Των Natalya Bekhta, Divya Dwivedi, Shaj Mohan, Maël Montévil, and Ivana Perica. Μετάφραση για το Αυτολεξεί: Αντώνης Χ.
Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί μετάφραση ενός άρθρου δημοσιευμένου στην ιστοσελίδα Philosophy World Democracy, ενός εγχειρήματος με έδρα την Ινδία που επιδιώκει να ανοίξει τον δημόσιο φιλοσοφικό διάλογο πέρα από εθνικά και γλωσσικά σύνορα, προτάσσοντας μια δημοκρατική κατανόηση του κόσμου ως κοινού τόπου όλων όσοι ζουν και μιλούν.
Στο άρθρο εξετάζεται κριτικά ο τρόπος με τον οποίο η παγκόσμια πολιτική συγκροτείται μέσα από σχέσεις εξουσίας, γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς και κατασκευασμένες αφηγήσεις, απομακρύνοντας την πραγματική δυνατότητα συλλογικής ελευθερίας. Με αφετηρία τα παραδείγματα της Παλαιστίνης και της Ουκρανίας, οι συγγραφείς αναδεικνύουν τον ρόλο των κρατών, των μέσων ενημέρωσης και των ψηφιακών πλατφορμών στη διαμόρφωση μιας πραγματικότητας όπου η βία δικαιολογείται αντί να αμφισβητείται. Το άρθρο καλεί σε μια διαφορετική πολιτική ευαισθησία, εκείνη που επιμένει στη χειραφέτηση, στην αλληλεγγύη και στην ανάγκη να ξανασκεφτούμε τον κόσμο μακριά από τις παγιωμένες κανονικότητες της γεωπολιτικής και τις διαμεσολαβήσεις της ενημέρωσης.
Κατανοούν ο ένας τον άλλον ο παλαιστινιακός λαός και ο ουκρανικός λαός;
Υποστηρίζουν ο ένας τον άλλον; Ποιες είναι οι διαφορές ανάμεσα σε αυτές τις δύο συνθήκες καταπίεσης; Και με ποιον τρόπο συνδέονται με τον κουρδικό λαό, που βρίσκεται διασκορπισμένος από την Τουρκία έως το Ιράκ· με τα βάσανα των κατώτερων καστών και των φυλετικών κοινοτήτων της Ινδίας· με τον λαό του Νταγκεστάν· τις Ιρανές γυναίκες· τον λαό των Ουιγούρων που υποφέρει στην Κίνα (1) αλλά που τη στιγμή που μιλάμε αξιοποιείται ως πολιτοφυλακή στη Συρία από τη Δύση (το πιο πρόσφατο τρόπαιό της) (2)· τους Αρμένιους χριστιανούς που, διαφεύγοντας από τη γενοκτονία τους, καταλήγουν σε ένα δυτικο-ισλαμικό πογκρόμ στη Συρία (3)· τους αγώνες για την ίδια την επιβίωση στο Σουδάν από κρίσεις που σε μεγάλο βαθμό έχουν ενορχηστρωθεί από τις ΗΠΑ και τα κράτη-αντιπροσώπους τους (4)· τον χωρίς-χαρτιά λαό των Ροχίνγκια (5), εγκαταλελειμμένο στη θάλασσα από την ινδική κυβέρνηση; Αυτά είναι τα ερωτήματα που έχουν αναδυχθεί σε συζητήσεις με φίλους στον Τρίτο και στον Δεύτερο Κόσμο – με αυτούς που προστέθηκαν πρόσφατα και απρόθυμα στην «Ευρώπη», που συχνά αποκαλούνται «Σλάβοι», αντιμετωπίζονται ως εργατικό δυναμικό του μέλλοντος και πολιτισμικά κρατούνται μέσα στη δημώδη μορφή μιας καθαρά ‘ευρωπαϊκής’ γλώσσας, της ‘γερμανικής’.
I
Εδώ και μήνες μας απασχολεί το ζήτημα της σύγκρισης -ή της αναλογίας των δεινών- ανάμεσα στην Ουκρανία και την Παλαιστίνη. Δεν μπορούμε ακόμη να γνωρίζουμε γιατί οι Παλαιστίνιοι, οι οποίοι αυτή τη στιγμή υφίστανται εξόντωση, παίρνουν συγκεκριμένες πολιτικές ή ηθικές θέσεις. Για παράδειγμα, μπορούμε μόνο να αναρωτηθούμε αν γνωρίζουν για την καταπίεση, 3.500 ετών, της πλειονότητας των κατώτερων καστών στην Ινδία, τη δουλεία τους, τις σφαγές και τα πογκρόμ. Ίσως να μην το γνωρίζουν, όμως αυτό δεν πρέπει να μεταβάλει στο ελάχιστο όσα αισθανόμαστε για τους αγώνες της Παλαιστίνης, του Σουδάν, της Ουκρανίας, των Σάαμι, του Μπαλουχιστάν ή της Σομαλίας.
