράκη. Τον Αύγουστο του 1913 υπογράφεται στο Βουκουρέστι Συνθήκη Ειρήνης, ερήμην του πληθυσμού, με το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης να παραβιάζεται καθώς η Βουλγαρία διατηρεί τη Δυτική Θράκη και οι Σέρβοι βελτιώνουν τις θέσεις τους στην Άνω Μακεδονία και στην περιοχή του Κοσυφοπεδίου. Στην Ελλάδα δίνεται ένα τμήμα της Θράκης και η λεγόμενη Αιγαιακή Μακεδονία (ακτές Αιγαίου Πελάγους με τη Θεσσαλονίκη), περιοχή στην οποία κατοικούσαν σύμφωνα με τις απογραφές του 1906, 1.150.000 μουσουλμάνοι, 623.000 ελληνορθόδοξοι και 627.000 βουλγαρορθόδοξοι.

Η εθνογραφική αυτή σύνθεση των πληθυσμών θα ανατραπεί άνωθεν με τη διαδικασία της ανταλλαγής πληθυσμών και τον καταναγκαστικό εξελληνισμό.

Μετά τους Βαλκανικούς και το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου ακολουθεί η τριχοτόμηση του ιστορικού και γεωγραφικού χώρου της Μακεδονίας. Οι δύο περιοχές που δεν προσαρτήθηκαν στην Ελλάδα ονομάστηκαν Νοτιοσλαβική Μακεδονία (ή Μακεδονία του Βαρδάρη) και Βουλγαρική Μακεδονία (ή Μακεδονία του Πίριν), κάτι που οι σημερινοί πολιτικοί και θρησκευτικοί ηγέτες επίμονα αποκρύπτουν.

Έκτοτε οι Μακεδόνες υφίστανται βίαιο εξελληνισμό, φυλακίσεις και εξοντωτικούς διωγμούς. Υποχρεώνονται να αλλάξουν τα ονόματά τους και τη γλώσσα τους ενώ πάνω από 1.000 χωριά και πόλεις μετονομάζονται στην ελληνική.

Εν τέλει, οι πραγματικές αιτιάσεις του μακεδονικού ζητήματος υπερβαίνουν ονόματα και ‘ιστορικές συνέχειες’. Αυτά αποτελούν απλώς συμπληρώματα δικαίωσης της επιδίωξης για πλήρη κυριαρχία και οικονομική εκμετάλλευση των Βαλκανίων.

——————————————————————–

*Κείμενο επικαιροποιημένο για το Αυτολεξεί. Πρώτη δημοσίευση: Περιoδικό ContAct, τεύχος 10, Νοέμβριος 2007.

**Φωτογραφία κειμένου: Συνάντηση στην οροσειρά του Αίμου των οπλαρχηγών (βοεβόδες) της εξέγερσης του Ίλιντεν, 1903.

ΒΛ. ΕΠΙΣΗΣ:

Κομμάτι της εξέγερσης του Ίλιντεν αποτέλεσε και η δημιουργία της Κομμούνας της Στράντζας:

Η Κομμούνα της Στράντζας και ο Μιχαήλ Γκερτζίκοφ

ΒΑΛΚΑΝΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΚΑΙ ΚΟΜΜΟΥΝΕΣ. Επαναστατικά προτάγματα στη Βουλγαρία του 19ου & 20ού αιώνα

The post Η εξέγερση του Ίλιντεν το 1903: Για την (προ)ιστορία του Μακεδονικού Ζητήματος first appeared on Aυτολεξεί.

Στρατιώτες περιπολούν τους δρόμους του Κατμαντού, μετά τις διαμαρτυρίες κατά της διαφθοράς και την εκτεταμένη απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης οι οποίες κλιμακώθηκαν σε μια ανοιχτή εξέγερση μετά τη δολοφονία 19 διαδηλωτών. Το κοινοβούλιο δέχτηκε εισβολή και πυρπολήθηκε την Τρίτη (9 Σεπτεμβρίου). Τα σπίτια πολιτικών βανδαλίστηκαν, οδηγώντας στην παραίτηση του πρωθυπουργού.

Στις 5 Σεπτεμβρίου, η κυβέρνηση προχώρησε στην απαγόρευση 26 πλατφορμών, από το TikTok μέχρι το WhatsApp, βάσει κανόνων που απαιτούν εγγραφή και κρατική εποπτεία. Οι υπουργοί επικαλέστηκαν ότι οι απαγορεύσεις συνέβησαν λόγω ρητορικής μίσους, αλλά για πολλούς ήταν μια προσπάθεια φίμωσης της διαφωνίας. Δύο εκατομμύρια μετανάστες εργαζόμενοι βασίζονται σε αυτήν για την επικοινωνία με τις οικογένειές τους.

Κυρίως οι διαδηλωτές της Gen Z κρατούσαν βιβλία και πανό που έγραφαν: «Κλείστε τη διαφθορά, όχι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης». Η διαμαρτυρία τους τροφοδοτήθηκε από πρόσφατα viral βίντεο που επιδείκνυαν τον πολυτελή τρόπο ζωής των παιδιών των πολιτικών, σε μια χώρα με ετήσιο εισόδημα περίπου 1.000 λίρες και 20% ανεργία στους νέους.

Τα γεγονότα ακολούθησαν ένα παρόμοιο μοτίβο με την πρόσφατη έκρηξη στην Ινδονησία. Στις 8 Σεπτεμβρίου, η αστυνομία κλιμάκωσε την επίθεση από τις αύρες νερού σε πραγματικά πυρά. Τουλάχιστον 19 άνθρωποι σκοτώθηκαν, συμπεριλαμβανομένων φοιτητών που πυροβολήθηκαν στο κεφάλι και το στήθος, ενώ περισσότεροι από 100 άνθρωποι έχουν τραυματιστεί. Ένας αυτοπτης μάρτυρας χαρακτήρισε τα γεγονότα ως «δολοφονία με κρατική έγκριση».

Μαζική οργή ξέσπασε καθώς πλήθη πυρπόλησαν γραφεία του Κόμματος και σπίτια ηγετών, συμπεριλαμβανομένων των Sher Bahadur Deuba και Pushpa Kamal Dahal, ενώ οι απαγορεύσεις κυκλοφορίας σε όλο το Κατμαντού δεν κατάφεραν να σταματήσουν τη μαζική ανυπακοή. Διαδηλωτές τονίζουν ότι η εξέγερση αφορά τη διαφθορά και την ατιμωρησία των ελίτ, όχι μόνο τη λογοκρισία.

Ένα ανακοινωθέν αναφέρει: «Οι γονείς περιμένουν τρομοκρατημένοι τα παιδιά που δεν θα επιστρέψουν ποτέ. Οι δρόμοι μας έχουν γίνει πεδία θανάτου».

Το κοινοβούλιο και κυβερνητικά κτίρια πυρπολήθηκαν, ο πρωθυπουργός και ο υπουργός Εσωτερικών παραιτήθηκαν και η απαγόρευση έχει αρθεί.

Η νεοσύστατη Επιτροπή Safal (ομάδα αυτοάμυνας που σχηματίστηκε από εργαζόμενους εν μέσω της τρέχουσας εξέγερσης) προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, αποκαλώντας τη σφαγή των διαδηλωτών «την πρώτη βολή σε έναν ταξικό πόλεμο» και απαιτώντας αφοπλισμό της αστυνομίας, διάλυση του κοινοβουλίου και οπλισμό των μαζών.

The post Νεπάλ: Πυρπολήθηκε το κοινοβούλιο μετά τον θάνατο 19 διαδηλωτών από την αστυνομία first appeared on Aυτολεξεί.

Δεν υπήρξε ένα μόνο κεντρικό ζήτημα, αλλά μπορούμε να πούμε ότι η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι ήταν η μαζική αύξηση των φόρων λόγω του ελλείμματος του προϋπολογισμού της κυβέρνησης. Την ίδια στιγμή τα μέλη του κοινοβουλίου ψήφισαν δεκαπλάσια αύξηση του μισθού τους.

Η ένταση μεταξύ της κοινωνίας και της άρχουσας ελίτ τροφοδοτήθηκε περαιτέρω από την αλαζονική στάση της τελευταίας. Για παράδειγμα, ο κυβερνήτης της πόλης Pati δήλωσε ότι οι φόροι δεν θα μειωθούν, ακόμη και αν πραγματοποιηθεί μαζική διαδήλωση 50.000 ατόμων. Ως αποτέλεσμα, η Pati ήταν η πρώτη πόλη που ξεσηκώθηκε με συμμετοχή περίπου 100.000 ανθρώπων στους δρόμους στις 10 Αυγούστου 2025. Οι διαμαρτυρίες κατά της αύξησης των φόρων εξαπλώθηκαν στη συνέχεια στην πόλη Bone και ακολούθησαν πολύ σύντομα και άλλες πόλεις.

Κατά τη διάρκεια μιας διαδήλωσης στην πρωτεύουσα Jakarta, ένας διανομέας σκοτώθηκε αφού καταπατήθηκε από ένα περιπολικό. Την επόμενη μέρα, οι διαδηλώσεις, που πλέον μετατρέπονται σε ανοιχτή εξέγερση, εξαπλώθηκαν σε πολλές πόλεις σε όλη τη χώρα και συνεχίζονται μέχρι σήμερα. Τουλάχιστον 10 πολίτες έχουν σκοτωθεί μέχρι στιγμής, αρκετά σπίτια αξιωματούχων λεηλατήθηκαν και πολλά γραφεία βουλεύτων πυρπολήθηκαν και κάηκαν εν μέρει ή ολοσχερώς. Πολλοί πίστευαν ότι η εξέγερση θα καταλαγιάσει, αλλά η οργή του κόσμου τούς διέψευσε. Ενώ δεν υπάρχει ένα μόνο ζήτημα, οι διαδηλωτές επικεντρώνεται ταυτόχρονα σε τρία κεντρικά ζητήματα: τις αυξήσεις φόρων, την αστυνομική βία και, το πιο σημαντικό, τη διάλυση του κοινοβουλίου. 

Εν μέσω της εξέγερσης, υπάρχουν οργανώσεις, δίκτυα και ομάδες που διατυπώνουν αιτήματα. Ακόμα και κάθε πόλη έχει τα δικά της ξεχωριστά αιτήματα. Μεταξύ όλων αυτών, υπάρχει μια πολύ ορατή και ενεργητική συμμετοχή αντιεξουσιαστικών, αναρχικών και αυτόνομων συλλογικοτήτων. Ορισμένοι αναρχικοί έχουν οργανωθεί και συγκεντρώνουν πόρους για να δημιουργήσουν ένα δίκτυο ασφαλών καταφυγίων για διαδηλωτές και ακτιβιστές πρώτης γραμμής που κινδυνεύουν.

Υπάρχουν δύο επαναστατικές διακυρήξεις: μία από τον Σοσιαλιστικό Σύνδεσμο (PS) και μία άλλη από συλλογικότητες του ελευθεριακού χώρου που έχουν σχηματίσει ένα αποκεντρωμένο δίκτυο το οποίο εξέδωσε τη Διακήρυξη της Ινδονησιακής Ομοσπονδιακής Επανάστασης του 2025. Στη διακύρυξη αυτή ζητούν τη διάλυση του ενιαίου κράτους και την αντικατάσταση του κοινοβουλίου με έναν Δημοκρατικό Συνομοσπονδισμό χιλιάδων λαϊκών συμβουλίων για την εφαρμογή της άμεσης δημοκρατίας.

Οι “προοδευτικοί φιλελεύθεροι” έχουν ένα πιο μεταρρυθμιστικό κάλεσμα. Τέλος, οι εξεγερσιακοί αναρχικοί, οι ατομικιστές και οι μετα-αριστεροί επικεντρώνονται σε επιθέσεις και συγκρούσεις στους δρόμους, ζητώντας την καταστροφή του κράτους, αλλά χωρίς να ασχολούνται με πλατφόρμες ή προγράμματα.

Ακολουθεί το κείμενο της Διακήρυξης της Ινδονησιακής Ομοσπονδιακής Επανάστασης:

Διακήρυξη της Ινδονησιακής Ομοσπονδιακής Επανάστασης 2025

1. Απομάκρυνση των Prabowo-Gibran (ο πρόεδρος και ο αντιπρόεδρος της Ινδονησίας), διάλυση του Υπουργικού Συμβουλίου και κατάργηση του προεδρικού συστήματος.
2. Διάλυση της Βουλής των Αντιπροσώπων και ίδρυση Λαϊκών Συμβουλίων σε κάθε χωριό/υποπεριφέρεια.
3. Αφοπλισμός και διάλυση των Ινδονησιακών Εθνικών Ενόπλων Δυνάμεων (TNI) και της Ινδονησιακής Εθνικής Αστυνομίας (POLRI), ενίσχυση της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας και σχηματισμός/εξοπλισμός δυνάμεων πολιτικής αυτοάμυνας (Hansip ως λαϊκή πολιτοφυλακή) υπό την εξουσία κάθε λαϊκού συμβουλίου.
4. Αποστρατιωτικοποίηση του κρατικού προϋπολογισμού: κατάργηση του προϋπολογισμού TNI-POLRI, μεταφορά του εξ ολοκλήρου στην υγεία, την εκπαίδευση, την ανάπτυξη δημόσιων εγκαταστάσεων και τα ταμεία των χωριών που διαχειρίζονται από λαϊκά συμβούλια.
5. Διάλυση του κράτους και αντικατάστασή του με το σύστημα του Ινδονησιακού Δημοκρατικού Συνομοσπονδισμού. Αφήστε τον λαό να αυτοκυβερνηθεί μέσω του φεντεραλισμού και της άμεσης δημοκρατίας. 

