Στην αυγή της τρίτης δεκαετίας του 21^ου αιώνα, η ψηφιακότητα (digitality) εντάχθηκε αναπόδραστα στο λεξιλόγιο της σύγχρονης εποχής και επέφερε μία αλληλουχία ανθρωπολογικών αλλαγών, κοινωνικών νοημάτων και αισθητικών ερεθισμάτων που συναρμόζονται στην ευρεία δυναμική της χρήσης των ψηφιακών τεχνολογιών. Υπό αυτό το πρίσμα, η ψηφιακή συνθήκη συνοδευόμενη από τις αύξουσες τεχνολογικές καινοτομίες σηματοδότησε μία οντολογική μεταβολή των δρώντων υποκειμένων εγκαινιάζοντας ένα νέο στάδιο πολιτισμικού μετασχηματισμού του νεωτερικού κόσμου. Στον ορίζοντα των νέων μορφών της τεχνολογικής ορθολογικότητας ξεπρόβαλλε μια σειρά επιστημονικών συζητήσεων, αντεγκλήσεων και κριτικών αναλύσεων γύρω από ζητήματα που θέτουν εν συνόλω οι ψηφιακές τεχνολογίες.

Ωστόσο, μετατοπίζοντας το κέντρο βάρους στη φιλοσοφική προοπτική του θέματος, ανακύπτει η προβληματική γύρω από τον πολιτικό και κοινωνικό χαρακτήρα των (ψηφιακών) τεχνολογιών. Γι’ αυτό και θα μπορούσε κανείς να αναρωτηθεί: Η εν εξελίξει «τέταρτη βιομηχανική επανάσταση» (4IR/ Industry 4.0) πραγματοποιείται σήμερα ακριβώς επειδή o χαρακτήρας των (ψηφιακών) τεχνολογιών έχει μεταβληθεί (ή δύναται να μεταβληθεί); Μήπως οι ψηφιακές τεχνολογίες συγκροτούν, εν τέλει, το άρρητο σημαίνον των ταυτοτικών και μελλοντικών μεταλλάξεων του ψηφιακού καπιταλισμού;

Στα παραπάνω ερωτήματα έρχεται όχι μόνο να απαντήσει επιστημονικά, αλλά πολύ περισσότερο, να συνεισφέρει ερευνητικά το βιβλίο Φιλοσοφία των Ψηφιακών Τεχνολογιών: Από τον Andrew Feenberg στα Ψηφιακά Κοινά του Γιάννη Περπερίδη. Η μελέτη του Περπερίδη επιχειρεί να χαρτογραφήσει και να ερμηνεύσει τις κοινωνικές και πολιτικές συνιστώσες των ψηφιακών τεχνολογιών μέσα από την εννοιολογική αποσαφήνιση της τεχνολογίας στο πλαίσιο της Κριτικής Θεωρίας. Έχοντας ως μεθοδολογικό εφαλτήριο την κριτική θεωρία της τεχνολογίας όπως αποτυπώνεται στο έργο του Andrew Feenberg, ο Περπερίδης συνομιλεί τόσο με τη θεωρητική παράδοση Σχολής της Φρανκφούρτης γύρω από τεχνολογική ορθολογικότητα, όσο και με σύγχρονες πολιτικές προσεγγίσεις όπως το πρόταγμα των ψηφιακών κοινών για την προσπάθεια επαναπολιτικοποίησης και εκδημοκρατισμού της τεχνολογίας.

Η πρωτοτυπία της συγκεκριμένης έρευνας έγκειται στο γεγονός πως σκιαγραφεί με σαφήνεια τις νοηματικές αξιώσεις μιας φιλοσοφίας των ψηφιακών τεχνολογιών αναδεικνύοντας την κοινωνική δυναμική, αλλά και την ηθική διάσταση, κάτω από την οποία οι παραγόμενες τεχνολογίες –τα σημερινά τεχνουργήματα– επιλέγονται και κατασκευάζονται. Χωρίς να επιδίδεται σε αφηγηματικές και νοηματικές ευκολίες, ο Περπερίδης αρθρώνει μια φιλοσοφική πραγματεία των μετασχηματισμών του συντελούμενου τεχνοεπιστημονικού πολιτισμού έχοντας στραμμένο το βλέμμα όχι μόνο στην ιστορική συγκυρία, αλλά πολύ περισσότερο στα μελλοντικά ερωτήματα –τις κοινωνικοπολιτικές ζυμώσεις και ηθικές προκλήσεις– που προκύπτουν από τη χρήση και τον σχεδιασμό των σημερινών τεχνολογιών.

Το βιβλίο χωρίζεται σε έξι κεφάλαια που διατηρούν μια νοηματική συνάφεια, ενώ κάθε κεφάλαιο αποτελεί εξελεγκτικά το κομμάτι μιας ενιαίας συμπαγούς αφήγησης. Ένα σημείο που κάνει ακόμα πιο ενδιαφέρουσα και εύληπτη την ανάγνωση του βιβλίου, είναι πως στο τέλος κάθε κεφαλαίου ακολουθεί μια σύνοψη καθώς και τα ερευνητικά  συμπεράσματα.

Ήδη από την Εισαγωγή, ο Περπερίδης ξεκαθαρίζει πως η τεχνολογία «δεν μπορεί να θεωρηθεί απλώς ως ένα αντικείμενο που το ορίζει σχεδιαστικά η βούληση των χρηστών. Τα τεχνουργήματα που υπάρχουν σε μία δεδομένη στιγμή καθορίζουν το κοινωνικό σύνολο, τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων, τη σχέση του ανθρώπου με τη φύση, του ανθρώπου με τον εαυτό και την ταυτότητά του και εν τέλει το ίδιο το νόημα του τι είναι ο άνθρωπος, τι είναι η φύση και τι είναι ο κόσμος» (σελ. 21). Αναδεικνύοντας τον κοινωνικό παράγοντα της τεχνολογίας ως μια σχέση αλληλεπίδρασης και αλληλοκαθορισμού, ο συγγραφέας τονίζει πως η σχέση της πολιτικής με την τεχνολογία εξαρτάται από τα κυρίαρχα κοινωνικά νοήματα, το σύστημα των τεχνολογιών σε μία δεδομένη κοινωνική στιγμή αλλά και από τα συμφέροντα εκείνων που βρίσκονται σε θέση να καθορίζουν και να παράγουν τεχνολογίες. Αμέσως δημιουργούνται τα κύρια ερευνητικά ερωτήματα στα οποία απαντάει ουσιαστικώς η μελέτη, δηλαδή, το κατά πόσο μπορούν οι χρήστες ενός τεχνουργήματος να επηρεάσουν τον σχεδιασμό του, ποιοι χρήστες μπορούν να το κάνουν αυτό αλλά και πότε μια ομάδα χρηστών μπορεί να έχει αποκτήσει τέτοια δύναμη (εξουσία) ώστε να δύναται να επηρεάσει τον σχεδιασμό ενός τεχνουργήματος.

Πιάνοντας το νήμα από την αντίληψη περί τεχνολογίας κατά την πρώτη γενιά στοχαστών της Σχολής της Φρανκφούρτης, το πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου εξετάζει ορισμένα από τα βασικά σημεία της θεωρίας των Max Horkheimer, Theodor Adorno, Walter Benjamin και Leo Löwenthal γύρω από την έννοια της τεχνολογίας. Όμως, ο Περπερίδης δεν εμμένει σε μια απλή ανάλυση των θέσεων των εν λόγω θεωρητικών, αλλά αντιθέτως, προχωρά σε μια ουσιαστική οριοθέτηση των ζητημάτων που έθεσαν μέσα από την κριτική τους στην τεχνολογική (εργαλειακή) ορθολογικότητα, ενώ παράλληλα συνομιλεί κριτικά με τις θεωρητικές ενστάσεις του Andrew Feenberg, ο οποίος υπερτονίζει τον τεχνοφοβικό και ουσιοκρατικό χαρακτήρα της πρώτης γενιάς της Σχολής της Φρανκφούρτης.