Μήπως οι Ουκρανοί – που ζουν έναν πόλεμο ο οποίος κρατά τις συζητήσεις για την έκβασή του, είτε μέσω διαπραγματεύσεων είτε μέσω της ίδιας της συνέχισής του, μακριά από τους ίδιους– γνωρίζουν για το κύμα μαζικών δολοφονιών που βρίσκεται σε εξέλιξη στην Παλαιστίνη; Γνωρίζουν πόσοι έχουν σκοτωθεί σε αυτόν τον πόλεμο από όλες τις πλευρές -διότι πρόκειται για έναν ιδιόμορφο παγκόσμιο πόλεμο, που διαμορφώνει τη μοίρα των αυτοκρατοριών του αιώνα μας και στον οποίο Ινδοί, Νεπαλέζοι, Γάλλοι και άνθρωποι πολλών άλλων εθνικοτήτων πολεμούν και πεθαίνουν- και ποια πλευρά έχει θυσιάσει τις περισσότερες ζωές; Αναρωτιούνται άραγε γιατί μια τέτοια διεθνής πολιτοφυλακή δεν επιτρέπεται να εισέλθει στα παλαιστινιακά εδάφη από εκείνους που ελέγχουν όλα τα εδάφη;
Ακόμη και εμείς, που βρισκόμαστε έξω από τις ζώνες της καταστροφής, δεν γνωρίζουμε όλες τις απαντήσεις. Για τη «Δύση» είναι ζωτικής σημασίας οι αριθμοί των Ρώσων νεκρών να εμφανίζονται υψηλότεροι, ενώ για τη ρωσική πλευρά είναι οι μεγαλύτεροι ουκρανικοί αριθμοί που εξυπηρετούν τους στόχους της. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι σχεδόν δύο εκατομμύρια άνθρωποι ενδέχεται να έχουν χάσει τη ζωή τους – και κυρίως από την ουκρανική πλευρά. Κατ’ αντιστοιχία, είναι εσφαλμένο να απευθύνουμε αυτό το ερώτημα στους Ουκρανούς, όπως είναι εξίσου εσφαλμένο να το θέτουμε στους Παλαιστινίους.
II
Σήμερα, οι περισσότερες πολιτικές απόψεις εκφράζονται από ενδιαφερόμενους παράγοντες που μπορεί να έχουν ελάχιστη σχέση με την πραγματική κατάσταση, παρότι εκείνοι που υποφέρουν εξακολουθούν να αποτελούν την ώθηση, αυτών των ίδιων παραγόντων και των αφεντικών τους. Για παράδειγμα, ένας μεγάλος αριθμός λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που υποστηρίζουν το Ισραήλ είναι ινδικής προέλευσης και καθοδηγούνται από τον μηχανισμό ελέγχου των κοινωνικών δικτύων της ανώτερης κάστας των υπερασπιστών της κυριαρχίας (κοινώς γνωστή ως «ινδουιστική» δεξιά) (6), οι οποίοι ευθυγραμμίζονται με τη Ρωσία και την Τραμπική Αμερική. Αντίστοιχα, στη Γαλλία, οι Ρώσοι έχουν αξιοποιήσει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να διαμορφώσουν το πολιτικό τοπίο υπέρ της ακροδεξιάς, η οποία ευθυγραμμίζεται με τον Πούτιν. Για τον σκοπό αυτό, διέδωσαν την έννοια του «ισλαμο-αριστερισμού» (‘Islamo-gauchiste’) και καλλιέργησαν την αντίληψη περί αντισημιτισμού στους δεξιούς κύκλους -φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να διαπράξουν αντισημιτικές πράξεις βεβήλωσης- ενώ ταυτόχρονα ενίσχυσαν τις εικόνες των (πραγματικών) φρικαλεοτήτων που διαπράττονται στη Γάζα μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα της ριζοσπαστικής αριστεράς, με σκοπό να περιθωριοποιήσουν την αριστερά και να ευνοήσουν τη σύγκλιση της δεξιάς και της ακροδεξιάς (7).
Μπορούμε να δούμε λογαριασμούς ρωσικών μέσων κοινωνικής δικτύωσης να συνδέουν την Ουκρανία και την Παλαιστίνη με έναν τρόπο που τους εξυπηρετεί, παρουσιάζοντάς τες απλώς ως αντι-αμερικανικές υποθέσεις, κάτι που μετατρέπεται ταχύτατα σε ένα σύμπλεγμα συμφερόντων σχεδόν αδιαχώριστο, με στόχο τη διανομή της λείας του κόσμου. Το ίδιο ισχύει και για πολλούς εκπροσώπους των ουκρανικών μέσων κοινωνικής δικτύωσης και ενημέρωσης, οι οποίοι συχνά ευθυγραμμίζονται με το Ισραήλ και την Αμερική. Οι παράγοντες που βρίσκονται πίσω από αυτές τις εκστρατείες είναι συχνά απρόσμενοι, πολιτικοί τεχνολόγοι που χειραγωγούν τη λεγόμενη κοινή γνώμη.
Το ερώτημα επίσης είναι: γιατί οι μεγάλες μάζες των χρηστών των μέσων κοινωνικής δικτύωσης διαδίδουν τόσο εύκολα κύματα μίσους και τοξικά μηνύματα; Η απάντηση έχει δύο σκέλη.