Μέσω αυτής της δήλωσης, υποστηρίζουμε την κατάργηση των κοινοβουλευτικών και προεδρικών συστημάτων που βασίζονται σε γενικές εκλογές και πολιτικά κόμματα.

Η διακήρυξή μας ενθαρρύνει τον σχηματισμό του Ινδονησιακού Δημοκρατικού Συνομοσπονδισμού. Δεν θέλουμε να επαναλάβουμε το ίδιο λάθος της αντικατάστασης ενός ξένου αποικιστή με έναν ιθαγενή αποικιστή (1945) και της αντικατάστασης ενός ιθαγενή αποικιστή με έναν άλλο ιθαγενή αποικιστή (1965 και 1998).

Υποστηρίζουμε την αποκεντρωμένη διαβούλευση από κάτω προς τα πάνω και την επίτευξη συναίνεσης και ενθαρρύνουμε την πλήρη αυτονομία με ποικιλομορφία σε κάθε περιοχή.

Καλούμε σε πολιτική ανυπακοή και ανοιχτή εξέγερση όλο τον ινδονησιακό λαό. Διαδώστε το ακόλουθο μήνυμα.

Καλούμε κάθε χωριό/υποπεριφέρεια να σχηματίσει το δικό του λαϊκό συμβούλιο και δηλώνουμε ότι οι καταπιεστικοί νόμοι και κανονισμοί του κράτους δεν ισχύουν πλέον εντός της δικαιοδοσίας κάθε λαϊκού συμβουλίου.

Καλούμε όλα τα μέλη των Ινδονησιακών Εθνικών Ενόπλων Δυνάμεων και της Εθνικής Αστυνομίας να λιποτακτήσουν και να καταθέσουν τα όπλα τους, στη συνέχεια να υποταχθούν στην εξουσία του πλησιέστερου Λαϊκού Συμβουλίου στην περιοχή τους και να ενταχθούν στην λαϊκή πολιτοφυλακή της συνομοσπονδίας.

Ζητούμε την ανάληψη και λειτουργία όλων των κρατικών υποδομών και των εγκαταστάσεων δημοσίων υπηρεσιών από τους εργαζομένους τους, με απαλλαγή από το κόστος για αόριστο χρονικό διάστημα κατά τη διάρκεια της Επανάστασης.

Ζητούμε δημόσια δίκη από τον λαό κατά του αρχηγού του κράτους και των μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων της Ινδονησίας. Επανάσταση, 100% Ανεξαρτησία.

Σάββατο, 30 Αυγούστου 2025

Πηγές:

https://sea.theanarchistlibrary.org/library/crimethinc-voices-from-the-uprising-in-indonesia-en

https://www.theguardian.com/world/2025/sep/02/indonesia-protests-explained-start-how-has-the-government-responded

https://www.dw.com/en/indonesia-protests-continue-despite-crackdown-and-deaths/a-73833183

Bubarkan Parlemen! Update tentang Gelombang Pemberontakan di Indonesia / Abolish Parliament! Update on the Wave of Rebellion in Indonesia

The post Για την τρέχουσα εξέγερση στην Ινδονησία: Διακήρυξη της Ινδονησιακής Ομοσπονδιακής Επανάστασης 2025 first appeared on Aυτολεξεί.

Μια από τις πιο αξιοσημείωτες πτυχές για όσους μελετούν τον Πόλεμο των Χωρικών, το μεγάλο επαναστατικό κίνημα που σάρωσε την κεντρική Γερμανία το 1524 και το 1525, είναι το γεγονός ότι οι διεκδικήσεις του έχουν καταγραφεί με μεγάλη λεπτομέρεια. Τα πιο γνωστά εξ αυτών είναι τα αιτήματα που συγκεντρώθηκαν στα «Δώδεκα Άρθρα», τα οποία γράφτηκαν στη γερμανική πόλη Μέμινγκεν από εκπροσώπους των στρατών των αγροτών τον Μάρτιο του 1525. Και υπάρχουν αμέτρητα παρόμοια έγγραφα.

Στα αιτήματά τους, οι επαναστατημένοι αγρότες διατύπωσαν την αντίθεσή τους στη δουλοπαροικία, την εκμετάλλευση και την καταπίεση. Επειδή όμως ο πλούτος στη φεουδαρχική κοινωνία ήταν βασισμένος στην ιδιοκτησία της γης, έπρεπε επίσης να υπογραμμίσουν άλλη μια θεμελιώδη πτυχή της εκμετάλλευσής τους – τη σχέση της κοινωνίας με τον φυσικό κόσμο. Κομμάτια αυτής της ιδέας φανερώνονται στα αιτήματά τους σχετικά με τις ενοικιάσεις και την πρόσβαση στη γη. Αλλά και πιο συγκεκριμένα, ο αγροτικός κόσμος συχνά έθετε αιτήματα που τόνιζαν τη σχέση του με τη φύση και τον τρόπο με τον οποίο πίστευε ότι έπρεπε να τη χρησιμοποιεί. Δύο από τα «Δώδεκα Άρθρα» το καθιστούν ξεκάθαρο:

«Έως τώρα υπήρχε η συνήθεια να μην επιτρέπεται σε κανέναν φτωχό να πιάνει ελάφια ή άγρια πτηνά ή ψάρια σε τρεχούμενα νερά, πράγμα που μας φαίνεται αρκετά απρεπές και αντιαδελφικό, καθώς και εγωιστικό και μη συμβατό με τον Λόγο του Θεού. Σε ορισμένα μέρη, οι αρχές προς μεγάλη μας ενόχληση και ζημία, επιτρέπουν απερίσκεπτα στα ζώα να καταστρέφουν μάταια τις καλλιέργειές μας, τις οποίες ο Θεός βοηθά να αναπτυχθούν για το καλό του ανθρώπου, και παράλληλα περιμένουν από εμάς να μείνουμε άπραγοι».

Το Άρθρο συνεχίζει:

«Όταν ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο, του έδωσε την επικυριαρχία πάνω σε όλα τα ζώα, τα πουλιά που βρίσκονται στον αέρα και τα ψάρια στο νερό. Συνεπώς, επιθυμούμε, αν κάποιος άνθρωπος [θεωρεί ότι] έχει την ιδιοκτησία των υδάτων, να μας αποδείξει με αξιόπιστα έγγραφα ότι αυτό του το δικαίωμα αποκτήθηκε ακούσια μέσω αγοράς… ενώ όποιος δεν μπορεί να προσκομίσει τέτοιου είδους στοιχεία, θα πρέπει ως δείγμα καλής θελήσεως να παραιτηθεί από τη διεκδίκησή του.

Το Πέμπτο Άρθρο αναπτύσσει περισσότερο το θέμα:

«Μας θίγει το θέμα της κοπής των ξύλων, αφού οι ευγενείς έχουν οικειοποιηθεί όλα τα δάση για τον εαυτό τους… Η γνώμη μας είναι πως τα ξύλα που έχουν πέσει στα χέρια ενός άρχοντα, είτε πνευματικού είτε κοσμικού, αν δεν έχουν αγοραστεί δεόντως, θα πρέπει να επιστραφούν στην κοινότητα. Θα έπρεπε, επίσης, κάθε μέλος της κοινότητας να είναι ελεύθερο να παίρνει όσα καυσόξυλα χρειάζεται για το σπίτι του».

Και αναφέρεται ξανά το ζήτημα της ιδιωτικής ιδιοκτησίας των φυσικών πόρων – αν και δεν αμφισβητείται συνολικά, αλλά περισσότερο η άδικη ιδιοποίηση:

«Αν το δάσος –παρότι αρχικά κατασχέθηκε άδικα– αργότερα πουλήθηκε κανονικά, ας διευθετηθεί το ζήτημα με φιλικό πνεύμα και σύμφωνα με τις Γραφές».

Το Δέκατο Άρθρο αντιτίθεται στην περίφραξη (ιδιωτικοποίηση) της γης και των πόρων:

«Μας θίγει η οικειοποίηση λιβαδιών και αγρών από ιδιώτες, όταν αυτά κάποτε άνηκαν σε κάποια κοινότητα. Όλα αυτά, θα τα πάρουμε πίσω στα χέρια μας».

Δεν ήταν μόνο στα Δώδεκα Άρθρα που διατυπώθηκαν αυτές και παρόμοιες απαιτήσεις. Στα εξήντα δύο άρθρα των χωρικών του Στούλινγκεν [Stühlingen], μιας περιοχής που η εξέγερση ξεκίνησε για πρώτη φορά το καλοκαίρι του 1524, οι αγρότες διατύπωσαν μια σειρά από παράπονα ειδικά για το πώς τους επιτρεπόταν ή περιοριζόταν η χρήση των φυσικών πόρων:

Άρθρο 14: «Το δάσος της κοινότητας και άλλες δασώσεις περιοχές έχουν αφαιρεθεί από το δικαίωμά μας στη χρήση, σε αντίθεση με την αρχαία παράδοση».

Άρθρο 16: «Έχουμε πολλά κτήματα και λιβάδια ελεύθερης κυριότητας μέσα από τα οποία ρέει τρεχούμενο νερό -αυτό το χρησιμοποιούσαμε μέχρι τώρα όπως χρειαζόμασταν, για το άλεσμα ή για να ποτίσουμε τα λιβάδια, όπως και τα νερά που είναι κοινά για όλους- αλλά τα τελευταία χρόνια οι άρχοντες μας τα έχουν αποκλείσει και δεν μας αφήνουν να τα χρησιμοποιούμε. Αντιθέτως, τα νοικιάζουν σε ψαράδες, οι οποίοι στη συνέχεια κάνουν σημαντική ζημιά στα κτήματά μας».

Άρθρο 28: «Μας έχει απαγορευτεί να καθαρίζουμε και να καίμε άχυρα και ζιζάνια σε βοσκοτόπια και λιβάδια την άνοιξη, σε αντίθεση με την παράδοση».

Στο 42ο άρθρο τους, οι αγρότες του Στούλινγκεν παραπονέθηκαν ότι οι άρχοντες μπορούσαν να τοποθετούν φράχτες για να δημιουργούν κυνηγετικά καταφύγια πάνω στη γη τους. Όμως οι χωρικοί δεν μπορούσαν να τα αφαιρέσουν χωρίς να τιμωρηθούν, και τα θηράματα κατέστρεφαν τις καλλιέργειές τους.

Εκατοντάδες παρόμοια παραδείγματα μπορούν να βρεθούν σε δεκάδες άλλα έγγραφα εξεγερμένων αγροτών. Η γη, το νερό, οι φυσικοί πόροι, τα άγρια ζώα και η πεσμένη ξυλεία είχαν γίνει σημεία ταξικής πάλης, καθώς οι γαιοκτήμονες περιόριζαν, ιδιωτικοποιούσαν και έλεγχαν τη φύση προς το συμφέρον τους. Αυτή η διαδικασία ήταν συνεχής και συχνά σήμαινε την καταστροφή ή την κατάργηση των εθιμικών δικαιωμάτων στα οποία οι αγρότες βασίζονταν για αιώνες.

Αυτή η διαδικασία δεν πρέπει να μας κάνει εντύπωση. Τέτοια περιστατικά λάμβαναν χώρα σε όλη την Ευρώπη. Αντικατόπτριζαν τις αλλαγές στη φεουδαρχική οικονομία, όπου κομμάτια της κοινωνίας έβλεπαν όλο και περισσότερο τις ιδιωτικές επιχείρησης ως τρόπο μεγιστοποίησης του πλούτου τους. Οι απαρχές του καπιταλισμού, υπό αυτό το πρίσμα, έσπερναν τους σπόρους μιας μεγάλης εξέγερσης, λόγω της αντίφασης μεταξύ των οικονομικών συμφερόντων των φεουδαρχικών άρχουσων τάξεων και του τρόπου με τον οποίο οι αγρότες ήθελαν να χρησιμοποιούν τη φύση για τις κοινότητές τους.

Σε μια πρόσφατη περιγραφή της εξέγερσης, η Lyndal Roper τοποθετεί τις διεκδικήσεις σχετικά με τη χρήση της φύσης στο επίκεντρο της εξέγερσης. Γράφει, «για τους αγρότες, η γη ήταν ένα εργασιακό περιβάλλον, για τους άρχοντες ήταν τόπος αναψυχής και ένας πόρος που μπορούσε να γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης με σκοπό το κέρδος». Αναφέρει ότι οι αγρότες «ήθελαν οι αποφάσεις να λαμβάνονται συλλογικά και οι φυσικοί πόροι να διαχειρίζονται με σεβασμό στο περιβάλλον, το οποίο και είχε δημιουργηθεί από τον Θεό». Αργότερα αναφέρει πως «τα παράπονα των αγροτών επικεντρώνονταν γύρω από την οικολογία και τη δημιουργία την ίδια». Άλλες οικονομικές αλλαγές είχαν επίσης τις επιπτώσεις τους. Όπως σημειώνει η Roper, οι εξορύξεις ρύπαιναν τα ποτάμια. Η ανάγκη για καύσιμα προς χρήση του αυξανόμενου αριθμού βιομηχανικών διεργασιών μικρής κλίμακας είχε αντίκτυπο στα δάση.

