Οι εκβιασμοί για τη δημόσια περιουσία δεν περνούν.

Το Χαλικάκι ανήκει στους Ηλιουπολίτες άνευ όρων.

Στις 4 Ιουνίου, ο δήμαρχος Στάθης Ψυρρόπουλος ανακοίνωσε, στο πλαίσιο πολιτιστικής εκδήλωσης και πιάνοντας εξ απήνης πολίτες και αιρετούς, ότι ο Δήμος Ηλιούπολης πρόκειται να έρθει σε συμφωνία με την ΕΤΑΔ (Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου) για να νοικιάσει το Πάρκο Χαλικάκι για 30 χρόνια, έναντι συμβολικού μισθώματος.

Για πρώτη φορά μετά από 50 χρόνια αγώνων και διεκδικήσεων για την άνευ όρων απόδοση της δημόσιας περιουσίας στους κατοίκους, ο Δήμος εμφανίζεται να αποδέχεται ότι η μεγαλύτερη έκταση κοινωφελούς χρήσης στην επικράτειά του δεν του ανήκει, γη που οι Ηλιουπολίτες χρησιμοποιούν ήδη εδώ και χρόνια. Κατ’ επέκταση αυτομάτως παραιτείται και από τη διεκδίκηση του συνόλου της δημόσιας περιουσίας στην πόλη (περίπου 150 ακίνητα και εκτάσεις).

Δεν πιστεύουμε ούτε στο ελάχιστο ότι η προάσπιση της δημόσιας περιουσίας αποτελεί πραγματική προτεραιότητα της δημοτικής αρχής, τη στιγμή που μέχρι σήμερα δεν έχει αναλάβει καμία ουσιαστική πρωτοβουλία για την κατοχύρωσή της. Ούτε πιστεύουμε ότι είχε ποτέ πραγματική πρόθεση για διάλογο τη στιγμή που με συστηματικές μεθοδεύσεις έχει κρατήσει την τοπική κοινωνία στο σκοτάδι και απαξιώνει ξανά και ξανά τους πολίτες παρουσιάζοντας τελεσίγραφα.

Η συμφωνία που αποδέχτηκε εν κρυπτώ η παράταξη Ψυρρόπουλου αλλά και ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ συμφωνία εμπορευματοποιεί το Χαλικάκι από μέρος του Υπερταμείου όχι μόνο δεν διασφαλίζει τη δημόσια περιουσία, αλλά την εντάσσει σε ένα πλαίσιο διαχείρισης και εκμετάλλευσης με σκοπό το κέρδος, κάτι που απέχει από το αίτημα για ελεύθερους, κοινόχρηστους χώρους στην υπηρεσία των κατοίκων. Την ίδια στιγμή η δημοτική αρχή λειτουργεί σαφέστατα πλέον ως φερέφωνο εργολαβικών και πολιτικών συμφερόντων, επαναλαμβάνοντας τον εκβιασμό της ΕΤΑΔ και της κυβέρνησης για αβέβαιο μέλλον της δημόσιας περιουσίας στην πόλη και τον εκβιασμό της Περιφέρειας για χρηματοδότηση με 5 εκατομμύρια ευρώ μόνο αν αποποιηθεί ο Δήμος τα δικαιώματά του.

ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΤΙ ΚΑΝΟΥΜΕ;

Από εδώ και πέρα έχουμε ένα διπλό χρέος:

Πρώτον να υπερασπιστούμε τη δημόσια περιουσία στο σύνολό της με αιχμή το Χαλικάκι και δεύτερον να επανεφεύρουμε τη δημοκρατία, μέσω της συμμετοχής της κοινωνίας στις αποφάσεις. Η δημοτική αρχή του 12% που μίλησε εξ ονόματος όλης της πόλης με πραξικοπηματικές μεθοδεύσεις είναι πλέον ανεπιθύμητη στην Ηλιούπολη.

Η πρότερη εμπειρία έχει δείξει ότι σε παρόμοιες περιπτώσεις, κανένα κέντρο εξουσίας δεν μεταπείστηκε απλά από διαμαρτυρίες, οι οποίες φυσικά πρέπει να εκφραστούν και να συνεχιστούν με τη μέγιστη μαζικότητα. Ειδικότερα στην περίπτωση της αλαζονικής διοίκησης Ψυρρόπουλου, κάτι τέτοιο καθίσταται αδύνατο.

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Αυτή η δυσοίωνη εξέλιξη, δίνει την ευκαιρία στην τοπική κοινωνία να αναλάβει η ίδια τη διαχείριση, τη διαμόρφωση και την υπεράσπιση του πάρκου και του συνόλου της δημόσιας γης στην πόλη. Οι προηγούμενες γενιές κατοίκων, ξέρουν πολύ καλά να υπερασπίζονται την έκταση καθώς με τα ίδια τους τα χέρια το φύτεψαν και με τα σώματά τους έσωσαν το πάρκο από τους τσιφλικάδες και τους εργολάβους.

Σήμερα, καλούμαστε να υπερασπιστούμε τη γη μας από τα κοράκια του Υπερταμείου και από τους “βιοκλιματικούς” εργολάβους του Ψυρρόπουλου.

Απέναντι στα κλειστά Δημοτικά Συμβούλια που διαμορφώνονται από τις παραμορφωτικές μαγείες του εκλογικού νόμου και τις τεχνητές πλειοψηφίες, είναι ανάγκη όσο ποτέ να προτάξουμε τη συμμετοχική δημοκρατία. Απέναντι στους εργολάβους και στις αναθέσεις σε μελετητικά γραφεία, να δημιουργήσουμε όλες εκείνες τις συνθήκες και τα εργαλεία ώστε να διαμορφώσει η ίδια η γειτονιά και η «Πόλις» το πάρκο, να το διαχειριστεί και να το υπερασπιστεί στην πράξη!

Καμία απόφαση για εμάς χωρίς εμάς.

Κάτω τα χέρια από τη δημόσια περιουσία.

Δεν θα αφήσουμε κανένα Υπερταμείο να νοικιάζει και να ξεπουλάει τη γη μας.

The post Το Χαλικάκι ανήκει στους κατοίκους της Ηλιούπολης άνευ όρων – Διαχείριση του πάρκου από την κοινωνία first appeared on Aυτολεξεί.

Ερώτηση: Προτείνοντας την εικόνα ενός «ρευστού» παρόντος –σε αντίθεση με τη «στερεότητα» των μοντέρνων θεσμών– κινείσαι στο ίδιο μήκος κύματος με άλλους συγγραφείς. Σκεφτόμαστε πιο συγκεκριμένα τον Ulrich Beck και τη γνωστικιστική/αναστοχαστική διάσταση που αποδίδει στο παρόν, τη διαπεραστική εξατομίκευση (στοιχείο που ο Μπεκ το βλέπει και θετικά, σαν μια βιογραφική εφευρετικότητα) και προπάντων τον «κίνδυνο», που δίπλα στη μεγαλύτερη ελευθερία, μοιάζει να γίνεται μια «οντολογική» συνθήκη. Σε τι διαφέρει αυτή η «ρευστή νεωτερικότητα» από «μετριοπαθείς» θεωρήσεις, ή λιγότερο κριτικές, όπως αυτή του Μπεκ;

Ζ. Μπάουμαν: Ένας καλός τρόπος για να ερμηνεύσουμε μια ιστορική περίοδο είναι να δούμε τους τύπους του φόβου που τη διαπερνούν. Όταν –το 1984– έγινε «υποχρεωτικό» το ξαναδιάβασμα του Orwell, η προσπάθεια να βρεθούν με κάθε κόστος οι εφαρμογές και οι αναλογίες του κόσμου που προαπεικόνισε σε σχέση με τον δικό μας απέτυχε παταγωδώς. Ο φόβος του 1984 δεν είναι πλέον ο βασικός μας φόβος. Στη δυστοπική θεώρηση που μοιράζονται δύο έργα που κατά τα άλλα διαφέρουν πολύ μεταξύ τους (αυτό του Όργουελ και το Brave New World του Aldus Huxley) uπάρχει η εικόνα ενός ολοκληρωτικού ελέγχου, μιας απροσπέλαστης εξουσίας που χρησίμευε σαν μια εν δυνάμει μεταφορά του μέλλοντος.

Σήμερα, περισσότερο από καταπιεσμένοι, φοβόμαστε, αντιθέτως, μήπως μείνουμε εγκαταλειμμένοι, μόνοι, απροσάρμοστοι. Αυτό που ο Bourdieu συνοψίζει στη σύνθετη έννοια της precarité, μεταφέροντας ουσιαστικά ένα αίσθημα ακαταλληλότητας: το μεγάλο ατομικό καθήκον που μας αναθέτει το παρόν δεν έγκειται στην εξειδίκευση, στην ορθή εκτέλεση ενός καθήκοντος, αλλά στο να δείξουμε πως είμαστε ευέλικτοι προκειμένου να διεκπεραιώσουμε κάτι. Η λέξη unsichereit [ανασφάλεια, αβεβαιότητα, σ.τ.Μ.] αποδίδει αυτή την απόλυτη διάσταση της αβεβαιότητας και της προκύπτουσας ανησυχίας. Η αντανακλαστική και ανάστροφη εικόνα αυτού του φόβου, ανάστροφη ακόμη και σε σχέση με εκείνη του Όργουελ, δεν συνίσταται πλέον στην επιθυμία να είμαστε ομοιόμορφοι, αλλά στο να φαινόμαστε πολυεδρικοί, προσαρμόσιμοι. Αυτό δεν υπονοεί πως τα πάντα είναι ρευστά και αιφνίδια. Η ακαμψία παραμένει, αλλά πλέον δεν είναι αποδεκτή.

Ο Claus Offe έχει συνθέσει πολύ καλά αυτή την αντινομική κατάσταση μεταξύ μιας μακρυνής ακαμψίας και μιας άμεσης ευλιγισίας. Αυτό που μας λείπει είναι η δυνατότητα να δούμε πέρα από την παλίρροια των αντικειμένων και των chances που περιβάλλουν την ατομική μας σφαίρα και φτάνουν σε πιο απομακρυσμένα περιβάλλοντα, όπου καθορίζεται πραγματικά η κατάστασή μας. Αν, όπως είχε αποκαλύψει ο Weber, ένας από τους συστατικούς χαρακτήρες της «στέρεας νεωτερικότητας» συνίστατο στην αναβολή των ανταμοιβών, σήμερα, αντιθέτως, κάθε επιλογή συνδέεται μ’ ένα άμεσο αποτέλεσμα: τα πάντα επισπεύδονται μέσα σε μία στιγμή. Σύμπτωμα μιας ευρύτερης κατάστασης προσωρινότητας, έλλειψης εμπιστοσύνης στη σταθερότητα του χρόνου, εξασθένησης των δικτύων προστασίας.

Ο φόβος μήπως είμαστε ακατάλληλοι προέρχεται από ένα αντικειμενικό δεδομένο: έγκειται σε μας να μεριμνήσουμε για το «υλικό» που θα αποτελέσει τη βιογραφία μας, κανείς δεν θα μας το προμηθεύσει και κανείς δεν θα μας ελέγξει σ’ αυτό το εκλεπτυσμένο εγχείρημα. Η επιλογή πρέπει να γίνει αμέσως και πρέπει να είναι η σωστή. Ο φόβος να εκτεθούμε, να βρεθούμε έξω: ο καθένας εκλαμβάνει τον εαυτό του ως ένα εν δυνάμει θύμα του αποκλεισμού. Υπάρχει ένα τεράστιο ρήγμα μεταξύ της κατάστασης εγκατάλειψης στην οποία έχουμε πέσει και της αναγκαιότητας επιλογής, μεταξύ της υπευθυνότητας που πρέπει να διακρίνει τις επιλογές και τους πόρους που έχουμε στη διάθεσή μας: δεν καταφέρνουμε να προβλέπουμε συνέπειες που πληρώνονται σε πρώτο πρόσωπο. Και αυτό αφορά εν δυνάμει κάθε όψη της κοινωνικής ζωής: κάθε τύπος σχέσης γίνεται ασταθής, στην εργασία και, όπως έχει δείξει ο Giddens, στη συναισθηματική σφαίρα.

Ερώτηση: Και, ωστόσο, είναι ο Γκίντενς παρά -εν μέρει- ο Μπεκ, που φαίνεται να «υπολήπτεται» αυτή τη διάσταση.

