Denys Gorbach: Αυτός ο χειμώνας σηματοδοτεί την 15η επέτειο της αλυσίδας εξεγέρσεων που είναι γνωστή ως Αραβική Άνοιξη. Κοιτάζοντας πίσω σήμερα, πώς άλλαξε τις πολιτικοοικονομικές συνθήκες στην περιοχή;

Adam Hanieh: Το πρώτο πράγμα που θα έλεγα είναι ότι κανένας από τους βασικούς λόγους που προκάλεσαν αυτές τις εξεγέρσεις δεν έχει αντιμετωπιστεί, με την έννοια της ακραίας πόλωσης του πλούτου και της αυταρχικής φύσης των κρατών σε όλη την περιοχή. Αντίθετα, αυτό που έχουμε δει είναι μια έκρηξη πολέμων και κρίσεων σε μέρη όπως, προφανώς, η Παλαιστίνη, αλλά και στον Λίβανο, τη Συρία, τη Λιβύη, την Υεμένη και το Σουδάν.

Η περιοχή αποτελεί πλέον τη μεγαλύτερη περιοχή αναγκαστικού εκτοπισμού στον κόσμο: ένας στους τρεις εκτοπισμένους παγκοσμίως βρίσκεται πλέον σε μόλις τέσσερις χώρες της Μέσης Ανατολής.

Ένα άλλο πράγμα που έχει γίνει εμφανές τα τελευταία 15 χρόνια είναι η σημασία των μοναρχιών του Κόλπου στην πολιτική οικονομία της ευρύτερης περιοχής. Με την κατάρρευση του περιφερειακού συστήματος μετά το 2011, είδαμε μια προσπάθεια από τα κράτη του Κόλπου να επαναφέρουν τα πράγματα σε τάξη προς το συμφέρον τους, υποστηρίζοντας διάφορες νέες κυβερνήσεις, πολιτικά κινήματα ή ένοπλες δυνάμεις. Παράλληλα με αυτή την προσπάθεια από τα κράτη του Κόλπου σε πολιτικό επίπεδο να διεκδικήσουν την εξουσία τους, βλέπουμε επίσης οικονομικά το κεφάλαιο του Κόλπου βαθιά ενσωματωμένο στις ταξικές και κρατικές δομές των γειτονικών κρατών στην περιοχή – μέσω της ιδιοκτησίας της βιομηχανίας, των τραπεζών, των υποδομών, ιδίως των λιμενικών υποδομών. Αν χαρτογραφήσετε αυτές τις δομές ιδιοκτησίας, μπορείτε πραγματικά να δείτε τη βαθιά θέση του Κόλπου στην ευρύτερη περιφερειακή πολιτική οικονομία. Και η άλλη όψη αυτού είναι η προσπάθεια προώθησης της βαθύτερης ομαλοποίησης μεταξύ του Ισραήλ και των κρατών του Κόλπου, η οποία έχει επιταχυνθεί, όχι αποδυναμωθεί, μετά το 2023.

Simon Pirani: Χωρίς να ζωγραφίζουμε την κατάσταση στο Ιράν με ροζ χρώματα, έχουμε δει ένα μεγαλειώδες κοινωνικό κίνημα εκεί, ακόμη και έπειτα από δεκαετίες καταστολής. Τι σκέφτονται οι ελίτ στο Μπαχρέιν ή στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ή στη Σαουδική Αραβία; Μπορεί να τους αρέσει όταν αυτό συμβαίνει στην άλλη πλευρά γεωπολιτικά, αλλά νομίζω ότι αποτελεί και μια απειλή από όλες τις απόψεις, επειδή δεν το ελέγχουν.

Adam Hanieh: Τα τελευταία δέκα χρόνια, έχουμε δει αρκετά κύματα εξεγέρσεων από φοιτητές, από εργαζόμενους, κυρίως από γυναίκες, και κάθε κύμα καταστάλθηκε πολύ βίαια από το ιρανικό καθεστώς. Και γι’ αυτό, όπως έχω ήδη πει, δεν νομίζω πως υπάρχει κάποια αξιοπιστία σε αυτόν τον ισχυρισμό ότι οι Παχλεβί θα επιστρέψουν στο Ιράν με αμερικανικά τανκς και θα αναλάβουν τον έλεγχο. Δεν νομίζω ότι η μοναρχία των Παχλεβί έχει κάποια πραγματική λαϊκή βάση στο Ιράν. Είναι πολύ δύσκολο να το “διαβάσει” κανείς αυτή τη στιγμή, αλλά η πιο πιθανή πρόθεση των Αμερικανών υπευθύνων χάραξης πολιτικής είναι να κάνουν αυτό που έκαναν στη Βενεζουέλα: να φέρουν κάποιο άλλο στοιχείο εντός του καθεστώτος ή μία άλλης φατρίας για να προσπαθήσει να αναλάβει τον έλεγχο. Αλλά και πάλι, είναι πολύ δύσκολο να προβλεφθεί, δεν θα ήθελα να πω ότι αυτό θα συμβεί με καμία βεβαιότητα.

Denys Gorbach: Από τότε που αναφέρατε τη Βενεζουέλα, έχουν γίνει πολλές συζητήσεις, μερικές φορές ίσως λίγο παραπλανητικές, σχετικά με τα κίνητρα για το πετρέλαιο πίσω από τα πάντα – συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του Τραμπ, ο οποίος απαγάγει τον Μαδούρο και εξηγεί ότι, ναι, θέλουμε το πετρέλαιό τους. Και μετά οι πετρελαϊκές εταιρείες στις ΗΠΑ φάνηκαν να λένε ότι δεν ενδιαφέρονται καθόλου για αυτό. Πώς, λοιπόν, εντάσσεται πραγματικά το πετρέλαιο σε αυτές τις πρόσφατες συγκρούσεις;

Adam Hanieh: Ναι, υπάρχουν πολλοί παραλληλισμοί εδώ με την κατάσταση στη Μέση Ανατολή. Και είναι απολύτως σωστό ότι δεν υπήρξε σοβαρή προσπάθεια από τους Αμερικανούς να κατασχέσουν άμεσα το πετρέλαιο της Βενεζουέλας. Το είδατε αυτό ξεκάθαρα στη στάση των μεγάλων δυτικών πετρελαϊκών εταιρειών. Νομίζω ότι η πραγματική κινητήρια δύναμη αυτής της αμερικανικής παρέμβασης στη Βενεζουέλα δηλώθηκε πολύ ρητά από τους Αμερικανούς πολιτικούς: το δυτικό ημισφαίριο είναι δικό μας. Καμία άλλη δύναμη δεν θα έπρεπε να είναι εδώ. Είναι μια προσπάθεια να επιβληθεί η αμερικανική υπεροχή στη Λατινική Αμερική, σε μια στιγμή που πολλές χώρες έχουν απομακρυνθεί από την αμερικανική τροχιά προς στενότερες σχέσεις με την Κίνα και άλλα κράτη. Αυτή είναι η κύρια κινητήρια δύναμη. 

Όσον αφορά το πετρέλαιο, επανερχόμαστε σε αυτό που είπα νωρίτερα: είναι πολύ σημαντικό να εξετάσουμε τις δυνατότητες διύλισης, τον έλεγχο των οδών μεταφοράς και ούτω καθεξής. Η ικανότητα διύλισης της Βενεζουέλας καταστράφηκε ολοσχερώς λόγω των αμερικανικών κυρώσεων τα τελευταία 10 χρόνια περίπου. Κι αν θέλουμε να εξετάσουμε το θέμα του αργού πετρελαίου, τα βασικά υπόγεια αποθέματα αργού πετρελαίου για τις μεγάλες δυτικές πετρελαϊκές εταιρείες, όπως η ExxonMobil, βρίσκονται στη Γουιάνα, που γειτονεύει με τη Βενεζουέλα. Αυτή θεωρούν ότι θα είναι η κύρια βάση αποθεμάτων τους στην παραγωγή την επόμενη δεκαετία. Είναι πολύ ακριβό να προσπαθήσει κανείς να επιστρέψει στη Βενεζουέλα – ορισμένες εκτιμήσεις τοποθετούν τα απαιτούμενα κεφάλαια σε πάνω από 100 δισεκατομμύρια δολάρια και πολλές δεκαετίες επενδύσεων. Οπότε, ναι, το πετρέλαιο είναι προφανώς το κλειδί για όλα αυτά, αλλά δεν πρόκειται για την άμεση κατάσχεση και την ιδιοκτησία των αποθεμάτων πετρελαίου στην πηγή στη Βενεζουέλα.

Denys Gorbach: Από το 2008, συζητάμε για το φάντασμα της «κορύφωσης της παραγωγής πετρελαίου». Στην αρχή της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022, ορισμένοι συγγραφείς την ανέλυσαν ως την τελευταία ευκαιρία της Ρωσίας του Πούτιν να αξιοποιήσει τους υδρογονάνθρακες ως γεωπολιτικό εργαλείο, προτού χάσουν τη σημασία τους λόγω της πράσινης μετάβασης. Έχουμε πραγματικά περάσει τώρα το σημείο όπου τα ενεργειακά σημεία συμφόρησης θα μπορούσαν να μετατραπούν σε όπλα;

Adam Hanieh: Η σύντομη απάντησή μου είναι όχι, δεν νομίζω. Ο πρόσφατος πόλεμος στο Ιράν καταδεικνύει τη συνεχιζόμενη σημασία του πετρελαίου, των οδών μεταφοράς και της ευρύτερης παγκόσμιας πετρελαϊκής βιομηχανίας. Και σίγουρα, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, η απότομη αύξηση της τιμής του πετρελαίου προσφέρει ένα απροσδόκητο όφελος στον Πούτιν όσον αφορά τις πωλήσεις ρωσικού πετρελαίου.

Αλλά το μεγαλύτερο ερώτημα είναι η λεγόμενη πράσινη μετάβαση. Αν κοιτάξετε τα στατιστικά στοιχεία, όλες οι ενεργειακές μεταβάσεις υπό τον καπιταλισμό είναι αθροιστικές. Δεν αποτελούν αντικατάσταση. Δεν είναι ότι, όταν το πετρέλαιο αναδείχθηκε ως το κορυφαίο ορυκτό καύσιμο στα μέσα του 20ού αιώνα, η παραγωγή και η κατανάλωση άνθρακα μειώθηκε. Στην πραγματικότητα συνέχισε να αυξάνεται. Η περσινή κατανάλωση άνθρακα, φυσικού αερίου και πετρελαίου ήταν η μεγαλύτερη στην ιστορία. Άλλες εναλλακτικές πηγές ενέργειας προστίθενται στο υπόστρωμα των ορυκτών καυσίμων. Και αυτό συμβαίνει με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Υπάρχει σίγουρα μια επέκταση της ηλιακής και της αιολικής ενέργειας, αλλά αυτές προστίθενται στα ορυκτά καύσιμα. Και παρ’ όλο που μπορεί κάλλιστα να υπάρξει μια σχετική μείωση στο μερίδιο των ορυκτών καυσίμων στο ενεργειακό μείγμα, αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει απόλυτη πτώση στην κατανάλωση ενέργειας που παράγεται από ορυκτά καύσιμα. Και, φυσικά, αυτό που έχει σημασία για το κλίμα είναι η απόλυτη κατανάλωση και παραγωγή ορυκτών καυσίμων.

Για να το επαναφέρουμε στα κράτη του Κόλπου: Όλα προβλέπουν να αυξήσουν την παραγωγή πετρελαίου και ιδιαίτερα φυσικού αερίου τα επόμενα 10 χρόνια περίπου. Ο Σαουδάραβας υπουργός πετρελαίου δήλωσε πριν από μερικά χρόνια ότι «κάθε μόριο υδρογονανθράκων θα βγει». Ωστόσο, ταυτόχρονα, επιταχύνουν επίσης την ηλιακή και αιολική δυναμική στον Κόλπο. Στην πραγματικότητα, η Μέση Ανατολή είναι η ταχύτερα αναπτυσσόμενη περιοχή για ανανεώσιμη δυναμική στον κόσμο εκτός της Κίνας. Και αυτό οφείλεται κυρίως στις μοναρχίες του Κόλπου. Και το κάνουν αυτό επειδή θέλουν να απελευθερώσουν περισσότερο πετρέλαιο και φυσικό αέριο για εξαγωγή, αντί να το καίνε στη χώρα τους για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Είναι πιο επικερδές να εξάγουν αυτούς τους υδρογονάνθρακες παρά να τους καίνε για ηλεκτρική ενέργεια στη χώρα τους, όπως κάνουν σήμερα. Έτσι, δεν υπάρχει αντίφαση μεταξύ της επέκτασης των ορυκτών καυσίμων και της επέκτασης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Στην πραγματικότητα, στον καπιταλισμό, και οι δύο στηρίζουν η μία την άλλη.

Simon Pirani: Επιστρέφοντας στο θέμα των σημείων συμφόρησης: δεν αφορούν τη συνολική προσφορά και ζήτηση. Αφορούν συγκεκριμένους τύπους συγκεκριμένων ενεργειακών φορέων σε συγκεκριμένες περιοχές. Και η πολύ ραγδαία αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου την τελευταία εβδομάδα, σε αντίθεση με την όχι και τόσο δραματική αύξηση των τιμών του πετρελαίου, είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, λόγω του πραγματικά σημαντικού ρόλου του Κατάρ: οι ευρωπαϊκές δυνάμεις προσπαθούν να δείξουν ότι δεν εξαρτώνται από το ρωσικό φυσικό αέριο (αν και κάποιος μπορεί να είναι κυνικός σχετικά με το τι σημαίνει αυτό με την εισαγωγή ρωσικού LNG στην Ευρώπη), αλλά μερικά drones πετούν στο Κατάρ και η τιμή εκτοξεύεται.

Adam Hanieh: Νομίζω ότι αυτό είναι αλήθεια. Και πάλι, υποδεικνύει την ανάγκη να σκεφτούμε αυτές τις πηγές ενέργειας σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας, αλλά και παγκοσμίως. Πού διυλίζονται, υποβάλλονται σε επεξεργασία, μεταφέρονται σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο; Νομίζω ότι έχουμε την τάση να αναζητούμε μια γρήγορη λύση όσον αφορά τη στρατηγική σκέψη για να εντοπίσουμε τα λεγόμενα “σημεία στραγγαλισμού”. Και νομίζω ότι έχετε δίκιο: αυτά τα πράγματα συχνά παρουσιάζονται πολύ απλοϊκά, χρειάζεται μεγαλύτερη χαρτογράφηση – επίσης, για το πώς διαμορφώνονται οι τιμές. Υπάρχουν πολλές παρανοήσεις, για παράδειγμα, σχετικά με το πετρέλαιο, ότι η τιμή έχει απλώς να κάνει με την προσφορά και τη ζήτηση. Η τιμή του πετρελαίου καθορίζεται στις χρηματοπιστωτικές αγορές και έχει να κάνει πολύ με την κερδοσκοπία των παικτών σε αυτές τις χρηματοπιστωτικές αγορές σχετικά με τις μελλοντικές συνθήκες των τιμών. Αυτό θα μπορούσε κάλλιστα να συνδέεται με την προσφορά και τη ζήτηση ή την κερδοσκοπία για γεωπολιτικές συγκρούσεις, αλλά δεν μπορεί να περιοριστεί σε αυτό. 

Simon Pirani: Αυτό σχετίζεται με το ζήτημα των τιμών λιανικής πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Το 2022 ήταν ένα μεγάλο μάθημα, καθώς καθορίζονται από κάθε είδους παράγοντες. Ο πόλεμος στην Ουκρανία χρησιμοποιήθηκε ως κάλυψη για μια φανταστική ποσότητα κερδοσκοπίας, ιδίως από τις εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας. Είναι ένα πολιτικό ζήτημα, το οποίο βρίσκεται ακριβώς μπροστά μας. Επειδή επηρεάζει την εργατική τάξη στην Ευρώπη, ιδίως όσον αφορά τον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Adam Hanieh: Επίσης, στο Ηνωμένο Βασίλειο: οι ίδιες συζητήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη αυτή τη στιγμή σχετικά με τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Denys Gorbach: Στο βιβλίο σας υποστηρίζετε ότι οι πετρελαϊκές εταιρείες έχουν απομακρυνθεί από την άρνηση της επιστήμης του κλίματος και έχουν διαμορφώσει μια στρατηγική για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, βασισμένη σε ψευδείς λύσεις όπως τα ηλεκτρικά οχήματα, το υδρογόνο, η βιοενέργεια και, κυρίως, η δέσμευση άνθρακα. Πού οδηγεί αυτό και πώς μπορεί να αμφισβητηθεί;

Adam Hanieh: Οι στρατηγικές που προτείνουν οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες, είτε πρόκειται για τις δυτικές πετρελαϊκές εταιρείες είτε για εθνικές πετρελαϊκές εταιρείες, όπως η Saudi Aramco στον Κόλπο, δεν αφορούν την αντιμετώπιση της κλιματικής έκτακτης ανάγκης, αλλά στην πραγματικότητα την αύξηση της επέκτασης της παραγωγής και κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων. Τα κύρια στοιχεία αυτών των στρατηγικών, όπως η δέσμευση άνθρακα, η εστίαση στα ηλεκτρικά οχήματα (EV), η εστίαση στο υδρογόνο – το οποίο πολλοί υποστηρίζουν ότι είναι ένας Δούρειος Ίππος για την επέκταση του φυσικού αερίου – είναι τεχνικές λύσεις, που δεν αντιμετωπίζουν τα θεμελιώδη προβλήματα του πώς το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο συνδέονται με τον καπιταλισμό και την καπιταλιστική επέκταση. Είναι ένας τρόπος εκτροπής και εμφάνισης ότι αντιμετωπίζουμε το πρόβλημα, αλλά όχι στην πραγματικότητα. […]

Denys Gorbach: Πώς θα πρέπει τα πολιτικά κινήματα τα οποία συμμεριζόμαστε να χτίσουν τη μελλοντική ενεργειακή τους στρατηγική; Πώς θα μπορούσε να μοιάζει η στάση ενός προοδευτικού καθεστώτος απέναντι στα ορυκτά καύσιμα;

Η επιδεινούμενη κλιματική κρίση σημαίνει ότι πρέπει να θέσουμε επί τάπητος το ζήτημα του κλίματος και την επείγουσα ανάγκη να απομακρυνθούμε από τα ορυκτά καύσιμα. Η Μέση Ανατολή είναι απολύτως καθοριστική σε αυτό, επειδή βρίσκεται στο επίκεντρο της παγκόσμιας βιομηχανίας πετρελαίου και φυσικού αερίου, ιδίως σε σχέση με τις παγκόσμιες εξαγωγές. Η πολιτική της περιοχής -από την Παλαιστίνη μέχρι το Ιράν- δεν μπορεί να γίνει κατανοητή ξεχωριστά από αυτόν τον ρόλο της Μέσης Ανατολής στο παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα. Είναι επιτακτική ανάγκη να τονίζουμε συνεχώς το εξής: η υποστήριξη και ο αγώνας για οικονομική και πολιτική απελευθέρωση και δικαιοσύνη στην περιοχή είναι, στην ουσία, επίσης ένα ζήτημα που αφορά το κλίμα.

The post Η δικαιοσύνη για τη Μέση Ανατολή αφορά επίσης το κλίμα first appeared on Aυτολεξεί.

Ο πόλεμος που διεξάγουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ στη Μέση Ανατολή δεν στρέφεται αποκλειστικά κατά του Ιράν. Εκτός από την κατοχή ολόκληρης της Παλαιστίνης, καθώς και των Υψιπέδων του Γκολάν και άλλων περιοχών της Συρίας, τα ισραηλινά στρατεύματα κατέχουν επί του παρόντος περιοχές του Λιβάνου, ενώ οι ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές πλήττουν τη χώρα από ψηλά. Τουλάχιστον 800.000 άνθρωποι έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους στον Λίβανο από τις αρχές Μαρτίου. Αν αφεθεί ανεξέλεγκτη, η ισραηλινή κυβέρνηση θα μετατρέψει τον Λίβανο σε ακατοίκητο ερείπιο, όπως ακριβώς έκανε και με τη Γάζα.

Για να κατανοήσουμε τις συνέπειες για τους ανθρώπους στον Λίβανο, επικοινωνήσαμε με τον Elia Ayoub, ο οποίος μας μίλησε παλαιότερα για την εξέγερση που έλαβε χώρα στον Λίβανο τον Οκτώβριο του 2019 ενάντια στη σεκταριστική διακυβέρνηση των πολέμαρχων ολιγαρχών. Πώς πρέπει να κατανοήσουμε τον τελευταίο γύρο εχθροπραξιών στο πλαίσιο των τελευταίων δεκαετιών; Πώς διαμορφώνει αυτή η επίθεση τις προοπτικές για τα λιβανέζικα κινήματα απελευθέρωσης;

Ο Elia Ayoub είναι αντιεξουσιαστής ιστορικός και ερευνητής από τον Λίβανο. Παρουσιάζει το podcast The Fire These Times, διαχειρίζεται το ενημερωτικό δελτίο Hauntologies και διοργανώνει διαδικτυακά μαθήματα για τη σύγχρονη ιστορία του Λιβάνου. Μπορείτε να κάνετε δωρεά για να υποστηρίξετε τους εκτοπισμένους από τις ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο εδώ. 

Πώς επηρέασαν οι ισραηλινές πολιτικές τη ζωή σας και τις ζωές των γύρω σας καθώς μεγαλώνατε στον Λίβανο;

Θα έπρεπε να γυρίσω δεκαετίες πίσω για να δώσω μια πλήρη εικόνα. Το Ισραήλ βομβαρδίζει τον Λίβανο για μεγάλο μέρος των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών, ακόμη και αν περιοριστούμε στο να ξεκινήσουμε το 1982. Κατείχε στρατιωτικά τον νότιο Λίβανο μέχρι το 2000 και στη συνέχεια βομβάρδισε ξανά τον Λίβανο το 2006. Τότε ανέπτυξε το διαβόητο στρατιωτικό δόγμα  Dahieh –που ονομάστηκε έτσι από τα νότια προάστια της Βηρυτού (η Νταχίχ σημαίνει «προάστιο» στα αραβικά)– το οποίο απαιτεί ρητά δυσανάλογο βομβαρδισμό περιοχών πολιτών για να ασκήσουν πίεση στη Χεζμπολάχ. Βομβάρδισαν ξανά τον Λίβανο το 2023 και ιδιαίτερα το 2024. Στη συνέχεια υπέγραψαν «εκεχειρία» με τη Χεζμπολάχ, την οποία έχουν παραβιάσει τουλάχιστον 10.000 φορές από τότε, σύμφωνα με τον ΟΗΕ.

Και τώρα βομβαρδίζουν ξανά.

Το Ισραήλ παραβιάζει το διεθνές δίκαιο ως ζήτημα κρατικής πολιτικής. Ήμουν 15 ετών κατά τη διάρκεια του πολέμου του 2006. Θυμάμαι να παρακολουθώ ισραηλινά αεροσκάφη να ρίχνουν τη μία βόμβα μετά την άλλη πάνω από τη Νταχίχ. Στενοί φίλοι που κατάγονται από τον Νότο, τη Νταχίχ και την κοιλάδα Μπεκάα έχουν βιώσει θάνατο, εκτοπισμό και τραύμα πολλές φορές. Σχεδόν όλοι στον Λίβανο έχουν γίνει μάρτυρες ισραηλινών βομβαρδισμών, ανεξάρτητα από την ηλικία τους. Αν έχετε ζήσει στον Λίβανο για αρκετό χρονικό διάστημα, έχετε βιώσει την κρατική βία του Ισραήλ.

Μιλάμε για εκατομμύρια ανθρώπους από όλα τα κοινωνικά στρώματα, από όλες τις πολιτικές πεποιθήσεις – τα παιδιά, οι γονείς και οι παππούδες τους. Για παράδειγμα, η 89χρονη γιαγιά μου, η οποία διέφυγε από τη Νάκμπα το 1948 ως παιδί, δεν έχει περάσει ποτέ περισσότερο από μερικά χρόνια κάθε φορά, σε σχεδόν έναν αιώνα ζωής, χωρίς να επηρεαστεί άμεσα ή έμμεσα από τη βία του ισραηλινού κράτους. Αυτά είναι όλα όσα γνωρίζουμε για τους Ισραηλινούς. Υπάρχει μια ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι είναι ανίκανοι να υπάρξουν ως πολιτική κουλτούρα δίχως πόλεμο.

Αυτό απουσιάζει εντελώς από το μεγαλύτερο μέρος της κάλυψης των γεγονότων που έχω δει, η οποία περιορίζεται σε απάνθρωπες γεωπολιτικές αφαιρέσεις. Αυτό που συμβαίνει αυτή τη στιγμή δεν αφορά μόνο τη Χεζμπολάχ (η οποία είναι ήδη αντιδημοφιλής στον Λίβανο) που σύρει τη χώρα σε ξένους πολέμους. Αν επρόκειτο απλώς για τη Χεζμπολάχ, το Ισραήλ δεν θα έκανε εθνοκάθαρση ολόκληρων χωριών με δυναμίτη. Το Ισραήλ δεν θα ψέκαζε με ζιζανιοκτόνα μεγάλες εκτάσεις του Λιβάνου και της Συρίας για να σκοτώσει καλλιέργειες και άγρια ​​ζωή, προκειμένου να καταστήσει τη γη άχρηστη για γεωργία. Οι Ισραηλινοί πολιτικοί δεν θα απειλούσαν συστηματικά να βομβαρδίσουν τον Λίβανο γυρνώντας τον πίσω στους σκοτεινούς αιώνες, ή να απειλήσουν να μετατρέψουν την Νταχίχ σε Γάζα, ή να χαρακτηρίσουν όλους τους Λιβανέζους Σιίτες –περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού– ως εχθρικό πληθυσμό.

Η Χεζμπολάχ, ένα βαθιά αντιδραστικό κόμμα στο οποίο αντιτίθεμαι εδώ και καιρό –το λέω αυτό απλώς για να αποφύγω τη σύγχυση– δεν θα είχε υπάρξει ποτέ εξαρχής αν δεν υπήρχε η ισραηλινή κατοχή του νότιου Λιβάνου. Δεν θα υπήρχε κανένας λόγος ύπαρξης μιας ομάδας που αυτοαποκαλείται Ισλαμική Αντίσταση αν δεν ήταν απαραίτητο να αντισταθεί σε έναν τόσο βάναυσο ξένο κατακτητή.