Εν συνεχεία, το δεύτερο κεφάλαιο εμβαθύνει στην έννοια της τεχνολογικής ορθολογικότητας μέσα από τo έργο του Herbert Marcuse. Φυσικά, η επιλογή του Marcuse δεν είναι τυχαία, καθώς αποτελεί τη θεωρητική μήτρα των θέσεων του Feenberg – τις οποίες ο Περπερίδης επεξεργάζεται καθολικά. Ο συγγραφέας εξετάζει τη σκέψη του Marcuse προκειμένου να αναδείξει τις σταθερές της νεωτερικής τεχνολογίας που είναι συνυφασμένη με την κυριαρχία, εφόσον τα παραγόμενα τεχνουργήματα είναι φορείς κοινωνικών νοημάτων και αξιών και άρα μπορούν να μεταβληθούν ουσιωδώς μόνο από τον ίδιο τον άνθρωπο. Για τον Περπερίδη, η θεωρία του Marcuse απορρίπτει την νατουραλιστική ουσιοκρατία και φανερώνει την αναγκαιότητα διαμόρφωσης «ενός νέου τύπου ανθρώπου με διαφορετική ορθολογικότητα και όχι την ήδη διαμορφωμένη μονοδιάστατη και ταυτιστική ορθολογικότητα που ευνοεί την ισχύουσα κυριαρχία» (σελ. 70). Έτσι, ο συγγραφέας οικοδομεί το βασικό επιχείρημα ολόκληρης της έρευνας, δηλαδή, το πρόταγμα μιας εναλλακτικής τεχνολογικής νεωτερικότητας που «δεν συνεπάγεται μονάχα τον μετασχηματισμό της μίας ή της άλλης τεχνολογίας, αλλά πολύ περισσότερο, τη μεταμόρφωση της ανθρωπολογίας, της κοινωνικής πραγματικότητας, του οικονομικού συστήματος και εν γένει του οντολογικού υποβάθρου της πραγματικότητας– και άρα του κόσμου» (σελ. 75).

Φτάνοντας στην ουσία της παραπάνω προβληματικής, το τρίτο κεφάλαιο αναλύει την κριτική θεωρία της τεχνολογίας του Andrew Feenberg προκειμένου εξηγηθεί ο τρόπος με τον οποίο διαμορφώνεται η πολιτική των τεχνολογιών. Ο Περπερίδης προχωρά σε μια ερμηνευτική της τεχνολογίας εισάγοντας αριστοτεχνικά τον αναγνώστη στις βασικές έννοιες και στοχοθεσίες της σκέψης του Feenberg κατά το πρόταγμα του «εκδημοκρατισμού της τεχνολογίας». Για τον Feenberg, η τεχνολογία «είναι καθαρά κοινωνική και η κατεύθυνση της εξέλιξής της εξαρτάται από την καθημερινότητα των ίδιων των χρηστ(ρι)ών, από τις ιδέες και τις αξίες που διαπερνούν την εκάστοτε κοινωνία» (σελ. 80).

Απορρίπτοντας την εργαλειακή και ουσιοκρατική προσέγγιση περί ουδετερότητας ή αυτονομίας της τεχνολογίας, ο συγγραφέας συνηγορεί στη βασική πεποίθηση του Feenberg όπου «η εξέλιξη της τεχνολογίας ακολουθεί κοινωνικοπολιτικές επιλογές και ενέχει πολιτικά συμφέροντα που ενσωματώνονται σε αυτή κατά τη στιγμή της παραγωγής της» (σελ. 87). Επομένως, η «κυρίαρχη αξία είναι εκείνη της αποτελεσματικότητας ως προς το κέρδος των εταιριών αλλά και τον έλεγχο» (σελ. 88). Όμως, αυτό που χρειάζεται για την κοινωνική αλλαγή είναι η «αντίσταση από τη μεριά των ανθρώπων σε αυτή την ολοκληρωτική διαμόρφωση της υποκειμενικότητάς τους από άλλους, δηλαδή από εκείνους που επηρεάζουν τον σχεδιασμό του τεχνολογικού υποβάθρου της κοινωνίας» (σελ. 91).

Για να τεκμηριώσει ακόμη περισσότερο την εν λόγω θέση, το τέταρτο κεφάλαιο επεξεργάζεται το ζήτημα των ψηφιακών τεχνολογιών υπό τον κυρίαρχο τεχνικό κώδικα όπως αποτυπώνεται στη σκέψη του Feenberg. Στο πλαίσιο του ευρύτερου επιχειρήματος, ο Περπερίδης αναπτύσσει τη ραχοκοκαλιά του θεωρητικού σημαίνοντος της «επαναπολιτικοποίησης της τεχνολογίας» προσδίδοντας της τον ρόλο ενός σηματοδότη που «δείχνει επιτακτικά προς την κατεύθυνση του επαναπροσδιορισμού των κυρίαρχων κοινωνικών νοημάτων, τα οποία, καθορίζουν εν μέρει και τα τεχνουργήματα που σχεδιάζονται» (σελ. 132). Ο κυρίαρχος τεχνικός κώδικας σήμερα, έχοντας «στο εσωτερικό του ως ισχυρότερες τις αξίες του κέρδους και του ελέγχου λίγων εταιριών-κολοσσών, παράγει τεχνολογίες που κατά τη χρήση τους ικανοποιούν τον έλεγχο και το κέρδος τους (των εταιριών)» (σελ. 133). Για τον Περπερίδη, η ανάγκη ανατροπής των εν λόγω αξιών που εγγράφονται στους σχεδιασμούς των τεχνουργημάτων είναι σήμερα επιτακτικότερη από ποτέ.

Αρθρώνοντας την κατεύθυνση μιας πολιτικής και τεχνολογικής εναλλακτικής, το πέμπτο και έκτο κεφάλαιο του βιβλίου εστιάζουν στο ζήτημα των ψηφιακών κοινών. Ο Περπερίδης –με επισταμένη γνώση της διεθνούς βιβλιογραφίας– διερευνά την οντολογική στροφή στα (ψηφιακά) κοινά που περιλαμβάνει όχι μόνο πολιτικές και κοινωνικές διεργασίες, αλλά πολύ περισσότερο «τη διαφοροποίηση της ορθολογικότητας, της αντίληψης και της συμπεριφοράς των κοινωνών σε σχέση με τους υπόλοιπους ανθρώπους του ύστερου καπιταλισμού» (σελ. 146).

Διότι, για τον συγγραφέα, τα κοινά ως πρόταγμα κοινωνικού μετασχηματισμού «μπορούν να συγκαταλεχθούν σε αυτό το πλαίσιο του πολιτικού, διαρρηγνύοντας τα όρια και τους περιορισμούς της τυπικής πολιτικής και θέτοντας στην πολιτική αρένα τις αντιλήψεις, τις πρακτικές, τις τεχνικές και τις συνήθειες των καθημερινών ανθρώπων μιας κοινωνίας» (σελ. 153). Τα ψηφιακά κοινά που βασίζονται στην ομότιμη παραγωγή και το ελεύθερο λογισμικό ανοιχτού κώδικα, παρέχουν νέους τρόπους αποκέντρωσης, παγκόσμιας επικοινωνίας και τοπικής συνεργασίας.

Συμπυκνώνοντας τη θέση του Περπερίδη γύρω από την θεώρηση των ψηφιακών κοινών, διαφαίνεται πως «η εναντίωση των ανθρώπων –ως μορφή αντίστασης– διαμέσου των ψηφιακών κοινών στο ανελέητο κυνήγι κέρδους και την οικολογική κρίση που αυτό συνεπάγεται μπορεί να οδηγήσει σε μεταβολή, όχι μόνο την ανθρωπολογία του σύγχρονου ανθρώπου (ώστε να μην σκέφτεται μονάχα το χρήμα και κατ’ επέκταση να μην διαμορφώνεται όλη του η ζωή γύρω από το κυνήγι του κέρδους), αλλά πολύ περισσότερο να οδηγήσει σε μία διαφορετική οντολογία, σε ένα διαφορετικό παράθυρο μέσα από το οποίο ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται τον κόσμο, τις δυνατότητες που έχει μέσα από τη συνεργασία με τους άλλους, καθώς και τους τρόπους με τους οποίους μπορεί να διαφυλάξει την ίδια τη φύση» (σελ. 169).

Συμπερασματικά, η μελέτη του Περπερίδη θέτει μια νέα εννοιολογική κατεύθυνση γύρω από την κατανόηση του κοινωνικού και πολιτικού χαρακτήρα των ψηφιακών τεχνολογιών. Αν αυτός χαρακτήρας εξαρτάται από τον άνθρωπο που καθορίζει το πώς παράγεται και πως κατανέμεται η διαθέσιμη «κοινωνική πραγματικότητα» στους χρήστες των δικτύων, η συνείδηση των ανθρωπολογικών κινδύνων και η προσπάθεια να αναπτυχθεί μια νέα κριτική σκέψη –ως προμετωπίδα συλλογικών διεκδικήσεων– αποδεικνύει έμπρακτα πως η «τεχνολογία επαναπολιτικοποιείται όταν γνωρίζουμε ότι μπορούμε να μετασχηματίσουμε συλλογικά την εκάστοτε καταπιεστική μορφή της» (σελ. 209).

