«Δεν μπορείς να σκεφτείς για την υγεία εάν δεν σκεφτείς τη μάνα γη. Αν αυτή δεν είναι υγιής, δεν υπάρχει υγεία. Έτσι, ξεκινάμε από εκεί, να γιατρέψουμε τη μάνα γη, να της αφαιρέσουμε τον πόνο, τις πληγές, την κούραση και την αρρώστια που κάποιοι λίγοι επέβαλαν στο σώμα της με χημικά, με λιπάσματα, βιάζοντάς την για να βγάλουν περισσότερα κέρδη. Και λοιπόν… αυτό το ονομάζουμε “πρόληψη”. Και αυτό είναι υγεία, όχι μόνο η θεραπεία με χάπια και φάρμακα…» (από μια συζήτηση με έναν σύντροφο λειτουργό υγείας, το 2008, στο καρακόλ του Οβεντίκ).

Τι είναι η Καμπάνια «Ένα χειρουργείο στη ζούγκλα Λακαντόνα»;

Η Καμπάνια ξεκίνησε από το Δίκτυο Europa Zapatista, ένα δίκτυο ευρωπαϊκών οργανώσεων, συλλογικοτήτων και ομάδων που είναι αλληλέγγυες με τις αυτόνομες εξεγερμένες ζαπατιστικές κοινότητες στη ζούγκλα Λακαντόνα και στα βουνά του νοτιοανατολικού Μεξικού, στην πολιτεία Τσιάπας.

Οι στόχοι της είναι:

– Να εξασφαλίσει τα απαραίτητα για τον εξοπλισμό χειρουργικών αιθουσών στις ζαπατιστικές κλινικές και νοσοκομεία.

– Να διαδώσει τον αγώνα των ζαπατίστας για ολιστική υγεία για τους ιθαγενείς λαούς της Τσιάπας.

– Να γνωστοποιήσει τις πραγματικότητες, τις δυσκολίες και τα επιτεύγματα της οικοδόμησης αυτόνομου συστήματος υγείας, ανεξάρτητου από τις κυβερνήσεις, τις χρηματοδοτήσεις τους και τις πολιτικές τους.

Γιατί στην Τσιάπας;

Την 1η Ιανουαρίου 1994, οι ιθαγενείς λαοί της Τσιάπας στο νοτιοανατολικό Μεξικό ξεσηκώθηκαν ενάντια σε αιώνες καταπίεσης, ρατσισμού και βίας από τη μεξικανική κυβέρνηση. Από τότε στην Τσιάπας διεξάγεται ένας αμείλικτος πόλεμος.

Στη μία πλευρά αυτού του πολέμου βρίσκονται οι μεξικανικές κυβερνήσεις, ο ομοσπονδιακός στρατός, οι πολυάριθμες συμμορίες παραστρατιωτικών και ναρκεμπόρων, οι τσιφλικάδες και οι πολυεθνικές που θέλουν να λεηλατήσουν τον πλούτο της περιοχής (η Τσιάπας είναι μια από τις πλουσιότερες πολιτείες του Μεξικού).

Από την άλλη πλευρά βρίσκονται οι εξεγερμένες ζαπατιστικές κοινότητες που αγωνίζονται να οικοδομήσουν την καθημερινότητά τους σύμφωνα με τις αρχές και τις αξίες τους, με σεβασμό στη φύση, τη μητέρα γη, τη ζωή και τον άνθρωπο. Ενάντια στον πόλεμο οικοδομούν μια κουλτούρα αντίστασης στην καπιταλιστική βαρβαρότητα. Χτίζουν καθημερινά το δικό τους σύστημα παραγωγής, τους δικούς τους τρόπους καλλιέργειας και διανομής των προϊόντων τους, το δικό τους σύστημα εκπαίδευσης, το δικό τους σύστημα υγείας.

Και γιατί να στηρίξουμε τους ιθαγενείς της ζούγκλας Λακαντόνα; 

Ανάγκες για σχολεία, νοσοκομεία και γενικά βοήθεια υπάρχουν σε όλο τον κόσμο και αυξάνονται καθημερινά. Φτωχοί υπάρχουν σε όλο τον κόσμο. Γεννιούνται και δημιουργούνται καθημερινά όλο και περισσότεροι στην κοινωνία της βαρβαρότητας του κεφαλαίου που ζούμε. Ιθαγενείς –εντελώς ξεχασμένοι– υπάρχουν επίσης παντού. Και σχεδόν πάντα αντιμετωπίζονται σαν εξωτικά περίεργα φαινόμενα προς ανθρωπολογική παρατήρηση. Ή είναι αόρατοι και «ανύπαρκτοι» για την κοινωνία της ομογενοποίησης και της εκμηδένισης της διαφορετικότητας.

Το Δίκτυο Europa Zapatista δεν είναι ένα ανθρωπιστικό σωματείο 

Δεν βοηθά τους φτωχούς –ιθαγενείς ή μη– με τα περισσεύματα των πλουσίων, με αντάλλαγμα την απενοχοποίηση των τελευταίων. Δεν είναι μια πολιτιστική ομάδα που προσπαθεί να βοηθήσει στη διατήρηση των παραδόσεων των ιθαγενών, όταν οι ίδιοι αδυνατούν να παραμείνουν στη ζωή.

Το Δίκτυο στηρίζει τους ιθαγενείς Ζαπατίστας της Τσιάπας επειδή αυτοί οι ιθαγενείς εξεγέρθηκαν. Επειδή φώναξαν «Φτάνει πια!» στη μιζέρια, τον εξευτελισμό και την καταπίεση.

Επειδή δοκιμάζουν την εφαρμογή του συλλογικού τους οράματος «εδώ και τώρα».

Επειδή τολμούν να ελπίζουν και επειδή ξέρουν να σιωπούν χωρίς να παύουν να αντιστέκονται.

Γιατί έχουν τη δύναμη να περιμένουν χωρίς να υποχωρούν, να μαθαίνουν από τα λάθη τους, να αμφισβητούν ακόμα και τις παραδόσεις τους, όσο κι αν επιθυμούν τη διατήρηση της συλλογικής μνήμης.

Και περισσότερο από αυτό: Επειδή οι εξεγερμένοι ιθαγενείς στα βουνά του νοτιοανατολικού Μεξικού μας δίδαξαν τι σημαίνει αξιοπρέπεια, τι σημαίνει ο αγώνας για ζωή. Μας ενέπνευσαν και συνεχίζουν να μας εμπνέουν να προσπαθούμε να χτίσουμε και εδώ, στις γεωγραφίες μας, ένα «εμείς».

Ονομάζουμε αυτή τη μορφή δράσης, αυτή τη μορφή αλληλοϋποστήριξης: πολιτική της αλληλεγγύης στην πράξη. Και είναι η απάντησή μας, ως Δίκτυο Europa Zapatista, στο ερώτημα «Γιατί στην Τσιάπας;»

Γιατί χειρουργείο;

Την εποχή της ένοπλης εξέγερσης των ζαπατίστας το 1994, ο θάνατος και η φτώχεια ήταν καταστροφικά για τα παιδιά των ιθαγενικών κοινοτήτων της Τσιάπας. Οι λεγόμενες ασθένειες της φτώχειας, όπως εντερικές, αναπνευστικές και επιδημικές λοιμώξεις, ο παιδικός υποσιτισμός, ο πυρετός και η διάρροια ήταν η καθημερινότητα των παιδιών, πολλά από τα οποία πέθαιναν λόγω έλλειψης ιατρικής περίθαλψης, ενώ το προσδόκιμο ζωής κατά τον τοκετό ήταν από τα χαμηλότερα στο Μεξικό. 

Η περίπτωση της Πατρίτσια, ενός κοριτσιού πέντε χρονών, είναι παραδειγματική. Αφηγείται ο Εξεγερμένος Υποδιοικητής Μάρκος: 

«… εκείνη τη νύχτα ήρθε να με βρει ο σύντροφος Σαμουέλ, το κοριτσάκι του ήταν πολύ άσχημα. Φτάσαμε σπίτι του να τη δούμε, ψηνόταν στον πυρετό. Δεν είχαμε ούτε καν θερμόμετρο να δούμε τι πυρετό είχε, δεν ξέραμε καν τι είχε. Το μόνο που μπορέσαμε να κάνουμε ήταν να την βάλουμε στο ποτάμι, έτσι όπως ήταν, ντυμένη, μήπως και της πέσει ο πυρετός. Κι όταν γυρνάγαμε απ’ το ποτάμι στο σπίτι, τα ρούχα της είχαν κιόλας στεγνώσει, τόσο ψηλός ήταν ο πυρετός. Άντεξε λίγες μόνο ώρες και μετά πέθανε… Μου πέθανε στα χέρια, για να το πω έτσι χωρίς περιστροφές. Και σαν την Πατρίτσια υπήρξε μια ολόκληρη γενιά κοριτσιών και αγοριών, μικρότερων από πέντε, που ξέμειναν στο δρόμο. Παράλογα, από αρρώστιες ιάσιμες που μπορούσαν να θεραπευτούν με οποιοδήποτε σκεύασμα…» (ΓουαδαλούπεΤεπεγιάκ, 15 Φεβρουαρίου του 2006).

Και ήταν γι’ αυτό που, πρώτες οι γυναίκες ζαπατίστας, αποφάσισαν να πάρουν τα όπλα. Για να χτίσουν μια ζωή για τα παιδιά τους. Για να χτίσουν υγεία, εκπαίδευση και ζωή για όλα τα παιδιά των ιθαγενών.

Το αυτόνομο σύστημα υγείας

Σε αυτά τα τριάντα χρόνια οι ζαπατίστας κατάφεραν να δημιουργήσουν ένα σύστημα υγείας, εντελώς ανεξάρτητο από κάθε κυβερνητικό έλεγχο ή χρηματοδότηση. Έχουν αναπτύξει τις δικές τους αυτόνομες μορφές και δομές και έχουν καταφέρει να ασκήσουν κοινοτική και ολιστική υγεία σε διάφορα επίπεδα.

• Υπάρχουν επιτροπές υγείας σε όλες τις ζαπατιστικές ζώνες και κοινότητες. Το έργο τους είναι να υποστηρίζουν τους λειτουργούς υγείας, να προμηθεύονται φάρμακα και να οργανώνουν την εκπαίδευση.

• Χιλιάδες λειτουργοί υγείας έχουν εκπαιδευτεί (με τη στήριξη των ηλικιωμένων αλλά και με την υποστήριξη αλληλέγγυων γιατρών) και εργάζονται σε κάθε κοινότητα, χωρίς μισθό, στρατευμένοι στην υπηρεσία των κοινοτήτων τους.

• Υπάρχουν κέντρα υγείας και πρωτοβάθμιας φροντίδας σε όλες τις εξεγερμένες κοινότητες.

• Έχουν φτιάξει φαρμακεία και μικροκλινικές στα κεφαλοχώρια κάθε ζαπατιστικής ζώνης, καθώς και κλινικές στα καρακόλ (με χώρους κλινικών μελετών, οφθαλμολογίας, οδοντιατρικής περίθαλψης, γυναικολογίας κ.λπ.), όπου χιλιάδες ιθαγενείς ζαπατίστας και μη ζαπατίστας προσέρχονται και λαμβάνουν ιατρική περίθαλψη.

• Δίνουν μεγάλη σημασία στην πρόληψη, αναπτύσσοντας εκστρατείες εμβολιασμού και προσπαθώντας να βελτιώσουν τη διατροφή και την υγιεινή. Με άλλα λόγια, επικεντρώνονται στην αλλαγή των συνηθειών του πληθυσμού.

• Έχουν αφιερώσει όλες τους τις δυνάμεις για την ανάκτηση της γνώσης παραδοσιακών πρακτικών και θεραπειών. Στην πραγματικότητα, σήμερα, χρησιμοποιείται ένα μείγμα δυτικών και παραδοσιακών φαρμάκων και μεθόδων για τη θεραπεία των ασθενών. Η χρήση των φαρμακευτικών φυτών, πέρα από την εξυπηρέτηση της θεραπείας, θεωρείται και ως παράγοντας αυτονομίας, διότι μειώνει την εξάρτηση από τις φαρμακευτικές εταιρείες.

• Έχουν καταβάλλει τιτάνιες προσπάθειες για τη μείωση της βρεφικής θνησιμότητας και της θνησιμότητας κατά τη διάρκεια του τοκετού. Σήμερα, υπάρχουν μαίες σε κάθε κοινότητα και η βρεφική θνησιμότητα στις αυτόνομες κοινότητες αποτελεί παρελθόν.

Παρ’ όλα αυτά τα επιτεύγματα, υπάρχει πάντα έλλειψη υλικών, χρημάτων και εξοπλισμού. Οι ζαπατίστας ζουν σε έναν διαρκή πόλεμο και η οικονομία της αντίστασης δεν μπορεί πάντα να καλύψει όλες τις ανάγκες σε ευαίσθητους τομείς όπως η υγεία. Σήμερα έχουν ήδη σημειώσει πρόοδο στην κατασκευή κτιρίων και υποδομών για τη δημιουργία κλινικών με χειρουργεία και βρίσκονται στη διαδικασία εκπαίδευσης. Και θέλουν να κάνουν ένα βήμα ακόμα: «Χρειαζόμαστε να εξοπλίσουμε διάφορες αίθουσες χειρουργείων. Υπάρχουν οι αδελφικά προσφερόμενοι “μαχαιρομπήχτες” (χειρούργοι), υπάρχουν οι υποψήφιοι χειρούργοι, υπάρχουν οι χώροι για να τα κατασκευάσουμε, υπάρχουν οι νέοι και οι νέες που είναι πρόθυμοι να μάθουν. Το μόνο που λείπει είναι ο εξοπλισμός…» (Υστερόγραφο στο ανακοινωθέν Μια Εξαιρετική Ιδέα: https://shorturl.at/euQbQ).