Αυτός ήταν ένας κόσμος όπου η φύση υπήρχε για τη χρήση της από τους ανθρώπους, οι οποίοι βρισκόντουσαν από πάνω και ξέχωρα από τη χλωρίδα και την πανίδα. Ένα καλό παράδειγμα αυτής της σκέψης μάς δίνεται από τον Keith Thomas, ο οποίος παραθέτει ένα ποίημα του 17ου αιώνα:

«Ο φασιανός, η πέρδικα και ο κορυδαλλός
πέταξαν μέχρι το σπίτι σου, όπως στη Κιβωτό.
Το πρόθυμο βόδι ήρθε από μόνο του για σφαγή,
μαζί με το αρνί.
Και κάθε κτήνος έφερε εκεί
τον Εαυτό του, ως προσφορά…»

Ο Thomas αναφέρεται συγκεκριμένα στην Αγγλία [των βασιλικών οίκων] των Τυδώρ και των Στιούαρτ, αλλά οι ιδέες του ταυτίζονται και με τη Γερμανία του 16ου αιώνα. Η θεολογία δίδασκε πως η φύση είχε δοθεί από τον Θεό προς χρήση της ανθρωπότητας. Κάθε φυτό και ζώο είχε τον δικό του συγκεκριμένο ρόλο. Το 1653, ο Herny More μπορούσε να γράψει πως τα ζώα ζούσαν μόνο «μέχρι να χρειαστεί να τα φάμε». Όπως συνεχίζει ο Thomas: «Η σύγχρονη θεολογία παρείχε έτσι τα ηθικά θεμέλια για την υπεροχή του ανθρώπου πάνω στη φύση, η οποία από τις αρχές της νεότερης εποχής είχε ήδη γίνει ο αποδεκτός στόχος του ανθρώπινου μόχθου. Η κυρίαρχη θρησκευτική παράδοση δεν είχε καμία σχέση με τη “λατρεία” της φύσης που πολλές ανατολίτικες θρησκείες διατηρούσαν».

Ο αγώνας των αγροτών για τον έλεγχο της φύσης και των πόρων πρέπει να γίνει κατανοητός σε αυτό ακριβώς το ιδεολογικό πλαίσιο. Η Roper υποστηρίζει πως αυτό δεν ήταν «μια οικολογία της διατήρησης [conservationist]με τη σύγχρονη έννοια, καθώς θεωρούσε ότι το περιβάλλον υπήρχε για να χρησιμοποιείται από τους ανθρώπους». Ωστόσο, μας λέει, μπορούσε να οδηγήσει σε μια κατανόηση ότι το περιβάλλον έπρεπε να προστατεύεται, για το καλό της κοινότητας και όχι για το ατομικό κέρδος.

Από την άλλη, η άρχουσα τάξη κινούταν προς την αντίθετη κατεύθυνση. Η προσέγγισή της για τη φύση, ως κάτι που θα έπρεπε να αξιοποιείται με σκοπό το κέρδος, ταιριάζει με την κυρίαρχη ιδεολογική προσέγγιση σήμερα. Ήταν η αρχή μιας αντίληψης για τη φύση που –καθώς οι καπιταλιστικές οικονομικές σχέσεις εξελίσσονταν περαιτέρω και τελικά υπερίσχυαν της παλιάς τάξης πραγμάτων– θα έβλεπε μια κατάσταση όπου η φύση ήταν απλώς ένα μέρος της παραγωγικής διαδικασίας.

Όπως έγραψε ο Μαρξ στο Grundrisse, με την έλευση του καπιταλισμού, «για πρώτη φορά, η φύση γίνεται καθαρά ένα αντικείμενο για την ανθρωπότητα, καθαρά ένα ζήτημα χρησιμότητας· παύει να αναγνωρίζεται ως μια δύναμη από μόνη της· και η θεωρητική ανακάλυψη των αυτόνομων νόμων της εμφανίζεται απλώς ως ένα τέχνασμα για να την υποτάξει στις ανθρώπινες ανάγκες, είτε ως αντικείμενο κατανάλωσης είτε ως μέσο παραγωγής”.

Ωστόσο, θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και να μην απορρίψουμε εντελώς και την προσέγγιση των αγροτών απέναντι στη φύση. Το όραμά τους για ένα μετα-επαναστατικό τοπίο δημοκρατικών αγροτικών κοινοτήτων, όπου η εξουσία των φεουδαρχών θα είχε καταστραφεί και οι κοινότητες στα χωριά θα ήταν σε θέση να διαχειρίζονται τη δική τους σχέση με τη φύση προς όφελος του συλλογικού, βρίσκεται πολύ κοντά σε ένα σύγχρονο σοσιαλιστικό όραμα για μια μετα-καπιταλιστική κοινωνία.

Το πρόβλημα ήταν, όπως επεσήμανε ο Φρίντριχ Ένγκελς στη δική του αφήγηση για τον Πολέμο των Χωρικών, πως η οικονομική βάση για μια τέτοια κοινοτική [communal]κοινωνία δεν υπήρχε ακόμη. Οι αγρότες δεν είχαν τη δυνατότητα να νικήσουν τους φεουδάρχες στην ύπαιθρο και οι πόλεις δεν ήταν ακόμη κέντρα πιθανής εξουσίας της εργατικής τάξης. Παρ’ όλα αυτά, οι Γερμανοί αγρότες του 1525 παραμένουν πηγή έμπνευσης, καθώς διατύπωσαν την επιθυμία τους να αξιοποιήσουν τον φυσικό κόσμο και τους πόρους του προς όφελος όλων, καταργώντας τη δουλοπαροικία και νικώντας τη φεουδαρχία.

Το ζήτημα σήμερα, όπως ακριβώς ίσχυε και για τους αγρότες του 1525, ήταν η εξουσία. Ποιοι είχαν την εξουσία να ελέγχουν τους φυσικούς πόρους και πώς θα μπορούσε αυτή η εξουσία να τους αφαιρεθεί προς όφελος της ανθρωπότητας;

Μεταγενέστεροι στοχαστές και ακτιβιστές, όπως ο Καρλ Μαρξ, θα ανέπτυσσαν πλήρως μια κριτική της σχέσης του καπιταλισμού με τη φύση και του τρόπου με τον οποίο η φύση ενσωματώθηκε στη διαδικασία συσσώρευσης κεφαλαίου. Θα βασίζονταν στις ιδέες και την επαναστατική δραστηριότητα προσωπικοτήτων όπως ο Michael Gaismair, ο οποίος ονειρεύτηκε και αγωνίστηκε για έναν κόσμο όπου η γη και η εργασία θα μπορούσαν να οργανωθούν έτσι ώστε οι φτωχότεροι να μπορούν «να έχουν όχι μόνο τροφή και νερό, αλλά και ρούχα και όλα τα απαραίτητα» και «η γη να γίνει πιο υγιής» μέσω της ορθολογικής διαχείρισης των ελών και των βάλτων. Ή στην προσωπικότητα του Τόμας Μύντσερ, ο οποίος οδηγήθηκε στο να εξεγερθεί εξαιτίας «των εικασιών των αρχόντων και των πριγκίπων μας ότι όλα τα πλάσματα είναι ιδιοκτησία τους. Τα ψάρια στο νερό, τα πουλιά στον αέρα, τα φυτά στην επιφάνεια της Γης».

The post O Πόλεμος των Χωρικών στη Γερμανία (1524–1525): 500 χρόνια από την εξέγερση first appeared on Aυτολεξεί.

Θυμός. Εκφράζουμε τον θυμό μας. Τον θυμό μας ενάντια στη στρατιωτικοποίηση του κόσμου, τον θυμό μας ενάντια στην υπερθέρμανση του πλανήτη που μας απειλεί με πόνο και εξαφάνιση, τον θυμό μας ενάντια στην απάνθρωπη μεταχείριση των μεταναστών, τον θυμό μας ενάντια στους πολέμους, τον θυμό μας ενάντια στις γυναικοκτονίες και σε κάθε βία της πατριαρχίας.

Αλλά όχι μόνο θυμός. Ελπίδα. Ερχόμαστε όχι μόνο επειδή είμαστε θυμωμένοι, αλλά επειδή θέλουμε να αλλάξουμε τα πράγματα. Η ελπίδα είναι η μεγάλη δύναμη που μας ωθεί. Όχι μια χαζοχαρούμενη ελπίδα, όχι μια κενή ευχή, αλλά μια οργισμένη ελπίδα. Μια αποφασιστική, αιτιολογημένη ελπίδα ότι μπορούμε, ότι πρέπει και θα αλλάξουμε τον κόσμο. […]

Απελπισία: η αποφασιστικότητα να αλλάξει μια κακή ή επικίνδυνη κατάσταση. Εδώ είμαστε, σε μια πολύ κακή και επικίνδυνη κατάσταση. Οι Ζαπατίστας την αποκαλούν καταιγίδα – la Tormenta.

Την αισθανόμαστε παντού γύρω μας, ακούμε τους ανέμους να ουρλιάζουν όλο και πιο δυνατά κάθε μέρα που περνά. Και ξέρουμε ότι είναι πιθανό να γίνει πολύ χειρότερη, ότι μπορεί να οδηγήσει σε πολύ μεγαλύτερη καταστροφή, ακόμη και στην εξαφάνιση της ανθρωπότητας.

Η απελπισία είναι η ελπίδα μέσα στην καταιγίδα, η ελπίδα μέσα και ενάντια στην καταιγίδα, η ελπίδα μέσα και πέρα από την καταιγίδα. Δεν θέλουμε απλώς να επιβιώσουμε από την καταιγίδα, αλλά να τη σταματήσουμε και να δημιουργήσουμε κάτι άλλο.

Σε ένα συνέδριο των Ζαπατίστας, ο Μάρκος φαντάζεται μια τηλεφωνική συνομιλία με ένα νεαρό κορίτσι που ζει στο μέλλον, σε 120 χρόνια από τώρα. Οι ψηφιακά εξελιγμένοι σύντροφοι που οργάνωσαν τη ροή του συνεδρίου κατάφεραν να δημιουργήσουν μια σύνδεση με μια κοινότητα του έτους 2145. Είναι ένα νεαρό κορίτσι που απαντά στο τηλέφωνο και ο Μάρκος ρωτά «πώς είσαι;». Η κοπέλα απαντά «εξαρτάται». Ο Marcos βρίζει, καθώς εύχεται να ήταν κάποιος ενήλικας αυτός που σήκωσε το τηλέφωνο. «Τι εννοείς, εξαρτάται;» ρωτά. Η κοπέλα απαντά: «Εξαρτάται από σένα», και η σύνδεση χάνεται.

Εξαρτάται από εσάς, δηλαδή εξαρτάται από εμάς, από την ικανότητά μας να οργανώσουμε την απελπισία μας, την απελπισία που μας έφερε εδώ σήμερα. Το είδος της ζωής που θα ζήσουν τα εγγόνια μας, και το αν θα υπάρξουν ποτέ, εξαρτάται από εμάς.

Θέλουμε να κερδίσουμε. Φαίνεται σχεδόν σοκαριστικό να το λέμε αυτό, είμαστε τόσο συνηθισμένοι να χάνουμε. Αλλά τώρα θέλουμε να κερδίσουμε και πρέπει να κερδίσουμε. Πρέπει να σταματήσουμε τη δυναμική που καταστρέφει τον κόσμο, θέλουμε το κορίτσι σε 120 χρόνια να έχει μια ζωή. Και να έχει μια ζωή ελευθερίας και ευτυχίας.

Βίντεο από ολόκληρη την ομιλία:

The post Τζον Χόλογουεϊ: Προοπτικές στην καταιγίδα first appeared on Aυτολεξεί.

45 χρόνια μετά τη λαϊκή εξέγερση και την Κομμούνα της Γκουάνγκτζου, που απαίτησε τον τερματισμό της στρατιωτικής κυριαρχίας της Νότιας Κορέας, επανεξετάζουμε ένα γεγονός που είναι συγκρίσιμο μόνο, σύμφωνα με τον Τζορτζ Κατσιαφίκας, με την Παρισινή Κομμούνα ή που μπορεί να γίνει κατανοητό μόνο σε αυτό που η συγγραφέας Χαν Κανγκ αποκαλεί «την “απόλυτη κοινότητα” των αυτοδιοικούμενων πολιτών». (Διάλεξη για το βραβείο Νόμπελ, 2024)

Τους δύο τελευταίους αιώνες, δύο γεγονότα ξεχωρίζουν ως μοναδικοί φάροι της αυθόρμητης ικανότητας χιλιάδων απλών ανθρώπων να αυτοκυβερνώνται:  η Παρισινή Κομμούνα του 1871 και η Λαϊκή Εξέγερση της Γκουάνγκτζου το 1980.

Και στις δύο πόλεις, ένας άοπλος πληθυσμός, σε αντίθεση με τις δικές του κυβερνήσεις, ουσιαστικά απέκτησε τον έλεγχο του αστικού χώρου και τον διατήρησε παρά την παρουσία καλά οπλισμένων στρατιωτικών δυνάμεων που επιδίωκαν να αποκαταστήσουν τον «νόμο και την τάξη». Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι στάθηκαν στο ύψος των περιστάσεων και δημιούργησαν λαϊκά όργανα πολιτικής εξουσίας που αντικατέστησαν αποτελεσματικά και αποδοτικά τις παραδοσιακές μορφές διακυβέρνησης. Τα ποσοστά εγκληματικότητας μειώθηκαν κατακόρυφα κατά την περίοδο της απελευθέρωσης και οι άνθρωποι ένιωσαν πρωτόγνωρες μορφές συγγένειας μεταξύ τους.

Οι απελευθερωμένες πραγματικότητες των Κομμούνων στο Παρίσι και την Γκουάνγκτζου έρχονται σε αντίθεση με τον ευρέως διαδεδομένο μύθο ότι οι άνθρωποι είναι ουσιαστικά κακοί και ως εκ τούτου χρειάζονται ισχυρές κυβερνήσεις για να διατηρήσουν την τάξη και τη δικαιοσύνη. Αντίθετα, η συμπεριφορά των πολιτών κατά τη διάρκεια αυτών των στιγμών απελευθέρωσης αποκάλυψε μια έμφυτη ικανότητα αυτοκυβέρνησης και συνεργασίας. Ήταν οι δυνάμεις της κυβέρνησης, όχι ο ακυβέρνητος λαός, που ενήργησαν με μεγάλη βιαιότητα και αδικία.