The post Για τη «Φιλοσοφία των Ψηφιακών Τεχνολογιών: Από τον A. Feenberg στα Ψηφιακά Κοινά» first appeared on Aυτολεξεί.

Βιβλία.

Το βιβλίο σε ηλεκτρονική μορφή [pdf]:

The post ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΒΑΡΒΑΡΟΤΗΤΑ. ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΤΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ / e-book first appeared on Aυτολεξεί.

Ο τομέας Τεχνικής είναι zero waste όσον αφορά τη χρήση ξύλου.

Κάθε χρόνο πραγματοποιείται εκδρομή στο Πανεπιστημιακό Δάσος του Περτουλίου, με σκοπό την ανάδειξη της αειφορίας και την προστασία των δασικών συστημάτων. Πραγματοποιείται επίσης εκπαιδευτική εκδρομή στην Λευκάδα όπου αναδεικνύονται στοιχεία αρχιτεκτονικής σχεδίασης φιλικά στο περιβάλλον και με ενδιαφέρουσες τεχνικές για το σήμερα. Φέτος πραγματοποιήθηκε εκδρομή ευαισθητοποίησης και παρέμβασης στο ΧΥΤΑ Φυλής, ο οποίος θα πρέπει να κλείσει άμεσα.
Από το ξεκίνημα μας επίσης λειτούργησε το τμήμα επαναχρησιμοποίησης χαρτιού. Οι δράσεις και οι ανησυχίες γύρω από τα περιβαλλοντικά ζητήματα δημιούργησαν την ανάγκη για την δημιουργία του Eco School Eco Act.

Σκοπός μας είναι η προώθηση οργανωμένων παρεμβάσεων στην κοινωνία, η έρευνα και η ευαισθητοποίηση της κοινωνίας για τα περιβαλλοντικά θέματα.
Τα εργαλεία του Eco School Eco Αct είναι:

• Η τεκμηρίωση των θέσεων για τα περιβαλλοντικά ζητήματα, μέσα από την περιβαλλοντική επιστήμη.

• Η φιλοσοφία, ως εργαλείο ανάδειξης της σχέσης κοινωνίας και ατόμου με το περιβάλλον.

• Η κινηματική και ακτιβιστική δράση.

• Η ανάδειξη της σημασίας των πολιτών – Κινήσεων Πολιτών για τα Περιβαλλοντικά ζητήματα (μέσω κοινωνικής δράσης, εκδηλώσεων, ομάδων εργασίας, ερωτηματολογίων κ.α.).

• Η συμμετοχικότητα. Το Eco School Eco Αct είναι ένα εγχείρημα ανοιχτό στην κοινωνία που προσβλέπει στην συμμετοχή των πολιτών. Μέσα από την συμμετοχή των πολιτών παίρνει σχήμα και μορφή.

Ξεκινήσαμε την πολιτική – οικολογική μας δραστηριότητα από την έδρα μας την Αθήνα.

Αρχίσαμε να σχεδιάζουμε σε διαφορετικές φάσεις, ένα εκπαιδευτικό – ερευνητικό πρόγραμμα στο πεδίο και κέντρου και των περιαστικών περιοχών. Σκοπός της έρευνάς μας είναι καταρχήν η ανάδειξη των βλαπτικών δραστηριοτήτων στον αστικό ιστό της μητρόπολης και τα περιαστικά της συμπλέγματα. Ταυτόχρονα, μέσω της διερεύνησης των πηγών της βλαπτικότητας, επιχειρούμε την καταγραφή των οικονομικών, παραγωγικών και καταναλωτικών δραστηριοτήτων κατά τόπους και την ειδική διαστρωματική συμμετοχή τους στο βλαπτικό μείγμα.

Τοποθετούμε το ζήτημα των σκουπιδιών στην κορυφή των περιβαλλοντικών προβλημάτων της Αττικής. Έτσι ξεκινάμε την εκπαιδευτική και ερευνητική μας δραστηριότητα χρησιμοποιώντας το δημοσιευμένο υλικό και την εμπειρία του Δυτικού Μετώπου αλλά και την επιστημονική θέση περιβαλλοντολόγων για τα σκουπίδια της Αθήνας και τoν ΧΥΤΑ της Φυλής.

Την ίδια εποχή το Eco School Eco Act συμμετέχει εξ αρχής στις διεργασίες δημιουργίας του Πανελλήνιου Δικτύου για την προστασία του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος από τις Υδατοκαλλιέργειες «ΑΚΤΑΙΑ». Συμμετείχαμε στις εργασίες διημέρου στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων στις 1 και 2 Μαρτίου του 2024 το οποίο διοργάνωσε το Δίκτυό μας μαζί με το Επιμελητήριο Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας.

Το τελευταίο χρονικό διάστημα εξετάζουμε το ζήτημα της διάσωσης του Αχελώου και όλων των ποταμών, από καταστροφικές επεμβάσεις ενεργειακών και τουριστικών επενδυτών. Η παραγωγική – ενεργειακή και τουριστική δραστηριότητα και γενικότερα οι επεμβάσεις οικονομικού – κεφαλαιουχικού ενδιαφέροντος απειλούν τους φυσικούς πόρους, σε μια εποχή που λόγω κλιματικής κρίσης, τους έχουμε ανάγκη όλο και περισσότερο.

Το ζήτημα της διάσωσης του φυσικού αλλά και του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος, διατρέχει οριζοντίως και καθέτως όλες τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Μιλάμε για τη διάσωση από τυφλούς σχεδιασμούς. Τυφλούς γιατί δεν βλέπουν τίποτε άλλο από το μεγαλύτερο κέρδος στον μικρότερο δυνατό χρόνο. Αυτό το βλέπουμε να συμβαίνει είτε πρόκειται για κρατική είτε για ιδιωτική δραστηριότητα.
Δεν υπάρχει ένας λαός, μια κοινωνία η οποία προσπαθεί να προστατέψει το περιβάλλον και ένα κράτος και ένα κεφάλαιο που το καταστρέφουν ανηλεώς. Η οικονομοκεντρική επιθετικότητα απέναντι στο περιβάλλον απλώνεται από τον πιο φτωχό μέχρι τον πιο πλούσιο. Φυσικά δεν προκαλούν όλοι στον ίδιο βαθμό περιβαλλοντική καταστροφή.
Ωστόσο εύκολα καταλαβαίνουμε ότι σε αυτή την κατάσταση, οι περισσότερο καταστροφικές επεμβάσεις από το κράτος και το κεφάλαιο, βρίσκουν πιστούς υποστηρικτές όλους τους υπόλοιπους, την κοινωνία.

Η οικολογία από τον Β’ παγκόσμιο πόλεμο και μετά αναπτύχθηκε αρκετά σε κοινωνικό και διαχειριστικό επίπεδο. Αναπτύχθηκαν μεγάλα τοπικά και παγκόσμια κινήματα γύρω από την ενέργεια ή τη διατροφή, τα οποία κάποια στιγμή έφτασαν να επηρεάζουν τα πολιτικά συστήματα.

Σήμερα είναι ένας ξεχωριστός τομέας δραστηριότητας. Στην πραγματικότητα ως ξεχωριστός τομέας σε ένα περιβάλλον καθολικευμένης οικονομίας αναιρεί το ίδιο το νόημά του. Επιβάλλεται στους υπόλοιπους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας ως μια σημαντική διάσταση της οικονομίας.

Για παράδειγμα, η τάση να καλύψουμε τα πάντα με ΑΠΈ προκύπτει από την πρόσληψη των ΑΠΈ ως οικονομικό αποκλειστικά μέγεθος και όχι ως εναλλακτική μορφή ενέργειας με το μικρότερο αποτύπωμα.

Και επειδή όλα τα βλέπουμε υπό το πρίσμα της οικονομίας το ονομάσαμε «πράσινη οικονομία», γιατί εάν κάτι δεν είναι οικονομία απλούστατα δεν υπάρχει.
Διαπιστώνουμε τελικά ότι όταν μετατρέπουμε το περιβάλλον σε προϊόν, σε οικονομικό μέγεθος μοιραία το οδηγούμε στην καταστροφή.

Στο περιβαλλοντικό αδιέξοδο που έχουμε φτάσει βλέπουμε δύο εκδοχές εξόδου:

• Η μία εκδοχή είναι μια παγκόσμια οικολογική δικτατορία πράγμα που κινείται μόνο στη σφαίρα της φαντασίας αφού είναι αδύνατο να επιβληθεί στις κατακερματισμένες κοινωνίες δισεκατομμυρίων ανθρώπων όπου θα κατέληγε σε τραγέλαφο ανελευθερίας και ταυτόχρονα ανομίας. Έχουμε δείγματα από το κίνημα των κίτρινων γιλέκων στη Γαλλία αλλά και το από πρόσφατο κίνημα των ευρωπαίων αγροτών.