Ζ. Μπάουμαν: Κανείς δεν αρνείται ότι σήμερα υπάρχουν περισσότερες ευκαιρίες επιλογής, περισσότερη ελευθερία. Αλλά αυτό απαιτεί ένα υψηλότατο, υπερβολικό τίμημα. Αν, όπως υποστήριζε ο Freud, το πρόβλημα του ΧΧ αιώνα έγκειτο στην ανεπάρκεια της ελευθερίας, στην υπερβολή της προστασίας/καταπίεσης, σήμερα αυτή η κατάσταση έχει αντιστραφεί σε μια απεριόριστη ελευθερία και μια αυξανόμενη unsicherheit, που αφορά κάθε εμπειρικό πλαίσιο, πραγματικό και προβολικό. Πρέπει να περιμένουμε ολοένα και μεγαλύτερη επιδείνωση και διέγερση αυτού του γενικότερου αιτήματος για ασφάλεια. Γιατί κάθε ευκαιρία προβολής του φόβου αφορά μια ανησυχία της οποίας οι αιτίες έρχονται απέξω.

Ερώτηση: Σε σχέση μ’ αυτή την προβολική διάσταση, επαναπροτείνεις την κλασική φιγούρα του «απόδιοπομπαίου τράγου». Ποια είναι σήμερα τα πολιτικά και γνωστικά «όρια» που επιτρέπουν τη θεώρηση κάποιου σαν αποδιοπομπαίου τράγου;

Ζ. Μπάουμαν: Το ζήτημα των ορίων είναι σήμερα, σ’ ένα σενάριο στο οποίο διατέμνονται παγκόσμιες ωθήσεις και επιστροφές στο τοπικό επίπεδο, περισσότερο από ποτέ κεντρικό και υπαγορεύει μια αυστηρή διαίρεση μεταξύ των διαφόρων δυνατοτήτων υπέρβασης ή υποταγής σ’ αυτά τα όρια: η σιδηρά διαφορά μεταξύ της καταδίκης να μείνουμε τοπικοί και του προνομίου να είμαστε παγκόσμιοι και μέσα στο γενικότερο σενάριο του displacement [μετατόπιση, εκτοπισμός, σ.τ.Μ.] στο οποίο εγγράφεται το μεταναστευτικό φαινόμενο, η άβυσσος που χωρίζει τον τουρίστα από τον πλάνητα. Η μετάβαση σε μια ρευστή νεωτερικότητα προσλαμβάνει, σε σχέση με τα όρια, μια ιδιαίτερη ορατότητα: μιλούσαμε για όρια τον ΙΧ αιώνα και μιλάμε και σήμερα, αλλά το αντικείμενο για το οποίο μιλάμε δεν είναι πλέον το ίδιο.

Αν η μοντέρνα, η «σταθερή» σημασία, των ορίων ήταν ο έλεγχος ενός εδάφους, σήμερα η λειτουργία τους είναι κατ’ ουσίαν αυτή της ρύθμισης των διαφορών. Αυτός ο τρόπος χρήσης των ορίων είναι επίσης κεντρικός ως προς τη συγκρότηση ενός πιθανού αποδιοπομπαίου τράγου. Περισσότερο από scapegoat [αποδιοπομπαίος τράγος, σ.τ.Μ.], προτιμώ σε κάθε περίπτωση να μιλώ για scapegoating [η διαδικασία μετατροπής κάποιου ή κάποιων σε αποδιοπομπαίο τράγο, σ.τ.Μ.]: τη σταθερή τάση προβολής της θυματοποίησής μας σ’ ένα συγκεκριμένο αντικείμενο που μπορεί να προσλαμβάνει διαφορετικές μορφές. Η «καθίζηση» αυτής της διαδικασίας είναι συχνά τυχαία.

Η αδιαφάνεια κατά βάθος της ανασφάλειάς μας –που σε κάθε περίπτωση είναι πραγματική– δημιουργεί τις προϋποθέσεις του scapegoating: βρείτε ένα πρόσχημα για να αντιπαρατεθείτε σε κάτι, προκειμένου να ανασυγκροτήσετε και να δώσετε νόημα στις πράξεις σας. Μπορεί να πρόκειται για έναν καπνιστή που «μας μολύνει». Μπορεί ακόμη να αφορά περισσότερο τους μετανάστες που μετατρέπονται περίπου σε «εχθρούς». Κάθε «αντικείμενο» που «αξιόπιστα», στη βάση δηλαδή των λιγοστών θεωρητικών πηγών που διαθέτουμε για να διαβάσουμε το παρόν, μπορεί να τεθεί σαν η αλληλόδραση μεταξύ της άμεσης ανασφάλειάς μας και ενός κόσμου που αντιλαμβανόμαστε σαν γεμάτο από μακρυνούς και ανεξέλεγκτους κινδύνους. Υφίσταται σήμερα μια τάση προς το scapegoating που προσλαμβάνει, αυτό είναι το τραγικό στοιχείο, έναν «γενοκτονικό» χαρακτήρα. Αλλά οι ψυχολογικές πηγές είναι οι ίδιες, είτε πρόκειται για μια εμμονή σε σχέση με τη δίαιτα, τη διατροφή, είτε όταν το άτομο στρέφεται εναντίον των μεταναστών: μια υπερευαισθησία, μια εμμονή, μια παρανοϊκή στάση, αντανάκλαση της ανασφάλειας που βρίσκεται στο βάθος.

Ερώτηση: Η ανασφάλεια προέρχεται, στην ανάγνωσή σου, από την κρίση στον τρόπο ερμηνείας του δημόσιου και του ιδιωτικού. Βλέπεις γύρω από τον εαυτό κάποιες δυνατότητες για την εκ νέου δημιουργία ενός δημόσιου χώρου;

Ζ. Μπάουμαν: Η αποδυνάμωση του δημόσιου χώρου είναι ένας από τους παράγοντες όπου φαίνεται ξεκάθαρα η διάρρηξη με τη σταθερότητα της νεωτερικότητας. Η ανασφάλεια του σήμερα είναι διαφορετική από εκείνη των πατεράδων μας. Τα βάσανά μας δεν συσσωρεύονται και αντιθέτως εξατομικεύονται σε μεγάλο βαθμό. Δεν υπάρχουν πλέον τόποι στους οποίους είναι δυνατόν να υπάρξει κυκλοφορία, να μεταφερθεί η ιδιωτική διάσταση στη δημόσια – εκείνη η διάσταση που κλασικά ανήκε στην αγορά, ως χώρος μεσολάβησης μεταξύ του οίκου και της εκκλησίας, και που στη σταθερή νεωτερικότητα μπορούσε να εντοπιστεί στις πρώτες μορφές της συνδικαλιστικής οργάνωσης.

Σήμερα αυτή η τέχνη της μεταφοράς έχει χαθεί. Και απεναντίας, η εξατομίκευση έχει αποκτήσει έναν χαρακτήρα αυτοδιαιώνισης. Αν τον αιώνα που τελείωσε διαπερνούσαν πάντοτε ωθήσεις απεδαφικοποίησης, αυτό που ο Γκίντενς ορίζει σαν disembedding [ξεσφήνωμα, σ.τ.Μ.], σ’ αυτή τη κίνηση αντιστοιχούσε πάντοτε ένα επόμενο και αντίθετο re-embedding [εκ νέου σφήνωμα, σ.τ.Μ.], με αποτέλεσμα μια μεταφορά σχεδόν διάφανη, άμεση, που επέτρεπε την αναπαραγωγή μιας τάξης: η σαρτρική ιδέα ενός projét de la vie, των συνισταμένων που επέτρεπαν σ’ έναν αστό να είναι αστός, γνωρίζοντάς το. Σήμερα αυτή η διάσταση έχει διαρραγεί και δεν υπάρχει πλέον δυνατότητα re-embedding, ούτε υπάρχουν πια beds – εκτός από τα διαθέσιμα κρεβάτια ενός μοτέλ στον αυτοκινητόδρομο.

Το πρόβλημα της ταυτότητας σήμερα δεν είναι πλέον εκείνο της οικοδόμησης, πέτρα-πέτρα, σταθερών, στέρεων βιογραφιών, αλλά αντιθέτως της συγκρότησης μη άκαμπτων, μη ριζωμένων μορφών. Κρατάτε τις πόρτες ανοιχτές, χωρίς ποτέ να μπορείτε να τις κλείσετε και σκεφτείτε ότι φτάνετε, σ’ ένα ατέλειωτο παιχνίδι που σ’ ένα long life project συνιστά μια long life anxiety. Συνθήκη που πιθανώς ο Richard Sennet έχει ορίσει καλύτερα από άλλους σαν την κοινότοπη αντίθεση μεταξύ του Henry Ford και του Bill Gates. Το φορντιστικό εργοστάσιο κάποτε αποσυνέθετε και κατακερμάτιζε την εργασιακή εμπειρία, αλλά επανασύνεθετε τις ζωές σ’ ένα ενοποιητικό πλαίσιο. Σήμερα ολόκληρα πολύπλοκα τμήματα της εργασίας επαφίονται στην ατομική, ιδιωτική ευθύνη και οι κοινωνικές σχέσεις προσανατολίζονται στο στυλ της αγοράς. Γενικότερα, λείπει η διάσταση της ρουτίνας, καταπιεστική αλλά και αποτρόπαια, μια εποχιακή κυκλοφορία που αντιπροσώπευε τη σταθερή βάση της μοντέρνας εμπειρίας.

Μια από τις αξίες ενός σημαντικού κειμένου όπως το βιβλίο των Boltanski-Chiapello Le nouvel esprit du capitalisme, συνίσταται στην επισήμανση της αδυναμίας αφαίρεσης αυτών των αλλαγμένων συνθηκών, δίνοντας απαντήσεις που ακόμη αναφέρονται σε συνθήκες που έχουν ενκλείψει. Δεν πρόκειται να τις κάνουμε να υπάρξουν και πάλι, ούτε υπάρχει τρόπος για να γυρίσει πίσω η ιστορία. Αλλά υπάρχουν νέες δυνατές απαντήσεις.

Όταν υποστηρίζω τον επείγοντα χαρακτήρα των νέων δημόσιων χώρων μεταφοράς, εννοώ την αναγκαιότητα να καλυφτεί η άβυσσος μεταξύ μιας συνθήκης απόλυτης ατομικής ευθραυστότητας και μιας εξουσίας ολοένα και πιο απρόσιτης.

Το να απαντήσεις σ’ αυτή την ερώτηση τη γεμάτη συναρμογές, σημαίνει κατ’ ουσίαν να δημιουργήσεις δύο τύπους δημόσιων χώρων. Έναν πρώτο μεταξύ της ατομικότητας de jure και της ατομικότητας de facto: με την ανίχνευση κατευθύνσεων που δεν διαχωρίζονται από τις ατομικές εμπειρίες, αλλά μπορούν να πάνε πέρα από την ατομική μοίρα και να μετασχηματιστούν από τη μια μέρα στην άλλη χωρίς προειδοποίηση. Η κάλυψη αυτής της διάστασης σημαίνει τη δημιουργία μιας συγκεκριμένης δυνατότητας να δρας άμεσα, στις δεδομένες συνθήκες. Και αυτό μας πάει σ’ ένα δεύτερο και πιο βαθύ κενό, που αφορά τον χωρισμό μεταξύ εξουσίας και πολιτικής.

Οι διαδικασίες που ορίζονται σαν παγκόσμιες, περιγράφουν προπάντων εκείνη τη φυγή της εξουσίας από την πολιτική. Οι πολιτικοί θεσμοί που επινοήθηκαν και συγκροτήθηκαν τους τελευταίους δύο αιώνες, σήμερα είναι απλώς ανίκανοι να υποδείξουν/εξασφαλίσουν τους τόπους στους οποίους βρίσκεται η εξουσία. Αν η εξουσία κινείται σε παγκόσμιο επίπεδο, η πολιτική παραμένει ανεπανόρθωτα τοπική. Πιστεύω ωστόσο ότι υπάρχουν σημάδια που αφήνουν να φανεί ένα «κίνημα των κινημάτων»: κινήματα που συναντώνται και αμφισβητούν την εξουσία στο ίδιο της το έδαφος, που πέρα από το να σκέφτονται, δρουν και παγκοσμίως. Σήμερα κανείς κρατικός θεσμός δεν μπορεί να στηρίξει μια παρόμοια πρόκληση, γιατί εμπλέκεται πολύ σε άμεσα, τοπικά, εκλογικά συμφέροντα. Γι’ αυτό η πρόσφατη συνάντηση στο Πόρτο Αλέγκρε έχει ιδιαίτερη σημασία, συμβολίζοντας κάτι στ’ αλήθεια ενθαρρυντικό.