Και τώρα, τις τελευταίες ημέρες, το Ισραήλ διέταξε την αναγκαστική εκκένωση –ουσιαστικά, την εθνοκάθαρση– ολόκληρου του νότιου Λιβάνου, της Νταχίχ και τμημάτων της Μπεκάα. Η ιστορία επαναλαμβάνεται, μόνο που τώρα τα όπλα μαζικής καταστροφής που κατέχει η ισραηλινή κυβέρνηση είναι ακόμη πιο θανατηφόρα από πριν.

Πώς έχουν αλλάξει οι ισραηλινές πολιτικές και ενέργειες απέναντι στον Λίβανο και την περιοχή στο σύνολό της την τελευταία δεκαετία;

Ένα είδος αδιεξόδου επικράτησε για το μεγαλύτερο μέρος της περιόδου μετά το 2006, με κλιμακώσεις κατά καιρούς. Οι Ισραηλινοί ήταν απασχολημένοι με τους βομβαρδισμούς της Γάζας από το 2008 και μετά, ειδικά το 2014, και η Χεζμπολάχ ασχολούνταν με την υπεράσπιση του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι Ισραηλινοί πολιτικοί δεν έχασαν ποτέ την ευκαιρία να λένε στον Λίβανο ότι μπορούν να μας καταστρέψουν όποτε θέλουν – και ότι σκοπεύουν να το κάνουν.

Ό,τι κι αν έκανε το Ισραήλ στη Γάζα, ξέραμε ότι ήθελε να κάνει το ίδιο και στον Λίβανο. Δεν χρειαζόταν κάποια ιδιοφυΐα για να το συμπεράνει κανείς αυτό. Οι Ισραηλινοί μάς τα λένε αυτά ευθέως.

Αυτό που έχει αλλάξει είναι ότι η ισραηλινή πολιτική έχει γίνει ακόμη πιο ξεκάθαρα γενοκτονική από πριν. Οι επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου παρείχαν σε μια ήδη γενοκτονική πολιτική κουλτούρα τη δικαιολόγηση που χρειαζόταν. Όλοι έχουμε δει τα αποτελέσματα.

Από λιβανέζικης άποψης, το να βλέπουν το Ισραήλ να γίνεται ολοένα και πιο βίαιο έκανε πολλούς ανθρώπους να συμπεράνουν ότι, μόλις «τελειώσουν» με τη Γάζα, θα στραφούν στον Λίβανο.

Οι επανειλημμένες ισραηλινές εισβολές και αεροπορικές επιδρομές έχουν δημιουργήσει μαζικούς εκτοπισμούς εντός του Λιβάνου. Πώς έχουν οργανωθεί οι Λιβανέζοι σε αυτές τις χαοτικές στιγμές; Ποιες ομάδες ή κινήματα έχουν βοηθήσει τους ανθρώπους να ξεφύγουν από τον πόλεμο;

Θα πρέπει να θυμόμαστε ότι αυτός ο τελευταίος γύρος μαζικού εκτοπισμού έρχεται έπειτα από έναν παρόμοιο το 2024 που επηρέασε κυρίως τις ίδιες περιοχές. Υπάρχουν καθιερωμένες διαδρομές για όσους έχουν διασυνδέσεις ώστε να μείνουν σε φίλους ή συγγενείς, για όσους έχουν τα μέσα να νοικιάσουν ένα σπίτι και ούτω καθεξής.

Όσο για εκείνους που δεν έχουν αυτά τα μέσα, είναι αυτοί που έχουν πληγεί περισσότερο. Πολλοί κοιμούνται στους δρόμους. Συχνά βλέπουμε γειτονικά χωριά που δεν έχουν πληγεί τόσο πολύ να στεγάζουν όσους προσπαθούν να ξεφύγουν, τουλάχιστον προσωρινά, ενώ οι άνθρωποι κατευθύνονται προς τον προορισμό τους – αν έχουν κάποιον κατά νου. Οι άνθρωποι προσαρμόζονται σε μια εξελισσόμενη κατάσταση σε καθημερινή βάση. Κάποιοι συγκεντρώνουν χρήματα μόνοι τους ή ως μέλη ομάδων, άλλοι προσφέρουν εθελοντικά τις υπηρεσίες τους σε συσσίτια.

Ωστόσο, είναι αδύνατο να «ξεφύγει κανείς από τον πόλεμο», καθώς οι συνέπειες γίνονται αισθητές σε όλη τη χώρα.

Το 2019, υπήρξε μια έκρηξη κοινωνικής κινηματικής δραστηριότητας στον Λίβανο, που έφερε κοντά ανθρώπους πέρα ​​από θρησκευτικές γραμμές για να απορρίψουν την κυριαρχία των ολιγαρχών πολέμαρχων. Τι απέγινε εκείνη η εποχή των πιθανοτήτων;

Έγραψα γι’ αυτό στο CrimethInc εκείνη την εποχή.

Η στιγμή του 2019 ήταν η μεγαλύτερη εξέγερση που είχε δει ποτέ αυτή η χώρα. Ήταν δυνατή μόνο χάρη σε χρόνια οργάνωσης και διαμαρτυριών, χρόνια κυβερνητικής διαφθοράς και -ιδιαίτερα σημαντική για αυτή τη συζήτηση- μιας αρκετά μεγάλης χρονικής περιόδου χωρίς να βομβαρδιστεί ο Λίβανος. Δεν θα μπορούσαμε να βγούμε στους δρόμους αν οι Ισραηλινοί βομβάρδιζαν αυτούς τους δρόμους και τα σπίτια μας – κάτι που συμβαίνει τώρα, για άλλη μια φορά.

Αυτό δείχνει πόσο καλά έχει φερθεί το Ισραήλ στο σεχταριστικό καθεστώς του Λιβάνου.

Οι ορίζοντες που άνοιξαν το 2019 έκλεισαν λίγο αργότερα από έναν συνδυασμό παραγόντων: καταστολή (συμπεριλαμβανομένης της Χεζμπολάχ), οικονομική κρίση, πανδημία COVID-19 και η έκρηξη της 4ης Αυγούστου 2020 στο λιμάνι της Βηρυτού. Για τα περισσότερα χρόνια από τότε, οι περισσότεροι άνθρωποι απλώς προσπαθούν να επιβιώσουν, με πολλούς ανθρώπους να εργάζονται πάνω σε θέματα αλληλοβοήθειας, συσσιτίων και άλλων μορφών οικοδόμησης κοινοτήτων. Θα μπορούσαμε εύλογα να αποδώσουμε την εμφάνιση αυτών των προσπαθειών σε εκείνους τους λίγους μήνες στα τέλη του 2019 και στις αρχές του 2020 που έδειξαν στους ανθρώπους –ιδίως στη γενιά που μεγάλωσε μετά τους πολέμους του Λιβάνου του 1975-1990– το τι είναι δυνατό να κάνουμε όταν ενωνόμαστε και οργανωνόμαστε.

Εκεί πήγε η εποχή των δυνατοτήτων. Αλλά νομίζω ότι δεν έχουμε δει ακόμα το τέλος αυτών των δυνατοτήτων.

Πώς κατανοείτε τη σχέση μεταξύ της κυβέρνησης Νετανιάχου και της κυβέρνησης Τραμπ σήμερα; Ποια καθορίζει την πορεία των γεγονότων και προς ποιο σκοπό;

Γνωρίζουμε από Αμερικανούς αξιωματούχους, συμπεριλαμβανομένου του Μάρκο Ρούμπιο, ότι το Ισραήλ έκανε το κάλεσμα για επίθεση στο Ιράν και οι ΗΠΑ αποφάσισαν να συμμετάσχουν – επομένως, υπό αυτή την έννοια, η ισραηλινή κυβέρνηση είναι αυτή που κάνει το κάλεσμα. Είναι σουρεαλιστικό το γεγονός ότι η μικρότερη δύναμη κατάφερε να σύρει την πολύ μεγαλύτερη δύναμη σε αυτό, και ότι μια απόφαση που ελήφθη από έναν αρκετά μικρό αριθμό ανθρώπων στο Ισραήλ είχε τέτοιες συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία, για να μην αναφέρουμε τον συνεχιζόμενο αριθμό νεκρών και την περιβαλλοντική καταστροφή.

Οι Αμερικανοί δεν έχουν τελικό στόχο. Δεν έκαναν κανέναν απολύτως προγραμματισμό. Τώρα βλέπουμε τον Τραμπ να είναι δυσαρεστημένος με τον βομβαρδισμό των ιρανικών αποθηκών πετρελαίου από το Ισραήλ, πράγμα που σημαίνει ότι δεν συντονίστηκαν καν μεταξύ τους. Δεν είναι σαφές τι θέλουν οι Ισραηλινοί πέρα ​​από την εξάπλωση του χάους ως αυτοσκοπού. Είναι πιθανό να ήταν αρκετά αλαζόνες ώστε να πιστεύουν ότι θα μπορούσαν να επιβάλουν αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν μόνο μέσω αεροπορικών βομβαρδισμών, αλλά από όσο μπορώ να καταλάβω, είναι ευχαριστημένοι απλώς να καταστρέψουν όσο το δυνατόν περισσότερο Ιράν, για όσο μπορούν. Πρόκειται για ένα καθεστώς που έχει γλιτώσει την τιμωρία παρότι διεξάγει γενοκτονία μπροστά σε ολόκληρο τον κόσμο για πάνω από δύο χρόνια, οπότε πιστεύει σαφώς ότι μπορεί να ενεργεί ατιμώρητα επ’ αόριστον.

Υπάρχουν διαφορετικές ιδεολογίες και από την αμερικανική πλευρά. Ο χριστιανός εθνικιστής και σιωνιστής Pete Hegseth γιορτάζει την καταστροφή στο Ιράν ως μια νίκη από μόνη της. Όσο για τον Trump, είναι σαφώς εκτός εαυτού. Δεν περίμενε ότι τα πράγματα θα χειροτέρευαν τόσο γρήγορα. Πιθανότατα ήλπιζε σε ένα αποτέλεσμα όπως αυτό στη Βενεζουέλα, όπου ξεφορτώθηκε τον Μαδούρο αλλά διατήρησε το καθεστώς στη θέση του με την Delcy Rodríguez στην ηγεσία, αλλά υποταγμένη στη βούληση της κυβέρνησης των ΗΠΑ. Δεν μπορούν να το πετύχουν αυτό στο Ιράν – όχι μόνο επειδή το ιρανικό καθεστώς είναι πιο ισχυρό, αλλά και επειδή οι Ισραηλινοί έχουν τις δικές τους προτεραιότητες.

Αν οι Αμερικανοί ήταν πιο έξυπνοι, θα είχαν καταλάβει πλέον ότι το πρόβλημά τους είναι το Ισραήλ. Ακόμα κι αν ο στόχος τους ήταν απλώς να διατηρήσουν την υπεροχή των ΗΠΑ, η αμερικανική υποστήριξη προς το Ισραήλ ήταν μια καταστροφή. Έχουν καταστρέψει την ψευδαίσθηση της ασφάλειας στον Κόλπο μέσα σε λίγες μέρες, έχουν αποσταθεροποιήσει την παγκόσμια οικονομία και έχουν αποδείξει σε κάθε κυβέρνηση, μια για πάντα, ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν να είναι μία έμπιστη δύναμη. Όπως και να έχει αυτό το τέλος, θα δούμε έναν αναδιοργανωμένο κόσμο με μειωμένη επιρροή των ΗΠΑ.

Από όλες τις αντιδράσεις στην αμερικανική και ισραηλινή επιθετικότητα, όπως διαμορφώθηκαν από διαφορετικές πολιτικές δυνάμεις στον Λίβανο και σε όλη την γύρω περιοχή, ποια θα μπορούσε να υποδηλώνει έναν ορίζοντα απελευθέρωσης;

Στον Λίβανο, ομάδες όπως η Buzuruna Juzuruna, η οποία επικεντρώνεται στην επισιτιστική βιωσιμότητα και η Egna Legna, ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός που διευθύνεται από γυναίκες μετανάστριες από την Αιθιοπία και παρέχει στέγη, ασφάλεια τροφίμων και άλλα, αποτελούν παραδείγματα του τι είναι δυνατό στη χώρα πέρα ​​από το σεκταριστικό και εθνικιστικό status quo. Η Queer Mutual Aid Lebanon είναι ακόμη μια άλλη ομάδα, καθώς ο ορισμός τους για την queer κοινότητα στον Λίβανο δεν περιορίζεται μόνο σε Λιβανέζους queer.

Σε περιόδους πολέμου, ο «ανθρωπιστικός» λόγος μπορεί είτε να αναπαράγει υπάρχουσες δυναμικές εξουσίας —για παράδειγμα, αγνοώντας τις μετανάστριες οικιακές βοηθούς ή τις κουήρ Λιβανέζους— είτε να αποπολιτικοποιεί μια εγγενώς πολιτική κατάσταση —για παράδειγμα, οι αναφορές για το πώς επηρεάζονται οι μετανάστριες οικιακές βοηθοί χωρίς να αναφέρεται ότι το Ισραήλ βομβαρδίζει περιοχές αμάχων, αναγκάζοντας άπαντες να φύγουν. Ομάδες όπως αυτές που ανέφερα τα διαπερνούν όλα αυτά. Λειτουργούν με βάση τη λογική ότι οι άνθρωποι υποστηρίζουν τους ανθρώπους επειδή είναι άνθρωποι. Κι αυτή μπορεί να είναι μια πολύ ριζοσπαστική πράξη.

Οι στρατιωτικές επιθέσεις από ξένες δυνάμεις —ειδικά από ιμπεριαλιστικά έθνη— συχνά προκαλούν ένα έντονο πατριωτικό αίσθημα σε όσους τις βιώνουν. Πώς θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τα κινήματα για την απελευθέρωση αυτό το γεγονός;

Αυτό δεν συμβαίνει πραγματικά στον Λίβανο, επειδή η χώρα είναι ήδη διαλυμένη. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που κατηγορούν επίσης τη Χεζμπολάχ για την αντίδραση στη δολοφονία του Χαμενεΐ εκτοξεύοντας πυραύλους προς το Ισραήλ, επομένως εδώ δεν πρόκειται να δούμε μια κατάσταση «συσπείρωσης πίσω από τα στρατεύματα».

Ποια είναι τα πιο αποτελεσματικά πράγματα που μπορούν να κάνουν τα κοινωνικά κινήματα βάσης σε άλλα μέρη του κόσμου αυτή τη στιγμή για να υποστηρίξουν όσους υφίστανται αυτή τη βία;

Πάντα διστάζω με ερωτήματα σαν κι αυτό, μόνο και μόνο επειδή η «αποτελεσματικότητα» είναι ένα κριτήριο που περιλαμβάνει πάρα πολλούς διαφορετικούς παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη. Κατά γενικό κανόνα, θα έλεγα ότι η υιοθέτηση ενός αντιεξουσιαστικού πλαισίου είναι ένας καλός τρόπος για να αποφευχθεί η χειροτέρεψη των δεινών των ανθρώπων που ζουν υπό καθεστώτα όπως των Αγιατολάχ, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι αυτός ο πόλεμος δεν έχει καμία σχέση με την απελευθέρωση αυτών των ανθρώπων.

Πιστεύω, επίσης, ότι αυτή είναι μια κατάσταση κατά την οποία οι διασπορές και οι υποστηρικτές τους εκτός Ιράν, Λιβάνου και Παλαιστίνης μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο. Για παράδειγμα, υπάρχει πολύ λίγος χώρος στο Ιράν σήμερα για φιλοπαλαιστινιακό ακτιβισμό, επειδή το καθεστώς των Αγιατολάχ έχει εδώ και καιρό καιρό υιοθετήσει τον φιλοπαλαιστινιακό λόγο για τους δικούς του σκοπούς – οι οποίοι δεν έχουν καμία σχέση με την αποαποικιοποίηση της Παλαιστίνης και την προώθηση μιας αντισιωνιστικής λύσης που αντιμετωπίζει όλους ισότιμα ​​ανεξάρτητα από θρησκεία ή εθνότητα. Το Ιράν έχει ένα σύστημα που μπορεί εύλογα να περιγραφεί ως απαρτχάιντ φύλου. Ένα κράτος σαν αυτό δεν μπορεί να απελευθερώσει τους Παλαιστίνιους από το εθνο-ρατσιστικό απαρτχάιντ του Ισραήλ.

Όσοι από εμάς βρισκόμαστε στη διασπορά μπορούμε να συνδέσουμε τον αυταρχισμό του Ισραήλ με τον αυταρχισμό του Ιράν χωρίς να τα εξισώνουμε. Αυτό είναι κρίσιμο, επειδή πρέπει να αντιμετωπίζουμε με ευαισθησία την εμπειρία όσων θυματοποιούνται και από τα δύο καθεστώτα. Για έναν Παλαιστίνιο στη Γάζα, θα μπορούσε να ακούγεται προσβλητικό να πει ότι το Ιράν είναι τόσο κακό όσο το Ισραήλ, και αντιστρόφως για τα θύματα των Αγιατολάχ στο Ιράν. Η απουσία μιας τέτοιας απόχρωσης διευκολύνει όσους –συμπεριλαμβανομένων τμημάτων της ιρανικής διασποράς– προωθούν την ιδέα ότι το Ισραήλ θα απελευθερώσει το Ιράν.

Υπάρχει αντιαραβικός ρατσισμός μεταξύ της ιρανικής διασποράς, ο οποίος, ειρωνικά, έχει ομοιότητες με την καταστολή των μη περσικών ομάδων, όπως οι Άραβες και οι Κούρδοι Αχβάζ, από το καθεστώς των Αγιατολάχ. Πρόκειται για μια μορφή εθνοτικής υπεροχής που προσελκύει και έλκεται από τη σιωνιστική εθνοτική υπεροχή, με την οποία οι περισσότεροι αναγνώστες αυτής της πλατφόρμας είναι πιο εξοικειωμένοι.

Από την πλευρά της παλαιστινιακής διασποράς, θα μπορούσαν να γίνουν περισσότερα ώστε να αναγνωριστεί η βία του καθεστώτος των Αγιατολάχ και του λεγόμενου «άξονα αντίστασης», οι οποίοι έχουν σκοτώσει χιλιάδες και χιλιάδες ανθρώπους -συμπεριλαμβανομένων Παλαιστινίων Σύρων που αντιτάχθηκαν στον Άσαντ- ενώ προσποιούνται ότι είναι φιλοπαλαιστινικοί.

Τέτοιες συνδέσεις είναι πολύ πιο δύσκολο να δημιουργηθούν στην περιοχή μας, αλλά οι διασπορές με περισσότερα προνόμια μπορούν να βοηθήσουν στην οικοδόμηση αυτών των απεγνωσμένα απαραίτητων δεσμών.

Κι ενώ βρισκόμαστε σε αυτό το σημείο, θα πρέπει επίσης να οικοδομούμε δεσμούς με μέλη της εβραϊκής διασποράς που απορρίπτουν την σιωνιστική εθνοτική υπεροχή υπέρ της οικοδόμησης ενός κοινού μέλλοντος.

Ένα από τα πιο εξαντλητικά πράγματα σχετικά με φρικτές τραγωδίες σαν κι αυτή είναι ότι μας αναγκάζουν να επικεντρωθούμε στη μείωση της βλάβης αντί να χτίσουμε τον κόσμο των ονείρων μας. Αν δεν υπήρχαν οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, τι θα προτιμούσατε να σκέφτεστε, να κάνετε, να δημιουργείτε;

Θα ζούσα στο χωριό μου στον Λίβανο, σκεπτόμενος αν θα έπρεπε να πάω σε κάποια πιο αγροτική περιοχή όπου θα μπορούσα να εργαστώ και να χρησιμοποιήσω τη γη για να οικοδομήσω την επισιτιστική βιωσιμότητα και να προωθήσω την αλληλοβοήθεια από-τα-κάτω σε όλη τη χώρα και πέρα ​​από αυτήν.

Θα περνούσα περισσότερο χρόνο στο δάσος εκεί, μαθαίνοντας τις ντόπιες ονομασίες για τα ζώα και τα φυτά με το παιδί μου, το οποίο δεν έχει πάει ποτέ στον Λίβανο.

Εκτιμώ αυτήν την ερώτηση, επειδή μπορεί εύκολα να ξεχάσει κανείς το μέγεθος αυτού που μας λήστεψαν. Κάνω ό,τι καλύτερο μπορώ για να διατηρήσω την ελπίδα και να δημιουργήσω ρίζες όπου κι αν βρίσκομαι, αλλά πάντα θρηνώ για το τι έχουν κάνει στις ζωές μας οι πολυγενεακές μηχανές καταστροφής που είναι τα ισραηλινά και αμερικανικά κράτη. Όσο υπάρχει ένα αδίστακτο και υπερ-μιλιταριστικό σιωνιστικό κράτος στα νότια μας, είναι πολύ επικίνδυνο για μένα να ζήσω στον Λίβανο με το παιδί μου.

The post «Η Ιστορία Επαναλαμβάνεται»: Μια Λιβανέζικη Προσέγγιση στον Πόλεμο κατά της Παλαιστίνης, του Λιβάνου & του Ιράν first appeared on Aυτολεξεί.

Η είδηση ​​ότι ένα δημοτικό σχολείο θηλέων στο Μινάμπ είχε πληγεί στις 28 Φεβρουαρίου κατά τη διάρκεια των συνεχιζόμενων στρατιωτικών επιθέσεων ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν, έλαβε μικρή προσοχή στα δυτικά μίντια. Αυτό συνέβη παρά το γεγονός ότι οι τοπικές πηγές ανέφεραν δεκάδες παιδιά μεταξύ των νεκρών και των τραυματιών, τα περισσότερα από τα οποία ήταν μαθητές δημοτικού. Μέρες αργότερα, αναφέρθηκαν επίσης επιθέσεις κοντά σε ιατρικές εγκαταστάσεις στην Τεχεράνη.

Για τους ανθρώπους εντός του Ιράν, τα περιστατικά αποτελούν μέρος μιας αυξανόμενης αίσθησης ότι η ίδια η ζωή των πολιτών έχει γίνει στόχος.

Ταυτόχρονα, το Ιράν βιώνει μια από τις πιο πολιτικά ασταθείς στιγμές στη σύγχρονη ιστορία του. Ο θάνατος του Αλί Χαμενεΐ έχει δεχτεί αντικρουόμενες αντιδράσεις. Μπορεί να φαίνεται περίεργο σε ανθρώπους άλλων χωρών να βλέπουν Ιρανούς να χορεύουν κάτω από βόμβες αφού άκουσαν για τον θάνατό του, αλλά το καταλαβαίνω. Ο Χαμενεΐ ηγήθηκε ενός συστήματος που χτίστηκε πάνω στις φυλακίσεις, τα βασανιστήρια, τις εκτελέσεις και την καταστολή της διαφωνίας.

Για τόσες πολλές από εμάς, συμπεριλαμβανομένης και εμού, θέλαμε ο Χαμενεΐ και οι μπράβοι του να αντιμετωπίσουν τη δικαιοσύνη σε μια αίθουσα δικαστηρίου, να δικαστούν για δεκαετίες εγκλημάτων, καταστολής και δολοφονιών. Δεν ήθελα ποτέ να τους δω να σκοτώνονται από ξένες δυνάμεις, αλλά να αντιμετωπίζονται από τις οικογένειες εκείνων που βοήθησε να καταστραφούν.

Ο θάνατος του Χαμενεΐ δεν σβήνει τα εγκλήματα του συστήματος του οποίου ηγήθηκε. Αυτή η δομή πρέπει να αποσυναρμολογηθεί και οι υπεύθυνοι χρειάζεται να λογοδοτήσουν μέσω δίκαιων δικών.

Για τους επιζώντες, αυτό δεν είναι συμβολικό. Η δικαιοσύνη είναι ο τρόπος με τον οποίο ανακτούμε την αξιοπρέπειά μας και την ελευθερία μας. Όταν η αλλαγή έρχεται μέσω ξένων βομβών αντί μέσω της βούλησης του λαού, στέλνει το μήνυμα ότι δεν ήμασταν ποτέ ικανοί να διαμορφώσουμε το δικό μας μέλλον.

Και τίποτα από αυτά δεν μπορεί να δικαιολογήσει ξένες στρατιωτικές επιθέσεις που σκοτώνουν αθώους ανθρώπους. Ο θάνατος ενός ανθρώπου δεν νομιμοποιεί τον βομβαρδισμό μιας χώρας, την καταστροφή υποδομών ή τη δολοφονία παιδιών. Η δικαιοσύνη δεν μπορεί να αποδοθεί με πυραύλους.

Το Ιράν θα πρέπει να κυβερνάται από τη συλλογική βούληση του λαού του – όχι με τη βία, και όχι από μια προσωπικότητα που επιλέγεται ή επιβάλλεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες ή το Ισραήλ. Η πραγματική δικαιοσύνη δεν μπορεί να ανατεθεί σε ξένες δυνάμεις.

Ως κάποια που επέζησε από συλλήψεις, φυλάκιση και βασανιστήρια στο Ιράν, μία εξέλιξη είναι ιδιαίτερα τρομακτική: Οι αναφορές δείχνουν ότι οι ιρανικές αρχές μεταφέρουν πολιτικούς κρατούμενους από τη φυλακή Evin. Για πρώην κρατούμενες-ους όπως εγώ, αυτό είναι ένα αδιαμφισβήτητο προειδοποιητικό σημάδι. Η ιστορία μάς λέει τι μπορεί να συμβεί στη συνέχεια. Όταν ξεκίνησε ο πόλεμος Ιράν-Ιράκ το 1980, οι κρατούμενοι εκτελέστηκαν αθόρυβα. Το 1988, μετά το τέλος αυτού του πολέμου, περισσότεροι από 5.000 πολιτικοί κρατούμενοι δολοφονήθηκαν σε μαζικές εκτελέσεις μετά από συνοπτικές διαδικασίες. Πολλοί θάφτηκαν σε ανώνυμους τάφους. Οι οικογένειες δεν έμαθαν ποτέ την αλήθεια.

Φοβάμαι ότι, για άλλη μια φορά, οι κρατούμενοι κινδυνεύουν να γίνουν αόρατα θύματα πολέμου – άνθρωποι που μπορεί να σκοτωθούν χωρίς μάρτυρες, χωρίς να λογοδοτεί κανείς, ενώ ο κόσμος κοιτάζει αλλού.

Οι δυτικές κυβερνήσεις συχνά ισχυρίζονται ότι η στρατιωτική επέμβαση φέρνει ελευθερία. Οι άνθρωποι στη Μέση Ανατολή γνωρίζουν ότι αυτό δεν είναι αλήθεια. Έχουμε δει τι έκανε ο πόλεμος στο Ιράκ, στο Αφγανιστάν. Γνωρίζουμε επίσης ότι τα αυταρχικά καθεστώτα χρησιμοποιούν τον πόλεμο ως κάλυψη για την καταστολή και ότι οι ξένες δυνάμεις σπάνια ενδιαφέρονται για την αυτοδιάθεση.