Αυτό το βήμα είναι που θέλουμε να στηρίξουμε. Η ελληνική ομάδα Calendario Zapatista συμμετέχει ενεργά σε αυτή την καμπάνια αλληλεγγύης.

Πώς μπορείτε να στηρίξετε την Καμπάνια «Ένα χειρουργείο στη ζούγκλα Λακαντόνα»:

– Οργανώνοντας εκδηλώσεις και δημόσιες παρουσιάσεις της Καμπάνιας.

– Ενημερώνοντας άτομα και συλλογικότητες που μπορεί να ενδιαφέρονται.

– Διαδίδοντας τις εκδηλώσεις και τις δραστηριότητες του Δικτύου Europa Zapatista.

– Επικοινωνώντας μαζί μας μέσω email: calendariozapatista@gmail.com

———————————————————-

– Εδώ το σχετικό λινκ της οικονομικής ενίσχυσης:

https://www.gofundme.com/f/apoya-esta-campana-por-la-salud-autonoma-zapatista

The post «Ένα χειρουργείο στη ζούγκλα Λακαντόνα» Τι είναι η καμπάνια αλληλεγγύης στην αυτόνομη υγεία των Ζαπατίστας; first appeared on Aυτολεξεί.

Μία από τις πολυάριθμες αυτοοργανωμένες δομές που λειτουργούν στην Ουκρανία είναι η δομή υγείας «Ιατρικό Δίκτυο Αυτοάμυνας» (Medical Self-Defense Network). Η MSDN αποτελείται από ένα δίκτυο ριζοσπαστών εθελοντών γιατρών και λειτουργών υγείας που συνδράμουν στις πρώτες γραμμές του πολέμου και που οργανώνονται εντός των τοπικών ομάδων σε πληγείσες περιοχές του κόσμου όπως στη Ροζάβα και τώρα στην Ουκρανία. Αυτή τη στιγμή χτίζουν από κοινού με τους ντόπιους παράλληλες δομές υγείας πρώτης γραμμής που δεν στηρίζονται σε κρατικούς φορείς, με ασθενοφόρα, προμήθειες φαρμάκων κ.ά.

Παρέχουν την ελάχιστη ιατρική υποστήριξη του άμαχου πληθυσμού που υποφέρει από την τρομακτική έλλειψη κρατικών τακτικών υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης. Μερικές φορές προχωρούν ακόμη και στη θεραπεία τυχαίων κουταβιών και γατών που βρίσκονται αβοήθητα σε βομβαρδισμένες περιοχές.

Ένας εθελοντής του MSDN αναφέρει εκτενώς τις προσπάθειες ιατρικής βοήθειας πρώτης γραμμής στο Χάρκοβο και στο Μπαχμούτ στην περιοχή του Ντόνετσκ, τις προκλήσεις και τα κυριότερα σημεία της:

«Εργαστήκαμε στο πλαίσιο της κριτικής αλληλεγγύης με τις δυνάμεις της Εδαφικής Άμυνας, τον στρατό, άλλους εθελοντές και γιατρούς που ασχολούνται με το έργο εκεί. Φυσικά, όταν εργάζεσαι με τόσο ευρύ συνασπισμό δυνάμεων σε ένα πεδίο, εμπλέκονται κάθε είδους αντιφάσεις. Αλλά συνεργαστήκαμε με αλληλεγγύη για να βοηθήσουμε στην προστασία του λαού από την εισβολή.

Ένα μέρος στο οποίο δουλεύουμε είναι η περιοχή του Χάρκοβο. Οι βομβαρδισμοί του πυροβολικού γίνονται αρκετά συχνά στον τόπο όπου ήμασταν σταθμευμένοι. Εγώ και άλλοι ιατροί εθελοντές θα ανταποκρινόμασταν σε αυτές τις καταστάσεις ως γιατροί. Πηγαίναμε στις περιοχές που χτυπήθηκαν και περιθάλψαμε τραυματίες. Μερικές φορές πηγαίναμε απευθείας σε διάφορα μέρη που δέχονταν επίθεση και άλλες φορές δημιουργούσαμε ένα σημείο διαλογής, όπου άνθρωποι μπορούν να φέρουν τους τραυματίες με τεθωρακισμένα οχήματα ή άλλο είδος μεταφοράς. Κατά καιρούς, άμαχοι φέρνουν τραυματίες και με τα δικά τους αυτοκίνητα. Εργαζόμασταν σε διαφορετικά σημεία στην πρώτη γραμμή – χαρακώματα, χωράφια, αλλά και ενώσαμε επιχειρήσεις και συμμετέχουμε και με αυτόν τον τρόπο. Μερικές φορές χρειαζόμασταν να κρυβόμαστε ανάμεσα στα δέντρα για να δεχθούμε ασθενείς ενώ συνεχίζονταν οι μάχες.

Σε περιόδους που δεν συμβαίνει τίποτα, δεν χάνουμε χρόνο και προετοιμάζουμε ιατρική εκπαίδευση για άλλους εθελοντές που δεν οργανώνονται στο πλαίσιο του MSDN αλλά συνεργάζονται μαζί μας. Στόχος τέτοιων εκπαιδεύσεων είναι να δημιουργηθεί περισσότερη αυτονομία για τους εθελοντές προκειμένου να διεξάγουν ιατρικές εργασίες όταν δεν είμαστε κοντά. 

Άλλες φορές δουλεύουμε επίσης στην κλινική και βοηθούμε στη διανομή φαρμάκων για την αρτηριακή πίεση, βοηθώντας μερικούς από τους ηλικιωμένους που αποφάσισαν να μην φύγουν από τα σπίτια τους. Είναι σημαντικό να έχουμε κατά νου ότι δεν είναι μόνο οι στρατιώτες που τραυματίζονται. Πολλοί άμαχοι τραυματίζονται και σκοτώνονται. Πολλοί ηλικιωμένοι και οικογένειες δεν μπορούν να φύγουν και συχνά δεν το θέλουν, καθώς δεν έχουν πού αλλού να πάνε και θέλουν να μείνουν στο σπίτι τους. Μεταξύ του άμαχου πληθυσμού συναντήσαμε ασθενείς με εγκεφαλικά επεισόδια, αντιμετωπίσαμε προβλήματα αρτηριακής πίεσης, καθώς και ορισμένα περιστασιακά περιστατικά – όπως όταν περιθάλψαμε μια γυναίκα που έπαθε εγκαύματα από τη σόμπα αερίου.

Ένα άλλο μέρος στο οποίο εργαζόμαστε είναι το Bakhmut. Κυρίως στο νοσοκομείο με άλλους που βοηθούν όταν φέρνουν ασθενείς και τραυματίες. Πήγαμε επίσης μαζί με ασθενοφόρα σε διάφορα σημεία της άμεσης πρώτης γραμμής, όπως χαρακώματα, δρόμους και πολυκατοικίες στην πόλη, περιθάλποντας ασθενείς που μεταφέρονταν στα σημεία διαλογής που είχαμε αυτοσχεδιάσει.

The post Παρουσίαση του αυτοοργανωμένου δικτύου υγείας Medical Self-Defense Network στην Ουκρανία first appeared on Aυτολεξεί.

Λόγω έλλειψης ιατρονοσηλευτικού προσωπικού, υποχρεώνουν γιατρούς και νοσηλευτές με θετικό τεστ να επιστρέψουν σε πολύωρες εφημερίες.

Για άλλη μια φορά, οι υπουργοί δεν κρύβουν τις προθέσεις τους, την αναλγησία τους και την αδιαφορία για την ανθρώπινη ζωή. Γι’ αυτούς η εργατική τάξη είναι μηχανές αναπαραγωγής με ημερομηνία λήξης και οι ζωές των ευπαθών ομάδων είναι αναλώσιμες, απλά νούμερα σε στατιστικές.

Την ίδια στιγμή που τα κρούσματα έχουν φτάσει σε αδιανόητους αριθμούς, στα νοσοκομεία υπάρχουν ωράρια και βάρδιες εξάντλησης για τους εργαζόμενους που δίνουν τον καλύτερο τους εαυτό.

Ταυτόχρονα, καλούνται να δουλέψουν άμεσα μετά την εξάντληση από τον ιό, καθώς δεν υπάρχει επάρκεια προσωπικού. Δεν έχουν γίνει δηλαδή, οι απαραίτητες προσλήψεις και μονιμοποιήσεις που διεκδικούνται εδώ και δύο χρόνια, από την αρχή της πανδημίας.

Καθώς από την αρχή της πανδημίας πολύς κόσμος μένει άνεργος, η στάση της Κυβέρνησης είναι τα παίξει όλα για όλα επικοινωνιακά, καλύπτοντας τις τραγωδίες στο όνομα του κέρδους των λίγων. Και όποιος επιζήσει.

Τα εκατομμύρια που το κράτος σκόρπισε στα κανάλια, το μόνο που κατάφεραν ήταν η συστηματική τρομολαγνεία που με στόχο την υπεράσπιση ιδιωτικών συμφερόντων έκλεινε διαρκώς το μάτι σε αντιεπιστημονικές, ανορθολογικές ή/ και αντιεμβολιαστικές απόψεις.

Ο συνδυασμός των κυβερνητικών πολιτικών υποστελέχωσης/υποχρηματοδότησης και του δημοσιογραφικού λόγου που υποστήριξε τις αντιφάσεις του προς όφελος των εκμεταλλευτών, συνετέλεσε στην αύξηση των κρουσμάτων, των νοσηλειών και των διασωληνώσεων.

Όλα αυτά οδηγούν και πάλι σε οριακή πίεση στο υποστελεχωμένο ΕΣΥ.

Βλέπετε, επιλέχτηκε το κρατικό χρήμα να σκορπιστεί σε αστυνομικό εξοπλισμό και προσλήψεις ένστολων… Και αντίθετα, φτάνουμε στο σήμερα με 40.000 ημερήσια κρούσματα, με νοσοκομεία χωρίς επάρκεια σε ιατρούς και νοσηλευτές/-τριες και οι εναπομείναντες να δουλεύουν και να εφημερεύουν ακόμα και νοσούντες/ούσες!

Ποιος θα πάρει την ευθύνη αν γίνει κάποιο δυστυχές ατύχημα και ο ιός εξαπλωθεί στις ΜΕΘ και στις κλινικές;

Μήπως αυτή είναι η τακτική για άδειες ΜΕΘ;

Να φύγουν οι παλιοί, να έρθουν οι νεότεροι;

Ποιος θα πάρει την ευθύνη αν οι γιατροί και οι νοσηλευτές καταρρεύσουν στους διαδρόμους, καθώς ήδη υπάρχει ενημέρωση για burn out αρκετών εργαζόμενων;

Και κυρίως, ποιος θα αναλάβει την ευθύνη για όσους ευπαθείς στον ιό έμειναν εσκεμμένα απροστάτευτοι, πέθαναν και θα πεθάνουν λόγω των επικίνδυνων κυβερνητικών πολιτικών που αντιμετωπίζουν τη ζωή με τόση απαξίωση;

Πλέον οι πολιτικοί χαρακτηρισμοί τελειώνουν, πρέπει να σας φωνάζουμε με το όνομα σας: ΔΟΛΟΦΟΝΟΙ!

Βλ. επίσης:

Δημόσια υγεία σημαίνει ο λόγος σε υγειονομικούς/νοσηλεύτριες & εργαζομένους φροντίδας!

The post «ΔΟΛΟΦΟΝΟΙ!» Καταγγελία για τα τραγικά αποτελέσματα της υποστελέχωσης του ΕΣΥ first appeared on Aυτολεξεί.

Ο ιστορικός της επιστήμης Φεντερίκο Ντι Τρόκιο [1] μας πληροφορεί ότι η πρώτη γραπτή αναφορά για προγραμματισμένη μόλυνση υγιών ατόμων με πύον ευλογιάς με σκοπό την προφύλαξη από την ασθένεια ανάγεται στο 590 π.Χ., στην Ινδία της ύστερης αρχαιότητας. Αρχικώς η τεχνική εντασσόταν στο πλαίσιο μιας μυστικο-θρησκευτικής τελετουργίας, όπου οι Βραχμάνοι ιερείς της ινδουϊστικής θρησκείας μετάγγιζαν στον εμβολιαζόμενο το πύον της ευλογιάς. Έπειτα από μια τελετή με νηστεία και προσευχές προχωρούσαν στον εμβολιασμό κάνοντας σκαριφισμούς, επιπόλαιες εντομές στο δέρμα με τον σκαριφιστήρα, χειρουργικό όργανο εφοδιασμένο με κοφτερά ελάσματα τα οποία εκτινάσσονται με ελατήριο. Μόλυναν δηλαδή το δέρμα με πύον ευλογιάς, ανάμικτο με νερό του ιερού για τους Ινδούς ποταμού Γάγγη. Χωρίς να ξέρουν τίποτα για τα βακτήρια και τους ιούς οι ασιατικοί λαοί είχαν μάθει από την αρχαιότητα να αμύνονται με αυτή την απλή ανοσοποιητική τεχνική, η οποία αν διεξαγόταν σωστά, έδινε ικανοποιητικά αποτελέσματα. Η τεχνική του εμβολιασμού του ιού της ευλογιάς ονομάστηκε «δαμαλισμός».