• Η άλλη εκδοχή είναι η δημιουργία ενός παγκόσμιου κινήματος οικολογικής αυτοεκπαίδευσης και δημοκρατικών θεσμίσεων όπου η απόφαση για το περιβάλλον, για την οικονομία και την παραγωγή, για τον πόλεμο, για τη δικαιοσύνη, για τη στέγη και την τροφή, θα βρίσκεται στα χέρια συγκροτημένων τοπικών κοινωνικών σωμάτων. Μια παγκόσμια οικολογική δημοκρατία. Αλλά τότε θα μιλούσαμε για έναν τεράστιο κοινωνικό – πολιτικό μετασχηματισμό.

Η διάσωση του περιβάλλοντος εξαρτάται από τη συμμετοχή όλων στις αποφάσεις, έχει να κάνει με τη δημοκρατία.

Ιούλιος 2024

ECO SCHOOL ECO ACT – ΤΜΗΜΑ ΠΈΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΗΣ ATHENS SCHOOL

ATHENS SCHOOL Κοιν.Σ.Επ
ΧΑΡΙΛΑΟΥ ΤΡΙΚΟΥΠΗ 138 ΑΘΗΝΑ
Athenschool2017@gmail.com

The post Eco School Eco Act first appeared on Aυτολεξεί.

Παραθέτουμε την αποτίμηση του Διημέρου για τις υδατοκαλλιέργειες που πραγματοποιήθηκε στις 1 και 2 Μαρτίου στο Πνευματικό Κέντρο του δήμου Αθηναίων σε διοργάνωση των: Δήμος Επιδαύρου με έδρα το Λυγουριό, Δήμος Κύμης-Αλιβερίου, Δήμος Ερέτριας, Δήμος Ξηρομέρου, το Επιμελητήριο Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητος και από το Πανελλήνιο Δίκτυο για την Προστασία του Θαλασσίου Περιβάλλοντος από τις Υδατοκαλλιέργειες.

Επιχειρούμε να αναδείξουμε τους κοινούς τόπους και τα όρια των προβληματισμών που κατατέθηκαν στο διήμερο για τις υδατοκαλλιέργειες:

Α) Το τριπλό σχήμα της συνδιοργάνωσης (από Επιμελητήριο περιβάλλοντος – Δήμους – Πανελλήνιο Δίκτυο), δεν ήταν μια αυθαίρετη επιλογή, αλλά το αποτέλεσμα προβληματισμών και στον επιστημονικό κόσμο και στους διοικητικούς μηχανισμούς και στην θεσμική τοπική Αυτοδιοίκηση και στις τοπικές κοινωνίες και τις συλλογικότητες. Εκ του αποτελέσματος η όσμωση (χωρίς να αναιρείται η αυτονομία του κάθε πόλου της συνδιοργάνωσης), ήταν θετική και χρήσιμη για το μέλλον. Ας μην ξεχνάμε ότι ήταν η πρώτη απόπειρα κεντρικού αντίλογου απέναντι σε ένα ισχυρό λόμπι, με μεγάλη διείσδυση σε πολλά επίπεδα.

Β) Ποσοτικά η συμμετοχή των συλλογικοτήτων ήταν σημαντική. Όχι μόνον των περιοχών των ΠΟΑΥ, αλλά και συλλογικοτήτων του ευρύτερου περιβαλλοντικού χώρου. Είναι κομβικό, κατ΄ αρχάς, στο επόμενο διάστημα να διευρυνθεί το Δίκτυο από άλλες τοπικές κινήσεις (είναι 23 συνολικά). Η κινηματική δράση είναι αυτή που μπορεί να αλλάξει το τοπίο.

Γ) Όσον αφορά στους προβληματισμούς:

1. Αναδείχθηκε η παγκόσμια τάση για έλεγχο της διατροφής και συγκέντρωση του πρωτογενούς τομέα στα χέρια λίγων πολυεθνικών, τεράστιας δύναμης. Τέθηκε στην συζήτηση η Στρατηγική της Ε.Ε για την πράσινη μετάβαση που συνιστά μια Νέα Οικονομία υψηλότατης έντασης και διαρκούς μεγέθυνσης. Σ΄ αυτήν (την Πράσινη Μετάβαση) εντάσσεται κι ο πυλώνας της Γαλάζιας Οικονομίας. Η ίδια η Γαλάζια Οικονομία υπαγορεύει ένταση επενδύσεων και διαγκωνισμό επιμέρους στρατηγικών (και επενδυτών και γεωπολιτικών), για τον θαλάσσιο και χερσαίο χώρο. Ένας από τους τομείς είναι και οι Υδατοκαλλιέργειες. Αυτή η προσέγγιση, η ανάδειξη δηλ. της παγκόσμιας κατεύθυνσης και της Ευρωπαϊκής στρατηγικής, είναι σημαντικό να βαθύνει δημιουργώντας συγκλίσεις θέσεων και δράσεων των κινημάτων.

2. Απ΄ όλους τεκμηριώθηκε η σχέση της ¨επέλασης των κλουβιών¨ με το υπερεντατικό μοντέλο των Υδατοκαλλιεργειών.

3. Οι τοπικές εμπειρίες κατέδειξαν τα περιβαλλοντικά ζητήματα και τις νομικές υπερβάσεις και τις αδειοδοτικές αυθαιρεσίες. Έγινε σαφές ότι ένα τέτοιο μοντέλο προϋποθέτει ένα ισχυρό λόμπι πίεσης και στήριξης, καθώς και το ότι τα περιβαλλοντικά και αδειοδοτικά προβλήματα είναι σύμφυτα με αυτό το μοντέλο.

4.Τα περιβαλλοντικά προβλήματα εστιάστηκαν κυρίως στα εξής:

A. Υπάρχει τεράστιο έλλειμμα ουσιαστικών ελέγχων και απουσία από αυτές των Δήμων. Πρόβλημα προκύπτει από την μεθοδολογία των ελέγχων και την ασάφεια των κριτηρίων.
Αναλύθηκαν ζητήματα που αφορούν την Ποσειδωνία, την βιοποικιλότητα και τις περιοχές, Natura. Σοβαρά προβλήματα προκύπτουν από οργανικές ουσίες, φάρμακα αλλά και ανόργανες (αμμωνία, φώσφορο και βαρέα μέταλλα) που συγκεντρώνονται στον βυθό των περιοχών.

B. Συζητήθηκε η προοπτική της μεταφοράς των μονάδων στα 1500 μ και πάνω από τις ακτές, ως εναλλακτική λύση (σε σύνδεση φυσικά με τις υπόλοιπες προτάσεις).

Γ. Συζητήθηκε η διατροφική αξία ενός προϊόντος που προκύπτει από την βιομηχανοποιημένη διαδικασία εκτροφής και υπογραμμίστηκε ότι η διατροφή από ιχθυάλευρα των ψαριών απαιτεί μεγάλη ποσότητα ψαριών ανοικτής θαλάσσης.

5. Το Πολυετές εθνικό Σχέδιο για την αλιεία και τις υδατοκαλλιέργειες βάζει ως κεντρικό στόχο την αύξηση της παραγωγής κατά 3-5% κατ΄ έτος. Πρόκειται για έναν ποσοτικό στόχο (στην ¨λογική¨ του θέλω, όχι του δύναμαι), που δεν προκύπτει από συνεκτίμηση της φέρουσας περιβαλλοντικής ικανότητας, ούτε εντάσσεται σε μια συνολική (κεντρική και τοπική) αναπτυξιακή στρατηγική.

6. Απόρροια της παραπάνω λογικής είναι η ¨επιθετική¨ χωροθέτηση του ειδικού Χωροταξικού για τις υδατοκαλλιέργειες και η χάραξη των ΠΟΑΥ. Στην ουσία δεν πρόκειται για χωροθέτηση αλλά για ¨αυτοχωροθέτηση¨, παράδοση χρήσης θάλασσας και γης σε funds, χωρίς συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών, με ¨αυτοέλεγχο¨ και με απλουστευμένες διαδικασίες αδειοδοτήσεων. Σ΄ αυτό το τελευταίο εστιάζει απολύτως και η Κοινή Ευρωπαϊκή πολιτική για την Αλιεία και τις υδατοκαλλιέργειες. Πρόκειται, εν τέλει, για τεράστιες, ανεξέλεγκτες ΒΙ.ΠΕ.