Τα γεγονότα στην Γκουάνγκτζου [Gwangju] εκτυλίχθηκαν μετά την ανατροπή του δικτάτορα της Νότιας Κορέας. Ο Παρκ Τσουνγκ-Χι δολοφονήθηκε από τον ίδιο του τον αρχηγό των μυστικών υπηρεσιών. Μέσα στην ευφορία που επικράτησε μετά την πτώση του Παρκ, οι φοιτητές ηγήθηκαν ενός τεράστιου κινήματος για τη δημοκρατία, αλλά ο στρατηγός Τσουν Ντου-Χουάν κατέλαβε την εξουσία και απείλησε με βία αν οι διαμαρτυρίες συνεχίζονταν.

Σε όλη την Κορέα, με μοναδική εξαίρεση την Γκουάνγκτζου, οι άνθρωποι παρέμειναν στα σπίτια τους. Με την έγκριση των Ηνωμένων Πολιτειών, η νέα στρατιωτική κυβέρνηση αποδέσμευσε από τα μέτωπα της αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης (DMZ) μερικούς από τους πιο έμπειρους αλεξιπτωτιστές, για να δώσουν ένα μάθημα στην Κουανγκτζού. Όταν αυτοί οι στρατιώτες έφτασαν στην πόλη, τρομοκράτησαν τον πληθυσμό με τρόπους αδιανόητους. Στις πρώτες αντιπαραθέσεις το πρωί της 18ης Μαΐου, ειδικά σχεδιασμένα ρόπαλα έσπασαν τα κεφάλια ανυπεράσπιστων φοιτητών. Καθώς οι διαδηλωτές έτρεχαν για την ασφάλειά τους και ανασυντάσσονταν, οι αλεξιπτωτιστές επιτέθηκαν άγρια: «Μια ομάδα στρατευμάτων επιτέθηκε σε κάθε φοιτητή ξεχωριστά. Του έσπαγαν το κεφάλι, τον χτυπούσαν στην πλάτη και τον κλωτσούσαν στο πρόσωπο. Όταν οι στρατιώτες τελείωσαν, ο τόπος έμοιαζε με ένα σωρό ρούχα σε σάλτσα κρέατος» [Lee Jae-Eui, Kwangju Diary: Beyond Death, Beyond the Darkness of the Age, σελ. 46]. Τα πτώματα στοιβάζονταν σε φορτηγά, όπου οι στρατιώτες συνέχιζαν να τα χτυπούν και να τα κλωτσούν. Μέχρι τη νύχτα, οι αλεξιπτωτιστές είχαν στήσει στρατόπεδα σε πολλά πανεπιστήμια.

Καθώς οι φοιτητές αντεπιτίθονταν, οι στρατιώτες χρησιμοποίησαν ξιφολόγχες εναντίον τους και συνέλαβαν δεκάδες ακόμη άτομα, πολλά από τα οποία ξεγυμνώθηκαν, βιάστηκαν και κακοποιήθηκαν περαιτέρω. Ένας στρατιώτης σήκωσε την ξιφολόγχη του προς τους συλληφθέντες φοιτητές και τους φώναξε: «Αυτή είναι η ξιφολόγχη που χρησιμοποίησα για να κόψω το στήθος σαράντα γυναικών Βιετκόνγκ [στο Βιετνάμ]!» Ολόκληρος ο πληθυσμός σοκαρίστηκε από τη φοβερή αντίδραση των αλεξιπτωτιστών. Οι αλεξιπτωτιστές ήταν τόσο εκτός ελέγχου που μαχαίρωσαν μέχρι θανάτου ακόμη και τον διευθυντή πληροφοριών του αστυνομικού τμήματος, ο οποίος προσπάθησε να τους κάνει να σταματήσουν να κακοποιούν τους ανθρώπους. [Kwangju Diary, σελ. 79]

Παρά τους σφοδρούς ξυλοδαρμούς και τις εκατοντάδες συλλήψεις, οι φοιτητές ανασυντάσσονταν συνεχώς και αντιστέκονταν με πείσμα. Καθώς η πόλη κινητοποιούνταν την επόμενη μέρα, ο αριθμός των ανθρώπων από όλα τα κοινωνικά στρώματα μείωσε το ποσοστό των φοιτητών μεταξύ των διαδηλωτών [The May 18 Kwangju Democratic Uprising, σελ. 127].

Αυτή η αυθόρμητη γενιά ενός λαϊκού κινήματος ξεπέρασε τις παραδοσιακές διαιρέσεις μεταξύ πόλης και πανεπιστημιακής κοινότητας – μια από τις πρώτες ενδείξεις της γενίκευσης της εξέγερσης.

Οι αλεξιπτωτιστές κατέφυγαν για άλλη μια φορά στην άκαρδη βαρβαρότητα – σκοτώνοντας και ακρωτηριάζοντας ανθρώπους που τύχαινε να συναντήσουν στους δρόμους. Ακόμη και οδηγοί ταξί και λεωφορείων που προσπαθούσαν να βοηθήσουν τους τραυματίες και τους αιμορραγούντες μαχαιρώθηκαν, ξυλοκοπήθηκαν και σε ορισμένες περιπτώσεις σκοτώθηκαν. Μερικοί αστυνομικοί προσπάθησαν κρυφά να απελευθερώσουν αιχμαλώτους, και αυτοί επίσης χτυπήθηκαν με ξιφολόγχες [Kwangju Diary, σελ. 113]. Πολλοί αστυνομικοί απλώς επέστρεψαν στα σπίτια τους, ενώ ο αρχηγός της αστυνομίας αρνήθηκε να διατάξει τους άνδρες του να πυροβολήσουν τους διαδηλωτές, παρά την επιμονή του στρατού να το κάνει.

Ο κόσμος αντεπιτέθηκε με πέτρες, ρόπαλα, μαχαίρια, σωλήνες, σιδερένιες ράβδους και σφυριά εναντίον 18.000 αστυνομικών των Μονάδων Αποκατάστασης Τάξης και πάνω από 3.000 αλεξιπτωτιστών. Αν και πολλοί άνθρωποι σκοτώθηκαν, η πόλη αρνήθηκε να ηρεμήσει. Στις 20 Μαΐου, δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά μια εφημερίδα με τίτλο Militants’ Bulletin, παρέχοντας ακριβείς ειδήσεις – σε αντίθεση με τα επίσημα μέσα ενημέρωσης. Στις 5:50 μ.μ., ένα πλήθος 5.000 ατόμων κατάφερε να ξεπεράσει ένα αστυνομικό οδόφραγμα. Όταν οι αλεξιπτωτιστές τους απώθησαν, συγκεντρώθηκαν ξανά και κάθισαν σε έναν δρόμο. Στη συνέχεια, επέλεξαν εκπροσώπους για να προσπαθήσουν να διασπάσουν περαιτέρω την αστυνομία από τον στρατό. Το βράδυ, η πορεία ξεπέρασε τους 200.000 ανθρώπους σε μια πόλη με πληθυσμό τότε 700.000 κατοίκους. Το τεράστιο πλήθος ένωσε εργάτες, αγρότες, φοιτητές και ανθρώπους από όλα τα κοινωνικά στρώματα. Εννέα λεωφορεία και πάνω από διακόσια ταξί ηγήθηκαν της πομπής στη Λεωφόρο Kumnam, την εμπορική περιοχή του κέντρου της πόλης. Για άλλη μια φορά, οι αλεξιπτωτιστές επιτέθηκαν άγρια, και αυτή τη φορά ολόκληρη η πόλη αντεπιτέθηκε. Κατά τη διάρκεια της νύχτας, αυτοκίνητα, τζιπ, ταξί και άλλα οχήματα πυρπολήθηκαν και σπρώχτηκαν προς τις στρατιωτικές δυνάμεις. Αν και ο στρατός επιτέθηκε επανειλημμένως, η βραδιά κατέληξε σε αδιέξοδο στην Πλατεία Δημοκρατίας. Στον σιδηροδρομικό σταθμό, πολλοί διαδηλωτές σκοτώθηκαν, και στο Επαρχιακό Μέγαρο δίπλα στην Πλατεία Δημοκρατίας, οι αλεξιπτωτιστές άνοιξαν πυρ εναντίον του πλήθους με M-16, σκοτώνοντας πολλούς άλλους.

Τα λογοκριμένα μέσα ενημέρωσης δεν είχαν αναφέρει καν τις δολοφονίες. Αντ’ αυτού, ψευδείς αναφορές για βανδαλισμούς και μικρές αστυνομικές ενέργειες ήταν οι ειδήσεις που κατασκεύασαν. Η βαρβαρότητα του στρατού δεν αναφέρθηκε καθόλου. Αφού τα νυχτερινά δελτία ειδήσεων ξανά δεν κατάφεραν να ενημερώσουν επαρκώς για την όλη κατάσταση, χιλιάδες άνθρωποι περικύκλωσαν το κτίριο των μέσων ενημέρωσης του MBC. Σύντομα η διεύθυνση του σταθμού και οι στρατιώτες που τον φρουρούσαν υποχώρησαν και το πλήθος εισέβαλε μέσα. Μην μπορώντας να θέσουν σε λειτουργία τις εγκαταστάσεις μετάδοσης, οι άνθρωποι πυρπόλησαν το κτίριο. Το πλήθος στόχευσε κτίρια με έναν έξυπνο τρόπο:

«Στη 1:00 π.μ., οι πολίτες προχώρησαν κατά κοπάδια προς την εφορία, έσπασαν τα έπιπλά της και έβαλαν φωτιά. Ο λόγος ήταν ότι οι φόροι που έπρεπε να χρησιμοποιηθούν για τη ζωή και την ευημερία των ανθρώπων είχαν χρησιμοποιηθεί για τον στρατό και την παραγωγή όπλων για να σκοτώνουν και να ξυλοκοπούν ανθρώπους. Ήταν μια πολύ ασυνήθιστη περίπτωση να βάλουν φωτιά στους ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς και την εφορία, προστατεύοντας παράλληλα το αστυνομικό τμήμα και άλλα κτίρια» [The May 18 Kwangju Democratic Uprising, σελ. 138].

Εκτός από την Εφορία και δύο κτίρια των μέσων ενημέρωσης, πυρπολήθηκαν το Γραφείο Εποπτείας Εργασίας, η αποθήκη αυτοκινήτων του Επαρχιακού Μεγάρου και 16 αστυνομικά οχήματα. Η τελική μάχη στον σιδηροδρομικό σταθμό γύρω στις 4:00 π.μ. ήταν σφοδρή. Οι στρατιώτες χρησιμοποίησαν και πάλι M-16 εναντίον του πλήθους, σκοτώνοντας πολλούς στις πρώτες γραμμές. Άλλοι σκαρφάλωσαν πάνω από τα πτώματα για να συνεχίσουν τη μάχη ενάντια στον στρατό. Με απίστευτο σθένος, ο λαός επικράτησε και ο στρατός υποχώρησε βιαστικά.

Στις 9:00 π.μ. το επόμενο πρωί (21 Μαΐου), περισσότεροι από 100.000 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν ξανά στη λεωφόρο Kumam απέναντι στους αλεξιπτωτιστές. Μια μικρή ομάδα φώναξε ότι κάποιοι έπρεπε να πάνε στην Asia Motors (έναν στρατιωτικό εργολάβο) και να κατασχέσουν οχήματα. Μερικές δεκάδες άνθρωποι έφυγαν, φέρνοντας πίσω μόνο επτά (ο ακριβής αριθμός των εξεγερμένων που ήξεραν να οδηγούν). Καθώς μετέφεραν περισσότερους οδηγούς πέρα ​​δώθε, σύντομα 350 οχήματα, συμπεριλαμβανομένων τεθωρακισμένων οχημάτων μεταφοράς προσωπικού, βρέθηκαν στα χέρια του λαού. Οδηγώντας αυτά τα απαλλοτριωμένα οχήματα στην πόλη, οι διαδηλωτές συσπείρωσαν τον πληθυσμό και πήγαν επίσης σε γειτονικές πόλεις και χωριά για να διαδώσουν την εξέγερση. Μερικά φορτηγά έφεραν ψωμί και ποτά από το εργοστάσιο της Coca Cola. Οι διαπραγματευτές επιλέχθηκαν από το πλήθος και στάλθηκαν στον στρατό. Ξαφνικά, πυροβολισμοί διαπέρασαν την ήδη πυκνή ατμόσφαιρα, τερματίζοντας την ελπίδα για μια ειρηνική διευθέτηση. Για δέκα λεπτά, ο στρατός πυροβολούσε αδιακρίτως και μέσα στη σφαγή, δεκάδες σκοτώθηκαν και πάνω από 500 τραυματίστηκαν.