Ερώτηση: Μιλάς για μια «αγορά των νομιμοποιήσεων» που αντισταθμίζει την αποδυνάμωση μιας αρχής. Ποιος είναι ο χώρος της εξουσίας σ’ αυτό το χωρίς κέντρο και ρευστό σενάριο;

Ζ. Μπάουμαν: Θα ήθελα να εντάξω αυτή την απουσία νομιμοποίησης στο πλαίσιο της έκρηξης των ειδικών και των συμβούλων. Η κοινωνία των ατόμων έχει πλημμυρίσει προφανώς από μια μεγάλη ανάγκη αντισταθμίσεων. Η πολλαπλότητα των νομιμοποιήσεων αναφέρεται στο γεγονός ότι αντί για μία μόνο αρχή – απόλυτη, όπως στο παρελθόν μπορούσε να είναι η εκκλησία –, έχουμε περάσει σε μια κατάσταση διεκδίκησης του μονοπωλίου εκ μέρους περισσότερων αρχών που ανταγωνίζονται για τη δυνατότητα παραγωγής εξουσιαστικών απόψεων. Ένας ανταγωνισμός που, στη ρευστή νεωτερικότητα, γίνεται πλήρης. Η νομιμοποίηση που ο Βέμπερ απέδιδε στις εξουσίες του κράτους, σήμερα θρυμματίζεται σε χιλιάδες υποκείμενα που διεκδικούν εξουσία και υποσχέσεις ατομικής ευτυχίας. Σήμερα η εξουσία δεν βασίζεται πλέον σε μια μορφή νομιμοποίησης – αλλά στον ανταγωνισμό της αγοράς. Νομιμοποιείται μόνο η μοναξιά. •

The post Συνέντευξη Zygmunt Bauman: Η ρευστή νεωτερικότητα (Autonomedia, 2001) first appeared on Aυτολεξεί.

Colin Ward, Αρχιτεκτονική, σχεδιασμός & συμμετοχή: Προς μία μετα-εξουσιαστική πόλη, Αθήνα: Αυτολεξεί, Μάιος 2026, σελ. 188, διαστάσεις: 13×19, ISBN 978-618-88138-1-6. Ανθολόγηση: Γιάβορ Ταρίνσκι | Μετάφραση: Σπύρος Βαρδαρός | Επιμέλεια: Ιωάννα-Μαρία Μαραβελίδη | Σχεδιασμός-σελιδοποίηση: Απόλλωνας Πετρόπουλος.

Εισαγωγή: Νίκος Αναστασόπουλος (δρ αρχιτέκτονας, ερευνητής και αναπληρωτής καθηγητής της Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ).

Ευχαριστούμε τον εκδοτικό οίκο Freedom Press για την ευγενική παραχώρηση του σχεδίου του εξωφύλλου.

Από το οπισθόφυλλο:

Ο Κόλιν Γουόρντ (1924-2010) υπήρξε ίσως ο διασημότερος Βρετανός αναρχικός στοχαστής του 20ού αιώνα. Άφησε μια μεγάλη κληρονομιά ριζοσπαστικών ιδεών και συγγραμμάτων σε διάφορους κλάδους, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής, της εκπαίδευσης, της αρχιτεκτονικής και του πολεοδομικού σχεδιασμού, στον οποίο εργάστηκε για πολλά χρόνια.

Το παρόν βιβλίο αποτελεί μία μικρή ανθολογία διαλέξεων και κειμένων του που επιχειρεί να συμπυκνώσει τη σκέψη του, εστιάζοντας στη σχέση μεταξύ αρχιτεκτονικής και κοινωνίας. Ο συγγραφέας αναδεικνύει εναλλακτικές προσεγγίσεις, απορρίπτοντας τον ελιτισμό που απομακρύνει τους επαγγελματίες αρχιτέκτονες από τις καθημερινές στεγαστικές ανάγκες των ανθρώπων και μας καλεί να επαναπροσδιορίσουμε την αρχιτεκτονική ως ένα εργαλείο κοινωνικής αλλαγής. Μέσα από παραδείγματα και ιστορικές αναλύσεις, ο Ward προτείνει έναν συμμετοχικό και ανθρωποκεντρικό σχεδιασμό, που αναγνωρίζει τη σημασία του ελέγχου από τον κάτοικο στη δημιουργία του αστικού χώρου.

Ο Ward αφιέρωσε το έργο του στην υπηρεσία των κοινοτήτων. Η ενασχόλησή του με τις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων τον έκανε γνωστό σε ένα κοινό ετερογενές και ευρύτερο.

Ο παρών τόμος, με τις πυκνές του αναφορές, φιλοδοξούμε να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο για όποιον μελετητή, αρχιτέκτονα ή απλό κάτοικο τολμά να δει, στο σήμερα, την πόλη και την κατοικία του αλλιώς!

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ:

〉 Λίγα λόγια για τον συγγραφέα
〉 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Σκέψεις πάνω στα κείμενα του Colin Ward
〉 Το μέλλον των επαγγελμάτων σχεδιασμού
〉 Εναλλακτικές στην αρχιτεκτονική
〉 Πώς βλέπει το παιδί την πόλη
〉 Το αναρχικό σπίτι
〉 Εμείς στεγάζουμε, εσείς στεγάζεστε, αυτοί είναι άστεγοι
〉 Μια ελευθεριακή προσέγγιση στον αστικό σχεδιασμό
〉 Σημειώσεις για τις αναρχικές πόλεις
〉 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: Αστικός σχεδιασμός, στέγαση & αυτονομία: Συνέντευξη με τον αναρχικό πολεοδόμο Jere Kuzmanić
〉 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΣΗΜΕΙΑ ΔΙΑΘΕΣΗΣ

— Τα βιβλία του Αυτολεξεί μπορείτε να τα βρείτε σε όλα τα ενημερωμένα βιβλιοπωλεία πανελλαδικά καθώς και σε κοινωνικούς χώρους —

Όσα βιβλιοπωλεία ενδιαφέρονται να κάνουν παραγγελίες, μπορούν να το κάνουν στο e-mail: aftoleksi@gmail.com

«H αντίληψη που έχουν οι άνθρωποι για το κέντρο της πόλης διαφέρει ανάλογα με την ηλικία, την κοινωνική θέση και τον τρόπο ζωής τους. Κάποιος θα μπορούσε να θεωρήσει αυτό το συμπέρασμα τόσο προφανές ώστε να μη χρειάζεται απόδειξη, όμως, αν παρατηρήσει κανείς την ανάπλαση του κέντρου του Μπέρμιγχαμ ή σχεδόν οποιασδήποτε άλλης βρετανικής πόλης, θα διαπιστώσει ότι έχει δημιουργηθεί μια άρρητη παραδοχή, ότι η πόλη υπάρχει για έναν και μόνο τύπο πολίτη: τον ενήλικο, άνδρα, υπάλληλο γραφείου, κάτοικο εκτός κέντρου και χρήστη αυτοκινήτου».

«Οι άνθρωποι νοιάζονται για ό,τι είναι δικό τους, για ό,τι μπορούν να τροποποιήσουν, να αλλάξουν, να προσαρμόσουν στις μεταβαλλόμενες ανάγκες και να βελτιώσουν οι ίδιοι. Πρέπει να μπορούν να ‘επιτεθούν’ στο περιβάλλον τους για να το κάνουν πραγματικά δικό τους. Και πρέπει να έχουν την άμεση ευθύνη γι’ αυτό».

The post Colin Ward: Αρχιτεκτονική, σχεδιασμός & συμμετοχή. Προς μία μετα-εξουσιαστική πόλη – Νέο βιβλίο first appeared on Aυτολεξεί.

Το κούρεμα των χόρτων νωρίς την άνοιξη καταστρέφει τη βιοποικιλότητα στο αστικό και περιαστικό πράσινο. Η άνοιξη αποτελεί μία κρίσιμη περίοδο για την αναγέννηση της φύσης. Είναι η εποχή κατά την οποία τα φυτά ανθίζουν, τα έντομα επιστρέφουν δυναμικά και ξεκινούν οι βασικοί κύκλοι ζωής πολλών οργανισμών. Επίσης καταφτάνουν πολλά αποδημητικά πουλιά, χελιδόνια, μελισσοφάγοι και άλλα μικροπούλια, κούκοι, αρπακτικά και παρυδάτια. Ωστόσο, το εκτεταμένο και πρώιμο κούρεμα των χόρτων σε πάρκα, περιαστικά άλση, στις άκρες των δρόμων, τα πρανή ρεμάτων, σε ιδιωτικούς κήπους, οικόπεδα κλπ., έχει επιζήμιες συνέπειες για τη βιοποικιλότητα και το περιβάλλον συνολικά.

Η σημασία της ανοιξιάτικης βλάστησης

Τα “άγρια” χόρτα -τα αυτοφυή φυτά που ανθίζουν την άνοιξη- δεν είναι “παραμέληση”, όπως συχνά θεωρούνται, αλλά αποτελούν κρίσιμο οικολογικό πόρο. Προσφέρουν τροφή και καταφύγιο σε εκατοντάδες είδη εντόμων, όπως οι μέλισσες, οι πεταλούδες, οι λιμπελούλες και οι πασχαλίτσες, που με τη σειρά τους επικονιάζουν τα φυτά και υποστηρίζουν ολόκληρες τροφικές αλυσίδες. Τα περισσότερα έντομα γεννούν τα αυγά τους την άνοιξη πάνω στα φυτά. Επιπλέον, προσφέρουν προστασία και τροφή σε μικρά θηλαστικά, ερπετά, και πτηνά, πολλά από τα οποία που φωλιάζουν στο έδαφος ή στη χαμηλή βλάστηση.

Το κόψιμο των χόρτων την άνοιξη διακόπτει βίαια αυτόν τον κύκλο. Τα έντομα, πουλιά και θηλαστικά χάνουν τις πηγές τροφής και τις φωλιές τους, πολλά μικρά ζώα τραυματίζονται ή σκοτώνονται, και τα άνθη δεν προλαβαίνουν να αναπτυχθούν και να γίνουν καρποί.

Ολόκληρες μικροκοινότητες εξαφανίζονται πριν προλάβουν να αναπαραχθούν.

Το πρόβλημα εντείνεται από την ανθρώπινη τάση (νεύρωση θα τολμούσα να πω) να ταυτίζει την “καθαριότητα” και την “ευταξία” με την απόλυτη ευθυγράμμιση και ομοιομορφία και την απουσία ελεύθερης ποικιλόμορφης βλάστησης. Ένα πράσινο χαλί χωρίς “άγρια” βλάστηση, ή και ένα πάρκο χωρίς καθόλου χαμηλή βλάστηση, θεωρείται “καλοδιατηρημένο”, παρότι στην πραγματικότητα πρόκειται για έναν οικολογικά φτωχό και δυσλειτουργικό χώρο.

Η εικόνα του «ξυρισμένου» πάρκου ή κήπου μπορεί να είναι ευχάριστη στο μάτι κάποιων, όμως πίσω της κρύβεται μία σοβαρή απώλεια φυσικού πλούτου, με μακροχρόνιες συνέπειες. Η διαρκής πίεση πάνω στα οικοσυστήματα με την καταστροφή τους πάνω στο πιο κρίσιμο στάδιο του κύκλου τους, δεν αφήνει δυνατότητα αποκατάστασης, με αποτέλεσμα την ερημοποίηση ή τη δραστική μείωση του αριθμού των αυτοφυών ειδών του αστικού πρασίνου και τη ραγδαία μείωση των πληθυσμών των εντόμων, πτηνών και θηλαστικών.

Αντί για την εκτεταμένη και πρώιμη κοπή, μπορούν να υιοθετηθούν πιο ήπιες και φιλικές πρακτικές διαχείρισης:

• Καθυστέρηση του πρώτου κουρέματος έως τα τέλη Μαΐου, ώστε να ολοκληρωθεί η ανθοφορία και να καρποφορήσουν τα φυτά.
• Επιλεκτική κοπή μόνο σε σημεία όπου είναι απαραίτητο για λόγους ασφάλειας ή προσβασιμότητας.
• Διατήρηση τμημάτων βλάστησης, ώστε να προσφέρονται μικροκαταφύγια για την πανίδα.
• Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση ώστε να αλλάξει η αντίληψη για το τι σημαίνει “καλό” και “όμορφο” πράσινο.

Η προστασία της βιοποικιλότητας δεν αφορά μόνο τα παρθένα δάση και τα προστατευόμενα φυσικά τοπία. Ξεκινά από τις καθημερινές μας πρακτικές μέσα στις ίδιες τις πόλεις μας.

Οι χώροι πρασίνου, μικροί ή μεγάλοι, αποτελούν νησίδες ζωής και είναι κρίσιμο να διαχειριζόμαστε τη φροντίδα τους με σεβασμό στον φυσικό κύκλο. Η αλλαγή ξεκινά από την ενημέρωση. Και η άνοιξη, με όλο τον πλούτο και την ομορφιά της, μας υπενθυμίζει ότι το αστικό και περιαστικό πράσινο δεν είναι απαραίτητο να είναι αποστειρωμένο, αυστηρά οργανωμένο και άδειο, αλλά ζωντανό, προσαρμοσμένο στους φυσικούς κύκλους και άσυλο βιοποικιλότητας.