Στην Ιστορία της Ανθρωπότητος της UNESCO [2] διαβάζουμε ότι η Μαίρη Ουόρτλι Μόνταγκιου (Mary Wortley Montagu) ήταν εκείνη που έφερε από την Τουρκία στην Αγγλία τη μέθοδο του εμβολιασμού κατά της ευλογιάς, γύρω στα 1718. Ποια ήταν η Μαίρη Μόνταγκιου; Σύμφωνα με τον Ντι Τρόκιο, ήταν συγγραφέας και σύζυγος του Βρετανού πρέσβη στην Τουρκία και σε αυτήν οφείλεται η εισαγωγή του δαμαλισμού στην Ευρώπη. Η Μόνταγκιου, που είχε προσβληθεί η ίδια από ευλογιά και που είχε επίσης πεθάνει ένας αδελφός της από την ασθένεια, πληροφορούμενη τα πλεονεκτήματα του δαμαλισμού, επέτρεψε να εμβολιάσουν τον πρώτο της γιο στην Κωνσταντινούπολη το 1717. Επιστρέφοντας στην πατρίδα της το 1721, ανέλαβε μια ενεργό εκστρατεία στους ιατρικούς και πολιτιστικούς κύκλους και μίλησε πολλές φορές στην Αυλή. Χάρη στις ενέργειές της ο δαμαλισμός διαδόθηκε μεταξύ 1723 και 1760 σε όλη την Αγγλία.

Η ιστορικός Μαρία Ευθυμίου [3] μας δίνει σημαντικές ειδήσεις για την ελληνική συμβολή στην εισαγωγή της πρακτικής του εμβολιασμού στην Ευρώπη. Αναφέρεται στο έργο δύο σημαντικών ονομάτων της νεοελληνικής ιατρικής: του Εμμανουήλ Τιμόνη από τη Χίο και του Ιάκωβου Πυλαρινού από την Κεφαλλονιά. Οι δύο ιατροί σπούδασαν, στον 17ο αιώνα, στο φημισμένο για τις ιατρικές σπουδές πανεπιστήμιο της Πάδοβας στην Ιταλία, στο οποίο σπούδασε ιατρική, στο τέλος του 18ου αιώνα, και ο πρώτος κυβερνήτης των Ελλήνων, ο Ιωάννης Καποδίστριας.

Ο Εμμανουήλ Τιμόνης (Χίος 1650 περίπου – Κωνσταντινούπολη μετά το 1741) σπούδασε στην Πάδοβα και στην Οξφόρδη. Το 1691 διετέλεσε καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Πάδοβας. Αργότερα άσκησε το επάγγελμα του ιατρού στην Κωνσταντινούπολη. Μελέτησε επιστημονικά την εμπειρική μέθοδο του ευλογιασμού, δηλαδή του ενοφθαλμισμού πύου ελαφρά πασχόντων από ευλογιά σε υγιή άτομα, πρακτική της λαϊκής ιατρικής σε διάφορες περιοχές της οθωμανικής αυτοκρατορίας, αρχικά ανεξάρτητα και στη συνέχεια παράλληλα με τον Ι. Πυλαρινό. Υπήρξε επίσης αρχίατρος του σουλτάνου. Το 1713 ο Τιμόνης κατέθεσε στη Βασιλική Εταιρεία του Λονδίνου, της οποίας ήταν μέλος, ανακοίνωση με τον τίτλο Περί της δι’ εντομών ή εμβολιασμού παραγωγής της νόσου ευλογίας, ως τελείται εν Κωνσταντινουπόλει. Ο Τιμόνης παρουσίασε, το 1714, την εν λόγω πρακτική ενώπιον των μελών της Βασιλικής Εταιρείας του Λονδίνου. Το 1715 δημοσίευσε στην Κωνσταντινούπολη εργασία με τον τίτλο «Ιστορία περιπτώσεων ευλογίας, προκαλουμένων δι’ εντομής» και το 1721 στο Λέυντεν της Ολλανδίας δημοσίευσε την Πραγματεία περί νέας μεθόδου προκλήσεως ευλογίας διά μεταδόσεως.

Ο Ιάκωβος Πυλαρινός (Κωνσταντινούπολη 1659 – ; 1718) σπούδασε ιατρική στην Πάδοβα και χρημάτισε αρχίατρος του διοικητή της Κρήτης Ισμαήλ πασά, ιατρός του ηγεμόνα της Βλαχίας, αρχίατρος του Μεγάλου Πέτρου της Ρωσίας, ιατρός του στόλου του Βενετού στρατάρχη Φραγκίσκου Μοροζίνη και αρχίατρος του ηγεμόνα της Σερβίας. Μελέτησε τη λαϊκή μέθοδο του ευλογιασμού για την πρόληψη της ευλογιάς και την περιέγραψε σε μελέτη που δημοσίευσε στα λατινικά στη Βενετία το 1715, η οποία επανεκδόθηκε λίγο αργότερα στη Γερμανία και στην Ολλανδία και μεταφράστηκε στα γαλλικά το 1756. Δημοσίευσε στα λατινικά επίσης το έργο Διαδεδομένη Ιατρική (Βενετία, 1717).

Η μέθοδος των Τιμόνη και Πυλαρινού υπήρξε προδρομική για την εισαγωγή το 1796 από τον Έντουαρντ Τζέννερ του δαμαλισμού ως προληπτικού εμβολιασμού κατά της ευλογιάς. Ο ίδιος ο Τζέννερ είχε ανοσία στην ευλογιά, γιατί είχε εμβολιασθεί στην ηλικία των επτά ετών από τους γονείς του με τη μέθοδο Τιμόνη – Πυλαρινού. Η σημασία του έργου των δύο αυτών Ελλήνων ιατρών αποδεικνύεται από το γεγονός ότι αναφέρεται στο λήμμα «εμβόλιο» (inoculation) του εμβληματικού έργου του Γαλλικού Διαφωτισμού, της Εγκυκλοπαίδειας (Encyclopédie) των Ντιντερώ και Ντ’ Αλαμπέρ.

Τον 18ο αιώνα η ευλογιά ήταν η μάστιγα της Ευρώπης. Η μόνη μέθοδος αντιμετώπισής της ήταν η εμπειρική μέθοδος των Τιμόνη – Πυλαρινού, χωρίς να έχει εφαρμοστεί ευρύτερα λόγω του επικίνδυνου χαρακτήρα της. Η ιατρική τάξη ευνόησε τη διάδοσή της σε όλη την Αγγλία και τις αμερικανικές αποικίες, αλλά μετά το 1769 ο δαμαλισμός εγκαταλείφθηκε προοδευτικά λόγω των κινδύνων και δυσκολιών που περιλάμβανε. Η ανοσοποίηση δεν ήταν ακόμη ακίνδυνη γιατί ο τεχνητός δαμαλισμός απαιτούσε την επιδέξια αφαίρεση του πύου τη σωστή στιγμή, ειδάλλως ο ίδιος ο δαμαλισμός μπορούσε να προκαλέσει επιδημία. Επίσης, ένα ποσοστό από 2 έως 5% των εμβολιασμένων προσβαλλόταν από την ασθένεια και πέθαινε. Το 1752 σε μια επιδημία στη Βοστώνη πέθαναν 30 από τους 2.124 εμβολιασμένους. Η ακίνδυνη ανοσοποίηση επιτεύχθηκε τελικά από τον Έ. Τζέννερ.

Ο Έντουαρντ Τζέννερ (Μπέρκλεϋ, Γκλόστερσερ, 1749 – 1823) ήταν ένας μη πτυχιούχος Άγγλος επαρχιακός χειρουργός, ο οποίος μαθήτευσε κοντά σε έναν χειρουργό της περιοχής του από 13 έως 21 ετών και συνέχισε τη μαθητεία του στο Λονδίνο. Στις 14 Μαΐου 1796 ο Τζέννερ έκανε ένα πείραμα που σήμερα θα θεωρείτο ηθικώς αμφισβητούμενο, το οποίο όμως οδήγησε στην τελειοποίηση της τεχνικής του δαμαλισμού. Πήρε δείγμα πύου από την Σάρα Νελς, η οποία είχε μολυνθεί από ευλογιά των βοοειδών και το μετέφερε με δύο σκαριφισμούς στο μπράτσο του νεαρού Τζέιμς Φιπς, που ήταν ένα υγιές αγόρι οκτώ ετών. Το παιδί εκδήλωσε τα συμπτώματα ελαφράς ευλογιάς, που δεν άφησαν εμφανή σημάδια. Δύο μήνες μετά ο Τζέννερ επιχείρησε να του εμβολιάσει την ανθρώπινη ευλογιά, αλλά το αγόρι είχε αποκτήσει ανοσία. Το άλμα είχε γίνει. Ωστόσο, η Βασιλική Ακαδημία δεν επέτρεψε στον Τζέννερ να παρουσιάσει επισήμως την ανακάλυψή του. Η αντίθεση στην ιδέα ότι μπορούσε να υπάρχει σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο και σε μια ασθένεια των ζώων έκανε ώστε ένα τμήμα του ιατρικού κόσμου να αντιδράσει στη νέα πρακτική.

Παρά ταύτα, το πρώτο κέντρο εμβολιασμού άνοιξε το 1800 από τον Τζωρτζ Πίρσον στο Λονδίνο και η τεχνική διαδόθηκε ταχύτατα στην Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική, το Μεξικό, την Κούβα και τις Φιλιππίνες. Πρώτοι άρχισαν να εμβολιάζονται οι στρατιωτικοί. Το 1805 ο Ναπολέων υποχρέωσε τους στρατιώτες του να εμβολιαστούν και το 1809 δημοσίευσε ένα διάταγμα υπέρ της νέας θεραπείας της ευλογιάς. Το 1813, το πανεπιστήμιο της Οξφόρδης απένειμε στον Τζέννερ, τιμής ένεκεν, πτυχίο ιατρικής. Στην Αμερική το 1855 ο νόμος επέβαλε τον υποχρεωτικό εμβολιασμό και στην Αγγλία αντίστοιχος νόμος ψηφίστηκε το 1871. Μετά την ψήφιση αυτού του νόμου στα 1880 ιδρύθηκε μια παγκόσμια εταιρεία ενάντια στον εμβολιασμό (Societas universa contra vaccinum virus) στην οποία πρωτοστάτησε ο Βέλγος ιατρός Χ. Μπόενς. Το κίνημα αυτό καθοδήγησε μια μαζική λαϊκή αντίδραση, που εκδηλώθηκε με θυελλώδη συλλαλητήρια ενάντια στον υγειονομικό νόμο στο Μπέρμιγχαμ, στο Λέστερ και σε άλλες πόλεις. Στις 5 Αυγούστου 1898 η Βουλή των Κοινοτήτων αναγκάστηκε να προσθέσει στον νόμο ένα άρθρο που απάλλασσε από την υποχρέωση όποιον δήλωνε ενώπιον δικαστηρίου, ότι η συνείδησή του τού απαγορεύει να εμβολιάσει το παιδί του.

Αυτό που δεν δικαιολογείται εύκολα είναι η αντίδραση της επιστημονικής κοινότητας στη γέννηση της βακτηριολογίας. Μέχρι το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα η ιατρική αγνοούσε το αίτιο και την προέλευση των σημαντικότερων ασθενειών της εποχής, όπως η χολέρα, η πανούκλα, η σύφιλη και η φυματίωση, που έμοιαζαν αθεράπευτες. Η επιστημονική κοινότητα χρειάσθηκε να πεισθεί ότι η αληθινή αιτία των λοιμωδών νοσημάτων είναι τα βακτήρια (μικροσκοπικοί οργανισμοί που αποτελούνται τις περισσότερες φορές από ένα κύτταρο χωρίς πυρήνα). Όταν ο Γάλλος χημικός και βιολόγος Λουί Παστέρ (1822-1895) άρχισε να υποστηρίζει αυτή την ιδέα βρέθηκε αντιμέτωπος με σύσσωμη την Ιατρική Σχολή του Παρισιού με επικεφαλής τον διάσημο ιατρό και συγγραφέα Κλωντ Πιντού.

Ακολουθώντας το παράδειγμα του Τζέννερ, ο Παστέρ πραγματοποίησε ένα βασικό πείραμα πάνω σε ζώα. Το 1879 απομόνωσε το βακτήριο που ήταν υπεύθυνο για τη χολέρα των πουλερικών. Σύμφωνα με την Αν Ντεμπρουάζ [4], αφού πρώτα εισήγαγε στα πουλερικά εξασθενημένα βακτήρια, εισήγαγε κατόπιν το κανονικό βακτήριο της ασθένειας. Τα πουλερικά δεν νόσησαν γιατί το ανοσοποιητικό τους σύστημα έμαθε να αναγνωρίζει τα εξασθενημένα βακτήρια που είχαν μειωμένη επιθετικότητα και ήταν έτοιμο να αντιμετωπίσει μια ισχυρότερη επίθεση. Είναι χαρακτηριστικό το επεισόδιο που έλαβε χώρα στις 11 Μαρτίου 1879 στη Ιατρική Σχολή του Παρισιού, όταν συζητήθηκε η αιτία του επιλόχειου πυρετού τον οποίον οι ιατροί απέδιδαν στις μετεωρολογικές συνθήκες και στο δηλητηριασμένο γάλα. Ο ημιπαράλυτος από ημιπληγία Παστέρ σύρθηκε μέχρι τον πίνακα και σχεδίασε πρόχειρα μια αλυσίδα από στρεπτόκοκκους που ήταν και η πραγματική αιτία της ασθένειας. Ο Παστέρ παρασκεύασε και άλλα εμβόλια για τα ζώα και το 1885 το πρώτο εμβόλιο για τον άνθρωπο κατά της λύσσας. Στις 6 Ιουλίου 1885 έσωσε τη ζωή του εννιάχρονου Τζόζεφ Μάιστερ που είχε δαγκωθεί από λυσσασμένο σκύλο, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για την προστασία από μια φοβερή ασθένεια.

Η επιτυχία του εμβολιασμού, που αποτρέπει την υποτροπή μιας μεταδοτικής νόσου, άνοιξε τον δρόμο για τον θρίαμβο της ιατρικής.