Πρώτον, τις τελευταίες δύο δεκαετίες, λόγω της σύγκλισης των λεγόμενων «αριστερών» και «δεξιών» πολιτικών δυνάμεων ως προς τα θεμελιώδη ζητήματα της οικονομικής και εξωτερικής πολιτικής και λόγω του ρόλου τους ως φρουρών των υπερ-πλούσιων ολιγαρχών του καπιταλισμού στις περισσότερες περιοχές του κόσμου, η εκλογική πολιτική κατέληξε να εκφυλιστεί σε μια επιλογή ανάμεσα σε χρώματα πάνω σε ένα ψηφοδέλτιο. Οι φωνές που βρίσκονταν εκτός αυτής της συναίνεσης αναγκάστηκαν να αναζητήσουν χώρους έκφρασης που δεν ελέγχονταν από τα καπιταλιστικά μέσα ενημέρωσης στις ίδιες τους τις χώρες, προκειμένου να αρθρώσουν τις θέσεις τους. Σε αυτό το πλαίσιο, τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης εμφανίστηκαν ως μια τέτοια εναλλακτική, ικανή να φιλοξενήσει συζητήσεις για ζητήματα που εκτείνονταν από τα Wikileaks έως τους αμερικανικούς πολέμους εξόντωσης, προσελκύοντας μάλιστα πολλούς σεβαστούς δυτικούς διανοούμενους. Αυτή η διαδικασία τερματίστηκε με την εισβολή στην Ουκρανία.
Δεύτερον, η εμπιστοσύνη στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης έχει σχεδόν ολοκληρωτικά διαβρωθεί παγκοσμίως, εξαιτίας μιας σειράς εξελίξεων:
- Η αφελής βεβαίωση -ή η προσποίηση- των μέσων και των πολιτικών ότι ο ρόλος των μέσων είναι να λένε ολόκληρη την αλήθεια και ότι πράγματι μπορούν να το κάνουν, να πουν «την πλήρη αλήθεια». [Εδώ εισερχόμαστε στο φιλοσοφικό ζήτημα της συνάφειας (pertinence), δηλαδή, στο τι μπορούμε να κρατήσουμε στο πεδίο της προσοχής μας. Είναι αδύνατο να μεταφερθεί ή να καλυφθεί ό,τι συμβαίνει στον κόσμο και κάθε ζωντανό ον σχετίζεται με τον κόσμο μέσα από ένα σχήμα που καθορίζει τι είναι γι’ αυτό συναφές. Συχνά ξεχνάμε τον κανόνα που διέπει τη δημόσια σφαίρα: οφείλουμε να δίνουμε λόγο για το ίδιο το σχήμα που καθορίζει τη συνάφεια. Τα μέσα ενημέρωσης διαπραγματεύονται με διακριτές αλλά αλληλοδιαπλεκόμενες δυνάμεις, το κράτος, τις βιομηχανίες, τις πολιτοφυλακές, τη μαφία. Συχνά, αυτό το πλέγμα διαπραγματεύσεων και οι σχετικές δημοσιογραφικές αναφορές παρουσιάζονταν ως το «βέλτιστο μέλημα»: το σημείο όπου οι ανησυχίες μιας κοινωνίας συναντούσαν όσα μπορούσε να παρακολουθήσει και όσα δεν μπορούσε να αγνοήσει. Η πραγματικότητα όμως ήταν διαφορετική αφού αυτή η εξουσία καθορισμού του κόσμου -για τη συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων που μοχθούν για τη συντήρησή του- αξιοποιήθηκε για να διαμορφωθεί ένας κόσμος όπου θα ευημερούσαν οι ολιγαρχικές δυνάμεις. Οι νέοι φασισμοί αναπροσάρμοσαν το φιλελεύθερο αυτό σχήμα και το μετέτρεψαν σε ένα πλαίσιο διαρκών απειλών: οι μετανάστες, οι άστεγοι, τα θύματα των ναρκωτικών, οι μουσουλμάνοι, οι Άραβες, οι φυλετικά υποτιμημένοι του κόσμου, οι πρόσφυγες.]
- η ανάδειξη ήδη από τα πρώιμα έργα του Noam Chomsky του εκτεταμένου στρατιωτικού και καπιταλιστικού ελέγχου πάνω στα μέσα ενημέρωσης, ο οποίος στηρίζει τη διατήρηση μιας πολεμικής οικονομίας στην Αμερική· ο κρατικός έλεγχος των μέσων στην Κίνα, το Ιράν, το Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία· ο ολιγαρχικός και φασιστικός έλεγχος των μέσων στην Ινδία, τη Ρωσία και την Ουκρανία·
- η εμφάνιση του WikiLeaks και άλλων κουλτουρών «ενημερωτών εκ των έσω» (whistleblowers), που έγινε δυνατή χάρη στις αξίες των πρώτων ημερών του Διαδικτύου, αξίες που περιελάμβαναν και μια αναρχική διάθεση. Ωστόσο, η ηθική των χάκερ εκείνης της εποχής είναι σήμερα ασύμβατη με τις νέες τεχνολογίες και την κλίμακα στην οποία αυτές λειτουργούν.