—————————————————–

Από το μπλογκ Οικο-γενιά διαβάζουμε:

«Αγριόχορτα»: Μήπως τελικά δεν είναι τόσο… άγρια;

Στους περισσότερους κήπους, στα οικόπεδα, στα άλση, υπάρχει ένας «εχθρός» που όλοι βιαζόμαστε να εξοντώσουμε: τα λεγόμενα αγριόχορτα.

Τα ξεριζώνουμε, τα ψεκάζουμε, τα καλύπτουμε… γιατί μας χαλάνε την εικόνα.

Αλλά ας το πούμε απλά: Τα αγριόχορτα δεν είναι πρόβλημα. Είναι ζωή.

Τι είναι τελικά τα «αγριόχορτα»;

Με μια απλή φράση: είναι φυτά που φύτρωσαν χωρίς να τα φυτέψαμε εμείς.

Κι όμως, αυτά τα «αυθαίρετα» φυτά δημιουργούν ένα από τα πιο πλούσια μικρο-οικοσυστήματα γύρω μας. Σε μια μικρή επιφάνεια λίγων τετραγωνικών μέτρων μπορεί να υπάρχει ένας ολόκληρος κρυφός κόσμος.

Ένας μικρός κόσμος γεμάτος ζωή

Μέσα στα «ακατάστατα» χόρτα:

•  Τα πουλιά βρίσκουν καταφύγιο και φτιάχνουν φωλιές, μακριά από γάτες και κινδύνους
•  Μικρά θηλαστικά, όπως σκαντζόχοιροι, μεγαλώνουν τα μικρά τους με ασφάλεια
•  Οι επικονιαστές (μέλισσες, βομβίνοι, πεταλούδες) βρίσκουν τροφή και τόπο για να αναπαραχθούν
•  Έντομα ολοκληρώνουν τον κύκλο ζωής τους προστατευμένα

 Ένα «μπάλωμα», κομμάτι γης ακαλλιέργητο και άκοφτο, είναι στην πραγματικότητα ένα ζωντανό καταφύγιο.

Μια φυσική «τράπεζα ζωής»

Τα αγριόχορτα δεν είναι μόνο παρόν – είναι και μέλλον:

• Κρατούν σπόρους για την επόμενη χρονιά
• Τρέφουν πουλιά τον χειμώνα
• Δημιουργούν φυσική ποικιλία φυτών χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση

 Είναι σαν μια μικρή τράπεζα βιοποικιλότητας δίπλα στο σπίτι μας.

Γιατί είναι τόσο σημαντικά για όλους μας;

Τα «απλά χόρτα» κάνουν πράγματα που ούτε φανταζόμαστε:

•  Καθαρίζουν τον αέρα
•  Βοηθούν το νερό της βροχής να απορροφηθεί στο έδαφος
•  Ρίχνουν τη θερμοκρασία του εδάφους (έως και 8-10°C!)
•  Προστατεύουν το χώμα από διάβρωση και ξήρανση
•  Συμβάλλουν στη μάχη ενάντια στην κλιματική αλλαγή

 Με απλά λόγια: δουλεύουν ασταμάτητα για εμάς – δωρεάν.

Χρειάζεται να τα κόβουμε; Ναι… αλλά αλλιώς

Σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις, όπως η Βιέννη, το Μιλάνο και η Βαρκελώνη, εφαρμόζεται η πρακτική της «μειωμένης κοπής».

Τι σημαίνει αυτό πρακτικά;

•  Δεν κόβουμε ποτέ πάνω από το 1/3 του ύψους
•  Αφήνουμε τα χόρτα την άνοιξη να ανθίσουν
•  Το καλοκαίρι κόβουμε ελάχιστα, για να προστατεύεται το έδαφος
•  Το φθινόπωρο μειώνουμε τις παρεμβάσεις

 Δηλαδή: δεν εγκαταλείπουμε τον χώρο – τον διαχειριζόμαστε πιο έξυπνα.

Τελικά…

Τα αγριόχορτα δεν είναι ένδειξη αμέλειας. Είναι ένδειξη ζωής.

Κάθε φορά που τα καταστρέφουμε ολοκληρωτικά, χάνεται μαζί τους ένας ολόκληρος μικρός κόσμος που δεν βλέπουμε.

Ίσως την επόμενη φορά που θα πιάσουμε το χορτοκοπτικό, να αφήσουμε λίγο χώρο… για τη φύση να αναπνεύσει.

The post Η ελεύθερη αστική φύση δεν είναι ακαταστασία. Είναι ζωή. first appeared on Aυτολεξεί.

Θεματική εβδομάδα: «Το στεγαστικό ζήτημα στη Θεσσαλονίκη: Πολιτική οικονομία, κοινωνικές συγκρούσεις και προοπτικές παρέμβασης»

Αντιμετωπίζοντας την κατοικία όχι μόνο ως κοινωνική ανάγκη αλλά και ως πεδίο οικονομικών σχέσεων, δημόσιων πολιτικών και κοινωνικών συγκρούσεων, το εργαστήριο επιδιώκει να δημιουργήσει έναν χώρο συνάντησης μεταξύ ερευνητών, κινηματικών πρωτοβουλιών και θεσμικών δρώντων της πόλης.

Το σεμινάριο θα έχει τη μορφή εντατικών εργαστηριακών συναντήσεων συνδυάζοντας σύντομες εισηγήσεις διάρκειας 15–20 λεπτών και ανοιχτές, διαδραστικές συζητήσεις (βλ. το πρόγραμμα παρακάτω), από τις οποίες θα κρατηθούν πρακτικά και σημειώσεις προς δημιουργία σχετικού εγχειριδίου.

>> Φόρμα συμμετοχής και εγγραφής: https://forms.gle/QYoeMQDPXd8BcBuQA

Πέμπτη 26 Μαρτίου: Πολυχώρος Ύδρο (Ναυάρχου Κουντουριώτου 11)

Θεωρητικές προσεγγίσεις: Η πολιτική οικονομία της κατοικίας

12:00–13:00
Τι είναι πρόσοδος; Έννοιες και μηχανισμοί
Εισήγηση: Πάνος Χατζηπροκοπίου

13:00–14:00
Κράτος, πολιτικοί θεσμοί και κοινωνικά κινήματα στο πεδίο της κατοικίας
Εισήγηση: Αλέξανδρος Κιουπκιολής

14:00–14:30
Διάλειμμα

14:30–15:30
Δρώντες στην παραγωγή του χώρου και της κατοικίας
Εισήγηση: Νίκος Βράντσης

15:30–16:00
Συζήτηση και σύνθεση βασικών σημείων

Παρασκευή 27 Μαρτίου: Τμήμα Πολιτικών Επιστημών ΑΠΘ (Βασιλέως Ηρακλείου 12), Αίθουσα «Δημοσθένης Δώδος»

12:00–13:00
Το καθεστώς κατοικίας στην Ελλάδα: ιστορία και μετασχηματισμοί
Εισήγηση: Πλάτων Ισαΐας

13:00–14:00
Στεγαστικά κινήματα στην Ευρώπη: εμπόδια και προοπτικές
Εισήγηση: Εύα Μπεταβατζή

14:00–15:00
Διάλειμμα – Συζήτηση

15:00–16:00
Τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει η έρευνα για το στεγαστικό
Εισήγηση: Eniko Vincze

Σάββατο 28 Μαρτίου: Τμήμα Πολιτικών Επιστημών ΑΠΘ (Βασιλέως Ηρακλείου 12), Αίθουσα «Δημοσθένης Δώδος»

12:00–12:30
Οι εμπειρίες του Φορέα Κοινωνικής Μίσθωσης στη Θεσσαλονίκη
Εισήγηση: Δήμητρα Σιατίτσα

12:30–13:15
Απέναντι στην ιδιοκτησιακή κοινή λογική: Μια αντι-ηγεμονική στρατηγική για το στεγαστικό κίνημα
Εισήγηση: Θόδωρος Καρυώτης

13:15–14:00
Τι λειτούργησε, τι όχι: εμπειρίες του στεγαστικού κινήματος
Εισήγηση: Νίκος Βράντσης

14:00–14:30
Διάλειμμα

14:30–15:30
Εργαστήριο: Συντεταγμένες έρευνας, κινήματος και θεσμών
Συντονισμός: Νάγια Τσελέπη

15:30–16:00
Συμπεράσματα και επόμενα βήματα

The post 26-28/03, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Το Στεγαστικό Ζήτημα στη Θεσσαλονίκη: Πολιτική οικονομία, κοινωνικές συγκρούσεις & προοπτικές παρέμβασης» first appeared on Aυτολεξεί.

Η κατοικία είναι βασικό κοινωνικό αγαθό και υποδομή ζωής. Σε συνθήκες στεγαστικής κρίσης, εκτόξευσης των ενοικίων και εμπορευματοποίησης του αστικού χώρου, η υπεράσπισή της απαιτεί αυτοοργάνωση, συλλογικές μορφές διαχείρισης, αλληλεγγύη, συμπερίληψη, ανοιχτότητα και δημοκρατική διακυβέρνηση. Εδώ και 16 χρόνια, τα Προσφυγικά αποτελούν μια τέτοια ζωντανή εμπειρία κοινωνικής κατοικίας στην πράξη. Μια κοινότητα που αριθμεί πάνω από 400 κατοίκους, Έλληνες, πρόσφυγες και μετανάστες, ανάμεσά τους 50 παιδιά, ευπαθείς κοινωνικές ομάδες, άνθρωποι με σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας, καρκινοπαθείς, υπερήλικες.

To CoHab, ως ομάδα έρευνας-δράσης για την προώθηση της συνεταιριστικής και συλλογικής κατοικίας, στηρίζει κάθε προσπάθεια στέγασης που βασίζεται στη δημοκρατική διακυβέρνηση, την αλληλεγγύη, την αυτοοργάνωση τη συλλογική ή κοινοτική μορφή ιδιοκτησίας και τη απο-εμπορευματοποίηση της κατοικίας.

Τα αιτήματα της Κοινότητας Κατειλημμένων Προσφυγικών για συλλογική ιδιοκτησία και αποκατάσταση των κτιρίων δεν προκύπτουν από το πουθενά. Αντίθετα, εδράζονται σε διεθνείς εμπειρίες που αποδεικνύουν ότι η θεσμική αναγνώριση συλλογικών αυτοοργανωμένων μορφών στέγασης είναι εφικτή, λειτουργική και κοινωνικά ωφέλιμη. Οι καταλήψεις δεν αποτελούν απλώς μια αυθόρμητη αντίδραση στην έλλειψη στέγης. Αναδύονται σε περιόδους κρίσης των κυρίαρχων μοντέλων αστικής πολιτικής και θέτουν υπό αμφισβήτηση τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η ιδιοκτησία, η ανακαίνιση και η διαχείριση του κτιριακού αποθέματος.

Η εμπειρία του Autorecupero στην Ιταλία, η υπόθεση της Casa Orsola στη Βαρκελώνη και οι Instandbesetzungen[1] στο Βερολίνο δείχνουν ότι πρακτικές που ξεκινούν από καταλήψεις, εγκαταλειμμένων -από τους ιδιοκτήτες και το κράτος- κτιρίων, μπορούν να μετασχηματιστούν σε θεσμικά κατοχυρωμένες μορφές κοινωνικής κατοικίας, με συμβάσεις παραχώρησης χρήσης, συλλογική διαχείριση και κοινωνικά κριτήρια πρόσβασης.

Instandbesetzungen, Βερολίνο

Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, το μοντέλο «areal redevelopment» στο Δυτικό Βερολίνο βασίστηκε σε μαζικές κατεδαφίσεις παλαιού κτιριακού αποθέματος και ανοικοδόμηση με κρατική επιδότηση. Η πολιτική αυτή οδήγησε σε εκτοπισμούς χαμηλόμισθων κατοίκων και σε έντονη κοινωνική δυσαρέσκεια. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αναδύθηκε το κίνημα των Instandbesetzungen, όπου ομάδες κατέλαβαν κενά και εγκαταλελειμμένα κτίρια, αναλαμβάνοντας οι ίδιες την επισκευή τους. Το 1981 ο αριθμός των κατειλημμένων κτιρίων έφτασε περίπου τα 165. Παρά τη σκληρή καταστολή και τις εκκενώσεις, περισσότερα από τα μισά κτίρια τελικά νομιμοποιήθηκαν με συμβάσεις μακροχρόνιας χρήσης ή ενοικίασης μέσα από τις οποίες οι ομάδες αναλάμβαναν εργασίες αποκατάστασης. Για τον σκοπό αυτό δημιουργήθηκε ένας θεσμικός μηχανισμός ρύθμισης των καταλήψεων σε αυτοοργανωμένες μορφές κατοίκησης[2], στο πλαίσιο μιας πολιτικής αστικής ανάπλασης που έδινε έμφαση στην διατήρηση της ιστορικής και αρχιτεκτονικής κληρονομιάς παράλληλα με την παροχή προσιτής στέγης μέσω της άμεσης συμμετοχής των κοινοτήτων.