Σύμφωνα με την Ντεμπρουάζ, η ευλογιά είναι η πρώτη επιδημία που νίκησε η ιατρική. Μέχρι το 1967 προσέβαλε 15 εκατομμύρια άτομα ετησίως προκαλώντας 2 εκατομμύρια θανάτους. Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ), θεσμός του ΟΗΕ που ιδρύθηκε το 1948 με σκοπό τη βελτίωση του επιπέδου υγείας των κατοίκων του πλανήτη, ξεκίνησε μια παγκόσμια εκστρατεία για την εξάλειψη της νόσου η οποία στέφθηκε με επιτυχία. Το τελευταίο κρούσμα καταγράφηκε το 1977 στη Σομαλία. Ο εμβολιασμός κατά της ευλογιάς έλαβε τέλος.

Μετά την ευλογιά ακολούθησαν εκστρατείες μαζικού εμβολιασμού κατά της πολιομυελίτιδας. Το Δεκέμβριο του 1993 στην Κίνα εμβολιάστηκαν 83 εκατομμύρια παιδιά κάτω των 5 ετών. Το Δεκέμβριο του 1995 και τον Ιανουάριο του 1996 εμβολιάστηκαν στην Ινδία 90 εκατομμύρια παιδιά. Μετά από 18 χρόνια μαζικών εμβολιασμών που κόστισαν 3 δις. δολλάρια η πολιομυελίτιδα δεν υπάρχει παρά μόνο σε ελάχιστες περιοχές της Αμερικής και της Ασίας. Ωστόσο, η ιλαρά που αναμενόταν να εξαφανισθεί μέχρι το 2010 με βάση το στόχο της ΠΟΥ φαίνεται πως αναβιώνει, καθώς παρατηρούνται πολλά περιστατικά σε χώρες όπως η Σουηδία, η Ιταλία και η Γαλλία. Βέβαια στη Γαλλία ο υποχρεωτικός εμβολιασμός είχε καταργηθεί ήδη από το 1902 στο όνομα της προστασίας των ελευθεριών.

Σήμερα η ιατρική δεν διαθέτει εμβόλια εναντίον όλων των λοιμωδών νοσημάτων. Πολλά εναλλακτικά εμβόλια, που βασίζονται όχι στην εισαγωγή ενός αδρανούς μικροοργανισμού αλλά στην αγκίστρωση του μορίου του εμβολιασμού σε κάποια ισχυρά κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, βρίσκονται εν εξελίξει, όπως εμβόλια κατά της δυσεντερίας, της ελονοσίας, του δάγκειου πυρετού κ.ά. Σύμφωνα με τον ιστορικό Μαρκ Φερρώ [5], η ιστορική πορεία του εμβολιασμού εξηγείται εν μέρει από το ρόλο της αγοράς και των οικονομικών συμφερόντων των φαρμακοβιομηχανιών. Οι βιομηχανικές χώρες είχαν εγκαταλείψει τη χρήση ορισμένων εμβολίων είτε θεωρώντας τα μη απαραίτητα πλέον, όπως το εμβόλιο της ευλογιάς, είτε λόγω των ενδεχόμενων παρενεργειών τους και της αντίστοιχης δικαστικής επίρριψης ευθύνης στους παρασκευαστές τους. Έτσι στις αρχές της δεκαετίας του 1980 τα εμβόλια αντιπροσώπευαν μόνο το 1% της αγοράς φαρμάκων, επειδή δεν ήταν μια επικερδής επένδυση, αφού οι εταιρείες για να σεβαστούν τις σύγχρονες προδιαγραφές έπρεπε να αυξήσουν τις τιμές σε απαγορευτικό για την αγορά επίπεδο.

Από την άλλη πλευρά, οι φτωχές χώρες δεν αποτελούσαν ενδιαφέρουσες αγορές για τις μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες, είτε εξαιτίας της αφερεγγυότητας κάποιων από αυτές, είτε λόγω της πολύ χαμηλής τιμής ορισμένων εμβολίων. Έτσι κάποιες από τις χώρες ανέλαβαν μόνες τους την παραγωγή μέρους αυτών των εμβολίων. Όμως η έρευνα για την πρόληψη των αναδυόμενων ασθενειών, καθώς και των αρχαιότερων, όπως η λέπρα και η σύφιλη δεν προχώρησαν. Αυτές οι χώρες υπέστησαν τις συνέπειες της κατάργησης του εμβολιασμού, με αποτέλεσμα μετά από μερικές δεκαετίες η έλλειψη εμβολίων να καταλήξει σε γενικευμένη μείωση της άμυνας αυτών των πληθυσμών. Μετά την απόφαση της ΠΟΥ το 1990 να εξολοθρεύσει την πολιομυελίτιδα, την ευλογιά και τον τέτανο των νεογνών, η παραγωγή των δόσεων των εμβολίων πενταπλασιάστηκε. Όμως τα νέα εμβόλια, που πληρώνονται σε συνάλλαγμα, ανταγωνίζονται τα εμβόλια τοπικής παραγωγής, οδηγώντας σε πολλές χώρες σε μια θεραπευτική δύο ταχυτήτων. Μπορεί να καταβάλεται σημαντική προσπάθεια για την καταπολέμηση της πολιομυελίτιδας, αλλά στην περίπτωση, εξίσου σοβαρή, της επανεμφάνισης της ελονοσίας καμμία φαρμακοβιομηχανία δεν διαθέτει ερευνητικά προγράμματα για το εμβόλιο κατά της ελονοσίας.

Η ΠΟΥ εκτιμά ότι τα εμβόλια σώζουν τη ζωή δύο έως τριών εκατομμυρίων ανθρώπων ετησίως. Ακόμη περιορίζουν την εξάπλωση των μολυσματικών παραγόντων και μειώνουν την επιβάρυνση των συστημάτων υγείας, αφού αποτρέπουν εκατομμύρια λοιμώξεις. Αποτελούν την ελπίδα στον αγώνα κατά των αναδυόμενων ασθενειών και ασφαλώς κατά της παρούσας πανδημίας του κορωνοϊού SARS-COV-2. Ωστόσο πληθαίνουν οι φωνές που αμφισβητούν τη μαζική και συστηματική προσφυγή στους εμβολιασμούς και σχηματίζουν το λεγόμενο αντιεμβολιαστικό κίνημα, το οποίο υπάρχει, όπως είδαμε, ήδη από την εποχή των πρώτων εμβολίων. Πρέπει βεβαίως να διακρίνουμε μεταξύ εκείνων που αμφισβητούν τη συγκεκριμένη προληπτική ιατρική πρακτική του εμβολιασμού και εκείνων που αρνούνται την ύπαρξη της ασθένειας αυτής καθαυτήν. Στους δεύτερους δεν μπορεί κανείς να αντιτάξει κάποιο λογικό επιχείρημα, γιατί το ποτήρι γι’ αυτούς δεν είναι ούτε μισοάδειο ούτε μισογεμάτο, αφού δεν υπάρχει ποτήρι. Ας ευχηθούμε να μην ασθενήσουν από την ασθένεια που δεν υπάρχει…

Στους πρώτους, όμως, αξίζει μια λογική επιχειρηματολογία που θα λαμβάνει υπόψη της τη λογική βάση των αμφιβολιών τους. Ασφαλώς δεν υπάρχει το γιατρικό για όλα και ούτε οι εμβολιασμοί είναι 100% αποτελεσματικοί. Σε όλα τα εμβόλια το ποσοστό των ατόμων που δεν ανταποκρίνεται στην ανοσοποίηση δεν είναι αμελητέο και σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνει και πάνω από 20%. Για παράδειγμα, το τριπλούν εμβόλιο (BCG) δεν προστατεύει τους ενήλικες από την πνευμονική εκδοχή της νόσου παρά μόνο στο 50% των περιπτώσεων. Μερικά εμβόλια προκαλούν ήπιας συνήθως μορφής δευτεροπαθή συμπτώματα, όπως ελαφρύ πυρετό, εξάνθημα κ.ά. Στο εμβόλιο της ευλογιάς έχει παρατηρηθεί 1 στις 100.000 σοβαρή αλλεργική αντίδραση. Σε ορισμένα εμβόλια που ο παθογόνος παράγοντας δεν είναι πλήρως αδρανοποιημένος είναι δυνατό να προκληθεί στον εμβολιασμένο η ίδια η νόσος, όταν το ανοσοποιητικό του σύστημα είναι εξασθενημένο από διάφορες αιτίες.

Οι πολέμιοι του εμβολιασμού ισχυρίζονται ότι το εμβόλιο κατά της ηπατίτιδας Β μπορεί να προκαλέσει σκλήρυνση κατά πλάκας, μια πολύ σοβαρή ασθένεια των νεύρων. Η προέλευση της ασθένειας παραμένει μυστηριώδης. Φαίνεται πως είναι αυτοάνοση νόσος που ίσως προκαλείται από έκθεση σε κάποιον ιό. Μεγάλης κλίμακας στατιστικές μελέτες δεν έχουν αποδείξει κάποιο συσχετισμό μεταξύ του εμβολιασμού και της ασθένειας. Δεν αποκλείεται όμως ένας τέτοιος συσχετισμός σε ορισμένες πολύ ιδιαίτερες περιπτώσεις, που δεν μπορούν να καταγραφούν από τις στατιστικές. Επίσης, έχει ενοχοποιηθεί κάποιο παράγωγο του υδραργύρου που περιεχόταν στα εμβόλια ως αιτία πρόκλησης αυτισμού. Ο αυτισμός είναι επίσης μυστηριώδους προέλευσης σχάση της δομής του ανθρώπινου ψυχισμού. Δεν έχει αποδειχθεί ακόμα συσχέτιση του αυτισμού με το παράγωγο του υδραργύρου. Παρ’ όλα αυτά, το παράγωγο αυτό έχει αφαιρεθεί από τα εμβόλια που χρησιμοποιούνται στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ.

Ο καθηγητής των οικονομικών της υγείας Ζαν ντε Κερβαντουέ [6] μας υπενθυμίζει ότι οι προσωπικές επιλογές μπορεί να είναι συλλογικά καταστροφικές. Στον αιώνα του Διαφωτισμού, το 1780, ο Ντ’ Αλαμπέρ τόνιζε, σε μια συνέλευση της Ακαδημίας των Επιστημών, ότι πρέπει να ενθαρρύνεται ο εμβολιασμός για την ευλογιά, διότι εκτιμούσε ότι ο κίνδυνος να πεθάνει κανείς από ευλογιά ήταν σαράντα φορές μεγαλύτερος από τον κίνδυνο να πεθάνει από τον εμβολιασμό. Ο υποχρεωτικός εμβολιασμός, όταν υφίσταται, προστατεύει το σύνολο του πληθυσμού, ακόμη κι εκείνους οι οποίοι δεν έχουν εμβολιαστεί. Στο βαθμό που επικρατεί προαιρετικός εμβολιασμός, η αμφισβήτηση της ιατρικής πρακτικής οδηγεί σε κινδύνους για τη δημόσια υγεία, αφήνοντας ανεξέλεγκτο τον παθογόνο παράγοντα. Όταν ευνοούνται τα ατομικά δικαιώματα εις βάρος των συλλογικών υποχρεώσεων, τότε η κοινωνία δεν αναλαμβάνει πια το συλλογικό ρίσκο και εγκαταλείπει τον καθένα στη θανάσιμη μοίρα του. Όταν η επίσημη Πολιτεία υποχωρεί, ενώ γνωρίζει ότι η σχέση οφέλους/κινδύνου είναι ιδιαίτερα θετική για τον εμβολιασμό, τότε, σύμφωνα με την προσφυή ρήση του Μαρσέλ Γκωσέ, η Δημοκρατία στρέφεται ενάντια στον εαυτό της.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

1. Federico Di Trocchio, Αλλοπαρμένες μεγαλοφυΐες, εκδ. Τραυλός, μτφρ. Παναγιώτης Σκόνδρας, 5η έκδοση, Αθήνα, 2003, σ. 353-372.

The post Τα εμβόλια χτες και σήμερα first appeared on Aυτολεξεί.

Εκπομπή Αυτολεξεί στο ραδιόφωνο του ThePressProject

Ο Νίκος Ιωάννου συζητά με τον Αλέξανδρο Σχισμένο και τον Σωτήρη Σιαμανδούρα. Σχολιάζουν ερωτήματα, τάσεις και «αντιστάσεις».

«Εμβολιαστείτε χθες» ήταν η τελευταία κουβέντα στην εκπομπή του πολιτικού περιοδικού «αυτολεξεί» στο ραδιόφωνο του The Press Project την Παρασκευή 23 Ιούλη. Ο πολιτισμικός φόβος, η παραπληροφόρηση και ο αυταρχισμός που υποβοήθησαν κατά κάποιο τρόπο το κίνημα των αντιεμβολιαστών αλλά και η θυματοποίηση-συνομωσιολογία και ο εθνικός αντισυστημισμός θίγονται, και μπαίνουν στο τραπέζι ενός ανοιχτού διαλόγου για τις παράδοξες συμπτώσεις του αριστερού και δεξιού «ριζοσπαστισμού». Θα προτιμούσατε να σταθείτε στο κέντρο; Εμείς θα προτιμούσαμε να μιλήσουμε για την πολιτική και να πάρουμε ξεκάθαρη θέση υπέρ της καθολικής υγειονομικής κάλυψης όλης της ανθρωπότητας απέναντι στην πανδημία. 

The post Εκπομπή Αυτολεξεί της 22ης Ιουλίου: Εμβόλια (audio) first appeared on Aυτολεξεί.

Επειδή πολλά διαβάζουμε περί εμβολιασμού / μη εμβολιασμού τελευταία, και συνειδητά απέχω από το debate. Τα βιοπολιτικά μέτρα που εφαρμόζονται αυτή τη στιγμή χωρίζοντας τους πολίτες σε δύο κατηγορίες -και βαθαίνοντας τον εμφύλιο ανάμεσα στους από τα κάτω- καμία σχέση δεν έχουν με την προάσπιση της υγείας.