Το Ιράν δεν χρειάζεται έναν ηγέτη που θα επιλέξει η Ουάσινγκτον ή το Τελ Αβίβ. Δεν χρειάζεται εξόριστους ισχυρούς άνδρες ή ένοπλες παρατάξεις που θα επιβάλλονται ως «εναλλακτικές λύσεις». Χρειάζεται ένα πολιτικό μέλλον που θα διαμορφωθεί από τον ίδιο του τον λαό – χωρίς βόμβες από πάνω και χωρίς να γεμίζουν οι φυλακές.

Οι άνθρωποι στο Ιράν ζουν υπό μια συνεχή ψυχολογική απειλή πολέμου εδώ και χρόνια. Πέρυσι, τον βίωσαν από πρώτο χέρι. Τώρα, άμαχοι σκοτώνονται χωρίς να τους δίνεται ο λόγος.

Η πρόσβαση στο διαδίκτυο στο Ιράν είναι και πάλι αυστηρά περιορισμένη, με αποτέλεσμα οι οικογένειες εντός και εκτός της χώρας να αγωνίζονται να επικοινωνήσουν με τα αγαπημένα τους πρόσωπα, απεγνωσμένες για να μάθουν νέα σχετικά με το ποιος είναι ζωντανός, ποιος έχει συλληφθεί ή ποιος απλώς έχει εξαφανιστεί. Ο φόβος επιδεινώνεται από τις αναμνήσεις προηγούμενων φρικαλεοτήτων, όπως πριν από 40 ημέρες, όταν το καθεστώς κατέστειλε βίαια διαμαρτυρίες που φαίνεται να σκότωσαν δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους απλώς επειδή ζητούσαν ψωμί και ελευθερία.

Η ζωή μοιάζει να έχει ανασταλεί και η αβεβαιότητα κυριαρχεί μέσα σε κάθε νοικοκυριό.

Αυτός ο πόλεμος πρέπει να σταματήσει. Και ενώ οι άνθρωποι στο Ιράν έχουν μικρή δύναμη να τον σταματήσουν, οι άνθρωποι σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν. Αυτοί οι πόλεμοι διεξάγονται στο όνομά σας, με τα χρήματα των φορολογουμένων σας, από κυβερνήσεις που ισχυρίζονται ότι σας εκπροσωπούν. Η διαμαρτυρία έχει σημασία. Η πίεση έχει σημασία. Η σιωπή ερμηνεύεται ως συναίνεση.

Αυτός ο παράνομος πόλεμος δεν απειλεί μόνο όσες-ους βρίσκονται στην πρώτη γραμμή στη Μέση Ανατολή. Κάθε πράξη επιθετικότητας αποσταθεροποιεί την περιοχή, τροφοδοτεί κύκλους βίας και μας κάνει όλες-ους λιγότερο ασφαλείς.

Η διακοπή αυτού του πολέμου προστατεύει ζωές παντού, όχι μόνο στο Ιράν.

——————————————————————————————–

Η Νασρίν Παρβάζ είναι ακτιβίστρια, συγγραφέας και επιζώσα βασανιστηρίων από το ιρανικό καθεστώς. Στα έργα της περιλαμβάνονται τα «One Woman’s Struggle in Iran, A Prison Memoir» (βραβευμένο στην κατηγορία Women’s Issues των Διεθνών Βραβείων Βιβλίου 2019) και «The Secret Letters from X to A» (Victorina Press 2018). 

The post Βασανίστηκα από το καθεστώς του Χομεϊνί. Αυτός ο πόλεμος εξακολουθεί να είναι άδικος. first appeared on Aυτολεξεί.

Η ζωή της πλειονότητας της ιρανικής κοινωνίας έχει περιέλθει σε μια απελπιστική κατάσταση. Οι οικονομικές πολιτικές της Ισλαμικής Δημοκρατίας, που επί δεκαετίες μειώνουν καθημερινά το ψωμί των ανθρώπων ενώ παχαίνουν τη μειοψηφία των καπιταλιστών που υποστηρίζει, έχουν σήμερα οδηγήσει τον λαό σε πρωτοφανή φτώχεια και δυστυχία, περιορίζοντας περισσότερο από ποτέ τη αγοραστική δύναμη των εργαζομένων και των μεροκαματιάρηδων (ή μισθωτών).

Η Ισλαμική Δημοκρατία, από την αρχή της, οικοδομήθηκε πάνω στην καταστολή των επαναστατικών οργανώσεων και στη σφαγή αγωνιστών και διαφωνούντων, ενώ καθ’ όλη της την ύπαρξη—ανεξάρτητα από το ποια πολιτική φράξια είχε την εξουσία— έχει επιβιώσει μόνο μέσω της βίας, της εξόντωσης των αντιπάλων και της απογύμνωσης της κοινωνίας από τις οργανώσεις της. Το ιστορικό της είναι γεμάτο από διαδοχικά κύματα βίαιης καταστολής: από την αιματηρή καταστολή των επαναστατών στα πρώτα χρόνια μετά την Επανάσταση του 1979, μέχρι την επίθεση σε επαναστατικές οργανώσεις και τη σφαγή δεκάδων χιλιάδων αγωνιστών τη δεκαετία του 1980· από τη βίαιη καταστολή όσων διαμαρτύρονταν για τη φτώχεια που προκάλεσαν οι πολιτικές προσαρμογής τη δεκαετία του 1990 σε πόλεις όπως η Μασχάντ, το Εσλαμσάχρ, το Σιράζ, το Καζβίν και το Αράκ, μέχρι την αιματηρή καταστολή των διαδηλώσεων στις φοιτητικές εστίες της Τεχεράνης και τις επαίσχυντες δολοφονίες διανοουμένων· από τη δολοφονία ανθρώπων που διαμαρτύρονταν για την οικονομική ανέχεια τον Δεκέμβριο του 2017 και τον Νοέμβριο του 2019, μέχρι την καταστολή των γυναικών και ανδρών που απαίτησαν ισότητα με το προοδευτικό σύνθημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» στις κινητοποιήσεις του 2022, και τέλος τη δίχως προηγούμενο σφαγή ανθρώπων που είχαν οδηγηθεί στα άκρα τον Ιανουάριο του 2026.

Κι όμως, τις τελευταίες πέντε δεκαετίες, τα προοδευτικά κινήματα διαφόρων κοινωνικών στρωμάτων στο Ιράν δεν σταμάτησαν ούτε στιγμή. Οι φοιτητές, οι δάσκαλοι, οι συνταξιούχοι, οι γυναίκες και η εργατική τάξη, όλα αυτά τα χρόνια, παρά την καταστολή κάθε συλλογικής δραστηριότητας και το στραγγάλισμα κάθε προσπάθειας οργάνωσης και δημιουργίας σωματείων, έχουν ξεσηκωθεί σε κάθε δυνατή ευκαιρία —με τίμημα τα βασανιστήρια, τη φυλακή, την εξορία και τον θάνατο— ενάντια στον αντιδραστισμό, την εκμετάλλευση και το δεσποτισμό και έχουν παλέψει για τη νίκη των δίκαιων συλλογικών αιτημάτων τους.

Σήμερα, ωστόσο, μαζί με την επιβεβλημένη φτώχεια, πένθος και δυστυχία επί της πλειονότητας της Ιρανικής κοινωνίας, η σκιά ενός καταστροφικού πολέμου πέφτει πάνω στα κεφάλια αυτού του πολύπαθου λαού. Μόλις λίγους μήνες μετά τις επιθέσεις του γενοκτονικού και κατοχικού ισραηλινού καθεστώτος στο Ιράν και τη δολοφονία περισσοτέρων από χιλίων αθώων ανθρώπων, η κυβέρνηση των ΗΠΑ —με την αιματοβαμμένη ιστορία της, σφαγής, εκατομμυρίων στο Αφγανιστάν, στη Λιβύη, στη Συρία και στο Ιράκ— καταφεύγει και πάλι σε ένα ανερυθρίαστο ψέμα και, υπό τα θρασύτατα συνθήματα «σωτηρίας του ιρανικού λαού» και «βοήθειας» για την ανατροπή της Ισλαμικής Δημοκρατίας και την «αποκατάσταση της παλιάς δόξας», επιδιώκει να ανοίξει εκ νέου τον δρόμο για βομβαρδισμούς, καταστροφή και στέρηση της ζωής, της περιουσίας, της ασφάλειας και της αξιοπρέπειας των ανθρώπων αυτής της χώρας.

Εμείς, οι υπογράφοντες τη δήλωση αυτή, που θεωρούμε τους εαυτούς μας αντιπάλους του υφιστάμενου καθεστώτος, πιστεύουμε πως κανένα μίσος προς την Ισλαμική Δημοκρατία δεν μπορεί να δικαιολογήσει την αποδοχή ή τη σύμπλευση με τα ιμπεριαλιστικά και καταστροφικά σχέδια των πολεμοκάπηλων. Έχουμε γίνει μάρτυρες των καταστροφικών των στρατιωτικών επεμβάσεων των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν, στη Συρία, στη Λιβύη και στο Ιράκ, και καμία «φιλελεύθερη» ή «ανθρωπιστική» υπόσχεση δεν μπορεί να σβήσει από τη μνήμη μας τη σφαγή των λαών της Μέσης Ανατολής και την καταστροφή των προοδευτικών κινημάτων αυτών των χωρών από τον πόλεμο.

Πιστεύουμε ότι, ενώ για πολλές δυνάμεις που δραστηριοποιούνται στο σήμερα, η απαίτηση για πόλεμο και κυρώσεις αποτελεί προσπάθεια εισόδου στην πολιτική αρένα και διεκδίκησης μεριδίου εξουσίας – μέσω της δολοφονίας, του μαρτυρίου και του βασανισμού αντιπάλων – για εμάς δεν μπορεί να σημαίνει τίποτα άλλο πέρα από τον θάνατο και τον ακρωτηριασμό των αγαπημένων μας, την καταστροφή των βασικών υποδομών της χώρας, τη στέρηση νερού, ηλεκτρικού ρεύματος, καυσίμων και δημόσιων υπηρεσιών, καθώς και βαθύτερη ταπείνωση, φτώχεια, πείνα και ακόμη πιο άδεια τραπέζια.

Πιστεύουμε ότι ο πόλεμος θα καταστρέψει τα ίδια τα θεμέλια της κοινωνικής μας ζωής και θα γυρίσει δεκαετίες πίσω τα κινήματα διαμαρτυρίας μας — συμπεριλαμβανομένων του εργατικού, του γυναικείου, του φοιτητικού, των εκπαιδευτικών και των συνταξιούχων — θα γκρεμίσει τους αγώνες που χτίσαμε με τόσο πόνο και κόπο και θα περιορίσει τη ζωή μας σε μια απλή μάχη για «επιβίωση». Ξέρουμε ότι η απελευθέρωση από τα νύχια της εκμετάλλευσης και του δεσποτισμού δεν είναι δυνατή μέσω ξένης επέμβασης ή με το να στηριχθούμε σε υποσχέσεις για ανατροπή του υπάρχοντος καθεστώτος, πιστεύουμε ότι η ισότητα και η ελευθερία είναι καρπός του αγώνα και της προσπάθειας των ίδιων των κοινωνιών, όχι εισαγόμενες ή εμπορεύσιμες έννοιες.

Καλούμε όλους τους ελευθερόφρονες ανθρώπους του Ιράν, χωρίς δισταγμό και χωρίς φόβο απέναντι στις απειλές των πολεμοκάπηλων, να μεταφέρουν το σύνθημα «Όχι στον πόλεμο» στις οικογένειες, στους φίλους, στους χώρους εργασίας και στις γειτονιές τους, και να μην επιτρέψουν, ελλείψει ανεξάρτητων προοδευτικών ΜΜΕ, η φωνή εκείνων που αντιτίθενται στον πόλεμο και στους υποκινητές του να σιγήσει. Πιστεύουμε ότι η αντίσταση απέναντι στη ξένη στρατιωτική επέμβαση και η διάδοση του συνθήματος «Όχι στον πόλεμο» σε όλη την κοινωνία δεν είναι απλώς αδιαχώριστη από όλα τα συνθήματα των προοδευτικών κινημάτων στην ιστορία του Ιράν, αλλά αποτελούν τη βάση και το θεμέλιο κάθε αγώνα που περιφρουρεί ως πολύτιμα τα ιδανικά της αξιοπρέπειας, της ισότητας και μιας πιο ανθρώπινης ζωής.

Όχι στον πόλεμο!
Ζήτω οι προοδευτικοί αγώνες των μαζών!

—————————————————————–

Παρακάτω η λίστα όσων υπογράφουν τη δήλωση:

Collective Statement: No to Military Attack and Foreign Interference in Iran – Long Live the Struggle | Forward.

The post Κοινή δήλωση: Όχι στην ξένη στρατιωτική επέμβαση στο Ιράν! Ζήτω ο αγώνας από τα κάτω! first appeared on Aυτολεξεί.

Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί μετάφραση ενός άρθρου δημοσιευμένου στην ιστοσελίδα Philosophy World Democracy, ενός εγχειρήματος με έδρα την Ινδία που επιδιώκει να ανοίξει τον δημόσιο φιλοσοφικό διάλογο πέρα από εθνικά και γλωσσικά σύνορα, προτάσσοντας μια δημοκρατική κατανόηση του κόσμου ως κοινού τόπου όλων όσοι ζουν και μιλούν. 

Στο άρθρο εξετάζεται κριτικά ο τρόπος με τον οποίο η παγκόσμια πολιτική συγκροτείται μέσα από σχέσεις εξουσίας, γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς και κατασκευασμένες αφηγήσεις, απομακρύνοντας την πραγματική δυνατότητα συλλογικής ελευθερίας. Με αφετηρία τα παραδείγματα της Παλαιστίνης και της Ουκρανίας, οι συγγραφείς αναδεικνύουν τον ρόλο των κρατών, των μέσων ενημέρωσης και των ψηφιακών πλατφορμών στη διαμόρφωση μιας πραγματικότητας όπου η βία δικαιολογείται αντί να αμφισβητείται. Το άρθρο καλεί σε μια διαφορετική πολιτική ευαισθησία, εκείνη που επιμένει στη χειραφέτηση, στην αλληλεγγύη και στην ανάγκη να ξανασκεφτούμε τον κόσμο μακριά από τις παγιωμένες κανονικότητες της γεωπολιτικής και τις διαμεσολαβήσεις της ενημέρωσης. 

Κατανοούν ο ένας τον άλλον ο παλαιστινιακός λαός και ο ουκρανικός λαός;

Υποστηρίζουν ο ένας τον άλλον; Ποιες είναι οι διαφορές ανάμεσα σε αυτές τις δύο συνθήκες καταπίεσης; Και με ποιον τρόπο συνδέονται με τον κουρδικό λαό, που βρίσκεται διασκορπισμένος από την Τουρκία έως το Ιράκ· με τα βάσανα των κατώτερων καστών και των φυλετικών κοινοτήτων της Ινδίας· με τον λαό του Νταγκεστάν· τις Ιρανές γυναίκες· τον λαό των Ουιγούρων που υποφέρει στην Κίνα (1) αλλά που τη στιγμή που μιλάμε αξιοποιείται ως πολιτοφυλακή στη Συρία από τη Δύση (το πιο πρόσφατο τρόπαιό της) (2)· τους Αρμένιους χριστιανούς που, διαφεύγοντας από τη γενοκτονία τους, καταλήγουν σε ένα δυτικο-ισλαμικό πογκρόμ στη Συρία (3)· τους αγώνες για την ίδια την επιβίωση στο Σουδάν από κρίσεις που σε μεγάλο βαθμό έχουν ενορχηστρωθεί από τις ΗΠΑ και τα κράτη-αντιπροσώπους τους (4)· τον χωρίς-χαρτιά λαό των Ροχίνγκια (5), εγκαταλελειμμένο στη θάλασσα από την ινδική κυβέρνηση; Αυτά είναι τα ερωτήματα που έχουν αναδυχθεί σε συζητήσεις με φίλους στον Τρίτο και στον Δεύτερο Κόσμο – με αυτούς που προστέθηκαν πρόσφατα και απρόθυμα στην «Ευρώπη», που συχνά αποκαλούνται «Σλάβοι», αντιμετωπίζονται ως εργατικό δυναμικό του μέλλοντος και πολιτισμικά κρατούνται μέσα στη δημώδη μορφή μιας καθαρά ‘ευρωπαϊκής’ γλώσσας, της ‘γερμανικής’.

I

Εδώ και μήνες μας απασχολεί το ζήτημα της σύγκρισης -ή της αναλογίας των δεινών- ανάμεσα στην Ουκρανία και την Παλαιστίνη. Δεν μπορούμε ακόμη να γνωρίζουμε γιατί οι Παλαιστίνιοι, οι οποίοι αυτή τη στιγμή υφίστανται εξόντωση, παίρνουν συγκεκριμένες πολιτικές ή ηθικές θέσεις. Για παράδειγμα, μπορούμε μόνο να αναρωτηθούμε αν γνωρίζουν για την καταπίεση, 3.500 ετών, της πλειονότητας των κατώτερων καστών στην Ινδία, τη δουλεία τους, τις σφαγές και τα πογκρόμ. Ίσως να μην το γνωρίζουν, όμως αυτό δεν πρέπει να μεταβάλει στο ελάχιστο όσα αισθανόμαστε για τους αγώνες της Παλαιστίνης, του Σουδάν, της Ουκρανίας, των Σάαμι, του Μπαλουχιστάν ή της Σομαλίας.

Μήπως οι Ουκρανοί – που ζουν έναν πόλεμο ο οποίος κρατά τις συζητήσεις για την έκβασή του, είτε μέσω διαπραγματεύσεων είτε μέσω της ίδιας της συνέχισής του, μακριά από τους ίδιους– γνωρίζουν για το κύμα μαζικών δολοφονιών που βρίσκεται σε εξέλιξη στην Παλαιστίνη; Γνωρίζουν πόσοι έχουν σκοτωθεί σε αυτόν τον πόλεμο από όλες τις πλευρές -διότι πρόκειται για έναν ιδιόμορφο παγκόσμιο πόλεμο, που διαμορφώνει τη μοίρα των αυτοκρατοριών του αιώνα μας και στον οποίο Ινδοί, Νεπαλέζοι, Γάλλοι και άνθρωποι πολλών άλλων εθνικοτήτων πολεμούν και πεθαίνουν- και ποια πλευρά έχει θυσιάσει τις περισσότερες ζωές; Αναρωτιούνται άραγε γιατί μια τέτοια διεθνής πολιτοφυλακή δεν επιτρέπεται να εισέλθει στα παλαιστινιακά εδάφη από εκείνους που ελέγχουν όλα τα εδάφη;

Ακόμη και εμείς, που βρισκόμαστε έξω από τις ζώνες της καταστροφής, δεν γνωρίζουμε όλες τις απαντήσεις. Για τη «Δύση» είναι ζωτικής σημασίας οι αριθμοί των Ρώσων νεκρών να εμφανίζονται υψηλότεροι, ενώ για τη ρωσική πλευρά είναι οι μεγαλύτεροι ουκρανικοί αριθμοί που εξυπηρετούν τους στόχους της. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι σχεδόν δύο εκατομμύρια άνθρωποι ενδέχεται να έχουν χάσει τη ζωή τους – και κυρίως από την ουκρανική πλευρά. Κατ’ αντιστοιχία, είναι εσφαλμένο να απευθύνουμε αυτό το ερώτημα στους Ουκρανούς, όπως είναι εξίσου εσφαλμένο να το θέτουμε στους Παλαιστινίους.

II

Σήμερα, οι περισσότερες πολιτικές απόψεις εκφράζονται από ενδιαφερόμενους παράγοντες που μπορεί να έχουν ελάχιστη σχέση με την πραγματική κατάσταση, παρότι εκείνοι που υποφέρουν εξακολουθούν να αποτελούν την ώθηση, αυτών των ίδιων παραγόντων και των αφεντικών τους. Για παράδειγμα, ένας μεγάλος αριθμός λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που υποστηρίζουν το Ισραήλ είναι ινδικής προέλευσης και καθοδηγούνται από τον μηχανισμό ελέγχου των κοινωνικών δικτύων της ανώτερης κάστας των υπερασπιστών της κυριαρχίας (κοινώς γνωστή ως «ινδουιστική» δεξιά) (6), οι οποίοι ευθυγραμμίζονται με τη Ρωσία και την Τραμπική Αμερική. Αντίστοιχα, στη Γαλλία, οι Ρώσοι έχουν αξιοποιήσει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να διαμορφώσουν το πολιτικό τοπίο υπέρ της ακροδεξιάς, η οποία ευθυγραμμίζεται με τον Πούτιν. Για τον σκοπό αυτό, διέδωσαν την έννοια του «ισλαμο-αριστερισμού» (‘Islamo-gauchiste’) και καλλιέργησαν την αντίληψη περί αντισημιτισμού στους δεξιούς κύκλους -φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να διαπράξουν αντισημιτικές πράξεις βεβήλωσης- ενώ ταυτόχρονα ενίσχυσαν τις εικόνες των (πραγματικών) φρικαλεοτήτων που διαπράττονται στη Γάζα μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα της ριζοσπαστικής αριστεράς, με σκοπό να περιθωριοποιήσουν την αριστερά και να ευνοήσουν τη σύγκλιση της δεξιάς και της ακροδεξιάς (7).

Μπορούμε να δούμε λογαριασμούς ρωσικών μέσων κοινωνικής δικτύωσης να συνδέουν την Ουκρανία και την Παλαιστίνη με έναν τρόπο που τους εξυπηρετεί, παρουσιάζοντάς τες απλώς ως αντι-αμερικανικές υποθέσεις, κάτι που μετατρέπεται ταχύτατα σε ένα σύμπλεγμα συμφερόντων σχεδόν αδιαχώριστο, με στόχο τη διανομή της λείας του κόσμου. Το ίδιο ισχύει και για πολλούς εκπροσώπους των ουκρανικών μέσων κοινωνικής δικτύωσης και ενημέρωσης, οι οποίοι συχνά ευθυγραμμίζονται με το Ισραήλ και την Αμερική. Οι παράγοντες που βρίσκονται πίσω από αυτές τις εκστρατείες είναι συχνά απρόσμενοι, πολιτικοί τεχνολόγοι που χειραγωγούν τη λεγόμενη κοινή γνώμη.

Το ερώτημα επίσης είναι: γιατί οι μεγάλες μάζες των χρηστών των μέσων κοινωνικής δικτύωσης διαδίδουν τόσο εύκολα κύματα μίσους και τοξικά μηνύματα; Η απάντηση έχει δύο σκέλη.

Πρώτον, τις τελευταίες δύο δεκαετίες, λόγω της σύγκλισης των λεγόμενων «αριστερών» και «δεξιών» πολιτικών δυνάμεων ως προς τα θεμελιώδη ζητήματα της οικονομικής και εξωτερικής πολιτικής και λόγω του ρόλου τους ως φρουρών των υπερ-πλούσιων ολιγαρχών του καπιταλισμού στις περισσότερες περιοχές του κόσμου, η εκλογική πολιτική κατέληξε να εκφυλιστεί σε μια επιλογή ανάμεσα σε χρώματα πάνω σε ένα ψηφοδέλτιο. Οι φωνές που βρίσκονταν εκτός αυτής της συναίνεσης αναγκάστηκαν να αναζητήσουν χώρους έκφρασης που δεν ελέγχονταν από τα καπιταλιστικά μέσα ενημέρωσης στις ίδιες τους τις χώρες, προκειμένου να αρθρώσουν τις θέσεις τους. Σε αυτό το πλαίσιο, τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης εμφανίστηκαν ως μια τέτοια εναλλακτική, ικανή να φιλοξενήσει συζητήσεις για ζητήματα που εκτείνονταν από τα Wikileaks έως τους αμερικανικούς πολέμους εξόντωσης, προσελκύοντας μάλιστα πολλούς σεβαστούς δυτικούς διανοούμενους. Αυτή η διαδικασία τερματίστηκε με την εισβολή στην Ουκρανία.