Αutoreccupero, Ιταλία

Το autorecupero στην Ιταλία αποτελεί ένα μοντέλο κοινωνικής και συνεταιριστικής κατοικίας που βασίζεται στην αυτο-αποκατάσταση εγκαταλελειμμένων ή δημόσιων κτιρίων από ομάδες κατοίκων, συχνά με αφετηρία πρακτικές κατάληψης. Στη δεκαετία του 1980 και 1990, σε πόλεις όπως η Ρώμη και το Μιλάνο, άδεια δημόσια κτίρια (πρώην σχολεία, στρατόπεδα, κοινωνικές κατοικίες) καταλήφθηκαν από στεγαστικές συλλογικότητες. Με το πέρασμα του χρόνου, ορισμένες από αυτές τις πρωτοβουλίες διαπραγματεύτηκαν με τις δημόσιες αρχές τη θεσμική αναγνώριση της χρήσης τους, υπό τον όρο ότι θα αναλάμβαναν οι ίδιες την ανακαίνιση και αποκατάσταση των κτιρίων. Το αποτέλεσμα ήταν η συγκρότηση στεγαστικών συνεταιρισμών, οι οποίοι υπέγραψαν συμβάσεις παραχώρησης χρήσης με τον δήμο (ή άλλους δημόσιους φορείς-ιδιοκτήτες), αναλαμβάνοντας την τεχνική αποκατάσταση με ίδια εργασία των μελών ή χαμηλού κόστους εργολαβίες, τη συλλογική διαχείριση του κτιρίου και την εξασφάλιση κοινωνικών κριτηρίων πρόσβασης. Στην Περιφέρεια Λάτσιο, το μοντέλο θεσμοθετήθηκε με τον Περιφερειακό Νόμο 55/11-12-1998 “Autorecupero del patrimonio immobiliare”[3], και παρά τις δυσκολίες λόγω της ασυνέπειας των δημόσιων φορέων στη Ρώμη έχουν επισκευαστεί με προσαρμοστική επανάχρηση 8 κτίρια που στεγάζουν πάνω από 100 νοικοκυριά.

Casa Orsola, Catalonia

Η περίπτωση της Casa Orsola στην Βαρκελώνη αποτελεί ένα σημαντικό παράδειγμα συλλογικής υπεράσπισης και πολιτικής ανυπακοής απέναντι σε διαδικασίες εκτοπισμού σε συνθήκες έντονης στεγαστικής πίεσης. Πρόκειται για μια πολυκατοικία στην περιοχή της Eixample, η οποία είχε αγοραστεί από ιδιωτική εταιρεία με στόχο τη μετατροπή των διαμερισμάτων σε βραχυχρόνιες μισθώσεις υψηλού κόστους επιλέγοντας να μην ανανεώσει τα μισθωτήρια στους ενοικιαστές που την κατοικούσαν μέχρι τότε. Οι ενοικιάστριες, με τη στήριξη του Συνδικάτου των Ενοικιαστών της Καταλονίας και ευρύτερων κοινωνικών δικτύων, οργανώθηκαν συλλογικά ενάντια στις εξώσεις, αναδεικνύοντας το ζήτημα όχι ως μεμονωμένη σύγκρουση ιδιοκτήτη-ενοικιαστή αλλά ως πρόβλημα κοινωνικής πολιτικής και προστασίας του δικαιώματος στην κατοικία.

Η έκβαση της υπόθεσης δεν περιορίστηκε στην αναστολή των εξώσεων. Μετά από έντονη κοινωνική και πολιτική πίεση, το κτίριο αγοράστηκε από τον Δήμο Βαρκελώνης σε συνεργασία με το ίδρυμα Hàbitat3, έναν μη κερδοσκοπικό φορέα κοινωνικής κατοικίας που ασχολείται με την παροχή κατοικίας σε ευάλωτα νοικοκυριά, με χρηματοδότηση από το Καταλανικό Ινστιτούτο Χρηματοδοτήσεων. Η παρέμβαση βασίστηκε στο θεσμικό εργαλείο του δικαιώματος προτίμησης και προαγοράς (tanteig i retracte), που επιτρέπει στη δημόσια διοίκηση να αποκτά ακίνητα σε περιοχές στεγαστικής έντασης όταν τίθενται προς πώληση. Η συγκεκριμένη ενεργοποίηση έδειξε ότι η αποτροπή εξώσεων μπορεί να συνδεθεί με τη διεύρυνση του κοινωνικού αποθέματος κατοικίας και με την ανάληψη δημόσιας ευθύνης για την προστασία του δικαιώματος στη στέγη. Παρότι οι ένοικοι δεν έγιναν οι ίδιοι συλλογικοί ιδιοκτήτες του κτιρίου, η περίπτωση της Casa Orsola λειτουργεί ως προηγούμενο, για το πως οργανωμένες κοινότητες μπορούν να διεκδικήσουν την παραμονή τους και την ενίσχυση της κοινωνικής λειτουργίας της κατοικίας, εκτός κερδοσκοπικών λογικών.

Σε αυτή τη συγκυρία, ο αγώνας των Προσφυγικών δεν αφορά μόνο ένα κτιριακό συγκρότημα. Αφορά το δικαίωμα των κοινοτήτων στη ζωή και στην πόλη, το δικαίωμα να παραμένουν, να αυτο-οργανώνονται και να διεκδικούν μορφές κατοικίας πέρα από τις λογικές της αγοράς.

Συλλογή Υπογραφών & Καμπάνια οικονομικής ενίσχυσης

Αντί επιλόγου: “Κοινωνική” κατοικία;

Η καταχρηστική αναφορά της «κοινωνικής κατοικίας» στο δημόσιο λόγο δε γίνεται για πρώτη φορά. Μέσα από πολιτικές όπως το πρόσφατο νομοσχέδιο για την λεγόμενη «κοινωνική αντιπαροχή», και υπό το πρόσχημα της αντιμετώπισης της στεγαστικής κρίσης, βλέπουμε προτάσεις που ανοίγουν το δρόμο για την παραχώρηση δημόσιας γης και κτιριακού αποθέματος σε μεγάλα ιδιωτικά συμφέροντα, μέσω συμπράξεων που μετατρέπουν τη στέγη σε νέο πεδίο επενδυτικής αξιοποίησης.

Αντί να ενισχύονται οι ήδη υπαρκτές, από τα κάτω προσπάθειες για συνεταιριστική και κοινοτική κατοικία, οι οποίες θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση μιας πραγματικά κοινωνικής στεγαστικής πολιτικής, το θεσμικό πλαίσιο φαίνεται να τις παρακάμπτει. Η «κοινωνική κατοικία» κινδυνεύει να λειτουργήσει ως επίφαση που νομιμοποιεί περαιτέρω ιδιωτικοποίηση της δημόσιας γης και εμπορευματοποίηση της κατοικίας. Δεν πρέπει να το αφήσουμε να περάσει!

Πληροφορίες για το πρόγραμμα δράσεων στα προσφυγικά: στο instagram & την ιστοσελίδα της Κοινότητας

[1] rehab squatting: καταλήψεις με στόχο την επισκευή/αποκατάσταση
[2] Stattbau: Sanierungsträger / ενδιάμεσος φορέας υλοποίησης και διαπραγμάτευσης
[3] Αυτο-αποκατάσταση του κτιριακού αποθέματος

The post Για το δικαίωμα στην κατοικία και την κοινοτική αυτοοργάνωση στις γειτονιές first appeared on Aυτολεξεί.

Παρουσίαση-συζήτηση με:
– Την Ευγενία Μιχαλοπούλου
– Τον Σταύρο Σταυρίδη
– Μέλος των Προσφυγικών Λ. Αλεξάνδρας
– Σύντομο βίντεο από το Καράκας, από τη Cira Pascual, λαϊκή εκπαιδεύτρια στην Κομούνα Panal 2021

Παρουσιάζονται οι εξής αυτόνομες αστικές κοινότητες:
– Cheran, Μεξικό: μια πόλη χωρίς πολιτικά κόμματα και αστυνομία. Από την υπεράσπιση του δάσους στην αυτοκυβέρνηση.
– 23 de Enero, Καράκας: από τους εργατικούς αγώνες στην οικοδόμηση κομμούνας.
– Jinwar, Δυτικό Κουρδιστάν: ο τόπος όπου ζουν γυναίκες. Ένα χωριό ελευθερίας στη Ροζάβα
– Acapatzingo, Μεξικό: Μια αυτόνομη αστική κοινότητα. Από την οικοδόμηση της λαϊκής εξουσίας στην οικοδόμηση της αυτονομίας.
– Προσφυγικά Λ. Αλεξάνδρας: παρουσίαση των κοινωνικών δομών των Προσφυγικών καθώς και της ολοκληρωμένης πρότασης που έχουν εκπονήσει μπροστά στην επίθεση που δέχονται.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε σε μία συγκυρία κατά την οποία η κοινότητα των Προσφυγικών της Λ. Αλεξάνδρας βρίσκεται σε μία εξαιρετικά κρίσιμη καμπή με την τρέχουσα απειλή της κρατικής εκκένωσης και «ανάπλασης». Η στήριξη όλων μας προς τέτοιες αυτόνομες αστικές κοινότητες κρίνεται κρίσιμη στον παγκόσμιο αγώνα για ελεύθερες, οικολογικές και πραγματικά δημοκρατικές πόλεις.

The post ΒΙΝΤΕΟ από την εκδήλωση: «Τόποι όπου η εξέγερση δεν έμεινε ουτοπία: Αυτόνομες αστικές κοινότητες» first appeared on Aυτολεξεί.

Σε μια συγκυρία που το στεγαστικό πρόβλημα αρχίζει να γίνεται υπαρξιακό για την ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τα αλλάζει όλα προκειμένου να μην αλλάξει τίποτα. Το «Ευρωπαϊκό Σχέδιο Προσιτής Κατοικίας» («European Affordable Housing Plan») που παρουσιάστηκε με τυμπανοκρουσίες πριν λίγες μέρες είναι όντως γεμάτο μεγαλόστομες διακηρύξεις για τη σπουδαιότητα της στέγης, αλλά ταυτόχρονα ενισχύει τις ίδιες κερδοσκοπικές και χρηματιστικές λογικές που γέννησαν την επιταχυνόμενη πανευρωπαϊκή στεγαστική κρίση.

Η διάγνωση της Κομισιόν είναι η αναμενόμενη: η κρίση οφείλεται σε έλλειμα προσφοράς· η Ευρώπη χρειάζεται πάνω από 2 εκατομμύρια σπίτια τον χρόνο, με ετήσιο κόστος 150 δις. Προτείνει μεταρρυθμίσεις σε τέσσερις άξονες: αύξηση της προσφοράς κατοικίας μέσα από νέες κατασκευές, ανακαινίσεις και μείωση της γραφειοκρατίας· προσέλκυση επενδύσεων· δημόσια παρέμβαση με κρατικές ενισχύσεις και πλαίσιο για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις· και, τέλος, στήριξη των «ευάλωτων», των νέων, των φοιτητών, των αστέγων.

Το σχέδιο έχει κάποια νέα και θετικά στοιχεία, αφού η Κομισιόν ομολογεί ότι η κατοικία δεν είναι ένα προϊόν όπως οποιοδήποτε άλλο αλλά κοινωνικό δικαίωμα, και για πρώτη φορά αναγνωρίζει ότι η ΕΕ συνολικά πρέπει να έχει ρόλο στη διασφάλιση του δικαιώματος αυτού. Επιπλέον, το κείμενο παραδέχεται για πρώτη φόρα δημόσια – και σε ανώτατο επίπεδο – την καταστροφική επίδραση του AirBnB, αναφέρει τις «ζώνες οικιστικής πίεσης», και κάνει επίκληση σε μη κερδοσκοπικούς και συνεταιριστικούς φορείς στην παραγωγή και διάθεση κατοικίας. Ωστόσο, η στρατηγική παραμένει «προσέλκυση επενδύσεων – οικοδόμηση» αφού μόνο έτσι – υποστηρίζει η Κομισιόν – θα πέσουν οι τιμές. Το κράτος λοιπόν πρέπει και πάλι να περιοριστεί στον νεοφιλελεύθερο ρόλο της διευκόλυνσης της αγοράς: επίσπευση των αδειών, λιγότερα κοινωνικά και περιβαλλοντικά όρια στις επενδύσεις και την οικοδόμηση, δημόσιο χρήμα στους ιδιώτες, «ανταγωνιστικότητα» και «παραγωγικότητα» στον κατασκευαστικό κλάδο, λες και το πρόβλημα είναι ότι η μηχανή δεν τρέχει αρκετά γρήγορα. Καμία αναφορά δεν γίνεται στην ανάγκη απομάκρυνσης από ένα μοντέλο παραγωγής και διάθεσης που αντιμετωπίζει την κατοικία ως επενδυτικό προϊόν και βάζει την κερδοφορία πάνω από τις κοινωνικές ανάγκες.