Ο εμβολιασμός ή αλλιώς το αν κάνουμε την επιλογή της αυτοδιάθεσης του σώματός μας στην υπηρεσία αυτού που θεωρούμε “συλλογικό καλό” ή “μικρότερο κακό”, μετατρέποντάς το ταυτόχρονα σε ζωντανό ιατρικό πείραμα του κράτους και του κεφαλαίου, οφείλει να παραμείνει επιλογή του καθένα και της καθεμίας. Το να πέφτουμε στη λούπα που λέει προνόμια στους μεν και τιμωρία στους δε, πέραν του ότι συνιστά την ουσία της κρατικής εξουσίας και βιοπολιτικής, για άλλη μια φορά δηλώνει την απόλυτη υποταγή στον μπαμπά-κράτος και στις ροές του κεφαλαίου, που νομιμοποιούνται να ελέγχουν τη ζωή μας κατά το πώς ορίζουν. Όπως πέρυσι με το “μένουμε σπίτι”, ενώ περνούσαν τα μύρια όσα σε νομοθετικό και κατασταλτικό επίπεδο, και πολλοί έλεγαν “θα λογαριαστούμε μετά” ή έκαναν τη δουλειά του μπάτσου στο να μας ρουφιανεύουν και να μας λένε να κάτσουμε μέσα γιατί απειλούμε τη δημόσια υγεία.

Αυτή τη στιγμή τα πάντα χρησιμοποιούνται για την εδραίωση της κρατικής ρητορικής υπέρ των εμβολιασμών και την επιβολή των μέτρων. Όλοι/-ες μπορεί να μπούμε σε αυτή τη λούπα.

Και εγώ πόσταρα φωτογραφία μετά τον εμβολιασμό μου, περισσότερο από ανακούφιση αφού ανήκω σε ευπαθή ομάδα και θεωρητικά μου έφυγε ένα άγχος, δίχως να αντιλαμβάνομαι ότι την ίδια στιγμή συμμετέχω στην κρατική προπαγάνδα και βιοπολιτική, αυτοδιαφημίζοντας τον εμβολιασμό μου ενάντια σε όσους και όσες επιλέγουν να μην εμβολιαστούν.

Η πίεση οφείλει να είναι προς τους από τα πάνω και όχι μεταξύ των από τα κάτω: πιο ασφαλή εμβόλια για τις ευπαθείς ομάδες και όσους θέλουν να κάνουν, καλύτερο ιατροφαρμακευτικό σύστημα, περισσότερες ΜΕΘ, νοσηλευτικό προσωπικό, γιατροί και νοσοκομεία. Αυτά που λέγαμε από πέρυσι δηλαδή, και πάλι αρχίζουμε και ξεχνάμε. Η μόνη απάντηση στην πανδημία και σε οποιαδήποτε πανδημία είναι οι οικονομικοί πόροι να διατίθενται στις δομές υγείας και τους από τα κάτω, να σταματούν οι ροές του κεφαλαίου (εργασία, τουρισμός) που μεταδίδουν τον ιό και να διασφαλίζεται η ζωή και η υγεία των εργαζόμενων και των ευπαθών ομάδων.

Σκατά λοιπόν στην καταστολή, σκατά στον υποχρεωτικό εμβολιασμό και κυρίως σκατά με όσους χαίρονται με οποιοδήποτε χωρισμό ανθρώπων σε προνομιούχους και μη προνομιούχους για πράγματα που δημιουργούνται και αναπαράγονται από το σκατοσύστημα που ζούμε και μας παρουσιάζονται σαν η μόνη εναλλακτική.

The post Περί προνομιούχων εμβολιασμένων και μη first appeared on Aυτολεξεί.

Σ’ αυτή την πρωτόγνωρη εποχή της πανδημίας, στην covid εποχή, έχουμε δει μία σημαντική αλλαγή στον τρόπο έκφρασης των από-τα-κάτω, συγκεκριμένα στον πολιτικό λόγο των κινημάτων. Σε μία εποχή όπου χτυπιούνται ανελέητα τα βασικά δικαιώματα που θεωρούσαμε όλοι και όλες δεδομένα, οι άμυνες που χτίζονται απέναντι στην καταστολή και την καταπάτηση των θεμελιωδών ελευθεριών μας διαφοροποιούνται απ’ αυτές που γνωρίζαμε στην προ-covid εποχή. Αυτή η αλλαγή στον πολιτικό λόγο πηγάζει από την αλλαγή στο επίπεδο της επιθυμίας εν καιρώ πανδημίας και μεταφράζεται μέσω των κινημάτων σε νέες διεκδικήσεις και νέα αδιέξοδα που δημιουργούνται μπροστά μας. Ακριβώς αυτή την αλλαγή σε ψυχοκοινωνικό επίπεδο θέλουμε να εντοπίσουμε, καθώς και τον τρόπο που θα μπορούσαμε να αξιοποιήσουμε αυτή τη μεταβολή της συλλογικής επιθυμίας ώστε να μην την αφήσουμε να μετουσιωθεί ούτε σε αντικοινωνικά προτάγματα, αλλά ούτε και σε προτάγματα που εναποθέτουν τις ελπίδες τους στην εκάστοτε κυβέρνηση και στη δύναμη του κράτους.

Βρισκόμενοι σε μια εποχή που συνηθίσαμε να μετράμε δεκάδες νεκρούς την ημέρα και να τους βλέπουμε να ανεβοκατεβαίνουν σε διαγράμματα και χρωματιστές γραμμές, δημιουργήθηκε η ανάγκη τα κινήματα να στραφούν προς τη διεκδίκηση μίας δημόσιας και δωρεάν υγείας. Αυτό είναι κάτι στο οποίο όλοι συμφωνούν, πλην ελάχιστων αντικοινωνικών περιπτώσεων.

Ο κινηματικός λόγος στην προ-covid εποχή απέφευγε κάθε πρόταση και κάθε αίτημα προς την κυβέρνηση ώστε να μην βρεθεί στον ρόλο της αντιπολίτευσης. Αυτό όμως πλέον έχει αλλάξει και ο πολιτικός λόγος κινείται σε πρώτο βαθμό στο πεδίο της διεκδίκησης του θεμελιώδους δικαιώματος στην υγεία. Ο κινηματικός πολιτικός λόγος, θέλοντας να βρίσκεται με και εντός της κοινωνίας, αναγνωρίζει τη σημασία της αλληλεγγύης και του δικαιώματος στη ζωή. Οι κινηματικές διεκδικήσεις για αυτοοργάνωση και αλληλεγγύη δεν μπορούν να προσφέρουν διέξοδο στο αδιέξοδο της υγειονομικής κρίσης και καμία βιώσιμη εναλλακτική. Ο κινηματικός χώρος άλλαξε ενστικτωδώς τον χαρακτήρα της πολιτικής του παρέμβασης και επέστρεψε στις βασικές διεκδικήσεις, καθώς αναγνώρισε την ανάγκη για εναντίωση στη θανατοπολιτική του κράτους και την ανάγκη για διεκδίκηση της ζωής και του δικαιώματος στην αντίσταση.

Μέσα από έναν «αντιπολιτευτικό» λόγο το κίνημα κινείται προτάσσοντας την αλληλεγγύη στο αίτημα για νίκη του απεργού πείνας Δημήτρη Κουφοντίνα, στο αίτημα για αντίσταση στις γειτονιές και απελευθέρωση όλων των ξυλοκοπημένων και βασανισμένων θυμάτων της καταστολής και κυρίως στο αίτημα για άμεση ενίσχυση της δημόσιας υγείας ώστε να σταθεί στο πλάι των ευπαθών ομάδων, των ηλικιωμένων, των υγειονομικών υπαλλήλων και των εργαζόμενων, οι οποίοι αποτελούν τα μεγάλα θύματα της πανδημίας. Αναγκαστικά, λοιπόν, ο πολιτικός λόγος στράφηκε προς το ζήτημα της υγείας και την αντιπαράθεση με τις κρατικές πολιτικές.

Η αντιπαράθεση με τις κρατικές πολιτικές, καθώς και η αδυναμία εύρεσης εναλλακτικών προτάσεων από μεριάς του κινήματος, οδηγούν σε μία έλλειψη νοήματος και σε μία σύγχυση που προκαλείται μέσω του ετεροκαθορισμού των κινηματικών προταγμάτων. Η απουσία νόηματος και ο ετεροκαθορισμός των πολιτικών προταγμάτων οδηγούν σε ακραίες θέσεις όπως η αυστηρή εναντίωση σε κάθε υγειονομικό μέτρο ως βιοπολιτικό έλεγχο ή η αυστηρή υπακοή σε κάθε υγειονομικό μέτρο ακόμα και αν δεν φαίνεται να προσφέρει κάποια προστασία είτε ατομικά, είτε κοινωνικά (π.χ. αυστηρή χρήση μάσκας ακόμα και όταν κάποιος κάθεται μόνος του στην παραλία ή απαγόρευση παραμονής και αράγματος στους εξωτερικούς χώρους).

Κινούμενοι σε δύο άξονες θα προσπαθήσουμε να εντοπίσουμε τις επανανοηματοδοτήσεις που αναδύονται και μπορούν να εκφράσουν έναν πολιτικό λόγο που θα κινείται πέραν του κρατικού λόγου, με βάση τον αυτοκαθορισμό των πολιτικών προταγμάτων. Αναζητούμε έναν τρόπο να δούμε πέρα απ’ τη διεκδίκηση απέναντι στο κράτος για δημόσια υγεία (η οποία αποτελεί σαφώς ένα πολύ σημαντικό κομμάτι των πολιτικών διεκδικήσεων του σήμερα) και να αναγνωρίσουμε τις δικές μας νοηματοδοτήσεις που μπορούν να οδηγήσουν σε νέες διεκδικήσεις και νέους τρόπους συνύπαρξης.

Στον πρώτο άξονα, θα μπορούσαμε να δούμε την επανανοηματοδότηση της έννοιας της υγείας και τον επαναπροσδιορισμό της σε ένα ολιστικό πλαίσιο (ένα πλαίσιο που αντιμετωπίζει την υγεία ως ένα όλον και αναγνωρίζει την αλληλεπίδραση και αλληλεξάρτηση των επιμέρους στοιχείων της). Η covid εποχή μπορεί να είναι η εποχή που μας κάνει να δούμε καλύτερα τι σημαίνει υγεία, καθώς όλη μας η προσοχή στρέφεται πάνω της και αυτό μας κάνει να δούμε πιο καθαρά πτυχές της που προηγουμένως παραμελούσαμε. Πέραν των διεκδικήσεων που προτάσσουν την υγεία ως κοινό αγαθό, ακόμα και για αυτούς που είναι αόρατοι για την κρατική εξουσία, όπως οι φυλακισμένοι, οι έγκλειστοι μετανάστες στα camps και οι έγκλειστοι σε ψυχιατρικά ιδρύματα, μπορούμε να διακρίνουμε τον επαναπροσδιορισμό της ίδιας της έννοιας της υγείας.

Εν μέσω της πανδημίας, έχει έρθει έντονα στο προσκήνιο η έννοια της ψυχικής υγείας. Είναι σημαντικό να δούμε την ψυχική υγεία ως ενεργό και καθοριστικό μέρος της συνολικής υγείας ενός ατόμου και όχι μόνο ως κάτι που αφορά όσους και όσες βρίσκονται πίσω απ’ τα κλειστά τείχη των ψυχιατρικών ιδρυμάτων. Μπορούμε να διακρίνουμε μία τάση να αναδειχθεί η ψυχική υγεία ως ένα σημαντικό κομμάτι της υγείας μας, το οποίο έχει παραμεληθεί και έχει καταστραφεί πλήρως εν μέσω απαγορεύσεων, λοκντάουν, καταστολής, απομόνωσης και φόβου. Οι επιδράσεις της πανδημίας στην ψυχική υγεία αρχίζουν να κάνουν την εμφάνιση τους όλο και πιο συχνά. Η απομόνωση έχει εντείνει τα συναισθήματα του φόβου και του άγχους και έχει οδηγήσει στην αύξηση της ανάγκης για ψυχοθεραπεία, καθώς και στην εμφάνιση πολλών ψυχοσωματικών συμπτωμάτων ως επίπτωση της αυξημένης πίεσης του τελευταίου έτους. Η ψυχική υγεία δεν αποτελεί μία αποκομμένη σφαίρα αλλά ένα ενεργό κομμάτι της συνολικής υγείας του ατόμου, που βρίσκεται σε αλληλοδιαπλοκή με τη σωματική υγεία και την παθολογία του σώματος και το οποίο δεν πρέπει να αγνοούμε. Πέραν των καθημερινών θανάτων που συνεχίζουν να ανεβαίνουν, πρέπει να αναγνωρίσουμε την έννοια του ψυχικού τραύματος της covid εποχής και της διαδικασίας επούλωσης που θα ακολουθήσει. Οι επιπτώσεις αυτού του τραύματος θα μπορούσαν να είναι η παραμονή του φόβου, του άγχους και της απομόνωσης, ακόμα και μετά το τέλος της πανδημίας (εάν και όταν έρθει). Έτσι, βλέπουμε την ανάγκη ανάδυσης μίας ολιστικής έννοιας της υγείας, η οποία λαμβάνει υπόψιν τον καθοριστικό ρόλο της ψυχικής υγείας και αποτελεί προϋπόθεση ώστε να μπορέσουμε να επαναδημιουργήσουμε κοινότητες συνύπαρξης στην covid και μετα-covid εποχή.