- οι αλλαγές στην οργάνωση των μέσων μαζικής ενημέρωσης, για παράδειγμα ο πολλαπλασιασμός των τηλεοπτικών καναλιών, συμπεριλαμβανομένων των καναλιών συνεχούς ειδησεογραφίας, χωρίς τα κατάλληλα μέσα για τη διεξαγωγή σοβαρής δημοσιογραφίας. Η κατάσταση αυτή οδήγησε στον πολλαπλασιασμό των τηλεοπτικών εκπομπών και στην παρακμή της ερευνητικής δημοσιογραφίας, των ρεπορτάζ και των ξένων ανταποκριτών. Παράλληλα, επέτρεψε την εφαρμογή στρατηγικής των μέσων ενημέρωσης -την οποία ξεκίνησε ο Τόνι Μπλερ και, με διαφορετικό τρόπο, ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι- να κορεστούν τα μέσα ώστε να ελεγχθούν.
- και πιο πρόσφατα, η στήριξη των καπιταλιστικών μέσων ενημέρωσης της «Δύσης» στη γενοκτονία των Παλαιστινίων, καθώς και η σχεδόν πλήρης αδιαφορία τους για τους Ουκρανούς ως ανθρώπους –το «τέλος»– υπέρ της μεταχείρισής τους ως μέσου για τη δημιουργία ενός απομονωτικού φράγματος ανάμεσα στη Ρωσία και τη «Δύση».
Μπορούμε μόνο να υποθέσουμε μια απάντηση στο ερώτημα σχετικά με την ευρύτερη υποστήριξη που σχεδόν πάντα υπήρχε για την Παλαιστίνη, καθώς μετά το Μόναχο δεν ήταν εύκολο να κινητοποιηθεί κανείς υπέρ της. Πρώτον, η Παλαιστίνη δεν είναι χώρα, δεν είναι κράτος, αλλά απλώς ένας λαός -ο παλαιστινιακός λαός- που σκοτώθηκε και διασκορπίστηκε από τη Δύση, η οποία ταυτόχρονα προσέλκυσε κομμουνιστές, αναρχικούς και σοσιαλιστές ακτιβιστές από την Ασία από το 1948 και από την Ευρώπη από τη δεκαετία του 1960. Ο αγώνας αυτός είναι παλαιότερος από εκείνον της Ουκρανίας (αλλά πολύ νεότερος από τον αγώνα της πλειονότητας των κατώτερων καστών της Ινδίας), ενώ ταυτόχρονα συμπίπτει με πολλές από τις αντι-αποικιοκρατικές απελευθερώσεις, συμπεριλαμβανομένης της Ινδίας, η οποία τον υιοθέτησε ως αιτία για την ολοκλήρωση του δικού της αντι-αποικιοκρατικού αγώνα. Για παράδειγμα, η Ινδία δεν διατηρούσε διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ μέχρι την ανάληψη της εξουσίας από τους υπερασπιστές της ανωτερότητας των ανώτερων καστών οι οποίοι, με τη σειρά τους, υποστηρίζονται στενά από την Αμερική. Επιπλέον, είναι η ίδια η απελπισία του παλαιστινιακού αγώνα -μια αργή παρακμή, μια σταδιακή υποχώρηση, δεκαετίες παραχωρήσεων εδαφών, ένας αυξανόμενος ρυθμός «αποδεκτών» φρικαλεοτήτων εναντίον τους- που δημιούργησε τα κύματα υποστήριξης μετά το 1968. Αυτός ο συγκεκριμένος τύπος υποστήριξης, πρέπει να υποψιαζόμαστε, έχει κάτι το θεολογικό.
Θέσαμε πολλές από τις ερωτήσεις μας σε φίλους «της περιοχής», οι οποίοι δήλωσαν ότι ταυτίζονται ή αισθάνονται αλληλεγγύη προς την Ουκρανία. Ωστόσο, αυτή η ταύτιση φαίνεται να βασίζεται στις αναλογίες που αντιλαμβάνεται κάθε άτομο ξεχωριστά ανάμεσα στις δύο διαφορετικές καταστάσεις. Για παράδειγμα, θεωρήθηκε ως μια κατάσταση συνεχής με το Μπαλουχιστάν, το Κασμίρ, το Νταγκεστάν, τους Κούρδους, την Αρμενία και ούτω καθεξής, ως η συνέχιση των αυτοκρατορικών πολέμων από τον 18ο αιώνα και μετά, ενάντια στην επιθυμία των λαών να βρουν την ελευθερία ή αντίθετα προς την πολιτική ώθηση των λαών. Κάποιοι είδαν στον Ζελένσκι έναν «Μαχμούντ Αμπάς της Δύσης», εν μέρει λόγω της ανοιχτής υποστήριξής του προς το Ισραήλ και της τεχνικής συμμετοχής της Ουκρανίας (8) στην εισβολή στη Συρία υπό την ηγεσία της Τουρκίας, με χρηματοδότηση από το Κατάρ και, αργότερα, από το Ισραήλ, εκ μέρους της Δύσης (9).
