Και όμως υπάρχει διέξοδος. Μπορεί να γίνει “αναδιάρθρωση”. Όχι όμως με τους όρους του Π.Ο.Ε. και της βιομηχανικής γεωργίας. “Απορρίπτουμε το παγκόσμιο εμπορικό μοντέλο που επιβάλλουν οι πολυεθνικές. Ας επιστρέψουμε στη γεωργία… Η γεωργία δεν πρέπει να συρρικνωθεί σε απλή εμπορική διαδικασία. Οι άνθρωποι έχουν το δικαίωμα να μπορούν να θρέψουν τους εαυτούς τους και να πάρουν τα προληπτικά μέτρα που θεωρούν κατάλληλα για την τροφή τους” (Ζοζέ Μποβέ).

Μπορεί να γίνει ουσιαστική στροφή στην αγροτική γεωργία. Στη γεωργία που θα στηριχθεί στις ανάγκες πρώτα του ίδιου του αγρότη, μετά της κοινότητας και της περιοχής και εν συνεχεία των διπλανών περιοχών και της χώρας. Που θα στοχεύει στην όλο και μεγαλύτερη αυτοδυναμία της αλυσίδας: αγρότης-κοινότητα-περιοχή-χώρα. Αυτό σημαίνει για την πλειοψηφία των ελλήνων αγροτών, που τα επόμενα χρόνια θα έχουν πρόβλημα ύπαρξης και επιβίωσης, ότι πρώτα-πρώτα πρέπει να παράγουν την τροφή τους. Στη συνέχεια, για εισόδημα που θα τους ικανοποιεί τις άλλες ανάγκες, θα πρέπει να στηριχθούν στις ανάγκες της περιοχής τους. Για αυτό δεν χρειάζονται να έχουν κανένα μηχανισμό έρευνας της αγοράς. Όλοι γνωρίζουν τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας των κοινοτήτων τους.

Προτού επικρατήσει η βιομηχανική γεωργία, δηλαδή η εντατική χημική και η εξειδίκευση των αγροτών (στην Ελλάδα μετά το 1950), ο αγρότης εφάρμοζε την πολυκαλλιέργεια παράλληλα με τη ζωοτροφία: ανάλογα με την εποχή, έσπερνε-τρυγούσε-επισκεύαζε εργαλεία και αποθύκες-έκοβε ξύλα-κλάδευε έβαζε τα ζώα του να βοσκάνε σε δύσβατα κοινοτικά μέρη-ασχολιόταν με το λαχανόκηπό του κ.λπ. Ήταν δηλαδή πολυτεχνίτης από ανάγκη. Τώρα, αν δεν μπορεί να εξελιχθεί σε επιχειρηματία με υπαλλήλους και κομπιούτερς ή δεν θέλει να γίνει εργάτης γης ή να φύγει από τη γη του, αλλά να παραμείνει μαζί με την οικογένειά του στο “νοικοκυριό” του, πρέπει πάλι από ανάγκη να εφαρμόσει την “πολυλειτουργικότητα”. Δηλαδή να δουλεύει πάνω στο ζωντανό (φυτό ή ζώο) και μαζί του πάνω στο έδαφος και με το έδαφος. Η δραστηριότητά του να έχει πολλές διαστάσεις: οικονομική, κοινωνική, περιβαλλοντική.

Η προσέγγιση του επαγγέλματός του από αυτή τη σκοπιά απαιτεί γενικότερη κατανόηση των εξελίξεων (οικονομικών, κοινωνικών, οικολογικών και γνώση και εμπειρίες για τον ρόλο του στην κοινωνία της υπαίθρου. Η δράση του επηρεάζει άμεσα και το έδαφος και το περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα και τη διατήρηση των οικοσυστημάτων και της απασχόλησης.

Αυτό, ταυτόχρονα, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη από την υπόλοιπη κοινωνία και να ανταμοίβει σωστά τη δουλειά του, η οποία θα είναι ακόμα πιο πολύπλευρη στο μέλλον με δραστηριότητες από τις οποίες μερικές δεν είναι κερδοφόρες. Αυτό σημαίνει εξασφάλιση του αναγκαίου επιπλέον εισοδήματός του μέσω των σωστών τιμών του όγκου της παραγωγής του που διαθέτει προς τρίτους, μέσω βέβαια της αγροτικής πολιτικής. Μέχρι τώρα οι τιμές σε παγκόσμιο επίπεδο είναι εξευτελιστικές, με αποτέλεσμα και ο γεωργός να είναι ανικανοποίητος και οι καταναλωτές να διατρέφονται με υποβαθμισμένα δηλητηριασμένα προϊόντα, αρκεί για τη διατροφή τους να διαθέτουν ένα μικρό μέρος του εισοδήματός τους (π.χ. στη Γερμανία ο καταναλωτής διαθέτει μόνο το 18% του εισοδήματος για διατροφή), ώστε να περισσεύει αρκετό για την ικανοποίηση άλλων αμφισβητίσιμων αναγκών, που τους έχει επιβληθεί από το σύστημα της αγοράς και της κατανάλωσης. (Μπορούν και πρέπει οι καταναλωτές να διαθέτουν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος για υγιεινότερη και ποιοτικά ανώτερη διατροφή).

Αλλά και από αυτό που πληρώνει ο καταναλωτής για τα αγροτικά προϊόντα, το μεγαλύτερο μέρος πάει όχι στον αγρότη, αλλά σαν αμοιβή των τρίτων δραστηριοτήτων γύρω από τη γεωργία (κύρια των εμπόρων και των βιομηχανιών μεταποίησης-συσκευασίας και διανομής). Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αποφευχθούν όσο γίνεται οι μεσάζοντες και αυτό είναι δυνατόν όταν ο αγρό της ξεφύγει από τη νοοτροπία του να παράγει, να παραδώσει στον έμπορα ή βιομηχανία, να εισπράξει και μετά να τραφεί από το σουπερμάρκετ. Απαιτείται λοιπόν μια πολιτική και αιτήματα που θα στρέφονται προς την κατεύθυνση της πολλαπλής λειτουργικότητας με την έννοια ότι κύρια οι νέοι αγρότες παράγουν, δημιουργούν θέσεις εργασίας, μεταποιούν οι ίδιοι τα προϊόντα τους, προστατεύουν το περιβάλλον, αποκτούν σχέσεις με την τοπική κοινωνία και γίνονται παράγοντες της ζωής της κοινότητας, αναπτύσοντας κοινοτικές σχέσεις με τους άλλους ανθρώπους.

Προς την κατεύθυνση της, όπως έχει ονομασθεί, αγροτικής γεωργίας που σέβεται τον παραγωγό, τους ανθρώπους, το έδαφος, τα φυτά, τα ζώα, το περιβάλλον, που κρατά ζωντανή μια περιοχή και δεν έχει στόχο μόνο τις επιδοτήσεις. (Γιατί η “πολυλειτουργικότητα” αρχίζει και εμφανίζεται στους κανονισμούς της Ε.Ε. με το 3ο κοινοτικό πλαίσιο, αλλά λειτουργεί μόνο προς την κατεύθυνση της αποδοχής και της συνέχισης των επιδοτήσεων στη βιομηχανική γεωργία, αρκεί αυτή να δίνει στην κοινωνία την εντύπωση ότι η εξουσία ασχολείται με την ανάπτυξη του υπαίθριου χώρου, όπως π.χ. αν σπέρνει χορτάρι στις όχθες κάποιου ποταμού ή φυτεύει φυσικούς φράκτες γύρω από την εντατική της καλλιέργεια, το βιομηχανικό της χοιροστάσιο ή κοτοπουλάδικο σαν καμουφλάζ. Η “πολυλειτουργικότητα” των κανονισμών της Ε.Ε σκοπό έχει επίσης να λειτουργήσει σαν πρόσχημα, που ξεπερνά τα εμπόδια του ΠΟΕ, ώστε να μπορούν να συνεχίζονται οι επιδοτήσεις της βιομηχανικής γεωργίας από την Ε.Ε.).

Μια τέτοια “αγροτική γεωργία” έχει στόχο όχι μόνο τη διατήρηση και την αύξηση του αγροτικού πληθυσμού, αλλά και γενικότερα την οργάνωση των επαρχιωτικών αγροτικών κοινωνιών και τη διανομή των αγροτικών προϊόντων ανάμεσά τους.

Ήδη κάποια στοιχεία υπάρχουν προς αυτή την καινούργια κατεύθυνση, κύρια από αγρότες των “φθινουσών περιοχών”. Έχουμε δει αγρότες να διαφοροποιούν τις δραστηριότητές τους: γίνονται “ξενοδόχοι”, “μάγειρες” (αγροτοτουρισμός), έμποροι τοπικών προϊόντων ή πουλάνε στα κτήματά τους σε άμεση σχέση με τον καταναλωτή ή στις λαϊκές στις πόλεις ή σε μικρούς κύκλους πελατών τους, οργανώνουν επισκέψεις στα αγροκτήματα, κάνουν τους οδηγούς σε περιπάτους τουριστών ή συμμετέχουν σε παιδαγωγικά σεμινάρια σχολείων (περιβαλλοντική εκπαίδευση). Αυτές οι δραστηριότητες αναπτύσσονται επειδή ανταποκρίνονται και σε μια αυξανόμενη ζήτηση των κατοίκων των τοπικών ή μεγαλυτέρων πόλεων, που θέλουν μια καλύτερη ποιότητα διατροφής, να ξαναπροσεγγίσουν τη φύση και να γνωρίσουν την ανθρώπινη διάσταση σε αυτήν, αποκτώντας σχέσεις με τους άνδρες και τις γυναίκες που εργάζονται σε αυτήν. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι των πόλεων βλέπουν το αδιέξοδο της ζωής σε αυτές και προς το παρόν η πλειοψηφία τους αρκούνται στη μαζική έξοδο των Σαββατοκύριακων και των γιορτών. Κάποιοι από αυτούς ξεπερνούν τη νοοτροπία του τουρίστα στη φύση και αγαπώντας την ύπαιθρο, την αγροτική κοινωνική ζωή της υπαίθρου, επιδιώκουν μια επίσκεψη, όχι βέβαια στο βιομηχανικό εκτροφείο ή χοιροστάσιο των 2.000 γουρουνομάνων, αλλά σε τέτοιου είδους προσπάθειες. Αρχίζει και δημιουργείται ένα ρεύμα καταναλωτών που στρέφονται προς ένα τέτοιο τρόπο ζωής.

Τα επόμενα χρόνια πολλοί, ελπίζουμε, θα είναι εκείνοι που θα αποφασίσουν να αφήσουν πίσω τους τη μίζερη ζωή του “ηλεκτρονικού” τους σπιτιού στις πόλεις και πιθανά να βρουν διέξοδο στην κοινοτική ζωή της αγροτικής γεωργίας, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορούν να δημιουργήσουν κοινοτιστικές σχέσεις και στις γειτονιές των πόλεων. Κάποιοι στις επαρχιακές πόλεις ήδη θυμούνται ότι έχουν από τους γονιούς τους κάποιο αγρόκτημα στο κοντινό χωριό τους και αρχίζουν και ασχολούνται τα Σαββατοκύριακα και στον ελεύθερο χρόνο τους.

Από τη στιγμή λοιπόν που ο “πολυλειτουργικός” αγρότης θα παράγει και για τον εαυτό του, είναι φανερό ότι θα μπει και στη λογική της υγιεινής τροφής για τον εαυτό του και άρα εύκολα θα στραφεί προς τη βιοκαλλιέργεια και τη βιοζωοτροφία, γιατί δεν θα θέλει να τρώει, αυτός και η οικογένειά του, τα δηλητήρια, που πριν “ελαφρά τη καρδία” χρησιμοποιούσε εύκολα, αφού παρήγαγε για την απρόσωπη αγορά και όχι για τον γείτονα ή τον τοπικό, λίγο ως πολύ γνωστό, καταναλωτή. Επίσης πιο εύκολα θα αναδιαρθρώσει τις ανάγκες του και θα ξεφύγει από τον καταναλωτισμό από τη μία και τις εξωτερικές εισροές από την άλλη. Θα αναγκασθεί έτσι να επανέλθει σε είδη και ποικιλίες που δεν θα χρειάζονται χημική υποστήριξη, αλλά θα είναι δοκιμασμένες στην περιοχή, δηλαδή στις ξεχασμένες ντόπιες ποικιλίες, και θα ξεφύγει από τα υβρίδια και τα γενετικά τροποποιημένα είδη. Έτσι θα ξεφύγει και από τη δικαιοδοσία της ΚΑΠ και από την σκόπελο του ΠΟΕ. Εξάλλου η τοπική αγορά ανέκαθεν εκτιμούσε το “ντόπιο” προϊόν.

“Δημιουργώντας τοπικές συλλογικότητες καλλιεργητών-καταναλωτών ή ακόμα καλύτερα κοινότητες ανταλλαγών και ικανοποίησης αναγκών, σαν κύτταρα μελλοντικών κοινοτήτων αυτοδιαχειριζόμενης κοινωνίας, κόντρα στην κοινωνία της παγκοσμιοποίησης.”

Για πάρα πολλούς έλληνες αγρότες, φέτος είναι η ευκαιρία, αφού έχει καταστραφεί το φυσικό τους κεφάλαιο (λόγω των έντονων καιρικών φαινομένων), να καθίσουν να σκεφθούν και να επιλέξουν καλλιέργειες και τρόπους τέτοιους, που όχι μόνο θα τους βοηθήσουν να επιβιώσουν, αλλά και να βελτιώσουν την ποιότητα της ζωής τους και των γύρω τους.

Ακολουθώντας αυτή τη κατεύθυνση (της οικοκαλλιέργειας-οικοζωοτροφίας) θα ξεπεράσουν ακόμα πιο εύκολα τη σημερινή έννοια του αγρότη, για να εξελιχθούν σε οικοπαραγωγούς-οικοκαταναλωτές με την αρχαιοελληνική και όχι μόνο την τρέχουσα σημασία του όρου. Θα είναι σε θέση να ξεπεράσουν ακόμα και την ιδιαίτερη αγορά των οικολογικών προϊόντων, όπως πάει να διαμορφωθεί και αυτή σήμερα (με πιστοποίηση, ιδιαίτερες υψηλότερες τιμές, ιδιαίτερη “ελίτ” αγορά κ.λπ.) Δημιουργώντας τοπικές συλλογικότητες καλλιεργητών-καταναλωτών ή ακόμα καλύτερα κοινότητες ανταλλαγών και ικανοποίησης αναγκών, σαν κύτταρα μελλοντικών κοινοτήτων αυτοδιαχειριζόμενης κοινωνίας, κόντρα στην κοινωνία της παγκοσμιοποίησης.

Με αυτή την έννοια μπορεί να δημιουργηθεί και ένα κίνημα αγροτών που θα συμμετέχει στο γενικότερο κίνημα ενάντια στη φιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση και στην αμφισβήτηση του κράτους, προωθώντας τοπικές δομές άμεσης δημοκρατίας.

Ένα πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση είναι η δημιουργία ενός πανελλαδικού δικτύου βιοκαλλιεργητών-οικοπαραγωγών-βιοκαταναλωτών, που θα βοηθήσει στη δημιουργία τοπικών συλλογικοτήτων “οικοπαραγωγών-οικοκαταναλωτών” συνδεδεμένων σε δίκτυο μεταξύ τους. Σε πιο προχωρημένη μορφή μπορούν να συνδέονται και με άλλους τομείς παραγωγής καθώς και με τους ανέργους, ώστε να προκύπτουν “τοπικές κοινότητες συνεργασίας και ανταλλαγών” με δομή που έχει περιγραφεί σε προηγούμενο κείμενο στην Ευτοπία (βλέπε τεύχος 7).

———————————————————————————

* Φωτογραφία κειμένου: Στιγμιότυπα από διαδήλωση και κινητοποίηση στη Λάρισα.

The post Υπάρχει διέξοδος για τους έλληνες αγρότες; Μια πρόταση! (του Γιώργου Κολέμπα, 2002) first appeared on Aυτολεξεί.

Σας καλούμε σε μία εκδήλωση με προβολή και συζήτηση με αφορμή τη συμπλήρωση 1 χρόνου από τον θάνατο του Γιώργου Κολέμπα, ενός ανθρώπου που σημάδεψε με τη σκέψη του και τους αγώνες του το ρεύμα της αποανάπτυξης-τοπικοποίησης και της ριζοσπαστικής οικολογίας. Ένας άνθρωπος με σημαντικό συγγραφικό έργο και μακρόχρονη, ανιδιοτελή προσφορά στην πολιτική των από-τα-κάτω και την άμεση δημοκρατία. Η σκέψη του και οι σπόροι της αλλαγής που φύτεψε θα μείνουν για πάντα εδώ, κοινό κτήμα για τους αγώνες μας και τη ζωή μας.

Ταινία ΄USSAK’ – Σκηνοθεσία: Κυριάκος Κατζουράκης (2017)

Πλοκή:
Κάπου στο κοντινό µέλλον, σε µια χώρα διαλυµένη και φοβισµένη, παρακολουθούµε τις ζωές ετερόκλητων ανθρώπων: Μιας πρώην περφόρµερ του δρόµου που δουλεύει στην γκαρνταρόµπα ενός σκυλάδικου, ενός 8χρονου κοριτσιού που περιφέρεται στους επικίνδυνους δρόµους, µιας οµάδας περιθωριακών που προσπαθούν να αντισταθούν, μιας drag queen που απαγγέλει Καρούζο, ενός θρυλικού πιανίστα, του αρχηγού µιας ακαθόριστης σκοτεινής εξουσίας, αγροτών που προσπαθούν να προστατέψουν τα χωράφια τους από τους µεταλλαγµένους σπόρους, αλλά και µελών µιας ιδιότυπης λέσχης που ανησυχούν «µην ξυπνήσουν αναρχικά ανακλαστικά», υποστηρίζοντας την ίδια ώρα πως «Κανείς δεν σηκώνει κεφάλι γιατί δεν έχει»! Λαθρέµποροι και αρχαιοκάπηλοι, κλεφτρόνια, περιθωριακοί και φτωχοδιάβολοι, που επιµένουν να µην «πεθάνουν από µαρασµό», ήρωες και αντιήρωες, άλλοι κλεισμένοι στον µικρόκοσµό τους κι άλλοι εγκλωβισμένοι σ’ έναν άκρατο εγωισμό, αρχίζουν να αλλάζουν, όταν οι συγκρούσεις πυκνώνουν και γίνονται αφόρητες…

Η ταινία εξερευνά την έννοια της Κοινότητας και το νόηµα της Ουτοπίας. Μιας ουτοπίας, όµως, καθόλου ροµαντικής, καθώς, όπως ακούγεται στο φινάλε: «ο ουτοπιστής είναι σκληρός σαν ατσάλι. Ο απόλυτος υλιστής. Ο ουτοπιστής δίνει φωνή σε αυτούς που δεν έχουν”.

Θα ακολουθήσει ανοιχτή συζήτηση για τα μηνύματα και τις ιδέες της ταινίας με τη συμμετοχή της Κάτιας Γέρου (ηθοποιoύ-συνσεναριογράφου της ταινίας).

ΣΑΒΒΑΤΟ 18 ΜΑΪΟΥ
στην ταράτσα του TRISE (Κολοκοτρώνη 31, Αθήνα)
από τις 19.30

Διοργάνωση: ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑ

The post 1 χρόνος – Προβολή ‘USSAK’ & Συζήτηση για το έργο του Γιώργου Κολέμπα first appeared on Aυτολεξεί.

Ο Γιώργος Κολέμπας, ο οποίος είχε συμμετάσχει ως ομιλητής σε προηγούμενες οικογιορτές στην Χαλκίδα, πέθανε τον Μάιο του 2023, σε ηλικία 73 ετών. Είχε γεννηθεί το 1950 την Ήπειρο. Καθηγητής Μέσης Εκπαίδευσης (1978-2008) με οργάνωση πολλών περιβαλλοντικών προγραμμάτων και συμμετοχή στα τοπικά κοινωνικά και οικολογικά κινήματα πολιτών, από το 1990, που εγκαταστάθηκε στο Πήλιο, έγινε και οικο-γεωργός με στόχο την προώθηση και οργάνωση της βιολογικής οικο-παραγωγής στην Ελλάδα και τη διακίνηση των οικολογικών προϊόντων.

Από το 2008 ασχολήθηκε και με τη διαμόρφωση του προτάγματος της Τοπικοποίησης. Όπως σημειώνει ο ίδιος στην ιστοσελίδα του (www.topikopoiisi.eu) η τοπικοποίηση είναι «μια στρατηγική στα πλαίσια της γενικότερης πρότασης της απο-ανάπτυξης. Σαν απάντηση στη παγκοσμιοποίηση και σαν δυνατότητα μετάβασης σε μια αποκεντρωμένη, επανατοπικοποιημένη, αυτοδιαχειριζόμενη-αμεσοδημοκρατική, οικολογική και αταξική κοινωνία της ισοκατανομής πόρων και εξουσιών». Εξέδωσε το αντίστοιχο βιβλίο: Τοπικοποίηση, από το παγκόσμιο στο τοπικό, ενώ με τον Γιάννη Μπίλλα έχει εκδώσει τα βιβλία: Ο ανθρωπολογικός τύπος της αποανάπτυξης- τοπικοποίησης και Για την Κοινότητα των Κοινοτήτων. Άλλα βιβλία: Ο Σύγχρονος Κοινοτισμός, Επιστροφή προς τα…μπρος.

*Βιβλία του Γιώργου Κολέμπα που κυκλοφορούν από τις συνεργατικές «Εκδόσεις των Συναδέλφων» θα βρίσκονται στον πάγκο του βιβλιοπωλείου της οικογιορτής.

ΟΜΙΛΗΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΜΕ ΤΙΤΛΟ «Από το παγκόσμιο… στο τοπικό – Για ένα βιώσιμο οικολογικά και δημοκρατικό κοινωνικά μέλλον» θα είναι ο Αποστόλης Σέληνας.

—————————————–

Απέναντι στην εξαπλούμενη φυσική και κοινωνική έρημοποιήση, δεν μπορούμε να μείνουμε απαθείς. Συνυπάρχουμε με τη φύση και δημιουργούμε το κοινό μας μέλλον!

Χαλκίδα 22-23-24 Σεπτεμβρίου 2023 :10η Πανευβοϊκή Γιορτή Οικολογικής Γεωργίας και Χειροτεχνίας:

https://oikogiortievias.blogspot.com/2023/09/chalkida-22-23-24-septemvriou-2023-10i-panevvoiki-giorti-oikologikis-georgias-kai-cheirotechnias.html

The post Αφιέρωμα στον Γιώργο Κολέμπα στην Οικογιορτή στη Χαλκίδα first appeared on Aυτολεξεί.

Η εκδήλωση μνήμης για τον Γιώργο Κολέμπα έλαβε χώρα το απόγευμα της Πέμπτης 8 Ιουνίου 2023 στον όμορφο κήπο του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων στο Θησείο.