Στον δεύτερο άξονα, λαμβάνοντας υπόψιν όλα τα παραπάνω, διακρίνουμε την ανάγκη για μία επανανοηματοδότηση του κινηματικού πολιτικού λόγου και του αυτοκαθορισμού των πολιτικών προταγμάτων. Πρόκειται για το πέρασμα απ’ την αντιπαράθεση με το κράτος και την αντίθεση, στη δημιουργία και την επανεφεύρεση τρόπων συνύπαρξης και νέων προταγμάτων. Λόγω του αόρατου κινδύνου που αποτελεί ο ιός, ερχόμαστε αντιμέτωποι με τα συναισθήματα του φόβου, της καχυποψίας και του άγχους για τη συνύπαρξη με τους άλλους. Τα κινήματα θα καλεστούν σύντομα να προσπαθήσουν να αντιμετωπίσουν αυτά τα συναισθήματα ώστε να καταστήσουν εφικτή τη συνύπαρξη, εάν δεν το κάνουν ήδη.

Τα νέα προτάγματα που θα αναδυθούν δεν θα αποτελούν απλά ένα μέρος του πολιτικού λόγου, αλλά και μία πρόταση για τη συνύπαρξή μας. Η αλληλεγγύη που έχει αναδειχθεί τόσο καιρό απ’ την ενεργή δράση του κινήματος, μπορεί να πλαισιωθεί απ’ τις έννοιες της αυτοπροστασίας και της αλληλοβοήθειας ώστε να δημιουργήσει ένα περιβάλλον συνύπαρξης που θα επιτρέπει την αλληλεπίδραση των ατόμων και τη σκέψη πέρα απ’ τα κρατικά δίπολα. Λαμβάνοντας υπ’ όψιν το ψυχικό τραύμα, θα πρέπει να αυτοπροστατευθούμε και να επαναδημιουργήσουμε τις συνθήκες εμπιστοσύνης ώστε να οδηγηθούμε στον αυτοκαθορισμό των όρων της συνύπαρξής μας πέρα από τις κρατικές απαγορεύσεις και διαταγές.

Η αλληλοβοήθεια αποτελεί μία έννοια του Κροπότκιν που αναδεικνύεται στο βιβλίο του Αλληλοβοήθεια: ένας παράγοντας της εξέλιξης, η οποία χαρακτηρίζεται απ’ την αμοιβαιότητα και την αλληλο-υποστήριξη και εμφανίζεται στον αντίποδα του ανταγωνισμού, ως η φυσική έκφραση της κοινωνικότητάς μας. Επιστρέφοντας σ’ αυτό το βιβλίο μπορούμε να δούμε την πραγματική απειλή του κράτους-προστάτη, η οποία αναδεικνύει τη σημασία της αυτοπροστασίας και της αλληλοβοήθειας προκειμένου να απαντήσουμε σ’ ένα απ’ τα κυρίαρχα ερωτήματα της εποχής μας: ποιος θα μας προστατεύσει απ’ τους προστάτες μας;

Φωτογραφία κειμένου: Angelos Christofilopoulos

The post Παρατηρήσεις για την πολιτική των κινημάτων στην covid εποχή first appeared on Aυτολεξεί.

Η πανδημία φανέρωσε τις αποτυχίες των ιεραρχικά δομημένων συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης με βάση το κέρδος –η κοινωνική οικολογία προσφέρει ένα μοντέλο για τον εκδημοκρατισμό και της δημόσιας υγείας.

Ο Βολτέρος είπε τη γνωστή φράση: «Η τέχνη της ιατρικής συνίσταται στη διατήρηση του ασθενούς σε καλή κατάσταση, ενώ η φύση τον θεραπεύει». Στα 20 χρόνια εμπειρίας μου στην πρακτική της ιατρικής, τα λόγια του ακούγονται αληθινά. Χρειάζονται πολλά παραπάνω από φάρμακα και χειρουργικές επεμβάσεις για τη θεραπεία των ασθενών. Οι ίδιοι αναρρώνουν από ασθένειες λόγω και της κοινωνικής υποστήριξης που παρέχουν οι εργαζόμενοι φροντίδας.

Κατά το ξέσπασμα της ισπανικής γρίπης του 1918, ο Alfred W. Crosby, επίτιμος καθηγητής Ιστορίας, Γεωγραφίας και Αμερικανικών Σπουδών έγραψε ότι οι νοσηλευτές ήταν πιο σημαντικοί από τους γιατρούς κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου: «Δεν υπήρχαν ούτε αντιβιοτικά ούτε ιατρικές τεχνικές για τη θεραπεία της γρίπης ή της πνευμονίας. Ζεστό φαγητό, ζεστές κουβέρτες, καθαρός αέρας και αυτό που οι νοσοκόμες ονομάζουν ‘τρυφερή φροντίδα’ κρατούσαν τον ασθενή ζωντανό μέχρι να περάσει η ασθένεια»[1].

Ωστόσο, η εργασία της περίθαλψης και ειδικότερα το νοσηλευτικό επάγγελμα υποτιμώνται επειδή θεωρούνται «γυναικεία εργασία». Όταν επέλεγα τη δική μου πορεία στον ιατρικό κλάδο, ο πατέρας μου μου είπε να γίνω γιατρός γιατί η νοσηλευτική είναι επάγγελμα μιας γυναίκας. «Προέρχεται από την ιδέα της τροφού», έλεγε, «όταν μια γυναίκα, δηλαδή, θηλάζει κάποιο παιδί που η δικιά του μητέρα δεν μπορεί». Η λέξη «νοσοκόμα/τροφός» [nurse] προέρχεται πράγματι από τη λατινική ρίζα nurtire που σημαίνει «θρέφω/τρέφω». Αυτό είχε αναμφίβολα αντίκτυπο στην επιλογή μου να γίνω βοηθός ιατρού.

Σήμερα, πλέον, βλέπω τη νοσηλευτική όχι ως λιγότερο σημαντικό επάγγελμα αλλά ως ουσιαστική δουλειά από σεβαστούς συναδέλφους. Χωρίς αυτούς, η ανάρρωση ενός ασθενούς θα ήταν σχεδόν αδύνατη.

Η καπιταλιστική «στήριξη» στις/στους νοσηλεύτριες/-τές

Λόγω της πανδημίας, η κοινωνία γενικά φαίνεται να αναγνωρίζει τελικά τη στρατιά εργαζομένων στον χώρο της περίθαλψης που περνούσαν απαρατήρητοι μέχρι πρότινος. Παρότι πολλοί συνάδελφοι έχουν εκφράσει προσωπικά τον σκεπτικισμό τους για την έκρηξη της κοινωνικής υποστήριξης που δέχονται, δεν συμμερίζομαι αυτό το συναίσθημα. Στο μανάβικο, μερικές φορές φοράω τα ρούχα της εφημερίας μου και οι άνθρωποι μου χαμογελούν και με ευχαριστούν για την υπηρεσία μου. Αυτές είναι γνήσιες εκφράσεις αγάπης από ανθρώπους που αισθάνονται αδύναμοι μπροστά σε μια ακατανόητη φρίκη.

Είναι μάλλον τα άτομα που διοικούν και διαχειρίζονται το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης που δεν «βλέπουν» τα άτομα που εκτελούν τη φροντίδα και την περίθαλψη. Βλέπουν μόνο τις ώρες εργασίας, τις παροχές που καταβάλλονται και πώς όλα αυτά μας αποσυντονίζουν από τα βασικά μας θέματα.

Στο Σιάτλ, την ίδια εβδομάδα που ο Τζεφ Μπέζος, ο πλουσιότερος ζωντανός άνθρωπος, αναμενόταν να γίνει τρισεκατομμυριούχος, τα τοπικά νοσοκομεία ανακοίνωσαν απολύσεις και περικοπές νοσηλευτών και άλλων εργαζομένων πρώτης γραμμής. Τον περασμένο Μάιο, στο τέλος της «Διεθνούς Εβδομάδας Νοσηλευτών», το σύστημα UW Health, στο οποίο δούλευα, επιβεβαίωσε ότι θα ακολουθούσαν απολύσεις χιλιάδων εργαζομένων της πρώτης γραμμής. Όλοι οι εργαζόμενοι με τους οποίους μίλησα εξέφρασαν συναισθήματα προδοσίας. Αφού πέρασαν τους τελευταίους μήνες διατηρώντας την κοινότητά μας υγιή και θυσιάζοντας τόσο πολλά για τους ασθενείς τους, μια νοσοκόμα παρατήρησε: «Αυτό είναι το ‘ευχαριστώ’ που παίρνω;»

Ως επαγγελματίας υγείας, αυτό το σύστημα δεν λειτουργεί για μένα, τους συναδέλφους μου ή τους ασθενείς μου, με τον ίδιο τρόπο που δεν λειτουργεί και για τους περισσότερους ανθρώπους. Oι νοσηλευτές, οι βοηθοί του νοσοκομείου, οι θεραπεύτριες, οι αποκλειστικές, οι τεχνικοί ακτινολογίας και ούτω καθεξής μόλις που τα βγάζουν πέρα· ταυτόχρονα, οι άνθρωποι ωθούνται στο περιθώριο της κοινωνίας και στερούνται αυτονομίας, δύναμης ή φωνής όταν πρόκειται για την υγεία τους.

Κι ενώ η πόλη και η κρατική κυβέρνηση θα μπορούσαν να κάνουν περισσότερα για να διατηρήσουν τα νοσοκομεία σταθερά, έχω λίγη πίστη στο σύστημα για τη διατήρηση της υγείας της κοινότητας ή της διαβίωσης των εργαζομένων φροντίδας. Πρέπει να αναζητήσουμε εναλλακτικές λύσεις στο παρακμάζον μοντέλο του έθνους-κράτους, γεμάτο με τις υπερβολές του καπιταλισμού.

Υπάρχει μια εναλλακτική λύση. Συνδυάζοντας την πρόσφατη πρακτική και θεωρία, έχουμε τη δυνατότητα να αναπτύξουμε ένα λειτουργικό σύστημα υγείας που να εξυπηρετεί την κοινότητα και να εκτιμά τους εργαζομένους στον τομέα της υγείας. Ωστόσο, αυτό απαιτεί μια ανοικοδομητική και ριζικά δημοκρατική προσέγγιση. Ένα δίκαιο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης είναι ένα χωρίς διευθυντές ή αρχηγούς, οργανωμένο σε επίπεδο βάσης από ασθενείς, τις οικογένειές τους, εργαζόμενους φροντίδας και τις κοινότητες που εξυπηρετούμε. Ένα τέτοιο είδος συστήματος βασίζεται στα ιδανικά του κομμουναλισμού, με το οποίο οι αυτόνομες κοινότητες συνεργάζονται μέσω μιας ομοσπονδίας για την αυτοκυβέρνηση όλων των πτυχών της κοινής καθημερινής ζωής.

Προς ένα κομμουναλιστικό σύστημα υγείας και περίθαλψης

[….] Για να αποτρέψουμε μελλοντικές πανδημίες και να αναπτύξουμε ένα σύστημα όπου η εργασία φροντίδας θα εκτιμάται, χρειάζεται να απαλλαγούμε συστημικά από ιεραρχικές σχέσεις «από πάνω προς τα κάτω». Αυτό συμβαίνει όχι με την κατάργηση της εξουσίας αλλά με τον εκδημοκρατισμό της. Η κοινωνία πρέπει να υιοθετήσει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο σκέψης που λαμβάνει υπόψη την οικολογική, κοινωνική, πολιτική και οικονομική αρμονία.

Μια κοινωνία που βασίζεται στην κοινωνική οικολογία θα χρησιμοποιούσε μία κοινωνικοποιημένη ιατρική, αφαιρώντας το κίνητρο κέρδους, τις αβάσιμες διοικητικές και γενικές δαπάνες, τα υπερτιμημένα φάρμακα και θεραπείες, καθώς και την κλεμμένη αξία από τον σημερινό τρόπο ασφάλισης υγείας, με στόχο την κάλυψη των βασικών αναγκών όλων. Αυτό είναι γνωστό στους ανθρωπολόγους και τους κοινωνικούς οικολόγους ως το «αμείωτο ελάχιστο».

Οι αποφάσεις χρειάζεται να λαμβάνονται στο μικρότερο δυνατό επίπεδο, με την κατανόηση ότι είμαστε όλοι συνδεδεμένοι και αλληλεξαρτώμενοι μεταξύ μας. Οι παραδοσιακές ιεραρχίες στα νοσοκομεία θα μπορούσαν να διαλυθούν μέσω της δημιουργίας μικρότερων αμεσοδημοκρατικών υπομονάδων, που συχνά αναφέρονται ως κοινότητες ή συμβούλια. Αυτές οι υπομονάδες συνεργάζονται με καλή πίστη μέσω της συναίνεσης ή της πλειοψηφικής ψήφου για την επίλυση τοπικών προβλημάτων, ενώ συνενώνονται με άλλες μικρές υποομάδες σε μια γειτονιά ή πόλη για να συζητήσουν κοινούς στόχους και να βρουν αμοιβαία αποδεκτές λύσεις στα προβλήματα.

[…] Σε ένα κομμουναλιστικό νοσοκομείο, η διοίκηση δεν θα είχε την «εξουσία» όπως συμβαίνει στο τρέχον σύστημα, αλλά θα εξυπηρετούσε τους εργαζoμένους και θα εκτελούσε την εντολή των συλλογικών φορέων. Σε αυτή την περίπτωση, οι «συλλογικοί φορείς» αντιστοιχούν σε μικρότερες υπομονάδες όπως οι ΜΕΘ ή το Τμήμα Έκτακτων Περιστατικών. Κάθε μία από αυτές τις υπομονάδες θα διοργανώνει τακτικές συνελεύσεις όπου λαμβάνονται αποφάσεις με μία «πρόσωπο με πρόσωπο» δημοκρατία. Αυτές οι μονάδες, στη συνέχεια, θα συνενώνονται μεταξύ τους, σχηματίζοντας ένα μεγαλύτερο σώμα.