Δεύτερον, η εμπιστοσύνη στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης έχει σχεδόν ολοκληρωτικά διαβρωθεί παγκοσμίως, εξαιτίας μιας σειράς εξελίξεων:

1. Η αφελής βεβαίωση -ή η προσποίηση- των μέσων και των πολιτικών ότι ο ρόλος των μέσων είναι να λένε ολόκληρη την αλήθεια και ότι πράγματι μπορούν να το κάνουν, να πουν «την πλήρη αλήθεια». [Εδώ εισερχόμαστε στο φιλοσοφικό ζήτημα της συνάφειας (pertinence), δηλαδή, στο τι μπορούμε να κρατήσουμε στο πεδίο της προσοχής μας. Είναι αδύνατο να μεταφερθεί ή να καλυφθεί ό,τι συμβαίνει στον κόσμο και κάθε ζωντανό ον σχετίζεται με τον κόσμο μέσα από ένα σχήμα που καθορίζει τι είναι γι’ αυτό συναφές. Συχνά ξεχνάμε τον κανόνα που διέπει τη δημόσια σφαίρα: οφείλουμε να δίνουμε λόγο για το ίδιο το σχήμα που καθορίζει τη συνάφεια. Τα μέσα ενημέρωσης διαπραγματεύονται με διακριτές αλλά αλληλοδιαπλεκόμενες δυνάμεις, το κράτος, τις βιομηχανίες, τις πολιτοφυλακές, τη μαφία. Συχνά, αυτό το πλέγμα διαπραγματεύσεων και οι σχετικές δημοσιογραφικές αναφορές παρουσιάζονταν ως το «βέλτιστο μέλημα»: το σημείο όπου οι ανησυχίες μιας κοινωνίας συναντούσαν όσα μπορούσε να παρακολουθήσει και όσα δεν μπορούσε να αγνοήσει. Η πραγματικότητα όμως ήταν διαφορετική αφού αυτή η εξουσία καθορισμού του κόσμου -για τη συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων που μοχθούν για τη συντήρησή του- αξιοποιήθηκε για να διαμορφωθεί ένας κόσμος όπου θα ευημερούσαν οι ολιγαρχικές δυνάμεις. Οι νέοι φασισμοί αναπροσάρμοσαν το φιλελεύθερο αυτό σχήμα και το μετέτρεψαν σε ένα πλαίσιο διαρκών απειλών: οι μετανάστες, οι άστεγοι, τα θύματα των ναρκωτικών, οι μουσουλμάνοι, οι Άραβες, οι φυλετικά υποτιμημένοι του κόσμου, οι πρόσφυγες.]
2. η ανάδειξη ήδη από τα πρώιμα έργα του Noam Chomsky του εκτεταμένου στρατιωτικού και καπιταλιστικού ελέγχου πάνω στα μέσα ενημέρωσης, ο οποίος στηρίζει τη διατήρηση μιας πολεμικής οικονομίας στην Αμερική· ο κρατικός έλεγχος των μέσων στην Κίνα, το Ιράν, το Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία· ο ολιγαρχικός και φασιστικός έλεγχος των μέσων στην Ινδία, τη Ρωσία και την Ουκρανία·
3. η εμφάνιση του WikiLeaks και άλλων κουλτουρών «ενημερωτών εκ των έσω» (whistleblowers), που έγινε δυνατή χάρη στις αξίες των πρώτων ημερών του Διαδικτύου, αξίες που περιελάμβαναν και μια αναρχική διάθεση. Ωστόσο, η ηθική των χάκερ εκείνης της εποχής είναι σήμερα ασύμβατη με τις νέες τεχνολογίες και την κλίμακα στην οποία αυτές λειτουργούν.
4. οι αλλαγές στην οργάνωση των μέσων μαζικής ενημέρωσης, για παράδειγμα ο πολλαπλασιασμός των τηλεοπτικών καναλιών, συμπεριλαμβανομένων των καναλιών συνεχούς ειδησεογραφίας, χωρίς τα κατάλληλα μέσα για τη διεξαγωγή σοβαρής δημοσιογραφίας. Η κατάσταση αυτή οδήγησε στον πολλαπλασιασμό των τηλεοπτικών εκπομπών και στην παρακμή της ερευνητικής δημοσιογραφίας, των ρεπορτάζ και των ξένων ανταποκριτών. Παράλληλα, επέτρεψε την εφαρμογή στρατηγικής των μέσων ενημέρωσης -την οποία ξεκίνησε ο Τόνι Μπλερ και, με διαφορετικό τρόπο, ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι- να κορεστούν τα μέσα ώστε να ελεγχθούν.
5. και πιο πρόσφατα, η στήριξη των καπιταλιστικών μέσων ενημέρωσης της «Δύσης» στη γενοκτονία των Παλαιστινίων, καθώς και η σχεδόν πλήρης αδιαφορία τους για τους Ουκρανούς ως ανθρώπους –το «τέλος»– υπέρ της μεταχείρισής τους ως μέσου για τη δημιουργία ενός απομονωτικού φράγματος ανάμεσα στη Ρωσία και τη «Δύση».

Μπορούμε μόνο να υποθέσουμε μια απάντηση στο ερώτημα σχετικά με την ευρύτερη υποστήριξη που σχεδόν πάντα υπήρχε για την Παλαιστίνη, καθώς μετά το Μόναχο δεν ήταν εύκολο να κινητοποιηθεί κανείς υπέρ της. Πρώτον, η Παλαιστίνη δεν είναι χώρα, δεν είναι κράτος, αλλά απλώς ένας λαός -ο παλαιστινιακός λαός- που σκοτώθηκε και διασκορπίστηκε από τη Δύση, η οποία ταυτόχρονα προσέλκυσε κομμουνιστές, αναρχικούς και σοσιαλιστές ακτιβιστές από την Ασία από το 1948 και από την Ευρώπη από τη δεκαετία του 1960. Ο αγώνας αυτός είναι παλαιότερος από εκείνον της Ουκρανίας (αλλά πολύ νεότερος από τον αγώνα της πλειονότητας των κατώτερων καστών της Ινδίας), ενώ ταυτόχρονα συμπίπτει με πολλές από τις αντι-αποικιοκρατικές απελευθερώσεις, συμπεριλαμβανομένης της Ινδίας, η οποία τον υιοθέτησε ως αιτία για την ολοκλήρωση του δικού της αντι-αποικιοκρατικού αγώνα. Για παράδειγμα, η Ινδία δεν διατηρούσε διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ μέχρι την ανάληψη της εξουσίας από τους υπερασπιστές της ανωτερότητας των ανώτερων καστών οι οποίοι, με τη σειρά τους, υποστηρίζονται στενά από την Αμερική. Επιπλέον, είναι η ίδια η απελπισία του παλαιστινιακού αγώνα -μια αργή παρακμή, μια σταδιακή υποχώρηση, δεκαετίες παραχωρήσεων εδαφών, ένας αυξανόμενος ρυθμός «αποδεκτών» φρικαλεοτήτων εναντίον τους- που δημιούργησε τα κύματα υποστήριξης μετά το 1968. Αυτός ο συγκεκριμένος τύπος υποστήριξης, πρέπει να υποψιαζόμαστε, έχει κάτι το θεολογικό.

Θέσαμε πολλές από τις ερωτήσεις μας σε φίλους «της περιοχής», οι οποίοι δήλωσαν ότι ταυτίζονται ή αισθάνονται αλληλεγγύη προς την Ουκρανία. Ωστόσο, αυτή η ταύτιση φαίνεται να βασίζεται στις αναλογίες που αντιλαμβάνεται κάθε άτομο ξεχωριστά ανάμεσα στις δύο διαφορετικές καταστάσεις. Για παράδειγμα, θεωρήθηκε ως μια κατάσταση συνεχής με το Μπαλουχιστάν, το Κασμίρ, το Νταγκεστάν, τους Κούρδους, την Αρμενία και ούτω καθεξής, ως η συνέχιση των αυτοκρατορικών πολέμων από τον 18ο αιώνα και μετά, ενάντια στην επιθυμία των λαών να βρουν την ελευθερία ή αντίθετα προς την πολιτική ώθηση των λαών. Κάποιοι είδαν στον Ζελένσκι έναν «Μαχμούντ Αμπάς της Δύσης», εν μέρει λόγω της ανοιχτής υποστήριξής του προς το Ισραήλ και της τεχνικής συμμετοχής της Ουκρανίας (8) στην εισβολή στη Συρία υπό την ηγεσία της Τουρκίας, με χρηματοδότηση από το Κατάρ και, αργότερα, από το Ισραήλ, εκ μέρους της Δύσης (9).

Υπάρχει ωστόσο και τεράστια άγνοια, η οποία είναι κατανοητή καθώς βλέπουμε ότι πολλοί στην Ινδία εξακολουθούν να αγνοούν τα γεγονότα στο Σουδάν, όπου μια γενοκτονία εξελίσσεται σαν ποδοσφαιρικός αγώνας πολλών ομάδων, στον οποίο, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, συμμετέχουν η Κίνα, το Ισραήλ, η Ρωσία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (10). Υπάρχουν περιοχές της Ινδίας, γνωστές ως «Βορειοανατολικά», όπου συνεχίζονται καταπιέσεις και πόλεμοι, για τις οποίες σπάνια βρίσκουμε ειδήσεις, και συχνά μαθαίνουμε μόνο από αποσπασματικές πληροφορίες που δημοσιεύονται σε διάφορες διεθνείς εφημερίδες. Γιατί δεν μπορούμε να δούμε ο ένας τον άλλον, παρά την πιθανή πλήρη διασύνδεση που επιτρέπουν οι νέες τεχνολογίες;

Υπάρχουν πολλοί λόγοι, αλλά ο πιο σημαντικός είναι το σύστημα ελέγχου που καθορίζει τι αγοράζει κανείς στο σούπερ-μάρκετ και ποιο χρώμα ψηφίζει στις εκλογές και, κατά συνέπεια, τι επιτρέπεται να γνωρίζει ή να βλέπει. Μας έχουν διδάξει και μας έχουν αναγκάσει να κρατάμε το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου αόρατο (11). Υπό αυτές τις συνθήκες παρατηρούμε εξαιρετικά πολιτικά εγκλήματα να επιτρέπονται και να διαπράττονται, καθιστώντας το ένα το άλλο αόρατα.

III

Αυτό χρειάζεται διευκρίνιση. Τα πρώτα ερωτήματα στην πολιτική είναι: ποιο άτομο υποφέρει, πόσα άτομα, πού, υπό ποιες συνθήκες αδράνειας, και ποιος ετοιμάζεται να επωφεληθεί από τον πόνο τους; Κατόπιν έρχεται το ερώτημα πώς μπορούμε από κοινού να τερματίσουμε αυτό το μαρτύριο, χωρίς όμως σε καμία περίπτωση την παραίτηση από την ελευθερία εκείνων που υποφέρουν. Η ελευθερία αυτή είναι αδιαπραγμάτευτη. Αντί για αυτό, το μόνο που βλέπουμε στους νεοαναστηλωμένους «γεωπολιτικοποιημένους» κυρίαρχους λόγους -μια τεχνική εξουσίας των Ναζί- είναι η παρουσίαση των συνθηκών ως μέσων για την επίτευξη φρικτών σκοπών, ίσως ακόμη χειρότερων από όσα συνέβησαν τον προηγούμενο αιώνα.

Το ζήτημα της Ουκρανίας και της Παλαιστίνης είναι ενιαίο για τον εξής λόγο: κανένας όρος, κανένα επιχείρημα, καμία γεω-πολιτικο-τεχνική δεν μπορεί να δικαιολογήσει όσα λαμβάνουν χώρα σε καμία από τις δύο περιοχές. Επιπλέον, καμία από τις λεγόμενες λύσεις για την Ουκρανία -όπως ο διαμελισμός της μεταξύ Ρωσίας, Ευρώπης και Αμερικής- δεν είναι αποδεκτή, διότι η ίδια η ύπαρξη της ελευθερίας δηλαδή αυτό που είναι οι άνθρωποι, αυτό που είναι κάθε άτομο, θα κατατμηθεί και θα κατανεμηθεί και έτσι θα αφανιστεί. Αυτοί -ο Τραμπ, ο Στάρμερ, ο Πούτιν, η Μπάερμποκ και όλοι οι υπόλοιποι- μιλούν σαν οι Ουκρανοί να είναι ένα κομμάτι πηλός μπροστά στους λευκούς θεούς, που μπορεί να θελήσουν ή να μη θελήσουν να τους πλάσουν, να τους δώσουν ή να μη τους δώσουν ζωή. Κι όμως, εδώ διαγράφεται το περίγραμμα μιας νέας παγκόσμιας τάξης: το «αποτέλεσμα» στην Παλαιστίνη θα χρησιμοποιηθεί για να δικαιολογήσει την Ουκρανία (και πολύ χειρότερα στην Αφρική), ενώ η Ουκρανία θα χρησιμοποιηθεί για να δικαιολογήσει τη Γροιλανδία και την Ταϊβάν.

Εδώ τελειώνει η συμμετρία ανάμεσα στην Παλαιστίνη και την Ουκρανία, και αναδύονται δύο διαφορετικές μορφές φρίκης. Οι Παλαιστίνιοι καλούνται απλώς να πεθάνουν, αφήνοντας όλη εκείνη τη γη σε Ισραήλ-Αμερική. Οι Ουκρανοί, αντίθετα, πρέπει να συνεχίσουν να ζουν ως απλός φραγμός ή μηχανισμός καθυστέρησης ή στην καλύτερη περίπτωση ως αναμεταδότες των ίδιων των διαιρετών τους. Τους λένε ότι οφείλουν να θερίζουν σιτάρι για τη Δύση και να παράγουν ορυκτά για τους Ρώσους. Η Ουκρανία αποκαλύπτει ότι μια νέα μορφή δουλείας καταφθάνει σε όλες τις πιο αδύναμες περιοχές του κόσμου. Και αποκαλύπτει ότι πολλά από τα πρόσφατα ενταγμένα μέρη της Ευρώπης, με ιστορίες πολύ παλαιότερες από εκείνες της Γερμανίας, της Γαλλίας και των πλούσιων σκανδιναβικών χωρών, είναι πιθανό να κατανεμηθούν εκ νέου ως ζώνες επιρροής και εκμετάλλευσης.

Υπάρχει επίσης η αντιιμπεριαλιστική υποστήριξη προς την Παλαιστίνη και την Ουκρανία. Ωστόσο, στην περίπτωση της Ουκρανίας, αυτή η υποστήριξη φαίνεται κάπως συγκεχυμένη. Από τη μία πλευρά, τα δυτικά μέσα ενημέρωσης εκφράζουν σχεδόν καθολική υποστήριξη προς την Ουκρανία ενώ οι ίδιοι οι υποστηρικτές της αρνούνται, από φόβο και ντροπή, να αναγνωρίσουν ότι η Ρωσία δεν είναι χώρα αλλά μια βάναυση αυτοκρατορία. Από την άλλη πλευρά, ο αυτοπροσδιορισμός πολλών εκπροσώπων της Ουκρανίας ως «λευκών» απομακρύνει την Ουκρανία από την Παλαιστίνη, το Σουδάν (12) και τη Σομαλία.

Δεν είναι «ρεαλισμός» η επίκληση των «συνθηκών»· πρόκειται για μια ολοένα και πιο διαδεδομένη, σχεδόν θεωρητικοποιημένη τακτική στον χώρο της πολιτικής, η οποία έχει δημοσιοποιηθεί μέσα από τα ακαδημαϊκά έργα των John Mearsheimer και Stephen Walt, που αμφότεροι έχουν αντιταχθεί στη συνεχιζόμενη γενοκτονία των Παλαιστινίων από το Ισραήλ και τη Δύση. Η θεωρία του γεωπολιτικού ρεαλισμού διατυπώνει δύο «πραγματικότητες» ως προϋπόθεση και όριο κάθε πολιτικής: πρώτον, ότι τα έθνη-κράτη, τα σύνορα, οι επιδρομές για φυσικούς πόρους, η λεηλασία μικρότερων χωρών από μεγαλύτερες, καθώς και οι πολιτοφυλακές, μεταξύ άλλων, συνιστούν τις πραγματικότητες ή τα δεδομένα του κόσμου· και δεύτερον, ότι η βούληση των ισχυρότερων κρατών να καθορίσουν το μέλλον του κόσμου, αξιοποιώντας αυτές τις «πραγματικότητες», αποτελεί την αναγκαία συνθήκη της. Αντιθέτως, αυτό που μπορούμε να διαπιστώσουμε είναι ότι όλες οι πραγματικότητες αυτού του κόσμου παράγονται μέσα από την πολιτική ή, όπως συμβαίνει συχνά, μέσα από την αντιπαράθεση ανάμεσα στην πολιτική ως αγώνα για την ελευθερία και στις ολιγαρχίες κάθε είδους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων του φυλετικοποιημένου ολοκληρωτισμού και της θεολογικοποίησης.

Ο μόνος ρεαλισμός στην πολιτική είναι αυτός που επιδιώκουμε να πραγματώσουμε, και αυτός είναι πάντοτε η ελευθερία. Σε έναν κόσμο για τον οποίο είμαστε όλοι υπεύθυνοι, αν κάτι επιμένει ως πραγματικότητα (όπως τα καθεστώτα-μαριονέτες της Δυτικής Ασίας) και έτσι συγκροτεί τις πραγματικές συνθήκες για την επίτευξη πολιτικών σκοπών (στην περίπτωση της Αμερικής μέσω του στρατιωτικοποιημένου Ισλάμ -Αλ Κάιντα, ISIS, Αλ Νούσρα- για την καταστροφή των δημοκρατικών δυνατοτήτων στην Ασία), τότε αυτό πρέπει να νοηθεί αποκλειστικά ως αποτυχία της συλλογικής ικανότητας πραγμάτωσης, δηλαδή της πολιτικής. Η ισχύς που επιτρέπει την πραγματοποίηση του κόσμου έχει απομακρυνθεί όσο ποτέ άλλοτε από τον λαό και κινδυνεύει σήμερα περισσότερο από κάθε άλλη φορά με πλήρη έκλειψη. Μια τέτοια έκλειψη θα δημιουργήσει έναν αβίωτο κόσμο για όλους και αυτός ο κόσμος θα είναι απλώς μια φευγαλέα πανήγυρις για τους ολιγάρχες λίγο πριν εγκαθιδρυθεί η ανομία. Με αυτή την έννοια, η σκοτεινή τέχνη της «γεωπολιτικής» και των εθνικισμών εμποδίζει όλα μας (Ουκρανούς, Παλαιστίνιους, Ινδούς, Ιρανούς, Σουδανούς, Σομαλούς, Ρουμάνους, Δανούς…) από το να δούμε τι πλησιάζει: τον διαμελισμό του κόσμου ανάμεσα σε τρεις δυνάμεις, την Κίνα (13), τη Ρωσία και τις ΗΠΑ.

Αλλά μπορούμε να πράξουμε κάτι από κοινού, και μάλιστα σύντομα, που εξακολουθεί να παραμένει εντός των δυνάμεών μας. Πρώτον, οι περιοχές του δεύτερου και τρίτου κόσμου πρέπει να απελευθερωθούν από τον χάρτη των υπολογισμών του πρώτου κόσμου ή των υπερδυνάμεων. Για να καταστεί αυτό εφικτό, οι ιστορίες μας πρέπει να αρθρωθούν θεωρητικά, με διακρίσεις που αντλούνται τόσο από το παρελθόν -από τα συστατικά στοιχεία ή τις ομολογικές δυνάμεις των περιοχών μας- όσο και από το μέλλον· δηλαδή, μπορεί να μη θέλουμε όσα έχει συσσωρεύσει ο πρώτος κόσμος, αλλά μπορεί να επιδιώκουμε νέους τρόπους ελευθερίας ή νέες μορφές πολιτικής.

Μπορούμε να διεκδικήσουμε την πολιτική, ιστορική και φιλοσοφική αυτονομία των περιοχών μας, κατ’ αρχάς σε θεωρητικό επίπεδο, ώστε σε πολιτικό επίπεδο να μπορούμε όλοι να αρνηθούμε να είμαστε οι καρφίτσες στον παγκόσμιο χάρτη πάνω στον οποίο ο πρώτος κόσμος υφαίνει τους εφιάλτες μας. Η αλληλεγγύη χωρίς όρους είναι ο μόνος τρόπος με τον οποίο μπορούμε ταυτόχρονα να εκπαιδεύουμε και να εμπιστευόμαστε η μια την άλλη. Γι’ αυτό, το αίτημά μας προς εσάς (όποια κι αν είστε, όπου κι αν βρίσκεστε) είναι πάντοτε: εκπαιδεύστε μας. Και απαιτήστε από εμάς την ίδια εκπαίδευση.

Αλλά κυρίως, όλοι μαθαίνουμε καλύτερα από τους ίδιους τους ανθρώπους. Δεν ισχύει αυτό και για την Παλαιστίνη και την Ουκρανία; Όλες θέλουμε να μάθουμε από τους ίδιους τους ανθρώπους. Το ίδιο και από τους ανθρώπους του Νταγκεστάν, τους Κούρδους, τους Σομαλούς, τις Ιρανές γυναίκες, τις Σουδανές φεμινίστριες. Οφείλουμε να θέλουμε να τους ακούμε, κρατώντας η μια το χέρι του άλλου. Μπορούμε άραγε να δημιουργήσουμε ένα φόρουμ όπου να μπορούμε να το κάνουμε αυτό; 

Ίσως ήδη το κάνουμε, ο καθένας με τον τρόπο του.

Πρέπει να δεσμευθούμε ότι δεν θα εγκαταλείψουμε ποτέ η μια το άλλο, μέχρι τέλους· ότι στεκόμαστε ο ένας για το άλλο χωρίς όρους, ως άνθρωποι χωρίς καμία εξαίρεση.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. «Αξιολόγηση του OHCHR σχετικά με τα ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Αυτόνομη Περιφέρεια Ουιγούρων του Σινγιάνγκ, Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας»,

Έκθεση OHCHR, https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/countries/2022-08-31/22-08-31-final-assesment.pdf

2. «Τι κάνουν οι Ουιγούροι στη Συρία;», Foreign Policy, 4 Απριλίου 2025, https://foreignpolicy.com/2025/04/04/uyghurs-tpd-syria-fighters/

3. «Χριστιανοί ηγέτες καλούν το νέο καθεστώς της Συρίας να εγγυηθεί την ασφάλεια και τα δικαιώματα», La Croix, 10 Απριλίου 2025,

https://web.archive.org/web/20250410105643/https://international.la-croix.com/world/christian-leaders-urge-syrias-new-regime-to-guarantee-safety-rights

4. Για τις συνεχιζόμενες μαζικές δολοφονίες, βλ. Justin Lynch, «Στο Σουδάν, οι πολιτικές των ΗΠΑ άνοιξαν τον δρόμο για τον πόλεμο», Foreign Policy, 20 Απριλίου 2023, https://foreignpolicy.com/2023/04/20/sudan-civil-war-biden-burhan-hemeti-foreign-policy/

5. Ο Ινδός υπουργός Εσωτερικών δήλωσε για τους μουσουλμάνους πρόσφυγες από γειτονικές χώρες: «Οι παράνομοι μετανάστες είναι σαν τερμίτες». Βλ. «Shoot the Traitors» (Πυροβολήστε τους προδότες) – Διακρίσεις κατά των μουσουλμάνων στο πλαίσιο της νέας πολιτικής ιθαγένειας της Ινδίας, Human Rights Watch, https://www.hrw.org/report/2020/04/10/shoot-traitors/discrimination-against-muslims-under-indias-new-citizenship-policy

Για τις πρόσφατες αναφορές σχετικά με εγκλήματα εναντίον τους, βλ. «Η Ινδία κατηγορείται για την απάνθρωπη απέλαση των προσφύγων Ροχίνγκια», Suhasini Raj, New York Times, 17 Μαΐου 2025, https://www.nytimes.com/2025/05/17/world/asia/india-rohingya-sea-deport.html

6. Βλ. επίσης https://thediplomat.com/2023/10/indias-digital-footprint-on-the-israel-gaza-war/
7. D. Chavalarias, « Minuit moins dix à l’horloge de Poutine » 2024: https://hal.science/hal-04S2U585v4

8. Η παρουσία αυτού που μπορεί να ονομαστεί «Ουκρανία» (επειδή δεν γνωρίζουμε πλέον τι σκέφτονται οι πολίτες της) παρατηρείται στο Σουδάν, ενώ η ρωσική επένδυση στην καταστροφή του Σουδάν και τη γενοκτονία έχει αλλάξει. Βλ. «Ukrainian special forces ‘in Sudan operating against Russian mercenaries’», The Guardian, 06 Φεβρουαρίου 2024, https://www.theguardian.com/world/2024/feb/0S/ukrainian-special-forces-sudan-russian-mercenaries-wagner

9. Η μετατροπή του τουρκικού κράτους σε μισθοφορικό όργανο των ΗΠΑ και των κρατών που εμπίπτουν στα συμφέροντά τους – ευρέως τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα μαριονετικά καθεστώτα της Δυτικής Ασίας, συμπεριλαμβανομένης της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, το Ηνωμένο Βασίλειο – ξεκίνησε με τους παράνομους βομβαρδισμούς της «Ανατολικής Ευρώπης» από το ΝΑΤΟ. Σήμερα, η Τουρκία αποτελεί τον πιο ανησυχητικό παράγοντα σε συγκρούσεις που βρίσκονται μακριά από αυτήν, αλλά που εμπίπτουν επίσης στα πρώην οθωμανικά εδάφη, και συγχέει και καταστρέφει την πιθανότητα οποιουδήποτε πραγματικού απελευθερωτικού αγώνα μέσω του εργαλειοποιημένου Ισλάμ, το οποίο είναι δημιούργημα των ΗΠΑ μέσω οργάνων όπως το ISIS και η Αλ Κάιντα. Το κίνημα ανεξαρτησίας του Νταγκεστάν εμπίπτει σε αυτή την «περίπλοκη κατάσταση». Για τον ισλαμισμό, βλ. https://www.reuters.com/world/europe/dagestan-shootings-spotlight-rising-islamist-threat-putin-2024-06-25/. Για την επιρροή της Τουρκίας στη Ρωσία, βλ. «Η Τουρκία επεκτείνει την επιρροή της εντός των συνόρων της Ρωσίας», https://asiatimes.com/2023/02/turkey-spreads-influence-inside-russias-borders/

10. Για τον ρόλο της Κίνας και της Ρωσίας στο Σουδάν, βλ. «Σύγκρουση στο Σουδάν: πώς εμπλέκονται η Κίνα και η Ρωσία και ποιες είναι οι διαφορές μεταξύ τους», The Conversation, 8 Ιουνίου 2023, https://theconversation.com/sudan-conflict-how-china-and-russia-are-involved-and-the-differences-between-them-205947. Για το Ισραήλ, βλ. «Ο ρόλος των ΗΠΑ και του Ισραήλ στην πορεία του Σουδάν προς τον πόλεμο», The New Arab, 2 Μαΐου 2023, https://www.newarab.com/analysis/us-and-israeli-role-sudans-path-war

11. Βλ. Shaj Mohan και Divya Dwivedi, «Ahoratos, Palestine», Philosophy World Democracy, τόμος 4, αριθ. 11 (Νοέμβριος 2023),  https://www.philosophy-world-democracy.org/articles-1/ahoratos-palestine

12. Τα όπλα που χρησιμοποιούνται για τη δολοφονία αμάχων στο Σουδάν είναι γνωστό ότι προέρχονται από το έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τη μεσολάβηση του μαριονετικού κράτους των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Η άμεση και έμμεση εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών έχει μακρά ιστορία, που χρονολογείται από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Ωστόσο, το πιο πρόσφατο δίκτυο σχέσεων ΗΠΑ-ΗΑΕ φαίνεται να βασίζεται σε οικονομική διαφθορά, με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να αποκτούν αυτονομία μέσω αυτής, όπως αποδεικνύεται από τις επιχειρηματικές δραστηριότητες του γαμπρού του Τραμπ -κατά τι που δεν διαφέρει από ορισμένες άλλες αμερικανικές προεδρίες ή από την οικογένεια Ερντογάν. Βλέπε, για παράδειγμα, «Jared Kushner Says $1.5Bn From Qatar, UAE Came ‘Irrespective’ of Trump Win», Newsweek, https://www.newsweek.com/jared-kushner-says-15bn-qatar-uae-came-irrespective-trump-win-2004895

13. Η ισχύς και η παρέμβαση της Κίνας στον κόσμο πραγματοποιούνται με μη συμβατικά μέσα, τα οποία δεν αναφέρονται συχνά λόγω του φόβου της «Δύσης» να χάσει την αντίληψη της υπεροχής της στον κόσμο. Βλ. Sujit Raman, Nick Carlsen, «The World’s Underground Bankers», Lawfare, https://www.lawfaremedia.org/article/the-world-s-underground-bankers

The post Η μια για την άλλη, χωρίς όρους: Για την Παλαιστίνη και την Ουκρανία first appeared on Aυτολεξεί.