Ήμασταν εκεί. Φίλοι, συγγενείς, συναγωνίστριες και συνοδοιπόροι του Γιώργου. Νέοι και παλιοί που εμπνεύστηκαν από το έργο ζωής που μας κληροδότησε. Αποτίσαμε φόρο τιμής και εκτίμησης σε έναν άνθρωπο που, όπως φάνηκε και από τη χθεσινή συνεύρεση, είχε αποκτήσει ένα διακριτό ρεύμα ανθρώπων που παρακολουθούσε και διάβαζε τη σκέψη του.

Ο Γιώργος υπήρξε ένας οραματιστής με σημαντικό συγγραφικό έργο και μακρόχρονη, ανιδιοτελή προσφορά στα κοινά και την οικολογία, στην αποανάπτυξη-τοπικοποίηση και την άμεση δημοκρατία. Ο απροσδόκητος θάνατός του από κορωνοϊό μάς είναι ακόμη ασύλληπτος.  

Η εκδήλωση άνοιξε με το διάβασμα μιας επιστολής από την οικογένειά του. Έπειτα τον λόγο πήραν οι προσκεκλημένοι ομιλητές.

Ο οικοπαραγωγός Απόστολος Σέληνας μας θύμισε κάποιες από τις δραστηριότητες του Κολέμπα. Το 1994, ο Γιώργος συμμετείχε ως επισκέπτης αρχικά στην οικογιορτή της Θεσσαλονίκης και έπειτα πια για πολλά χρόνια αποτέλεσε διοργανωτής σε πολλές οικογιορτές – στον Βόλο και αλλού. Ήταν πάντοτε παρών.

Συμμετείχε στο περιοδικό Νέα Σελήνη, το οποίο ένωνε για χρόνια τις φωνές των βιοκαλλιεργητών και των φυσιολατρών. Ταυτόχρονα, πήρε μέρος στον αγώνα ενάντια στα μεταλλαγμένα μέσω του “Συντονιστικού ενάντια στα μεταλλαγμένα” – ένας αγώνας που τελικά αφύπνισε την κοινή γνώμη και ήταν νικηφόρος, καθώς απαγορεύτηκε η καλλιέργειά τους στην Ελλάδα.

Το 2002, ο Γιώργος ίδρυσε μαζί με άλλους το Δίκτυο Οικοκοινοτητα – μια προσπάθεια για μιαν άλλη βιολογική γεωργία, πέρα από τον «εναλλακτικό-πράσινο καπιταλισμό».

Στο Πήλιο, δημιούργησε και κατοικούσε σε μία από τις πρώτες βιοκλιματικές κατοικίες στη χώρα, με εξοικονόμηση ενέργειας και πόρων του περιβάλλοντος. Το αγρόκτημά του είχε μια αρκετά καλή διατροφική αυτάρκεια ενώ πάντα πίστευε πως η βιοκαλλιέργεια ήταν η πράξη της οικολογικής συνείδησης. Ο Σέληνας έκλεισε λέγοντας: «ο Γιώργος υπήρξε ο πιο σπουδαίος άνθρωπος στη ζωή μου».

Στη συνέχεια, ο Φώτης Κατέβας της Ευτοπίας αναφέρθηκε στο πώς ο Γιώργος ενέπνευσε τη νέα γενιά οικολόγων και ακτιβιστών, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Προτιμούσε πάντα να ακούει, παρά να μιλά. Οι εκδηλώσεις μαζί του αποτελούσαν λειτουργίες από τις οποίες έβγαινες καλύτερος άνθρωπος». Ο Γιώργος έβαζε οξυγόνο στη συζήτηση. Υπήρξε το αντίδοτο κατά του μισανθρωπισμού και υπέρ της συνεργασίας των ανθρώπων.

Τα ίδια βεβαίωσε και ο Ηλίας Ζιώγας σχετικά με την πραότητα και την ευγένια του Γιώργου: «Είχε από τα πιο γλυκά χαμόγελα που έχω δει σε άνθρωπο. Από τις αρχές του “Σπόρου” ήταν ενθαρρυντικός μαζί μας για την άμεση δημοκρατία και τις κολεκτίβες εργασίας. Μας στήριξε στο να ανοίξουμε για πρώτη φορά στη χώρα μία κολεκτίβα εργασίας αλληλέγγυας οικονομίας. Ήταν ο ίδιος μία γέφυρα ιστορίας στο να πιστέψουμε ότι αυτό που επιχειρούσαμε δεν ήταν ουτοπικό – γι’ αυτό και ο Γιώργος υπήρξε το 15ο επίτιμο μέλος του συνεταιρισμού Συν Άλλοις».

Ο Γιώργος ήταν πολυθεματικός, έκανε σύνδεση θεωρίας και πράξης. Είχε ισχυρές θέσεις αλλά χωρίς στενές ιδεολογικές απόψεις.

Η καλλιτέχνιδα Κάτια Γέρου ανέφερε χαρακτηριστικά: «Ο Γιώργος μάς πρότεινε ένα άλλο πλαίσιο ζωής. Έναν άλλον ουμανισμό».

Στο Μόναχο της Γερμανίας, όπου έζησε και σπούδασε, ανήκε σε μία αντιδικτατορική παρέα νέων. Βρέθηκε εκεί με πόσους ακόμη ανθρώπους –100, 200 νεαρά άτομα συναγωνιστές και συναγωνίστριες– στον ιστορικό Φοιτητικό Σύλλογο Μονάχου. Οι παλιοί συμφοιτητές του, που μίλησαν από το κοινό, μας εξήγησαν πώς αγωνίστηκαν μαζί για την προοπτική να γυρίσουν κάποτε πίσω στην Ελλάδα… Διεκδίκησαν το δικαίωμα της επιστροφής τους σε μία χώρα δίχως δικτατορία!

Στην εκδήλωση μίλησαν αρκετά άτομα που τον γνώριζαν. Μίλησαν επίσης άνθρωποι από την «ΑΠΟ ΚΟΙΝΟΥ – Συνέλευση για την αποανάπτυξη και την άμεση δημοκρατία» στην οποία ο Γιώργος ήταν από τους πρωτεργάτες. Εκεί, σε αυτές τις συνελεύσεις, ήταν που μιλούσε εκτενώς για την ιδέα της αποανάπτυξης και της τοπικοποίησης.

«Ο οικο-φιλόσοφος Γιώργος συνέδεε την οικολογία με την αυτονομία και την αυτονομία με την οικολογία», διαπίστωσε κάποιος άλλος.

Η Μαλάμω που ήρθε από την πολύπαθη Εύβοια μάς θύμισε: «Αυτή την εποχή ο Γιώργος μάς κέρναγε κεράσια…» Τελευταία και πιο πρόσφατη συνεισφορά του Κολέμπα, μας θύμισε η ίδια, ήταν η ιδέα των Κοινοτήτων συγκατοίκησης-διαβίωσης ηλικιωμένων. Αρκετοί άνθρωποι έχουν ήδη αρχίσει να υλοποιούν αυτή την ιδέα στη χώρα.

Τη συζήτηση έκλεισε ο συνοδοιπόρος και αδελφικός φίλος του Κολέμπα, Γιάννης Μπίλλας. Με έκδηλη συγκίνηση, μας μίλησε για τα προτάγματα που μοιράζονταν οι δυο τους στα βιβλία, για την Κοινότητα των Κοινοτήτων, για την ανάγκη της προεικόνισης μιας άλλης κοινωνίας στο σήμερα. Για το αδιέξοδο του καπιταλισμού και τη φενάκη της απεριόριστης ανάπτυξης, είτε εκ των δεξιών είτε εκ των αριστερών, που θέτει πια σε άμεσο κίνδυνο τη ζωή της ανθρωπότητας πάνω στη Γη.

Μας προσκάλεσε να δουλέψουμε ζωηρά ώστε να ανασυσταθεί η δικτύωση ανθρώπων πάνω στις ιδέες αυτές, στο εμείς και στο τώρα. Αυτός θα είναι ο καλύτερος τρόπος για να τιμήσουμε τον Γιώργο… από κοινού.

Το βράδυ, ήπιαμε κρασί και τσίπουρο στη μνήμη του και με την υπόσχεση να ξανανταμώσουμε…

Το ιστολόγιο του Κολέμπα www.topikopoiisi.eu θα συνεχίσει να υπάρχει ως αρχείο του έργου του Γιώργου. Όσες και όσοι δεν είχαν την τύχη έως σήμερα να το γνωρίζουν, θα έχουν ακόμη τώρα την ευκαιρία. Οι συχνές αναδημοσιεύσεις της Τοπικοποίησης σε άρθρα του Αυτολεξεί και αντιστρόφως, η ανταλλαγή απόψεων, κειμένων και η διάχυση της γνώσης μεταξύ των δύο ιστοτόπων θα μας λείψει βαθύτατα.

Κείμενα του Γιώργου Κολέμπα που φιλοξενήθηκαν στο Αυτολεξεί:

https://www.aftoleksi.gr/tag/giorgos-kolempas/

The post «Αυτή την εποχή ο Γιώργος μάς κέρναγε κεράσια…» Ρεπορτάζ από την εκδήλωση μνήμης στον Κολέμπα first appeared on Aυτολεξεί.

Σε εκδήλωση μνήμης του Γιώργου Κολέμπα, που πέθανε απρόσμενα πρόσφατα, καλούν φίλοι του και συνεργατικά εγχειρήματα.

Τα συνεργατικά εγχειρήματα, που τόσο ενέπνευσε και στήριξε, φίλες-φίλοι του και συνοδοιπόροι του διοργανώνουμε μια εκδήλωση μνήμης για τον άνθρωπο που σημάδεψε με τη σκέψη του και τους αγώνες του το ρεύμα της αποανάπτυξης-τοπικοποίησης και της ριζοσπαστικής οικολογίας.

Το απόγευμα της Πέμπτης 8 Ιουνίου (7 μ.μ.) θα μιλήσουν λοιπόν, στον Κήπο του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων (Ερμού 134, Θησείο) οι παρακάτω:

– Κάτια Γέρου, ηθοποιός, συνδημιουργός της ταινίας USSAK, που βασίστηκε στο έργο του Γιώργου
– Γιάννης Μπίλλας, συγγραφέας και συνοδοιπόρος του Γιώργου
– Απόστολος Σέληνας, οικοπαραγωγός
– Ηλίας Ζιώγας, από τον συνεταιρισμό «Συν Άλλοις»
– Φώτης Κατέβας, από περιοδικό Ευτοπία

Γιώργος Κολέμπας, παρών!

ΠΡΟΣΩΠΟ – Βιβλιοnet (biblionet.gr)

The post Εκδήλωση μνήμης για τον Γιώργο Κολέμπα στις 8 Ιουνίου first appeared on Aυτολεξεί.

Επειδή το φαντασιακό του σημερινού κυρίαρχου ανθρωπολογικού τύπου έχει αποικισθεί, στον έναν ή στον άλλο βαθμό, από τις αξίες και τις επιδιώξεις του κυρίαρχου αναπτυξιακού-καπιταλιστικού μοντέλου , το οποίο έχει ενσωματωθεί γενικότερα στην ατομική και κοινωνική συνείδηση, ο εχθρός που έχουμε να αντιμετωπίσουμε σήμερα βρίσκεται και στο «βαθύτερο μέρος του εαυτού μας», σύμφωνα με τον Σερζ Λατούς, αλλά και Χρόνη Μίσιο [1].

1. Αποανάπτυξη-αποκαπιταλιστικοποίηση του εαυτού με στόχο την αυθεντική ανθρώπινη αξιοπρέπεια

Ο ανθρωπολογικός τύπος που θα μπορούσε να μας οδηγήσει σε μια αποαναπτυξιακή κοινωνία, θα χρειασθεί να περάσει μια διαδικασία αποκαπιταλιστικοποίησης του φαντασιακού του. Να περάσει από μια ιδιόμορφη ατομική αυτο-απο-καπιταλιστικοποίηση με γνώμονα την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Θα είναι δύσκολος, ανηφορικός και μακρύς αυτός ο δρόμος με πολλά πισωγυρίσματα, αλλά είναι απαραίτητος για τη δημιουργία του νέου «μετά την ανάπτυξη» πολιτισμού. Της νέας πορείας προς μια αυθεντική εξισωτική αποαναπτυξιακή-οικολογική κοινωνία της ισοκατανομής πόρων και εξουσιών.

Για μια τέτοια ατομική πορεία είναι απαραίτητο παράλληλα να αναδειχθεί και ένα συγκροτημένο και πρακτικό μαζικό κίνημα αυτοσυνειδητοποιημένων προσώπων[2], το οποίο θα βάλει σαν στόχο να σαρώσει συνειδητά όλα τα μυθεύματα με τα οποία έχει αποικιοποιήσει ο καπιταλισμός την σκέψη και τη συνείδησή μας. Συμμετέχοντας σε ένα τέτοιο κίνημα λοιπόν ξεκινάμε με την απόφαση αποκαπιταλιστικοποίησης του εαυτού μας, δηλαδή πρώτα βάζουμε φρένο για να σταματήσουμε προσωπικά και κοινωνικά τον κατήφορο προς την καπιταλιστική βαρβαρότητα, που σημαίνει ότι αποφασίζουμε να καταργήσουμε παντού τις καπιταλιστικές σχέσεις, στη σκέψη μας, στις συνήθειές μας, στον χώρο που ζούμε και στις μεταξύ μας διανθρώπινες σχέσεις. Ταυτόχρονα δημιουργούμε στο οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον, στις κοινότητές μας, στις γειτονιές και τα χωριά μας, στην πόλη μας, στην χώρα μας και στον πλανήτη ολόκληρο, αποεμπορευματοποιημένες εναλλακτικές σχέσεις συνεργασίας, αλληλεγγύης, ενσυναίσθησης και συνύπαρξης.

Αυτό θα σήμαινε καταρχήν ότι δεν συγκρουόμαστε από την αρχή με τους διαφωνούντες συνανθρώπους μας, «σπάζοντας τα κρανία τους», αλλά συζητούμε και ακούμε τις διαφορετικές οπτικές τους, προσπαθώντας να πετύχουμε συναίνεση προς μια κατεύθυνση μετασχηματισμού μας.

Ο μετασχηματισμός μας πρέπει να συμβεί σε πολλά επίπεδα ταυτόχρονα. Πραγματοποιείται στον εαυτό μας, στον κοινωνικό μας περίγυρο, στον πολιτισμό αλλά και στους νόμους μας και στις υλικές υποδομές. Είναι σημαντικό να βλέπουμε αυτά τα διαφορετικά επίπεδα με την ίδια σημασία και στη συνέχεια να αναρωτιόμαστε-ανάλογα με τις δυνατότητες και δεξιότητες που έχει το καθέν@ μας-ποιες πόρτες μπορούν να ανοίξουν πιο εύκολα για να επιφέρουν μια κοινωνικο-οικολογική αλλαγή στην καθημερινότητά μας.

Είναι απαραίτητο για παράδειγμα να χτίσουμε ταυτόχρονα εκεί έξω δομές που μπορούν να δώσουν σε αυτόν τον νέο πολιτισμό χώρους διαμόρφωσής του που να έχουν μια προστατευτική μορφή. Μια γεωργία αλληλεγγύης, μια κοινή οικονομία, ένα αξιακό σύστημα για την ευζωία και την συναισθηματική υποστήριξη, ένα κατάστημα ή καφενείο δωρεάν μοιράσματος ή ένα εργαστήριο επισκευών. Προκειμένου να δημιουργήσουμε κάτι νέο, πάνω από όλα χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλον για να αψηφήσουμε τις πιέσεις του παλαιού συστήματος. Όταν οικοδομούμε δομές που θα είναι υποστηρικτικές για την επιτυχία κάποιων μερικών στοιχείων του γενικότερου κοινωνικού μετασχηματισμού και της αποκαπιταλιστικοποίησης, τότε μπορεί να ανθίσει μια νέα κουλτούρα και εμείς και οι σχέσεις μας θα αλλάξουν πιο εύκολα. Οι εσωτερικές και εξωτερικές αλλαγές είναι σαν δύο κουπιά που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για να προχωρήσουμε. Χωρίς ένα από αυτά κάνουμε κύκλους και δεν κινούμαστε μπροστά.

Πιο συγκεκριμένο παράδειγμα: μπορούμε να εγκατασταθούμε μαζί με μια μικρή ομάδα ανθρώπων που έχουμε πιο στενή ιδεολογική συγγένεια σε ένα κοινό χώρο, π.χ. σε έναν παλιό παρατημένο κτίριο στα περίχωρα μιας μικρής πόλης με δημιουργικό τρόπο: να προσπαθήσουμε να οργανωθούμε μαζί σε πολλούς τομείς, από το να επιδιορθώσουμε το κτίριο και να το κάνουμε κατοικήσιμο, ως το να αγοράζουμε πολλά χρήσιμα για τη διαβίωση αντικείμενα ή είδη διατροφής μαζί, να ράβουμε τα ρούχα μαζί και να τα μοιραζόμαστε όπως και τα περισσότερα βιβλία μεταξύ μας. Επιπλέον, να ζούμε λειτουργικά, πράγμα που σημαίνει ότι μπορεί κανείς να μη χρειάζεται να έχει το δικό του δωμάτιο, αλλά τα δωμάτια να έχουν διαφορετικές λειτουργίες (γραφείο, υπνοδωμάτιο, καθιστικό, γυμναστήριο ή ησυχαστήριο και προφανώς κοινή κουζίνα). Και έχουμε επίσης μια κοινή οικονομία, που σημαίνει ότι ρίχνουμε όλοι όλα τα χρήματα που εξασφαλίζει ο καθένας χωριστά κάθε μήνα σε ένα κοινό ταμείο και όλοι παίρνουν αυτό που χρειάζονται, όταν το χρειάζονται. Μπορούμε να αφιερωθούμε σε ένα θέμα –π.χ. κάθε μήνα-και να μάθουμε πολλά για αυτό μαζί, να προσκαλέσουμε ομιλητές και ειδικούς που θα μας βοηθήσουν πάρα πέρα για την εφαρμογή πρακτικών εγχειρημάτων. Να έχουμε επιπλέον κοινό όραμα να συνεισφέρουμε σε μια αλλαγή στην περιοχή που εγκατασταθήκαμε, προς μια πιο δίκαιη κοινωνία που περιλαμβάνει όλους τους τομείς, δηλαδή αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο συνεργαζόμαστε, γιορτάζουμε, συναντιόμαστε, ερχόμαστε σε επαφή με τη φύση ή εκπαιδεύουμε τον εαυτό μας. Επίσης, στο πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε την αυξανόμενη μοναξιά, την απομόνωση, την περιθωριοποίηση ή την απώλεια αγαπημένων μας προσώπων.

Στο πως αντιμετωπίζουμε τις επιπτώσεις της επερχόμενης κλιματικής αλλαγής (κατολισθήσεις, πλημμύρες, ερημοποίηση, ξηρασία κλπ.) έως ότου καταφέρουμε να την σταματήσουν οι κοινωνίες μας. Να μην θέλουμε απλώς να βρούμε μια κοινότητα για να ανήκουμε, αλλά να υφαίνουμε ένα περιφερειακό κοινοτικό δίκτυο. Να ονειρευόμαστε συλλογικά αγροκτήματα, πολιτιστικά καφέ, βραδιές εξιστόρησης, κοινοτικούς κήπους, ανοιχτά εργαστήρια και ένα απίστευτο αριθμό κοινοτικών εγχειρημάτων. Όταν οι άνθρωποι συναντιούνται (ακόμα και κάτω από την εξωτερική πίεση του συστήματος) και οργανώνονται, συνήθως επικρατεί η λογική της ανταλλαγής και του μοιράσματος, από μόνη της. Επικρατεί η λογική της κοινής χρήσης και όχι της ατομικής κτήσης, όπου ο καθένας μπορεί ελεύθερα να συνεισφέρει με ό, τι είναι απαραίτητο και να θέλει και να μπορεί να πάρει ό, τι χρειάζονται. Αυτό είναι πραγματικά πολύ απλό σε μικρή κλίμακα, αλλά η Elinor Ostrom πήρε το βραβείο Νόμπελ επειδή έδειξε ότι δεν λειτουργεί μόνο σε μικρή κλίμακα όταν μαγειρεύεις σούπα μαζί με φίλους, αλλά σε όλο τον κόσμο: οι άνθρωποι παράγουν, διαχειρίζονται, συντηρούν και μοιράζονται όμορφα και χρήσιμα πράγματα, οικοδομώντας εγχειρήματα, που είναι σαν μικρά πραγματικά εργαστήρια στα οποία μπορούμε να ερευνήσουμε πώς θα μπορούσε να είναι ένας μετακαπιταλιστικός κόσμος. Και μερικές φορές μέσα από επιτυχημένα τέτοια εγχειρήματα νιώθει πραγματικά κανείς τη μυρωδιά της ουτοπίας. Και αυτό τον τροφοδοτεί τόσο πολύ όσο και η φαντασία του, ώστε να θέλει να συνεχίσει να αγωνίζεται για μια μεταμόρφωση σε κοινωνικό επίπεδο, γιατί χωρίς αυτήν δεν θα μπορέσει να αυξήσει τέτοιες στιγμές ψυχικής ανάτασης για το μελλούμενο.

Αυτοαποκαπιταλιστικοποίηση του εαυτού σημαίνει, επίσης, να πάψουμε να είμαστε υποταγμένοι πιστοί θρησκειών του μετά θάνατον παραδείσου ή της ιδεολογίας της ανταγωνιστικότητας και του ακόρεστου καπιταλιστικού καταναλωτισμού που μας εγκλωβίζει σε έναν αγοραίο, εμπορευματικό, αντικοινωνικό και τελικά αυτοκαταστροφικό ατομισμό. Πρόκειται για τη διεκδίκηση ενός εαυτού εντός του αυτοκαθοριζόμενου συλλογικού «Εμείς» και την κατάκτηση της αυθεντικής ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της ομορφιάς του μέτρου και της επάρκειας. Αν βάλουμε ως μέτρο την ομορφιάς της ζωής, την ελεύθερη από καταναγκασμούς κοινωνική συμβίωση, τότε η συνεργασία θα γίνει το μέτρο της συνδημιουργίας και της συνύπαρξης με ισορροπία με τα οικοσυστήματα, τη φύση και τις άλλες μορφές ζωής. Η συστηματική και στοχευμένη συμμετοχή στα Κοινά -που θα υπάρχει γύρω μας και φυσικά μας αφορά- θα μας βοηθήσει να περάσουμε πιο γρήγορα στη διαδικασία της προσωπικής και ομαδικής αποκαπιταλιστικοποίησης και να αφήσουμε πίσω τη βρωμιά της εικονικής καπιταλιστικής πραγματικότητας επιδιώκοντας την ομορφιά της ζωής που περιμένει να την κάνουμε ακόμα καλύτερη.