7. Το θαλάσσιο χωροταξικό (που εκκρεμεί) χρειάζεται προσοχή ως αίτημα.
Η αύξηση της επενδυτικής έντασης, στον θαλάσσιο και χερσαίο χώρο, το καθιστά εκ των πραγμάτων ¨τροχονόμο¨ συμφερόντων.
Η νομιμοποίησή του προϋποθέτει τον καθοριστικό ρόλο της Τ.Α στον σχεδιασμό του.

8. Το υπερεντατικό μοντέλο εξαφάνισε τις μικρές μονάδες, συγκέντρωσε την παραγωγή σε δυο – τρία διεθνή funds, με δυσθεώρητα χρέη στις Ελληνικές (όμως) τράπεζες, ξεκομμένα απ΄ το προϊόν καθαυτό.
Έτσι ένας τομέας που μπορούσε να αποτελέσει πυλώνα της Παραγωγικής Ανασυγκρότησης της χώρας, κατέληξε σε περιβαλλοντικό, νομικό και οικονομικό ¨σκάνδαλο¨.

9. Στις τοπικές κοινωνίες, η πίεση του λόμπι είναι μεγάλη. Η προσπάθεια πολιτικής διείσδυσης εκεί, είναι απροκάλυπτη, έτσι που στις περισσότερες περιοχές των ΠΟΑΥ αποτελούν (οι υδατοκαλλιέργειες) έναν παραπολιτικό πόλο.

10. Οι συνθήκες εργασίας είναι εξαιρετικά δυσμενείς. Η πλειοψηφία των εργαζομένων είναι χαμηλόμισθοι, ανειδίκευτοι, αλλοδαποί, παροδικής απασχόλησης.
Η οικονομική κατάρρευση των μονάδων επιδεινώνει αυτές τις συνθήκες: Υποχρεωτικά (μη αμειβόμενα) ρεπό, ελαστικοποίηση του ωραρίου, μείωση απολαβών, εξωεργασιακές παρεμβάσεις.

11. Το ουσιαστικό ερώτημα που τίθεται σήμερα δεν είναι αν είμαστε υπέρ ή κατά των υδατοκαλλιεργειών, αλλά είναι:
¨μπορεί να υπάρξει σήμερα ένα υδατοκαλλιεργητικό μοντέλο που να συνδέεται με την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας, περιβαλλοντικά βιώσιμο και αειφόρο;¨

12. Μια τέτοια προσέγγιση χρειάζεται ένα άλλο Πολυετές Εθνικό Σχέδιο, νέου τύπου χωροθέτηση με αποφασιστική συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης και των πολιτών, και συνολικό τοπικό σχεδιασμό από τις τοπικές κοινωνίες.
Το πρόβλημα των υδατοκαλλιεργειών πρέπει να ενταχθεί σε μια άλλη λογική Παραγωγικής Τοπικής Ανασυγκρότησης.

Δίκτυο Συλλογικοτήτων για την Προστασία του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος από τις Υδατοκαλλιέργειες

The post Δίκτυο Συλλογικοτήτων για την Προστασία του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος από τις Υδατοκαλλιέργειες first appeared on Aυτολεξεί.

ATHENS SCHOOL – Ομάδα “eco school eco act”

Χαριλάου Τρικούπη 138 Εξάρχεια (Νεάπολη)

Η πρώτη από μια σειρά εκδηλώσεων του Άθενς Σκουλ για τα σκουπίδια της Αθήνας:

Το ATHENIAN MATERIAL αφηγείται την κατακερματισμένη ιστορία πολλών, με τα λόγια, τα τραγούδια τους και τα σημαίνοντα σώματά τους. Το ATHENIAN MATERIAL είναι ένας κόσμος που κάθε προβολή της ταινίας θα μας επιτρέπει μια συνομιλία που χρειαζόμαστε ή θα μπορούσα να πω μας επιτρέπει “ρεαλιστικούς ψίθυρους”… Το ΑΘΗΝΑΪΚΟ ΥΛΙΚΟ είναι μια ποιητική προσπάθεια να αντιτάξουμε τα σώματά μας ως άνθρωποι απλοί, οδοκαθαριστές, ρακοσυλλέκτες, καλλιτέχνες, ως άνθρωποι ευαισθητοποιημένοι στα θέματα περιβάλλοντος ενάντια σε μια τεράστια καταστροφή», λέει η Laure Vermeersch.

Η ταινία ATHENIAN MATERIAL θίγει το ζήτημα των σκουπιδιών, ένα από τα μεγαλύτερα περιβαλλοντικά ζητήματα της Αθήνας. Γυρίστηκε για τους ανθρώπους και με τους ανθρώπους της Δυτικής Αττικής και της Δυτικής Αθήνας.  Πρόκειται για μια εικαστική παρέμβαση της ζοφερής εικόνας της πολύπαθης περιοχής της Φυλής.

Μετά την προβολή θα ακολουθήσει συζήτηση.

Είσοδος ελεύθερη

Athensschool.gr

athenschool2017@gmail.com – 2106459813

 Εκδήλωση με προβολή της ταινίας «Athenian Material» της Laure Vermeersch. Θα ακολουθήσει συζήτηση με τη συμμετοχή του «Δυτικό μέτωπο – Συντονισμός πολιτών και συλλογικοτήτων για το οριστικό κλείσιμο της εγκατάστασης της Φυλής».

Χαριλάου Τρικούπη 138 Αθήνα

 Ανοιχτή ομάδα εργασίας για τη Διαχείριση των Απορριμμάτων στο Λεκανοπέδιο της Αττικής. Συντονιστής Αναγνώστου Βασίλης, Περιβαλλοντολόγος MSc.

Χαριλάου Τρικούπη 138 Αθήνα

 

 Εκπαιδευτική/ακτιβιστική επίσκεψη στην εγκατάσταση του ΧΥΤΑ Φυλής (με τη συμμετοχή και τη συνδρομή του Δυτικού Μετώπου)

Επίσης, με τον Δρ φιλοσοφίας Αλέξανδρο Σχισμένο, θα περιηγηθούμε νοητά στον Αρχαίο Δήμο Φυλής. Το προπύργιο της αρχαίας δημοκρατίας. Για τους Αθηναίους, οι ήρωες της Φυλής, με ηγέτη τον Θρασύβουλο, είχαν επαναφέρει στην πόλη την εξόριστη δημοκρατία, γκρεμίζοντας την τυραννία των Τριάκοντα. Για το νόημα αυτής της σύγκρουσης, την ξεχωριστή σημασία της Φυλής για τη μοίρα της αρχαίας Αθήνας και τις σημασίες της ισηγορίας, της τόλμης και της ελευθερίας που συνδέθηκαν με το αρχαίο φρούριο, θα μιλήσουμε στον ιστορικό και φιλοσοφικό μας περίπατο μετά την επίσκεψη στον ΧΥΤΑ.

Για την Κυριακή 3/3 δηλώστε συμμετοχή στέλνοντας email: athenschool2017@gmail.com

ή στο τηλέφωνο: 2106459813 και 693 637 2282

The post Σειρά εκδηλώσεων του Athens School για τα σκουπίδια της Αττικής first appeared on Aυτολεξεί.

• Ορθές πρακτικές ανακύκλωσης
• Κοινωνική και περιβαλλοντική διάσταση της ανακύκλωσης
• Up cycling
• Φυσική δόμηση
• Παραδοσιακές τεχνικές δόμησης
• Βιολογικές καλλιέργειες
• Κινήματα και περιβάλλον, οικολογία και δημοκρατία

Αυτή τη Δευτέρα από τις 5.30 το απόγευμα, με εκθέσεις, παρουσιάσεις, συζητήσεις στο Athens School ΚοινΣΕπ (Χαριλάου Τρικούπη 138), Αθήνα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡΙΔΑΣ:

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, μια παρέμβαση του ATHENS SCHOOL

ΔΕΥΤΕΡΑ 05 ΙΟΥΝΙΟΥ 2023

ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 17:00 έως 23:00

Ώρα προσέλευσης 17:00
Καθ’ όλη τη διάρκεια θα υπάρχει έκθεση από το περιοδικό δρόμου “Σχεδία” Shedia και την ομάδα “Up cycling” με τις δημιουργίες του project χαρτιού.

• Καλωσόρισμα: 18:00 με 18:15: Συνοπτική παρουσίαση των δράσεων του Athens school, ποιοι είμαστε, η ταυτότητα του συνεταιρισμού μας (Σέργιος Δασκαρόλης, μέλος του Athens school).