Υπάρχει ωστόσο και τεράστια άγνοια, η οποία είναι κατανοητή καθώς βλέπουμε ότι πολλοί στην Ινδία εξακολουθούν να αγνοούν τα γεγονότα στο Σουδάν, όπου μια γενοκτονία εξελίσσεται σαν ποδοσφαιρικός αγώνας πολλών ομάδων, στον οποίο, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, συμμετέχουν η Κίνα, το Ισραήλ, η Ρωσία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (10). Υπάρχουν περιοχές της Ινδίας, γνωστές ως «Βορειοανατολικά», όπου συνεχίζονται καταπιέσεις και πόλεμοι, για τις οποίες σπάνια βρίσκουμε ειδήσεις, και συχνά μαθαίνουμε μόνο από αποσπασματικές πληροφορίες που δημοσιεύονται σε διάφορες διεθνείς εφημερίδες. Γιατί δεν μπορούμε να δούμε ο ένας τον άλλον, παρά την πιθανή πλήρη διασύνδεση που επιτρέπουν οι νέες τεχνολογίες;
Υπάρχουν πολλοί λόγοι, αλλά ο πιο σημαντικός είναι το σύστημα ελέγχου που καθορίζει τι αγοράζει κανείς στο σούπερ-μάρκετ και ποιο χρώμα ψηφίζει στις εκλογές και, κατά συνέπεια, τι επιτρέπεται να γνωρίζει ή να βλέπει. Μας έχουν διδάξει και μας έχουν αναγκάσει να κρατάμε το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου αόρατο (11). Υπό αυτές τις συνθήκες παρατηρούμε εξαιρετικά πολιτικά εγκλήματα να επιτρέπονται και να διαπράττονται, καθιστώντας το ένα το άλλο αόρατα.
III
Αυτό χρειάζεται διευκρίνιση. Τα πρώτα ερωτήματα στην πολιτική είναι: ποιο άτομο υποφέρει, πόσα άτομα, πού, υπό ποιες συνθήκες αδράνειας, και ποιος ετοιμάζεται να επωφεληθεί από τον πόνο τους; Κατόπιν έρχεται το ερώτημα πώς μπορούμε από κοινού να τερματίσουμε αυτό το μαρτύριο, χωρίς όμως σε καμία περίπτωση την παραίτηση από την ελευθερία εκείνων που υποφέρουν. Η ελευθερία αυτή είναι αδιαπραγμάτευτη. Αντί για αυτό, το μόνο που βλέπουμε στους νεοαναστηλωμένους «γεωπολιτικοποιημένους» κυρίαρχους λόγους -μια τεχνική εξουσίας των Ναζί- είναι η παρουσίαση των συνθηκών ως μέσων για την επίτευξη φρικτών σκοπών, ίσως ακόμη χειρότερων από όσα συνέβησαν τον προηγούμενο αιώνα.
Το ζήτημα της Ουκρανίας και της Παλαιστίνης είναι ενιαίο για τον εξής λόγο: κανένας όρος, κανένα επιχείρημα, καμία γεω-πολιτικο-τεχνική δεν μπορεί να δικαιολογήσει όσα λαμβάνουν χώρα σε καμία από τις δύο περιοχές. Επιπλέον, καμία από τις λεγόμενες λύσεις για την Ουκρανία -όπως ο διαμελισμός της μεταξύ Ρωσίας, Ευρώπης και Αμερικής- δεν είναι αποδεκτή, διότι η ίδια η ύπαρξη της ελευθερίας δηλαδή αυτό που είναι οι άνθρωποι, αυτό που είναι κάθε άτομο, θα κατατμηθεί και θα κατανεμηθεί και έτσι θα αφανιστεί. Αυτοί -ο Τραμπ, ο Στάρμερ, ο Πούτιν, η Μπάερμποκ και όλοι οι υπόλοιποι- μιλούν σαν οι Ουκρανοί να είναι ένα κομμάτι πηλός μπροστά στους λευκούς θεούς, που μπορεί να θελήσουν ή να μη θελήσουν να τους πλάσουν, να τους δώσουν ή να μη τους δώσουν ζωή. Κι όμως, εδώ διαγράφεται το περίγραμμα μιας νέας παγκόσμιας τάξης: το «αποτέλεσμα» στην Παλαιστίνη θα χρησιμοποιηθεί για να δικαιολογήσει την Ουκρανία (και πολύ χειρότερα στην Αφρική), ενώ η Ουκρανία θα χρησιμοποιηθεί για να δικαιολογήσει τη Γροιλανδία και την Ταϊβάν.
Εδώ τελειώνει η συμμετρία ανάμεσα στην Παλαιστίνη και την Ουκρανία, και αναδύονται δύο διαφορετικές μορφές φρίκης. Οι Παλαιστίνιοι καλούνται απλώς να πεθάνουν, αφήνοντας όλη εκείνη τη γη σε Ισραήλ-Αμερική. Οι Ουκρανοί, αντίθετα, πρέπει να συνεχίσουν να ζουν ως απλός φραγμός ή μηχανισμός καθυστέρησης ή στην καλύτερη περίπτωση ως αναμεταδότες των ίδιων των διαιρετών τους. Τους λένε ότι οφείλουν να θερίζουν σιτάρι για τη Δύση και να παράγουν ορυκτά για τους Ρώσους. Η Ουκρανία αποκαλύπτει ότι μια νέα μορφή δουλείας καταφθάνει σε όλες τις πιο αδύναμες περιοχές του κόσμου. Και αποκαλύπτει ότι πολλά από τα πρόσφατα ενταγμένα μέρη της Ευρώπης, με ιστορίες πολύ παλαιότερες από εκείνες της Γερμανίας, της Γαλλίας και των πλούσιων σκανδιναβικών χωρών, είναι πιθανό να κατανεμηθούν εκ νέου ως ζώνες επιρροής και εκμετάλλευσης.