Ο λαός αντέδρασε γρήγορα. Λιγότερο από δύο ώρες μετά τους πυροβολισμούς, το πρώτο αστυνομικό τμήμα δέχτηκε έφοδο για όπλα. Περισσότεροι άνθρωποι σχημάτισαν ομάδες δράσης και έκαναν επιδρομές σε οπλοστάσιο της αστυνομίας και της εθνοφρουράς, και συγκεντρώθηκαν σε δύο κεντρικά σημεία. Με τη βοήθεια ανθρακωρύχων από το Χουασούν, οι διαδηλωτές απέκτησαν μεγάλες ποσότητες δυναμίτη και πυροκροτητών [The May 18 Kwangju Democratic Uprising, σελ. 143]. Επτά λεωφορεία γεμάτα με γυναίκες εργάτριες κλωστοϋφαντουργίας κατευθύνθηκαν προς το Νατζού, όπου κατέλαβαν εκατοντάδες τουφέκια και πυρομαχικά και τα έφεραν πίσω στην Γκουάνγκτζου. Παρόμοιες κατασχέσεις όπλων σημειώθηκαν στις κομητείες Τσανγκσόνγκ, Γιογκγουάνγκ και Ταμιάνγκ. Το κίνημα εξαπλώθηκε γρήγορα στο Χουασούν, το Νατζού, το Χαμπιούνγκ, το Γιονγκγουάνγκ, το Καντζίν, το Μουάν, το Χαέναμ, το Μόκπο – συνολικά, σε τουλάχιστον 16 άλλα μέρη της νοτιοδυτικής Κορέας [The May 18 Kwangju Democratic Uprising, σελ. 164]. Η ταχεία εξάπλωση της εξέγερσης υπήρξε μια ακόμη ένδειξη της ικανότητας του λαού για αυτοκυβέρνηση και αυτόνομη πρωτοβουλία. Ελπίζοντας να φέρνουν την εξέγερση στο Τσουντζού και τη Σεούλ, ορισμένοι διαδηλωτές ξεκίνησαν, αλλά απωθήθηκαν από στρατεύματα που μπλόκαραν τους αυτοκινητόδρομους, τους δρόμους και τις σιδηροδρομικές γραμμές. Ελικόπτερα εξουδετέρωσαν μονάδες ένοπλων διαδηλωτών από τις κομητείες Χουασούν και Γιονγκγουάνγκ που προσπαθούσαν να φτάσουν στην Γκουάνγκτζου. Αν ο στρατός δεν είχε ελέγξει τόσο αυστηρά τα μέσα ενημέρωσης και δεν είχε περιορίσει τα ταξίδια, η εξέγερση μπορεί να είχε μετατραπεί σε πανεθνική εξέγερση.

Μέσα στην ένταση της στιγμής, αναπτύχθηκε μια δομή που ήταν πιο δημοκρατική από τις προηγούμενες διοικήσεις της πόλης.

Συγκεντρωμένοι στο Πάρκο Κουάνγκτζου και στον κόμβο Γιου-τονγκ, σχηματίστηκαν πυρήνες μάχης και ηγεσία. Πολυβόλα επιτέθηκαν στο Επαρχιακό Μέγαρο (όπου ο στρατός είχε το διοικητήριό του). Μέχρι τις 5:30 μ.μ., ο στρατός υποχώρησε. Μέχρι τις 8:00 μ.μ. ο λαός έλεγχε την πόλη. Παντού αντηχούσαν ζητωκραυγές. Αν και τα όπλα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ήταν πολύ κατώτερα από αυτά του στρατού, η γενναιότητα και οι θυσίες του λαού αποδείχθηκαν πιο ισχυρές από την τεχνική ανωτερότητα του στρατού.

Η Ελεύθερη Κομμούνα διήρκεσε έξι ημέρες. Οι καθημερινές συνελεύσεις πολιτών έδωσαν φωνή στην πολυετή απογοήτευση και τις βαθιές φιλοδοξίες των απλών ανθρώπων. Οι τοπικές ομάδες πολιτών διατήρησαν την τάξη και δημιούργησαν ένα νέο είδος κοινωνικής διοίκησης – από τον λαό και για τον λαό. Συμπτωματικά, στις 27 Μαΐου -την ίδια ημέρα που η Παρισινή Κομμούνα συνετρίβη πάνω από 100 χρόνια πριν- η Κομμούνα Γκουάνγκτζου κατακλύστηκε από στρατιωτική βία παρά την ηρωική αντίσταση. Αν και καταπνίγηκε βάναυσα το 1980, για τα επόμενα 7 χρόνια το κίνημα συνέχισε να αγωνίζεται και το 1987 οργανώθηκε μια πανεθνική εξέγερση που τελικά οδήγησε σε μια ρεφορμιστική δημοκρατική εκλογή στη Νότια Κορέα.

Όπως και το θωρηκτό Ποτέμκιν, ο λαός της Γκουάνγκτζου έχει επανειλημμένως σηματοδοτήσει την έλευση της επανάστασης στη Νότια Κορέα – από την Εξέγερση των Αγροτών του Ντονγκχάκ του 1894 και την φοιτητική εξέγερση του 1929 έως την εξέγερση του 1980. Όπως η Παρισινή Κομμούνα και το θωρηκτό Ποτέμκιν, η ιστορική σημασία της Γκουάνγκτζου είναι διεθνής, όχι απλώς κορεατική (ή γαλλική ή ρωσική). Η σημασία και τα μαθήματά της ισχύουν εξίσου καλά σε Ανατολή και Δύση, Βορρά και Νότο. Η λαϊκή εξέγερση του 1980, όπως και αυτά τα προηγούμενα σύμβολα επανάστασης, είχε ήδη παγκόσμιες επιπτώσεις. Μετά από δεκαετίες κατά τις οποίες βασικά δημοκρατικά δικαιώματα καταπιέστηκαν σε όλη την Ανατολική Ασία, ένα κύμα εξεγέρσεων και εξεγέρσεων μεταμόρφωσε την περιοχή. Οι επαναστάσεις του 1989 στην Ευρώπη είναι γνωστές, αλλά ο ευρωκεντρισμός συχνά εμποδίζει την κατανόηση των ασιατικών αντίστοιχων επαναστάσεων. Έξι χρόνια μετά την εξέγερση της Γκουάνγκτζου, η δικτατορία του Μάρκος ανατράπηκε στις Φιλιππίνες. Ο Ακίνο και ο Κιμ Ντε-Τζουνγκ γνωρίζονταν στις Ηνωμένες Πολιτείες και οι εμπειρίες της Γκουάνγκτζου ενέπνευσαν την ανάληψη δράσης στη Μανίλα.

Σε όλη την Ασία, εμφανίστηκαν λαϊκά κινήματα για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα: το τέλος του στρατιωτικού νόμου επιτεύχθηκε στην Ταϊβάν το 1987. Στη Βιρμανία, ένα λαϊκό κίνημα εξερράγη τον Μάρτιο του 1988, όταν φοιτητές και εθνοτικές μειονότητες βγήκαν στους δρόμους της Ρανγκούν [Γιανγκόν]. Παρά τη φρικτή καταστολή, το κίνημα ανάγκασε τον Πρόεδρο Νε Γουίν να παραιτηθεί έπειτα από 26 χρόνια διακυβέρνησης. Την επόμενη χρονιά, φοιτητές ακτιβιστές στην Κίνα έκαναν μια ευρεία δημόσια έκκληση για δημοκρατία, μόνο και μόνο για να πυροβοληθούν στην πλατεία Τιενανμέν και να κυνηγηθούν για χρόνια αργότερα. Η σειρά του Νεπάλ ήταν η επόμενη. Επτά εβδομάδες διαμαρτυριών που ξεκίνησαν τον Απρίλιο του 1990 ανάγκασαν τον βασιλιά να εκδημοκρατίσει την κυβέρνηση. Η επόμενη χώρα που βίωσε μια έκρηξη ήταν η Ταϊλάνδη, όταν είκοσι ημέρες απεργίας πείνας από έναν κορυφαίο πολιτικό της αντιπολίτευσης έφεραν εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους στους δρόμους τον Μάιο του 1992. Δεκάδες σκοτώθηκαν όταν ο στρατός κατέστειλε τις διαδηλώσεις στους δρόμους, και λόγω της βιαιότητας ο στρατηγός Σουτσίντα Κραπαγιούν αναγκάστηκε να παραιτηθεί. Το 1998 στην Ινδονησία, φοιτητές ζήτησαν «επανάσταση – λαϊκή εξουσία» και κατάφεραν να ανατρέψουν τον Σουχάρτο. Συνεντεύξεις που διεξήγαγε ένας Αμερικανός ανταποκριτής στα πανεπιστήμια της Ινδονησίας κατέδειξαν ότι το σύνθημα «λαϊκή εξουσία» υιοθετήθηκε από τις Φιλιππίνες, όπως και η τακτική καινοτομία της κατάληψης δημόσιου χώρου.

(Πηγή: libcom.org )

#Σαν_σήμερα

The post Μάης 1980: Η Εξέγερση της Γκουάνγκτζου & η παράδοση των καταπιεσμένων (του George Katsiaficas) first appeared on Aυτολεξεί.

Η Πρωτομαγιά είναι μια από τις μέρες που οι αναρχικοί γιορτάζουν την αυτοδιάθεση και την αυτοπραγμάτωση. Οι άνθρωποι συνήθιζαν να ανάβουν φωτιές για να σηματοδοτήσουν το τέλος του χειμώνα εδώ και χιλιάδες χρόνια. Μόνο όταν η εκβιομηχάνιση αποσύνδεσε βίαια τους ανθρώπους από τη γη που τους έθρεψε, η Πρωτομαγιά άρχισε να γιορτάζεται ως εργατική αργία. Αλλά, στη βάση της, η Πρωτομαγιά δεν αφορά την εργασία: αφορά την αφθονία. Αφορά την υπέρβαση, την ευχαρίστηση, την ελευθερία – την ακμάζουσα πηγή της ίδιας της ζωής.

Ως μια χιλιετής ιερή ημέρα που τιμά την επιστροφή της άνοιξης, η Πρωτομαγιά κατευθύνει τις σκέψεις μας προς τη φύση – ένα άγριο και όμορφο χάος που ρέει μέσα μας και μας θρέφει, το οποίο μπορούμε να απολαύσουμε αλλά ποτέ να ελέγξουμε. Οι χαρούμενες πράξεις εξέγερσής μας δεν υποδεικνύουν έναν κόσμο στον οποίο οι εργαζόμενοι πληρώνονται λίγο καλύτερα για την εργασία τους, αλλά τη δυνατότητα να μπορέσουμε να εξαλείψουμε όλες τις μορφές καταπίεσης που στέκονται ανάμεσα σε εμάς και στην τεράστια προοπτική της ζωής μας.

Ακολουθούν μερικές πρόσφατες συναρπαστικές στιγμές από την αιώνια κληρονομιά της Πρωτομαγιάς. Ευχόμαστε ό,τι καλύτερο στις δικές σας προσπάθειες σήμερα, όπως τραγουδά ο λαϊκός τραγουδιστής: «Το να αγωνίζεσαι για κάτι σημαίνει να το κάνεις δικό σου».

Πριν από την Πρωτομαγιά: 1871, 1877, 1884

Προτού να γίνει η Πρωτομαγιά διεθνής ημέρα εορτασμού των εργατικών αγώνων, οι εργάτες και άλλοι επαναστάτες τηρούσαν ως αντίστοιχη μέρα την 18η Μαρτίου, την επέτειο της έναρξης της Παρισινής Κομμούνας το 1871.

Για παράδειγμα, στις 18 Μαρτίου 1877, ο νεαρός Πίτερ Κροπότκιν ενώθηκε με τον Πίντι, τον Στέπνιακ και αναρχικούς από όλη την Ελβετία προς μια διαδήλωση στη Βέρνη. Ο Κροπότκιν έχει μείνει στην ιστορία ως ένας ειρηνικός υποστηρικτής της επιστήμης και της αλληλοβοήθειας, παρ’ όλα αυτά αυτός και οι φίλοι του έφεραν κοντάρια σημαιών, σιδερογροθιές και άλλο εξοπλισμό ώστε να αμυνθούν. Έπειτα από μια μακρά αντιπαράθεση στους δρόμους, κατάφεραν να σώσουν την κόκκινη σημαία τους από την αστυνομία που προσπάθησε να την πάρει και προχώρησαν σε μια συνάντηση 2.000 ατόμων στην οποία απήγγειλαν λόγους, τραγούδησαν επαναστατικά τραγούδια και διάβασαν τηλεγραφήματα ενθάρρυνσης από τη Γαλλία και την Ισπανία.

Σε συνάντηση στο Σικάγο στις 7 Οκτωβρίου 1884, η Ομοσπονδία Οργανωμένων Συνδικάτων Εργασίας αποφάσισε να απαιτήσει τον περιορισμό της εργάσιμης ημέρας σε 8 ώρες έως την Πρωτομαγιά του 1886. Η ηγεσία αυτής της οργάνωσης, η οποία αργότερα έγινε η Αμερικανική Ομοσπονδία Εργασίας (AFL), εξέδωσε κρυφά μια ανακοίνωση συμβουλεύοντας τα μέλη να μην εμπλακούν στο κίνημα γύρω από αυτό το αίτημα, αλλά οι απλοί άνθρωποι το ασπάστηκαν σε μεγάλους αριθμούς.

1886

Οι αναρχικοί οργανωτές Άλμπερτ και Λούσι Πάρσονς οδήγησαν 80.000 ανθρώπους στη Λεωφόρο Μίσιγκαν του Σικάγο στην πρώτη σύγχρονη διαδήλωση της Πρωτομαγιάς, φωνάζοντας συνθήματα όπως «Οκτάωρη εργασία χωρίς μείωση μισθών!». Τις επόμενες ημέρες, 350.000 εργάτες σε όλες τις ΗΠΑ απεργούσαν σε 1.200 εργοστάσια, συμπεριλαμβανομένων 70.000 στο Σικάγο, 45.000 στη Νέα Υόρκη και 32.000 στο Σινσινάτι.

Τέσσερις μέρες αργότερα, η αστυνομία επιτέθηκε σε μια συγκέντρωση εργατών στο Σικάγο, κάποιος απάντησε πετώντας μια βόμβα και τα υπόλοιπα είναι ιστορία.