The post Όταν οι ισχυροί μιλούν για όπλα και αυτοθυσία first appeared on Aυτολεξεί.

Στις 15 Απριλίου 2023, κατέρρευσε μια συμμαχία μεταξύ του Στρατηγού Αμπντελφατίχ Μπουρχάν των Σουδανικών Ενόπλων Δυνάμεων (SAF) και του Μοχάμεντ Χαμντάν Νταγκάλο («Χεμέντι»), ηγέτη των Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης (RSF), εκτοξεύοντας τη χώρα σε έναν πρωτοφανή πόλεμο. Ο πόλεμος ξεκίνησε αρχικά γύρω από την πρωτεύουσα Χαρτούμ, αλλά γρήγορα εξαπλώθηκε σε άλλα μέρη του Σουδάν, συμπεριλαμβανομένου του Νταρφούρ, του Πορτ Σουδάν και μέχρι τον Δεκέμβριο του 2023 στην προηγουμένως ειρηνική πολιτεία Γκεζίρα, την αγροτική καρδιά της χώρας που βρίσκεται στο σημείο συνάντησης των ποταμών Γαλάζιου και Λευκού Νείλου.

Η φύση των μαχών —που εκτείνονται τόσο σε αγροτικές όσο και σε αστικές περιοχές— και η έκτασή τους, έχουν οδηγήσει σε μια σοβαρή ανθρωπιστική κρίση. Έως και 9 εκατομμύρια Σουδανοί έχουν εγκαταλείψει τη χώρα, εκ των οποίων περισσότεροι από ένα εκατομμύριο πέρασαν τα σύνορα της χώρας. Το Human Rights Watch έχει αναφέρει εθνοκάθαρση στο Χαρτούμ και το Νταρφούρ και στοχοποίηση χιλιάδων αμάχων και χωριών. Η κρίση έχει επιδεινωθεί από την επισιτιστική ανασφάλεια, που επηρεάζει περίπου το 60% του πληθυσμού, καθώς οι μάχες διαταράσσουν την αγροτική παραγωγή σε μεγάλο μέρος της χώρας. Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα (WFP) προειδοποίησε πρόσφατα ότι η χώρα αντιμετωπίζει «τη μεγαλύτερη κρίση πείνας στον κόσμο». [1]

Επιτόπου, η παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας έχει παρεμποδιστεί από γραφειοκρατικά εμπόδια, συμπεριλαμβανομένης της άρνησης χορήγησης ταξιδιωτικών αδειών σε οργανισμούς βοήθειας και της αδυναμίας τους να εισέλθουν σε περιοχές που έχουν ανάγκη λόγω των ενεργών μαχών. Εν τω μεταξύ, η βοήθεια που έχει παραδοθεί κινδυνεύει να καταληφθεί ή να ανακατευθυνθεί τόσο από τον στρατό όσο και από τους RSF, στο πλαίσιο της πολεμικής προσπάθειας και για την τιμωρία της πολιτικής αντίστασης στον πόλεμο. Και τα δύο εμπόλεμα μέρη έχουν στοχεύσει ιατρικές εγκαταστάσεις. Το 70% των νοσοκομείων και των ιατρικών εγκαταστάσεων δεν λειτουργούν και άνθρωποι πεθαίνουν από την εξάπλωση ιάσιμες ασθενειών και χειρουργήσιμων τραυματισμών.

Η σημερινή κατάσταση έρχεται σε έντονη αντίθεση — αλλά και αποτελεί άμεσο απότοκο — των γεγονότων του 2018-2019, όταν ο κόσμος παρακολουθούσε με θαυμασμό το Σουδάν, καθώς μια λαϊκή εξέγερση ανέτρεψε το ισλαμιστικό και μαχητικό καθεστώς του προέδρου Ομάρ αλ-Μπασίρ. Η επανάσταση τότε είχε υποσχεθεί να εγκαινιάσει μια νέα, αν και εύθραυστη, εποχή δημοκρατίας, ύστερα από τρεις δεκαετίες αυταρχικής διακυβέρνησης. Σήμερα, όμως, η παρατεταμένη σύγκρουση στο Σουδάν απειλεί τα ίδια τα θεμέλια του κράτους και, κατ’ επέκταση, τη σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής του Σαχέλ και του Κέρατος της Αφρικής.

Οικονομική Κρίση και οι Ρίζες της Λαϊκής Διαμαρτυρίας

Σε μεγάλο βαθμό, ο πόλεμος στο Σουδάν είναι άμεσο αποτέλεσμα της απόλυτης ισχύος και κλίμακας, πέρα ​​από κοινωνικές, περιφερειακές και εθνοτικές διαιρέσεις, αυτού που οι Σουδανοί ονομάζουν «Ένδοξη Επανάσταση» του 2018.

Ένας από τους βασικούς παράγοντες πίσω από τις λαϊκές διαμαρτυρίες που τελικά ανέτρεψαν το αυταρχικό καθεστώς του Ομάρ αλ-Μπασίρ ήταν η απόσχιση του Νότιου Σουδάν στις 9 Ιουλίου 2011. Μετά από περισσότερο από μια δεκαετία σχετικής οικονομικής ανάπτυξης, η απόσχιση του Νότιου Σουδάν περιόρισε μεγάλο μέρος των εσόδων του κράτους από το πετρέλαιο (τα δύο τρίτα των πετρελαϊκών πόρων του Σουδάν βρίσκονται στο Νότο), οδηγώντας σε μια επιδεινούμενη οικονομική κρίση. Μεταξύ 2000 και 2009, το πετρέλαιο αντιπροσώπευε το 86% των εσόδων από εξαγωγές του Σουδάν. [2] Η απόσχιση του Νότου οδήγησε στην απώλεια του 75% των εσόδων από πετρέλαιο του Χαρτούμ. [3]

Η απουσία εσόδων από το πετρέλαιο διέβρωσε τα δίκτυα υποστήριξης του πρώην καθεστώτος, ενισχύοντας τις αντιπαλότητες μεταξύ της ηγεσίας του κυβερνώντος Κόμματος του Εθνικού Κογκρέσου (NCP) του αλ-Μπασίρ. Επίσης, επιδείνωσε τα κοινωνικά και οικονομικά παράπονα σε ένα ευρύ φάσμα της σουδανικής κοινωνίας τόσο σε αστικές όσο και σε αγροτικές περιοχές, θέτοντας τις βάσεις για τη λαϊκή εξέγερση του Δεκεμβρίου 2018.

Κατά την περίοδο της άνθησης της πετρελαϊκής βιομηχανίας, αν και η επίσημη οικονομία του Σουδάν αναπτυσσόταν, τα οφέλη ήταν άνισα κατανεμημένα.

Οι διαμαρτυρίες ξεκίνησαν στην εργατική πόλη Ατμπάρα στην πολιτεία του ποταμού Νείλου, περίπου 200 μίλια βόρεια του Χαρτούμ—με επικεφαλής μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, στους οποίους πολύ γρήγορα προσχώρησαν χιλιάδες κάτοικοι της πόλης. Η αρχική σπίθα ήταν η τριπλασιασμός της τιμής του ψωμιού. Αλλά στις περιφέρειες όπου ξεκίνησε η εξέγερση, οικονομικά παράπονα είχαν προηγηθεί της απώλειας εσόδων από το πετρέλαιο για το κράτος. Κατά την περίοδο της άνθησης του πετρελαίου, αν και η επίσημη οικονομία του Σουδάν αναπτυσσόταν, τα οφέλη ήταν άνισα κατανεμημένα. Η κατανομή των έργων υπηρεσιών, της απασχόλησης και των υποδομών παρέμεινε συγκεντρωμένη στην πολιτεία του Χαρτούμ και είχε σχεδιαστεί για να κατευνάσει τις αστικές εκλογικές περιφέρειες. Όπως σημείωσε μια μελέτη, κατά τις δύο δεκαετίες πριν από την επανάσταση, περίπου πέντε μεγάλα έργα στο κεντρικό τρίγωνο στον Βορρά αντιπροσώπευαν το 60% των αναπτυξιακών δαπανών. [4]

Από το 2009 (μια δεκαετία πριν από την εξέγερση), το ποσοστό φτώχειας στον αγροτικό πληθυσμό ήταν 58%, σε σύγκριση με το 26% στον αστικό πληθυσμό. Επιπλέον, τα στοιχεία αυτής της περιόδου δείχνουν ότι τα επίπεδα φτώχειας ήταν πολύ υψηλότερα στο Νταρφούρ και στα ανατολικά από ό,τι στο Χαρτούμ και τις κεντρικές πολιτείες. [5] Η ανισότητα μεταξύ των περιφερειών και μεταξύ του κέντρου και των περιφερειών της χώρας εξηγεί εν μέρει γιατί οι αρχικές διαμαρτυρίες που οδήγησαν στη λαϊκή εξέγερση του 2018 ξέσπασαν, για πρώτη φορά στην ιστορία του Σουδάν, στην περιφέρεια της χώρας και όχι στην πρωτεύουσα.

Μέσα σε λίγες μέρες, ωστόσο, οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις εξαπλώθηκαν σε ένα ευρύ φάσμα πόλεων και κωμοπόλεων σε όλη τη βόρεια περιοχή και στην πρωτεύουσα Χαρτούμ. Οι διαδηλωτές φώναζαν συνθήματα, όπως το γνωστό σύνθημα από τις αραβικές εξεγέρσεις: al-sha’ab yurid isqat al-Nizam, «ο λαός θέλει την πτώση του καθεστώτος».

Νέα Δίκτυα Λαϊκής Κινητοποίησης

Ακολουθώντας το παράδειγμα των πόλεων της περιφέρειας, ξεκίνησαν επίσης διαδηλώσεις στο Χαρτούμ ως διαμαρτυρίες κατά της βαθιάς οικονομικής κρίσης που σχετίζεται με την άνοδο των τιμών του ψωμιού και των καυσίμων και μια σοβαρή κρίση ρευστότητας. Αλλά τα αιτήματά τους γρήγορα εξελίχθηκαν σε εκκλήσεις για την αποπομπή του αλ-Μπασίρ.

Κατά την προετοιμασία της επανάστασης, οι νεολαιίστικες δομές του Σουδάν ενώθηκαν με τα συνδικάτα των γιατρών, φαρμακοποιών, δικηγόρων και καθηγητών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Η Σουδανική Επαγγελματική Ένωση (SPA) — ένα δίκτυο παράλληλων ή ανεπίσημων επαγγελματικών και εμπορικών συνδικάτων, που αποτελούνταν από γιατρούς, μηχανικούς, δικηγόρους και άλλους επαγγελματίες — ανέλαβε την πρωτοβουλία να οργανώσει και να συντονίσει τις διαμαρτυρίες. Στα τέλη Δεκεμβρίου 2018, η SPA κάλεσε σε πορεία προς το κοινοβούλιο στο Χαρτούμ, απαιτώντας από την κυβέρνηση να αυξήσει τους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων και να νομιμοποιήσει τα άτυπα συνδικάτα και επαγγελματικές ενώσεις. Όταν οι δυνάμεις ασφαλείας κατέφυγαν στη βία εναντίον ειρηνικών διαδηλωτών, τα αιτήματα κλιμακώθηκαν: ζητήθηκε η απομάκρυνση του κυβερνώντος Κόμματος του Εθνικού Κογκρέσου (NCP), ο ριζικός μετασχηματισμός της διακυβέρνησης και η μετάβαση στη δημοκρατία.

Τα αιτήματά τους απηχούσαν εκείνα προηγούμενων λαϊκών διαμαρτυριών, όπως των ετών 2011, 2012 και 2013. Ωστόσο, οι διαμαρτυρίες του 2018-2019 ήταν πρωτοφανείς ως προς τη διάρκεια και το γεωγραφικό τους εύρος. Ακολούθησαν επίσης μια αξιοσημείωτα νέα, καινοτόμο και βιώσιμη διαδικασία. Οι διαδηλωτές είχαν μάθει από τα λάθη προηγούμενων κινητοποιήσεων, οι οποίες ήταν ιδιαίτερα συγκεντρωτικές, περιορισμένες κυρίως στη μεσαία τάξη των Σουδανών και χωρίς στρατηγική για την αντιμετώπιση των πανταχού παρόντων δυνάμεων ασφαλείας του κράτους.

Υπό την ηγεσία της SPA και με οργάνωση σε επίπεδο γειτονιάς από τις Επιτροπές Αντίστασης (NRCs), οι διαδηλώσεις ήταν συντονισμένες, προγραμματισμένες και σχεδιασμένες να δίνουν έμφαση στη διάρκεια και τη βιωσιμότητα, παρά στον απλό αριθμό συμμετεχόντων. Οι κινητοποιήσεις επεκτάθηκαν σε γειτονιές της μεσαίας και εργατικής τάξης, αλλά και των φτωχών, ενώ υπήρξε συντονισμός με διαδηλωτές σε απομακρυσμένες περιοχές από το Χαρτούμ, συμπεριλαμβανομένων των πολιτειών της Ερυθράς Θάλασσας στα ανατολικά και του Νταρφούρ στα δυτικά της χώρας.

Πέρα από τη γεωγραφική τους κλίμακα, οι διαμαρτυρίες χαρακτηρίστηκαν από πρωτοφανή επίπεδα αλληλεγγύης, που υπερέβησαν ταξικά και εθνοτικά όρια. Νεαροί ακτιβιστές και μέλη επαγγελματικών ενώσεων όχι μόνο αμφισβήτησαν τον πολιτικό λόγο του ισλαμιστικού κράτους, αλλά συνέβαλαν καθοριστικά στη δημιουργία συμμαχιών μέσα στο πλαίσιο των διαδηλώσεων. Τα συνθήματα που χρησιμοποίησαν είχαν σχεδιαστεί ώστε να βρίσκουν απήχηση και να κινητοποιούν υποστήριξη πέρα από τις εθνοτικές, φυλετικές και περιφερειακές διαιρέσεις.

Κατά τη διάρκεια των έξι μηνών των διαμαρτυριών πραγματοποιήθηκαν απεργίες, στάσεις εργασίας και καθιστικές κινητοποιήσεις, όχι μόνο σε πανεπιστήμια και σχολεία, αλλά και μεταξύ εργαζομένων του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα. Ανάμεσα στα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα ήταν οι απεργίες των εργαζομένων στο Πορτ Σουδάν, που απαιτούσαν την ακύρωση της πώλησης του νότιου λιμανιού σε ξένη εταιρεία, καθώς και οι στάσεις εργασίας και διαμαρτυρίες υπαλλήλων σε ορισμένες από τις σημαντικότερες τράπεζες, εταιρείες τηλεπικοινωνιών και άλλες μεγάλες ιδιωτικές επιχειρήσεις της χώρας.

Αν και η προσοχή στράφηκε δικαίως στον κεντρικό ρόλο των διαδηλωτών από τα κάτω, των Επιτροπών Αντίστασης και της SPA, τα κόμματα της σουδανικής αντιπολίτευσης διαδραμάτισαν επίσης καθοριστικό ρόλο — όχι μόνο στην οργάνωση των διαμαρτυριών, αλλά και παρέχοντας ιδεολογική υποστήριξη στα αιτήματά τους. Τα πολιτικά κόμματα πρωτοστάτησαν στη σύνταξη της Διακήρυξης της Ελευθερίας και της Αλλαγής τον Ιανουάριο του 2019, στο αποκορύφωμα των κινητοποιήσεων. Μαζί με τη SPA, οι κύριοι συνασπισμοί πολιτικών κομμάτων, κυρίως οι Εθνικές Δυνάμεις Συναίνεσης και το Κάλεσμα του Σουδάν (Nida al-Sudan), συνέβαλαν στη δημιουργία του ευρύτερου αντιπολιτευτικού δικτύου που ενώθηκε υπό τη σημαία των Δυνάμεων Ελευθερίας και Αλλαγής (FFC). Το FFC είχε καίριο ρόλο στον συντονισμό μεταξύ των κοινωνικών τάξεων, συμπεριλαμβανομένων όσων δραστηριοποιούνταν στον άτυπο τομέα.

Το πιο σημαντικό, όμως, ήταν ότι το FFC περιλάμβανε όχι μόνο ενώσεις και ομάδες νέων της μεσαίας τάξης, αλλά και άτυπα οργανωμένες Επιτροπές Αντίστασης Γειτονιάς (NRCs), μερικές από τις οποίες αντιπροσώπευαν τις φτωχότερες αστικές συνοικίες. Αυτές οι επιτροπές, που είχαν τις ρίζες τους στην πολιτική ανυπακοή του 2013 εναντίον του αλ-Μπασίρ, αποτέλεσαν τη ραχοκοκαλιά των διαμαρτυριών. Ανέλαβαν την ευθύνη για την προστασία των διαδηλωτών από τις δυνάμεις ασφαλείας και διαδραμάτισαν κεντρικό ρόλο στη διατήρηση της δυναμικής του κινήματος, παρά τη σκληρή καταστολή από τις δυνάμεις ασφαλείας και τις πολιτοφυλακές.

Η σχετική ισχύς και η αρχική νομιμοποίηση των βασικών κομμάτων της αντιπολίτευσης, καθώς και ο συντονισμός τους με τους διαδηλωτές και τα άτυπα συνδικάτα, υπήρξαν καθοριστικοί παράγοντες για τη διατήρηση των κινητοποιήσεων που τελικά ανέτρεψαν τον αλ-Μπασίρ. Μετά την επανάσταση, οι Επιτροπές Αντίστασης ανέλαβαν πιο άμεσο πολιτικό ρόλο, επιδιώκοντας την οικοδόμηση μιας λαϊκής συναίνεσης γύρω από ένα σχέδιο νόμιμης και δημοκρατικής μετάβασης, σύμφωνο με τα ιδανικά της επανάστασης.

Αντεπαναστατική Βία

Μετά την πτώση του Ομάρ αλ-Μπασίρ τον Απρίλιο του 2019, ωστόσο, το Σουδάν παρέμεινε ένα κατεξοχήν υβριδικό αυταρχικό καθεστώς.

Αρχικά, ο αλ-Μπασίρ αντικαταστάθηκε από μια στρατιωτική χούντα με τη μορφή του Μεταβατικού Στρατιωτικού Συμβουλίου (TMC). Το TMC είχε επικεφαλής τον Στρατηγό Μπουρχάν του σουδανικού στρατού (SAF) και αναπληρωτή αρχηγό του ήταν ο Νταγκάλο, διοικητής των RSF. Σε απάντηση στην ανάληψη της εξουσίας από τον στρατό, συνεχίστηκαν οι καθιστικές διαμαρτυρίες και οι διαμαρτυρίες, απαιτώντας τη μετάβαση σε πλήρη πολιτική διακυβέρνηση. Στις 3 Ιουνίου 2019, οι δυνάμεις ασφαλείας του TMC, συμπεριλαμβανομένης της πολιτοφυλακής των RSF, διέλυσαν βίαια μία από αυτές τις καθιστικές διαμαρτυρίες, σκοτώνοντας εκατοντάδες και τραυματίζοντας χιλιάδες σε αυτό που έγινε γνωστό ως η «Σφαγή της Καθιστικής Διαμαρτυρίας» του Χαρτούμ.

Η πολιτική ηγεσία, εκπροσωπούμενη από το FFC, κατέληξε τελικά σε συμφωνία με τον στρατό τον Ιούλιο. Μέχρι τον Αύγουστο του 2019, τα κόμματα είχαν υπογράψει μια φαινομενική συμφωνία κατανομής εξουσίας με τη μορφή συνταγματικού χάρτη και το FFC πρότεινε τον Abdalla Hamdok ως πρωθυπουργό. Αυτός ο χάρτης τροποποιήθηκε με τη Συμφωνία της Τζούμπα του 2020, η οποία υπογράφηκε μεταξύ της μεταβατικής κυβέρνησης και αρκετών ομάδων της αντιπολίτευσης.

Η μεταβατική κυβέρνηση, ωστόσο, δεν καθιέρωσε ποτέ σαφή διαχωρισμό των κλάδων εξουσίας: Μέσω του συνταγματικού χάρτη, ο στρατός διατήρησε το δικαίωμα να απορρίπτει οποιαδήποτε πρόταση υποβάλλεται από πολιτικούς ηγέτες του συνασπισμού. Επιπλέον, τους χορηγήθηκε ασυλία από την έρευνα για προηγούμενα εγκλήματα (συμπεριλαμβανομένης της Σφαγής με την Καθιστική Διαμαρτυρία) και άσκησε δικαίωμα βέτο σε διορισμούς πολιτικών υπουργών, όπως του προέδρου του Ανωτάτου Δικαστηρίου και του γενικού εισαγγελέα. Η μεταβατική κυβέρνηση λειτούργησε έτσι με έντονη ανισορροπία μεταξύ της εξουσίας της στρατιωτικής και της πολιτικής ηγεσίας.

Από την πλευρά τους, οι επιτροπές αντίστασης των γειτονιών του Σουδάν και το γενικό κίνημα διαμαρτυρίας συνέχισαν (και το κάνουν ακόμη και τώρα) να πιέζουν για πέντε σημαντικές προτεραιότητες. Η πρώτη είναι η μετάβαση σε πλήρη πολιτική διακυβέρνηση που βασίζεται στην απόρριψη μιας άλλης συνεργασίας με τους στρατιωτικούς ηγέτες (που αποτυπώνεται στο σύνθημα των «τριών Όχι» : καμία διαπραγμάτευση, καμία συνεργασία και καμία νομιμότητα για τον στρατό). Δεύτερον, ζητούν την αναδιατύπωση της Συμφωνίας της Τζούμπα ώστε να συμπεριλάβει περισσότερο όσους επηρεάζονται άμεσα από τον πόλεμο στη βάση. Τρίτον, απαιτούν συζητήσεις για συνταγματική μεταρρύθμιση για την προετοιμασία μιας συνταγματικής διάσκεψης που θα λαμβάνει πλήρως υπόψη τις δομικές και εθνοτικές ανισότητες του παρελθόντος και τελικά θα επιβλέπει ελεύθερες και δίκαιες εκλογές. Τέταρτον, θέλουν λογοδοσία για τους κρατικούς φορείς που εμπλέκονται στη βία κατά των αμάχων, συμπεριλαμβανομένης της σφαγής στην καθιστική διαμαρτυρία. Και τέλος, επιδιώκουν την ταχεία σύσταση νομοθετικού συμβουλίου μετά την παύση των εχθροπραξιών.

Μεταξύ αυτού του δικτύου οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών υπάρχουν ομάδες που είχαν υποστηρίξει την πολιτική κυβέρνηση, συμπεριλαμβανομένης της Σουδανικής Ένωσης Επαγγελματιών (SPA) και των δύο κύριων οργανώσεων νεολαίας (Girifna και Sudan Change Now). Τελικά, η αποτυχία του Hamdok και του πολιτικού βραχίονα της μεταβατικής κυβέρνησης να ενσωματώσουν τα βασικά αιτήματα και τη συμμετοχή των επιτροπών αντίστασης υπονόμευσε την απτή πρόοδο όσον αφορά τα λαϊκά αιτήματα για λογοδοσία και δικαιοσύνη. Έχει περιορίσει την κοινωνική βάση και την υποστήριξη της πολιτικής ηγεσίας. Η καθυστέρηση στη σύσταση νομοθετικής συνέλευσης για την προετοιμασία των εκλογών υπονόμευσε περαιτέρω τη δημοτικότητα και τη νομιμότητα του Hamdok και των πολιτικών κομμάτων γενικότερα. Η στρατιωτική ηγεσία, υπό την τότε ισχυρή συνεργασία μεταξύ του Burhan και του Dagalo, εκμεταλλεύτηκε επιδέξια αυτές τις διαιρέσεις, ανοίγοντας το δρόμο για το πραξικόπημα του Οκτωβρίου.

Στις 25 Οκτωβρίου 2021, ο στρατηγός Μπουρχάν των SAF και ο διοικητής των RSF Νταγκάλο υποκίνησαν από κοινού πραξικόπημα εναντίον του Χάμντοκ. Ακολούθησαν αμέσως επίμονες, εκτεταμένες διαμαρτυρίες, που ζητούσαν επιστροφή στην πολιτική διακυβέρνηση. Αυτές οι διαμαρτυρίες, με επικεφαλής τις επιτροπές λαϊκής αντίστασης, ανάγκασαν τις SAF και τις RSF να συμφωνήσουν σε διαπραγματεύσεις με την πολιτική αντιπολίτευση. Οι διαπραγματεύσεις άνοιξαν το δρόμο για την πλέον ακυρωμένη συμφωνία-πλαίσιο, η οποία πυροδότησε έντονη αντιπαλότητα μεταξύ του Μπουρχάν και του Νταγκάλο. Πιο συγκεκριμένα, οι SAF και οι RSF διαφώνησαν έντονα για το ζήτημα της συγχώνευσης των τελευταίων στον τακτικό εθνικό μόνιμο στρατό. Επιπλέον, και οι δύο δυνάμεις απέρριψαν τις προσπάθειες διάλυσης της τεράστιας οικονομικής τους περιουσίας – ένας βασικός στόχος της επανάστασης.

Η διαφωνία μεταξύ των δύο στρατηγών σχετικά με τη μεταρρύθμιση του τομέα ασφάλειας και η αμοιβαία φιλοδοξία τους να διατηρήσουν τον έλεγχο τεράστιων τμημάτων του πλούτου της χώρας είναι δύο από τους σημαντικότερους παράγοντες που οδήγησαν το Σουδάν σε πόλεμο.

Η προέλευση των RSF

Αν η αντιπαλότητα μεταξύ των υποστηριζόμενων από τους ισλαμιστές αξιωματικών του σουδανικού στρατού και της πολιτοφυλακής των RSF απειλεί τώρα να καταστρέψει το κράτος, η μακρά ιστορία συνεργασίας τους είναι αυτή που αποτελεί τη βάση του παρόντος πολέμου.

Η εμφάνιση των RSF χρονολογείται στον πόλεμο του Νταρφούρ στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Απαντώντας σε μια εξέγερση που ξεκίνησε στο Νταρφούρ το 2003, το καθεστώς Μπασίρ εκτέλεσε έναν πόλεμο καμένης γης κατά της εξέγερσης που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο πάνω από 200.000 πολιτών. Ο πόλεμος διεξήχθη κυρίως από τις λεγόμενες πολιτοφυλακές Janjaweed, οι οποίες δημιουργήθηκαν, χρηματοδοτήθηκαν και ελέγχθηκαν από το καθεστώς στο Χαρτούμ. Ο νυν διοικητής των RSF, Νταγκάλο, υπηρέτησε ο ίδιος ως διοικητής των Janjaweed κατά τη διάρκεια αυτών των ετών. (Ο Μπουρχάν, επίσης, ήταν τοποθετημένος στο Νταρφούρ, ώστε οι SAF να μπορούν να συντονίζουν τις προσπάθειες κατά της εξέγερσης για λογαριασμό του Χαρτούμ.)