Υπάρχει επίσης η αντιιμπεριαλιστική υποστήριξη προς την Παλαιστίνη και την Ουκρανία. Ωστόσο, στην περίπτωση της Ουκρανίας, αυτή η υποστήριξη φαίνεται κάπως συγκεχυμένη. Από τη μία πλευρά, τα δυτικά μέσα ενημέρωσης εκφράζουν σχεδόν καθολική υποστήριξη προς την Ουκρανία ενώ οι ίδιοι οι υποστηρικτές της αρνούνται, από φόβο και ντροπή, να αναγνωρίσουν ότι η Ρωσία δεν είναι χώρα αλλά μια βάναυση αυτοκρατορία. Από την άλλη πλευρά, ο αυτοπροσδιορισμός πολλών εκπροσώπων της Ουκρανίας ως «λευκών» απομακρύνει την Ουκρανία από την Παλαιστίνη, το Σουδάν (12) και τη Σομαλία.
Δεν είναι «ρεαλισμός» η επίκληση των «συνθηκών»· πρόκειται για μια ολοένα και πιο διαδεδομένη, σχεδόν θεωρητικοποιημένη τακτική στον χώρο της πολιτικής, η οποία έχει δημοσιοποιηθεί μέσα από τα ακαδημαϊκά έργα των John Mearsheimer και Stephen Walt, που αμφότεροι έχουν αντιταχθεί στη συνεχιζόμενη γενοκτονία των Παλαιστινίων από το Ισραήλ και τη Δύση. Η θεωρία του γεωπολιτικού ρεαλισμού διατυπώνει δύο «πραγματικότητες» ως προϋπόθεση και όριο κάθε πολιτικής: πρώτον, ότι τα έθνη-κράτη, τα σύνορα, οι επιδρομές για φυσικούς πόρους, η λεηλασία μικρότερων χωρών από μεγαλύτερες, καθώς και οι πολιτοφυλακές, μεταξύ άλλων, συνιστούν τις πραγματικότητες ή τα δεδομένα του κόσμου· και δεύτερον, ότι η βούληση των ισχυρότερων κρατών να καθορίσουν το μέλλον του κόσμου, αξιοποιώντας αυτές τις «πραγματικότητες», αποτελεί την αναγκαία συνθήκη της. Αντιθέτως, αυτό που μπορούμε να διαπιστώσουμε είναι ότι όλες οι πραγματικότητες αυτού του κόσμου παράγονται μέσα από την πολιτική ή, όπως συμβαίνει συχνά, μέσα από την αντιπαράθεση ανάμεσα στην πολιτική ως αγώνα για την ελευθερία και στις ολιγαρχίες κάθε είδους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων του φυλετικοποιημένου ολοκληρωτισμού και της θεολογικοποίησης.
Ο μόνος ρεαλισμός στην πολιτική είναι αυτός που επιδιώκουμε να πραγματώσουμε, και αυτός είναι πάντοτε η ελευθερία. Σε έναν κόσμο για τον οποίο είμαστε όλοι υπεύθυνοι, αν κάτι επιμένει ως πραγματικότητα (όπως τα καθεστώτα-μαριονέτες της Δυτικής Ασίας) και έτσι συγκροτεί τις πραγματικές συνθήκες για την επίτευξη πολιτικών σκοπών (στην περίπτωση της Αμερικής μέσω του στρατιωτικοποιημένου Ισλάμ -Αλ Κάιντα, ISIS, Αλ Νούσρα- για την καταστροφή των δημοκρατικών δυνατοτήτων στην Ασία), τότε αυτό πρέπει να νοηθεί αποκλειστικά ως αποτυχία της συλλογικής ικανότητας πραγμάτωσης, δηλαδή της πολιτικής. Η ισχύς που επιτρέπει την πραγματοποίηση του κόσμου έχει απομακρυνθεί όσο ποτέ άλλοτε από τον λαό και κινδυνεύει σήμερα περισσότερο από κάθε άλλη φορά με πλήρη έκλειψη. Μια τέτοια έκλειψη θα δημιουργήσει έναν αβίωτο κόσμο για όλους και αυτός ο κόσμος θα είναι απλώς μια φευγαλέα πανήγυρις για τους ολιγάρχες λίγο πριν εγκαθιδρυθεί η ανομία. Με αυτή την έννοια, η σκοτεινή τέχνη της «γεωπολιτικής» και των εθνικισμών εμποδίζει όλα μας (Ουκρανούς, Παλαιστίνιους, Ινδούς, Ιρανούς, Σουδανούς, Σομαλούς, Ρουμάνους, Δανούς…) από το να δούμε τι πλησιάζει: τον διαμελισμό του κόσμου ανάμεσα σε τρεις δυνάμεις, την Κίνα (13), τη Ρωσία και τις ΗΠΑ.