Ο Άλμπερτ Πάρσονς και τέσσερις άλλοι αναρχικοί έχασαν τη ζωή τους στην επακόλουθη δίκη-παρωδία, η οποία θεωρήθηκε τόσο ευρέως στημένη και άδικη που το 1893 ο κυβερνήτης ανέτρεψε τις καταδίκες και επέκρινε τη δικαστική διαδικασία. Η Λούσι Πάρσονς, αργότερα συνιδρύτρια των Βιομηχανικών Εργατών του Κόσμου, αφιερώθηκε σε μια ζωή επαναστατικής οργάνωσης.

1891

Αποφασισμένος να εκδικηθεί για τους μάρτυρες του Χέιμαρκετ και να οικοδομήσει ένα επαναστατικό κίνημα ικανό να καταργήσει τον καπιταλισμό και το κράτος, ο έμπειρος αναρχικός οργανωτής Ερρίκο Μαλατέστα επέστρεψε κρυφά στην Ιταλία για να προετοιμάσει έντονες διαδηλώσεις για την Πρωτομαγιά.

Το απόγευμα της 1ης Μαΐου 1891, χιλιάδες εργάτες συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Santa Croce στη Ρώμη για να ακούσουν μια σειρά ομιλητών. Σύντομα ακολούθησε μια πορεία χιλιάδων ακόμη ατόμων, συμπεριλαμβανομένων μελών της αναρχικής ομοσπονδίας με κόκκινα πανό. Όπως σημείωσε ο αρχηγός της αστυνομίας, «Η εμφάνιση της Federazione Anarchica προκάλεσε τον άμεσο ενθουσιασμό μέσα στο πλήθος».

Ο αναρχικός Αμίλκαρε Τσιπριάνι [Amilcare Cipriani], ο οποίος είχε καταδικαστεί σε θάνατο και στη συνέχεια εξορίστηκε στη Νέα Καληδονία ως τιμωρία επειδή ενήργησε ως Αρχηγός του Επιτελείου κατά την υπεράσπιση της Παρισινής Κομμούνας, σηκώθηκε να μιλήσει. Παρατηρώντας ένα «δάσος» από ξιφολόγχες με τις οποίες εκατοντάδες στρατιώτες και ιππικό είχαν περικυκλώσει την πλατεία, ο Τσιπριάνι ζήτησε ηρεμία, υποστηρίζοντας ότι δεν ήταν η κατάλληλη στιγμή για να αντιμετωπιστούν οι Αρχές. Ωστόσο, ένας ομιλητής εκτός προγράμματος, ο αναρχικός Galileo Palla, ο οποίος είχε ζήσει εξόριστος στην Αργεντινή με τον Μαλατέστα, πήδηξε στο βήμα και προέτρεψε το πλήθος να ξεσηκωθεί σε εξέγερση, καταλήγοντας: «Ζήτω η επανάσταση!».

Οι επακόλουθες ταραχές εξαπλώθηκαν σε όλη την πόλη και διήρκεσαν μέχρι αργά το βράδυ.

1894

Μαζικές ταραχές σάρωσαν το Κλίβελαντ του Οχάιο την Πρωτομαγιά του 1894 σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την ανεργία που φούντωνε από την οικονομική κρίση του προηγούμενου έτους. Η απεργία στην Pullman ξεκίνησε λίγες μέρες αργότερα, στις 11 Μαΐου, και κορυφώθηκε με αναταραχές σε όλη τη χώρα και δολοφονίες πολλών εργατών από αστυνομικούς και άλλους μισθοφόρους.

Ως απάντηση, ο Πρόεδρος Γκρόβερ Κλίβελαντ ανακοίνωσε ότι η Εργατική Πρωτομαγιά τον Σεπτέμβριο θα γινόταν εθνική εορτή, επιχειρώντας να οικειοποιηθεί τους αγώνες των εργατών χωρίς να επιβεβαιώνει την επέτειο του περιστατικού στο Χέιμαρκετ. Ο Σάμιουελ Γκόμπερς, ιδρυτής της AFL και σφοδρός αντίπαλος της μετανάστευσης, του αναρχισμού, του σοσιαλισμού και, αργότερα, των Βιομηχανικών Εργατών του Κόσμου, υποστήριξε την ομοσπονδιακή κυβέρνηση στη συντριβή της απεργίας στην Πούλμαν και υποστήριξε την προσπάθεια του Γκρόβερ Κλίβελαντ να υπονομεύσει τη δυναμική της Πρωτομαγιάς. Μην κάνετε λάθος: η επίσημη ηγεσία των νομιμοποιημένων εργατικών οργανώσεων είχε ως στόχο σε μεγάλο βαθμό να τις τιθασεύσει και να τις παραλύσει από την αρχή.

1909

Δύο εργατικές συγκεντρώσεις ανακοινώθηκαν για την Πρωτομαγιά του 1909 στο Μπουένος Άιρες. Η μία οργανώθηκε από τη σοσιαλιστική Γενική Ένωση Εργατών (UGT) και η άλλη από την αναρχική Περιφερειακή Ομοσπονδία Εργατών της Αργεντινής (FORA).

Όπως αφηγείται ο ιστορικός Οσβάλντο Μπάγιερ, «Μετά το μεσημέρι, η Πλατεία Λορέα άρχισε να γεμίζει με ανθρώπους που δεν ήταν θαμώνες της πόλης: πολλά μουστάκια, μπερέδες, μαντήλια, μπαλωμένα παντελόνια, πολλά ξανθά μαλλιά, πολλά φακιδωτά πρόσωπα, πολλοί Ιταλοί, πολλοί «Ρώσοι» (όπως αποκαλούσαν τον Εβραίο μετανάστη εκείνη την εποχή) και κάποιοι Καταλανοί. Μαζί ήρθαν και οι αναρχικοί με τις κόκκινες σημαίες τους: «Θάνατος στην μπουρζουαζία! Πόλεμος στην μπουρζουαζία!» ήταν οι πρώτες κραυγές που ακούστηκαν.

Η πιο θορυβώδης ομάδα φαινόταν να είναι οι αναρχικοί της ένωσης «Luz al Soldado» («Φωτίστε τον στρατιώτη»). Σύμφωνα με την αστυνομική αναφορά της ημέρας, κατέστρεψαν τραμ, απελευθέρωσαν άλογα από τις άμαξες της πόλης και κατέστρεψαν αρτοποιεία που αρνήθηκαν να κλείσουν τις βιτρίνες τους για τον εορτασμό της εργατικής αργίας.

Ο αρχηγός της αστυνομίας, συνταγματάρχης Ραμόν Φαλκόν, έφτασε και έδωσε την εντολή για επίθεση. Η αστυνομία έσπαγε κεφάλια, πυροβόλησε διαδηλωτές και τους ποδοπάτησε με τα άλογα, σκοτώνοντας αρκετούς εργάτες και τραυματίζοντας σοβαρά δεκάδες άλλους.

Οι σοσιαλιστές ενώθηκαν με τους αναρχικούς ζητώντας γενική απεργία αορίστου χρόνου απαιτώντας την παραίτηση του Φαλκόν. Ο συνταγματάρχης απάντησε με συλλήψεις και επιδρομές και έκλεισε τον αναρχικό τύπο. Στις 4 Μαΐου, 33 χρόνια μετά το περιστατικό στο Χέιμαρκετ, ένα πλήθος έως και 80.000 ατόμων συγκεντρώθηκε για να συνοδεύσει τα λείψανα των μαρτύρων του στο νεκροταφείο. Η αστυνομία του Φαλκόν εμφανίστηκε ξανά για να ξυλοκοπήσει και να πυροβολήσει τους πενθούντες.

Ένας από τους αναρχικούς που επηρεάστηκαν από τη σφαγή εκείνης της Πρωτομαγιάς ήταν ένας έφηβος ουκρανικής καταγωγής, ο Σάιμον Ραντοβίτσκι [Simon Radowitzky]. Έξι μήνες αργότερα, ο Ραντοβίτσκι χρησιμοποίησε μια αυτοσχέδια βόμβα για να ανατινάξει την άμαξα του Φαλκόν, σκοτώνοντας τον ίδιο τον συνταγματάρχη και τον γραμματέα του Χουάν Λαρτιγκάου. Όταν τελικά συνελήφθη και ξυλοκοπήθηκε από την αστυνομία, φώναξε «Viva el anarquismo!». Ο Ραντοβίτσκι έγινε ένας από τους πιο εξέχοντες πολιτικούς κρατούμενους στην ιστορία της Αργεντινής.

1919

Ταραχές ξέσπασαν ξανά στο Κλίβελαντ του Οχάιο όταν αντιδραστικοί κύκλοι μαζί με την αστυνομία επιτέθηκαν σε μια διαδήλωση της Πρωτομαγιάς, στην οποία συμμετείχαν μέλη συνδικάτων, αναρχικοί και σοσιαλιστές που διαμαρτύρονταν για τη φυλάκιση του Γιουτζίν Ντεμπς, ενός συνδικαλιστή που είχε αποκτήσει την πρώτη του εμπειρία στην απεργία στην Πούλμαν δεκαετίες νωρίτερα.

1937

Την Πρωτομαγιά του 1937, η Έμμα Γκόλντμαν μίλησε στο Χάιντ Παρκ του Λονδίνου για τους αναρχικούς στον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο, επιδεικνύοντας ένα τεράστιο πανό που υποστήριζε τη CNT.

Στην Καταλονία, μεταξύ 3ης και 8ης Μαΐου, σε αυτό που έγινε γνωστό ως οι Ημέρες του Μάη, ξέσπασαν συγκρούσεις στη Βαρκελώνη μεταξύ αναρχικών και άλλων τοπικών συμμετεχόντων στην Ισπανική Επανάσταση, από τη μία πλευρά, και από την άλλη, της αστυνομίας, μελών του Κομμουνιστικού Κόμματος που υπηρετούσαν τον Στάλιν καθώς και άλλων μελών της Ρεπουμπλικανικής κυβέρνησης. Αυτό προμήνυε την ήττα της Ισπανικής Επανάστασης υπέρ του Φράνκο, προδομένη από αυταρχικούς μέσα από τις ίδιες της τις τάξεις.

«Αυτό για το οποίο εργάζονταν οι κομμουνιστές δεν ήταν να αναβάλουν την Ισπανική Επανάσταση μέχρι να έρθει μια καταλληλότερη στιγμή, αλλά να διασφαλίσουν ότι αυτή δεν θα συνέβαινε ποτέ. Αυτό γινόταν όλο και πιο προφανές με την πάροδο του χρόνου, καθώς η εξουσία αποσπόταν όλο και περισσότερο από τα χέρια της εργατικής τάξης και ενώ όλο και περισσότεροι επαναστάτες κάθε απόχρωσης ρίχνονταν στη φυλακή. Κάθε κίνηση γινόταν στο όνομα της στρατιωτικής αναγκαιότητας, επειδή αυτό το πρόσχημα ήταν, ας πούμε, έτοιμο, αλλά το αποτέλεσμα ήταν να οδηγηθούν οι εργάτες πίσω από μια πλεονεκτική θέση και προς μια θέση στην οποία, όταν τελείωνε ο πόλεμος, θα ήταν αδύνατο να αντισταθούν στην επανεισαγωγή του καπιταλισμού… Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι τα όπλα είχαν σκόπιμα παρακρατηθεί για να μην πέσουν πολλά από αυτά στα χέρια των αναρχικών, οι οποίοι αργότερα θα τα χρησιμοποιούσαν για επαναστατικό σκοπό».

~ Τζορτζ Όργουελ, Φόρος τιμής στην Καταλονία

1945

Ως έφηβος, ο Ισπανός αναρχικός Αντόνιο Γκαρσία Μπαρόν εντάχθηκε στη Φάλαγγα Ντουρούτι για να νικήσει τον φασισμό και να προωθήσει την αναρχική επανάσταση κατά τη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου. Εξαιτίας της αδιαφορίας των καπιταλιστικών εθνών, της υποστήριξης των Ναζί προς τις δυνάμεις του Φράνκο και τις προδοσίες των κομμουνιστών προς άλλους αντιφασίστες, η Επανάσταση στην Ισπανία ηττήθηκε το 1939, αλλά ο ίδιος ο Μπαρόν δεν τα παράτησε ποτέ. Πήγε στη μάχη της Δουνκέρκης, όπου έδωσε σε έναν πεινασμένο Βρετανό στρατιώτη ένα πολύτιμο διάλειμμα για μεσημεριανό γεύμα, αρπάζοντας το όπλο του και καταρρίπτοντας δύο ναζιστικά πολεμικά αεροσκάφη, προς μεγάλη έκπληξη του στρατιώτη.

Λίγο αργότερα, ο Μπαρόν συνελήφθη και στάλθηκε στο ναζιστικό στρατόπεδο θανάτου στο Μαουτχάουζεν. Ακόμα και περιτριγυρισμένος από μαζικές εκτελέσεις και λιμοκτονία, ο Μπαρόν κουβαλούσε μαζί του τα αναρχικά του ιδανικά. Κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψης του ίδιου του Χίμλερ, ο Μπαρόν κατάφερε να αντιμετωπίσει τον ηγέτη των SS. Η Ισπανία είχε αφαιρέσει την υπηκοότητα του Μπαρόν όταν εισήλθε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης. Ο ίδιος δεν προσπάθησε ποτέ να την ανακτήσει. Στο Μαουτχάουζεν, ο Μπαρόν ήταν σημαδεμένος με ένα μπλε τρίγωνο και το γράμμα «S» – το σήμα που χαρακτήριζε τους κρατούμενους που θεωρούνταν απάτριδες.