Ανησυχώντας τόσο για την απειλή που αποτελούσαν οι αντάρτες στο Νταρφούρ όσο και για τους επαναλαμβανόμενους κύκλους διαδηλώσεων υπέρ της δημοκρατίας στο Χαρτούμ, ο αλ-Μπασίρ θεσμοθέτησε τις RSF ως βραχίονα του σουδανικού στρατού κατά της εξέγερσης.

Το 2013, μετά την αναδιάρθρωση του στρατού από το ισλαμιστικό καθεστώς, οι Janjaweed μετατράπηκαν σε RSF υπό την ηγεσία του Dagalo. Ανησυχώντας τόσο για την απειλή που αποτελούσαν οι αντάρτες στο Νταρφούρ όσο και για τους επαναλαμβανόμενους κύκλους διαδηλώσεων υπέρ της δημοκρατίας στο Χαρτούμ, ο αλ-Μπασίρ θεσμοθέτησε τις RSF ως βραχίονα του σουδανικού στρατού κατά της εξέγερσης. Εκτός από την ανάπτυξη της πολιτοφυλακής κατά της εξέγερσης και των λαϊκών διαμαρτυριών, ένας τρίτος στόχος ήταν η αποδυνάμωση του εθνικού μόνιμου στρατού, ώστε να αποτραπούν τυχόν προσπάθειες μεσαίων αξιωματικών να εκδιώξουν το κόμμα του αλ-Μπασίρ (το καθεστώς του Εθνικού Κομμουνιστικού Κόμματος) μέσω στρατιωτικού πραξικοπήματος. Ο αλ-Μπασίρ έδωσε στον Dagalo το ψευδώνυμό του, Hemedti, «ο προστάτης μου». Το 2017, ο ηγεμόνας νομιμοποίησε τις RSF μέσω εκτελεστικού διατάγματος, ιδρύοντας επίσημα την πολιτοφυλακή ως ανεξάρτητη δύναμη ασφαλείας, η οποία στη συνέχεια χαρακτηρίστηκε πιο εύστοχα ως κρατική-παραστρατιωτική πολιτοφυλακή.

Μετά την επανάσταση του 2019, ο Μπουρχάν επέτρεψε και προώθησε την επέκταση των RSF σε όλες τις κατοικημένες περιοχές της ευρύτερης περιοχής του Χαρτούμ, θέτοντας τις βάσεις για να γίνει η πρωτεύουσα το επίκεντρο της βίας κατά την έναρξη του πολέμου.

Αποτελεί μοιραία ειρωνεία της σουδανικής ιστορίας το γεγονός ότι οι RSF -ο φαινομενικά πιστός βραχίονας πολιτοφυλακής του πρώην ισλαμιστικού καθεστώτος του Εθνικού Κόμματος Κομμουνιστικού Κόμματος- τον Απρίλιο του 2023 θα έβαζαν τα όπλα εναντίον του πρώην ευεργέτη τους. Οι κύριοι λόγοι για τους οποίους το έκαναν αυτό ήταν διττοί: η επιμονή τους στην αυτονομία διοίκησης και ελέγχου και η υλοποίηση της αυξανόμενης φιλοδοξίας του Hemedti να αποκτήσει οικονομική και πολιτική κυριαρχία στη χώρα.

Ένας πόλεμος για την «παράνομη» οικονομία

Η δύναμη του σουδανικού στρατού, ιδίως μεταξύ των ανώτερων βαθμίδων του, έχει τις ρίζες της στα θεμέλια του σημερινού βαθέος κράτους του Σουδάν και στη σύνδεση της εγχώριας οικονομίας με στρατιωτικά συμφέροντα και συμφέροντα ασφαλείας.

Μετά το πραξικόπημα του 1989 που έφερε στην εξουσία το ισλαμιστικά υποστηριζόμενο στρατιωτικό καθεστώς του Μπασίρ, η κυβέρνηση εφάρμοσε μια οικονομική στρατηγική tamkeen (ενδυνάμωσης). Αυτή η πολιτική καθιέρωσε πολιτική και οικονομική ηγεμονία υπέρ των ισλαμιστικών ελίτ της χώρας, οι οποίες ήταν οργανωμένες γύρω από το Εθνικό Ισλαμικό Μέτωπο (NIF) και αργότερα το Εθνικό Κόμμα του Κογκρέσου (NCP). Στο πλαίσιο μιας πολιτικής φαινομενικά νεοφιλελεύθερων, φιλοαγοραίων μεταρρυθμίσεων, οι κρατικές επιχειρήσεις πουλήθηκαν στους συμμάχους του καθεστώτος. Οι επιχειρηματίες εξαναγκάστηκαν να παραχωρήσουν μετοχές των εταιρειών τους σε πιστούς του NCP, και χορηγήθηκαν φορολογικές μειώσεις, αν όχι πλήρεις απαλλαγές, σε επιχειρήσεις φιλικές προς το καθεστώς. [6]

Εκτός από την εξαγορά της αφοσίωσης του καθεστώτος, το κράτος απέλυσε τους αντιπάλους του από την κυβέρνηση και την κοινωνία των πολιτών. Με την ανάληψη της εξουσίας, το ισλαμιστικό καθεστώς απέλυσε χιλιάδες μέλη του στρατού και δημόσιους υπαλλήλους από τη γραφειοκρατία. [7]

Σε ένα μοτίβο που θυμίζει τον τωρινό πόλεμο, οι Ισλαμιστές ηγέτες άρχισαν να συσσωρεύουν και να διανέμουν επιλεκτικά προϊόντα όπως σιτάρι, αλεύρι και λάδι. Το πετρέλαιο, ειδικότερα, έπαιξε κεντρικό ρόλο στην ισλαμιστική-αυταρχική ανθεκτικότητα του καθεστώτος μέχρι την απόσχιση του Νότου το 2011. Το καθεστώς Μπασίρ, με μια έκρηξη στα έσοδα από το πετρέλαιο, τα οποία τροφοδοτούσαν άμεσα τα κρατικά ταμεία, χρησιμοποίησε αυτά τα έσοδα για να ενισχύσει και να επεκτείνει τα δίκτυα πελατείας του σε όλη τη χώρα, διοχετεύοντας κεφάλαια σε πιστούς οπαδούς και στις περιοχές καταγωγής τους. Αλλά αν οι οικονομικές πολιτικές του ταμκίν είχαν ως αποτέλεσμα τη μονοπώληση από τους Ισλαμιστές τόσο του επίσημου όσο και του άτυπου οικονομικού τομέα στο Σουδάν, επέκτειναν επίσης τον ρόλο του σουδανικού στρατού στην οικονομία. [8] Η δημιουργία της Στρατιωτικής Βιομηχανικής Εταιρείας (MIC) στις αρχές της δεκαετίας του 1990 έδωσε στις SAF τον έλεγχο δώδεκα εταιρειών που παρήγαγαν στρατιωτικό υλικό. Οι οικονομικές τους δραστηριότητες αργότερα επεκτάθηκαν πέρα ​​από το MIC για να συμπεριλάβουν μια σειρά από πολιτικές βιομηχανίες.

Σε αυτό το πλαίσιο, η οικονομία έγινε βασικό πεδίο πολιτικού ανταγωνισμού μετά την εξέγερση του 2018-19. Κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου που ακολούθησε την επανάσταση, αναδύθηκαν στο κέντρο δύο ελίτ παρατάξεις: τα απομεινάρια του ισλαμιστικού συνασπισμού του NIF, που συνδέονται με μέλη του NCP – τα οποία ήταν κυρίως υπεύθυνα για την οικοδόμηση του βαθέος κράτους τη δεκαετία του 1990 – και το Μεταβατικό Στρατιωτικό Συμβούλιο (TMC) που αποτελείται από ηγέτες της πολιτοφυλακής SAF και των RSF.

Ενώ στο παρελθόν, οι Ισλαμιστές αντιπροσώπευαν μια σχετικά συνεκτική ομάδα, κατά τη μετάβαση, προέκυψαν ρωγμές μεταξύ των στρατιωτικών ηγετών που ηγούνταν του TMC και μιας αναδυόμενης ισλαμιστικής ιδεολογικής ομάδας, η οποία ασκούσε σημαντικό έλεγχο στις υπηρεσίες ασφαλείας του κράτους, συμπεριλαμβανομένων των διαβόητων και μαχητικών kattayib al-zil, ή «σκιωδών ταξιαρχιών». [9] Σε απάντηση, το TMC ανέλαβε τον έλεγχο πολλών μεγάλων επιχειρήσεων ισλαμιστών και περιόρισε τη δύναμη των υπηρεσιών πληροφοριών του Σουδάν. Εργάστηκαν ακόμη και για τη διάλυση αρκετών πολιτοφυλακών, κατάσχοντας τα περιουσιακά τους στοιχεία και κλείνοντας τραπεζικούς λογαριασμούς. Μετά το πραξικόπημα της 25ης Οκτωβρίου 2021, ωστόσο, ο Burhan βρέθηκε ολοένα και πιο απομονωμένος, χωρίς σημαντική βάση ή νομιμοποίηση στην κοινωνία των πολιτών. Γρήγορα επιδιόρθωσε τις σχέσεις με τους Ισλαμιστές, επαναφέροντας τους ηγέτες τους στη γραφειοκρατία και στον κρατικό μηχανισμό ασφαλείας. Και οι δύο τώρα πολεμούν τους RSF.

Οι στρατιωτικοί ηγέτες, υποστηριζόμενοι από σκληροπυρηνικούς Ισλαμιστές, αγωνίζονται να διατηρήσουν και να αναβιώσουν τον τεράστιο οικονομικό πλούτο και τα πολιτικά πλεονεκτήματα που απολάμβαναν λόγω του μονοπωλίου τους επί ενός βαθέος κράτους. Οι στόχοι του Burhan στον τρέχοντα πόλεμο καθοδηγούνται έτσι από τις εταιρείες και τις επενδύσεις των SAF, καθώς και από τη μακρά ιστορία χειραγώγησης της άτυπης οικονομίας από τις SAF και τους Ισλαμιστές, η οποία τους επέτρεψε να διατηρήσουν το κράτος. Το γεγονός ότι, μαζί, είναι αποφασισμένοι να υλοποιήσουν αυτόν τον στόχο με κάθε απαραίτητο στρατιωτικό μέσο και ανεξάρτητα από το ανθρώπινο κόστος εξηγεί εν μέρει τη λογική της μαζικής βίας στον συνεχιζόμενο εμφύλιο πόλεμο και, ιδίως, τη στοχοποίηση του άμαχου πληθυσμού – οι περισσότεροι από τους οποίους έχουν αγωνιστεί να διαλύσουν την κληρονομιά του βαθέος κράτους. Πράγματι, ένας από τους κεντρικούς στόχους της επανάστασης από την αρχή ήταν: η διάλυση του καθεστώτος και η άρση των πολιτικών «ενδυνάμωσης» του. [10]

Από το πετρέλαιο στον χρυσό

Οι πολιτικές ενδυνάμωσης ( tamkeen ) μαζί με την άνθηση της πετρελαϊκής βιομηχανίας τροφοδότησαν την άνοδο ενός ισλαμιστικά κυριαρχούμενου βαθέος κράτους. Στον τρέχοντα πόλεμο, ωστόσο, η εξόρυξη χρυσού για εξαγωγή τροφοδοτεί την παράλληλη πολιτοφυλακή του Hemedti και προκαλεί πολιτική βία.

Μετά την απώλεια εσόδων από το πετρέλαιο με την απόσχιση του Νότιου Σουδάν το 2011, ο αλ-Μπασίρ στράφηκε στον χρυσό για να ενισχύσει τα αποδυναμωμένα δίκτυα πελατείας του. Μεταξύ 2012-2017, η παραγωγή χρυσού αυξήθηκε κατά ένα αστρονομικό ποσοστό 141%. [11] Το 2018, ένα χρόνο πριν από την επανάσταση, η χώρα ήταν ο δωδέκατος μεγαλύτερος παραγωγός στον κόσμο.

Αλλά σε αντίθεση με το πετρέλαιο, τα οφέλη από αυτή τη νέα άνθηση του χρυσού έχουν κατανεμηθεί με πολύ πιο αποκεντρωμένο τρόπο. Οι περισσότερες εξαγωγές χρυσού γίνονται λαθραία εκτός χώρας, κυρίως στις αγορές των ΗΑΕ. Το μεγαλύτερο μέρος της αξίας του χρυσού έτσι διαφεύγει από την πληγείσα επίσημη οικονομία, υπονομεύοντας την ικανότητα του κράτους να δημιουργεί έσοδα και να κατανέμει πόρους στον άμαχο πληθυσμό του. Μια πρόσφατη μελέτη διαπίστωσε ότι το χάσμα μεταξύ των αναφερόμενων εξαγωγών χρυσού του Σουδάν και των εισαγωγών που καταγράφηκαν από τους εμπορικούς εταίρους ισοδυναμούσε με 4,1 δισεκατομμύρια δολάρια. [12] Η απόκλιση υποδηλώνει ότι ένα αστρονομικό 47,7% των εσόδων του Σουδάν από χρυσό καταλήγει σε ιδιωτικά χέρια.

Ενώ ο στρατός και ο ισλαμοκρατούμενος μηχανισμός ασφαλείας μάχονται για τον έλεγχο εταιρειών που ασχολούνται με το πετρέλαιο, την αραβική τσίχλα, το σουσάμι, τα όπλα, τα καύσιμα, το σιτάρι, τις τηλεπικοινωνίες και τις τράπεζες, ο Χεμέντι μονοπωλεί τον χρυσό (και σε μικρότερο βαθμό την κτηνοτροφία και τα ακίνητα), για να επεκτείνει την πολεμική του προσπάθεια. Η βία που στηρίζει τον πόλεμο σχετίζεται άμεσα με την προσωπική του περιουσία, την οποία συγκέντρωσε, σε μεγάλο βαθμό, από τη συμμετοχή του στο παράνομο εμπόριο χρυσού.

Το 2015, μια έκθεση που δημοσιεύθηκε από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ διαπίστωσε ότι οι δυνάμεις του Χεμέντι αποκόμιζαν 54 εκατομμύρια δολάρια ετησίως από τον έλεγχο του χρυσωρυχείου Τζεμπέλ Αμέρ. [13] Αυτά τα έσοδα του επέτρεψαν να στρατολογήσει φτωχούς και άνεργους νέους από όλο το Σαχέλ στους RSF, συμπεριλαμβανομένων από τη Λιβύη, το Τσαντ, το Μάλι και τον Νίγηρα, οι οποίοι είναι οι κύριοι δράστες της βίας στο Νταρφούρ, το Χαρτούμ και το κεντρικό Σουδάν. Η παραστρατιωτική του δύναμη αριθμεί σήμερα περίπου 40.000 μέλη. Σε σύγκριση με τους ομολόγους τους στις SAF, τα μέλη της έχουν μεγάλη πρόσβαση σε οικονομικούς πόρους και εκπαίδευση από εξωτερικούς παράγοντες.

Η ανάδειξη του χρυσού ως το πιο επικερδές αγαθό του Σουδάν βοηθά να εξηγηθεί η αποκεντρωμένη φύση του πολέμου και τα υψηλά επίπεδα βίας που ασκούν οι πολιτοφύλακες των RSF, ιδίως στις πλούσιες σε χρυσό περιοχές του Νταρφούρ και του Κορντοφάν.

Τροφοδοτώντας έναν πόλεμο μεσολάβησης

Ενώ οι κύριες δυναμικές που ωθούν τον πόλεμο στο Σουδάν είναι εσωτερικές, οι περιφερειακές δυνάμεις και άλλες πιο μακριά παίζουν σημαντικό ρόλο. Κυριότερες μεταξύ αυτών είναι οι χώρες του Κόλπου, ιδίως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Και εδώ, η ανάδειξη του χρυσού ως του πιο επικερδούς αγαθού του Σουδάν είναι σημαντική. Σε αντίθεση με το πετρέλαιο, ο χρυσός είναι ένας πόρος που μπορεί να λεηλατηθεί, παρακινώντας εξωτερικούς παράγοντες, όπως τα ΗΑΕ, να παρέμβουν στο πλευρό των RSF, ανεξάρτητα από τις συνέπειες όσον αφορά τη βία κατά των αμάχων. Τα ΗΑΕ φέρονται να υποστηρίζουν τον Χεμέντι και τους RSF του με αποστολές όπλων μέσω του Τσαντ και της Λιβύης.

Πέρα από το παράνομο εμπόριο χρυσού, ο Χεμέντι έχει επίσης επωφεληθεί από τα περιφερειακά συμφέροντα και τις ανησυχίες των χωρών του Κόλπου για την Ερυθρά Θάλασσα. Η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ ανησυχούν εδώ και καιρό για την ιρανική περικύκλωση μέσω των Στενών του Ορμούζ και του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Αυτές οι ανησυχίες ενισχύθηκαν από την ιρανική υποστήριξη προς το κίνημα των Χούθι στην Υεμένη, η οποία οδήγησε σε στρατιωτική επέμβαση από έναν συνασπισμό υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας το 2015. Ο Χεμέντι έλαβε εκατομμύρια δολάρια τόσο από τη Σαουδική Αραβία όσο και από τα ΗΑΕ για την αποστολή των δυνάμεων της πολιτοφυλακής του για να πολεμήσουν στον πόλεμο.

Ενώ η πλειονότητα των στρατιωτών των RSF έχει επιστρέψει από την Υεμένη, η πρόσφατη κλιμάκωση της βίας στην Ερυθρά Θάλασσα λόγω των επιθέσεων των Χούθι σε εμπορικά πλοία σε απάντηση στον πόλεμο του Ισραήλ στη Γάζα, έχει τροφοδοτήσει τις ανησυχίες, ιδίως της Σαουδικής Αραβίας. Το Ριάντ, μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες, έχει αναλάβει ηγετικό ρόλο στην προσπάθεια μεσολάβησης για μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ των δύο αντιμαχόμενων μερών με στρατηγική προοπτική τη διατήρηση μιας ισχυρής συμμαχίας με όποιο μεταπολεμικό καθεστώς αναδυθεί στο Χαρτούμ.

Τόσο η Σαουδική Αραβία όσο και τα ΗΑΕ έχουν εγκαταστήσει με επιτυχία στρατιωτικές βάσεις στο Κέρας της Αφρικής – η Σαουδική Αραβία στο Τζιμπουτί και τα ΗΑΕ στην Ερυθραία. Τα ΗΑΕ επιδιώκουν επίσης να εγκαταστήσουν παρόμοιες εγκαταστάσεις στη βόρεια Σομαλία. Αλλά ο ανταγωνισμός για επιρροή στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας δεν περιορίζεται σε αυτά τα κράτη. Το Κατάρ, η Τουρκία και η Ρωσία έχουν αυξήσει την εμπλοκή τους στην περιοχή και έχουν κάνει προτάσεις για την εγκατάσταση στρατιωτικών βάσεων στα ανοικτά των ακτών της Ερυθράς Θάλασσας του Σουδάν.

Ενώ είναι εν μέρει στρατηγικό, το ενδιαφέρον των κρατών του Κόλπου για το Σουδάν πηγάζει επίσης από μακροπρόθεσμους οικονομικούς στόχους. Βλέπουν τις επενδύσεις στην Αφρική ως μέσο διαφοροποίησης των οικονομιών τους και είναι πρόθυμες να επεκτείνουν το εμπόριο στην πλούσια σε πόρους ήπειρο, προς την οποία το Σουδάν αποτελεί πύλη. Τα ΗΑΕ έχουν επιδιώξει δυναμικά ένα έργο ανάπτυξης λιμένων στα ανοικτά των ακτών της Ερυθράς Θάλασσας του Σουδάν. Το 2022, αναφέρθηκε ότι το Χαρτούμ ανέθεσε επίσημα σύμβαση στα ΗΑΕ για τη λειτουργία μέρους του Πορτ Σουδάν, στο οποίο τα ΗΑΕ θα επενδύσουν 6 δισεκατομμύρια δολάρια.

Οι γεωργικές εκτάσεις του Σουδάν είναι επίσης ζωτικής σημασίας για να βοηθήσουν τα κράτη του Κόλπου να καλύψουν την εκτοξευόμενη ζήτηση εισαγωγών τροφίμων. Στην αγροτική καρδιά του Σουδάν, την Γκεζίρα, για παράδειγμα, οι επενδύσεις από τις χώρες του Κόλπου (συνολικά περίπου 8 δισεκατομμύρια δολάρια) διευκολύνθηκαν από νεοφιλελεύθερες πολιτικές που βύθισαν τους μικρούς αγρότες στο χρέος και αποδεκάτισαν τον μικρής κλίμακας γεωργικό τομέα. Μεγάλο μέρος της γης που μισθώθηκε από επενδυτές του Κόλπου έχει μετατραπεί σε μεγάλης κλίμακας αγροτοβιομηχανικά έργα που έχουν διακόψει τις διαδρομές βοσκής και έχουν απορροφήσει οικόπεδα που κάποτε χρησιμοποιούνταν για γεωργία αυτοσυντήρησης με άρδευση. Παρεμπιπτόντως, η εξαθλίωση των Σουδανών αγροτών και εργατών της υπαίθρου έχει συμβάλει στην επιτυχία της στρατολόγησης πολιτοφυλακών από τους RSF, με μαχητές να προέρχονται από πλέον στερημένους αγροτικούς πληθυσμούς.

Η Αίγυπτος, από την πλευρά της, υποστηρίζει τον στρατηγό Μπουρχάν και τις SAF. Το Κάιρο δεν ανησυχεί μόνο για την αναζωογονημένη ισλαμιστική επιρροή κατά μήκος της νότιας πλευράς του, αλλά ανησυχεί και για τη λεκάνη απορροής του ποταμού Νείλου. Το 2020, η Αιθιοπία άρχισε να γεμίζει το Μεγάλο Φράγμα της Αιθιοπικής Αναγέννησης, ένα υδροηλεκτρικό φράγμα αξίας 4,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων στον Γαλάζιο Νείλο, το οποίο το Κάιρο θεωρεί ως υπαρξιακή απειλή για τους δικούς της υδάτινους πόρους. Ο Χεμέντι έχει στενούς δεσμούς με την Αιθιοπία καθώς και με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία, παρά το γεγονός ότι είναι σημαντικός ευεργέτης της Αιγύπτου, είναι επίσης περιφερειακός αντίπαλος για επιρροή. Ως εκ τούτου, η Αίγυπτος θεωρεί ένα Σουδάν που κυριαρχείται από τους RSF ως απειλή για τα εθνικά της συμφέροντα.

Ένα αποτέλεσμα αυτών των ανταγωνιστικών αντιπαλοτήτων είναι μια σειρά από «ειρηνευτικές» προσπάθειες που λειτουργούν με αλληλοσυγκρουόμενους σκοπούς. Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, λειτουργούν ταυτόχρονα τέσσερα διαφορετικά φόρουμ για την επιδίωξη εκεχειρίας και ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ των αντιμαχόμενων παρατάξεων: Οι συνομιλίες του Ριάντ (με επικεφαλής τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Σαουδική Αραβία), η πρωτοβουλία IGAD-Αφρικανικής Ένωσης με επικεφαλής το Τζιμπουτί, οι συνομιλίες στο Κάιρο που επιχειρούν να σφυρηλατήσουν μια συμμαχία μεταξύ της πολιτικής αντιπολίτευσης και του συμμάχου της Αιγύπτου, των SAF, και μια πιο πρόσφατη πρωτοβουλία με επικεφαλής τα ΗΑΕ, αλλά υπό την αιγίδα της κυβέρνησης του Μπαχρέιν.

Αυτές οι πρωτοβουλίες αντικατοπτρίζουν τα συμφέροντα των κρατών που τις υποστηρίζουν και τις σχέσεις τους με τα αντίστοιχα εμπόλεμα μέρη, αντί για προσπάθειες υποστήριξης του σουδανικού λαού και της κοινωνίας των πολιτών στην εξεύρεση ενός λειτουργικού πλαισίου για την κατάπαυση του πυρός.

Η Διαρκής Υπόσχεση της Επανάστασης

Σε αντίθεση με άλλους εμφύλιους πολέμους στην ιστορία του Σουδάν, τα εμπόλεμα μέρη στο προς το παρόν δεν έχουν σημαντική βάση ή νομιμότητα στην κοινωνία των πολιτών. Και τα δύο κόμματα διεξάγουν πόλεμο εναντίον του σουδανικού λαού ακριβώς επειδή, μετά την ευρείας κλίμακας φιλοδημοκρατική επανάσταση του 2018, η σουδανική κοινωνία των πολιτών απέρριψε συντριπτικά ένα μέλλον που κυριαρχείται από αυταρχικούς στρατιωτικούς ηγέτες.

Πράγματι, η επανάσταση του 2018-19 έδειξε ξεκάθαρα, και ο τρέχων καταστροφικός πόλεμος επιβεβαίωσε, ότι οι προοπτικές για ειρήνη και δημοκρατία βρίσκονται στη διαρκή κοινωνία των πολιτών του Σουδάν, η οποία αποτελείται από επαγγελματικές ενώσεις, συνδικάτα και οργανώσεις νέων και γυναικών. Ο πόλεμος επιβεβαίωσε μόνο τη σημασία αυτών των δικτύων. Ακόμα και τώρα, οι επιτροπές αντίστασης με επικεφαλής τους νέους, παρά τις διαφορές τους, συμφωνούν ότι η προτεραιότητα είναι ο τερματισμός του πολέμου και η αποκατάσταση της ειρήνης αντιμετωπίζοντας τις βαθύτερες αιτίες των συγκρούσεων του Σουδάν, όπως είχε σκοπό η επανάσταση.

Κατά τη διάρκεια ενός καταστροφικού πολέμου και ενόψει μαζικών εκτοπισμών, ένα ισχυρό κίνημα βάσης με την νεολαία μπροστά, έχει δείξει σημαντική ικανότητα συνεργασίας πέρα ​​από εθνοτικές, έμφυλες και κοινωνικές διαιρέσεις για δημοκρατικούς στόχους. Ελλείψει επαρκούς διεθνούς βοήθειας, για παράδειγμα, οι ομάδες έκτακτης ανάγκης έχουν κινητοποιήσει την αλληλοβοήθεια σε όλη τη χώρα.