Οι αποφάσεις θα λαμβάνονται στο μέγιστο δυνατό οριζόντιο επίπεδο. Για παράδειγμα, η απόφαση για την αγορά νέου εξοπλισμού για τη ΜΕΘ θα ληφθεί σε επίπεδο τμήματος ΜΕΘ ή η απόφαση για την προσθήκη νέων ρόλων στο νοσοκομείο θα ληφθεί στο επίπεδο του νοσοκομείου, ενώ η απόφαση για την προσθήκη νέων αρμοδιοτήτων στο καθηκοντολόγιο των νοσηλευτών θα γίνει σε περιφερειακό επίπεδο. Τέτοιου είδους αποφάσεις δεν θα λαμβάνονται από «ηγέτες», αλλά από τις υπομονάδες και τους εκπροσώπους τους που συζητούν συλλογικά τις ανάγκες και τις προοπτικές των αντίστοιχων ομάδων τους. Οι εκπρόσωποι χρειάζεται να είναι ανακλητοί, εναλλασσόμενοι και να έχουν περιορισμένη εντολή.

Ένα κοινοτικό πλαίσιο υγειονομικής περίθαλψης χρειάζεται να περιλαμβάνει επίσης οργανωμένα οριζόντια συνδικάτα. Το εργατικό κίνημα στις ΗΠΑ βιώνει μια αναζωπύρωση που δεν έχουμε δει τις τελευταίες δεκαετίες και τα σωματεία των νοσοκόμων και των δασκάλων ηγούνται στον δρόμο. Αυτά τα επαγγέλματα είναι κατά κύριο λόγο γεμάτα με εργαζόμενες γυναίκες. Οι νίκες από αυτά τα συνδικάτα δεν ήρθαν υπό την ηγεσία των συνδικάτων, αλλά από την από-τα-κάτω οργάνωση των εργαζομένων.

Πραγματική δικαιοσύνη σημαίνει ότι οι εργαζόμενες/-οι στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης, που γνωρίζουν τα καθημερινά ζητήματα μέσα στα νοσοκομεία, θα συμμετάσχουν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων με δημοκρατικό τρόπο.

Άμεση δημοκρατία δεν σημαίνει τον έλεγχο του χώρου εργασίας μόνο από τους εργαζόμενους, αλλά επίσης τη δυνατότητα στους ασθενείς και την ευρύτερη κοινωνία να έχουν ουσιαστική συμβολή και έλεγχο στις διαδικασίες που διέπουν την υγειονομική περίθαλψη· τον άμεσο έλεγχο από τους ανθρώπους μέσα στην κοινωνία και όχι από ομάδες συμφερόντων ή ηγέτες.

Ένα ιδανικό σύστημα είναι αυτό που εκτιμά την αλληλεξάρτηση των ανθρώπων και αναγνωρίζει πώς είμαστε όλοι συνδεδεμένοι και βασισμένοι ο ένας στον άλλο. Φέτος, οι νοσοκόμες και οι εργαζόμενοι στον κόσμο έχουν σώσει εκατομμύρια ζωές. Ένα κοινοτικό σύστημα θα εκτιμούσε τη δουλειά φροντίδας και τους εργαζομένους κάθε μέρα, όχι μόνο σε περιόδους κρίσης.

Στην παραδοσιακή ιατρική εκπαίδευση και στα προγράμματα διαχείρισης της υγειονομικής περίθαλψης, δεν διδασκόμαστε για τα συστηματικά κοινωνικά ζητήματα. Θεωρείται δεδομένο πως τα πράγματα θα πρέπει να συνεχίσουν ως έχουν –π.χ. οι γιατροί να δίνουν την εντολή και οι νοσοκόμες να ακούν. Οι λύσεις δεν θα έρθουν με ακόμη μεγαλύτερη αντιπροσώπευση και ανάθεση.

[…] Εδώ στο Σιάτλ, μετά τις δολοφονίες των Τζορτζ Φλόιντ και Μπρένα Τέιλορ, είδαμε τις ρωγμές στο σύστημα να διευρύνονται και ο μέσος πολίτης να αμφισβητεί την εγκυρότητα αυτού του συστήματος. Αυτό περιλάμβανε επίσης νοσοκόμες και άλλους εργαζομένους στον τομέα της υγείας. Με τη δημιουργία της Αυτόνομης Ζώνης του Σιάτλ Χιλ Κάπιτολ (CHAZ), πολλοί εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας συμμετείχαν δίνοντας πρώτες βοήθειες σε διαδηλωτές. Αυτοί οι γενναίοι εργαζόμενοι φροντίδας στη συνέχεια στοχοποιήθηκαν ρητά από την αστυνομία, ένας θεσμός που ισχυρίζεται ότι η δουλειά του είναι να «υπηρετεί και να προστατεύει».

Οι άνθρωποι που φροντίζουν ασθενείς βλέπουν τώρα τους δεσμούς μεταξύ διαφορετικών ιεραρχικών συστημάτων όπως ο ρατσισμός, η επιβολή του νόμου και οι κρίσεις στη δημόσια υγεία, και συμμετέχουν σε άμεσες δράσεις για τον τερματισμό αυτών των συστημάτων καταπίεσης.

[…] Τα ιεραρχικά συστήματα εξακολουθούν να υπάρχουν στους θεσμούς μας. Δεν θα δούμε μια δίκαιη κοινωνία έως ότου απαλλαγούμε από αυτά τα συστήματα καταπίεσης. Αυτό δεν επιτυγχάνεται απλώς καταστρέφοντας το παλιό, αλλά οραματιζόμενοι το νέο και προσπαθώντας να το χτίσουμε.

Οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας και της φροντίδας θα πρέπει να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της οργάνωσης σε επίπεδο βάσης για την υλοποίηση ενός κομμουναλιστικού προγράμματος υγειονομικής περίθαλψης. Όσοι θέλουν να δείξουν την εκτίμησή τους στους εργαζομένους αυτούς και μετά τον COVID-19 θα πρέπει να παραμείνουν αλληλέγγυοι μαζί τους καθώς διεκδικούν την αυτονομία τους και αγωνίζονται για ένα νέο σύστημα που εκτιμά τους ανθρώπους και τη δημόσια υγεία έναντι των κερδών. Καθώς οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας/φροντίδας παλεύουν και ανακτούν τα κοινά στο όνομα της δημόσιας υγείας και όχι των κερδών, θα πρέπει να τους φροντίζουμε όπως και αυτοί μας φροντίζουν και μας στηρίζουν στις πιο σκοτεινές μας μέρες.

[1] https://www.cambridge.org/core/books/americas-forgotten-pandemic/2743E3A649CCF1197CA35939F9A5F8A1

Πηγή: https://roarmag.org/essays/social-ecology-communalist-healthcare/

Δημοσίευση: Ιωάννα-Μαρία Μαραβελίδη

The post Δημόσια υγεία σημαίνει ο λόγος σε υγειονομικούς/νοσηλεύτριες & εργαζομένους φροντίδας! first appeared on Aυτολεξεί.

Τον τελευταίο καιρό παρατηρούμε με αυξανόμενη ανησυχία τις δράσεις των δημόσιων αρχών που έχουν αναλάβει τη διαχείριση της επιδημίας COVID-19 στην Ελλάδα. Η προσέγγιση τους πολλές φορές χαρακτηρίζεται από αντικρουόμενες εκτιμήσεις και δηλώσεις, αποτυχία στην επικοινωνία για την υγεία, δημιουργία κλίματος φόβου, αδιαφάνεια, επιστημονικά ατεκμηρίωτες αποφάσεις και εμμονή στη διαχείριση με αποκλειστική χρήση οριζόντιων και ακραίων περιορισμών.

Είναι απορίας άξιο πώς το οριζόντιο lockdown, ένα μέτρο δημόσιας τάξης που έχει αποδεδειγμένα καταστροφικές επιπτώσεις στην υγεία του πληθυσμού και που αποτελεί πρακτικά τη μοναδική επιλογή των αρχών, χαρακτηρίζεται «έξυπνο μέτρο» και θεωρείται ενδεδειγμένη στρατηγική αντιμετώπισης ενός προβλήματος Δημόσιας Υγείας. Δεν είναι τυχαίο ότι φορείς όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας χαρακτηρίζουν το lockdown ως την τελευταία και προσωρινή λύση ανάγκης, με σκοπό να κερδηθεί χρόνος για την ενίσχυση και αναπροσαρμογή των στοχευμένων μέτρων διαχείρισης της επιδημίας. Ενώ η φυσική απόσταση είναι ένα από τα σημαντικά εργαλεία αντιμετώπισης του προβλήματος, η μονοδιάστατη και συνεχής εφαρμογή οριζόντιων και ακραίων περιορισμών αποτελεί περισσότερο ένδειξη αμηχανίας και απόγνωσης, παρά ισορροπημένης και έξυπνης διαχείρισης. Εφαρμόζεται μάλιστα πολλές φορές αναίτια και ατεκμηρίωτα, όπως για παράδειγμα πρόσφατα στο σύνολο του Νομού Φθιώτιδας, όπου σημαντικός αριθμός κρουσμάτων καταγράφεται μόνο σε συγκεκριμένα δημοτικά διαμερίσματα, 90 χλμ. μακριά από την πρωτεύουσα του Νομού.

Η εμμονή στο μέτρο του οριζόντιου lockdown παρουσιάζεται ως «εναρμόνιση» με την υπόλοιπη Ευρώπη, μιας περιοχής που αποτελεί παράδειγμα προς αποφυγή στη διαχείριση της κρίσης. Γίνεται συχνά συζήτηση για τη θνησιμότητα από COVID-19 στην Ελλάδα σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αλλά δεν λαμβάνεται υπόψη ότι το πρώτο πραγματικό κύμα της επιδημίας εμφανίστηκε στη χώρα το φθινόπωρο του 2020, ενώ η Ελλάδα έχει συνολικά μια από τις χαμηλότερες τιμές πληθυσμιακής πυκνότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (κυρίως σε περιοχές εκτός Αττικής) και μακράν λιγότερους τροφίμους σε οίκους ευγηρίας (όπου η θνητότητα είναι δραματικά αυξημένη), σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Συνεχίζουμε να χάνουμε την ευκαιρία που μας προσέφερε το πρακτικώς ανύπαρκτο, λόγω χαμηλής διασποράς, πρώτο κύμα και οι επόμενοι μήνες επιδημιολογικής ύφεσης, ώστε να σχεδιάσουμε ένα σύστημα αντιμετώπισης της επιδημίας στην κοινότητα. Καταλήξαμε έτσι να έχουμε ένα από τα σκληρότερα και μακρύτερα σε διάρκεια lockdown στην Ευρώπη (κι όχι μόνο), το οποίο προφανώς συνεχίζει να μη λύνει το πρόβλημα, παρόλο που ο πληθυσμός παρουσιάζει αξιοσημείωτη συμμόρφωση, σε σύγκριση με άλλες χώρες, σύμφωνα με τα αντικειμενικά στοιχεία κινητικότητας του Google Mobility. Ταυτόχρονα, προκαλεί εντύπωση η αναξιοπιστία των χρονοδιαγραμμάτων των οριζόντιων μέτρων εγκλεισμού, που ποτέ δεν έχουν τηρηθεί, αλλά συνεχώς παρατείνονται, δείχνοντας επίσης την απουσία συγκροτημένης στρατηγικής.

Όπως αναμενόταν, το αδιέξοδο της διαχείρισης οδήγησε σε σπασμωδικές, ανέφικτες και προβληματικές προτάσεις, όπως για παράδειγμα ο αποκλεισμός πάρκων, το κλείσιμο αρχαιολογικών χώρων, ο περιορισμός της κίνησης σε εξωτερικούς χώρους, η «ποινικοποίηση» της σωματικής άσκησης και η απαγόρευση μετακινήσεων μετά από συγκεκριμένες ώρες. Μέτρα αυτού του είδους επιβαρύνουν την υγεία του πληθυσμού και πιθανότατα επιδεινώνουν το πρόβλημα, αυξάνοντας το συγχρωτισμό σε λιγότερο διαθέσιμο χρόνο (π.χ. σε σουπερμάρκετ και μέσα μεταφοράς) ή παρακινώντας σε συγκεντρώσεις σε κλειστούς χώρους (π.χ. οικίες). Και μάλιστα σε περίοδο με σχετικά καλές κλιματικές συνθήκες, για την εποχή. Επιπλέον, πλήττεται βάναυσα η ψυχική ισορροπία των παιδιών, με τις συνεχείς αποφάσεις ανοίγματος και κλεισίματος των σχολείων, στηριζόμενες σε αλληλοσυγκρουόμενα μηνύματα από την επιστημονική κοινότητα, που τη μια παραδέχονται ότι τα σχολεία δεν συμβάλλουν σημαντικά στη διασπορά του ιού και λίγο αργότερα συστήνουν και πάλι το κλείσιμό τους.

Όλα αυτά αποφασίζονται προφανώς για την προστασία των νοσοκομείων, που πιέζονται διότι η μονοδιάστατη στρατηγική και η ανυπαρξία μέτρων πρόληψης στην κοινότητα, κατέληξε σε έναν αδιέξοδο φαύλο κύκλο διαχείρισης του προβλήματος αποκλειστικά από τα νοσοκομεία, πολλές φορές ακόμη και σε επίπεδο δειγματοληψίας και διαγνωστικού ελέγχου. Συνεπώς, τη βασική αρχή της αντιμετώπισης των επιδημιών στην κοινότητα τη μετατρέψαμε σε πρόληψη στο τριτοβάθμιο νοσοκομείο.