2. Αποανάπτυξη-Αποκαπιταλιστικοποίηση της οικονομίας με στόχο την κοινωνική ισότητα

Αποανάπτυξη-αποκαπιταλιστικοποίηση της οικονομίας δεν θα σήμαινε να καταστρέψουμε τα εργοστάσια-εκτός ίσως της πολεμικής, χημικής βιομηχανίας που παράγουν μέσα καταστροφής της ανθρώπινης και άλλων μορφών ζωής- αλλά να τα απαλλάξουμε από τους εξουσιαστικούς σφετεριστές τους. Θα σήμαινε απόσπαση του παραγωγικού εξοπλισμού από τον έλεγχο των επιχειρηματιών και των επενδυτών και το πέρασμά του, με την κοινωνική αυτοδιαχείριση από τους εργαζόμενους, στον απόλυτο έλεγχο της κοινωνίας. Σε αυτή την περίπτωση είναι η κοινωνία της μετάβασης προς την αποανάπτυξη που, αποκαπιταλιστικοποιώντας την οικονομία της, θα επιλέξει τις προτεραιότητες, τη φύση, τη δομή και τη μορφή  που θα παίρνει κάθε φορά η Συνεργατική Οικονομία των Αναγκών της(Σ.Ο.Α.), ώστε να βελτιστοποιείται η λειτουργία της και να μεγιστοποιείται η δίκαιη ικανοποίηση των αναγκών των πολιτών της.

Επιλέγοντας την Σ.Ο.Α., θα σταματούσε η χαώδης, σπάταλη, καταστροφική και απάνθρωπη για τους εργαζόμενους καπιταλιστική οικονομία και θα επιτυγχάνονταν η ανάκτηση των παλιών– και η δημιουργία νέων – Κοινών (commons), για πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες που βασίζονται στην κοινή χρήση. Εγχειρήματα συστέγασης- ξεπερνώντας την ανάγκη για ιδιωτική κατοικία- από χρήστες που μοιράζονται κοινούς χώρους και επενδύουν τη δική τους εργασία στην κατασκευή και συντήρηση της συλλογικής στέγασής τους σε αυτόνομα ενεργεικά κτίρια, θα αποκαπιταλιστικοπούν την κατοικία και θα αφαιρούν το έδαφος κάτω από τα πόδια των ιδιοκτητών. Η ατομική ιδιοκτησία γενικώς θα υποχωρούσε έναντι της συλλογικής-κοινοτικής-δημοτικής ιδιοκτησίας, χωρίς να υπάρχει ανάγκη «κρατικοποίησης». Άλλα παραδείγματα νέων μορφών ιδιοκτησίας θα είναι οι ψηφιακές κοινότητες «ομότιμης» παραγωγής των ψηφιακών Κοινών που απορρίπτουν την ιδιωτική πνευματική ιδιοκτησία, δημιουργώντας και μοιράζοντας («ομότιμη παραγωγή» – «peer production», «copy-left») νέα ανοικτά ψηφιακά προϊόντα ανοικτού κώδικα.

Συνεταιρισμοί εργαζομένων και χρηστών αμφισβητούν την εταιρική μορφή των σχέσεων ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής και είναι μακριά από πρόσοδο και κέρδη. Στον τομέα της παραγωγής τροφίμων π.χ., και σε αντίθεση με τις γεωργικές επιχειρήσεις, αγρο-οικολογικές ομάδες αγροτών και νέων που «επιστρέφουν στη γη», παράγουν για τη διαβίωσή τους και για εναλλακτικά δίκτυα τροφίμων που συνδέονται άμεσα με συνεταιρισμούς καταναλωτών χωρίς μεσάζοντες. Στους αστικούς κήπους που έχουν πρόσβαση και διαχειρίζονται από κοινού, οι κάτοικοι των πόλεων παράγουν τα δικά τους τρόφιμα και διατηρούν τους δικούς τους χώρους αναψυχής, διαθέτοντας μη αμειβόμενη εργασία για τη διαβίωση και αναψυχή τους.

Αποανάπτυξη και κοινωνικοποίηση-τοπικοποίηση της εκπαίδευσης μέσα από τα σχολεία της μετάβασης και τα διάφορα νέα εκπαιδευτικά ιδρύματα ή ιδρύματα φροντίδας, όπου οι γονείς με τις εκπαιδευτικές κοινότητες συμμετέχουν άμεσα στην εκπαίδευση των παιδιών τους.

Η κατανομή της εργασίας, η οποία επιτυγχάνεται μέσω αναδιανομής της εργασίας μεταξύ των εργαζομένων και των ανέργων με μείωση του χρόνου εργασίας στον τομέα της αμειβόμενης, μπορεί επίσης να μειώσει την ανεργία που υπήρχε στα πλαίσια του καπιταλισμού και να αναδιανείμει τον πλούτο εάν εφαρμοστεί με ισοτιμία εισοδημάτων.

Γενικά η αποανάπτυξη-αποκαπιταλιστικοποίηση της οικονομίας θα επιτυγχάνεται περισσότερο, όσο περνάμε περισσότερο σε διαδικασίες όπως οι παρακάτω:

1) Από την παραγωγή για ανταλλαγή-εμπόριο, στην παραγωγή για χρήση (των συμμετεχόντων ή των τελικών χρηστών)·
2) Με μερική υποκατάσταση της μισθωτής εργασίας από εθελοντική δραστηριότητα των μελών, που σημαίνει αποεμπορευματοποίηση και αποειδίκευση της εργασίας·
3) Με μια αντι-ωφελιμιστική λογική, όπου η κυκλοφορία των αγαθών γίνεται-τουλάχιστον εν μέρει- με ανταλλαγή «αμοιβαίων δώρων» αντί της αναζήτησης κέρδους·
4) Με μια εγγενή αξία που αποδίδεται στην κοινοτικοποίηση («commoning») και στις σχέσεις μεταξύ των κοινοτήτων («σχεσιακά αγαθά»)·
5) Με την έλλειψη ενσωματωμένης δυναμικής για τη συσσώρευση και επέκταση.

Από την άποψη της βιωσιμότητας, αυτό που είναι ενδιαφέρον θα είναι η σχετικά χαμηλή εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα στις δραστηριότητες, την ενέργεια και τα υλικά που χρησιμοποιούνται από τέτοιες εναλλακτικές λύσεις, σε σύγκριση με τα υπάρχοντα σήμερα συμβατικά κρατικά ή αγοραία συστήματα που προσφέρουν τις ίδιες υπηρεσίες.

Κοινοτικά νομίσματα, τράπεζες χρόνου και ανταλλαγές χωρίς χρήμα θα έχουν τη δυνατότητα να επανατοπικοποιήσουν την οικονομική δραστηριότητα, να ελέγχουν την κλίμακά της και να την απομακρύνουν από την επεκτατική δυναμική του σημερινού νομισματικού συστήματος. Τα γενικά νομίσματα –της κοινοπολιτείας σε επίπεδο επικράτειας- θα συνεχίσουν να είναι σημαντικά λόγω της ανάγκης για δια-υπερ-τοπικές ανταλλαγές.

3. Άμεση Δημοκρατία με ομοσπονδιοποίηση κοινοτήτων και δήμων

Καταρχήν αποανάπτυξη-αποκαπιταλιστικοποίηση γενικότερα της κοινωνίας δεν θα σήμαινε να κάψουμε τις πόλεις και τους οικισμούς μας, αλλά να τους απαλλάξουμε από τις μαφίες που τους λυμαίνονται και να τους μετατρέψουμε σε αυτοδιοικούμενους θεσμούς άμεσης δημοκρατίας. Και ούτε φυσικά θα σήμαινε- στο όνομα της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης- να καταργήσουμε τις σημερινές επικράτειες, αλλά να τις καταστήσουμε- στο όνομα της οικουμενικότητας – αυτόνομα συστατικά στοιχεία της κοινής μας πατρίδας, του μοναδικού στο κοντινό μας διάστημα όμορφου πλανήτη Γη και της ενιαίας, οικουμενικής ανθρώπινης κοινότητας, στα πλαίσιά του.

Αποανάπτυξη-αποκαπιταλιστικοποίηση της κοινωνίας θα σήμαινε πρώτα από όλα, κατάργηση όλων των θεσμών και δομών που επιτρέπουν σε μια πολύ μικρή μειοψηφία να κρατάει όμηρο την πλειοψηφία των «από κάτω» της σημερινής καπιταλιστικής κοινωνίας. Θα σήμαινε επίσης απόλυτη κοινωνικοποίηση όλων των μορφών, των πηγών, των μέσων και των δικτύων παραγωγής και διανομής του πλούτου.

Θα σήμαινε παράλληλα ότι θεσπίζουμε και ολοκληρώνουμε σταδιακά σε πολιτικό επίπεδο τους θεσμούς της Άμεσης Δημοκρατίας με συνελεύσεις πολιτών στις τοπικές κοινότητες και δήμους,και σε περιφερειακό επίπεδο με ένα ομοσπονδιακό σύστημα συνελεύσεων και συμβουλίων. Θα σήμαινε ακόμα ένα Νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο, που θα διατυπώνεται η θέσμιση μιας Κοινοπολιτείας με την οργάνωση της Κοινότητας των Κοινοτήτων, που θα έχει τα προτάγματα της αυτονομίας, της αποανάπτυξης, του κοινοτισμού και της άμεσης δημοκρατίας, στο επίπεδο της επικράτειας.

Η βίαιη επιβολή της παγκοσμιοποίησης σήμερα έχει σχεδόν μηδενίσει τα περιθώρια για εθνικό αυτοπροσδιορισμό των Λαών και για κοινωνική αυτονομία-αυτοδιεύθυνση σε μια μόνο χώρα. Αυτή η πραγματικότητα, απαιτεί και επιβάλλει τον συντονισμό της δράσης των δυνάμεων των «από κάτω» σε διεθνή κλίμακα Τα επόμενα χρόνια της «μετα-Κόβιτ» εποχής, μπορεί να αποδειχθεί ότι θα είναι η αρχή της μεγάλης καμπής στην ιστορία της ανθρωπότητας

[1] «Όταν συνειδητοποίησα ότι δε μπορώ να αλλάξω το σύστημα, άρχισα να αγωνίζομαι να μη με αλλάξει αυτό. Να μη μοιάσω του θηρίου».

[2] Πολύπλευρα αναπτυγμένων προσώπων και όχι μονοδιάστατων ατόμων του homooeconomicus.

The post Αποανάπτυξη με Αποκαπιταλιστικοποίηση: Άμεση δημοκρατία με κοινοτικοποίηση-δημοτικοποίηση first appeared on Aυτολεξεί.

Το παρακάτω κείμενο αποτελεί μία προσπάθεια για προκαταρκτική συζήτηση στον πανελλαδικό θεματικό συντονισμό «Αυτονομία-Αυτοθέσμιση-Πολιτειακό», που δημιουργήθηκε στα πλαίσια της οργάνωσης του ταξιδιού των Ζαπατίστας στην Ελλάδα. Ελπίζω να μας οδηγήσει και σε συγκεκριμένα ερωτήματα προς τους Ζαπατίστας, ώστε οι απαντήσεις τους να μας βοηθήσουν να ολοκληρώσουμε μια πρότασή μας για το πολιτειακό, την αυτονομία και την αυτοκυβέρνηση προς την ελληνική κοινωνία, πριν και αφού τους αποχαιρετίσουμε. Να μην αφήσουμε να πάει χαμένος ο ερχομός των Ζαπατίστας εδώ!

1. Εισαγωγικά

Ο κοινοβουλευτισμός και το κομματικό σύστημα διαμεσολάβησης και διακυβέρνησης έχει αποτύχει, έχει απομυθοποιηθεί στα μάτια των νέων γενιών του «αναπτυγμένου» κόσμου, ιδίως μετά τα συμβάντα της διακυβέρνησης Τραμπ και του Καπιτωλίου στη «μητέρα» των κοινοβουλευτικών δημοκρατιών. Το ίδιο και στους «αδύνατους κρίκους» της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, όπως είναι η Ελλάδα.

Στις σημερινές συνθήκες, και λόγω των πολλαπλών κρίσεων που αφορούν και την ίδια τη δομή του καπιταλιστικού συστήματος σε παγκόσμιο επίπεδο, το κοινοτικό πνεύμα και ο κοινοτισμός έχει επανέλθει σε όλο τον κόσμο και διαμορφώνεται- κυρίως και προς το παρόν- με τη συλλογική υπόσταση των «κοινοτήτων του αγώνα» και των «κοινοτήτων του κινδύνου». Η κοινωνία των «από κάτω», εκείνων δηλαδή που βρίσκονται σε κίνδυνο και είναι τα θύματα της παγκοσμιοποίησης, δημιουργούν εγχειρήματα κοινοτισμού και κοινοτικές σχέσεις μεταξύ τους. Η παράδοση του κοινοτισμού που εμφανίζεται, υποχωρεί και ξαναεμφανίζεται-ιδίως στις δύσκολες συνθήκες και τις επαναλαμβανόμενες κρίσεις στα πλαίσια του καπιταλισμού, δημιούργησε π.χ. στην Ελλάδα της οικονομικής κρίσης και των μνημονίων, πάνω από 3.000 καταγεγραμμένα κοινοτικά εγχειρήματα, με διάφορες κουλτούρες στα πλαίσιά τους.

Αυτό που δεν κατάφερε το κίνημα του σύγχρονου κοινοτισμού, ήταν να αναπτύξει παράλληλα και αντι-θεσμούς απέναντι των επικρατούντων υφιστάμενων θεσμών, έτσι ώστε να μπορεί να συσταθεί μία δύναμη δυαδικής εξουσίας, αποκεντρωμένη, ομοσπονδιακή και προερχόμενη από τους πολίτες, ώστε αυτή να αποκτήσει τον έλεγχο της κοινωνικής και πολιτικής ζωής, τον  οποίο έλεγχο εξακολουθεί προς το παρόν να κρατά για τον εαυτό του το συγκεντρωτικό, γραφειοκρατικό εθνικό κράτος. Το να δημιουργήσουμε τέτοιους αντι-θεσμούς στις σημερινές συνθήκες του άκρατου ατομικισμού είναι πολύ δύσκολο, αλλά όχι ακατόρθωτο. Είναι πολύ δύσκολο να οργανώσουμε μια πραγματική δημοκρατική πολιτεία, αλλά και δυσκολότερο να τη διατηρήσουμε, όπως συμβαίνει με όλα τα πράγματα. Μπορούμε να παραδειγματισθούμε από το Ζαπατίστικο Κίνημα με τις Κοινότητες, τους δήμους και τις επιτροπές καλής διακυβέρνησης στην Τσιάπας[1], καθώς και από τα καντόνια της κουρδικής αυτονομίας[2], που εφαρμόσθηκε στα πλαίσια του καθολικού εμπάργκο και πολέμου, ένα μοντέλο Δημοκρατικής Αυτονομίας, πολύ χρήσιμο για μας.

Το ζήτημα της επαναστατικής αλλαγής και στα μέρη μας, προϋποθέτει την αποκέντρωση σε κοινότητες, δήμους και περιφέρειες και τη δικτύωσή τους σε ανακλητά συμβούλια.

Ξεκινώντας από την πρόταση για την Κοινότητα των Κοινοτήτων(Κ. τ Κ.), την οποία διατυπώνουμε μαζί με τον Γιάννη Μπίλλα στο αντίστοιχο βιβλίο μας, θα σταθούμε εδώ στο κύτταρο της άμεσης δημοκρατίας, δηλαδή στην Τοπική Κοινότητα (Τ.Κ.), είτε αυτή είναι της υπαίθρου, είτε πρόκειται για μια αστική κοινότητα σε κάποια ελληνική πόλη.

2. Οι δομές της Κ.τΚ.

Καταρχήν, μια χωρική κοινότητα, της υπαίθρου ή της πόλης, δεν είναι μόνο ο λειτουργικός τόπος της καθημερινής ζωής και διαμονής. Είναι ταυτόχρονα και ένα πολιτικό σώμα πολιτών που αποφασίζει για τα μικρά και τα μεγάλα προβλήματα που τους απασχολούν. Εδώ έχει λοιπόν εφαρμογή αυτό που πρέπει να εκφράζει με την κυριολεκτική σημασία της η λέξη πολιτική (και όχι με την τρέχουσα έννοια της διαχείρισης των πραγμάτων του κράτους-πολιτείας). Εδώ η γενική έννοια της κοινωνίας μπορεί να πάρει μια πιο συγκεκριμένη μορφή. Αυτή της τοπικής κοινωνίας, της κοινωνίας των πολιτών με την αρχαιοελληνική έννοια του όρου. Των ενεργών και συμμετεχόντων σε συνελεύσεις πολιτών, που προσπαθούν να δημιουργήσουν μια δημόσια σφαίρα στην οποία να υπάρχει μια ορθολογική, δημιουργική και ηθική αλληλεπίδραση μεταξύ τους. Να δημιουργήσουν ένα δήμο των πολιτών και όχι του δημοτικού συμβουλίου, των συνοικιακών και δημοτικών συνελεύσεων και όχι της δημαρχίας και αντιδημαρχίας, τη ομοσπονδιακής ένωσης των δήμων σε περιφέρεια και όχι του πάλε ποτέ νομάρχη ή του σημερινού αντιπεριφεριάρχη και περιφερειάρχη. Θα στηριχθεί βασικά σε γενικές συνελεύσεις, θεματικές συνελεύσεις και φόρα, συμβούλια όπως για παράδειγμα του πολιτισμού, υγείας, πρόνοιας-κοινωνικής προστασίας-ισότητας, προστασίας περιβάλλοντος, ενεργειακού εφοδιασμού, νεολαίας κ.λπ. Θα στηριχθεί στην έννοια του συλλογικού πολίτη και του ανακλητού εκπροσώπου.

Οι κοινότητες της υπαίθρου θα πρέπει να έχουν την αυτονομία τους και να λειτουργούν με γενικές συνελεύσεις και το εκλεγόμενο κάθε φορά ανακλητό Συμβούλιο Κοινότητας (Σ.Κ.).

Μέχρι και 10 τέτοιες κοινότητες μπορούν π.χ. να αποτελούν έναν ιδιαίτερο δήμο, όπου μετά από σε δεύτερο επίπεδο συνέλευση των μελών των Σ.Κ. αποφασίζεται ο τρόπος επίλυσης και η προτεραιότητα των προβλημάτων και ο συμμετοχικός προγραμματισμός και προϋπολογισμός του Δήμου, γίνεται κοινωνικός έλεγχος και εκλέγεται το συμβούλιο του αντίστοιχου Δήμου (Σ.Δ.), για να εκφράζει το Δήμο στο τρίτο επίπεδο, στη συνέλευση της Χωρικής Ενότητας (Χ.Ε).

Στα πλαίσια μιας τέτοιας Χ.Ε., σε μια πόλη, η αστική κοινότητα αυτοοργανώνεται από τα νοικοκυριά ενός δρόμου ή ενός τετραγώνου, που λειτουργεί με συνέλευση μελών και εκλέγει το Σ.Κ. Όλες οι κοινότητες μιας γειτονιάς συμμετέχουν στη συνέλευση γειτονιάς (Σ.Γ.) με τα Σ.Κ. και εκλέγουν το Συνοικιακό Συμβούλιο (Σ.Σ.). Όλα τα Σ.Σ. συμμετέχουν στη συνέλευση του Δήμου της πόλης για τον συμμετοχικό προγραμματισμό-προϋπολογισμό και τον κοινωνικό έλεγχο και εκλέγουν το Συμβούλιο του Δήμου (Σ.Δ.).

Οι μεγάλες πόλεις χωρίζονται σε περισσότερους δήμους, ανάλογα με τον πληθυσμό (μπορούμε να επιλέξουμε για παράδειγμα δήμους των 50.000 κατοίκων). Στις μεγάλες λοιπόν πόλεις μπορεί να δημιουργηθεί και ένα τέταρτο επίπεδο διαβούλευσης, η Συνέλευση Πόλης (Σ.Π.) που εκλέγει και το Συμβούλιο Πόλης (Σ.Π.) και μαζί με τα συμβούλια των υπαίθριων και των αστικών δήμων συμμετέχουν στη συνέλευση της Χ.Ε. Εδώ παίρνονται αποφάσεις για όλα τα ζητήματα που απασχολούν την Χ.Ε. και εκλέγεται το Συμβούλιο της Χωρικής Ενότητας (Σ.Χ.Ε.) για τη συμμετοχή στην Ομοσπονδία των Χ.Ε. της επικράτειας, δηλαδή στη συνέλευση της Κ.τΚ., που στην ουσία θα αντικαταστήσει το σημερινό κοινοβούλιο της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, όταν θεσμισθεί ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο, αυτό της άμεσης δημοκρατίας της Κ.τΚ.

Στη διεκδίκηση της θεσμοθέτησης της παραπάνω διαδικασίας στους υπάρχοντες δήμους, μπορούν να βοηθήσουν ανάλογες Τοπικές Κινήσεις Πολιτών με τα χαρακτηριστικά της «δημοκρατίας εν δράσει». Τη πρώτη «μαγιά» μιας τέτοιας Κίνησης μπορούν να αποτελέσουν πολίτες της τοπικής κοινωνίας, που ήδη συμμετέχουν σε διάφορα κοινωνικά, οικολογικά και πολιτικά κινήματα και που συνήθως δεν έχουν κομματικές εξαρτήσεις. Είναι αυτοί που έχουν ονομασθεί γενικά «ενεργοί πολίτες» ή «ακτιβιστές» για την επίλυση διάφορων θεματικών προβλημάτων, είναι μέλη υπαρχόντων συνεργατικών-συνεταιριστικών εγχειρημάτων κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας, κοινοτικών εγχειρημάτων άμεσης δημοκρατίας κάθε είδους, καθώς και μέλη του ανταγωνιστικού κινήματος των τελευταίων χρόνων. Είναι αξιόλογοι άνθρωποι -μέχρι τώρα πιθανά αποστασιοποιημένοι- αλλά προερχόμενοι από τους ιστορικούς ιδεολογικούς χώρους του σοσιαλιστικού, αναρχικού, ελευθεριακού κομμουνισμού, της αυτονομίας και της κοινωνικής-πολιτικής οικολογίας.

Αυτή η πρώτη «μαγιά» που αναλαμβάνει τη πρωτοβουλία, δεν περιχαρακώνεται. Φροντίζει να πλαισιωθεί, όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, από απλούς πολίτες που θα αποφασίσουν ότι δεν πάει άλλο και δεν έχουν να περιμένουν τίποτα από κανένα μηχανισμό ή «πεφωτισμένη» προσωπικότητα. Στη συνέχεια φροντίζουν όλοι μαζί να πετύχουν μεταξύ τους καταρχήν μια συναίνεση σε ένα πρόγραμμα τοπικής παρέμβασης. Αυτό θα πάρει την τελική του μορφή, όταν μια τέτοια Κίνηση ψηφισθεί και αναλάβει τον δήμο ή την περιφέρεια για να εφαρμόσει, να υλοποιήσει και να θεσμοθετήσει στα πλαίσια του δήμου και της περιφέρειας ένα πρόγραμμα Άμεσης Δημοκρατίας που θα στηριχθεί στις Κοινότητες κάθε είδους, από τις χωρικές-υπαίθρου ή αστικές- μέχρι επαγγελματικών, ενδιαφερόντων ή του διαδικτύου(που έχει δημιουργήσει το κίνημα του «μοιράσματος»- sharing και της «κοινής χρήσης»- common use). Να στηριχθεί στα συλλογικά κοινά αγαθά (commons) και στις αξίες της απλότητας-λιτότητας, της συντροφικότητας-αλληλεγγύης, της συνεργατικότητας, του αλληλοσεβασμού- αναγνώρισης διαφορετικότητας και του αλτρουισμού-κοινοτισμού.