• 18:15 με 19:15: Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

• 18:15 με 18:30: Παρουσιάσεις όρθών πρακτικών ανακύκλωσης

1. Η ανακύκλωση του τετραπακ, (Κατερίνα Μανέλη, Μουσικοπαιδαγωγός)
2. Η πρακτική εφαρμογή του χαρτοπολτού (Πηνελόπη Σταμάτη, μέλος του Athens school)
3. Τομέας τεχνικής, όργανα από ανακυκλώσιμα υλικά, zero waste (Σέργιος Δασκαρόλης, μέλος του Athens school)

-18:30 με 19:15: Πρακτικό εργαστήριο DIT (Do It Toogether) κατασκευής πορτοφολιού από τετραπακ (Κατερίνα Μανέλη, Μουσικοπαιδαγωγός)

Παράλληλα: Εργαστήριο Χαρτοπολτού με μικρές πρακτικές εφαρμογές, εργαλεία, πατέντες και η φιλοσοφία της επεξεργασίας του χαρτοπολτού. (Πηνελόπη Σταμάτη, μέλος του Athens school)

19:15 με 19:30 Διάλειμμα

• 19:30 με 20:30 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΕΓΧΕΙΡΗΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΟΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΕΧΟΥΝ ΘΕΤΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟ

-19:30 με 19:45 Το Περιοδικό Σχεδία, Παρουσίαση του προγράμματος επαναχρησιμοποίησης “σχεδία αρτ”, (Ομάδα Up-cycling)

-19:45 με 20:00 Κοιν.σ.επ Σταγόνες / Stagones (φυσικές τεχνικές δόμησης, βιολογική καλλιέργεια), Η αναγέννηση της Υπαίθρου ( Γιάννης Παπαθεωδόρου, μέλος στις Σταγόνες)

-20:05 με 20:20 Το Μπουλούκι Boulouki (διεπιστημονική συλλογικότητα που ασχολείται με τη μελέτη των παραδοσιακών υλικών και τεχνικών δόμησης). Τα περιβαλλοντικά και κοινωνικά ωφέλη από το έργο του εγχειρήματος. (Νικηφόρος Μεϊμαρόγλου, Επιστημονικός συνεργάτης της ομάδας Μπουλούκι)

• 20:30 με 22: Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ
ΟΜΙΛΗΤΕΣ:
– 20:30 με 20.50: Τάσος Κεφαλάς (μέλος Δυτικού Μετώπου Δυτικό Μέτωπο)
– 20:55 με 21:10: Πηνελόπη Σταμάτη (μέλος του Athens school)
– 21:15 με 21:35: Αναγνώστου Βασίλης (Περιβαλλοντολόγος Msc, μέλος του Athens school)
Συντονισμός συζήτησης: Νίκος Ιωάννου

22:00 με 22:30 Μικρή παρέμβαση του Άθενς Σκουλ και συζήτηση με θέμα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

22:30 με 23:00 ΧΑΛΑΡΟ ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ ΜΕ ΚΡΑΣΙ ΚΑΙ ΜΠΟΥΦΕ

Athens School ΚοινΣΕπ (ΧΑΡΙΛΑΟΥ ΤΡΙΚΟΥΠΗ 138), ΑΘΗΝΑ

The post ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΠΕΡΙΒAΛΛΟΝΤΟΣ, 5 Ιουνίου: Μια παρέμβαση του ATHENS SCHOOL first appeared on Aυτολεξεί.

Θεωρώ την έννοια του Δικαίου την πιο περίπλοκη, την πιο δαιδαλώδη έννοια που υπάρχει από καταβολής εννοιών, που θα πει από καταβολής Λέξεων. Και ίσως να εμπεριέχονται στην έννοια αυτή, όπως και σε κάθε έννοια άλλωστε, τόσες σημασίες όσοι είναι και οι άνθρωποι από το στόμα των οποίων εκφωνείται η λέξη. Και, εάν εξαιρέσουμε την εξειδικευμένη και σαφώς απαραίτητη, εφόσον ζούμε σε οργανωμένες ανθρώπινες κοινωνίες με ό,τι καλό και κακό αυτό συνεπάγεται, Νομική Επιστήμη, άπειρα άλλα πράγματα έχουν γραφεί, γράφονται και, σίγουρα, θα εξακολουθούν να γράφονται -όσο θα υφίσταται Ανθρωπότητα- για αυτό που είθισται να αποκαλείται ηθική διάσταση του Δικαίου και το οποίο, κατά κανόνα, αντιπαρατίθεται στο γραπτό κομμάτι του Νόμου. Ο διαχωρισμός γνωστός από την αρχαιότητα ακόμη και κανένα πιο αντιπροσωπευτικό παράδειγμα στο μυαλό μου από το δίπολο Κρέοντας–Αντιγόνη.

Εάν θα έπρεπε, βάσει των αναγνωσμάτων που έχω κάνει στη ζωή μου, να μπω στην πολύ δύσκολη επιλογή δύο και μόνο δύο έργων που πραγματεύονται την έννοια του Δικαίου συνολικά, που θα πει τόσο σε σχέση με τη γραπτή όσο και σε σχέση με την άγραφή του εκδοχή, θα επέλεγα, καταρχάς και ασφαλώς, την Πολιτεία του Πλάτωνα και κατά δεύτερον το μυθιστόρημα του Φρήντριχ Ντύρενματ Δικαιοσύνη.

Την Πολιτεία του Πλάτωνα γιατί, μέσα από μία άκρως καλειδοσκοπική ανάλυση της έννοιας του Δικαίου που κάνει ο μέγιστος, κατά τη γνώμη μου, φιλόσοφος όλων των εποχών, καταλήγει ουσιαστικά στην εκ πρώτης αναγνώσεως ελιτίστικη άποψη ότι η έννοια του Δικαίου δεν μπορεί να είναι συνυφασμένη τελικά παρά μόνο με έναν άκρως πεπαιδευμένο άνθρωπο, κοινώς ψύλλοι στ΄ άχυρα· την Δικαιοσύνη του Ντύρενματ γιατί στο μυθιστόρημα αυτό ο συγγραφέας, μέσα από μία εντελώς παράλογη έναρξη: ένας άνθρωπος πυροβολεί θανάσιμα έναν φίλο του ενώπιον πολλών άλλων, χτίζει σταδιακά, μέσω μιας νουάρ ατμόσφαιρας, έναν βαθύτατο στοχασμό επάνω στο δίπολο θύτης–θύμα, αδικών–αδικούμενος με άλλα λόγια· στοχασμός, μέσω του οποίου οι ανατροπές που δημιουργούνται μπορούν πολύ εύκολα να οδηγήσουν στο φρενοκομείο έναν στοιχειωδώς σκεπτόμενο αναγνώστη.

•

Όταν μου πρότεινε, τον Μάιο του 2021, ο ηθοποιός Χάρης Τζωρτζάκης να γράψω, προκειμένου να το σκηνοθετήσει ο ίδιος, ένα θεατρικό έργο με αφορμή το αυτοβιογραφικό βιβλίο του Βασίλη Παλαιοκώστα Μια φυσιολογική ζωή, στην αρχή ήμουν πολύ διστακτικός. Ήμουν διστακτικός για δύο λόγους: ο πρώτος λόγος ήταν ότι την περίπτωση του ανθρώπου αυτού δεν τη γνώριζα παρά σε πολύ γενικές γραμμές, που θα πει καθόλου, και ο δεύτερος, καθαρά πρακτικός, λόγος ήταν ότι, από αυτό το βιβλίο των 600 σελίδων, δεν είχα διαβάσει στο παρελθόν παρά μόνο κάποια αποσπάσματα, που θα πει τίποτα· αλλά, ως γνωστόν, όποιος διαβάζει μόνο αποσπάσματα ενός βιβλίου ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΔΙΑΒΑΣΕΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ. Πράγμα που σημαίνει ότι θα έπρεπε, εάν ήθελα ασφαλώς να κάνω μια σοβαρή δουλειά, να στρωθώ και να διαβάσω το βιβλίο, πράγμα το οποίο με τη σειρά του σήμαινε ότι θα έπρεπε να αφήσω στην άκρη ένα κείμενο που, εκείνον τον καιρό, μόλις είχα αρχίσει να δουλεύω.

Ο δισταγμός μου, όμως, άμα τη γενέσει του σχεδόν, άρχισε να κάμπτεται. Και άρχισε να κάμπτεται αφενός γιατί εκτιμώ βαθύτατα τον Χάρη Τζωρτζάκη και το συνολικό του ήθος απέναντι στη Ζωή και την Τέχνη (άρα ένα όχι στην πρό-σ-κλησή του θα το θεωρούσα επιεικώς άκομψο εκ μέρους μου) και αφετέρου γιατί μια πολύ παράξενη διαίσθηση μού έλεγε ότι το εγχείρημα αυτό μάλλον κάπου θα με έβγαζε.