Οι εκτελέσεις στους θαλάμους αερίων στο Μαουτχάουζεν συνεχίστηκαν μέχρι λίγο πριν από την αυτοκτονία του Αδόλφου Χίτλερ [που ανακοινώθηκε] την 1η Μαΐου 1945. Στις 5 Μαΐου, οι Συμμαχικές Δυνάμεις απελευθέρωσαν το στρατόπεδο συγκέντρωσης Μαουτχάουζεν. Οι κρατούμενοι τους υποδέχτηκαν με ένα πανό που έγραφε: «Οι Ισπανοί αντιφασίστες χαιρετίζουν τις απελευθερωτικές δυνάμεις». Με την ήττα του φασισμού και την απελευθέρωση των στρατοπέδων συγκέντρωσης, ο Αντόνιο Γκαρσία Μπαρόν ξεκίνησε να ζήσει τη ζωή του μακριά από την εμβέλεια του κράτους, του καπιταλισμού και, κυρίως, της εκκλησίας. Εγκαταστάθηκε στη βολιβιανή ζούγκλα όπου, παρά τις επιθέσεις ιαγουάρων και τις πολλαπλές απόπειρες δολοφονίας, κατάφερε να ζήσει ως ο τελευταίος επιζών της Φάλαγγας Ντουρούτι.

1950

Οι μαύροι εργάτες στη Νότια Αφρική συμμετείχαν σε διαδηλώσεις της Πρωτομαγιάς ήδη από το 1928, όταν η πορεία τους επισκίασε τη διαδήλωση μόνο-για-λευκούς που διοργάνωσε το ρατσιστικό Εργατικό Κόμμα.

Το 1950, το Κομμουνιστικό Κόμμα της Νότιας Αφρικής κάλεσε σε απεργία την Πρωτομαγιά σε ένδειξη διαμαρτυρίας κατά του Νόμου για την Καταστολή του Κομμουνισμού. Η αστυνομία της Νότιας Αφρικής ανταπέδωσε με βάναυση βία, σκοτώνοντας 18 άτομα σε όλο το Σοβέτο. Ο νεαρός Νέλσον Μαντέλα αναζήτησε καταφύγιο σε έναν κοιτώνα νοσοκόμων όλη τη νύχτα για να ξεφύγει από τους πυροβολισμούς.

Πρωτομαγιά στην Αβάνα της Κούβας το 1961: η κρατική οικειοποίηση μιας λαϊκής γιορτής.

1968

Την 1η Μαΐου 1968, τη χρονιά κατά την οποία η Πολιτικοστρατιωτική Δικτατορία στη Βραζιλία έγινε ακόμη πιο καταπιεστική, στο Σάο Πάολο, φοιτητές, διοργανωτές γειτονιάς και εργάτες οργανωμένοι στο Grupo de Osasco ξεκίνησαν να σαμποτάρουν τις επίσημες εορταστικές εκδηλώσεις της Πρωτομαγιάς. Οι συμμετέχοντες στην ομάδα χαρτογράφησαν όλες τις εισόδους και εξόδους της Praça da Sé, της πλατείας στο κέντρο της πόλης, και οργάνωσαν μια ομάδα αυτοάμυνας με εξήντα σιδερένιες ράβδους τυλιγμένες σε εφημερίδα. Όταν ο κυβερνήτης της πολιτείας έφτασε στο σημείο, ξέσπασαν ταραχές. Το πλήθος έδιωξε τον κυβερνήτη και την αστυνομία από τη σκηνή και την πυρπόλησε με κραυγές υποστήριξης για την απεργία των Contagem στη Minas Gerais, την πρώτη μεγάλη απεργία κατά τη διάρκεια του στρατιωτικού καθεστώτος.

Στη Γαλλία, έπειτα από μήνες συγκρούσεων μεταξύ φοιτητών και Αρχών στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού στη Ναντέρ, η διοίκηση έκλεισε το πανεπιστήμιο στις 2 Μαΐου 1968. Φοιτητές του Πανεπιστημίου της Σορβόννης στο Παρίσι συναντήθηκαν στις 3 Μαΐου για να διαμαρτυρηθούν σε ένδειξη αλληλεγγύης προς τους φοιτητές στη Ναντέρ. Στις 6 Μαΐου, περισσότεροι από 20.000 φοιτητές, καθηγητές και υποστηρικτές πορεύτηκαν προς τη Σορβόννη για να αντιμετωπίσουν την αστυνομία που προσπαθούσε να την αποκλείσει. Ακολούθησαν μαζικές συγκρούσεις, οι οποίες προκάλεσαν έναν μήνα απεργιών και καταλήψεων που σχεδόν ανέτρεψαν τη γαλλική κυβέρνηση.

1971

Την 1η Μαΐου, πάνω από 50.000 άνθρωποι παρακολούθησαν μια αντιπολεμική συναυλία στην Ουάσινγκτον, η οποία διοργανώθηκε σε συντονισμό με τη May Day Tribe, ένα ριζοσπαστικό αριστερό σχηματισμό που περιλάμβανε ομάδες Yippie, ομοφυλόφιλων και φεμινιστριών. Η κυβέρνηση ανακάλεσε την άδεια και εκκένωσε το πάρκο στο οποίο λάμβανε χώρα η συναυλία. Παρ’ όλα αυτά, τα ξημερώματα της 3ης Μαΐου, πάνω από 15.000 αντιπολεμικοί διαδηλωτές, οργανωμένοι σε ομάδες συγγένειας, επιχείρησαν να κλείσουν ολόκληρη την πόλη της Ουάσινγκτον μέσω μιας συντονισμένης πολιτικής ανυπακοής. Ένας ίσος αριθμός αστυνομικών, στρατιωτών και πεζοναυτών απάντησαν με δακρυγόνα και βίαιες επιθέσεις, κατάσχοντας και καταστρέφοντας περιουσιακά στοιχεία τυχαία, συμπεριλαμβανομένων δύο σημαδεμένων ασθενοφόρων. Πάνω από 7.000 άτομα συνελήφθησαν μέχρι τις 8π.μ. και ο αριθμός πλησίαζε τους 13.000 μέχρι το τέλος της εβδομάδας – μόνο 79 από τους οποίους καταδικάστηκαν τελικά. Ένα ομοσπονδιακό δικαστήριο αργότερα επιδίκασε συνολικά 12 εκατομμύρια δολάρια στους συλληφθέντες.

1983

Στο Λονδίνο, το αναρχικό περιοδικό Class War δημοσίευσε το πρώτο του τεύχος την Πρωτομαγιά. Αναγνωρίζοντας διαισθητικά ότι οι αγώνες στους χώρους εργασίας είχαν σε μεγάλο βαθμό παρακαμφθεί από την αναδιάρθρωση του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού, το Class War επικεντρώθηκε στους αγώνες της κοινότητας και στις αστικές αναταραχές, προκαλώντας τους Θατσερικούς με ένα ασεβές χιούμορ που συνεχίζει να επηρεάζει μερικούς από τους καλύτερους αναρχικούς προπαγανδιστές έως σήμερα.

Συμμετέχοντας σε αντιφασιστικές οργανώσεις, στις ταραχές κατά του Κεφαλικού Φόρου που ανέτρεψαν την κυβέρνηση της Θάτσερ και στο Καρναβάλι κατά του Καπιταλισμού της 18ης Ιουνίου 1999 που έθεσε το σκηνικό για τις διαδηλώσεις κατά της Συνόδου Κορυφής του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου στο Σιάτλ το 1999, ο ταξικός πόλεμος βοήθησε στη δημιουργία των θεμελίων για τα σημερινά αναδυόμενα αναρχικά κινήματα.

1986

Στην Ουκρανία, οι κρατικοί εορτασμοί για την εκατονταετηρίδα της Πρωτομαγιάς προχώρησαν όπως είχε προγραμματιστεί, αν και πολλά από τα στελέχη του κυβερνώντος Κομμουνιστικού Κόμματος απουσίαζαν χωρίς εξήγηση. Αυτό οφειλόταν στο ότι ο πυρηνικός αντιδραστήρας στο Τσερνόμπιλ έλιωνε, εκπέμποντας θανατηφόρα ακτινοβολία στον αέρα. Οι γραφειοκράτες του κόμματος γνώριζαν ότι αυτό συνέβαινε, αλλά δεν το είχαν ακόμη παραδεχτεί στο κοινό, εκθέτοντας αμέτρητους εργάτες σε δηλητηρίαση από ακτινοβολία.

Αυτή η καταστροφή καταδεικνύει τις μοιραίες συνέπειες της αφομοίωσης της Πρωτομαγιάς και των εργατικών κινημάτων γενικότερα από τα αυταρχικά κόμματα. Είτε σοσιαλιστική είτε δημοκρατική, η ίδια η ύπαρξη του Κράτους προϋποθέτει ιεραρχίες που αναπόφευκτα εκθέτουν τους εργαζόμενους και όλους μας σε δυσανάλογο κίνδυνο.

1987

Στο Βερολίνο, ένα πάρτι δρόμου στην περιοχή Κρόιτσμπεργκ την Πρωτομαγιά εξελίχθηκε απροσδόκητα σε μια μεγάλη σύγκρουση, προσελκύοντας πολλά τμήματα του πληθυσμού, αναγκάζοντας την αστυνομία να εγκαταλείψει την περιοχή για ώρες. Από εκείνη τη νύχτα ελευθερίας ξεκίνησε μια παράδοση μαζικής αντιπαράθεσης, μια ετήσια ημέρα ταραχών στο κέντρο του Βερολίνου που συνεχίζεται έως σήμερα.

Οι Atari Teenage Riot σε συναυλία κατά τη διάρκεια των ταραχών της Πρωτομαγιάς του 1999 στο Βερολίνο.

The post Οι Μέρες του Μάη: Ιστορίες Θάρρους & Αντίστασης – Στιγμιότυπα από την ιστορία της Πρωτομαγιάς (19ος-20ός αι) first appeared on Aυτολεξεί.

Η σπίθα άναψε στις 19 Μαρτίου 2025: ο Ekrem İmamoğlu, δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης από το 2019, συνελήφθη στην οικία του. Του απαγγέλθηκαν κατηγορίες για διαφθορά, ξέπλυμα χρήματος, απάτη και υποστήριξη του PKK (Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν), μιας οργάνωσης που έχει τεθεί εκτός νόμου στην Τουρκία και θεωρείται τρομοκρατική. Το προηγούμενο βράδυ, το Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης είχε ανακαλέσει το πτυχίο του, επικαλούμενο «ακυρότητα» και «πρόδηλο σφάλμα». Στην Τουρκία, η κατοχή πανεπιστημιακού τίτλου αποτελεί προϋπόθεση για την ανάληψη του αξιώματος του αρχηγού του κράτους. Μαζί με τον İmamoğlu, συνελήφθησαν 106 συνεργάτες του, καθώς και άλλα υψηλόβαθμα στελέχη της δημοτικής αρχής.

Ο Ekrem İmamoğlu ήταν ο μοναδικός υποψήφιος στις προκριματικές εκλογές του σοσιαλδημοκρατικού κόμματός του, του CHP (Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα), του κύριου κόμματος της αντιπολίτευσης. Είναι σαφές ότι ο Ερντογάν επιχειρεί να αποτρέψει την υποψηφιότητα του İmamoğlu στις επερχόμενες προεδρικές εκλογές.

Από τις 19 Μαρτίου, οι εξελίξεις έχουν επιταχυνθεί ραγδαία: τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν αποκλειστεί, η λειτουργία του μετρό έχει διακοπεί σε πολλούς σταθμούς, ενώ η τηλεφωνική κάλυψη παρεμποδίζεται τεχνητά. Χιλιάδες φοιτητές έχουν κατακλύσει τους δρόμους, ελεύθεροι σκοπευτές έχουν τοποθετηθεί στις κορυφές των κτιρίων, ενώ πολιτικά κόμματα και πολίτες συρρέουν, αψηφώντας το κρύο και τη βροχή, για να εκφράσουν την οργή τους και να διεκδικήσουν ένα δημοκρατικό πολίτευμα.

Συνθήματα που εξυμνούν τους πολίτες και απαξιώνουν το AKP και τον Ταγίπ αντηχούν στους δρόμους, με το ειρωνικό «Diplomasiz Erdogan» («Ο Ερντογάν χωρίς πτυχίο») να ακούγεται δυνατά. Οι διαδηλωτές υιοθετούν κομμουνιστικά συνθήματα, χειροκροτούν και σφυρίζουν μέσα σε μια τεταμένη ατμόσφαιρα. Η παρουσία της αστυνομίας είναι παντού αισθητή.

Τα περίφημα κανόνια νερού βρίσκονται σε ετοιμότητα, ενώ ορισμένοι Τούρκοι οδηγοί κορνάρουν χαρούμενα για να εκφράσουν τη στήριξή τους στους διαδηλωτές. Αντίθετα, οι υποστηρικτές του Ερντογάν επιδεικνύουν, στην καλύτερη περίπτωση, αδιαφορία. Οι φοιτητές στέκονται όσο πιο κοντά γίνεται στον εντυπωσιακό αστυνομικό κλοιό που έχει αποκλείσει το υδραγωγείο του Βάλεντος. Κάποιοι είναι τραυματισμένοι, άλλοι βρίσκονται σε κατάσταση σοκ, αλλά όλοι έχουν μάτια κατακόκκινα από τα δακρυγόνα. Οι εθελοντές διασώστες δίνουν μάχη για να προσφέρουν τις πρώτες βοήθειες.