3. Κοινότητα Υπαίθρου (Κ.Υ.)

Στα πλαίσια του σχεδίου μετάβασης στην Κ.τΚ., η διαδικασία υλοποίησής του «από τα κάτω», μπορεί να ξεκινήσει -στην ελληνική πραγματικότητα-από τα χωριά της υπαίθρου, όπου την κοινότητα σαν μονάδα αυτοκυβέρνησης την αποτελούν τα νοικοκυριά των κατοίκων ενός χωριού.

Στο παρελθόν και πριν από το1999, στην Ελλάδα υπήρχαν 369 δήμοι και 5.560 κοινότητες-νομικά πρόσωπα του 1^ου βαθμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Με τον νόμο «Καποδίστρια» (2539/1997) -που συνέστησε δήμους από περισσότερες κοινότητες, 901 δήμους στον αριθμό, με τις πρώην κοινότητες να αποτελούν ουσιαστικά τα δημοτικά τους διαμερίσματα- καταργήθηκαν οι διοικητικές αυτές κοινότητες και διατηρήθηκαν μόνο 130 από αυτές-σαν ιστορικές κοινότητες. Στη συνέχεια με τον νόμο του Καλλικράτη (3852/2010) καταργήθηκε εντελώς ο θεσμός της Κοινότητας, όπως τον γνωρίζαμε μέχρι τότε, και έχουμε τις «Δημοτικές Ενότητες», οι οποίες ταυτίστηκαν ουσιαστικά με τους «καποδιστριακούς» δήμους που συνενώθηκαν σε έναν «καλλικρατικό» δήμο. Οι τελευταίες διαθέτουν δικά τους συμβούλια, αλλά ο ρόλος τους είναι συμβουλευτικός, χωρίς να μπορούν να παίρνουν αποφάσεις[3].

Για να ξαναλειτουργήσουν οι κοινότητες των κατοίκων των χωριών, σαν πρώτη βαθμίδα των αμεσοδημοκρατικών θεσμών για τη μετάβαση προς την Κ.τΚ., από τώρα και όχι από τη στιγμή που θα γίνει πραγματικότητα το νέο κοινωνικό συμβόλαιο, θα έπρεπε το κίνημα της αποανάπτυξης του κοινοτισμού και της άμεσης δημοκρατίας να έχει πετύχει την αλλαγή των νόμων που αφορούν τους σημερινούς ΟΤΑ και να έχει πάλι θεσπισθεί η Κοινότητα ως το πρώτο κύτταρο της Αυτοδιοίκησης-Αυτοκυβέρνησης.

Ώσπου να γίνει αυτό, θα χρειασθεί να θεσπισθεί άτυπα από πρωτοβουλίες πολιτών-κατοίκων η διαδικασία μετατροπής των τοπικών κοινοτήτων των κατοίκων, σε αυτόνομες κοινότητες αυτοδιακυβέρνησης-με συνέλευση της Κοινότητας και ανακλητό κάθε φορά Κοινοτικό Συμβούλιο- σαν δυαδική εξουσία, πλάι στα μη αποφασιστικά «τοπικά συμβούλια» των σημερινών αιρετών στους δήμους. Ξεκινώντας με την εύρεση και διεκδίκηση λύσεων στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι κάτοικοι των χωριών. Τέτοια είναι τα προβλήματα νερού, ενέργειας, καλλιεργειών, συγκοινωνίας, προγραμματισμού έργων κοινωφελών για την Κοινότητα, που ο κάθε σημερινός δήμος παραβλέπει, κ.λπ.

Το κλειδί για τη λύση των προβλημάτων -εκείνων που δεν μπορεί να τα λύσει η κοινότητα από μόνη της με τις συνελεύσεις της και τα διάφορα συμβούλια και επιτροπές της και με ίδιους πόρους- θα είναι η διεκδίκηση της συμμετοχής στη διαμόρφωση του προϋπολογισμού και προγραμματισμού του δήμου[4] που ανήκει, ο οποίος προϋπολογισμός θα πρέπει να διεκδικηθεί να διαμορφώνεται με βάση τις προτεραιότητες που θέτουν οι συνελεύσεις του συνόλου των κοινοτήτων των κοινοτικών διαμερισμάτων και των γειτονιών των πόλεων που ανήκουν στον ίδιο δήμο.

Ανάλογα με τις δυνατότητες και τον αριθμό των κατοίκων που θα παίρνουν μέρος στις συνελεύσεις της κοινότητας, μπορούν να δημιουργηθούν δομές και επιτροπές-συμβούλια που θα ασχολούνται -στο μεταξύ των συνελεύσεων διάστημα- με τα ιδιαίτερα προβλήματα που έχει να αντιμετωπίσει η κοινότητα και δεν το κάνει ο υπάρχων δήμος. Για παράδειγμα: επιτροπή αυτοδιαχείρισης της ύδρευσης του χωριού και άρδευσης των χωραφιών του[5]. Επιτροπή διακίνησης και διανομής των αγροτικών προϊόντων και των προϊόντων μεταποίησης των ομάδων αγροτών, των συνεταιρισμών και των μεμονωμένων κατοίκων στις τοπικές αγορές, σε δίκτυα καταναλωτών της πόλης ή συνεταιριστικό παντοπωλείο στο χωριό. Επιτροπή δημιουργίας υποδομής κοινής μετακίνησης εκτός κοινότητας, από τη στιγμή που ο δήμος δεν έχει οργανώσει αστική συγκοινωνία που να συμπεριλάβει και τη συγκεκριμένη κοινότητα. Δημιουργία ενεργειακού συνεταιρισμού που θα εξασφαλίσει πόρους για την προώθηση της ενεργειακής αυτονομίας της κοινότητας με βάση τις Ήπιες Μορφές Ενέργειας (ΗΜΕ)[6]… κ.λπ., κ.λπ. 

Υπάρχει βέβαια μια αντίθεση ανάμεσα στην πόλη και την ύπαιθρο που είναι μεγάλης σημασίας. Αυτή ακυρώνεται όμως σε δήμους, στους οποίους μια πόλη λειτουργεί ως πυρήνας της γεωργικής περιοχής και των χωριών που την περιβάλλουν, όταν αυτό δεν αποκλείεται. Ένας δήμος είναι στην πραγματικότητα μια μικρή περιοχή μέσα σε μεγαλύτερες περιοχές, με την έννοια της «βιο-περιφέρειας», που μπορεί διοικητικά να εκφραστεί με την έννοια της Χωρικής Ενότητας.

4. Αστική κοινότητα (Α.Κ.)

Όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω, στα πλαίσια μιας τέτοιας Χωρικής Ενότητας και με τη δημιουργία ομάδων πολιτών που θα αναλάβουν την πρωτοβουλία, μια αστική κοινότητα σε μια πόλη, μπορεί να συσταθεί από τα νοικοκυριά ενός δρόμου ή ενός τετραγώνου ή μιας πλατείας, όταν είναι δυνατόν (1.000 ή 2.000 κατοίκων), που να λειτουργεί με συνέλευση στην οποία να συμμετέχει κάθε φορά ένα μέλος των νοικοκυριών (που είναι είτε φυλετικές οικογένειες, είτε τυχόν «διευρυμένες» οικογένειες[7] με κοινό ταμείο) και να ασχολείται με όλα τα προβλήματά τους τα οποία βάζει σε μια προτεραιότητα για επίλυση, είτε εκ των ιδίων πόρων της κοινότητας, είτε με προώθησή τους προς την συνοικία. Εκλέγει παράλληλα και το Σ.Κ.

Βέβαια από τα μέλη αυτών των αστικών κοινοτήτων θα συμμετέχουν σίγουρα πολλά και σε υπάρχουσες ήδη κοινότητες, επαγγελματικές, ενεργειακές, δραστηριοτήτων, ενδιαφερόντων ή του διαδικτύου. Οι τελευταίες μπορούν να στέκονται δίπλα και να στηρίζουν με τις δυνατότητες που θα έχουν αναπτύξει τις υπό σύσταση αστικές χωρικές κοινότητες.

Όπως και στις κοινότητες της υπαίθρου, έτσι και δω, τα μέλη μπορούν να συστήσουν και ιδιαίτερες επιτροπές και συμβούλια-ανάλογα και με τα ιδιαίτερα ενδιαφέροντά τους- όπως για την διατροφή, για την υγεία, την παιδεία, τη δικαιοσύνη, τη βιοτεχνική-βιομηχανική παραγωγή, τον ενεργειακό εφοδιασμό, το περιβάλλον και την οικολογική ισορροπία, την αυτοάμυνα, την φυλετική ισότητα, τον πολιτισμό, τις μειονότητες κ.λπ.

Γενικότερα:

Οι αστικές -όπως και οι κοινότητες της υπαίθρου- μπορούν να μάθουν πολλά και να στηριχθούν στην ιδεολογία του κοινοτισμού, που προέρχεται από τη φιλοσοφία, με την οποία ζουν στις κοινότητές τους οι αυτόχθονες λαοί, όπως π.χ. οι Ζαπατίστας. Στη ζωή των αυτόχθονων η έννοια της κοινότητας, που την ονομάζουν Ayllu (Αϊγιού), έχει κομβική σημασία, γιατί σ’ αυτή δεν περιλαμβάνονται μόνο οι άνθρωποι, αλλά και ό,τι υπάρχει γύρω τους, στο τεχνητό ή φυσικό τους περιβάλλον (τα σπίτια, το άλσος, οι πλατείες, οι δρόμοι ή τα βουνά, τα ποτάμια, τα δέντρα, τα ζώα, ο αέρας, το νερό κ.ά.) Με αυτή την έννοια ο κοινοτισμός δεν έχει μόνο κοινωνικό περιεχόμενο, αλλά και οικολογικό. Βασικοί στόχοι του επομένως είναι τόσο η προάσπιση και η κατοχύρωση των δικαιωμάτων των μελών της κοινότητας, όσο και η προστασία της φύσης. Η φιλοσοφία των ιθαγενικών λαών επικαιροποιείται στις σημερινές συνθήκες μέσα από το κίνημα του Buen Vivir (ευζωίας) που προβάλλει ένα νέο πρότυπο ζωής. Ένα πρότυπο, όπου βρίσκουν το πραγματικό τους νόημα οι πανανθρώπινες αρχές και αξίες, όπως η δικαιοσύνη, η ελευθερία, η αλληλεγγύη, η συλλογικότητα, η ισοτιμία των δύο φύλων, η δημοκρατία, η αυτονομία, η ανεξαρτησία, η προστασία του περιβάλλοντος και πολλές άλλες, που σήμερα περνούν κρίση. Για τις συνθήκες της χώρας μας οι κοινότητες θα χρειασθεί να δημιουργήσουν και να στηριχθούν σε ένα νέο αξιακό σύστημα, που θα μπορούσαμε να το κωδικοποιήσουμε στις παρακάτω αξίες:

– Επιβράδυνση στον χρόνο: πιο αργά και σε βάθος!
– Εγγύτητα στον χώρο: πιο μικρά, πιο κοντά και τοπικά!
– Επάρκεια στην ιδιοκτησία, στα μέσα και τους πόρους διαβίωσης: ποιότητα, επάρκεια, τα λιγότερα είναι συνήθως αρκετά!
– Ενσυναίσθηση στις διανθρώπινες σχέσεις και στις σχέσεις με τις άλλες μορφές ζωής: Αναγνώριση της διαφορετικότητας και συμπάθεια-αλληλοστήριξη!
– Επαναοικειοποίηση τόπων, Κοινών συλλογικών και σχεσιακών αγαθών -χρόνου: Αποκατάσταση καταστροφών, επανάκτηση  και αύξηση του ελεύθερου προσωπικού χρόνου για αυτοπραγμάτωση-αυτοανάπτυξη!
– Ευρύτητα στη γνώση και τις δεξιότητες: ολιστική πολύπλευρη γνώση και ολοκληρωμένα πρόσωπα!
– Επανανοηματοδότηση στη συνείδηση και τη ζωή: Συνεργατικά και αλληλέγγυα! όποιος φροντίζει για όλους, φροντίζει και για τον εαυτό του!
– Επιστροφή προς τις δύο μάνες του ανθρώπινου είδους: γαία-κοινότητα  

Σχετικά με την ιδιοκτησία:

Από τη στιγμή που το βασικό κύτταρο της τοπικής κοινωνίας θα είναι η κοινότητα, είτε χωρική θα είναι αυτή, είτε δραστηριοτήτων, είτε ενδιαφερόντων, είναι προφανές ότι θα προάγεται η συλλογική ιδιοκτησία. Η ατομική δεν θα έχει καμία τύχη, γιατί οι άνθρωποι θα οργανώσουν την καθημερινότητά τους βασισμένοι στις αξίες της συλλογικότητας και της αλληλεγγύης. Μάλλον δεν θα προτιμήσουν την πυρηνική οικογένεια, αλλά τη «διευρυμένη οικογένεια» που θα περιλαμβάνει περισσότερους γονείς καθώς και τις 3 γενιές τους (παππούδες-γιαγιάδες-παιδιά), εκφράζοντας έτσι την αλληλεγγύη των γενιών. Θα είναι η ευνοϊκότερη (σε σχέση με την πυρηνική οικογένεια) εξέλιξη της παλιάς αυτοδύναμης-αυταρκούς πολυπληθούς πατριαρχικής ή μητριαρχικής οικογένειας (Οι υπάρχουσες σήμερα «ομάδες συγγένειας» της καθημερινής ζωής ή οι οικοκοινότητες, μπορούν να δώσουν μια εικόνα της «διευρυμένης οικογένειας»). Αυτό σημαίνει λοιπόν ότι θα χάσει το έδαφος κάτω από τα πόδια της η ατομική ιδιοκτησία και θα εντάσσεται με τη θέλησή της στη συλλογική[8]-κοινοτική ή στη δημοτική ιδιοκτησία, αφού θα δοθεί προτεραιότητα στον δημοτικό τομέα οικονομίας. Δεν θα χρειασθεί να γίνει «δημοτικοποίηση» των μέσων παραγωγής και της γης (με νόμο και με βία), όπως απαίτησε η «κρατικοποίηση», όπου εφαρμόσθηκε μέχρι τώρα.

Σχετικά με την οικονομία:

Κοινοτικοποίηση-Δημοτικοποίηση της οικονομίας, πράγμα που είναι ασυμβίβαστο με την «εθνικοποίηση», ή «κρατικοποίησή» της, η οποία ενισχύει μόνο την εξουσία μιας ελίτ που εκτός από την πολιτική δύναμη κατέχει και την οικονομική. Μιλώντας για κοινοτικοποίηση-δημοτικοποίηση, εννοούμε τη διαχείριση της οικονομίας από την κοινότητα και τους δήμους, σαν μέρος μιας πολιτικής της δημόσιας[9] αυτοδιοίκησης, αυτοκυβέρνησης και αυτονομίας των πολιτών. Σημαίνει ότι πολιτικοποιείται η οικονομία και μετατρέπεται σε κοινή δημοτική οικονομία, χωρίς να διαχωρίζει από τα γενικά συμφέροντα των πολιτών της  κοινότητας, τα επαγγελματικά συμφέροντα των εργατών, αγροτών, τεχνικών, μηχανικών, ειδικευμένων επιστημόνων κ.λπ. Η οικονομία ενσωματώνεται σαν υλικό βασικό στοιχείο του θεσμικού πλαισίου των Κοινοτήτων, ως μέρος ενός μεγαλύτερου συνόλου και ελέγχεται από την κοινωνία των πολιτών μέσω των συνελεύσεων, όπου οι άνθρωποι συμμετέχουν ως πολίτες και όχι ως εκπρόσωποι μιας επαγγελματικής ομάδας.

Η κοινοτικοποίηση, όπου η οικονομική πολιτική διαμορφώνεται από την κοινωνία ως σύνολο στις συνελεύσεις και συνεπώς ξεπερνιούνται τα ιδιαίτερα επαγγελματικά συμφέροντα- είτε πρόκειται για εμπορικό κατάστημα, είτε για λαϊκή αγορά, καπιταλιστική ή ελεγχόμενη από εργαζόμενους επιχείρηση-οδηγεί σε μια πραγματική πολιτική οικονομία, μια οικονομία του δήμου, της πόλεως με την αρχαιοελληνική έννοια του όρου. Στη συνέχεια, επειδή καμία κοινότητα δεν μπορεί να ελπίζει ότι θα επιτύχει πλήρη οικονομική ανεξαρτησία και αυτάρκεια από μόνη της, είναι σημαντικό η Ομοσπονδία των Δήμων -η Κοινότητα των Κοινοτήτων- να μετατραπεί, τόσο οικονομικά όσο και πολιτικά, σε μια κοινή σφαίρα δημόσιας διαχείρισης των πόρων. Η Ομοσπονδία θα είναι ένα κοινό εγχείρημα και αυτό όχι μόνο εξαιτίας των κοινών αναγκών και πόρων, αλλά και για να αποτραπεί η δημιουργία μιας πόλης-κράτους, ή η δημιουργία ιδιοτελών (αστικών ή «αυτοδιαχειριζόμενων») συνεταιρισμών[10]. Στα πλαίσια της Ομοσπονδίας, η κοινοτικοποίηση της πολιτικής ζωής θα είναι πλήρης, αφού δεν καλύπτει μόνο τη δημόσια σφαίρα, αλλά και τα ζωτικής σημασίας υλικά μέσα.

Δεν είναι ουτοπικό να επιδιώξουμε την κοινοτικοποίηση-δημοτικοποίηση της οικονομίας. Αρκεί να χρησιμοποιήσουμε το μυαλό μας ελεύθερα και να προσπαθούμε συνέχεια στην καθημερινότητά μας να επιτύχουμε την ελευθερία. Ο ζωτικός μας χώρος δεν είναι μόνο ο τόπος όπου ζούμε καθημερινά, είναι επίσης ο πραγματικός οικονομικός χώρος όπου εργαζόμαστε, και το φυσικό του περιβάλλον είναι το πραγματικό οικολογικό περιβάλλον, που απαιτεί να ζήσουμε σε αρμονία με τη φύση. Όσο κι αν ένας δήμος ή μια τοπική ομοσπονδία δήμων είναι πολιτικά ενωμένη, εξακολουθεί να παραμένει μια πολύ εύθραυστη μορφή κοινότητας. Όσο όμως έχει τον έλεγχο της ίδιας της οικονομικής ζωής της, έχει και την οικονομική δύναμη και έτσι έχει επίσης μια αποφασιστική ενίσχυση της πολιτικής της εξουσίας. Μιας πολιτικής εξουσίας που πηγάζει από την εφαρμογή πρακτικών «καλής διακυβέρνησης», όπως αυτής των Ζαπατίστας στην Τσιάπας, από την οποία μπορούμε να διδαχθούμε.

Δημοκρατία και επίλυση διαφορών στα πλαίσια των κοινοτήτων:

– Στο οικονομικό επίπεδο: διαδικασία διαμόρφωσης και απόφασης για ένα πρόγραμμα διαβαθμισμένης προτεραιότητας στην ικανοποίηση των αποδεκτών από όλους βιοτικών αναγκών με βάση τους πόρους και τις δυνατότητες της κοινότητας.

– Διαβαθμισμένη απομείωση των υπαρχουσών στο πρώτο στάδιο καταναλωτικών αναγκών, ώστε αυτές να καταλήξουν σε αποδεχόμενες από όλους πραγματικές ανάγκες που εξασφαλίζουν την ευζωία-και όχι την κακώς εννοούμενη «ευμάρεια»- της κοινότητας.

– Διαδικασία επιδίωξης ριζοσπαστικών -πνευματικών κυρίως- επιθυμιών, οι οποίες θα ενεργοποιούν απελευθερωτικές δυνάμεις της δημιουργικότητας των μελών σε όλα τα πεδία.

– Αμφισβήτηση της «έξω» από την κοινότητα οικονομικής-πολιτικής καπιταλιστικής εξουσίας, της αγοράς και της αναγκαιότητας του κεντρικού κράτους, αλλά και παραδοχή ότι δεν υπάρχει το ιδεώδες της αρμονικής-χωρίς αντιθέσεις-κοινότητας «μέσα».

– Είναι αναγκαίο ένα δυναμικό ήθος ελευθερίας, αλλά όχι οπωσδήποτε της ατομικής-προέχει η από κοινού ελευθερία και ο ενάρετος αγώνας για επίτευξή της σε μεγαλύτερο βαθμό κάθε φορά.

– Οι κοινοτίστικες σχέσεις: αναστοχαστικές με την έννοια ότι κανένας δεν κατέχει την απόλυτη αλήθεια και η εξέλιξη και των κοινωνικών σχέσεων είναι ενδεχομενική και δεν υπακούει σε αναγκαιότητες, ηθικά διαμορφωμένες σχέσεις με κοινά αποδεκτά κριτήρια, με περιορισμένη αντιπαράθεση, μετριοπαθή διεκδίκηση, με αμοιβαίο σεβασμό και γενναιοδωρία, με διαπραγμάτευση κυρίως, ώστε να είναι δυνατόν να επιτυγχάνεται η διατήρηση πολλαπλών αλληλοεξαρτώμενων διαφορών («ένας κόσμος από πολλούς μικρούς συνδεδεμένους -και όχι παράλληλους- κόσμους»). Η διαπραγμάτευση πάντα και παντού θα οδηγεί στην ανταπόκριση της κοινότητας σε δίκαια νέα αιτήματα των μελών, στη δημιουργία πιο ελεύθερων και ισότιμων σχέσεων, στη μη αποδοχή του οριστικού και του τέλειου, αλλά και στην επιδίωξη της αρμονίας των διαφορών.

– Συγκρουόμενες διαφορές: οι διαφορές που δεν είναι δυνατόν να αλληλοσυμπληρώνονται, θα χρειασθεί να ελεγχθούν με τέτοιο τρόπο από την κοινότητα-μέσω της συνέλευσής της-ώστε να υπάρχει περίπου ισοβαρής αντιμετώπιση και αποδοχή τους ώσπου να μετατραπούν από συγκρουσιακές σε αλληλοσυμπληρούμενες. Μέχρι να γίνει αυτό να θεωρούνται «ισοδύναμες συνιστώσες», οι οποίες να εκφράζονται στην «συνισταμένη» εξουσία της κοινότητας.