Το κίνημα των νέων, οι γυναικείες οργανώσεις, οι ανεξάρτητοι ακαδημαϊκοί, οι καλλιτέχνες και εκατομμύρια Σουδανοί στη διασπορά είναι σχεδόν ομόφωνοι στην αντιμετώπιση της παρούσας πρόκλησης του πολέμου, εργαζόμενοι για την ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών με τρόπους που θα αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη, θα επιλύσουν τις συγκρούσεις και θα οικοδομήσουν μια βιώσιμη ειρήνη.

Σημειώσεις

[1] « Η κρίση στο Σουδάν προκαλεί σοκ στην περιοχή, καθώς ο εκτοπισμός, η πείνα και ο υποσιτισμός αυξάνονται ραγδαία », WFP, 19 Φεβρουαρίου 2024. 

[2] Εθνικό Συμβούλιο Πληθυσμού, Υπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας και Ασφάλειας, « Έκθεση Προόδου για τους Αναπτυξιακούς Στόχους της Χιλιετίας του Σουδάν, 2010 », 23 Ιουλίου 2012, σελ. 67.

[3] Έκθεση Χώρας του ΔΝΤ αριθ. 13/318: « Σουδάν: Προσωρινό Έγγραφο Στρατηγικής για τη Μείωση της Φτώχειας », (Οκτώβριος 2013), σελ. 6. 

[4] « Σουδάν: Επισκόπηση Δημόσιων Δαπανών, Συνθετική Έκθεση », Παγκόσμια Τράπεζα, Έκθεση αριθ. 41840-SD. Ουάσινγκτον. Δεκέμβριος 2007.

[5] Παγκόσμια Τράπεζα: « Έγγραφο προσωρινής στρατηγικής για τη μείωση της φτώχειας στο Σουδάν, Έκθεση για την κατάσταση », (Οκτώβριος 2016), σελ. 1.

[6] Ahmed Gallab, Η Πρώτη Ισλαμική Δημοκρατία: Ανάπτυξη και Αποσύνθεση του Ισλαμισμού στο Σουδάν (Surrey: Ashgate, 2008). 

[7] Anne L. Bartlett, «Διασπώντας το «Βαθύ Κράτος» στο Σουδάν», Australisian Review of African Studies , 41/1, (2020), σελ. 51-57.

[8] Χάρι Βερχόφεν, «Η άνοδος και η πτώση της επανάστασης Αλ Ινγκάζ του Σουδάν: Η μετάβαση από τον στρατιωτικοποιημένο ισλαμισμό στην οικονομική σωτηρία και τη συνολική ειρηνευτική συμφωνία», Civil Wars 15/2 (2013), σελ. 118-140.

[9] « Ο Μπουρχάν αφήνει τους Ισλαμιστές να επιστρέψουν », Africa Confidential 62/10 (12 Μαΐου 2022).

[10] « Ο Αλ-Μπουρχάν σχηματίζει επιτροπή για την αποσύνδεση του καθεστώτος του αλ-Μπασίρ στο Σουδάν », Middle East Monitor , 11 Δεκεμβρίου 2019.

[11] « Ανάλυση του εμπορίου, του πετρελαίου και του χρυσού: Συστάσεις για την υποστήριξη της εμπορικής ακεραιότητας στο Σουδάν », Global Financial Integrity, Μάιος 2020, σελ. 3.

[12] « Ανάλυση του εμπορίου, του πετρελαίου και του χρυσού: Συστάσεις για την υποστήριξη της εμπορικής ακεραιότητας στο Σουδάν », Global Financial Integrity, Μάιος 2020, σελ. 3.

[13] « Ειδική ομάδα του ΟΗΕ αποκαλύπτει λαθρεμπόριο χρυσού και βόμβες διασποράς στο Νταρφούρ », Relief Web, 12 Απριλίου 2016.

The post Σουδάν: Εισαγωγή στη βασική δυναμική του πολιτικού τοπίου first appeared on Aυτολεξεί.

Το Plant the Land είναι μία ομάδα που συνδυάζει τη διατροφική δικαιοσύνη με τον βιγκανισμό. Ιδρύθηκε από κοινού από τον Ανάς και τη Laura Schleifer, μια Εβραιοαμερικανίδα βίγκαν αναρχική. Σήμερα η ομάδα οργανώνεται και λειτουργεί εξ ολοκλήρου από Παλαιστίνιους εθελοντές στη Γάζα και ενσωματώνει αξίες όπως ο βιγκανισμός, η οικολογία, ο κομμουναλισμός, η εκπαίδευση και η αλληλοβοήθεια. Τα τελευταία δέκα χρόνια, το Plant the Land έχει πραγματοποιήσει πολυάριθμες αποστολές αλληλεγγύης: διανομές τροφίμων, φύτευση δασών σε δημόσια γη, παροχή σπόρων και εργαλείων στους αγρότες, καθώς και διανομή φαρμάκων. Παράλληλα, η ομάδα εργάστηκε πάνω σε μακροπρόθεσμες λύσεις, όπως η δημιουργία κοινοτικών κήπων σε δημόσια γη, για την ελεύθερη παραγωγή και διάθεση τροφίμων.

Ωστόσο, από τον Οκτώβριο του 2023 και έπειτα, η ικανότητα της ομάδας να συνεχίσει αυτό το έργο έχει περιοριστεί δραστικά, καθώς πλέον επικεντρώνεται στην κάλυψη άμεσων αναγκών επιβίωσης για τον πληθυσμό της Γάζας.

Τον Ιούλιο του 2025, το σπίτι του Ανάς βομβαρδίστηκε από την Ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία, με αποτέλεσμα τη δολοφονία 13 μελών της οικογένειάς του — ανάμεσά τους η μητέρα του, ο πατέρας του, τα δύο αδέλφια του, οι σύζυγοί τους και επτά ανίψια. Ο Ανάς χρειάζεται απεγνωσμένα ιατρική επέμβαση και ταυτόχρονα φροντίζει τα παιδιά του, που ζουν μέσα στον φόβο και την πείνα. Παρά τη συνεχιζόμενη προσωπική του τραγωδία, συνεχίζει ακούραστα το ζωτικής σημασίας έργο αλληλεγγύης στη Γάζα και βρήκε τον χρόνο να απαντήσει στις ερωτήσεις μας.

WB: Λυπάμαι πολύ που άκουσα για την απώλεια της οικογένειάς σας. Αν νιώθετε ότι μπορείτε, θα θέλατε να μου πείτε τι συνέβη στα αγαπημένα σας πρόσωπα για να βοηθήσετε να μοιραστούμε την πραγματικότητα των όσων υποφέρουν οι άνθρωποι στη Γάζα;

ΑΑ: Στις 14 Ιουλίου, το σπίτι της οικογένειάς μου βομβαρδίστηκε χωρίς καμία προειδοποίηση και χωρίς κανέναν λόγο. Αυτή είναι η μοίρα πολλών οικογενειών στη Γάζα — σκοτώνονται χωρίς αιτία. Η οικογένειά μου και τα παιδιά μου βρίσκονταν μέσα στο σπίτι τη στιγμή της επίθεσης. Ο ισραηλινός στρατός το κατέστρεψε, μαζί με όλους όσοι βρίσκονταν μέσα. Δεν μπορούμε πλέον να ανασύρουμε τα σώματα των δικών μου ανθρώπων από τα ερείπια, εξαιτίας της απαγόρευσης που έχει επιβάλει ο ισραηλινός στρατός στην περιοχή. Νιώθουμε απελπισμένοι και αβοήθητοι. Τώρα, τα σώματα των αγαπημένων μου αποσυντίθενται κάτω από τα χαλάσματα, αποτέλεσμα της βαρβαρότητας που συνεχίζεται στη Γάζα.

WB: Μπορείτε να εξηγήσετε την τρέχουσα κατάστασή σας, ποιες είναι οι προτεραιότητές σας τώρα προσωπικά και για την εκτέλεση του έργου αλληλοβοήθειας;

ΑΑ: Αυτή τη στιγμή νιώθω βαθιά θλίψη και απελπισία, κυρίως λόγω της απώλειας της οικογένειάς μου. Η οικογένεια είναι τα πάντα. Νιώθω συντετριμμένος, ιδιαίτερα επειδή δεν κατάφερα να επικοινωνήσω μαζί τους για να τους αποχαιρετήσω. Η μητέρα μου ήταν για μένα σαν φάρμακο· ο πατέρας μου ήταν πάντα δίπλα μου — δεν ήταν μόνο πατέρας, ήταν φίλος μου. Δεν μπορώ να περιγράψω την κατάστασή μου. Δεν καταλαβαίνω γιατί συνέβη αυτό. Μου λείπει η οικογένειά μου. Δεν υπάρχει τίποτα που να μπορεί να την αντικαταστήσει. Το Ισραήλ μού τη στέρησε. Προτεραιότητά μου είναι να φτάσω κοντά στα σώματα των αγαπημένων μου. Παρά τον πόνο, προσπαθώ ταυτόχρονα να συνεχίσω να βοηθώ τους ανθρώπους γύρω μου, να ανακουφίσω τα βάσανά τους. Ο πατέρας μου έλεγε πάντα ότι οφείλω να κάνω περισσότερα για να στηρίζω φτωχές οικογένειες, ότι πρέπει να είμαι δίπλα σε όποιον έχει ανάγκη. Θα τηρήσω αυτήν την υπόσχεση — όχι μόνο επειδή είναι καθήκον μου, αλλά και γιατί ο πατέρας μου αφιέρωσε τη ζωή του στο να βοηθάει τους άλλους.

WB: Μπορείτε να μας πείτε λίγα λόγια για το Plant the Land, τη δουλειά που κάνουν και πώς συμμετείχατε;

ΑΑ: Η ομάδα δημιουργήθηκε με την υπέροχη φίλη μου, τη Laura. Ανταλλάσσαμε ιδέες σχετικά με το πώς θα μπορούσαμε να βοηθήσουμε οικογένειες στη Γάζα. Για αυτόν τον λόγο, αποφασίσαμε να δημιουργήσουμε μια ομάδα και την ονομάσαμε «Φύτεψε τη Γη» (Plant the Land). Αυτό το όνομα αντιπροσωπεύει τη σημασία της γης, αλλά και τον τρόπο χρήσης της για να βοηθήσουμε τους άλλους, ειδικά τους φτωχούς. Τώρα, αυτή η ομάδα εργάζεται συνεχώς για να ανακουφίσει τις οικογένειες στη Γάζα και να τους παράσχει βοήθεια.

WB: Πώς έχει αλλάξει το έργο της Plant the Land από τον Οκτώβριο του 2023, είστε ακόμα σε θέση να λειτουργήσετε;

ΑΑ: Από την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, τα πράγματα έχουν γίνει σταδιακά πιο περίπλοκα, καθώς έχουμε αρχίσει να υποφέρουμε από τη δυσκολία να φτάσουμε σε καταστήματα και να αγοράσουμε τις προμήθειες που χρειάζονται οι οικογένειες στη Γάζα, επειδή όλα έχουν καταστραφεί από τους ισραηλινούς βομβαρδισμούς. Αρχίσαμε επίσης να υποφέρουμε από έλλειψη πόρων και υψηλές τιμές, ακόμη και η προσέγγιση φτωχών οικογενειών έχει γίνει γεμάτη κινδύνους λόγω των ισραηλινών βομβαρδισμών εναντίον εργαζομένων σε ανθρωπιστικές οργανώσεις.

Η ομάδα συνεχίζει τις προσπάθειές της για την υποστήριξη των οικογενειών στη Γάζα, κάνοντας ό,τι είναι δυνατόν για να προσφέρει βοήθεια. Στο παρελθόν, διέθετε περισσότερες επιλογές παρέμβασης, προσφέροντας καθημερινά πακέτα τροφίμων, εξασφαλίζοντας την πρόσβαση σε νερό μέσω γεωτρήσεων, και συμβάλλοντας στην καλλιέργεια της γης με την παροχή γεωργικών σπόρων. Παρείχε επίσης βασικά είδη όπως στρώματα και κουβέρτες. Σήμερα, οι δυνατότητές μας έχουν περιοριστεί, επικεντρωνόμαστε πλέον κυρίως στην παροχή τροφίμων και νερού.

WB: Μετά από όλα όσα έχετε περάσει προσωπικά, τι σας παρακινεί να συνεχίσετε το έργο της αλληλοβοήθειας;

ΑΑ: Συνεχίζω να εργάζομαι παρά τις επικίνδυνες συνθήκες που με περιβάλλουν. Πέρυσι, δέχθηκα τηλεφώνημα από τον ισραηλινό στρατό, κατά το οποίο με απείλησαν λόγω της βοήθειας που προσφέρω σε οικογένειες στη Γάζα. Μου είπαν ότι θα καταστρέψουν το σπίτι μου και θα σκοτώσουν την οικογένειά μου. Παρ’ όλα αυτά, δεν υποχώρησα. Συνέχισα να εργάζομαι, με μοναδικό στόχο να στηρίξω όσους έχουν ανάγκη. Η δουλειά μου είναι αναμφίβολα επικίνδυνη, όμως θα συνεχίσω — γιατί οι οικογένειες στη Γάζα με χρειάζονται.

Αυτό που μου δίνει τη δύναμη να συνεχίσω αυτό το έργο είναι, πρώτα απ‘ όλα, η αγάπη μου για την χώρα μου.  Δεύτερον, οι γονείς μου πάντα με δίδασκαν πως οφείλουμε να βοηθάμε τους ανθρώπους — γιατί οι οικογένειες στη Γάζα έχουν ανάγκη. Με αυτά τα λόγια βαθιά μέσα μου, πήρα την απόφαση να συνεχίσω να προσφέρω, ακόμη κι αν αυτό μου κοστίσει τη ζωή.

WB: Γιατί είναι τόσο σημαντική η αλληλοβοήθεια και η συνεργασία σε επίπεδο βάσης; Υπάρχουν πράγματα που μπορείτε να κάνετε εσείς και δεν μπορούν οι μεγάλοι φιλανθρωπικοί οργανισμοί;

ΑΑ: Αυτό που κάνουμε είναι εξαιρετικά σημαντικό, ιδιαίτερα επειδή συμβάλλουμε στην ανακούφιση των δεινών των παιδιών και των οικογενειών τους στη Γάζα, προσπαθώντας ταυτόχρονα να τις στηρίξουμε ώστε να επιβιώσουν. Είναι γνωστό ότι ο λιμός έχει φτάσει στο αποκορύφωμά του, και στόχος μας είναι να κρατήσουμε ζωντανή τη Γάζα και τις οικογένειές της. Τα ιδρύματα δεν καταφέρνουν πάντα να φτάσουν σε όλες τις οικογένειες και, συχνά, βασίζονται σε παλιές λίστες που δεν ανανεώνονται. Η ομάδα μου, όμως, φροντίζει να εντοπίζει και να στηρίζει τις φτωχές οικογένειες όπου κι αν βρίσκονται. Προσφέρουμε βοήθεια χωρίς να τις επιβαρύνουμε με μετακινήσεις και επιδιώκουμε να προσεγγίσουμε κάθε οικογένεια που έχει ανάγκη. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, το ποσοστό των φτωχών οικογενειών στη Γάζα έφτασε το 90%.

WB: Υπάρχει κάτι που θέλετε να κατανοήσουν καλύτερα οι άνθρωποι εκτός Γάζας σχετικά με την κατάσταση;

ΑΑ: Δεν είμαστε ίδρυμα ή ΜΚΟ. Είμαστε μια ομάδα ανθρώπων που εργαζόμαστε με όλες μας τις δυνάμεις για να βοηθήσουμε τους κατοίκους της Γάζας. Στόχος μας είναι να εξελιχθούμε σε μια παγκόσμια ομάδα, ικανή να προσφέρει βοήθεια σε ανθρώπους σε κάθε γωνιά του κόσμου. Ο κόσμος πρέπει να γνωρίζει πως η Γάζα πεθαίνει από την πείνα. Αυτό που συμβαίνει είναι βαθιά άδικο για τις οικογένειες που ζουν εδώ. Προσωπικά πάσχω από διαβήτη και, λόγω της ισραηλινής πολιορκίας, δεν μπορώ να λάβω την απαραίτητη θεραπεία. Ο κόσμος πρέπει να σταθεί στο πλευρό μας, γιατί το Ισραήλ μάς σκοτώνει — εμάς και τα παιδιά μας. Πρέπει να υπάρξει αντίδραση. Πρέπει να υπάρξει μποϊκοτάζ στο Ισραήλ και ξεκάθαρη καταδίκη όσων συμβαίνουν στη Γάζα.

WB: Πώς μπορούν οι άνθρωποι στο Ηνωμένο Βασίλειο και σε όλο τον κόσμο να δείξουν αλληλεγγύη σε εσάς και στους ανθρώπους στη Γάζα;

ΑΑ: Ο κόσμος πρέπει να σταθεί αλληλέγγυος μαζί μας υποστηρίζοντας τη Γάζα και σπάζοντας τον αποκλεισμό που έχει επιβληθεί. Ελπίζω επίσης ότι οι άνθρωποι θα μας παράσχουν οικονομική υποστήριξη, ώστε να μπορέσουμε να ανοικοδομήσουμε ό,τι κατέστρεψε ο ισραηλινός στρατός.

The post Αλληλοβοήθεια στη Γάζα: «Θα συνεχίσω να βοηθάω τους ανθρώπους ακόμα κι αν μου κοστίσει τη ζωή μου» first appeared on Aυτολεξεί.

Κάθε μέρα, έξω από την κοινοτική κουζίνα στο Sururab, 25 μίλια βόρεια της πρωτεύουσας του Σουδάν, Khartoum, τοποθετούνται στο έδαφος μια σειρά από μαγειρικά σκεύη για τις 350 οικογένειες που τρώνε εδώ. Κοινοτικές κουζίνες όπως αυτές έχουν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην αποτροπή του λιμού στο Σουδάν εδώ και 2 χρόνια σε έναν εμφύλιο πολέμο που έχει εκτοπίσει 11,5 εκατομμύρια ανθρώπους. Αυτές οι κοινοτικές κουζίνες αποτελούν μέρος ενός συστήματος αλληλοβοηθείας σε τοπικό επίπεδο που έχει προσφέρει κρίσιμη ανακούφιση σε περιοχές όπου η ξένη βοήθεια έρχεται σπάνια.

Ενώ οι κοινοτικές κουζίνες παρέχουν τροφή, άλλες ανάγκες και υποστήριξη καλύπτονται από οργανώσεις που ονομάζονται Emergency Response Rooms (Δωμάτια Έκτακτης Ανάγκης) οι οποίες συνήθως βασίζονται στην αυτοοργάνωση σε επίπεδο γειτονιάς. Η σουδανική διασπορά έχει επίσης βοηθήσει, συγκεντρώνοντας χρήματα για αυτές τις προσπάθειες από-τα-κάτω ή παρέχοντας ιατρικές συμβουλές μέσω υπηρεσιών τηλεϊατρικής.

Ο Mazin Alrasheed βοήθησε στη δημιουργία της κοινοτικής κουζίνας στο Sururab λίγες μόνο εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου τον Απρίλιο του 2023 μεταξύ των Σουδανικών Ένοπλων Δυνάμεων (SAF) και των παραστρατιωτικών δυνάμεων Rapid Support Forces (RSF).

Εκείνες τις πρώτες εβδομάδες, οι κάτοικοι του Khartoum και των γειτονικών πόλεων Omdurman και Bahri έσπευσαν να καταφύγουν σε μέρη όπως το Sururab, ενώ συνεχίζουν να καταφθάνουν και άλλοι, μεταξύ των οποίων 130 οικογένειες που έφτασαν πρόσφατα μετά την κλιμάκωση των συγκρούσεων στην πολιτεία Gezira, νότια της πρωτεύουσας.

«Οι περισσότεροι από τους ανθρώπους που έχω συναντήσει εξαρτώνται από αυτό το γεύμα που παρέχουμε. Η πλειονότητά τους δεν έχει εισόδημα και έχει εκτοπιστεί λόγω του πολέμου. Σχεδόν το 50% των οικογενειών που εξυπηρετούμε ζουν σε καταυλισμούς των εσωτερικά εκτοπισμένων στην περιοχή», λέει ο Αλρασίντ για τους καταυλισμούς εσωτερικά εκτοπισμένων.

«Οι προσπάθειες των διεθνών ανθρωπιστικών οργανισμών είναι ωφέλιμες, αλλά συχνά γίνονται σε ακανόνιστα διαστήματα και μερικές φορές αντιμετωπίζουν προβλήματα διανομής», λέει, επισημαίνοντας επίσης τα διοικητικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μεγάλες οργανώσεις. «Για παράδειγμα, το αλεύρι που διανεμήθηκε στα τέλη Σεπτεμβρίου είχε ημερομηνία λήξης τον Οκτώβριο. Επίσης, ορισμένες οικογένειες έλαβαν μεγαλύτερες ποσότητες από άλλες, με αποτέλεσμα να πουλήσουν το επιπλέον».

Οι μάχες δεν έχουν μόνο εκτοπίσει εκατομμύρια ανθρώπους, αλλά έχουν προκαλέσει σημαντικές ζημιές στις υποδομές, συμπεριλαμβανομένων σχεδόν των μισών νοσοκομείων του Khartoum. Η παροχή βοήθειας –είτε πρόκειται για τρόφιμα είτε για νερό και φάρμακα– μπορεί επίσης να είναι δύσκολη, επειδή οι δυνάμεις που πολεμούν εμποδίζουν την παράδοσή της σε ορισμένες περιοχές.

Το Σουδάν έχει μακρά παράδοση γειτονικής υποστήριξης και αλληλοβοήθειας, αλλά το αίσθημα αλληλεγγύης εντός των κοινοτήτων ενισχύθηκε κατά τη διάρκεια του κινήματος διαμαρτυρίας που ξεκίνησε το 2018 με στόχο την ανατροπή του προέδρου Ομάρ αλ-Μπασίρ.

Ομάδες με βάση τις γειτονιές, οι λεγόμενες Επιτροπές Αντίστασης, οργάνωναν διαμαρτυρίες και παρείχαν υποστήριξη στους γείτονές τους, συνεχίζοντας τις προσπάθειές τους όταν ο Μπασίρ αντικαταστάθηκε από μια συμμαχία των SAF και RSF, μέχρι που οι δύο δυνάμεις άρχισαν να πολεμούν μεταξύ τους.

Μια παρόμοια δυναμική έχει αναδυθεί από την έναρξη του πολέμου με τη δημιουργία των Emergency Response Rooms (ERRs) [Αίθουσες Αντιμετώπισης Έκτακτης Ανάγκης], οι οποίες, όπως και οι κοινοτικές κουζίνες, έχουν εμφανιστεί σε όλο το Σουδάν, παρέχοντας τροφή, φάρμακα, νερό και καταφύγιο. Επίσης, καταγράφουν περιστατικά βίας και προσπαθούν να εξασφαλίσουν περισσότερη υποστήριξη από το εξωτερικό.

«Το βαθύ αίσθημα αλληλοβοήθειας μεταξύ των κοινοτήτων του Σουδάν είναι εξαιρετικά εμπνευστικό και σε κάνει να νιώθεις μια ταπεινότητα. Αντικατοπτρίζει την απίστευτη δύναμη, ανθεκτικότητα και συμπόνια του σουδανικού λαού, ακόμη και όταν αντιμετωπίζει αδιανόητες δυσκολίες», λέει ο Χαϊθάμ Ελνούρ, μέλος της σουδανικής διασποράς που υποστηρίζει τα ERR.

Ο ίδιος αναφέρει ότι οι κοινότητες έχουν καλύψει το κενό που άφησε η καταστροφή της διακυβέρνησης και των υποδομών από τον πόλεμο.

Η Leena Badri, μέλος του Sudan Solidarity Collective, που συγκεντρώνει χρήματα από τη διασπορά, λέει ότι πρέπει να τονιστούν οι προσπάθειες και οι φωνές των ανθρώπων που βρίσκονται στο πεδίο.

«Αυτοί είναι οι άνθρωποι που εργάζονται για να στηρίξουν τον λαό του Σουδάν. Αυτές είναι οι φωνές που πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο. Αυτοί είναι οι πρώτοι που ανταποκρίνονται στην οποιαδήποτε κατάσταση, είναι τόσο απλό», αναφέρει.

Η εν λόγω συλλογικότητα έχει βοηθήσει στην υποστήριξη των προσπαθειών παροχής βοήθειας από πολίτες σε τουλάχιστον 12 από τις 18 πολιτείες του Σουδάν. Η Badri λέει ότι ο στόχος δεν είναι να τους πούμε πώς να χρησιμοποιήσουν τα χρήματα, αλλά να λάβουμε συμβουλές από τους ντόπιους για το τι ακριβώς χρειάζεται να γίνει.

Υποστηρίζει ότι ο ρόλος των ομάδων βοήθειας, είτε πρόκειται για κοινοτικές κουζίνες είτε για ERR, είναι κρίσιμος, επειδή και οι δύο πλευρές της σύγκρουσης έχουν επιβάλει περιοριστικούς όρους στις ομάδες βοήθειας που τις εμποδίζουν να λειτουργούν ελεύθερα.

«Γίνονται όμηροι των απαιτήσεων της μιας πλευράς. Αλλά με κάτι τέτοιο όπως η βοήθεια δεν μπορείς να το κάνεις αυτό, δεν μπορείς να την περιορίσεις στη μια περιοχή ή στην άλλη. Οι ERR δεν τάσσονται με το μέρος κανενός, υπηρετούν την κοινότητά τους», λέει η Badri.

Ο Elnour λέει ότι η ανθεκτικότητα και η επινοητικότητα των Σουδανών στο να υποστηρίζουν ο ένας την άλλη κατά τη διάρκεια του πολέμου δείχνει πώς η τοπικοποιημένη βοήθεια μπορεί να είναι πιο κατάλληλη για την κουλτούρα και το τοπικό πλαίσιο και πιο αποτελεσματική από τις μεγάλες διεθνείς επιχειρήσεις.

«Βλέποντας τους/τις Σουδανούς/ες και τις ομάδες τους να αναλαμβάνουν τον έλεγχο του πεπρωμένου τους μέσω τοπικών, κοινοτικών προσεγγίσεων, επιβεβαιώνεται η δύναμη της αυτοδιάθεσης», αναφέρει. «Αυτή η προσέγγιση δεν περιορίζεται στην κάλυψη των άμεσων αναγκών, αλλά συμβάλλει στην καλλιέργεια μιας γενιάς νέων και εθελοντών που συμμετέχουν ενεργά στην επίλυση προβλημάτων, τον συντονισμό και την παροχή υπηρεσιών».