Εδώ εντοπίζεται το πιο επικίνδυνο σημείο του σχεδίου: προσεγγίζει την «προσιτή κατοικία» ως νέο επενδυτικό πεδίο, και ανοίγει διάπλατα την πόρτα σε κατασκευαστικά συμφέροντα και χρηματοπιστωτικούς παίκτες μέσα από πλατφόρμες, δάνεια, εγγυήσεις και επιδοτήσεις, χωρίς να ορίζει τι σημαίνει «προσιτότητα», ούτε ποιος θα έχει την κατοχή και τον έλεγχο του αποθέματος που θα παραχθεί, και ούτε πώς θα εξασφαλιστεί ότι αυτά τα σπίτια θα παραμείνουν μακροπρόθεσμα «προσιτά» και δεν θα περάσουν σε λίγα χρόνια στην ελεύθερη αγορά. Η συνταγή είναι γνωστή και δοκιμασμένη: δημόσιο χρήμα σε ιδιώτες για την τόνωση της αγοράς, χωρίς καμία εγγύηση οφέλους για την κοινωνία.

Το μοντέλο αυτό δεν θα λύσει τη στεγαστική κρίση· αντίθετα, είναι αυτό που τη δημιούργησε. Την τελευταία εικοσαετία, μεγάλα επενδυτικά κεφάλαια και άλλοι παίκτες της κτηματαγοράς αγοράζουν μεγάλα κομμάτια των πόλεων, τα μετατρέπουν σε επενδυτικά προϊόντα, ανεβάζουν τις αξίες της γης, εξάγουν υπερκέρδη από ενοίκια και τουριστική εκμετάλλευση, και μετά εξαφανίζονται με τα λάφυρα, αφήνοντας πίσω τους πόλεις απρόσιτες και αφιλόξενες για τους μόνιμους κατοίκους. Βεβαίως, η Κομισιόν στο σχέδιό της παραδέχεται ότι υπάρχουν κερδοσκοπικές πρακτικές στην κτηματαγορά που οξύνουν την στεγαστική κρίση, αλλά νίπτει τας χείρας της, αναθέτοντας γενικόλογα στα κράτη-μέλη να τις αντιμετωπίσουν μέσω της φορολογίας.

Με λίγα λόγια, μέσα από το «Σχέδιο Προσιτής Κατοικίας» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το μοντέλο χρηματιστικοποιημένης παραγωγής κατοικίας όχι μόνο ενισχύεται, αλλά και επικυρώνεται ως κεντρική Ευρωπαϊκή πολιτική. Η δημόσια παρέμβαση γίνεται ακόμα πιο υπολειμματική, δηλαδή στοχεύει στην στήριξη των «ευάλωτων», λες και η στεγαστική κρίση δεν έχει ακόμα ακουμπήσει την κοινωνική πλειοψηφία. Καμία αναφορά δεν γίνεται σε προστασία των κατοίκων από τις εξώσεις και την άνοδο των ενοικίων. Και τα προβλήματα μετακυλίονται στις επιμέρους κυβερνήσεις, οι οποίες ενθαρρύνονται να βάλουν «αντικίνητρα» στις καταχρηστικές πρακτικές των παικτών της κτηματαγοράς· βάζουν δηλαδή τον λύκο να φυλάει τα πρόβατα. Αντί για ένα σαφές, δεσμευτικό σχέδιο δημόσιας κοινωνικής κατοικίας και ελέγχου των τιμών των ενοικίων, έχουμε άλλη μια αόριστη διακήρυξη καλών προθέσεων και βέλτιστων πρακτικών, που επιδοτεί τα ίδια συμφέροντα που προκάλεσαν την πανευρωπαϊκή στεγαστική κρίση.

Και η κατάσταση γίνεται ακόμα πιο τραγική όταν παρακολουθούμε αυτές τις εξελίξεις από την Ελλάδα, τη μοναδική ευρωπαϊκή χώρα με μηδενικό απόθεμα κοινωνικής κατοικίας, μια από τις λίγες χωρίς πλαφόν στα ενοίκια, και πρωταθλήτρια σε όλους τους στατιστικούς δείκτες στεγαστικής επισφάλειας, όπου με τα μέτρα που εξήγγειλε για τον προϋπολογισμό του 2026, η κυβέρνηση για πολλοστή φορά βαφτίζει «στεγαστική πολιτική» το real estate και το φαγοπότι που στήνει για τους επενδυτές, τους μεσίτες και τους εκμισθωτές, και με περίσσιο θράσος προσπαθεί να μας πείσει ότι αυτή τη φορά ναι, επιτέλους θα λυθεί το πρόβλημα. Και είναι σίγουρο πως, ό,τι στεγαστικά κονδύλια και να ξεκλειδώσουν σε ευρωπαϊκό επίπεδο με το νέο σχέδιο, εδώ θα μεταφραστούν και πάλι σε νέες ροές δημόσιου χρήματος προς τους ίδιους παίκτες της αγοράς που κερδοσκοπούν στις πλάτες μας – χωρίς δικλείδες ασφαλείας για τους ενοικιαστές, χωρίς κοινωνικό έλεγχο, χωρίς πρόβλεψη για τη δημιουργία μόνιμου αποθέματος κοινωνικής κατοικίας.

The post Με το νέο στεγαστικό σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η «προσιτή κατοικία» γίνεται πεδίο κερδοσκοπίας first appeared on Aυτολεξεί.

Οι δυνατότητες που προσφέρει ο τουρισμός

Η ανάγκη του ανθρώπου για δημιουργική αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου του και η γνωριμία με άλλα μέρη, με άλλους πολιτισμούς και  ανθρώπους, είτε στη χώρα του είτε σε άλλες χώρες, είναι μια από τις ζωτικές του ανάγκες, τόσο για την αναπαραγωγή της εργασιακής του δύναμης όσο και για τη συναισθηματική του ικανοποίηση. Σημαντικό μέρος αυτών των αναγκών μπορούν να καλύψουν οι εργαζόμενοι και όλοι οι πολίτες με τα ταξίδια. Στη διάρκεια των ταξιδιών έχουμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε καινούργιους πολιτισμούς, να επικοινωνήσουμε με ανθρώπους διαφορετικών περιοχών και κοινωνιών, να ενημερωθούμε για την καθημερινή τους ζωή και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν – όπως και για τους αγώνες που κάνουν για να τα επιλύσουν. Με τον τρόπο αυτό, οι ημέρες των ταξιδιών αποκτούν δημιουργικό περιεχόμενο, οι γνώσεις μας πολλαπλασιάζονται, οι σχέσεις μας με τους κατοίκους άλλων περιοχών γίνονται πιο στενές και δημιουργείται κλίμα φιλίας και αλληλεγγύης μεταξύ των ανθρώπων και των λαών. Παράλληλα, τα ταξίδια αυτά προσφέρουν τη δυνατότητα τόσο για οικονομική την ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών όσο και για την προβολή της ιστορίας και του πολιτισμού τους, όπως και των υπόλοιπων πλεονεκτημάτων που διαθέτουν (φυσικό περιβάλλον, τοπικά προϊόντα, τρόποι ψυχαγωγίας κ.ά.)

Νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός και τουρισμός

Όμως την ανάγκη για ταξίδια, όπως και τις υπόλοιπες ανθρώπινες ανάγκες, ο καπιταλισμός την έχει μετατρέψει σε κερδοσκοπική δραστηριότητα, που στην περίοδο του νεοφιλελευθερισμού μεγενθύνεται επικίνδυνα σε βάρος των τοπικών κοινωνιών, της τοπικής παραγωγής και της τοπικής οικονομίας, σε βάρος των δικαιωμάτων των εργαζομένων στον τουρισμό, σε βάρος του φυσικού περιβάλλοντος, των ιστορικών μνημείων, των παραδοσιακών τρόπων ζωής, αλλά και σε βάρος των ίδιων των επισκεπτών. Οι μόνοι κερδισμένοι είναι μεγάλοι τουριστικοί, εθνικοί ή πολυεθνικοί όμιλοι.

Τα στοιχεία που βλέπουν καθημερινά το φως της δημοσιότητας σχετικά με την κατάσταση στον τουρισμό σε όλο τον κόσμο δείχνουν ότι τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια έκρηξη του αριθμού των τουριστικών μετακινήσεων, με αποτέλεσμα να συνωστίζονται σε πολλές περιοχές πολύ περισσότεροι άνθρωποι από αυτούς που μπορεί κάθε περιοχή να εξυπηρετήσει. Το φαινόμενο αυτό ονομάστηκε υπερτουρισμός και έχει αρχίσει να παίρνει ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Ορισμένα μόνο στοιχεία και εκτιμήσεις της ITP-International Tourism Partnership (Διεθνής Τουριστική Σύμπραξη) είναι αρκετά ώστε να δείξουν το μέγεθος του προβλήματος: «Το 2016, 1.235 εκατομμύρια ταξιδιώτες διέσχισαν τα διεθνή σύνορα σε ένα μόνο έτος. Μέχρι το 2030, θα φτάσουν τα 1,8 δισεκατομμύρια».

Προβλήματα στην κοινωνία και το περιβάλλον

Η κατάσταση αυτή δημιουργεί πολλών ειδών προβλήματα, τόσο στην κοινωνία όσο και στο φυσικό περιβάλλον. Η ανάγκη για συνεχώς αυξανόμενες διανυκτερεύσεις, οδηγεί στη δημιουργία νέων μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων κυρίως με τουρισμό “all inclusive”, οι οποίες εξαιτίας της οικονομικής τους δύναμης, μπορούν και παραβιάζουν την περιβαλλοντική νομοθεσία καταπατώντας ελεύθερους χώρους, κυρίως παραλίες, όπως και άλλα φυσικά οικοσυστήματα. Σε πολλές, μάλιστα, περιπτώσεις καταπατώνται ακόμη και προστατευόμενες ζώνες NATURA, όπως και ιστορικοί και αρχαιολογικοί χώροι.

Εκτός, όμως, από τους ελεύθερους χώρους και τα φυσικά οικοσυστήματα που υφίστανται μεγάλες ζημιές, δημιουργούνται και άλλα πολύ σημαντικά περιβαλλοντικά προβλήματα. Ένα από αυτά είναι η διαχείριση των υδάτινων πόρων. Αρκετοί τουριστικοί προορισμοί δεν έχουν επάρκεια διαθέσιμου νερού με αποτέλεσμα να στερούνται το νερό όχι μόνο οι ντόπιοι κάτοικοι για τις καθημερινές τους ανάγκες, όπως και οι μικροί καλλιεργητές, αλλά και οι επισκέπτες. Και το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο όταν πολλές τουριστικές μονάδες καταναλώνουν νερό για τις πισίνες ή και για γήπεδα γκολφ που διαθέτουν. Ένα άλλο επίσης σημαντικό περιβαλλοντικό πρόβλημα είναι και οι μεγάλες ποσότητες των απορριμμάτων που παράγονται στις τουριστικές περιοχές, γιατί η διαχείρισή τους είναι πολύ δύσκολη, ακόμη και εκεί που γίνεται ανακύκλωση. Η αύξηση των αναγκών για παραγωγή ενέργειας προκαλεί πολύ σοβαρά προβλήματα στο φυσικό περιβάλλον, διότι για την ανεύρεση της αυξημένης ποσότητας ενέργειας πολλαπλασιάζονται οι εξορύξεις ή ο μεγάλος αριθμός των ανεμογεννητριών που βλάπτουν τα οικοσυστήματα, όπως επίσης χτίζονται μεγάλα υδροηλεκτρικά φράγματα που καταστρέφουν ακόμη και πολύ σημαντικούς βιότοπους.

Εκτός από τα προβλήματα που δημιουργεί ο υπερτουρισμός στο φυσικό περιβάλλον, τα τελευταία είκοσι χρόνια έχει παρουσιαστεί και ένα πολύ μεγάλο κοινωνικό πρόβλημά που προκαλείται από τα καταλύματα βραχυχρόνιας διαμονής (airbnb), των οποίων ο αριθμός αυξάνεται συνεχώς με αποτέλεσμα αφενός να εντείνεται το πρόβλημα της αδυναμίας εξυπηρέτησης των επισκεπτών και παράλληλα οι μόνιμοι κάτοικοι να δυσκολεύονται να βρουν στέγη για μόνιμη κατοικία. Με τον τρόπο αυτό, αλλάζει  και η κοινωνική σύνθεση των αστικών κέντρων, γιατί οι μόνιμοι κάτοικοι απομακρύνονται και υποκαθίστανται από ανθρώπους “περαστικούς”, ενώ σταδιακά αλλάζει και η τοπική οικονομία, αφού πολλαπλασιάζονται τα καταστήματα για εστίαση και αναψυχή και μειώνονται οι επιχειρήσεις για τοπικές χρήσεις.