– Οι σχέσεις εξουσίας: θα είναι εγγενείς και όχι καθορισμένες από «έξω»-ετερογενείς. Να εξασφαλίζουν τον πολιτικό ανταγωνισμό μεταξύ των διαφορετικών απόψεων πριν από τις σημαντικές αποφάσεις για τους κοινούς στόχους της ελευθερίας, της ισότητας, του μικρότερου οικολογικού-κοινωνικού αποτυπώματος και της ισορροπίας με τη φύση και τις άλλες κοινότητες. Η πολιτική διαπάλη που αφορά σε ανταγωνιστικά πολιτικά σχέδια τα οποία δε μπορούν να υλοποιούνται ταυτόχρονα, θα χρειασθεί να οδηγηθεί σε επιλογή με πλειοψηφικό τρόπο. Αλλά τα μειοψηφούντα σχέδια να έχουν πάντα τη δυνατότητα να εκφράζονται και να συνεχίζουν να προβάλλονται, έως ότου είτε θα κατορθώσουν να γίνουν πλειοφηφικά, είτε θα αναθεωρηθούν από τα μέλη που είναι οι φορείς τους.

– Ευέλικτη  ανταπόκριση των επιμέρους θεσμοθετημένων δομών της κοινότητας σε νέα αιτήματα για αλλαγές, σε διαφωνίες, σε αντιπαράθεση κ.λπ., με στόχο τη νέα δημιουργία νέας ποιότητας στις δομές της.

– Φιλελευθερισμός: από τη φύση του ο άνθρωπος είναι εγωιστής («εγωιστικό γονίδιο»). Κοινοτισμός: από τη φύση του επίσης ο άνθρωπος μπορεί να συνεργάζεται, να συναποφασίζει, να δρα συλλογικά («μάνα φύση, μάνα ομάδα»). 

Η κοινοτική οργάνωση της κοινωνίας στη βάση της συναίνεσης και της ελευθερίας («ελευθεριακή»), αντιπροσωπεύει σήμερα τη μόνη δυνατή εναλλακτική λύση στο κεντρικό έθνος-κράτος. Συντελεί  στη διαμόρφωση του ενεργού πολίτη και μιας νέας μορφής πολιτικής, η οποία είναι κοντά στους πολίτες και πηγάζει από τους πολίτες. Ο όρος «ελευθεριακή» δεν χρησιμοποιείται βέβαια για να δικαιολογήσει την ατομική ιδιοκτησία και την «ελεύθερη αγορά», που προτείνει ο φιλελευθερισμός και εξασφαλίζει το αστικό κράτος. Χρησιμοποιείται με την έννοια της πολιτικής ελευθερίας και των ελεύθερων αποφάσεων των πολιτών στις συνελεύσεις και τα ανακλητά συμβούλια. Συνδέεται με την οικονομική δημοκρατία που δεν σημαίνει μόνο «δημοκρατία στον χώρο εργασίας» και «συμμετοχή των εργαζομένων». Σημαίνει, στην βαθύτερή της  έννοια, την ελεύθερη, δημοκρατική πρόσβαση σε όλους τους ζωτικούς πόρους και είναι έκφραση της πολιτικής δημοκρατίας, η οποία εγγυάται την ελευθερία.

Αυτή τη δυνατότητα της κοινοτικής οργάνωσης της ελληνικής κοινωνίας, οφείλουμε με θάρρος και επιμονή να διερευνήσουμε. Η χώρα μας είναι ο «ναυαγός» της καπιταλιστικής ανάπτυξης, και ένας ναυαγός τη βροχή δεν τη φοβάται. Η άμεση δημοκρατία μπορεί να ξεκινήσει πάλι από την κοιτίδα που τη γέννησε, όχι μόνο γιατί είμαστε ο «αδύνατος κρίκος» της «ενωμένης Ευρώπης», αλλά γιατί δοκιμάσθηκε χωρίς επιτυχία το τελευταίο προπύργιο του κομματικού συστήματος της ανάθεσης που ήταν η μέχρι τώρα Αριστερά και ακόμα δεν πιάσαμε πάτο.

Το 2021, υποτίθεται ότι γιορτάζουμε τα 200 χρόνια από την επανάσταση κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, όπου το βασικό αφήγημα που όλοι θυμόμαστε από το σχολείο είναι ο ρόλος των κοινοτήτων στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα. Η ιστορική διάσταση της κοινότητας θα παίξει και καθοριστικό ρόλο στο φαντασιακό των Ελλήνων «από κάτω» στα επόμενα δύσκολα χρόνια για την επιβίωση.

«Νά ‘τανε το ’21 νά ‘ρθει μια στιγμή» (που λέει και το δημοφιλές στα χρόνια της δικτατορίας τραγούδι), τώρα, το 2021 με τον ερχομό των Ζαπατίστας, των «φιλικών» ντε, της τωρινής «φιλικής εταιρείας»!

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1] Οι Ζαπατίστας έγιναν παγκοσμίως γνωστοί στις αρχές του 1994. Όλα αυτά τα χρόνια -από ό,τι γνωρίζουμε- επιχειρούν να οικοδομήσουν ένα σύστημα αυτόνομης διακυβέρνησης σε χωριά της πολιτείας Τσιάπας, μια από τις φτωχότερες περιοχές της χώρας, με έμφαση στους αυτόχθονες και τις κολεκτίβες. Η περιοχή αφορά σε πάνω από 1.000 κοινότητες που συνενώνονται σε 30 περίπου δήμους, οι οποίοι σχηματίζουν 5 περιφέρειες (καρακόλ) με πάνω από 200.000 πληθυσμό. Το κίνημα των Ζαπατίστας στηρίχθηκε στις πραγματικές ανάγκες του αυτόχθονου πληθυσμού της περιοχής και έβαλε σαν κύριους στόχους: αυτόνομο σύστημα οικονομίας με γη, στέγη, δουλειά και ψωμί για τους ιθαγενείς, επίσης την εξασφάλιση της υγείας, εκπαίδευσης, δικαιοσύνης και ελευθερίας, καθώς και του δικαιώματος διατήρησης του πολιτισμού τους. Όλα αυτά με ένα σύστημα αυτοδιακυβέρνησης στη βάση των συνελεύσεων των κοινοτήτων, των συμβουλίων τους, των δημοτικών συμβουλίων (με αιρετά, ανακλητά μέλη από όλες τις κοινότητες του δήμου) και των συμβουλίων «χρηστής διακυβέρνησης» σε επίπεδο Καρακόλ. Μαζί με την πρακτική της εναλλαγής, της ανακλητότητας και του ελέγχου εφαρμόζεται ένα πλήρες σύστημα άμεσης δημοκρατίας

[2] Οι Κούρδοι της Συρίας –σε συνθήκες πολέμου και εμπάργκο από όλες τις πλευρές– ανέλαβαν τον έλεγχο των εδαφών τους και ανακήρυξαν μια δημοκρατική, πολυεθνική, πολυθρησκευτική Αυτονομία, ιδρύοντας τρία αυτοδιοικούμενα καντόνια: Κομπάνι, Αφρίν και Τζαζίρα (Kobanî, Afrîn, Cizîrê), τα οποία θα πρέπει να είναι μέρος μιας δημοκρατικής Συρίας χρησιμεύοντας ως πρότυπα προς μίμηση για όλη τη Συρία και τη Μέση Ανατολή. Εν τω μεταξύ βέβαια η Τουρκία έχει επιτεθεί στη Ροζάβα, καταλαμβάνοντας ολόκληρο το Αφρίν και 30χμ. βάθος στο Ιντλίπ. Μένει να δούμε που θα οδηγήσουν οι εξελίξεις στην περιοχή και τι θα προκύψει σαν Μετα-Ροζάβα. 

[3] Στο βιβλίο μας: Κοινωνικοποίηση, η διέξοδος από τις συμπληγάδες του κρατισμού και της ιδιωτικοποίησης, εκδόσεις των συναδέλφων 2012, σελ. 103-104.

[4] Ο συμμετοχικός προϋπολογισμός και προγραμματισμός του αντίστοιχου δήμου είναι διεκδικήσιμος στα πλαίσια της υπάρχουσας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αρκεί να απαιτηθεί από αποφασισμένες Τοπικές Πρωτοβουλίες Πολιτών στις κοινότητες και τα δημοτικά διαμερίσματα, όπου και αν δημιουργηθούν, οι οποίες θα το βάλουν σαν στόχο από σήμερα. Και τέτοιες έχουν δημιουργηθεί ήδη σε μερικούς τοπικούς δήμους της επικράτειας. Στόχος είναι να διαμορφώνεται με βάση τις προτεραιότητες που θέτουν οι συνελεύσεις των κοινοτικών διαμερισμάτων και των γειτονιών των πόλεων, τις οποίες θα έχουν συγκαλέσει οι τοπικές πρωτοβουλίες.

[5] Πριν καταργηθεί η λειτουργία της Κοινότητας στην ελληνική ύπαιθρο, τη μεν ύδρευσή της συνήθως διαχειριζόταν το Κοινοτικό Συμβούλιο, τη δε άρδευση των αγροτικών της τεμαχίων διαχειριζόταν είτε συνεταιρισμός των τοπικών αγροτών, είτε ο Τοπικός Οργανισμός Εγγείων Βελτιώσεων (ΤΟΕΒ), αν είχε δημιουργηθεί. Μετά τον «Καλλικράτη» η διαχείριση των πηγών και των δικτύων ύδρευσης ανατέθηκε στη Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης-Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) του αντίστοιχου Δήμου. Η άρδευση αντίστοιχα, σε πολλούς δήμους με απόφαση δημοτικών Συμβουλίων ανατέθηκε επίσης σε ΔΕΥΑ με αποτέλεσμα πολλά προβλήματα -λόγω έλλειψης εμπειρίας και κατάλληλου προσωπικού, αλλά και ιδιωτικοποίησης των ΔΕΥΑ- για τους αγρότες. Έτσι σε πολλά χωριά υπάρχει το αίτημα για διαχείριση των υδάτων είτε από τη διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης του Δήμου, είτε αυτοδιαχείρισης από τους αγρότες και τα Τοπικά Συμβούλια.   

[6] Π.χ. με εγκατάσταση φ/β συστημάτων στις στέγες και ταράτσες των σπιτιών, στις στέγες των αγροτικών υπόστεγων και αποθηκών, σε μη παραγωγική γη. Εγκατάσταση μικρών ανεμογεννητριών σε ευνοϊκά σημεία μη παραγωγικής γης για παραγωγή ηλ. ενέργειας και διάθεσή της στα τοπικά δίκτυα. Οι ΟΤΑ: Επιδίωξη ενεργειακής αυτοδυναμίας μέσω ενεργειακού εφοδιασμού από δημοτικές-διαδημοτικές επιχειρήσεις, που παράγουν ηλεκ. ενέργεια από ΑΠΕ, εξασφαλίζουν από τον διαχειριστή του Δικτύου Υψηλής Τάσης (ΥΤ) το ποσοστό της ενέργειας που ακόμα δεν παράγουν οι ίδιοι, κατέχουν τα τοπικά δίκτυα ΜΤ-ΧΤ και διαχειρίζονται τη διανομή της ηλεκτρικής ενέργειας στους τελικούς χρήστες της περιοχή τους, σε μια διαδικασία κοινοτικοποίησης-δημοτικοποίησης του ενεργειακού εφοδιασμού. Ειδικά ο ενεργειακός τομέας θα χρειασθεί να ενταχθεί από την αρχή στον δημοτικό τομέα οικονομίας.

[7] Στην πραγματικότητα των ελληνικών πόλεων, οι κάτοικοι μιας πολυκατοικίας -αν και φαίνεται αρκετά δύσκολο με τον μέχρι τώρα δεδομένο ανθρωπολογικό τύπο του ιδιοκτήτη ή του ενοικιαστού- θα μπορούσαν να συστήσουν «διευρυμένη» οικογένεια με κοινό ταμείο και κοινούς χώρους δραστηριοτήτων.

[8] Ειδικά η αγροτική γη θα συλλογικοποιείται και θα μπαίνει στην οικοκαλλιέργεια για παραγωγή υγιεινών προϊόντων διατροφής και μεταποίησης, στην αρχή, μέσω των ομάδων παραγωγών ή των αγροτικών συνεργατικών συνεταιρισμών στους οποίους αναθέτουν την διαχείριση της οικογενειακής τους γης τα μέλη των ομάδων και τα συνεταιρισμένα αγροτικά νοικοκυριά. Στη συνέχεια, όσοι από τους αγρότες δεν συμμετείχαν στην αρχή σε αυτές τις δομές συλλογικής διαχείρισης, δεν μπορεί παρά να πείθονται από τα πλεονεκτήματα της συλλογικότητας και να συμμετέχουν σε μια δεύτερη φάση συλλογικοποίησης. Επίσης σε αυτή τη φάση, κάποιες ομάδες και συνεταιρισμοί, συμμετέχοντας στον κοινοτικό-δημοτικό προγραμματισμό ικανοποίησης των αναγκών της κοινότητας ή του δήμου μπορεί να διαθέσουν τη γη και τις υποδομές τους στον κοινοτικό-δημοτικό τομέα της οικονομίας, σε μια διαδικασία κοινοτικοποίησης-δημοτικοποίησης της αγροτικής γης και των αγροτικών υποδομών, στην οποία διαδικασία δημιουργίας του δημοτικού τομέα οικονομίας, θα έχουν μπει και η πρώην καθαρά κοινοτική-δημοτική γη ή οι μεταποιητικές και παροχής υπηρεσιών υποδομές, είτε προϋπάρχουν αυτές, είτε δημιουργούνται στο μεταξύ. Παράδειγμα νέας δομής στον δημοτικό τομέα: Διάθεση δημόσιας και δημοτικής γης για διαχείρισή της είτε σε ομάδες νέων αγροτών είτε σε ομάδες ανέργων των πόλεων για μετεγκατάσταση στην περιφέρεια. Επίσης: Καλλιέργεια αστικής και περιαστικής δημοτικής γης –δημοτικοί λαχανόκηποι από πρωτοβουλίες πολιτών των γειτονιών, από τους σημερινούς συνταξιούχους ή «καλλιεργητές του σαβατοκύριακου» και του «ελεύθερου χρόνου». Επίσης: ομάδες-συνεταιρισμοί μεταποίησης των γεωργικών σε προϊόντα διατροφής και ένδυσης ή δομές που θα ασχολούνται με υπηρεσίες ήπιου αγροτοτουρισμού.

[9] Άλλο Δημόσιο και άλλο Κρατικό: τις λέξεις «κρατικό» και «δημόσιο», άλλοι πολύ συχνά από πρόθεση και άλλοι από λάθος, τις χρησιμοποιούν τη μία στη θέση της άλλης. Δημόσιο είναι κάτι που ανήκει σε όλους, είναι ΚΟΙΝΟ και συλλογικό, ενώ κρατικό είναι κάτι που ανήκει στο κράτος, το οποίο έχει τους διαχειριστές της κρατικής εξουσίας και τους υπηκόους του. Το να θεωρείς ότι κάτι κρατικό είναι δημόσιο είναι σαν να θεωρείς ότι επειδή έχεις μία μετοχή μίας εισηγμένης στο χρηματιστήριο εταιρείας σου ανήκουν τα γραφεία της ή ότι μπορείς να καταναλώνεις τα προϊόντα της δωρεάν.

[10] Μιλάμε και για κοινωνικοποίηση-δημοτικοποίηση της Συνεργατικής οικονομίας των Αναγκών   (Σ.Ο.Α.) και της αλληλεγγύης, όχι με την έννοια της «συμμετοχής των εργαζομένων», που πιθανά να προωθούν και κάποια συνδικάτα, αλλά σαν μια μορφή οργάνωσης της εργασίας, μεταξύ των συμπληγάδων του εταιρικού-ιδιωτικού τρόπου οργάνωσής της και του κεντρικού γραφειοκρατικού κρατικού τρόπου. Σαν μια μορφή που μπορεί να εκπαιδεύσει τους εργαζόμενους στην αυτοδιαχείριση των μέσων παραγωγής που έχουν στη διάθεσή τους, ακόμα και μέσα στις καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής, αλλά κυρίως κατά τη περίοδο μετάβασης προς μια μετακαπιταλιστική κοινωνία της άμεσης δημοκρατίας και ισοκατανομής των πόρων και εξουσιών. Και αυτό για τον λόγο ότι στα συνεταιριστικά-συνεργατικά εγχειρήματα του σήμερα υπάρχει στον ένα ή στον άλλο βαθμό η αποκαπιταλιστικοποίηση των σχέσεων στα πλαίσιά τους.

Έχοντας ξεκαθαρίσει το ζήτημα για το τι είναι δημόσια ή ιδιωτική σφαίρα και για το ποιος κίνδυνος υπάρχει πάντα, ένας συνεταιρισμός ή μια συνεργατική κολεκτίβα -ιδίως συμβατικής μορφής που λειτουργεί με διοικητικό συμβούλιο και όχι με συνέλευση μελών- να προωθεί επαγγελματικά και όχι συλλογικά συμφέροντα της τοπικής κοινωνίας, προτείνουμε τη θεσμοποίηση κριτηρίων για το πότε και πώς εντάσσεται ένα τέτοιο προϋπάρχον σήμερα εγχείρημα Κ.ΑΛ.Ο. στα πλαίσια της δημοτικοποιημένης οικονομίας. Οι Καινούργιες δομές Σ.Ο.Α. στους διάφορους τομείς της οικονομίας εντάσσονται από την αρχή στον Κοινοτικό-Δημοτικό τομέα της οικονομίας. Παρεμβαίνοντας μια πρωτοβουλία πολιτών σε ένα δήμο, προτείνει και διεκδικεί από σήμερα, τη δημιουργία εγχειρημάτων Σ.Ο.Α. από τη σημερινή Τ.Α. σε όλους τους κρίσιμους τομείς για την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας, συντονίζοντας, υποστηρίζοντας και διαμορφώνοντας διαδικασίες που θα εκπαιδεύουν τους συμμετέχοντες πολίτες να απορρίψουν το κυρίαρχο σήμερα χαρακτηριστικό της ιδιώτευσης και του εγωισμού και να αποκτήσουν κοινοτικό-συλλογικό πνεύμα και συνεργατική- κοινοτική συνείδηση. Δημιουργώντας γραφεία πληροφόρησης πολιτών και συλλογικοτήτων, σχετικά με τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία, προωθώντας τη συνέργεια Δήμων και φορέων στην επιστημονική έρευνα, που θα διευκολύνει και θα «εμψυχώσει» τα Συνεργατικά Σχήματα και βοηθώντας να σχηματισθούν Συντονιστικά συμβούλια από τα υπάρχοντα και νέα δημιουργούμενα εγχειρήματα της ΣΟΑ.

Η Τ.Α. μπορεί συγκεκριμένα σήμερα να βοηθήσει προωθώντας και θέτοντας πόρους στη διάθεση συλλογικών δομών εργασίας, όπου μπορεί να γίνεται συνδυασμός αμειβόμενης εργασίας για ανέργους – εξειδικευμένης από υπαλλήλους του δήμου -εθελοντικής εργασίας από εθελοντές που μαζί με τους υπαλλήλους θα παίζουν το ρόλο του «μέντορα» ή «εμψυχωτή», για τη δημιουργία των αντίστοιχων χώρων παραγωγής και παροχής υπηρεσιών. Για παράδειγμα: εργαστηρίων επαναχρησιμοποίησης ηλεκτρικών-ηλεκτρονικών ειδών, επίπλων, ρούχων, κομποστοποίησης-λιπασματοποίησης οργανικών αποβλήτων, μεταποιητηρίων γεωργικών προϊόντων, απασχόλησης παιδιών, ανταλλαγής ειδών από «δεύτερο χέρι», γραφείων «συνταξιδιωτών», οργάνωση γραφείου-συνεργείου από άνεργους αρχιτέκτονες-οικοδόμους για κατασκευή-μετατροπή βιοκλιματικών κτιρίων, συνεργείων  για τη δημιουργία «πράσινων στεγών» και «ηλιακών στεγών».

Ειδική περίπτωση: αυτοδιαχειριζόμενα συνεργεία και όχι ιδιώτες εργολάβοι να αναλαμβάνουν συγκεκριμένες εργασίες του δήμου. Όταν και εφόσον αναληφθεί από κάποια τοπική ριζοσπαστική Κίνηση Πολιτών η τοπική δημοτική ή περιφερειακή αρχή, αυτές οι μονάδες θα μπορούν να χρηματοδοτηθούν από τους τοπικούς πόρους. Οι υπάρχουσες ή οι υπό δημιουργία δημοτικές επιχειρήσεις να εντάσσονται στον δημοτικό τομέα οικονομίας με στόχο τη χρηματοδότηση προγράμματος κοινωνικών δαπανών για την κάλυψη βασικών αναγκών των πολιτών, με τη μορφή βασικού εισοδήματος.

Ειδικότερη πρόταση: Η Τ.Α. μπορεί να συμβάλει αποφασιστικά στο να μετατρέψουν οι αγρότες και βιοκαλλιεργητές τους τοπικούς σπόρους και ποικιλίες και γενικά το φυσικό γενετικό υλικό, πάλι σε «Κοινά» αγαθά, που θα ανήκουν σε όλους και όχι στις εταιρείες σποροπαραγωγής.

The post Για μια Τοπική Κοινότητα, κύτταρο της Κοινότητας των Κοινοτήτων first appeared on Aυτολεξεί.

Ένα μικρό, προς το παρόν, κίνημα «εργατών της γνώσης» έχουν δημιουργήσει ήδη έναν καινούργιο τρόπο παραγωγής της. Ονομάζεται «ομότιμη παραγωγή», στα πλαίσια των «ψηφιακών κοινοτήτων», και είναι μία βιώσιμη εναλλακτική στον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής της γνώσης. Αν και ακόμα βρίσκεται στα πρώτα βήματά της, η ομότιμη παραγωγή έχει σαφή χαρακτηριστικά ισότητας και αυτονομίας. Οι ομάδες ακτιβιστών της ομότιμης παραγωγής και των εργαζομένων στις τεχνολογίες της πληροφορίας και των επικοινωνιών συμμετέχουν, επίσης, ενεργά στα σημερινά κινήματα διαμαρτυρίας, λειτουργώντας καταλυτικά στη σύνδεση της ομότιμης παραγωγής με τα κινήματα αμφισβήτησης του ίδιου του καπιταλισμού.

Και στην περίοδο της παρούσας υγειονομικής κρίσης, όπου και οι μισθωτοί «εργάτες της γνώσης» δεν μπορούν να βρίσκονται στον χώρο εργασίας τους και πιθανά να έμειναν και αυτοί άνεργοι, είναι ευκαιρία να αυτοοργανώσουν την εργασία και την έρευνά τους στα πλαίσια τέτοιων υπαρχόντων «ψηφιακών κοινοτήτων, ομότιμης παραγωγής», είτε να δημιουργήσουν άμεσα νέες τέτοιες.

Τι είναι η ομότιμη παραγωγή;

Σύμφωνα με τον Jakob Rigi, καθηγητή στο πανεπιστήμιο της Βουδαπέστης: Στα πλαίσια της ομότιμης παραγωγής, παράγονται αγαθά με συλλογικό τρόπο μέσω της εθελοντικής συμμετοχής σε ένα σύστημα παραγωγής που είναι αποκεντρωμένο και βασισμένο σε δίκτυα. Οι εθελοντές επιλέγουν τις εργασίες που θα εκτελέσουν, το ποσό του χρόνου που ξοδεύουν για τη συλλογική παραγωγή καθώς και τον τόπο και τον χρόνο της παραγωγικής τους δραστηριότητας. Όσον αφορά τη διανομή, οποιοσδήποτε στον κόσμο μπορεί να χρησιμοποιεί τα προϊόντα δωρεάν σύμφωνα με τις δικές του ανάγκες και ανεξάρτητα από τη συνεισφορά του^[1].