Μετά από τόσους μήνες, η συνεχιζόμενη στρατηγική διαχείρισης της κρίσης Δημόσιας Υγείας με αποκλειστικό εργαλείο το οριζόντιο lockdown γίνεται με τρόπο που προσβάλλει την επιστημονική κοινότητα και την κοινωνία. Η κόπωση, η παρατεταμένη στέρηση βασικών ατομικών και συλλογικών δικαιωμάτων (ακόμη και του δικαιώματος στην εργασία και στην αξιοπρεπή διαβίωση), χωρίς τις απαραίτητες προϋποθέσεις της διαφάνειας, της πληροφόρησης και της επιστημονικής τεκμηρίωσης, και οι βλάβες για την κοινωνία, συσσωρεύονται, αποθαρρύνοντας τη συμμετοχή των πολιτών. Επιπλέον, οι μακροχρόνιες επιπτώσεις της διαχείρισης μέσω του lockdown μπορεί να οδηγήσουν σε βλάβες μεγαλύτερες από τα ενδεχόμενα, αλλά αμφίβολα πλέον, οφέλη.

Είναι τεράστια η ευθύνη των αρχών και της επιστημονικής κοινότητας που διαχειρίζονται την κρίση να εμμένουν αποκλειστικά σε ανεπαρκή, αναποτελεσματικά, βάναυσα και βάρβαρα για την κοινωνία μέτρα, που ορισμένες φορές επιβάλλονται με προσβλητικό και απαξιωτικό για την ανθρώπινη υπόσταση και τα δημοκρατικά ήθη τρόπο. Ταυτόχρονα, δεν διατυπώνονται δημόσια προτάσεις για χρήση επιπρόσθετων, πραγματικών εργαλείων Δημόσιας Υγείας, ώστε να περιοριστεί δραστικά η ανάγκη για ακραίο και οριζόντιο εγκλεισμό.

Απαιτείται, έστω και τώρα, άμεση αλλαγή της στρατηγικής διαχείρισης, με αντιμετώπιση της επιδημίας στην κοινότητα, βασισμένη σε στοχευμένα προληπτικά μέτρα Δημόσιας Υγείας, όπως η συνταγογράφηση του διαγνωστικού τεστ, η σοβαρή επιδημιολογική επιτήρηση αντί των τυφλών και «τυχαίων» δειγματοληψιών, και η άμεση λήψη αποφάσεων ένταξης των χιλιάδων ιατρών του ιδιωτικού τομέα στη διαχείριση της επιδημίας σε επίπεδο Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και όλα αυτά σε συνδυασμό με επιλεκτικά και πιο εξειδικευμένα, αντί για οριζόντια και αναποτελεσματικά, μέτρα φυσικής απόστασης. Τέλος, η επικοινωνία για τη Δημόσια Υγεία θα πρέπει επιτέλους να βασίζεται στην ειλικρίνεια, στη διαφάνεια και στην επιστημονική τεκμηρίωση, αντί να γίνεται εργαλείο διαχείρισης μιας ανεπαρκούς και δυνητικά καταστροφικής για την κοινωνία στρατηγικής.

Δίκτυο Διαλόγου, Έρευνας και Ανάλυσης για τη Δημόσια Υγεία

The post Τα «έξυπνα lockdown» της καταστροφής | Eπιστολή 20 επιστημόνων για αλλαγή στρατηγικής τώρα first appeared on Aυτολεξεί.

Παρακολουθούμε με ιδιαίτερη ανησυχία την εξέλιξη της πανδημίας στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, και έχουμε κατά καιρούς εκφράσει, ατομικά ο καθένας μας, τις απόψεις του για τη στρατηγική και τους στόχους. Η αποτυχία των μέτρων που ελήφθησαν το προηγούμενο διάστημα και οι σπασμωδικές αναθεωρήσεις αποφάσεων πριν καν εφαρμοστούν ή πριν αναλυθεί το αποτέλεσμά τους είναι απόδειξη ότι υπάρχει επιστημονική αβεβαιότητα σε παγκόσμιο επίπεδο για την αποτελεσματικότητά τους. Η στρατηγική διαχείρισης κάθε κρίσης Δημόσιας Υγείας οφείλει ΠΑΝΤΑ να αναλύει τόσο τα δυνητικά οφέλη όσο και τις αρνητικές επιπτώσεις των μέτρων. Αρνητικές επιπτώσεις που δεν αφορούν μόνο τη νόσο COVID-19, αλλά την υγεία του πληθυσμού στο σύνολό της (σωματική, ψυχική και κοινωνική ευεξία), συμπεριλαμβανομένων και πολλών άλλων νοσημάτων πέρα από τη νόσο COVID-19.

Το ερώτημα σήμερα δεν είναι αν θα έπρεπε να εφαρμοστεί lockdown αλλά γιατί, μετά από τόσους μήνες, δεν χρησιμοποιούμε κανένα άλλο εργαλείο για τη διαχείριση της πανδημίας ώστε να ελαττώσουμε όσο είναι δυνατόν την έκταση και τη χρονική διάρκεια των lockdown.

Τώρα λοιπόν είναι ακόμη πιο επιτακτική η ανάγκη για στοχευμένες και εξειδικευμένες δράσεις. Δράση δεν μπορεί είναι μόνο το οριζόντιο και καθολικό lockdown διότι έχει καταστροφικές συνέπειες για τον πληθυσμό και δεν μπορεί να αντιμετωπίσει οριστικά, αλλά μόνο να παρατείνει το πρόβλημα, όπως έχει αποδειχθεί μέχρι σήμερα. Το δίλημμα «οικονομία ή υγεία» είναι ξεκάθαρα ψευτοδίλημμα. Οι επιπτώσεις των lockdown στη Δημόσια Υγεία, που θα πλήξουν κυρίως πληθυσμιακές ομάδες που δεν κινδυνεύουν σοβαρά από τον ιό (συμπεριλαμβανομένων και των παιδιών), αναμένεται να είναι δραματικές και θα μας απασχολήσουν για χρόνια.

Οφείλουμε να σπάσουμε αυτόν τον φαύλο κύκλο. Είναι αδιανόητο ακόμη και σήμερα να παραμένει η χώρα μας με το lockdown ως το μοναδικό εργαλείο αντιμετώπισης της πανδημίας, σε αντίθεση με τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και άλλων οργανισμών. Επιπλέον, οι προσδοκίες που δημιουργήθηκαν στα τέλη Δεκεμβρίου με την έναρξη του εμβολιασμού γρήγορα αντικαταστάθηκαν από προβλήματα στον εφοδιασμό και σοβαρές επιστημονικές ανησυχίες για την έκταση και τη διάρκεια της αποτελεσματικότητάς τους, ιδιαίτερα σε σχέση με τις μεταλλάξεις του ιού. Η επιστημονική κοινότητα, αλλά και οι αρχές, θα πρέπει επιτέλους να είναι ειλικρινείς προς την κοινωνία, να μην δημιουργούν υπερβολικές και μη-ρεαλιστικές προσδοκίες, να αναλάβουν με θάρρος τις ευθύνες για το αποτέλεσμα της διαχείρισης και να μάθουν επιτέλους από τα τόσα λάθη.

Είναι πλέον ξεκάθαρο πως ο αγώνας για τον περιορισμό της πανδημίας δεν κερδίζεται μέσα στα νοσοκομεία και στις ΜΕΘ, ούτε μπορεί να είναι βιώσιμος με μόνο όπλο τα lockdown. Αντιθέτως, είναι καθοριστικό η διαχείριση να βασιστεί σε ένα οργανωμένο σχέδιο πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας και κοινοτικής υγείας. Στα πλαίσια αυτά, καταθέτουμε τις ακόλουθες προτάσεις που έχουμε επισημάνει εδώ και μήνες, αλλά που τώρα είναι ακόμη μεγαλύτερη η ανάγκη ταχύτατης υλοποίησής τους.

1. Άμεση ενεργοποίηση και στήριξη της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, τόσο σε κρατικό επίπεδο (κέντρα υγείας, ΠΕΔΥ, περιφερειακά ιατρεία) όσο και σε ιδιωτικό επίπεδο (ιδιώτες ιατροί συμβεβλημένοι με τον ΕΟΠΥΥ).

2. Άμεση απεμπλοκή των νοσοκομείων από τη δειγματοληψία, τον διαγνωστικό έλεγχο και την αντιμετώπιση ατόμων προσβεβλημένων με SARS-CoV-2 που δεν χρήζουν νοσοκομειακής φροντίδας.

3. Άμεση συνεργασία μεταξύ ΕΟΔΥ και Ιατρικών Συλλόγων για τη δημιουργία και επικαιροποίηση πρωτοκόλλων κατ’ οίκον και εξ’ αποστάσεως αντιμετώπισης και παρακολούθησης ασθενών με COVID-19 που δεν χρήζουν νοσηλείας, με αποζημίωση των ιατρών.

4. Άμεση νομοθέτηση της δωρεάν συνταγογράφησης και πλήρους αποζημίωσης από τον ΕΟΠΥΥ του διαγνωστικού ελέγχου (μοριακά τεστ και rapid test αντιγόνων/αντισωμάτων) για όσους έχουν συμπτώματα ύποπτα για COVID-19 και για τις στενές επαφές τους.

5. Άμεση αποκέντρωση του διαγνωστικού ελέγχου και της ιχνηλάτησης, με δημιουργία δικτύου εργαστηρίων και ομάδων ιχνηλάτησης σε επίπεδο Περιφέρειας και Νομού.

6. Άμεση ενεργοποίηση υπηρεσιών/ομάδων κοινοτικής φροντίδας, όπως για παράδειγμα ο θεσμός «Βοήθεια στο σπίτι», για την υποστήριξη ασθενών με COVID-19 και στενών επαφών τους που βρίσκονται σε καραντίνα, και για τα άτομα υψηλού κινδύνου που περιορίζονται ώστε να προστατευτούν από προσβολή από τον ιό.

7. Άμεση ανάπτυξη ενός δικτύου υγείας με σκοπό την παροχή ιατρικής και ψυχικής υποστήριξης ασθενών με COVID-19 που δεν χρήζουν νοσοκομειακής φροντίδας, με την αξιοποίηση τηλεματικών εφαρμογών παροχής υπηρεσιών από απόσταση (τηλεφωνική, διαδικτυακή).

8. Άμεση υλοποίηση προγραμμάτων συστηματικού και επαναλαμβανόμενου διαγνωστικού ελέγχου σε μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων και άλλες δομές φιλοξενίας, ώστε να γίνεται ταχύτατα ο εντοπισμός, η διάγνωση, η ιχνηλάτηση και η απομόνωση προσβεβλημένων από τον ιό ατόμων, και να προλαμβάνεται η διασπορά.

9. Άμεσος σχεδιασμός τυχαιοποιημένων ή αντιπροσωπευτικών δειγματοληψιών με συγκεκριμένα επιδημιολογικά πλάνα, αντί για τυφλές και ανούσιες δειγματοληψίες, χρησιμοποιώντας rapid tests αντιγόνου και/ή μοριακά tests, σε τακτά χρονικά διαστήματα και σε κάθε νομό της χώρας, ώστε να παρακολουθείται συστηματικά η επιδημιολογική εικόνα και να λαμβάνονται έγκαιρα και στοχευμένα μέτρα σε τοπικό επίπεδο.

10. Άμεση δημοσιοποίηση όλων των στοιχείων επιδημιολογικής επιτήρησης, με στοιχεία όπως ο αριθμός διαγνωστικών τεστ ανά περιοχή, ο αριθμός νοσηλευομένων ανά νοσοκομείο και γεωγραφική περιοχή, τα δεδομένα ιχνηλάτησης, ο αριθμός ασθενών που προσβάλλονται εντός των νοσοκομείων κ.ά.

Τα ανωτέρω μέτρα πρέπει να συνδυαστούν με άλλες παρεμβάσεις στην κοινότητα (που δεν αναλύονται λεπτομερώς εδώ), όπως μέτρα περιορισμού του συγχρωτισμού σε μέσα μαζικής μεταφοράς και σχολεία, προώθηση της τηλεργασίας, ενεργοποίηση όλων των υφιστάμενων υποστηρικτικών δομών σε Δήμους και Περιφέρειες, και συστηματική ενημέρωση του πληθυσμού σε όλα τα επίπεδα.

Η πανδημία COVID-19 δεν αποτελεί απλά ένα κλινικό πρόβλημα ιογενούς λοίμωξης ή μια επιδημιολογική άσκηση εκτίμησης, παρακολούθησης, πρόβλεψης και μοντελοποίησης της μετάδοσης, της διασποράς και της προσβολής του πληθυσμού από έναν ιό. Αντιθέτως, αποτελεί διεπιστημονικό ζήτημα, με διαφορετικές επιπτώσεις για κάθε πληθυσμιακή ομάδα, σχετιζόμενες τόσο με τον ιό όσο και με αυτά καθαυτά τα μέτρα. Απαιτείται πλέον μια σφαιρική προσέγγιση για να διασφαλίσουμε ότι η στρατηγική διαχείρισης θα έχει, συνολικά και μακροχρόνια, όφελος για όλες τις πληθυσμιακές και κοινωνικές ομάδες, αλλά και ότι θα εξασφαλίζει το σύνολο της Υγείας με την ευρύτερη έννοιά της. Η στρατηγική βασιζόμενη αποκλειστικά και μόνο σε ακραίους και οριζόντιους περιορισμούς εγείρει σοβαρές αμφιβολίες για το όφελος και διαμορφώνει βάσιμες εκτιμήσεις για τις σοβαρές βλάβες στην Υγεία του πληθυσμού.

Οφείλουμε άμεσα να λάβουμε όλα τα ανωτέρω μέτρα ώστε να περιορίσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο την έκταση και διάρκεια των lockdown.

The post Ενεργοποίηση της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας τώρα – αντίβαρο στο καταστροφικό lockdown first appeared on Aυτολεξεί.