Η υπέρμετρη αυτή τουριστική ανάπτυξη έχει προκαλέσει ήδη στις πιο τουριστικές περιοχές πολλών χωρών έντονες αντιδράσεις, εξαιτίας των οξύτατων προβλημάτων που προκαλεί. Στη Βαρκελώνη, για παράδειγμα, οργανώθηκαν ογκώδεις διαδηλώσεις πολιτών με σύνθημα «Tourists go home». Παρόμοια κινήματα, όπως διαβάζουμε, έχουν οργανωθεί επίσης στην Μαγιόρκα, στην Γρανάδα, στα Κανάρια νησιά κ.ά. Επίσης στη Βενετία, ακτιβιστές ζήτησαν από την ιταλική κυβέρνηση να απαγορεύσει στα κρουαζιερόπλοια να σταματούν στο λιμάνι της πόλης και να περιορίσει τις αφίξεις επισκεπτών, καθώς ο αριθμός τους προκαλεί σοβαρα κοινωνικά και περιβαλλοντικά προβλήματα. Ακόμη και σε λιγότερο γνωστούς και μάλιστα πολύ μικρούς, σε έκταση προορισμούς δημιουργιούνται σοβαρά προβλήματα. Χαρακτηριστικό είναι το Hallstatt, ένα γραφικό παραλίμνιο χωριό στην Αυστρία, που έχει 700 κατοίκους και έως και 10.000 επισκέπτες την ημέρα. Πρόσφατα εξοργισμένοι κάτοικοι έκλεισαν τη σήραγγα που οδηγεί στο χωριό, όπως γράφει ο Economist. Η ίδια κατάσταση παρουσιάζεται και στη χώρα μου, ιδιαίτερα σε διαφημισμένα νησιά, όπως η Μύκονος και η Σαντορίνη.

Έντονο, επίσης πρόβλημα δημιουργεί ο υπερτουρισμός σε ένα από τα σημαντικότερα συγκριτικά πλεονεκτήματα κάθε περιοχής, όπως είναι τα ιστορικά μνημεία και ο πολιτισμός. Και επειδή προέρχομαι από μια χώρα, στην οποία βρίσκεται ένα από τα σημαντικότερα μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς, όπως είναι η Ακρόπολη της Αθήνας, γνωρίζω καλά πόσο μεγάλη πίεση δέχονται τα μνημεία της Ακρόπολης, όταν περισσότεροι από 20.000 επισκέπτες περνούν καθημερινά από αυτά. Το ίδιο, βέβαια συμβαίνει με τα ιστορικά μνημεία σε όλο τον κόσμο. Στη χώρα μου πολλές συλλογικότητες έχουμε διαμαρτυρηθεί έντονα για το θέμα αυτό. Αντίστοιχα, όπως διαβάσαμε, στο Παρίσι, το Μουσείο του Λούβρου, έκλεισε για ένα μήνα, με απεργία των εργαζόμενων του μουσείου εξαιτίας της πρωτοφανούς επιδείνωσης των συνθηκών επισκεψιμότητας  και εργασίας που δημιουργούσε το πλήθος των τουριστών. Τέλος, ένα ακόμη δείγμα εμπορευματοποίησης και υποβάθμισης του πολιτισμού είναι και η μετατροπή σε εμπόρευμα των ηθών και των εθίμων των τοπικών πληθυσμών και ιδιαίτερα των κοινοτήτων των ιθαγενών (εδώ στη Λατινική Αμερική είναι πού έντονο). Οι πληθυσμοί αυτοί λόγω της οικονομικής ανέχειας, σε πολλές περιπτώσεις δέχονται να μετατρέψουν τα έθιμα, τις παραδόσεις και τις λατρευτικές τελετουργίες τους σε φολκλόρ, για θεαματικό εντυπωσιασμό των τουριστών.

Σημαντικό, επίσης, κοινωνικό θέμα που αφορά και τον τουρισμό είναι η διατροφή. Γιατί, όπως είναι φυσικό, η υπέρμετρη τουριστική ανάπτυξη, που προαναφέρθηκε, απαιτεί μια υπέρμετρη αγροτική παραγωγή. Οι αλυσίδες, λοιπόν, των ξενοδοχείων, δεν απευθύνονται, στην τοπική αγορά για προμήθεια γεωργικών και κτηνοτροφικών προϊόντων, αλλά σε μεγάλες πολυεθνικές που ελέγχουν το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής αγροτικών προϊόντων, που τους εξασφαλίζουν φθηνά προϊόντα αμφίβολης ποιότητας. Μάλιστα, με τη μελέτη της “Grain Organisation”, που συμπαραστέκεται στους αγώνες μικρών αγροτών κυρίως στην Αφρική, την Ασία και τη Λατινική Αμερική, υπό τον χαρακτηριστικό τίτλο “Παγκόσμια αγροβιομηχανία: δυο δεκαετίες λεηλασίας”, μπορούμε να κατανοήσουμε βαθύτερα την ολοκληρωτική πρακτική των πολυεθνικών που θέλουν -και ήδη καταφέρνουν- να ελέγξουν την αγροτική παραγωγή των εθνικών κρατών παραμερίζοντας τους αγρότες-καλλιεργητές. Με τον τρόπο αυτό, χάνονται οι μικροί παραγωγοί, οι συνεταιρισμοί και η τοπική οικονομία εν γένει, με τον τουρισμό να γίνεται η μοναδική και σχεδόν αποκλειστική, οικονομική δραστηριότητα.

Άφησα για το τέλος ένα ιδιαίτερα σημαντικό πρόβλημα, γιατί χρειάζεται ξεχωριστή προσοχή. Αναφέρομαι στο ζήτημα των δικαιωμάτων των εργαζομένων στον χώρο του τουρισμού. Και ενώ τα κέρδη των τουριστικών επιχειρήσεων συνεχώς αυξάνονται, καταρρίπτοντας το ένα ρεκόρ μετά το άλλο, από την άλλη πλευρά, οι αποδοχές των εργαζομένων, μειώνονται, τα δικαιώματα τους περιορίζονται, η αδήλωτη και η ανασφάλιστη εργασία, στις τουριστικές επιχειρήσεις αγγίζει το 60%, ενώ οι συνθήκες εργασίας και διαμονής στις ξενοδοχειακές μονάδες είναι άθλιες. Αυτά ισχύουν στη χώρα μου σύμφωνα με όσα καταγγέλλει η Ομοσπονδία Εργαζομένων στα Τουριστικά Επαγγέλματα. Είμαι σίγουρος, όμως, ότι συμβαίνουν και σε πολλές άλλες χώρες

Το γενικότερο όμως και πολύ μεγάλο πρόβλημα που θέλω να επισημάνω, κλείνοντας, είναι ο κίνδυνος που υπάρχει για τις μικρές, ιδιαίτερα, χώρες, όπως η χώρα μου: ο τουρισμός να γίνει η αποκλειστική οικονομική δραστηριότητα και να ατονήσει κάθε άλλη παραγωγική δραστηριοτητα με απρόβλεπτους κινδύνους για το μέλλον

Τοπικοποίηση και κοινωνική συμμετοχή

Στον αντίποδα αυτής της υπέρμετρης τουριστικής ανάπτυξης οι λαοί και τα κινήματα οραματίζονται έναν άλλο τουρισμό, που θα εξυπηρετεί τις ανάγκες της κοινωνίας και της φύσης και όχι την αύξηση της κερδοφορίας του κεφαλαίου. Για να υλοποιηθεί μια παρόμοια πολιτική στον χώρο του τουρισμού, απαραίτητη προϋπόθεση είναι να συμμετέχουν άμεσα τόσο στον σχεδιασμό όσο και στη λήψη των αποφάσεων όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς σε κάθε τόπο που δέχεται επισκέπτες.

Είναι χαρακτηριστικό, όπως ήδη προαναφέρθηκε, ότι ακόμη και στο σημερινό συγκεντρωτικό καπιταλιστικό σύστημα, προκειμένου, έστω και για να αμβλυνθούν σε μικρό βαθμό τα προβλήματα  που δημιούργησε ο υπερτουρισμός σε ορισμένες πόλεις όπως στο Παρίσι, στη Βαρκελώνη κ.ά. μεταφέρθηκαν αρμοδιότητες από το κράτος προς τους δήμους, οι οποίοι θέτουν αυστηρά περιοριστικούς όρους. Παράλληλα, στο Παρίσι ο δήμος προσπαθεί να ενθαρρύνει την επιστροφή των κατοίκων στο κέντρο με την αύξηση της κοινωνικής κατοικίας. Στη Βαρκελώνη, η τοπική διοίκηση πήρε απόφαση να σταματήσει την έκδοση αδειών για νέα ξενοδοχεία και ταυτόχρονα απαγόρευσε την αλλαγή αδειών για ενοικιάσεις τουριστικών κατοικιών βραχυχρόνιας μίσθωσης.

Αυτό το γεγονός αποτελεί μια σαφή ένδειξη όσον αφορά την κατεύθυνση προς την οποία είναι ανάγκη να κινηθεί η πολιτική, όχι μόνο για την επίλυση των προβλημάτων που προκαλεί ο υπερτουρισμός, αλλά και για την εφαρμογή μέτρων που θα συμβάλουν στην ικανοποίηση και των επισκεπτών, αλλά και της κοινωνίας. Και αυτή δεν μπορεί να είναι άλλη από την πολιτική της τοπικοποίησης και της κοινωνικής συμμετοχής. Της  διαχείρισης, δηλαδή, όλων των θεμάτων του τουρισμού σε κάθε περιοχή με αποφασιστική συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων φορέων. Γιατί η τοπικοποίηση δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε οι κοινωνικές συλλογικότητες να επαναπροσδιορίσουν τις προτεραιότητες, να πάρουν από κοινού αποφάσεις και να ελέγξουν την αποτελεσματικότητά τους.

Απαραίτητη, βέβαια, προϋπόθεση για τη συνεργασία και την κοινή δράση των τοπικών φορέων και των συλλογικοτήτων είναι να συμφωνηθεί από όλους ένα κοινό πλαίσιο που θα εξυπηρετεί αποκλειστικά τα συμφέροντα των τοπικών μικρών επιχειρήσεων και όχι την κερδοφορία του μεγάλου κεφαλαίου, ενώ παράλληλα θα συμβάλλει στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και των ιστορικών μνημείων.

Με αυτό το σκεπτικό όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς (τοπικοί ιδιοκτήτες μικρών τουριστικών μονάδων, παραγωγοί προϊόντων, εστιάτορες, οικολογικοί ή πολιτιστικοί φορείς, εκπρόσωποι αυτοδιοίκησης κ.ά.) θα είναι οι μόνοι αρμόδιοι να πάρουν τις αποφάσεις για την τουριστική ανάπτυξη στην περιοχή τους μέσα από ανοιχτές συλλογικές διαδικασίες και  με τους εξής στόχους:

α’) Η ενίσχυση της τοπικής οικονομικής δραστηριότητας σε τομείς που κάθε περιοχή επιλέγει και όχι αποκλειστικά σε τουριστικές επιχειρήσεις

β’) Η τόνωση της τοπικής παραγωγής, ιδιαίτερα του πρωτογενή τομέα (γεωργία, κτηνοτροφία, μελισσοκομία, αλιεία κ.ά.) σε περιοχές που προσφέρονται για αντίστοιχες δραστηριότητες

γ’) Η διασφάλιση συνθηκών στέγασης του μόνιμου πληθυσμού σε προσιτές τιμές

δ’) Η προστασία των φυσικών οικοσυστημάτων (δασών, λιμνών, ποταμών, παραλιών κ.ά.) και η  αξιοποίηση των φυσικών πόρων και των πηγών ενέργειας με κριτήριο τις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.

ε’) Η προστασία και η αξιοποίηση των ιστορικών μνημείων, των μνημείων του πολιτισμού και των τοπικών παραδόσεων σε όφελος των ντόπιων κατοίκων και των επισκεπτών και

ζ’) Η πλήρης διασφάλιση των δικαιωμάτων των εργαζόμενων σε όλους τους κλάδους του τουρισμού.

Προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι στόχοι που προαναφέρθηκαν χρειάζεται να ληφθούν αποφάσεις για τη διαχείριση των κοινωνικών και περιβαλλοντικών θεμάτων με κριτήριο τις ανθρώπινες ανάγκες και την προστασία της φύσης. Με αυτή την οπτική, η βασική απόφαση αφορά τον αριθμό των επισκεπτων ανά περιοχή σε σχέση με τους μόνιμους κατοίκους. Γιατί υπάρχουν στοιχεία για το ζήτημα αυτό που πραγματικά τρομάζουν. Συγκεκριμένα το 2017, στη Μάλτα και την Κροατία αντιστοιχούσαν σχεδόν 20.000 τουριστικές διανυκτερεύσεις ανά 1.000 κατοίκους! Η Ελλάδα, η χώρα μου, βρισκόταν στην πέμπτη θέση, με 8.291 διανυκτερεύσεις ανά 1.000 κατοίκους. Αυτή είναι η κατάσταση που έχει δημιουργήσει ο νεοφιλελεύθερος υπερτουρισμός. Αν αυτή η κατάσταση επικρατήσει παντού, εύκολα καταλαβαίνει κανείς το μέγεθος του κινδύνου.

Σε κάθε περιοχή, επομένως οι φορείς και οι συλλογικότητες θα πρέπει να προσδιορίσουν πρωταρχικά αυτή τη σχέση και να καθορίσουν μέγιστο αριθμό επισκεπτών που μπορεί να δέχεται η περιοχή. Κριτήρια για τον καθορισμό του μέγιστου αριθμού επισκεπτών θα πρέπει, κατά την άποψή μας να είναι:

-Η διατήρηση και ενίσχυση και άλλων παραγωγικών και οικονομικών δραστηριοτήτων παράλληλα με τον τουρισμό, ώστε να μην επιβληθεί σαν αποκλειστική δραστηριότητα ο τουρισμός.

-Η  διασφάλιση της στέγασης των μόνιμων κατοίκων και της δημιουργικής συμβίωσής τους με τους επισκέπτες

-Η διαχείριση των υπαρχόντων φυσικών πόρων και ιδιαίτερα των υδάτινων, ώστε να καλύπτονται όλες οι ανάγκες (οικιακές, παραγωγικές, τουριστικές)

-Η δυνατότητα διαχείρισης των παραγόμενων απορριμμάτων

-Η προστασία των ιστορικών μνημείων και των αρχαιολογικών χώρων, με καθιέρωση ορίου επισκεπτών

-Η προστασία των φυσικών οικοσυστημάτων κάθε περιοχής

Παράλληλα, χρειάζεται να δημιουργηθούν οι αντίστοιχοι θεσμοί, οι οποίοι αφενός θα διασφαλίζουν τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων και αφετέρου θα έχουν τη δύναμη και να πάρουν αποφάσεις αλλά, κυρίως να εξασφαλίσουν την υλοποίησή τους. Αυτή η διαδικασία έχει αρκετές δυσκολίες, γιατί ο νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός, θερμός υποστηρικτής του υπερτουρισμού, είναι σίγουρο ότι χρησιμοποιώντας τις οικονομικές δυνατότητες που έχει, θα επιχειρήσει να βάλει κάθε είδους εμπόδια με σκοπό να υπονομεύσει μια διαδικασία που θα θίξει τα κέρδη των επιχειρήσεων

Όμως η πραγματικότητα είναι αμείλικτη. Οι καταστροφικές επιπτώσεις του υπερτουρισμού έχουν αρχίσει και κάνουν απειλητική την εμφάνισή τους, ακόμη και για τα καπιταλιστικά κέρδη και όλο και περισσότερο, ακόμη και οι εκπρόσωποι του πολιτικού κατεστημένου είναι αναγκασμένοι να αντιμετωπίσουν αυτή την οδυνηρή πραγματικότητα. Από την άλλη πλευρά τα κινήματα και οι κοινωνικές συλλογικότητες είναι ανάγκη να αξιοποιήσουν και να ενισχύσουν τις εμπειρίες συνεργασιών που έχουν, όπως και την αλληλεγγύη μεταξύ τους ώστε, αφενός να αντισταθούν στις καταστροφικές επιπτώσεις του υπερτουρισμού και αφετέρου να προβάλλουν την αναγκαιότητα του κοινωνικού και συμμετοχικού τουρισμού.

Κλείνοντας, θέλω να επισημάνω ότι η συνεργασία φορέων στον χώρο του τουρισμού δεν είναι κάτι το καινούργιο. Σε πολλές περιοχές υπάρχουν πρωτοβουλίες συνεργασιών για την προώθηση ποιοτικού εναλλακτικού τουρισμού, ακόμη και μέσα στον καπιταλισμό. Οι πιο χαρακτηριστικές είναι αυτές του Εθνικών Πάρκων του Abruzzo στη νότια Ιταλία και του Gran Paradiso στη βόρεια Ιταλία, όπου έχει θεσμοθετηθεί η συνεργασία των φορέων με στόχο την ήπια τουριστική ανάπτυξη σε συνδυασμό με την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος

Από όλα αυτά γίνεται φανερό ότι:

α’) Είναι επείγουσα ανάγκη η αλλαγή του τουριστικού μοντέλου του υπερτουρισμού, διότι αποτελεί μεγάλη απειλή και για τις κοινωνίες και για το περιβάλλον.

β’) Το νέο τουριστικό μοντέλο θα πρέπει να στοχεύει στην ικανοποίηση των αναγκών των κατοίκων και των επισκεπτών και στην προστασία του περιβάλλοντος και όχι στην κερδοφορία του κεφαλαίου.

γ’) Για να εφαρμοστεί το μοντέλο αυτό είναι αναγκαία η αποφασιστική συμμετοχή των φορέων και των συλλογικοτήτων σε κάθε περιοχή και η ενίσχυση της συνεργασίας και της αλληλεγγύης μεταξύ τους, διότι είναι σίγουρο ότι ο αγώνας με τα οργανωμένα συμφέροντα των τουριστικών ομίλων θα είναι δύσκολος.

The post Η κοινωνική συμμετοχή στον τουρισμό: μια απάντηση στη λαίλαπα του νεοφιλελεύθερου υπερτουρισμού first appeared on Aυτολεξεί.

Το παρόν κάλεσμα για συμμετοχή στα ανοιχτά πολιτικά καφενεία πραγματοποιείται ως συνέχεια -και ταυτόχρονα διεύρυνση- των δράσεων αυτομόρφωσης της “Αυτενέργειας”.

Για το εναρκτήριο πολιτικό μας καφενείο επιλέξαμε τη θεματική «Gentrification έναντι Κοινοτικής Πολυτέλειας». Η επιλογή αυτή αντανακλά την πρόθεσή μας να ανοίξουμε τη συζήτηση γύρω από ένα μείζον κοινωνικό ζήτημα των σύγχρονων αστικών περιοχών, όπως αυτό διαμορφώνεται μέσα στο πλαίσιο των νεοφιλελεύθερων αναπτυξιακών πολιτικών που επικράτησαν μετά την κρίση.

Για εμάς, η αντιπαράθεση μεταξύ Gentrification και Κοινοτικής Πολυτέλειας αναδεικνύει μια συχνά παραγνωρισμένη πτυχή του φαινομένου: τη βαθιά πολιτική και πολιτειακή του διάσταση. Η «κοινοτική πολυτέλεια» υποδεικνύει μια άλλη αντίληψη του αστικού χώρου, όπου η ευζωία και η δημιουργικότητα προκύπτουν συλλογικά, μέσα από κοινές υποδομές, χρόνο και φροντίδα, κι όχι μέσα από την εμπορευματοποίηση και τον αποκλεισμό.

Οι άξονες της πρώτης συνάντησης είναι οι εξής:

• Η πόλη και το gentrification
• Το μεσογειακό μοντέλο – η περίπτωση της Αθήνας
• Η ιδέα της «κοινοτικής πολυτέλειας» και οι χωρικές της συνεπαγωγές

Τα προηγούμενα χρόνια υλοποιήθηκαν δύο κύκλοι αυτομόρφωσης: ο πρώτος αφιερωμένος στο έργο του Καρλ Πολάνυι Ο Μεγάλος Μετασχηματισμός και ο δεύτερος στο βιβλίο της Κριστίν Ρος Κοινοτική Πολυτέλεια, που εξετάζει το φαντασιακό και την παρακαταθήκη της Παρισινής Κομμούνας.

Η μετάβαση από τη μορφή της αυτομόρφωσης στη διοργάνωση ανοιχτών καφενείων εκφράζει την ανάγκη για μια πιο ευέλικτη και ανοιχτή διαδικασία. Η αυτομόρφωση, ως εκ φύσεως μονοθεματική, απαιτεί συστηματική μελέτη και προσήλωση στο κείμενο· τα καφενεία, αντίθετα, επιτρέπουν την εξερεύνηση ποικίλων θεματικών που άπτονται της ελευθεριακής πολιτικής σκέψης, αποφεύγοντας τον περιορισμό της μονοθεματικότητας.

Κάθε πολιτικό καφενείο-θεματική θα συνοδεύεται από σύντομους άξονες συζήτησης και ένα προαιρετικό βιβλιογραφικό υλικό για όσους-ες επιθυμούν να εμβαθύνουν στο θέμα κάθε φορά! Στόχος είναι να διευκολυνθεί η συμμετοχή και να ενισχυθεί η συλλογική διερεύνηση, χωρίς την προϋπόθεση προηγούμενης ανάγνωσης.

Οι εκδηλώσεις θα ξεκινούν με μια σύντομη εισήγηση, ακολουθούμενη από ανοιχτή συζήτηση. Ένα μέλος της ομάδας θα αναλαμβάνει τον συντονισμό της κουβέντας, ώστε να εξασφαλίζεται η ισότιμη συμμετοχή όλων. Οι συναντήσεις θα πραγματοποιούνται ανά δύο εβδομάδες, κάθε Τρίτη, στον χώρο του Τρισέ. Κρίναμε ότι δύο συναντήσεις είναι επαρκείς για την κάλυψη κάθε θεματικής, με δυνατότητα προσαρμογής στην πορεία.

ΤΡΙΤΗ 4 ΝΟΕΜΒΡΗ στις 19.30 στο TRISE (Κολοκοτρώνη 31, Αθήνα)

Βιβλιογραφία και σελίδες πάνω στις οποίες θα στηριχθεί η συζήτηση:

Κείμενα στο διαδίκτυο:

• Ρος, Κριστίν (Christine Ross) (2020). Το πολιτικό φαντασιακό της Παρισινής Κομμούνας μέσα από το νέο βιβλίο της Κριστίν Ρος – “Κοινοτική πολυτέλεια”. Αυτολεξεί, 23 Δεκεμβρίου 2020. Διαθέσιμο στο: https://www.aftoleksi.gr/2020/12/23/to-politi…
• Ρος, Κριστίν (Christine Ross) (2020). Κοινοτική Πολυτέλεια στην Κομμούνα του Παρισιού. Αυτολεξεί, 29 Μαΐου 2020. Διαθέσιμο στο: https://www.aftoleksi.gr/2020/05/29/koinotiki…

Βιβλία:

• Λεοντίδου, Λίλα (2007). Αγεώγραφη χώρα: Ελληνικά είδωλα στους επιστημολογικούς αναστοχασμούς της ευρωπαϊκής γεωγραφίας. Αθήνα: Πρόπυργος. – ΣΕΛΙΔΕΣ: 113-191
• Λεφέβρ, Ανρί (Henri Lefebvre) (2007). Δικαίωμα στην πόλη: Χώρος και πολιτική. Αθήνα: Κουκκίδα. – ΣΕΛΙΔΕΣ: 1-42, 63-67, 87-90, 127-145, 241-249
• Χάρβεϊ, Ντέιβιντ (David Harvey) (2013). Εξεγερμένες πόλεις: Από το “Δικαίωμα στην Πόλη” στην Επανάσταση της Πόλης. Αθήνα: ΚΨΜ. – ΣΕΛΙΔΕΣ: 37-72, 137-170
• Μπουκτσήν, Μάρρεϋ (Murray Bookchin) (2020). Τα όρια της πόλης: Η διαλεκτική της ιστορικής ανάπτυξης των πόλεων. Αθήνα: Ελεύθερος Τύπος. – ΣΕΛΙΔΕΣ: 9, 26, 37-38, 42-70, 75-77, 86-87, 92-93

〉〉 Μαζεμένα τα παραπάνω αποσπάσματα βιβλίων προς ανάγνωση ΕΔΩ:
https://aftenergeia.gr/wp-content/uploads/2025/10/politiko-kafeneio.pdf

Πρόσθετη βιβλιογραφία:

Μπουσδέκη, Μαρία (2023). Gentrification και εκτοπισμός: Μια μελέτη και μερικές σκέψεις για το τι συμβαίνει στις γειτονιές μας. Αθήνα: Τύπος Δυσηνιός.
Σταυρίδης, Σταύρος (2019). Κοινός χώρος: Η πόλη ως τόπος των κοινών. Αθήνα: Novus Angelus.

Σας περιμένουμε!

“Αυτενέργεια” – για την αυτονομία και την άμεση δημοκρατία

The post Πολιτικά Καφενεία – 1η Συνάντηση: “Gentrification έναντι Κοινοτικής Πολυτέλειας” first appeared on Aυτολεξεί.