Δύο καθοριστικά γεγονότα της ομότιμης παραγωγής ήταν: 1) η εφεύρεση της γενικής δημόσιας άδειας και του ελεύθερου λογισμικού από τον Richard Stallman το 1984 και 2) η εφεύρεση του συστήματος της εθελοντικής συλλογικής συνεργασίας online από τον Linus Torvalds το 1991.

Από πάντα ο κάθε επιστήμονας βασιζόταν και συνέχιζε τα επιτεύγματα των προηγουμένων, αλλά η συλλογική αυτή διάσταση της επιστήμης και της γνώσης δεν εκφράσθηκε και στο νομικό πλαίσιο. Αντίθετα, εμπορευματοποιήθηκε και μπήκε σε καθεστώς ατομικής ή εταιρικής πνευματικής ιδιοκτησίας. Καθώς η γνώση είχε γίνει το σημαντικότερο εργαλείο επιβολής του πληροφοριακού καπιταλισμού, διαμορφώθηκε σταδιακά ένα αυστηρό καθεστώς πνευματικών δικαιωμάτων.

Ο συνδυασμός όμως της γενικής δημόσιας άδειας με τον τρόπο συνεργασίας του Linux αποτελεί την ουσία του ομότιμου τρόπου παραγωγής.

Το χρήμα δεν παίζει κανένα ρόλο στο εσωτερικό σύστημα της ομότιμης παραγωγής, αν και εξακολουθεί να ασκεί πίεση σε αυτό. Οι παραγωγικές δυνάμεις αυτού του συστήματος, όπως το διατυπώνει ο Jakob Rigi, «δίνουν έμφαση στην άτυπη δικτύωση και την ευελιξία, και χαρακτηρίζονται από το ότι η τεχνολογία επενεργεί στις πληροφορίες και οι πληροφορίες επενεργούν στην τεχνολογία, καθώς και από την ενσωμάτωση διάφορων τεχνολογιών όπως η μικροηλεκτρονική, οι τηλεπικοινωνίες, η οπτικοηλεκτρονική και οι υπολογιστές σε ένα μεγαλύτερο σύστημα. Αξίζει να τονίσουμε ότι οι ίδιοι οι εργάτες της γνώσης είναι σημαντικό στοιχείο ή το πιο σημαντικό στοιχείο των παραγωγικών δυνάμεων του πληροφοριακού τεχνολογικού υποδείγματος.

Η κεντρική φύση των πληροφοριών/γνώσεων και η δομή του δικτύου αντικρούουν εγγενώς τις καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής. Η λογική του δικτύου απαιτεί ότι η γνώση που παράγεται σε κάθε κόμβο ενός παγκόσμια ολοκληρωμένου δικτύου θα πρέπει να ρέει ελεύθερα και οριζόντια προς όλες τις κατευθύνσεις σε όλους τους άλλους κόμβους.

Η γνώση είναι μη ανταγωνιστικό αγαθό και μπορεί να αναπαραχθεί χωρίς επιπλέον κόστος. Είναι επίσης καθολική, καθώς το ίδιο αντικείμενο της γνώσης μπορεί να χρησιμοποιηθεί ταυτόχρονα από όλους σε αυτόν τον πλανήτη».

Από την άλλη, το σύνολο των πιθανών δεσμών του διαδικτύου υπερβαίνει κατά πολύ το υποσύνολό του, που είναι οι δεσμοί των παγκόσμιων δικτύων κεφαλαίου. Το κεφάλαιο διαθέτει -για τις ανάγκες ροής γνώσης/κεφαλαίου και συσσώρευσής του- στην ουσία ένα επιλεγμένο υποδιαδίκτυο. Σε αυτό το υποδιαδίκτυο η ροή της γνώσης φυσικά δεν είναι ελεύθερη. Υπόκειται στον ανταγωνισμό των εταιρειών, κρυπτογραφείται και είναι στη διάθεση μόνο μικρού αριθμού σχεδιαστών και μηχανικών των αντίστοιχων εταιρειών. Και μπορεί να μεταφερθεί από τον ένα κόμβο στον άλλον μόνο μέσω της αγοράς και ανταλλαγής χρήματος και, άρα, υπάρχει μια μορφή περίφραξης.

Αντίθετα, η κοινωνική οργάνωση της γνωστικής ομότιμης παραγωγής, που εγκαινίασε το Linux, είναι ένα πρακτικό παράδειγμα δικτύου συνεργασίας. Άλλο παράδειγμα είναι η Wikipedia. Το μοντέλο μπορεί να εφαρμοστεί σε οποιαδήποτε μορφή παραγωγής γνώσης, καθώς και στην υλική παραγωγή μέσω αυτοματισμού.

Όπως το διατυπώνουν οι Michel Bauwens & Vasilis Kostakis, στο βιβλίο τους υπό τον τίτλο Peer-to-Peer: The Commons Manifesto^[2]:

Η ομοτιμία έχει τέσσερις πτυχές:
1. είναι ένα είδος κοινωνικών σχέσεων μέσα σε δίκτυα ανθρώπων,
2. είναι, εκτός των άλλων, μια τεχνολογική υποδομή που καθιστά δυνατή τη γενίκευση και την κλιμάκωση αυτών των σχέσεων,
3. επιτρέπει έναν νέο τρόπο παραγωγής και ανταλλαγής,
4. ευνοεί τη δυνατότητα μετάβασης σε μια οικονομία που μπορεί να είναι παραγωγική προς τους ανθρώπους και τη φύση.

«Η ομοτιμία ιδανικά περιγράφει συστήματα στα οποία κάθε άνθρωπος μπορεί να συμβάλλει στη δημιουργία και τη διατήρηση ενός κοινού πόρου, ενώ παράλληλα επωφελείται από αυτόν. Τα συστήματα αυτά ποικίλουν: από την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια Βικιπαίδεια, τα έργα ελεύθερου/ανοιχτού λογισμικού ή τις κοινότητες ανοιχτού σχεδίου και υλικού έως τις πρωτοβουλίες επανατοπικοποίησης ή τις κοινότητες με δικό τους νόμισμα».

Με συναινετικές συνδέσεις μεταξύ των χρηστών δημιουργούνται ομότιμα συστήματα υπολογιστών, τα οποία μπορούν και αλληλεπιδρούν, ανταλλάσσουν και διαμοιράζονται αρχεία Peer-to-Peer (P2P). Πίσω από αυτούς τους υπολογιστές βρίσκονται άνθρωποι-χρήστες, που διαθέτουν ένα τεχνολογικό εργαλείο το οποίο τους επιτρέπει να αλληλεπιδρούν, να συνεργάζονται εύκολα και σε παγκόσμια κλίμακα και να δημιουργούν αξία μέσω διαμοιρασμού των πόρων. Έτσι η ομότιμη παραγωγή είναι ένας τρόπος συσχετισμού ο οποίος επιτρέπει σε οργανωμένους σε δίκτυα ανθρώπους να συνεργάζονται, να παράγουν και να ανταλλάσσουν αξία. Το σύστημα της ομοτιμίας είναι ανοιχτό σε όλες τις συνεισφορές και μπορεί να χαρακτηριστεί ως ένας τρόπος διανομής των πόρων με αμοιβαιότητα μεταξύ των ατόμων και των κοινών τους πόρων. Για παράδειγμα, μπορεί κανείς να αναπτύξει δικό του λογισμικό, το οποίο βασίζεται σε υπάρχον κομμάτι λογισμικού που διανέμεται π.χ. με την άδεια GNU (General Public), με τον όρο όμως ότι το τελικό προϊόν του θα είναι διαθέσιμο κάτω από την ίδια άδεια.

Η «ομοτιμία» και τα «ψηφιακά ΚΟΙΝΑ»

Η ομοτιμία δεν αναφέρεται βέβαια μόνο στον ψηφιακό κόσμο και την υψηλή τεχνολογία. Είναι γενικά συνώνυμο της κοινοκτημοσύνης (commoning), γιατί περιγράφει την ικανότητα να συμβάλλουμε στη δημιουργία και τη συντήρηση κάθε κοινόχρηστου πόρου, των λεγόμενων Κοινών».

«Η ομοτιμία κινείται αναμφισβήτητα από την περιφέρεια του κοινωνικο-οικονομικού συστήματος προς τον πυρήνα του, και γι’ αυτό μετασχηματίζει πληθώρα σχέσεων όπως οι δυναμικές της αγοράς, του κράτους και της αμοιβαιότητας. Αυτές οι δυναμικές γίνονται περισσότερο αποδοτικές και αποκτούν πλεονεκτήματα αξιοποιώντας τα κοινά. Οι ομότιμες σχέσεις μπορούν να κλιμακωθούν αποτελεσματικά, κυρίως λόγω της εξέλιξης των διαδικτυακών τεχνολογιών. Αυτό σημαίνει πως οι δυναμικές μικρών ομάδων μπορούν τώρα να εφαρμοστούν και σε παγκόσμια κλίμακα».

Στο σημερινό στάδιο, η διαδικασία ομότιμης παραγωγής θα πρέπει να αντιμετωπισθεί σαν προεικόνιση ενός ριζικά νέου τρόπου παραγωγής και μιας νέας μορφής κοινωνίας. Αποτελεί ένα πιλοτικό μοντέλο, που όμως δεν μπορεί ακόμη να αναπαραχθεί ανεξάρτητα από τον καπιταλισμό. «Η αναδυόμενη ομότιμη παραγωγή είναι παραγωγική και καινοτόμα εντός του καπιταλισμού και συνάμα συνεισφέρει στην επίλυση διαρθρωτικών προβλημάτων που έχουν δημιουργηθεί από τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής. Με άλλα λόγια, αντιπροσωπεύει μια πιθανή υπέρβαση του καπιταλισμού».

Οι νέοι που ενδιαφέρονται για τα Κοινά δεν μπορεί να στηρίζονται σε καπιταλιστικές επενδύσεις και πρακτικές, που έχουν πάντα στόχο την εκμετάλλευση των Κοινών. Θα χρειασθεί να χρησιμοποιήσουν κατάλληλα μέσα για να κάνουν τη βασισμένη στα Κοινά ομότιμη παραγωγή περισσότερο αυτόνομη και ανεξάρτητη από την κυρίαρχη πολιτική οικονομία. Να επιλέγουν τα κοινά και να δημιουργούν συνθήκες στις οποίες τα κοινά κατέχουν το κεφάλαιο και το αξιοποιούν κατάλληλα για την ανάπτυξή τους.

Αυτά τα εγχειρήματα χρηματοδοτούνται με διάφορους τρόπους: από τη λήψη κρατικής χρηματοδότησης (ερευνητική επιχορήγηση) και από ατομικές δωρεές (crowdfunding), μέχρι συμμαχίες με καθιερωμένες επιχειρήσεις και ιδρύματα. Τα εγχειρήματα που βασίζονται στα Κοινά πειραματίζονται με διάφορα επιχειρηματικά μοντέλα για να παραμείνουν βιώσιμα. Με τη στρατηγική που έχει ονομαστεί «αλλομορφισμός» (transvestment) επιδιώκουν τη μεταφορά αξίας από τον καπιταλισμό στα κοινά, όπως στο δίκτυο Enspiral ή η Sensorica.

Οι συμμετέχοντες στο δίκτυο Enspiral π.χ. δημιουργούν προϊόντα και υπηρεσίες βασισμένα στα κοινά, αλλά ταυτόχρονα εξασφαλίζουν εισόδημα μέσω της καπιταλιστικής αγοράς και ένα μέρος του εισοδήματός τους το διαθέτουν στο  Ίδρυμα Enspiral, το οποίο όμως δέχεται και εξωτερική χρηματοδότηση με χαμηλό ή μηδενικό επιτόκιο ή και δωρεές. Το συνολικό ποσό του κεφαλαίου του ιδρύματος επενδύεται σε νέα έργα μέσα από μια συνεργατική διαδικασία χρηματοδότησης. Το Loomio, μια πλατφόρμα λήψης αποφάσεων ελεύθερου λογισμικού / ανοιχτού κώδικα, είναι ένα από τα πιο σημαντικά προϊόντα αυτού του δικτύου.

Το σύνθημα που προωθεί την ομότιμη παραγωγή είναι: Σχεδιάστε παγκόσμια, κατασκευάστε τοπικά^[3]. Αυτό  θα οδηγήσει στην κατεύθυνση της «Κοσμο-τοπικοποίησης», δηλαδή στον συνδυασμό Οικουμενικότητα-Τοπικοποίηση.

«Το κυρίαρχο οικονομικό σύστημα αντιμετωπίζει τους φυσικούς πόρους σαν να ήταν άπειροι και στη συνέχεια κλειδώνει τους πνευματικούς πόρους σαν να ήταν πεπερασμένοι. Αλλά η πραγματικότητα είναι ακριβώς το αντίθετο. Ζούμε σε έναν κόσμο όπου οι φυσικοί πόροι είναι περιορισμένοι^[4], ενώ οι μη υλικοί πόροι είναι ψηφιακά αναπαραγόμενοι και επομένως μπορούν να μοιραστούν με πολύ χαμηλό κόστος.

Τα κινούμενα ηλεκτρόνια σε όλο τον κόσμο έχουν μικρότερο οικολογικό αποτύπωμα από τη μετακίνηση του άνθρακα, του σιδήρου, του πλαστικού και άλλων υλικών. Σε τοπικό επίπεδο, η πρόκληση είναι να αναπτυχθούν οικονομικά συστήματα που μπορούν να αντλούν από τις τοπικές αλυσίδες εφοδιασμού».

Φανταστείτε, για παράδειγμα, ότι χρειάζεται να κατασκευασθεί ένα προσθετικό χέρι για ανάπηρους: σχεδιάζεται από γεωγραφικά διασκορπισμένες κοινότητες επιστημόνων, σχεδιαστών και ενδιαφερομένων, με έναν συνεργατικό τρόπο μέσω του διαδικτύου. Όλες οι γνώσεις και το λογισμικό που σχετίζονται με το χέρι μοιράζονται σε παγκόσμιο επίπεδο ως ψηφιακά κοινά.

«Οι άνθρωποι από όλο τον κόσμο που είναι συνδεδεμένοι στο διαδίκτυο και έχουν πρόσβαση σε τοπικές μηχανές παραγωγής (από τρισδιάστατες μηχανές εκτύπωσης και μηχανές CNC, έως βιοτεχνίες και εργαλεία χαμηλής τεχνολογίας) μπορούν -ιδανικά με τη βοήθεια κάποιου ειδικού- να κατασκευάσουν ένα προσαρμοσμένο χέρι. Αυτή είναι η περίπτωση του OpenBionicsproject, το οποίο παράγει σχέδια για ρομποτικές και βιονικές συσκευές.

Δεν υπάρχει πληρωμή για το κόστος ευρεσιτεχνίας. Απαιτείται λιγότερη μεταφορά υλικών, δεδομένου ότι ένα σημαντικό μέρος της μεταποίησης λαμβάνει χώρα σε τοπικό επίπεδο. Η συντήρηση είναι ευκολότερη, τα προϊόντα σχεδιάζονται έτσι ώστε να διαρκούν όσο το δυνατόν περισσότερο και συνεπώς το κόστος είναι πολύ χαμηλότερο»^[5].

Η οικονομία των Κοινών συνίσταται στην ομότιμη παραγωγή αξίας, η οποία βασίζεται σε διανεμημένες ή κοινές υποδομές (φυσικούς πόρους, τεχνολογία, γνώση, κεφάλαιο, πολιτισμό), αυτοδιαχειριζόμενες από κοινότητες στη βάση συλλογικά θεσμισμένων κανόνων ή νορμών.

Τα ψηφιακά Κοινά, αφορούν στην ομότιμη παραγωγή πληροφορίας, γνώσης και πολιτισμού με τη μορφή ελεύθερου λογισμικού/υλισμικού και ανοικτού ψηφιακού σχεδιασμού.

Έχουμε να κάνουμε δηλαδή με Τοπικά (φυσικά/υλικά) και παγκόσμια (ψηφιακά/άυλα) Κοινά. Ό,τι δεν είναι σπανίζον (scarce) γίνεται διαθέσιμο/παράγεται σε παγκόσμια κλίμακα (πληροφορία, γνώση, λογισμικό, ψηφιακός σχεδιασμός) και ό,τι είναι σπανίζον (υλισμικό, φυσικοί πόροι) γίνεται διαθέσιμο/παράγεται τοπικά με μειωμένα κόστη παραγωγής και συναλλαγής (Ελληνικό παράδειγμα: το project στα Τζουμέρκα!)

.Έτσι η ομότιμη παραγωγή ευνοεί:

• την αποκέντρωση έναντι του κεντρικού ελέγχου
• τη δημοκρατική αυτοδιακυβέρνηση έναντι της ιεραρχικής διαχείρισης
• τον αμοιβαίο συντονισμό της εργασίας (ισοδυναμία, ολοπτισμός, στιγμεργία)
• την πρόσβαση έναντι της ιδιοκτησίας
• τη διαφάνεια έναντι της ιδιωτικότητας
• την αναδιανομή έναντι της μεγιστοποίησης του πλούτου, το κέρδος είναι περιφερειακός και όχι κεντρικός δείκτης
• τη βιωσιμότητα έναντι της ανάπτυξης με κάθε κόστος

Το μοντέλο αυτό επιδιώκει να δημιουργήσει μια ηγεμονική αντι-εξουσία ενάντια στον επιθετικό καπιταλισμό και στον νεοφιλελευθερισμό, αλλά και στο κεντρικό εθνικό αστικό κράτος σαν όργανό τους. Να εισάγει μια ριζική αυτοθέσμιση της κοινωνίας, με την οποία θα ενσωματώνει και την πολιτική και την οικονομία των Κοινών και την αγορά με όρους δημοκρατίας, δικαιοσύνης και οικολογίας. Το ερώτημα που μένει να απαντηθεί είναι το ποιας μορφής κράτος θα θεσμίσει η κοινωνία.

Απαιτείται δηλαδή μια ανάλογη πολιτική θεσμοθέτηση, βασισμένη σε μια ευρύτερη στρατηγική που θα επιδιώκει να ενσωματώσει τη μεγάλη μάζα των πολιτών στην οικονομία των Κοινών και στην κοινοτική οργάνωση της κοινωνίας. Είναι απαραίτητο, επομένως, να επανεφεύρουμε την πολιτική, με την ουσιαστική σημασία του όρου, να θεσμοθετήσουμε-ξεκινώντας από τη σημερινή τοπική Αυτοδιοίκηση και τους δήμους- την άμεση δημοκρατία στη βάση του ομόσπονδου Κοινοτισμού, για να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις που βάζει ο καπιταλισμός στα επίπεδα της τεχνολογίας, της κοινωνίας και της οικονομίας, ώστε να τον υπερβούμε.

Το βασικότερο πρόβλημα σε αυτή την πορεία είναι η διαμόρφωση μιας δημοκρατικής οικονομίας μέσα από την Κοινοτικοποίησή της.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
[1] Βλέπε άρθρο του στο http://www.topikopoiisi.eu/kappaomicroniotanuomeganuiotakappa942—alphalambdalambdaetalambda941gammagammaupsilonalpha-omicroniotakappaomicronnuomicronmu943alpha/13
[2] Βλέπε: Η ομότιμη παραγωγή: μια νέα ευκαιρία
[3] Σχεδιάστε παγκόσμια, κατασκευάστε τοπικά: μια νέα βιομηχανική επανάσταση;
[4] https://medium.com/insurge-intelligence/the-new-economic-science-of-capitalisms-slow-burn-energy-collapse-d07344fab6be
[5] http://www.topikopoiisi.eu/902rhothetarhoalpha/1290545

The post Ομότιμη παραγωγή γνωσιακών αγαθών: μια ευκαιρία για τον καιρό της πανδημίας; first appeared on Aυτολεξεί.

Το εναλλακτικό σχέδιο της Δημοκρατικής Αυτονομίας που εφαρμόσθηκε στην περιοχή της Ροζάβα στη Συρία (Δυτικό Κουρδιστάν) οφείλει την πνευματική πηγή και την πολιτική έμπνευση στον Bookchin. Ήταν η κοινωνική ιστορική θεωρία του Bookchin που ενέπνευσε τον πνευματικό και στρατηγικό μετασχηματισμό του Κουρδικού Απελευθερωτικού Κινήματος (KLM). Αφού φυλακίστηκε ο ηγέτης του κουρδικού Εργατικού Κόμματος (ΡΚΚ) Αμπντουλάχ Οτσαλάν, διάβασε τη δουλειά του Μπούκσιν. Όπως και ο ίδιος ο Μπούκσιν έτσι και ο Οτσαλάν ήταν απογοητευμένος με την ορθόδοξη παράδοση της μαρξιστικής-λενινιστικής κομματικής οργάνωσης και προχώρησε σε μια σειρά μετασχηματισμών ακόμα και πριν φυλακιστεί.

Το PKK υλοποιούσε αυτές τις αλλαγές σε μια σειρά συνεδρίων τη δεκαετία του 1990 και του 2000, και άλλαξε τον προσανατολισμό και τις στρατηγικές του ανάλογα. Από ένα αυτονομιστικό-εθνικιστικό κίνημα που ήταν, μετατράπηκε σταδιακά σε ένα δημοκρατικό αυτόνομο κίνημα στη βάση του Δημοκρατικού Συνομοσπονδισμού. Ο μετασχηματισμός αυτός μπορεί να χαρακτηρισθεί ως μετασχηματισμός από την εξέγερση στην ανασυγκρότηση. Παραδόξως όμως, δεν υλοποιήθηκε στην Τουρκία, τη γενέτειρα του Κινήματος, αλλά στη γειτονική Συρία, μετά το ξέσπασμα του εμφυλίου πολέμου το 2011. Το Κόμμα Δημοκρατικής Ένωσης (PYD), η συριακή θυγατρική και αδελφή οργάνωση του ΡΚΚ, άρπαξε την ευκαιρία να υλοποιήσει τις ιδέες του Μπούκτσιν στη Rojava.

Η θεωρητική συμβολή του Bookchin στις μελέτες για την οικολογία, την ανάπτυξη, την ελευθερία και την ιθαγένεια, μεταξύ άλλων, αποτελείται από ένα ποικιλόμορφο, εκλεπτυσμένο σώμα ιδεών, διασκορπισμένο όμως σε μια σειρά από τόμους.