Κάπως έτσι, λοιπόν, μπήκα στη διαδικασία της προσεκτικής ανάγνωσης όλου του βιβλίου κάνοντας παράλληλα και μια έρευνα στο διαδίκτυο για τον Βασίλη Παλαιοκώστα και τη δράση του. Ομολογώ πως τα συναισθήματά που μου δημιουργήθηκαν ήταν πολύ αντιφατικά και ως προς το βιβλίο και ως προς το πρόσωπο. Όταν μας δημιουργούνται, όμως, αντιφατικά συναισθήματα για κάτι ή για κάποιον, πιο πολύ μια δική μας εσωτερική κρυμμένη αντίφαση είναι που ενεργοποιείται. Ως προς το βιβλίο, το συναίσθημά μου ήταν αντιφατικό γιατί από τη μια διάβαζα ένα άκρως καλογραμμένο κείμενο ποταμό που έρρεε αβίαστα, από την άλλη, όμως, θεωρούσα ότι διάβαζα κάτι που θα το αποκαλούσα περισσότερο ντοκουμέντο παρά λογοτεχνία. Σε σχέση με το πρόσωπο Βασίλης Παλαιοκώστας, το συναίσθημά μου ήταν επίσης αντιφατικό γιατί από τη μια δεν μπορούσα με τίποτα να ταυτιστώ προσωπικά με όλη αυτή την ατελείωτη δράση, με όλο αυτό το ατελείωτο ανθρωποκυνηγητό, με όλη αυτή την ατελείωτη επαφή με τα όπλα -όλα αυτά είναι πράγματα που, και μόνο το άκουσμά τους, μου δημιουργεί αγχώδη διαταραχή· από την άλλη, όμως, μπορούσα να ενστερνιστώ την πυρηνική ιδέα αυτού του ανθρώπου σε σχέση με το κομμάτι εκείνο που ονομάζεται ηθική διάσταση του Δικαίου.

ΚΑΙ ΤΩΡΑ;

•

Το ερώτημα μέσα μου ήταν κυριολεκτικά αμείλικτο.

ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΤΙ ΚΑΝΩ;

ΚΑΝΩ;

ΚΑΙ ΕΑΝ ΚΑΝΩ, ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΠΑΩ ΝΑ ΚΑΝΩ;

Ξαναδιάβασα, λοιπόν, μία ακόμη φορά το βιβλίο και κράτησα σημειώσεις. Πολλές σημειώσεις.

Και τότε αποφάσισα ότι το πρόσωπο αυτό ΔΕΝ ΘΑ ΤΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΩ ΩΣ ΥΠΑΡΚΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΑΛΛΑ ΩΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ. Δεν θα το αντιμετωπίσω ως δικαστής, γιατί δεν είμαι δικαστής, αλλά ως λογοτέχνης που πασχίζω ακόμη να γίνω. Και μετά ανέσυρα από μέσα μου και κάτι άλλο, πολύ πολύτιμο για μένα: Ανέσυρα από μέσα μου την κατασταλαγμένη μου πεποίθηση ότι Λογοτεχνία –συν τοις άλλοις– σημαίνει Ροή. Που σημαίνει ότι ένα πρόσωπο, ένα οποιοδήποτε πρόσωπο, ζων, νεκρό, υπαρκτό, φανταστικό, εντός βιβλίου, εκτός βιβλίου, μπορεί να μας δώσει το έναυσμα για να πάρουμε το νήμα και να συνεχίσουμε τον δικό μας πλέον προβληματισμό με αφορμή το πρόσωπο αυτό.

Όπερ και έπραξα.

Και κάπως έτσι προέκυψε αυτό το θεατρικό έργο.

Ένα θεατρικό έργο το οποίο δεν είναι τελικά διασκευή της αυτοβιογραφίας του Β.Π. Έτσι κι αλλιώς, δεν πιστεύω στον όρο διασκευή. Πιστεύω όμως ακράδαντα στη δημιουργία εκείνη που πατάει πάνω σε μια προηγούμενη δημιουργία για να δημιουργηθεί μια άλλη δημιουργία. Πιστεύω στη Ροή και μόνο στη Ροή.

•

Στο έργο κράτησα ως βασικό ήρωα τον Β.Π. φροντίζοντας να μην αλλοιώσω στο παραμικρό το ιδεολογικό υπόβαθρο της δράσης του. Και πρόσθεσα άλλα τέσσερα πρόσωπα. Τον Χ1, τον Χ2, τον Χ3, και την Χ4. Αυτοί οι τέσσερις Χ λειτουργούν, τρόπον τινά, ως ένα είδος Χορού που σχολιάζει, κατακρίνει, υπερασπίζεται, αντιλέγει, συμπάσχει, αδιαφορεί, ταυτίζεται ή απωθείται από τον κεντρικό ήρωα. Και έχοντας κατά νου ότι βασικός άξονας του έργου είναι η έννοια του Δικαίου. Του Δικαίου, όμως, μέσα από τα δικά μου μάτια πλέον.

Το είπαμε άλλωστε: όσοι οι άνθρωποι, τόσες και οι διαφορετικές σημασίες μιας έννοιας.

•

Υγ: με τον Χάρη Τζωρτζάκη, μέχρι να καταλήξουμε στην «οριστική μορφή του κειμένου», αφήσαμε στο συρτάρι εφτά άλλες εκδοχές. Χρησιμοποιώ πρώτο πληθυντικό πρόσωπο γιατί, αν και το έργο το έγραψα εγώ, στην ουσία το γράψαμε από κοινού. Όσον αφορά δε στα εισαγωγικά στη φράση «οριστική μορφή του κειμένου», αυτά τα έβαλα εντελώς συνειδητά γιατί, ως γνωστόν, άλλο πράγμα η οριστική μορφή ενός γραπτού κειμένου και άλλο πράγμα η παράσταση που στήνεται πάνω στο γραπτό κείμενο. Η παράσταση είναι αποκλειστικό δημιούργημα του σκηνοθέτη.

Γιατί Δημιουργία σημαίνει Ροή.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ

[1] Το παρόν κείμενο αποτελεί μία πολύ συμπυκνωμένη περίληψη –όσο κάτι τέτοιο είναι εφικτό– ενός ευρύτερου προβληματισμού μου σε σχέση με τη Λογοτεχνική Δημιουργία ως τη ροή εκείνη που είναι –ίσως– η μόνη ικανή ροή να αντισταθεί στον διαρκώς αυξανόμενο Παραλογισμό του τρόπου ροής της λεγόμενης πραγματικής ζωής.

Λόγος και τεχνική, θέατρο και λόγος! Δυο ενότητες πάνω στις οποίες θα συζητήσουμε αρκετά την Πέμπτη. Η αναφορά στο αναμενόμενο βιβλίο του Δημήτρη Τσεκούρα Βασίλης Παλαιοκώστας ή περί δικαίου δίνει μια νότα περισσότερου ενδιαφέροντος αφού αποτελεί μια πραγματική διάσταση του ζητήματος.

Το ότι θα περάσουμε καλά είναι σίγουρα μια άλλη διάσταση…:

The post Δημιουργία σημαίνει Ροή ή Το back stage της συγγραφής ενός θεατρικού έργου first appeared on Aυτολεξεί.

Ακολουθεί η ηχογράφηση της εκδήλωσης:

Και η μαγνητοσκόπηση:

The post Βιβλιοπαρουσίαση: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΨΗΦΙΑΚΟΥ ΛΟΓΟΥ (ηχητικό+βίντεο) first appeared on Aυτολεξεί.