The post Σουδάν: Δομές αλληλοβοήθειας εν μέσω εμφυλίου πολέμου first appeared on Aυτολεξεί.

«Βρισκόμαστε εδώ στα σύνορα της Γάζας», είπε ο Shalev Hulio, ποζάροντας με ένα όπλο στον ώμο του.

Ήταν 7 Νοεμβρίου 2023 και κατέγραφε ένα βίντεο για να ανακοινώσει την έναρξη της νέας του νεοσύστατης επιχείρησης κυβερνοτεχνολογίας, Dream Security.

Το 2022, ο Hulio είχε παραιτηθεί από τη θέση του ως Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου NSO, της ισραηλινής εταιρείας κυβερνοεπιτήρησης που δημιούργησε το διαβόητο λογισμικό κατασκοπείας Pegasus. Η επιλογή του σκηνικού του βίντεο ήταν μια έντονη υπενθύμιση ότι η Παλαιστίνη -και ιδιαίτερα η Γάζα- είναι ένα εργαστήριο ισραηλινής τεχνολογίας και όπλων, τα οποία στη συνέχεια διατίθενται στην παγκόσμια αγορά. Η χρονική στιγμή -έναν μήνα μετά την 7η Οκτωβρίου- ήταν μια προφητεία των στρατιωτικοποιημένων εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) του Ισραήλ για τη διεξαγωγή «της πρώτης γενοκτονίας με τη βοήθεια ΤΝ στον κόσμο».[1]

Από την έναρξη του πολέμου τον Οκτώβριο του 2023, το Ισραήλ χρησιμοποιεί εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να διεξάγει την μαζική εκστρατεία βομβαρδισμού στη Γάζα. Η «διεύθυνση στόχων» του ισραηλινού στρατού βασίζεται σε στρατιώτες με δυνατότητες αποκωδικοποίησης, κυβερνοασφάλειας και έρευνας για την παραγωγή στόχων σε μεγάλη κλίμακα. Το Pegasus χρησιμοποιείται για τον εντοπισμό και τη συλλογή δεδομένων ατόμων. Αυτά τα δεδομένα στη συνέχεια τροφοδοτούνται σε αυτοματοποιημένες πλατφόρμες στόχευσης όπως το Where’s Daddy, το Gospel και το Lavender, οι οποίες χρησιμοποιούν αναγνώριση προσώπου, γεωγραφικό εντοπισμό και cloud computing για τη δημιουργία στόχων με ταχείς ρυθμούς. Το spyware μπορεί επίσης να καταγράφει και να χειραγωγεί ενέργειες για την κατασκευή πλαστών ψηφιακών αποδεικτικών στοιχείων για να δικαιολογήσει αναδρομικά την εκτέλεση αμάχων.

Με την εφαρμογή αυτών των νέων τεχνολογιών, η Γάζα παραμένει το κορυφαίο πεδίο δοκιμών του Ισραήλ για τις εξελίξεις στην αυτοματοποίηση του πολέμου. Αυτές οι εξελίξεις μπορούν στη συνέχεια να διατεθούν στην αγορά και να εξαχθούν σε παγκόσμια κλίμακα.

Από το Pegasus στη Γάζα

Το Pegasus είναι το πιο κακόβουλο λογισμικό κατασκοπείας στην αγορά.

Σε αντίθεση με άλλους τύπους κακόβουλου λογισμικού, οι οποίοι λειτουργούν εξαπατώντας τους ανθρώπους ώστε να κάνουν κλικ σε έναν σύνδεσμο που στη συνέχεια μολύνει τη συσκευή τους, το Pegasus έχει δυνατότητα μηδενικού κλικ. Η τεχνολογία μπορεί να εγκατασταθεί απομακρυσμένα χωρίς καμία αλληλεπίδραση από τον χρήστη, καθιστώντας σχεδόν αδύνατη την ανίχνευσή της. Οι εισβολείς μπορούν να πάρουν τον έλεγχο της κάμερας και του μικροφώνου ενός τηλεφώνου, μετατρέποντάς το ουσιαστικά σε μια συσκευή ζωντανής παρακολούθησης και καταγραφής. Μπορούν να εξαγάγουν όλα τα δεδομένα, συμπεριλαμβανομένων μηνυμάτων, email, φωτογραφιών, ηχογραφήσεων, ιστορικού περιήγησης, ημερολογίων και τοποθεσιών. Και μπορούν να χρησιμοποιήσουν το Pegasus για να τοποθετήσουν παραποιημένα και ενοχοποιητικά στοιχεία στην κινητή συσκευή ενός στόχου. Το Pegasus μπορεί να εξαπλωθεί σαν ιός μέσω δικτύων επικοινωνίας.

Το Citizen Lab, ένας καναδικός οργανισμός ψηφιακής εποπτείας με έδρα το Πανεπιστήμιο του Τορόντο, άρχισε να δημοσιεύει καταδικαστικές και αποκαλυπτικές αναφορές για το Pegasus το 2016. Το 2019, δύο Ισραηλινοί κατάσκοποι που παρίσταντο ως επενδυτές ζήτησαν συναντήσεις με την ερευνητική ομάδα του Citizen Lab στο Τορόντο. Ο ανώτερος ερευνητής John Scott-Railton υποψιάστηκε ότι το αίτημά τους ήταν ένα τέχνασμα για τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με το ερευνητικό έργο και τη μεθοδολογία του Εργαστηρίου. Κανόνισε παρ’ όλα αυτά μια συνάντηση  για γεύμα με έναν άνδρα που περιέγραφε τον εαυτό του ως έναν πλούσιο Παριζιάνο ονόματι Michel Lambert. Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας τους, ο “επενδυτής” άσκησε πιέσεις για πληροφορίες σχετικά με τις αναφορές του Εργαστηρίου για τον Όμιλο NSO. Καθώς έτρωγαν επιδόρπιο, ένας δημοσιογράφος και ένας φωτογράφος από το Associated Press, οι οποίοι είχαν ενημερωθεί για την οργάνωση από τον Scott-Railton, πλησίασαν το τραπέζι. Ο επισκέπτης έτρεξε να φύγει από το εστιατόριο, παίρνοντας μαζί του δύο άλλους κατασκόπους που κατέγραφαν τη συνάντηση. Ο Lambert αργότερα αποκαλύφθηκε ότι ήταν ο Aharon Almog-Assoulin, ένας συνταξιούχος Ισραηλινός αξιωματούχος ασφαλείας.

Το 2020, χάρη σε μια μαζική διαρροή δεδομένων, η κλίμακα χρήσης του Pegasus έγινε σαφής. Η Κοινοπραξία Forbidden Stories, ένα διεθνές δίκτυο δημοσιογράφων με έδρα το Παρίσι, αφιερωμένο στην προστασία δημοσιογράφων, ανακάλυψε ότι πάνω από 50.000 άνθρωποι είχαν γίνει στόχος κυβερνητικών πελατών του ομίλου NSO. Στους στόχους περιλαμβάνονταν δημοσιογράφοι, υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ακαδημαϊκοί, διπλωμάτες, ηγέτες συνδικάτων, πολιτικοί και αρκετοί αρχηγοί κρατών. Μετά τη διαρροή και σε συνεργασία με το Εργαστήριο Ασφαλείας της Διεθνούς Αμνηστίας και το Εργαστήριο Πολιτών, το Forbidden Stories συναντήθηκε με τα θύματα για να διεξάγει εγκληματολογικές αναλύσεις των συσκευών τους. Το Έργο Pegasus είναι η έρευνά τους για την κυβερνοκατασκοπεία με στόχο την αντιμετώπιση απειλών υψηλής τεχνολογίας για δημοσιογράφους και υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Το έργο Ψηφιακής Βίας της Forensic Architecture έχει χαρτογραφήσει κάθε μολυσμένο τηλέφωνο σε όλο τον κόσμο, καταγράφοντας κάθε περίπτωση στην οποία το spyware έχει συνδεθεί με κρατική βία. Ο αριθμός των νεκρών του Pegasus περιλαμβάνει τη δολοφονία του Μεξικανού δημοσιογράφου Cecilio Pineda στις 2 Μαρτίου 2017 και την εξωδικαστική εκτέλεση του Σαουδάραβα δημοσιογράφου Jamal Khashoggi από μια σαουδαραβική ομάδα εξόντωσης στην Κωνσταντινούπολη στις 2 Οκτωβρίου 2018.

Τα σκάνδαλα Pegasus προκάλεσαν ασυνήθιστα έντονες αντιδράσεις από κυβερνήσεις. Τον Νοέμβριο του 2021, η κυβέρνηση των ΗΠΑ έθεσε στη μαύρη λίστα τον Όμιλο NSO για δράση «αντίθετη με τα συμφέροντα εθνικής ασφάλειας ή εξωτερικής πολιτικής των Ηνωμένων Πολιτειών».[2] Αυτό το διάταγμα απαγόρευσε στην εταιρεία να διεξάγει επιχειρηματικές δραστηριότητες με οποιαδήποτε βιομηχανία με έδρα τις ΗΠΑ. Τον Φεβρουάριο του 2022, η εποπτική αρχή δεδομένων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζήτησε την απαγόρευση του Pegasus σε ολόκληρη την ΕΕ. Μέχρι σήμερα, αυτό δεν έχει συμβεί.

Θύματα του Pegasus και οργανώσεις υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν καταθέσει αγωγές κατά του ομίλου NSO σε πολλές περιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ισπανίας και της Βρετανίας. Η Apple, η οποία παράγει τεχνολογία iPhone, και το WhatsApp, ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο πρόγραμμα ανταλλαγής μηνυμάτων που ανήκει στη μητρική εταιρεία του Facebook, Meta, μηνύουν την εταιρεία επειδή τα προϊόντα τους παραβιάστηκαν από τον Pegasus. Ο όμιλος NSO προσπάθησε να απορρίψει την υπόθεση WhatsApp σε ένα Περιφερειακό Δικαστήριο της Καλιφόρνια με το σκεπτικό ότι, ως ξένη οντότητα, είναι απρόσβλητος από δικαστικές διαμάχες. Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, ωστόσο, απέρριψε αυτό το επιχείρημα και η υπόθεση προχωρά. Το Forbidden Stories ανακάλυψε ότι Ισραηλινοί αξιωματούχοι προσπάθησαν να κατασχέσουν έγγραφα της NSO για να τα αποτρέψουν από το να υποβληθούν στη διαδικασία αποκάλυψης στην υπόθεση WhatsApp, προκειμένου να εμποδίσουν την αποκάλυψη των δραστηριοτήτων και των πελατών της εταιρείας.

Ο Όμιλος NSO προσπάθησε να εκμεταλλευτεί τον τρέχοντα πόλεμο στη Γάζα για να αντιστρέψει αυτά τα περιοριστικά μέτρα εναντίον του. Στις 7 Νοεμβρίου -την ίδια ημέρα που ο Hulio ανακοίνωσε τη νέα του νεοσύστατη επιχείρηση από τα σύνορα της Γάζας- οι νομικοί εκπρόσωποι της εταιρείας έστειλαν μια «επείγουσα» επιστολή στον Υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Άντονι Μπλίνκεν, ζητώντας να διαγραφεί από τη μαύρη λίστα. Η επιστολή ισχυριζόταν ότι «η κυβερνο-πληροφορίες της NSO είναι ένα κρίσιμο εργαλείο που χρησιμοποιείται για να βοηθήσει στην τρέχουσα καταπολέμηση των τρομοκρατών».[3]

Επιτήρηση για έλεγχο και κέρδος

Επί δεκαετίες, ο ισραηλινός στρατός, που θεωρείται παγκόσμιος ηγέτης στην κυβερνοασφάλεια, δοκιμάζει νέα όπλα και τεχνολογίες επιτήρησης σε Παλαιστίνιους.

Πράγματι, ο έλεγχος των υπό κατοχή Παλαιστινίων από το Ισραήλ είναι το σημείο όπου ένας συνδυασμός φυλετικοποίησης, ασφαλειοποίησης και εποικιστικού αποικισμού κατέστησε δυνατή την άνοδο και την εξάπλωση τέτοιων προηγμένων τεχνολογιών ελέγχου. Για παράδειγμα, τον Οκτώβριο του 2023 οι ισραηλινές αρχές άρχισαν να χρησιμοποιούν ένα πειραματικό σύστημα αναγνώρισης προσώπου, γνωστό ως Red Wolf, για την παρακολούθηση των Παλαιστινίων και την αυτοματοποίηση αυστηρών περιορισμών στην ελευθερία κινήσεών τους. Όταν οι Παλαιστίνιοι εισέρχονται σε μια εμβέλεια καμερών παρακολούθησης, τα πρόσωπά τους σαρώνονται και ένα πρόγραμμα τεχνητής νοημοσύνης τους ελέγχει με βάση μια λίστα καταζητούμενων. Αυτό το πρόγραμμα εκτελείται από τη Μονάδα Κυβερνοεπιτήρησης 8200, χρησιμοποιώντας μια τεχνολογία που αναπτύχθηκε από την ιδιωτική ισραηλινή εταιρεία Corsight και το Google Photos.

Για να αναπτύξει τις ικανότητές της στον τομέα της επιτήρησης, η ισραηλινή κυβέρνηση βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στον ιδιωτικό τεχνολογικό τομέα. Αυτές οι εταιρείες, που συχνά ιδρύονται και διοικούνται από πρώην αξιωματικούς των μυστικών υπηρεσιών, αξιοποιούν τις σχέσεις τους εντός του στρατού για να αναπτύξουν τις τεχνολογίες τους σε Παλαιστίνιους προτού αυτές διατεθούν στην αγορά ως «δοκιμασμένες στο πεδίο».

Η βιομηχανία επιτήρησης του Ισραήλ είναι πλήρως ενσωματωμένη στην παγκόσμια αγορά. Οι κυβερνήσεις που επιδιώκουν να ενισχύσουν τον έλεγχό τους μέσω τεχνολογίας με επεμβατικές δυνατότητες είναι ένθερμοι καταναλωτές ισραηλινών προϊόντων, γεγονός που, με τη σειρά του, δίνει στο Ισραήλ διπλωματικό πλεονέκτημα έναντι αυτών των κυβερνήσεων. Το Μαρόκο, για παράδειγμα, είναι σημαντικός πελάτης του ομίλου NSO. Πάνω από 10.000 από τους τηλεφωνικούς αριθμούς που εντοπίστηκαν μέσω της διαρροής Pegasus προέρχονταν από τη μαροκινή κυβέρνηση, συμπεριλαμβανομένων των αρχηγών κρατών της Ισπανίας και της Γαλλίας. Το 2022, το Μαρόκο έγινε το τρίτο αραβικό κράτος που συμφώνησε στην ομαλοποίηση με το Ισραήλ, μέσω των λεγόμενων Συμφωνιών του Αβραάμ (τα δύο πρώτα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν, είναι επίσης αξιοσημείωτοι καταναλωτές ισραηλινού spyware). Τον Ιούνιο του 2024, το Μαρόκο επέτρεψε σε ένα ισραηλινό πολεμικό πλοίο που μετέφερε όπλα να δέσει, αφού η Ισπανία αρνήθηκε.

Η Ινδία, επίσης, υπέγραψε συμφωνία δύο δισεκατομμυρίων δολαρίων με το Ισραήλ το 2017 για την απόκτηση πυραυλικών συστημάτων και αδειοδότησης για τον Pegasus. Σε αντάλλαγμα, η Ινδία ψήφισε υπέρ του Ισραήλ το 2019 στο Οικονομικό και Κοινωνικό Συμβούλιο του ΟΗΕ για να αρνηθεί την ιδιότητα του παρατηρητή σε μια παλαιστινιακή οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η κυβέρνηση Μόντι έχει χρησιμοποιήσει τον Pegasus για να κατασκευάσει αποδεικτικά στοιχεία  εναντίον δημοσιογράφων με την κατηγορία της τρομοκρατίας.

Τα συστήματα στόχευσης με τεχνητή νοημοσύνη είναι η λογική απόρροια προϊόντων που παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως το Pegasus. Αντικατοπτρίζουν επίσης ένα άλλο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιείται παγκοσμίως: την προγνωστική αστυνόμευση μέσω «συστημάτων που βασίζονται σε δεδομένα», η οποία χρησιμοποιεί τεχνολογία επιτήρησης για την ποσοτικοποίηση, την παρακολούθηση και την πρόβλεψη της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Στην περίπτωση της Γάζας, αυτή η τεχνολογία εφαρμόζεται για να προσδιορίσει φερόμενα ποιος μπορεί να είναι μέλος της Χαμάς ή της Παλαιστινιακής Ισλαμικής Τζιχάντ (PIJ). Όπως και το προγνωστικό φυλετικό προφίλ που βασίζεται στον άνθρωπο στην αστυνόμευση, τα συστήματα που βασίζονται σε δεδομένα είναι εγγενώς ελαττωματικά και μεροληπτικά, καθώς υποβιβάζουν τους ανθρώπους σε στατιστικά σημεία δεδομένων. Για παράδειγμα, η μηχανή Lavender που χρησιμοποιείται στη Γάζα έχει κατά λάθος επισημάνει άτομα όπως αστυνομικούς, εργαζόμενους πολιτικής άμυνας, συγγενείς μαχητών και κατοίκους που τυχαίνει να έχουν το ίδιο όνομα ή ψευδώνυμο με έναν μαχητή, ως μέλη της Χαμάς ή της PIJ και στη συνέχεια τα έχει τοποθετήσει σε λίστες θανάτου.

Αυτή η φονική μηχανή τεχνητής νοημοσύνης βασίζεται επίσης στην υποστήριξη ξένων τεχνολογικών εταιρειών, συμπεριλαμβανομένων των cloud computing από την Google, την Amazon, τη Meta και τη Microsoft. Μέσω του Project Nimbus, μιας σύμβασης 1,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων με την ισραηλινή κυβέρνηση, η Google και η Amazon Web Services παρέχουν υποδομή cloud computing και υπηρεσίες μηχανικής μάθησης στο Ισραήλ. Η Google προσφέρει επίσης προηγμένα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης στο Ισραήλ που θα χρησιμοποιηθούν για τη συλλογή δεδομένων για αναγνώριση προσώπου και παρακολούθηση αντικειμένων στο πλαίσιο του Project Nimbus. Έχει επίσης προταθεί ότι τα μεταδεδομένα από το WhatsApp, που ανήκει στη Meta, έχουν χρησιμοποιηθεί για την παροχή δεδομένων για το σύστημα στόχευσης Lavender. Για παράδειγμα, μια είσοδος στην τεχνητή νοημοσύνη είναι το εάν κάποιος βρίσκεται σε ομαδική συνομιλία στο WhatsApp με έναν ύποπτο για μαχητή της Χαμάς ή της PIJ.

Μαθαίνοντας από το Pegasus

Τα τεχνολογικά εξελιγμένα όπλα του Ισραήλ πωλούνται παγκοσμίως, σε τουλάχιστον 130 χώρες. Τα τελευταία πέντε χρόνια, οι εξαγωγές όπλων του Ισραήλ έχουν υπερδιπλασιαστεί, καθιστώντας το τον μεγαλύτερο εξαγωγέα όπλων στον κόσμο κατά κεφαλήν.

Από την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, οι εξαγωγές όπλων έχουν φτάσει σε ιστορική κορυφή. Ο γενικός διευθυντής του Υπουργείου Άμυνας του Ισραήλ, Υποστράτηγος (ε.α.) Εγιάλ Ζαμίρ, εξήγησε: «Πολλές χώρες στον κόσμο παρακολουθούν τις επιτυχίες των ισραηλινών συστημάτων μάχης στον πόλεμο, σε όλες τις διαστάσεις, και αγοράζουν ισραηλινά όπλα για να προστατεύσουν τους πολίτες τους».[4]

Το “λαμπερό” νέο προϊόν που δοκιμάζεται στο πεδίο στη Γάζα είναι οι μηχανές στόχευσης με τεχνητή νοημοσύνη. Πράγματι, σε συνδυασμό με την ιστορική κορυφή στις ισραηλινές εξαγωγές όπλων, το μέλλον του πολέμου υφίσταται μια σημαντική μεταμόρφωση. Τη δεκαετία του 2000, ο σύγχρονος πόλεμος επεκτάθηκε από την ανθρώπινη μάχη στις δολοφονίες με την τεχνολογία, με την άνοδο και τη διάδοση των drones υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, η οποία εξάλειψε μεγάλο μέρος του κινδύνου για τους στρατιώτες. Όπως και ο πόλεμος με drones, ο κυβερνοπόλεμος περιλαμβάνει τη συμμετοχή μαχητών που βρίσκονται τόσο μακριά από τη σφαγή που μπορεί κάλλιστα να παίζουν ένα βιντεοπαιχνίδι. Η επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην επιλογή στόχων απομακρύνει τους ανθρώπους ακόμη περισσότερο από τη διαδικασία, καθώς οι αυτοματοποιημένες μηχανές μπορούν να κάνουν το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς.

Επιπλέον, τόσο ο πόλεμος με drones όσο και ο κυβερνοπόλεμος μοιράζονται τον μύθο της ακρίβειας [precision]. Στη Γάζα, αυτός ο μύθος είναι ιδιαίτερα εμφανής, με χαλαρότερους περιορισμούς στον επιτρεπόμενο αριθμό νεκρών πολιτών στη δολοφονία ενός ύποπτου και τη χρήση τεχνολογίας τεχνητής νοημοσύνης όπως η Lavender για τη δημιουργία λιστών δολοφονίας. Ισραηλινοί αξιωματικοί πληροφοριών που αναπτύσσουν τη Lavender την περιγράφουν ως έχουσα «σφάλματα» σε περίπου 10% των περιπτώσεων και ως στόχο την σήμανση ατόμων με ελάχιστη έως καθόλου σχέση με μαχητές. Επιπλέον, όταν κατονομάζεται ένας στόχος, ολόκληρη η οικογένειά του σημαδεύεται για θάνατο, καθώς η τεχνολογία, Where’s Daddy, χρησιμοποιείται για να βομβαρδίσει το σπίτι και όχι έναν τόπο μαχητικής δραστηριότητας. (Οι βομβαρδισμοί συχνά συμβαίνουν τη νύχτα, όταν οι μαχητές κοιμούνται στο σπίτι με την οικογένειά τους, εξ ου και το άθλιο όνομα.) Ως αποτέλεσμα, χιλιάδες Παλαιστίνιοι, κυρίως γυναίκες, παιδιά και άμαχοι, έχουν εξαφανιστεί από τις ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές.

Αν τα σκάνδαλα του Pegasus αποτελούν κάποια ένδειξη, τα πιο πρόσφατα όπλα με τεχνητή νοημοσύνη του Ισραήλ είναι αναπόφευκτο να εξαχθούν για κέρδος και να χρησιμοποιηθούν σε άλλους ευάλωτους πληθυσμούς. Αλλά οι δημοσιογράφοι και οι οργανισμοί που συμμετέχουν στο Πρόγραμμα Pegasus έχουν επίσης πάρει μαθήματα για το πώς η τεχνολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να βελτιώσει και όχι να καταστρέψει την ανθρώπινη ζωή και αξιοπρέπεια. Οι στοχοποιημένοι δημοσιογράφοι έχουν μάθει τη σημασία του περιορισμού της χρήσης της τεχνολογίας και της προστασίας του εαυτού τους με προγράμματα κρυπτογράφησης. Έχουν επίσης μάθει να χειραγωγούν την τεχνολογία προς όφελός τους, δημιουργώντας νέους τρόπους επικοινωνίας με πηγές και ρεπορτάζ για γεγονότα. Η Access Now, ένας οργανισμός ψηφιακών δικαιωμάτων, προσφέρει μια 24ωρη τηλεφωνική γραμμή βοήθειας για την ψηφιακή ασφάλεια σε πληθυσμούς που βρίσκονται σε κίνδυνο. Οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα προσφέρουν υποτροφίες σε δημοσιογράφους που εργάζονται σε εμπόλεμες ζώνες για να παρακολουθήσουν ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης ψηφιακής ασφάλειας στο Βερολίνο.

Η μεγαλύτερη πρόκληση παραμένει η έλλειψη διεθνούς ρύθμισης ή εποπτείας για κακόβουλες τεχνολογίες. Μέχρι στιγμής, η διεθνής κατακραυγή σε απάντηση στην υπόθεση Pegasus έχει αποδειχθεί εξαίρεση. Οι συνεχιζόμενες αγωγές κατά του ομίλου NSO μπορεί να έχουν αντίκτυπο, αλλά δεν υπάρχει τίποτα που να μπορεί να σταματήσει ή να αποτρέψει τις ισραηλινές εταιρείες από το να αναπτύσσουν και να πωλούν άλλες καταπιεστικές και θανατηφόρες τεχνολογίες.

Όπως καταδεικνύει η γενοκτονία στη Γάζα με την υποστήριξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, το κόστος και οι κίνδυνοι που σχετίζονται με αυτές τις τεχνολογίες δεν κατανέμονται ισότιμα. Αυτή η εποχή μαζικής επιτήρησης και αυτοματοποιημένου πολέμου διευκολύνεται από τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες, τα παγκόσμια εμπορικά δίκτυα και την έλλειψη διεθνούς εποπτείας. Αλλά η παγκόσμια εμβέλεια των τεχνολογιών αρπακτικού χαρακτήρα καθιστά επείγουσα την ανάγκη για αντεπίθεση. Η αντίσταση κατά του κυβερνοχώρου διεξάγεται από δημοσιογράφους, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εργαζόμενους στον τεχνολογικό κλάδο και θιγμένα μέλη του κοινού. Οι φρικαλεότητες που διαπράττει το Ισραήλ στον λαό της Γάζας και το παγκοσμιοποιημένο μάρκετινγκ για τα όργανα του θανάτου τους αποτελούν απόδειξη ότι μια τέτοια αντίσταση είναι επιτακτική.

Σημειώσεις

[1] Marc Owen Jones, “In Gaza, we are watching the world’s first AI-assisted genocide,” The New Arab, April 10, 2024.

[2] “Commerce Adds NSO Group and Other Foreign Companies to Entity List for Malicious Cyber Activities,” U.S. Department of Commerce, November 3, 2021.

[3] “Paul Hastings November 7, 2023, ‘Urgent’ Request for Meeting With Anthony Blinken,” Available on Document Cloud (contributed by the Intercept).

[4] Udi Etzion, “A new record in defense exports: over 13 billion dollars, but there are warning signs,” Walla, June 17, 2024. [Hebrew]

The post Η γενοκτονία θα αυτοματοποιηθεί: Το Ισραήλ, η τεχνητή νοημοσύνη & το μέλλον των πολέμων first appeared on Aυτολεξεί.