Το κεντρικό νόημά του, ωστόσο, είναι σαφές:

απογοητευμένος από τη χυδαία εκδοχή του Μαρξισμού και από αυτό που ο Bookchin αποκαλεί «lifestyle αναρχισμό» (Bookchin 1995), διατύπωσε μια σαρωτική κοινωνική και ιδεολογική ιστορία, που καθορίζει την «ιεραρχία» σαν τη πηγή για όλα τα κοινωνικά, πολιτικά και οικολογικά δεινά. Μια έννοια ευρύτερη από όλες τις άλλες μορφές κυριαρχίας. Είτε πρόκειται για το σύγχρονο κράτος, είτε την κυρίαρχη τάξη, ή την ανθρώπινη κυριαρχία πάνω από τη φύση, η ιεραρχία είναι επίσης προγενέστερη αυτών των δεινών της κοινωνίας.

Η κατάργηση της κοινωνικής ιεραρχίας θα έχει και ως αποτέλεσμα -εκτός των άλλων- την αποκατάσταση του «μεταβολικού ρήγματος» που ο Μαρξ κήρυξε ως «ανεπανόρθωτο» υπό τον καπιταλισμό. Ο Bookchin συμφωνώντας με αυτό, είδε τον καπιταλισμό ως μία εκδήλωση της κυριαρχίας, που μεταξύ άλλων είναι ταξική κυριαρχία, όπως ήταν η γεροντοκρατία και η πατριαρχία και ως εκ τούτου πίστευε ότι η ανθρώπινη κυριαρχία επί της φύσης ήταν το αποτέλεσμα της κοινωνικής κυριαρχίας γενικότερα, και θα μπορούσε να εξαλειφθεί μόνο όταν η κοινωνική ιεραρχία καταργηθεί εντελώς.

Η Ελευθερία, αντίθετα, συνίσταται στην υπέρβαση αυτών των ιεραρχικών σχέσεων και στην εδραίωση σχέσεων με βάση την «ισότητα των ανισοτήτων» των πολιτών, την κοινωνική συμπληρωματικότητα και την πρόσβαση όλων σε ένα επαρκές ελάχιστο των αναγκών, που αυτοθεσμίζουν οι ίδιοι οι αυτο-οργανωμένοι πολίτες. Ο Bookchin δεν προτείνει έναν ντετερμινιστικό τρόπο που θα επιφέρει αυτές τις ευρείας κλίμακας κοινωνικές και περιβαλλοντικές αλλαγές, ανιχνεύει όμως ιστορικά και προτείνει θεωρητικά αυτό που αποκαλεί «κληρονομιά της ελευθερίας», που κληρονομήσαμε από τις «οργανικές κοινωνίες», οι οποίες δεν γνώριζαν καμία ιεραρχία και είχαν μια «οικολογική ευαισθησία», καθώς και μια διαισθητική και πρακτική γνώση της ελευθερίας (Bookchin 1982).

Κάνοντας τη διάκριση μεταξύ της αρχαίας ελληνικής συμμετοχικής δημοκρατίας και του ρωμαϊκού ρεπουμπλικανισμού, ο Bookchin υποστηρίζει ότι το ρεπουμπλικανικό μοντέλο με το αντιπροσωπευτικό του σύστημα οδηγεί σε μια απο-κοινωνικοποιημένη ελιτίστικη εξουσία και δημιουργεί επαγγελματίες κυβερνήτες που κυβερνούν αντί να διαχειρίζονται τον πολιτικό χώρο. Για να κοινωνικοποιηθεί το πολιτικό και να πολιτικοποιηθεί το κοινωνικό, ο Bookchin επιχειρηματολόγησε υπέρ της άμεσης δημοκρατίας που ξεκινά από το πιο τοπικό επίπεδο και οικοδομεί μια συνομοσπονδία ελευθεριακών δήμων που είναι, ακριβώς όπως τα μέλη των «οργανικών κοινωνιών», αλληλεξαρτημένοι και συνεργαζόμενοι. Η αντιπροσωπευτική δημοκρατία στη σημερινή της μορφή, «απορρόφησε» τις διοικητικές κοινωνικές λειτουργίες και έγινε η ίδια μια απαραίτητη οργανωτική αρχή για την ανθρώπινη συνύπαρξη και ταυτόχρονα σημαντική πηγή κυριαρχίας.

Η άμεση δημοκρατική συμμετοχή συνεπάγεται την κοινωνική διαχείριση της παραγωγής και χρειάζεται αποφασιστικότητα ως απόρροια της. Η κοινωνική διαχείριση της παραγωγής απαιτεί μια τοπική, αποκεντρωμένη οικονομία, η οποία θα κλιμακώνεται σε «ανθρώπινες διαστάσεις», με διάφορους ελευθεριακούς δήμους να συνεργάζονται εάν αποφασίσουν να το πράξουν. Ενώ η αποκέντρωση ενισχύει την άμεση δημοκρατική συμμετοχή, δεν αποκλείει απαραιτήτως τη δυνατότητα ύπαρξης μορφών τοπικής κοινωνικής ιεραρχίας, και ο Bookchin το γνωρίζει πολύ καλά αυτό. Σε κάθε περίπτωση, οι δημοκρατικές διαδικασίες μπορεί επίσης να δημιουργήσουν ιεραρχίες. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο προτείνει μια συνομοσπονδία ελευθεριακών δήμων, σε τελική ανάλυση, με την πεποίθηση ότι ένας Δήμος που παρήγαγε κυριαρχία θα ελέγχεται από άλλους, εκτός από τους εσωτερικούς δημοκρατικούς ελέγχους και τις ισορροπίες.

Μια εκδημοκρατισμένη οικονομία και πολιτεία επιτρέπουν επίσης τον προσδιορισμό των αναγκών της Κοινότητας από τις δημοκρατικές διαδικασίες της Κοινότητας. Αντί να εκφράζονται σε αντικειμενικές κατηγορίες, οι εμπλεκόμενοι μπορούν να καθορίζουν επίσης τις ανάγκες τους. Ο εκδημοκρατισμός και η αποκέντρωση των κοινωνικών διοικητικών λειτουργιών που σήμερα αποκαλούμε οικονομία, και η κλιμάκωσή της σε ανθρώπινες διαστάσεις, θα μείωνε επίσης την εξάρτηση από τους υδρογονάνθρακες μέσω της απο-εκβιομηχάνισης και απο-ανάπτυξης, χωρίς να απορρίπτεται η δυνατότητα αλληλεξαρτώμενης επάρκειας-αυτάρκειας.

Μεταξύ των πρωταρχικών στόχων του Bookchin στα πολυάριθμα γραφτά του για την κυριαρχία, ήταν να διατυπωθεί μια κοινωνική οικολογία που θα αναδιάρθρωνε τις ανθρώπινες σχέσεις και τις σχέσεις με τη φύση. Για αυτόν, οι οργανικές κοινωνίες δεν αντιμετωπίζουν τη φύση σαν μια εξωτερικότητα που πρέπει να ελέγχεται. Η ανάδυση της θεσμοθετημένης ιεραρχίας και της κοινωνικής κυριαρχίας, ωστόσο, οδήγησε στην ανάδειξη της έννοιας της κυριαρχίας επί της φύσης.

Η γλώσσα της κυριαρχίας της φύσης έγινε τόσο ισχυρή με την έλευση του καπιταλισμού που ακόμη και ριζοσπάστες κριτικοί του καπιταλισμού, όπως ο Μαρξ, έπεσαν θύματα της ιδεολογίας του, κατά καιρούς. Η επιδιόρθωση του «μεταβολικού ρήγματος» όμως απαιτεί μια πλήρη υποκειμενική αλλά και υλική μεταμόρφωση των κοινωνικών και διανθρώπινων σχέσεων.

Οι εκκλήσεις για βιοπεριφερειοποίηση, αποκέντρωση ή αυταρχία δεν θα επιλύσουν από μόνες τους το αποκαλυπτικό μέλλον που μας περιμένει. Ούτε και ο αντι-καταναλωτισμός ή η αποεκβιομηχάνιση. Απαιτείται ένας αγώνας σε πλήρη κλίμακα κατά της κυριαρχίας και της ιεραρχίας -και μια οικολογική κοινωνία μπορεί να οικοδομηθεί μόνο σε μη ιεραρχικές σχέσεις και δομές. Μια αυτάρκης αλληλεξάρτηση εντός της δημοκρατικής Συνομοσπονδίας των ελευθεριακών δήμων, της επικαρπίας ή των προσανατολισμένων στη χρήση σχέσεων ιδιοκτησίας στους δήμους, της άμεσης δημοκρατικής χάραξης πολιτικής σε όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής, καθώς επίσης και ενός υποκειμενικού και υλικού μετασχηματισμού στη σχέση ανθρώπου-φύσης και στις διανθρώπινες σχέσεις για να διαγραφεί η ιεραρχία, είναι προϋποθέσεις για μία τέτοια μετάβαση. Ο Bookchin επιμένει ότι εάν η ιεραρχία και η κυριαρχία είναι οι βαθύτερες αιτίες όλων των κοινωνικών δεινών, τότε ένας γνήσιος μετασχηματισμός σε μια οικολογική, ελευθεριακή κοινωνία πρέπει να στοχεύει σε όλες τις εκφράσεις τους.

Μεταξύ των αρχέγονων μορφών κυριαρχίας είναι η κυριαρχία των ανδρών στις γυναίκες, η οποία αναπτύχθηκε οργανικά, σύμφωνα με τον Bookchin, αλλά στη συνέχεια μετατράπηκε επί αιώνες σε θεσμοθετημένη πατριαρχική κυριαρχία. Με βάση την κοινωνική οικολογία του Bookchin, η Biehl (1991) συμφώνησε ότι αυτή η αρχέγονη μορφή κυριαρχίας πρέπει να καταστραφεί μαζί με όλες τις άλλες μορφές της, και πρόσθεσε ότι οι γυναίκες πρέπει να κάνουν χρήση του πλήρους δυναμικού τους με την απελευθέρωσή τους από την παγίδα του «Οίκου». Αυτός είναι ο δικός τους ρόλος.

Ενώ οι φυσικοί τους ρόλοι έχουν τη μορφή της αναπαραγωγής και ανατροφής παιδιών, η κυριαρχία των γυναικών από τους άνδρες προέρχεται από το γεγονός ότι οι γυναίκες συνδέονται αποκλειστικά με αυτούς τους ρόλους.

Για την Biehl, αντί να αναζητούν οι γυναίκες έναν διευρυμένο «οίκο» στην «πόλη», θα πρέπει να συμμετέχουν ενεργά στις απελευθερωτικές πολιτικές στην «πόλη» γιατι η «ανθρωπότητα… έχει περισσότερες δυνατότητες από το να φροντίζει μόνο και να ανατρέφει».

Αυτό που διαμόρφωσε περισσότερο την άποψη του Κουρδικού Απελευθερωτικού Κινήματος για τις γυναίκες και την απελευθέρωσή τους, ωστόσο, ήταν οι γραφές του Οτσαλαν. Αυτός έθεσε την απελευθέρωση των γυναικών ως προϋπόθεση για την απελευθέρωση της κοινωνίας γενικότερα και για την απελευθέρωση των Κούρδων ειδικότερα. Αντλώντας από τον κοινωνικο-ιστορικό απολογισμό της πατριαρχικής κυριαρχίας και της ιεραρχίας του Bookchin, ο Οτσαλάν προτείνει: οι γυναίκες έχουν όχι μόνο την ικανότητα και τη θέληση να συμμετέχουν και να επαναστατικοποιήσουν τη δημοκρατική διαδικασία, αλλά επίσης και να δημιουργήσουν τους δικούς τους θεσμούς για να ενδυναμώσουν τον εαυτό τους. Για το σκοπό αυτό, πρότεινε την έννοια της Jineolojî, της επιστήμης για τη γυναίκα και τη ζωή, η οποία στοχεύει στην διαμόρφωση μιας εναλλακτικής άποψης για τη κοινωνική πραγματικότητα από την οπτική του αυτοπροσδιορισμού και της αυτοπραγμάτωσης της γυναίκας στην κοινωνική ζωή (Öcalan 2013).

Ο Οτσαλάν ασχολήθηκε για πρώτη φορά με το έργο του Bookchin όταν καταδικάσθηκε σε ισόβια κάθειρξη και φυλακίσθηκε στο νησί İmralı στην Τουρκία. Το έργο του Bookchin γοήτευσε τόσο πολύ τον Οτσαλάν, που από το 2005 καθοδήγησε τον στρατηγικό αναπροσανατολισμό του KLM προς την Δημοκρατική Αυτονομία και τον Δημοκρατικό Συνομοσπονδισμό. Οικοδομώντας πάνω στο έργο του Bookchin, ο Οτσαλάν είδε τον καπιταλισμό, το εθνικό κράτος και την πατριαρχία ως τις βαθύτερες αιτίες όλων των κοινωνικών και οικολογικών προβλημάτων υπό συνθήκες καπιταλιστικής νεωτερικότητας.

Μια κοινωνική επανάσταση, για τον Οτσαλάν, πρέπει να απομακρύνει αυτά τα τρία στοιχεία του καπιταλιστικού μοντερνισμού και να τα αντικαταστήσει με τον δημοκρατικό μοντερνισμό.

Μαζί με τα ηθικά και φιλοσοφικά κίνητρα, καθώς και την προσωπική απογοήτευση του Οτσαλάν από τις μαρξιστικές και εθνικιστικές θέσεις, στην υιοθέτηση και την προσαρμογή της προοπτικής του Bookchin στην περίπτωση του KLM, συνέτεινε εν μέρει, και ο μακροπρόθεσμος στρατηγικός προβληματισμός που απορρέει κατά μεγάλο μέρος από την κοινωνική και γεωγραφική πραγματικότητα των Κούρδων. Όντας εδαφικά διασκορπισμένοι μεταξύ τεσσάρων κρατών -Τουρκίας, Ιράκ, Συρίας και Ιράν- οι Κούρδοι μάχονται αυτά τα κράτη σε μια προσπάθεια να αποκτήσουν ανεξαρτησία ή αυτονομία σε ένα ομοσπονδιακό σύστημα. Αν ως έθνη-κράτη αυτές οι τέσσερις χώρες είναι υπεύθυνες για όλους τους Κούρδους που υποφέρουν, αιτιολογημένα ο Οτσαλάν αναρωτήθηκε, γιατί να θέλουν και οι Κούρδοι να καθιερώσουν μια ακόμη πηγή κυριαρχίας, όπως π.χ. το πατριαρχικό καθεστώς του Μπαρζανί στο β. Ιράκ;

Ο Δημοκρατικός Συνομοσπονδιακός Κοινοτισμός ήταν η λύση, όχι μόνο για τα προβλήματα των Κούρδων της Τουρκίας, αλλά και για ένα μεγαλύτερο σχέδιο, για μια δημοκρατική Μέση Ανατολή, μια περιοχή γεμάτη συγκρούσεις, βάσανα, καταπίεση και φτώχεια (Öcalan 2011).

Και πραγματικά η Δημοκρατική Αυτονομία που εφαρμόσθηκε στα τρία καντόνια της Ροζάβα σε συνθήκες εμφυλίου πολέμου και εμπάργκο -που εξελίχθηκε και σε γεωπολιτκό πόλεμο με την παρέμβαση διεθνών γεωπολιτικών δυνάμεων της Τουρκίας συμπεριλαμβανομένης, με στόχο εκτός των άλλων να μην εξελιχθεί αυτή και σε μια δυνατότητα για άμεση δημοκρατία συνολικά για τη Μέση Ανατολή- θα μπορούσε καταρχήν να υιοθετηθεί και από τον άλλο λαό που δεινοπαθεί στην περιοχή, αυτόν των Παλαιστινίων.

Οι ακτιβιστές και οι οργανώσεις του Παλαιστινιακού Απελευθερωτικού Κινήματος, γιατί να μην έχουν αναρωτηθεί όπως και το Κούρδικο Απελευθερωτικό Κίνημα; Γιατί να θέλουν να καθιερώσουν ένα παλαιστινιακό κράτος από το οποίο να εκπηγάζει μια νέα κυριαρχία πάνω τους; Με μια κυριαρχία του τύπου της Παλαιστινιακής αρχής του Αμπάς ή της Χαμάς στη Γάζα περιμένουν να αντικαταστήσουν την κυριαρχία του Ισραήλ;

Με αφορμή τη «Συμφωνία του Αιώνα» και το σχέδιο των Τραμπ και Νετανιάχου: ο Δημοκρατικός Συνομοσπονδιακός Κοινοτισμός θα ήταν η λύση και για τους Παλαιστινίους και για τους Ισραηλινούς και γενικότερα για όλη τη Μέση Ανατολή, αρκεί να σταματήσει η παρέμβαση των γεωπολιτικών δυνάμεων που εκμεταλεύονται την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί.

Διαβάζουμε και το σχετικό κείμενο:
Η Κουρδική Δημοκρατική Αυτονομία και τι μπορούμε να διδαχθούμε από αυτήν

The post Από τoν Μπούκτσιν στον Οτσαλάν: δημοκρατικός συνομοσπονδιακός κοινοτισμός & η επανάσταση στη Ροζάβα first appeared on Aυτολεξεί.

«Ούτε ο Φιλελευθερισμός ούτε ο Μαρξισμός, που είναι ο σημαντικότερός του αντίπαλος, δε φαίνεται ότι μπορούν να προσφέρουν μεγάλες ελπίδες για τη λύση των ογκωδών προβλημάτων που απειλούν να μας συντρίψουν. Εξαιτίας αυτού αναζωπυρώθηκε το ενδιαφέρον για μια τρίτη θέση που εκδηλώθηκε στις μελέτες για τον Κοινωνικό ανθρωπισμό, τον Κοινοτισμό και άλλες παραδόσεις κοινωνικού κριτικισμού οι οποίες επισκιάστηκαν από τις κυρίαρχες παραδόσεις που προέρχονται από το Διαφωτισμό. Η έρευνα για ένα Τρίτο δρόμο, ούτε φιλελεύθερο ούτε μαρξιστικό, αντανακλά τον αυξανόμενο φόβο ότι οι άνθρωποι δεν ελέγχουν πλέον τη ζωή τους».

Κρίστοφερ Λας, από το κείμενό του Πρόοδος: η τελευταία δεισιδαιμονία

Ακολουθώντας τα χειραφετικά προτάγματα της αυτονομίας – αποανάπτυξης – κοινοτισμού – άμεσης δημοκρατίας, τόσο σε ατομικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο, αναζητήσαμε εκείνα τα στοιχεία που μας βοηθάνε να διαυγάσουμε και να τεκμηριώσουμε την πρότασή μας για την Κοινότητα των Κοινοτήτων.

Συστατικό στοιχείο της πρότασής μας είναι ότι η Ιστορία είναι Δημιουργία^[1] και όχι νομοτελειακή διαδρομή ντετερμινιστικού χαρακτήρα. Ως δημιουργία λοιπόν με έντονο το στοιχείο της αυτοθέσμισης, προσεγγίζουμε την ιστορία των κοινοτήτων, την πιο ανθεκτική στο χρόνο μορφή οργάνωσης της ζωής και της παραγωγής των κοινωνιών. Οι κοινότητες αυτές παρήγαγαν ταυτόχρονα και μια ανάλογη νοηματοδότηση η οποία βρίσκεται πολύ κοντά στα δικά μας προτάγματα. Έχοντας ως κεντρικό αξιακό πλαίσιο το ενδιαφέρον μας για τους δρώντες και τις προθέσεις τους, αποσαφηνίζουμε τι κρατάμε, τι απορρίπτουμε (ετερονομία, κλειστότητα, τοπικισμός) και τι προσθέτουμε σ’ αυτές. Προτείνουμε τον κοινοτικό τρόπο οργάνωσης των Κοινωνιών ως μια εναλλακτική στο υπάρχον και στα αδιέξοδα που γεννά.

Θεωρούμε απαραίτητο να αποδομήσουμε τη φαντασιακή σύλληψη (εντελώς αυθαίρετη κατά τη γνώμη μας),  ότι η Ιστορία είναι απόρροια του βαθμού Ανάπτυξης των Παραγωγικών δυνάμεων, αφήγηση που συνέχει τον φιλελευθερισμό με το αντίπαλο δέος του, το σοσιαλισμό.

Θέτουμε λοιπόν τα εξής ερωτήματα (προς τους επιγόνους του Μαρξ κυρίως):

1. Εάν η ιστορία είναι απόρροια της ανάπτυξης των Παραγωγικών δυνάμεων μιας και συνδέεται με τη γέννηση του «Νεκροθάφτη του Καπιταλισμού», της εργατικής τάξης (του προλεταριάτου), πώς θα εξηγήσουμε το γεγονός ότι, εκεί που αναπτύχθηκαν οι παραγωγικές δυνάμεις (κυρίως στη Δύση), το επαναστατικό υποκείμενο της εργατικής τάξης είναι αντιστρόφως ανάλογα αναπτυγμένο της ανάπτυξης των Παραγωγικών δυνάμεων^[2].
2. Πώς θα ερμηνεύσουμε ότι τα πιο εμβληματικά κινήματα παγκοσμίως που μας νοηματοδοτούν δεν προέρχονται από τις κοινωνίες της Δύσης, εκεί που η ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων είναι απίστευτα μεγάλη, αλλά από προκαπιταλιστικές, προδικαιικές κοινωνίες, όπως οι Τσιάπας στο Μεξικό και οι κοινότητες των Κούρδων στη Ροζάβα, εκεί που ο κοινοτισμός διατηρούσε έντονη την παρουσία του και πριν, όπου η εργατική τάξη, με τα χαρακτηριστικά που της αποδίδει η μαρξική αφήγηση, είναι σχεδόν ανύπαρκτη.
3. Πώς θα εξηγήσουμε (με όρους ανάπτυξης των Παραγωγικών δυνάμεων) το κίνημα των Σκουριών της Χαλκιδικής; Ένα κίνημα ενάντια στην εξόρυξη χρυσού που αναπτύχθηκε από τις τοπικές κοινωνίες και που εναντιώνεται τόσο στην καταστροφή του περιβάλλοντος όσο και των τοπικών κοινωνιών, έχοντας αντίπαλο μάλιστα όχι μόνο την πολυεθνική (Ελντοράντο) αλλά και τους ίδιους τους εργαζόμενους μεταλλωρύχους, την εργατική τάξη[3] δηλαδή. Τα παραπάνω είναι ερωτήματα που μας οδηγούν στην άποψη ότι, εάν δεν αποδομήσουμε και δεν απονομιμοποιήσουμε στην κοινωνία την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων που η κυρίαρχη αφήγηση συνδέει με την πρόοδο[4] και την ευημερία, τότε θα πρέπει να αποδεχτούμε ως κοινωνία ότι το Αιγαίο θα γεμίσει από πλωτές δεξαμενές άντλησης πετρελαίου, ότι θα ισοπεδωθεί η Χαλκιδική, ότι η Ήπειρος θα γίνει περιοχή εξόρυξης υδρογονανθράκων (ήδη έχουμε σπέρματα αντίστασης της κοινωνίας της Ηπείρου ενάντια σ’ αυτήν την προοπτική). Θα πρέπει να αποδεχτούμε ότι η Κάρυστος, τα Άγραφα, η Σαμοθράκη, η Κρήτη και οι βουνοκορφές της Ελλάδας θα γεμίσουν με γιγάντιες ανεμογεννήτριες (Β.Α.Π.Ε.).