Οι δρόμοι είχαν να ζήσουν τέτοιο ξεσηκωμό από την εξέγερση του Πάρκου Γκεζί. Ο Ερντογάν φοβάται και δεν διστάζει να καταστείλει βίαια τις αντιδράσεις. Την επομένη της μαζικής διαδήλωσης της Κυριακής 23 Μαρτίου 2025, μέλη αριστερών κομμάτων, συμπεριλαμβανομένου του TKP (Τουρκικό Κομμουνιστικό Κόμμα), συνελήφθησαν στα σπίτια τους. Σήμερα, Τρίτη 25 Μαρτίου 2025, βρίσκονται ενώπιον της δικαιοσύνης, υπερασπιζόμενοι τον εαυτό τους με τη βοήθεια των δικηγόρων τους στο δικαστήριο της Κωνσταντινούπολης – το ίδιο δικαστήριο όπου ο Ekrem İmamoğlu καταδικάστηκε για διαφθορά και οδηγήθηκε στη μεγαλύτερη φυλακή της Ευρώπης, τη φυλακή Μαρμαρά.

Οι προκριματικές εκλογές του CHP, αν και συμβολικές, έφεραν 15 εκατομμύρια Τούρκους ψηφοφόρους στις κάλπες αυτή την Κυριακή – μια μαζική έκφραση υποστήριξης σε ένα εκλογικό σώμα 65 εκατομμυρίων. Ως μοναδικός υποψήφιος, ο İmamoğlu αναδείχθηκε, όπως ήταν αναμενόμενο, νικητής αυτής της εκλογικής διαδικασίας.

Ο İmamoğlu είναι αναμφίβολα θύμα μιας ακόμη δικαστικής σκευωρίας, ενορχηστρωμένης από το AKP (Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης) και τον πανίσχυρο ηγέτη του, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Αυτή η υπόθεση είναι ήδη η πέμπτη που αντιμετωπίζει από τότε που ανέλαβε τη δημαρχία της Κωνσταντινούπολης, εκθρονίζοντας το AKP ύστερα από 25 χρόνια τοπικής κυριαρχίας.

Ο Ερντογάν βρίσκεται στο επίκεντρο της τουρκικής εξουσίας εδώ και σχεδόν 30 χρόνια, έχοντας διατελέσει και ο ίδιος δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης από το 1994 έως το 1998. Επέβαλε με τη βία περιοριστικά μέτρα, εξουδετέρωσε την αντιπολίτευση και καλλιέργησε τον διχασμό στην τουρκική κοινωνία, χρησιμοποιώντας τα θρησκευτικά ζητήματα ως εργαλείο – είναι υπέρμαχος της επιστροφής στους κανόνες της Σαρία. Πρόκειται για μια εξαιρετικά αμφιλεγόμενη στάση σε μία από τις πρώτες χώρες που καθιέρωσαν τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους. Ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, θεμελιωτής της σύγχρονης Τουρκίας, κατήργησε την Οθωμανική Αυτοκρατορία μετά την ήττα της στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και το 1924 εισήγαγε την αρχή της κοσμικότητας στο νέο σύνταγμα της χώρας. Η κληρονομιά του Ατατούρκ εξακολουθεί να τιμάται από τον τουρκικό λαό, ενώ ο ίδιος παραμένει μια εμβληματική και βαθιά σεβαστή μορφή. Ο Ερντογάν, παρά τις δημόσιες δηλώσεις του, μισεί τον Ατατούρκ – γνωρίζει όμως ότι δεν μπορεί να στραφεί ανοιχτά εναντίον του, καθώς κάτι τέτοιο θα προκαλούσε την οργή μεγάλου μέρους της κοινωνίας. Αντίθετα, επιχειρεί να αποδομήσει σταδιακά το κεμαλικό κράτος, προωθώντας τις δικές του παραδοσιακές αξίες και καλλιεργώντας την εικόνα ενός σύγχρονου Οθωμανού Σουλτάνου.

Ο Ερντογάν διατηρεί την εξουσία του στην Τουρκία μέσω μιας σκληρής καταστολής, η οποία εντάθηκε μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016.

Ωστόσο, η κυριαρχία του έχει αρχίσει να κλονίζεται τα τελευταία χρόνια. Ο καταστροφικός σεισμός του Φεβρουαρίου 2023 ανέδειξε τη διοικητική ανεπάρκεια της κυβέρνησής του και ενίσχυσε τη λαϊκή δυσαρέσκεια απέναντι στο AKP. Παράλληλα, η τουρκική οικονομία βρίσκεται σε διαρκή κρίση από το 2018, διαβρώνοντας την ισχύ του καθεστώτος του. Το 2015, η ισοτιμία ήταν 3,3 τουρκικές λίρες ανά ευρώ. Το 2025, έχει δεκαπλασιαστεί!

Η αδιάκοπη διαμάχη για τον αυταρχισμό του, οι τεταμένες σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι ευκαιριακές συμμαχίες του με τον Πούτιν και τη νέα κυβέρνηση της Συρίας, αλλά κυρίως ο ανεξέλεγκτος πληθωρισμός που πλήττει τη χώρα, έχουν φθείρει σταδιακά τη δημοτικότητά του.

Άραγε, η νέα καταστολή της αντιπολίτευσης και η αποδυνάμωση του κύριου αντιπάλου του στις προεδρικές εκλογές του 2028 σηματοδοτούν την αρχή του τέλους του; Ή μήπως είναι το προοίμιο ενός ακόμη πολιτικού ελιγμού του Ερντογάν, ο οποίος ονειρεύεται να αναθεωρήσει το Σύνταγμα ώστε να εξασφαλίσει μια τρίτη θητεία;

Οι επόμενες ώρες θα είναι κρίσιμες για την Τουρκία – μια χώρα συνηθισμένη σε πολιτικές συγκρούσεις, αλλά πλέον εξαντλημένη από τις αυταρχικές παρεκτροπές του απόλυτου μονάρχη της.

The post Τι συμβαίνει στην Κωνσταντινούπολη; first appeared on Aυτολεξεί.

Το The War Show είναι ένα συρο-δανό-γερμανικό ντοκιμαντέρ του 2016, το οποίο συνυπογράφουν και σκηνοθετούν οι Andreas Dalsgaard και Obaidah Zytoon. Τιμήθηκε με το βραβείο καλύτερης ταινίας στο τμήμα Venice Days στο 73ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας. Το 2011, η παρουσιάστρια του συριακού ραδιοφώνου Obaidah Zytoon και οι φίλοι της παρασύρονται από την εξέγερση κατά του καθεστώτος. Ζουν ανάμεσα σε καλλιτέχνες και ακτιβιστές και κινηματογραφούν τη ζωή τους καθώς αρχίζουν να συμμετέχουν σε διαδηλώσεις κατά του προέδρου Άσαντ. Αλλά καθώς η εξέγερση μετατρέπεται σε αιματηρό εμφύλιο πόλεμο, η φιλία τους δοκιμάζεται μέσα από τη φυλάκιση, τον θάνατο και τη βία. Η Ζιτούν αφήνει τη Δαμασκό και ταξιδεύει στη γενέτειρά της, τη Ζαμπαντάνι, στο προπύργιο των ανταρτών, τη Χομς, και στη βόρεια Συρία, όπου βιώνει τον εκκολαπτόμενο εξτρεμισμό. Η ταινία αποτελεί ένα προσωπικό road movie που παρακολουθεί την τύχη της Συρίας και μια ομάδα φίλων, των οποίων οι ζωές και τα όνειρα μετατρέπονται σε εφιάλτη, καθώς η χώρα καταρρέει στο χάος…

Δείτε το ολόκληρο στον παρακάτω σύνδεσμο:

The War Show is a 2016 Syrian-Danish-German documentary film co-written and directed by Andreas Dalsgaard and Obaidah Zytoon. It was awarded best film in the Venice Days section at the 73rd edition of the Venice Film Festival. In 2011, Syrian radio host Obaidah Zytoon and her friends are swept up in the uprising against the regime. They live among artists and activists and film their lives as they begin to participate in demonstrations against President Assad. But as the uprising turns into a bloody civil war, their friendship is tested through imprisonment, death, and violence. Zytoon leaves Damascus and travels to her hometown of Zabadani, to the rebel stronghold of Homs, and to northern Syria where she experiences the budding extremism. The film is a personal road movie that follows Syria’s fate and a group of friends whose lives and dreams are transformed into a nightmare, as the country collapses into chaos.

Δυο λόγια για το ντοκιμαντέρ από τον κινηματογραφιστή Αλέξη Δαλούμη (όπως προλόγισε την προβολή του ντοκιμαντέρ στο Κ ΒΟΞ, 16/02/25):

Είμαι σήμερα εδώ για να προλογίσω αυτό το εξαιρετικό και ιδιαίτερο ντοκιμαντέρ, να επισημάνω και να επαινέσω τις αρετές του, αλλά και να συμπληρώσω κάποια συγκεκριμένα ελλείμματα. Έχουμε εδώ ένα ντοκιμαντέρ με κάποια εύλογα κι αναπόφευκτα στοιχεία ερασιτεχνισμού στο σκέλος της παραγωγής, τα οποία ενίοτε είναι έκδηλα στις ίδιες τις λήψεις. Η κάμερα είναι μονίμως στο χέρι, με ένα τρόπο που θυμίζει ώρες ώρες Δόγμα 95, με τη διαφορά ότι δεν προέρχεται από κάποια επιτηδευμένη, διανοουμενίστικη προσέγγιση περί κινηματογράφου, αλλά είναι απότοκο της ίδιας της αυθεντικότητας των λήψεων και εντέλει της ίδιας της ταινίας.

Έχουμε λοιπόν μια τυπική περίπτωση αυτής της δυναμικής ανάμεσα στον ερασιτεχνισμό και την αυθεντικότητα. Η ιδιαίτερη δύναμη αυτής της ταινίας εδράζεται ακριβώς εκεί. Στην βαθιά εκ των έσω αυθεντικότητά της.

Ακολουθούμε την ιστορία μιας παρέας νεολαίων, καθώς τα γεγονότα που τρέχουν και κλιμακώνονται αλλάζουν δραματικά τις ζωές τους. Οι πρωταγωνιστές είναι προσηνείς, επιτρέπουν μια αβίαστη ταύτιση για μεγάλο μέρος του κοινού και το ξεδίπλωμα των ζωών τους καλλιεργεί αυτή την έντονη προσωπική και άμεση χροιά που χαρακτηρίζει το εν λόγω ντοκιμαντέρ. Σε αντίθεση με πιο ειδησεογραφικές καταγραφές εκείνης της εποχής ή ακόμα και δημοσιογραφικές ανασκοπήσεις στον παρόντα χρόνο, όπου η απώλειες γίνονται στατιστική και η βαρύτητά και η βαναυσότητα των καταστάσεων υποδηλώνεται από τον σοκαριστικό όγκο των αριθμών, ή την περιγραφή φρικιαστικών πρακτικών που πράγματι προκαλούν δέος, εδώ ο πόνος και η απώλεια αποτυπώνονται βιωματικά, με έναν τρόπο που αγγίζει τον θεατή ακόμα πιο βαθειά, τον φέρνει κοντά στην τραγωδία, την κάνει πιο αληθινή και χειροπιαστή.

Σε αυτό το φιλμ, ακόμα ένας πρωταγωνιστής είναι η ίδια η κάμερα· ο κινηματογραφικός φακός, με όλη την ισχύ και τους κινδύνους που αυτός κουβαλάει. Η αφήγηση ξεκαθαρίζει ότι ο μεγαλύτερος φόβος αλλά και στόχος του καθεστώτος ήταν όσοι κρατούσαν οποιεσδήποτε συσκευές λήψης. Φανερώνεται επίσης όμως και μια άλλη διάσταση του ρόλου και της ισχύος των καμερών. Εκεί όπου πλέον από τη μεριά των αντιμαχόμενων το καθεστώς η παρουσία της κάμερας οδηγεί όχι μόνο σε καταστολή της καταγραφής ενίοτε, αλλά και σε επιτελεστικές δράσεις ακόμα και στο μέτωπο, προκειμένου να καταγραφούν για να εξυπηρετήσουν διάφορες σκοπιμότητες.

Τέλος, θα μιλήσω για κάτι που λείπει από το φιλμ. Ένα τέτοιο ντοκιμαντέρ έχει πάντα τους περιορισμούς του υλικού. Που σημαίνει, ότι δε μπορεί απαραίτητα να συμπεριλάβει απαραίτητα ό,τι είναι σημαντικό, αλλά ό,τι μπόρεσε και πρόλαβε πρακτικά να καταγραφεί. Το κυριότερο που λείπει από αυτό το φιλμ, κατά τη γνώμη μου, είναι κάποιες παραπάνω περιγραφές και κυρίως εικόνες από τις αυτο-οργανωμένες αντι-δομές που άνθισαν σε όλη τη Συρία κατά τη διάρκεια του πρώτου χρόνου της επανάστασης.

Σε αυτό ακριβώς το σημείο διακρίθηκε ο Ομάρ Αζίζ, ο οποίος ταξίδεψε επί τούτου στη Συρία για να συμμετάσχει στην επανάσταση και να διαδώσει τις οριζόντιες και αντι-ιεραρχικές μορφές οργάνωσης σε ένα κοινωνικό πεδίο που ήταν εύφορο για τέτοιες ζυμώσεις. Πράγματι, συμμετείχε στην ίδρυση του πρώτου Τοπικού Συμβουλίου, στην Barzeh, μια περιοχή της Δαμασκού. Το παράδειγμα αυτό διαχύθηκε σε όλη τη χώρα και χαρακτήρισε διακριτά τον πρώτο χρόνο της επανάστασης.

———————————–

ΦΑΚΕΛΟΣ ΑΥΤΟΛΕΞΕΙ: ΣΥΡΙΑ

https://www.aftoleksi.gr/tag/syria/

The post Συρία: “The War Show” [2016, ENG subs] – Ένα σημαντικό ντοκιμαντέρ για το ξεκίνημα της επανάστασης της Συρίας first appeared on Aυτολεξεί.