Αλέξανδρος Σχισμένος, Εισαγωγή στην Κριτική του Ψηφιακού Λόγου, Αθήνα, Οκτώβριος 2021, Athens School, σελ. 320, 21×14, ISBN: 978-618-84851-5-0

Αντί προλόγου

Γιατί ο κόσμος του Matrix είναι απλοϊκός

Είδα την ταινία The Matrix στο Άμστερνταμ το 1999, στην παγκόσμια πρεμιέρα της. Στο Αμστερνταμ με τις ψυχεδελικές εμπειρίες, ο κόσμος του Matrix στην αρχή φαινόταν σαν να απεικόνιζε κάτι τέτοιο. Γρήγορα κατάλαβα ότι δεν είχε καν ούτε αυτό το βάθος. Παρουσίαζε μια προσομοίωση ως κοινωνική πραγματικότητα. Μα κάθε προσομοίωση είναι μια παράσταση επιφανειακή και αβαθής. Τελευταία, ακούγεται η ιδέα ότι η ίδια η πραγματικότητα είναι μια προσομοίωση. Είναι μια ιδέα χωρίς νόημα αφού καταρχάς διαχωρίζει υπόρρητα την πραγματικότητα από την προσομοίωση για να τις ταυτίσει ξανά σε ένα δεύτερο επίπεδο. Μα πρέπει να παραδεχτούμε πως και οι προσομοιώσεις είναι ασφαλώς μέρος του πραγματικού, αλλιώς δεν θα υπήρχαν. Όλο το συμβολικό δίκτυο παρουσίασης του αόρατου, οι συμβολικές αναπαραστάσεις των φαντασιακών σημασιών, το μεγάλο δίκτυο των θεσμών και των σημασιών που χαρακτηρίζει και την πιο απλή ανθρώπινη κοινωνία είναι ασφαλώς πολυεπίπεδο και απείρως βαθύτερο, και πλουσιότερο από οποιαδήποτε προσομοίωση, δηλαδή μίμηση. Η κοινωνία δημιουργεί μιμητικές αλλά δημιουργεί και ερμηνευτικές και δημιουργεί και εκ του μηδενός φαντασιακές παραστάσεις. Και η προσομοίωση είναι απλώς μια επιμέρους μορφή παράστασης που αντιγράφει μόνο την επιφάνεια, και ορίζεται από το γεγονός ότι είναι αντίγραφο τινός, ότι δεν είναι πρωτότυπη, διαστρωματωμένη ή αυτοτελής. Εξ ορισμού λοιπόν είναι κομμάτι μιας ευρύτερης πραγματικότητας, που είναι καθ’ εαυτή διαστρωματωμένη και απροσδιόριστη. Η προσομοίωση είναι πραγματική όσο και το όνειρο αλλά όχι  ατομική όπως αυτό. Και όμως, ενώ και το όνειρο και η ξύπνια συνείδηση αποτελούν μέρος της πραγματικότητας, ανήκουν σε διαφορετικά πεδία και σε διαφορετικές κατηγορίες της. Η προσομοίωση δεν έχει καν το μυστήριο του ονείρου, είναι απλώς μια ακριβής απεικόνιση παραστατικών φαινομένων της συμβολικής επιφάνειας του κοινωνικο-ιστορικού φαντασιακού. Ο κόσμος του Matrix είναι επίπεδος, απλοϊκός και επιφανειακός. Και δεν θα μπορούσε να υπάρχει αυτόνομα.

Ας προχωρήσουμε σε πιο σημαντικά θέματα.

Παρουσίαση

Τι σημαίνει ψηφιακό; Τι είναι ο κυβερνοχώρος; Η παρούσα μελέτη αποτελεί ένα εγχειρίδιο για μια ευρύτερη έρευνα, υπόθεση της οποίας είναι ότι ο ψηφιακός κόσμος συγκροτεί μία εικονική πραγματικότητα όχι ως μιμητική αντανάκλαση, αλλά ως επέκταση και αναδημιουργία του κοινωνικο-ιστορικού κόσμου, ένα νέο πεδίο πολιτικού, κοινωνικού και οικονομικού ανταγωνισμού με τις δικές του ιδιαιτερότητες.

Θεωρώ ότι η εμφάνιση του Internet συνιστά μια ιστορική τομή σε κοινωνικό και οντολογικό επίπεδο. Από τη μία, το Internet διανοίγει τη δυνατότητα ενός νέου ψηφιακού δημοκρατικού ανθρωπισμού, με χαρακτηριστικά την οριζοντιότητα, την ελεύθερη ανταλλαγή, την ελεύθερη κυκλοφορία της πληροφορίας και της έρευνας, την ελεύθερη επικοινωνία, τα ψηφιακά κοινά. Από την άλλη, προσφέρει εξίσου την δυνατότητα ενός νέου ψηφιακού ημιολοκληρωτικού αντι-ανθρωπισμού, μέσω της επέκτασης των συστημικών δομών, του εμπορίου των δεδομένων και της πληροφορίας, της καταγραφής, της αποσωματοποίησης, της ιδιωτικής απομόνωσης και του άνωθεν ελέγχου. Η διαφορά μεταξύ των δύο προοπτικών είναι πολιτική και έγκειται στο νόημα της ψηφιακής επικοινωνίας ως δημόσιας πράξης.

Προκειμένου να πράξουμε πρέπει να κρίνουμε, προκειμένου να κρίνουμε πρέπει να κατανοήσουμε και προκειμένου να κατανοήσουμε πρέπει να διαφωτίσουμε τις πολλαπλές πτυχές του νέου ψηφιακού λόγου.

Περιεχόμενα

Αντί προλόγου. Γιατί ο κόσμος του Matrix είναι απλοϊκός
Γενικό σχεδίασμα
Κοινωνικο-ιστορικές προϋποθέσεις του Internet
Η οντολογική επανάσταση
Οι πολλαπλές πτυχές του λόγου
Η οντολογία των αντικειμένων
Οντολογίες των αντικειμένων
Οντολογίες της πληροφορικής
Τέχνη και ψηφιακότητα
Βασικές προϋποθέσεις
Η μηχανή που αποκρίνεται
Η ψηφιακή μηχανή
Η αλγοριθμική μηχανή
Σχήματα της διαφοράς και της ταυτότητας
Η πληροφορία ως δημιουργία του δι’ εαυτό όντος
Το δι’ εαυτό ον ως χρονικότητα
Νόημα και χρονικότητα
Ψηφιακότητα και χρονικότητα
Η μηχανή δίαυλος
Ο κυβερνοχώρος, ευρεία έννοια της ψηφιακής εικονικής πραγματικότητας
Η λογική του υπερκειμένου
Οι χρονικότητες της αφήγησης
Τι είναι τηλεπαρουσία;
Θέσεις για τον κυβερνοχώρο
Η εικονική πραγματικότητα ως ψηφιακή εφαρμογή
Η εικονικότητα ως οντολογική κατηγορία της ψηφιακότητας
Η μηχανή και το σώμα
Ο ποιητής και το ρομπότ. Τα όρια της Τεχνητής Νοημοσύνης
Η μηχανή και ο εγκέφαλος
Η ψυχή και η συνείδηση
Ο από μηχανής Άλλος. Ο ερωτικός χρόνος του ψηφιακού
Απουσία και ερωτικός χρόνος
Η ερωτική ψηφιακή επικοινωνία
Η θεωρία της κινηματογραφικής νοσταλγίας
Η φιλοσοφία του τεχνοφασισμού
Η κοινωνικο-ιστορική βαρύτητα των ψηφιακών δικτύων
Ψηφιακά κοινωνικά κινήματα
Θέσεις
Βιβλιογραφία

The post Αλέξανδρος Σχισμένος, «Εισαγωγή στην Κριτική του Ψηφιακού Λόγου», εκδ. Athens School first appeared on Aυτολεξεί.

Το Athens School και το «Αυτολεξεί» ήμασταν από τους πρώτους που είδαμε, την Πέμπτη 25/2, τις σελίδες και τα προφίλ μας να διαγράφονται αμετάκλητα και χωρίς ειδοποίηση ακριβώς γιατί τολμήσαμε να διοργανώσουμε μια εκδήλωση ενάντια στην ψηφιακή λογοκρισία. Ακολούθησε ένας καταιγισμός από διαγραφές αναρτήσεων και μπλοκαρίσματα λογαριασμών πολιτών, μα και δημοσιογράφων και φωτογράφων, όταν το περιεχόμενό τους αντιτάχθηκε στην καθεστωτική προπαγάνδα.

Ποιο είναι το μέλλον της ψηφιακής επικοινωνίας; Πώς αντιστεκόμαστε στη λογοκρισία που επιβάλλουν οι μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες και οι κρατικοί οργανισμοί; Ποιος ελέγχει την ελευθερία του λόγου στο διαδίκτυο;

Για να ενισχύσουμε τον διάλογο πάνω σε αυτά τα ερωτήματα, το Athens School διοργανώνει διαδικτυακή εκδήλωση-συζήτηση την Πέμπτη 18/3/21 στις 19.00. Θα συνομιλήσουμε με τους:

• Αντώνη Μπρούμα, δικηγόρο
• Κωνσταντίνο Πουλή, συγγραφέα και δημοσιογράφο του ThePressProject
• Γιώργο Ν. Οικονόμου, συγγραφέα και διδάκτορα Φιλοσοφίας
• Αλέξανδρο Σχισμένο, συγγραφέα και διδάκτορα Φιλοσοφίας

Τη συζήτηση θα συντονίσει ο Νίκος Ιωάννου, διδάσκοντας του Athens School.

UPDATE: Η εκδήλωση διαθέσιμη στο κανάλι του Αυτολεξεί στο youtube: 

The post ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΨΗΦΙΑΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ – Πώς υπερασπιζόμαστε τον ελεύθερο λόγο από τη λογοκρισία; first appeared on Aυτολεξεί.