Εάν παραμείνουμε στην αφήγηση περί ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων, ο αγώνας μας για την υπεράσπιση των τοπικών κονωνιών και του περιβάλλοντος θα πρέπει να μεταστραφεί -στα παραδείγματά μας- σε αγώνα διεκδίκησης απ’ τους εργαζόμενους των μέσων παραγωγής και της αναδιανομής του παραγόμενου πλούτου. Τότε όμως θα μιλάμε για τη δημιουργία και στη χώρα μας μιας ακόμη «εξωρυκτικής αναδιανεμητικής» κοινωνίας. Εφαρμογή αυτού του προτάγματος ανάλογη  της  «δίκαιης ανάπτυξης», έχουμε στη Βολιβία, όπου με την υπογραφή της «προοδευτικής» κυβέρνησης του προέδρου Μοράλες, συντελείται η καταστροφή της μεγαλύτερης ξηρολίμνης στον κόσμο 10.582 km² Salar-de-uyuni στην Νοτιοδυτική Βολιβία. Η λίμνη αυτή που αποτελεί παγκόσμιο μνημείο φυσικής κληρονομιάς, περιέχει το 50-70% των παγκόσμιων αποθεμάτων σε λίθιο το οποίο χρησιμοποιείται στις μπαταρίες για την αποθήκευση ενέργειας.

Επίσης, δοκιμάζεται στη Νικαράγουα, όπου η «προοδευτική» κυβέρνηση του Ντανιέλ Ορτέγκα των Σαντινίστας υπέγραψε συμφωνία με κινέζικες εταιρείες για την κατασκευή διώρυγας 5 φορές μεγαλύτερης της διώρυγας του Παναμά. Μόνο που η διώρυγα αυτή θα καταστρέψει την ομώνυμη λίμνη της Νικαράγουας, που θεωρείται η καρδιά του υδροφόρου ορίζοντα της Λατινικής Αμερικής.  Όλα αυτά γίνονται για να συντομευτεί κατά 12 μέρες ο χρόνος διακίνησης των εμπορευμάτων της Κίνας στον πλούσιο δυτικό κόσμο. Η Κίνα που θεωρείται η ναυαρχίδα της παγκόσμιας ανάπτυξης, δια στόματος του Προέδρου της Σι Τζινπίγκ, στο μέγαρο του λαού κατά τη 200^η επέτειο της γέννησης του Καρλ Μαρξ μίλησε για την ευθυγράμμιση της Κίνας με τις αρχές στου Μαρξισμού^[5].

Το παράδειγμα της Κίνας δείχνει την τερατογέννηση της συνάντησης του Καπιταλισμού με τον Σοσιαλισμό με ενοποιητικό στοιχείο την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων. Ένα άλλο παράδειγμα δημιουργίας και αύξησης του παραγόμενου πλούτου -όχι δίκαιης ανάπτυξης αλλά ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων- συμβαίνει ήδη στην Αιθιοπία και στον ποταμό Όμο, παραπόταμο του Νείλου. Εκεί που για αιώνες κατοικούν οι κοινότητες των αυτόχθονων Σούρι, ανακαλύφθηκαν πλούσια κοιτάσματα χρυσού. Πολυεθνικές εταιρείες ξεκίνησαν ήδη την εξόρυξή του. Το αναπτυξιακό τους σχέδιο έχει και συνέχεια. Θα ξεριζώσουν την αυτοφυή βλάστηση, θα κατασκευάσουν εκτεταμένες κτηνοτροφικές μονάδες και θα καλλιεργήσουν λουλούδια. Με το άφθονο νερό του ποταμού Όμο,ιταλική επιχείρηση που επιχορηγείται με κονδύλια από την Ε.Ε. για την «βοήθεια» προς τον Τρίτο Κόσμο, κατασκευάζει εκεί ένα τεράστιο φράγμα για να παραχθεί ηλεκτρικό ρεύμα που θα πουληθεί στην Κένυα. Η Αθιοπία που είναι βουτηγμένη στα χρέη προς το Δ.Ν.Τ. θα ξεχρεώσει ένα μέρος του χρέους της μ’ αυτή την επένδυση. Η τεράστια τεχνητή λίμνη θα εκδιώξει από τον τόπο τους περίπου 20 χιλιάδες ιθαγενείς^[6].

Μιας που αναφερθήκαμε στον ποταμό Όμο που είναι παραπόταμος του Νείλου, θα πρέπει να αναφερούμε και στην εκδίωξη των αυτόχθονων ιθαγενών της Αιγύπτου, την κοινότητα των Νούβιων, όταν επί Νάσερ η Σοβιετικη Ένωση  κατασκεύασε το φράγμα του Ασσουάν στο Νείλο.

Όλα αυτά αναφέρονται για να τεκμηριώσουμε ότι η κυρίαρχη μέχρι τώρα αντιπρόταση προς τον Καπιταλισμό -ο Σοσιαλισμός δηλαδή- ήταν βαθύτατα επηρεασμένος από το καπιταλιστικό φαντασιακό. Συνοψίζοντας την κριτική μας στο αφήγημα της ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων και στην «πρόοδο» που αυτή επιφέρει, υποστηρίζουμε ότι η Νεωτερικότητα (της οποίας παιδί είναι αυτή η αφήγηση, μιας που τα πιο στέρεα εννοιολογικά της υλικά είναι η ανάπτυξη και η πρόοδος), έχει φτάσει στα όριά της.

Η πρότασή μας για την Κοινότητα των Κοινοτήτων είναι μια νεωτερικής έμπνευσης κριτική των πτυχών της Νεωτερικότητας που θεωρούμε απαράδεκτες οικολογικά, πολιτικά και ανθρωπολογικά. Όσοι-ες ενστερνίζονται την οπτική της Αποανάπτυξης, θεωρούν ότι τα όρια της αφήγησης της ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων τα θέτει το πεπερασμένο του πλανήτη και η εξάντληση των φυσικών πόρων -ενέργειας και υλικών- καθώς και τα όρια στην ενσωμάτωση των τεράστιων απόβλητων των οικονομικών δραστηριοτήτων, απόρροια της υπέρβασης αυτών των ορίων είναι οι κλιματικές αλλαγές και οι συνακόλουθες καταστροφές. Ο Νίκολας Γκεοργκέσκου-Ροεγκέν γράφει για την αδυνατότητα που υπάρχει σε έναν πεπερασμένο πλανήτη να μιλάμε για απεριόριστη ανάπτυξη. Κριτική που συναντιέται και σε ορισμένους από τους επιγόνους του Μαρξ^[7].

Αν σε όλα αυτά προσθέσουμε και την ανθρωπολογική διάσταση του προβλήματος που συζητάμε, ότι ο σημερινός τύπος ανθρώπου που δημιούργησε το υπάρχον στηρίζει νοηματικά τη ζωή του με την αύξηση της παραγωγής και της κατανάλωσης^[8], ενσωματώνοντας αυτά τα νοήματα ως τις βασικές του σημασίες, αν δε λάβουμε υπόψη μας και τα αδιέξοδα της Αντιπροσωπευτικής Δημοκρατίας με τον ιδρυματοποιημένο τύπο ανθρώπων που δημιουργεί, τότε θα χρειασθεί να αναζητήσουμε ένα άλλο τρόπο δομής και οργάνωσης της κοινωνίας, όπως αυτόν που προτείνουμε -την Κοινότητα των Κοινοτήτων.

Πριν όμως παρουσιάσουμε την πρότασή μας, θα αναφερθούμε σε ένα ιστορικό παράδειγμα, στις κοινότητες Μιρ, ενδεικτικό της κοινής αντιμετώπισης τόσο του Καπιταλισμού όσο και του Σοσιαλισμού στον Προκαπιταλιστικό κοινοτικό τρόπο οργάνωσης των Κοινωνιών. Συγκεκριμένα, οι αγροτικές κοινότητες Μιρ προϋπήρχαν στην τότε Ρωσία πριν την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917. Με την ονομασία Μιρ, Ζάντρουγκα ή Ομποσίνα  συναντάμε αυτές τις κοινότητες και στις σλαβόφωνες περιοχές, ενώ με την ονομασία Μαρκ στις Γερμανόφωνες. Ήταν «μια πανάρχαια μορφή αγροτικής κοινοκτημοσύνης, που λειτουργούσε με δημοκρατική συγκρότηση και αλληλέγγυα ευθύνη μεταξύ των μελών της.^[9]

Το γεγονός ότι ο θεσμός των Μιρ κάλυπτε έως και το 60% του αγροτικού πληθυσμού, δείχνει πως ήταν κοινωνικά αποδεκτός. Αλλά και το ότι λειτουργούσαν αδιαλείπτως από το 11^ο αιώνα έως τις αρχές του 19^ου αιώνα δείχνει την αντοχή τους στον χρόνο. Ο καπιταλισμός ως κοινωνικοοικονομικό σύστημα δεν ήταν η μοναδική και ντετερμινιστική δυνατή απάντηση στην κρίση του  φεουδαρχικού συστήματος εξουσίας. Παντού στην Ευρώπη είχαν δημιουργηθεί μεγάλα κοινοτίστικα κοινωνικά κινήματα και υπήρξαν εξεγέρσεις ενάντια στη φεουδαρχία που πρότειναν νέες κοινοτικές κοινωνίες ισότητας στηριγμένες στην κοινωνική συνεργασία και αλληλεγγύη[10]

Όπως γράφει ο Κώστας Λάμπος στο βιβλίο του «Άμεση Δημοκρατία και Αταξική κοινωνία»[11], οι Μιρ αποτελούσαν έκφραση του κοινού τρόπου ζωής πολλών οικογενειών ή και πολλών χωριών και γι’ αυτό ήταν ανθεκτικοί κοινωνικοί θεσμοί και κύτταρα ενός σταθερού παραδοσιακού πολιτισμού. Η γη ήταν κοινόκτητη, η κοινότητα την μοίραζε στις οικογένειες για καλλιέργεια, αλλά κάθε χρόνο ή το πολύ κάθε τρία χρόνια γινόταν αναδασμός της καλλιεργούμενης γης και των βοσκοτόπων.

Η πολιτική οργάνωση των Μιρ ήταν δημοκρατική με κορυφαίο όργανο τη γενική συνέλευση και το τοπικό συμβούλιο που το αποτελούσαν όλοι οι αρχηγοί των οικογενειών. Στο σύστημα Μιρ δεν υπήρχαν γραπτοί νόμοι, για όλα τα θέματα αποφάσιζε η γενική συνέλευση και το τοπικό συμβούλιο. Η συνέλευση όλων των ενήλικων μελών της κοινότητας ήταν το κυρίαρχο όργανο και την εφαρμογή των αποφάσεων επόπτευε το τοπικό συμβούλιο, με συντονιστή τον εκλεγμένο για μια τριετία Γενάρχη. Στη συνέλευση μετείχαν και οι παντρεμένες και χήρες γυναίκες… Οι αποφάσεις λαμβάνονταν κατά κανόνα με τη σύμφωνη γνώμη όλων των μελών, μόνο σπάνια με ψηφοφορία, και ήταν δεσμευτική για όλους. Η κοινότητα Μιρ δεν επέτρεπε σε κανένα μέλος να αποκτήσει πλούτο εκμεταλλευόμενο άλλα μέλη και δεν άφηνε κανένα μέλος της να πέσει σε πείνα^[12].

Όταν κυκλοφόρησε το «Κεφάλαιο» του Μαρξ, οι κοινότητες Μιρ ήταν γνωστές στους ανθρώπους της εποχής εκείνης. Τότε λοιπόν διακρίνουμε ίσως την πρώτη ιστορικά διατυπωμένη υπόνοια για τις αντινομίες στο έργο του Μαρξ. Πρόκειται για την επιστολή που απεύθυνε η Βέρα Ζάζουλιτς προς τον Πολίτη Μαρξ για τη νομοτελειακή ή μη κατάργηση των κοινοτήτων Μιρ, πράγμα που υποχρέωσε τον Μαρξ να συντάξει 4 προσχέδια απάντησης που σε όλα ανιχνεύουμε στοιχεία της βασικής αντίφασης του έργου του^[13]:

16 Φεβρουαρίου 1881, Γενεύη
Αξιότιμε Πολίτη,

«…είτε η αγροτική κοινότητα Μιρ απελευθερωμένη από τις δυσβάστακτες φορολογικές απαιτήσεις, τις πληρωμές στους αριστοκράτες και την αυθαίρετη διοίκηση, είναι ικανή να αναπτυχθεί προς μια σοσιαλιστική κατεύθυνση δηλ. να οργανώσει σταδιακά την παραγωγή της και τη διανομή των προϊόντων της σε συλλογική βάση. Σ’ αυτή την περίπτωση ο σοσιαλιστής επαναστάτης πρέπει να αφιερώσει όλη του τη δύναμη στην απελευθέρωση της κοινότητας.

Εάν αντιθέτως η κοινότητα είναι προορισμένη να εξαφανιστεί, αυτό που απομένει για τους σοσιαλιστές, ως τέτοιους, είναι ορισμένοι λιγότερο ή περισσότερο κακοδιατυπωμένοι υπολογισμοί για το πόσες δεκαετίες θα χρειαστεί η γη των Ρώσων αγροτών να περάσει στα χέρια της αστικής τάξης και πόσοι αιώνες θα χρειαστεί η κεφαλειοκρατία στη Ρωσία για να φτάσει στην ανάπτυξη που έχει επιτύχει η Δυτική Ευρώπη;

Αντιλαμβάνεστε λοιπόν πολίτη, πόσο σημαντική είναι η άποψή σας… για το πιθανό πεπρωμένο της αγροτικής κοινότητάς μας και για τη θεωρία της ιστορικής αναγκαιότητας για όλες τις χώρες του κόσμου να διέλθουν από όλες τις φάσεις της κεφαλαιοκρατικής παραγωγής…

Εν ονόματι των φίλων μου, πολίτη, λαμβάνω το θάρρος να σας ζητήσω να μου κάνετε αυτή τη χάρη.

Με σεβαστούς χαιρετισμούς,

Βέρα Ζάζουλιτς»[14]

Αναφερθήκαμε στο υποτιμημένο μέχρι πρότινος παράδειγμα των Μιρ, γιατί θεωρούμε ότι η  μαρξική αφήγηση περί ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων οδήγησε στην καταστροφή του κοινοτικού τρόπου οργάνωσης των κοινωνιών και από τον κύριο αντίπαλο του Καπιταλισμού, το Σοσιαλισμό.

Πώς όμως νομιμοποιείται η κατάργηση, «εν μια νυκτί», του κοινοτικού τρόπου ζωής στην τότε Σοβιετική Ένωση και την αντικατάστασή του με τα Κολχόζ και τα Σοβχόζ; Πώς μια αυτοθέσμιση αιώνων ανθρώπων, χωριών, κοινοτήτων καταργείται και στη θέση της μπαίνει η κρατικοποιημένη οργάνωση της παραγωγής από το «προοδευτικό» σοσιαλιστικό κράτος και το Κόμμα;

Ο Κρίστοφερ Λας στο κείμενό του «Πρόοδος: η τελευταία δεισιδαιμονία»^[15] δίνει την ερμηνεία ότι οι πιστοί της προόδου θεωρούν ότι έχουν την Ιστορία με το μέρος τους. Η Ιστορία σύμφωνα με τη Μαρξική αφήγηση θεωρεί ότι κάθε επόμενο στάδιο στην εξέλιξη των κοινωνιών είναι πιο προοδευτικό από το προηγούμενο[16]. Με άλλα λόγια ο Καπιταλισμός είναι πιο προοδευτικός από το Φεουδαρχισμό, ομοίως ο Σοσιαλισμός είναι πιο προοδευτικός από τον Καπιταλισμό και άρα νομοτελειακά σχεδόν αφού αναπτύξει ο Καπιταλισμός τις παραγωγικές του δυνάμεις^[17] θα περάσουμε στο σοσιαλισμό. Έτσι λοιπόν, αφού οι κοινότητες Μιρ απηχούν στοιχεία της προηγούμενης οργάνωσης της κοινωνίας, είναι αντιδραστικός θεσμός και πρέπει να καταργηθούν.

Θα αναρωτηθεί κανείς, εάν ισχύει αυτή η γραμμικότητα για την ιστορική εξέλιξη των κοινωνιών και αν αυτή η γραμμικότητα είναι προϊόν της ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων, ο παράγοντας άνθρωπος ως δρων υποκείμενο και δημιουργός πού χρειάζεται;

Η Ιστορία είτε είναι αποτέλεσμα του βαθμού ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων είτε δημιούργημα της δράσης των ανθρώπων, οπότε η ανατροπή του συστήματος θα γίνει μέσα από τον αγώνα τους και την αυτοθέσμισή τους. Αυτό είναι το ερώτημα και αυτή είναι η βασική αντίφαση-αντινομία που διέπει τη μαρξική αφήγηση[18]. Ο ίδιος ο Μαρξ, στο εμβληματικό κατά τη γνώμη μας βιβλίο του «Κριτική του προγράμματος της Γκότα», στο σημείο που μιλά για την απαίτηση του Γερμανικού Εργατικού Κόμματος να δημιουργηθούν, μέσω κρατικής βοήθειας παραγωγικοί συνεταιρισμοί σε βιομηχανία και γεωργία, γράφει κρίνοντας το πρόγραμμα της Γκότα: «Η Σοσιαλιστική οργάνωση της συνολικής εργασίας αντί να ξεπηδά από την επαναστατική διαδικασία μετατροπής της κοινωνίας, ξεπηδά από την κρατική βοήθεια… μπορεί κάποιος να κτίσει μια καινούργια κοινωνία όπως φτιάχνει έναν καινούργιο σιδηρόδρομο;». Επρόκειτο βέβαια για το πρόγραμμα της Κεντρώας Σοσιαλδημοκρατίας. Πρόκειται για την πίστη στην απεριόριστη θετικότητα του κομματικού βολονταρισμού και του Κράτους-Εργαλείου.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1] Η Φαντασιακή Θέσμιση της Κοινωνίας του Κορνήλιου Καστοριάδη από τις εκδόσεις Κέδρος.

[2] Βλέπε: Ανθρώπινη Φύση (για έναν Κομμουνισμό του πεπερασμένου) Ευτύχης Μπιτσάκης, εκδ. Τόπος, 2013.

[3] Ανάλογη στάση τηρεί το Σωματείο Εργαζομένων της ΑΓΕΤ Βόλου και το Εργατικό Κέντρο Βόλου που βρίσκονται σε αντιπαράθεση με την Επιτροπή Πολιτών Βόλου, ενάντια στην καύση σκουπιδιών από την ΑΓΕΤ: «Η ΑΓΕΤ πλέον, εκτός από την ηγεσία του σωματείου των εργαζομένων της και το Εργατικό Κέντρο Βόλου, έχει κι άλλον έναν σύμμαχο, τη Δημοτική Αρχή Βόλου» (http://www.topikopoiisi.eu/902rhothetarhoalpha/-lafarge).

[4] Βλ. Αποδομώντας την ιδέα της προόδου, στο Ανθρωπολογικός τύπος της αποανάπτυξης-τοπικοποίησης (οι εκδόσεις των συναδέλφων, 2013).

[5] Βλ. Σι Μαρξ και Μαρξισμός, Έλενα Αβραμίδου, εφημ. Συντακτών, 5 Ιουνίου 2018.

[6] Βλ. «Οι Σκουριές της Αιθιοπίας» του Μιχάλη Μιχελή, στο http://www.apokoinou.eu

[7] Όπως ο Ντέιβιντ Χάρβεϊ, επιφανής γεωγράφος, μαρξιστής, κατά δήλωσή του που αναφέρει ότι ο Καπιταλισμός έχει ανάγκη από την ανακάλυψη καινούργιων εξωγήινων πολιτισμών, προς εκμετάλλευσή τους.

[8] Βλ. «Ο Ανθρωπολογικός τύπος της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης, εκδ. των Συναδέλφων.

[9] Βλέπε Οι Συνεταιρισμοί στην Ελλάδα, Κλήμης Αριστείδης, εκδ. Πιτταλός, Αθήνα 1985, τόμος 1^ος σελ. 23.

[10] Βλ. το βιβλίο της Silvia Federici Ο ΚΑΛΙΜΠΑΝ ΚΑΙ Η ΜΑΓΙΣΣΑ (εκδόσεις των ξένων, 2011), Βλ. επίσης το βιβλίο «Το Κράτος και ο Ιστορικός του Ρόλος» του Πιοτρ Κροπότκιν, εκδόσεις Ελεύθερος Τύπος, Αθήνα 1985.

[11] Εκδόσεις Νησίδες, 2012.

[12] Βλ. επίσης Vlahoutsikos Charalampos, Russian Communitarism, The Wiilliam Davinson Institute, University of Michigan, July 1998.

[13] Βλ. περισσότερα για τα προσχέδια το άρθρο «Απλώς δε θα έπρεπε να τρομάζει κανείς με τη λέξη Αρχαϊκός» του Θανάση Γκιούρα, Περιοδικό Ουτοπία, Τεύχος 94, Μάρτιος-Απρίλιος 2011. Βλέπε το βιβλίο «Ανθρώπινη Φύση» για έναν κομμουνισμό του πεπερασμένου, Ευτύχης Μπιτσάκης, εκδόσεις Τόπος 2013. Επίσης το βιβλίο «Μύθος και Ιδεολογία στη Ρώσικη Επανάσταση» της Έλλης Παπά, εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 1990

[14] Η Βέρα Ζάζουλιτς είχε μεταφράσει το Κεφάλαιο του Μαρξ από τα γερμανικά στα ρώσικα. Προερχόταν από τους Ναρόντνικους και στη συνέχεια υιοθέτησε τον μαρξισμό (https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%92%CE%AD%CF%81%CE%B1_%CE%96%CE%B1%CF%83%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%B9%CF%84%CF%82).

[15] Βλ. https://protagma.files.wordpress.com/2012/03/lasch_leviathan_6.pdf

[16] Παρόλο που ο Μαρξ είχε αναλύσει τις βίαιες όψεις της «πρωταρχικής συσσώρευσης» του καπιταλισμού -με τον διωγμό των αγροτών από τη γη, τον πόλεμο και την αρπαγή σε παγκόσμια κλίμακα- και είχε επίγνωση του ληστρικού χαρακτήρα της καπιταλιστικής ανάπτυξης, θεωρούσε πέρα πάσης αμφιβολίας ότι ο καπιταλισμός ήταν αναγκαίο στάδιο στην ιστορική διαδικασία της ανθρώπινης απελευθέρωσης.

[17] Μάλιστα η αστική τάξη θεωρείται προοδευτική μόνο όταν αναπτύσσει τις παραγωγικές δυνάμεις. Βλέπε Μαρξ, Πρόλογο στην Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας.

[18] Βλέπε «Η Φαντασιακή θέσμιση της Κοινωνίας» του Κορν. Καστοριάδη, εκδόσεις Κέδρος.

The post Περί της ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων και άλλων δαιμονίων first appeared on Aυτολεξεί.