Αλλά μπορούμε να πράξουμε κάτι από κοινού, και μάλιστα σύντομα, που εξακολουθεί να παραμένει εντός των δυνάμεών μας. Πρώτον, οι περιοχές του δεύτερου και τρίτου κόσμου πρέπει να απελευθερωθούν από τον χάρτη των υπολογισμών του πρώτου κόσμου ή των υπερδυνάμεων. Για να καταστεί αυτό εφικτό, οι ιστορίες μας πρέπει να αρθρωθούν θεωρητικά, με διακρίσεις που αντλούνται τόσο από το παρελθόν -από τα συστατικά στοιχεία ή τις ομολογικές δυνάμεις των περιοχών μας- όσο και από το μέλλον· δηλαδή, μπορεί να μη θέλουμε όσα έχει συσσωρεύσει ο πρώτος κόσμος, αλλά μπορεί να επιδιώκουμε νέους τρόπους ελευθερίας ή νέες μορφές πολιτικής.
Μπορούμε να διεκδικήσουμε την πολιτική, ιστορική και φιλοσοφική αυτονομία των περιοχών μας, κατ’ αρχάς σε θεωρητικό επίπεδο, ώστε σε πολιτικό επίπεδο να μπορούμε όλοι να αρνηθούμε να είμαστε οι καρφίτσες στον παγκόσμιο χάρτη πάνω στον οποίο ο πρώτος κόσμος υφαίνει τους εφιάλτες μας. Η αλληλεγγύη χωρίς όρους είναι ο μόνος τρόπος με τον οποίο μπορούμε ταυτόχρονα να εκπαιδεύουμε και να εμπιστευόμαστε η μια την άλλη. Γι’ αυτό, το αίτημά μας προς εσάς (όποια κι αν είστε, όπου κι αν βρίσκεστε) είναι πάντοτε: εκπαιδεύστε μας. Και απαιτήστε από εμάς την ίδια εκπαίδευση.
Αλλά κυρίως, όλοι μαθαίνουμε καλύτερα από τους ίδιους τους ανθρώπους. Δεν ισχύει αυτό και για την Παλαιστίνη και την Ουκρανία; Όλες θέλουμε να μάθουμε από τους ίδιους τους ανθρώπους. Το ίδιο και από τους ανθρώπους του Νταγκεστάν, τους Κούρδους, τους Σομαλούς, τις Ιρανές γυναίκες, τις Σουδανές φεμινίστριες. Οφείλουμε να θέλουμε να τους ακούμε, κρατώντας η μια το χέρι του άλλου. Μπορούμε άραγε να δημιουργήσουμε ένα φόρουμ όπου να μπορούμε να το κάνουμε αυτό;
Ίσως ήδη το κάνουμε, ο καθένας με τον τρόπο του.
Πρέπει να δεσμευθούμε ότι δεν θα εγκαταλείψουμε ποτέ η μια το άλλο, μέχρι τέλους· ότι στεκόμαστε ο ένας για το άλλο χωρίς όρους, ως άνθρωποι χωρίς καμία εξαίρεση.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
- «Αξιολόγηση του OHCHR σχετικά με τα ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Αυτόνομη Περιφέρεια Ουιγούρων του Σινγιάνγκ, Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας»,
Έκθεση OHCHR, https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/countries/2022-08-31/22-08-31-final-assesment.pdf
- «Τι κάνουν οι Ουιγούροι στη Συρία;», Foreign Policy, 4 Απριλίου 2025, https://foreignpolicy.com/2025/04/04/uyghurs-tpd-syria-fighters/
- «Χριστιανοί ηγέτες καλούν το νέο καθεστώς της Συρίας να εγγυηθεί την ασφάλεια και τα δικαιώματα», La Croix, 10 Απριλίου 2025,
- Για τις συνεχιζόμενες μαζικές δολοφονίες, βλ. Justin Lynch, «Στο Σουδάν, οι πολιτικές των ΗΠΑ άνοιξαν τον δρόμο για τον πόλεμο», Foreign Policy, 20 Απριλίου 2023, https://foreignpolicy.com/2023/04/20/sudan-civil-war-biden-burhan-hemeti-foreign-policy/
- Ο Ινδός υπουργός Εσωτερικών δήλωσε για τους μουσουλμάνους πρόσφυγες από γειτονικές χώρες: «Οι παράνομοι μετανάστες είναι σαν τερμίτες». Βλ. «Shoot the Traitors» (Πυροβολήστε τους προδότες) – Διακρίσεις κατά των μουσουλμάνων στο πλαίσιο της νέας πολιτικής ιθαγένειας της Ινδίας, Human Rights Watch, https://www.hrw.org/report/2020/04/10/shoot-traitors/discrimination-against-muslims-under-indias-new-citizenship-policy
Για τις πρόσφατες αναφορές σχετικά με εγκλήματα εναντίον τους, βλ. «Η Ινδία κατηγορείται για την απάνθρωπη απέλαση των προσφύγων Ροχίνγκια», Suhasini Raj, New York Times, 17 Μαΐου 2025, https://www.nytimes.com/2025/05/17/world/asia/india-rohingya-sea-deport.html
- Βλ. επίσης https://thediplomat.com/2023/10/indias-digital-footprint-on-the-israel-gaza-war/
- D. Chavalarias, « Minuit moins dix à l’horloge de Poutine » 2024: https://hal.science/hal-04S2U585v4
- Η παρουσία αυτού που μπορεί να ονομαστεί «Ουκρανία» (επειδή δεν γνωρίζουμε πλέον τι σκέφτονται οι πολίτες της) παρατηρείται στο Σουδάν, ενώ η ρωσική επένδυση στην καταστροφή του Σουδάν και τη γενοκτονία έχει αλλάξει. Βλ. «Ukrainian special forces ‘in Sudan operating against Russian mercenaries’», The Guardian, 06 Φεβρουαρίου 2024, https://www.theguardian.com/world/2024/feb/0S/ukrainian-special-forces-sudan-russian-mercenaries-wagner
- Η μετατροπή του τουρκικού κράτους σε μισθοφορικό όργανο των ΗΠΑ και των κρατών που εμπίπτουν στα συμφέροντά τους – ευρέως τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα μαριονετικά καθεστώτα της Δυτικής Ασίας, συμπεριλαμβανομένης της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, το Ηνωμένο Βασίλειο – ξεκίνησε με τους παράνομους βομβαρδισμούς της «Ανατολικής Ευρώπης» από το ΝΑΤΟ. Σήμερα, η Τουρκία αποτελεί τον πιο ανησυχητικό παράγοντα σε συγκρούσεις που βρίσκονται μακριά από αυτήν, αλλά που εμπίπτουν επίσης στα πρώην οθωμανικά εδάφη, και συγχέει και καταστρέφει την πιθανότητα οποιουδήποτε πραγματικού απελευθερωτικού αγώνα μέσω του εργαλειοποιημένου Ισλάμ, το οποίο είναι δημιούργημα των ΗΠΑ μέσω οργάνων όπως το ISIS και η Αλ Κάιντα. Το κίνημα ανεξαρτησίας του Νταγκεστάν εμπίπτει σε αυτή την «περίπλοκη κατάσταση». Για τον ισλαμισμό, βλ. https://www.reuters.com/world/europe/dagestan-shootings-spotlight-rising-islamist-threat-putin-2024-06-25/. Για την επιρροή της Τουρκίας στη Ρωσία, βλ. «Η Τουρκία επεκτείνει την επιρροή της εντός των συνόρων της Ρωσίας», https://asiatimes.com/2023/02/turkey-spreads-influence-inside-russias-borders/
- Για τον ρόλο της Κίνας και της Ρωσίας στο Σουδάν, βλ. «Σύγκρουση στο Σουδάν: πώς εμπλέκονται η Κίνα και η Ρωσία και ποιες είναι οι διαφορές μεταξύ τους», The Conversation, 8 Ιουνίου 2023, https://theconversation.com/sudan-conflict-how-china-and-russia-are-involved-and-the-differences-between-them-205947. Για το Ισραήλ, βλ. «Ο ρόλος των ΗΠΑ και του Ισραήλ στην πορεία του Σουδάν προς τον πόλεμο», The New Arab, 2 Μαΐου 2023, https://www.newarab.com/analysis/us-and-israeli-role-sudans-path-war
- Βλ. Shaj Mohan και Divya Dwivedi, «Ahoratos, Palestine», Philosophy World Democracy, τόμος 4, αριθ. 11 (Νοέμβριος 2023), https://www.philosophy-world-democracy.org/articles-1/ahoratos-palestine
- Τα όπλα που χρησιμοποιούνται για τη δολοφονία αμάχων στο Σουδάν είναι γνωστό ότι προέρχονται από το έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τη μεσολάβηση του μαριονετικού κράτους των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Η άμεση και έμμεση εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών έχει μακρά ιστορία, που χρονολογείται από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Ωστόσο, το πιο πρόσφατο δίκτυο σχέσεων ΗΠΑ-ΗΑΕ φαίνεται να βασίζεται σε οικονομική διαφθορά, με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να αποκτούν αυτονομία μέσω αυτής, όπως αποδεικνύεται από τις επιχειρηματικές δραστηριότητες του γαμπρού του Τραμπ -κατά τι που δεν διαφέρει από ορισμένες άλλες αμερικανικές προεδρίες ή από την οικογένεια Ερντογάν. Βλέπε, για παράδειγμα, «Jared Kushner Says $1.5Bn From Qatar, UAE Came ‘Irrespective’ of Trump Win», Newsweek, https://www.newsweek.com/jared-kushner-says-15bn-qatar-uae-came-irrespective-trump-win-2004895
- Η ισχύς και η παρέμβαση της Κίνας στον κόσμο πραγματοποιούνται με μη συμβατικά μέσα, τα οποία δεν αναφέρονται συχνά λόγω του φόβου της «Δύσης» να χάσει την αντίληψη της υπεροχής της στον κόσμο. Βλ. Sujit Raman, Nick Carlsen, «The World’s Underground Bankers», Lawfare, https://www.lawfaremedia.org/article/the-world-s-underground-bankers
