Οδεύουμε σε έναν επικίνδυνο δρόμο. Οι ευάλωτες κοινότητες βρίσκονται αντιμέτωπες με ολοένα μεγαλύτερες απειλές. Η κλιματική κρίση ξεπερνά ακόμη και τις χειρότερες προβλέψεις των επιστημόνων. Ο αυταρχισμός δεν αποτελεί πια μια μακρινή πιθανότητα. Κερδίζει έδαφος, την ώρα που η δημοκρατία υποχωρεί σε πολλές περιοχές του κόσμου. Με την επιστροφή του Τραμπ, δημόσιες υπηρεσίες και πολιτικές που αφορούν την εκπαίδευση, τα δικαιώματα των εργαζομένων, τη μετανάστευση, την υγειονομική περίθαλψη και τα προγράμματα διαφορετικότητας ξηλώνονται η μία μετά την άλλη.

Την ίδια στιγμή, η εμπιστοσύνη στη δημοκρατία διαβρώνεται – ιδιαίτερα ανάμεσα στους νέους. Όπως επισημαίνει ο πολιτικός επιστήμονας Steven Levitsky, ένα μέρος του προβλήματος έχει να κάνει με το κίνητρο. Η πολιτική δεξιά αγωνίζεται για ένα σαφές, έστω και επικίνδυνο, όραμα. Η αριστερά, αντίθετα, συχνά περιορίζεται στο να αγωνίζεται εναντίον αυτού του οράματος, χωρίς να καταφέρνει να προτείνει πειστικές εναλλακτικές.

Τι μπορούμε λοιπόν να κάνουμε; Να χτίσουμε. Να ξεφύγουμε από τη λογική που περιορίζεται στη μεταρρύθμιση προβληματικών συστημάτων και να στρέψουμε την ενέργειά μας στη δημιουργία νέων θεσμών και δομών από τα κάτω. Το σημαντικό είναι ότι δεν χρειάζεται να αρχίσουμε από το μηδέν. Η ιστορία μάς προσφέρει ήδη πολλά παραδείγματα.

Ενδυναμωμένες κοινότητες: Χτίζοντας δύναμη από τα κάτω

Όπως σημειώνει ο οργανωτής Marshall Ganz, εξουσία σημαίνει ότι οι άλλοι εξαρτώνται περισσότερο από εσένα απ’ όσο εσύ από εκείνους. Με απλά λόγια, οι άνθρωποι έχουν γίνει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένοι από υπηρεσίες και δομές που ανήκουν σε κράτη ή μεγάλες εταιρείες ή ελέγχονται από αυτά – οργανισμούς που πολύ συχνά λειτουργούν με γνώμονα το δικό τους συμφέρον.

Για να αποκτήσουν ουσιαστική δύναμη, οι άνθρωποι μπορούν να οργανωθούν μέσα στις κοινότητές τους ώστε να καλύπτουν βασικές ανάγκες: τροφή, στέγαση, υγειονομική περίθαλψη, εκπαίδευση, ενέργεια, τεχνολογία και οικονομική ασφάλεια. Και αυτό δεν είναι απλώς μια θεωρητική ιδέα. Συμβαίνει ήδη. Σε διάφορα μέρη του κόσμου, άνθρωποι δημιουργούν από τα κάτω συστήματα που καλύπτουν πραγματικές ανάγκες και, παράλληλα, περιορίζουν την εξάρτησή τους από εταιρικές και κρατικές δομές που τους εκμεταλλεύονται.

Ένα τέτοιο μοντέλο επιτρέπει σε όσους αντιστέκονται στον αυταρχισμό να οικοδομήσουν πραγματική και ουσιαστική δύναμη από τα κάτω, χωρίς να περιμένουν από μια ολοένα πιο δυσλειτουργική ομοσπονδιακή κυβέρνηση να ψηφίσει τη σωστή νομοθεσία ή από τους υποστηρικτές του Τραμπ να αλλάξουν πολιτική κατεύθυνση.

Ακολουθούν επτά τρόποι με τους οποίους κοινότητες – αγροτικές και αστικές, μικρές και μεγάλες – μπορούν να αρχίσουν να αναπτύσσουν τα δικά τους εποικοδομητικά προγράμματα και, μέσα από αυτά, να αλλάξουν ουσιαστικά την ισορροπία δυνάμεων.

Επισιτιστική ασφάλεια: Χτίζοντας ανθεκτικότητα, έναν σπόρο τη φορά

Οι μεγάλες αγροτικές επιχειρήσεις κυριαρχούν στις αλυσίδες εφοδιασμού τροφίμων, βάζοντας το κέρδος πάνω από τις ανάγκες των ανθρώπων. Οι συγκεντρωμένες αυτές αλυσίδες όχι μόνο μας απομακρύνουν από τις ίδιες τις πηγές της τροφής μας, αλλά μας κάνουν πιο ευάλωτους σε κρίσεις, χειραγώγηση τιμών και περιβαλλοντικές καταστροφές. Για να αποκτήσουν μεγαλύτερη αυτονομία και ανθεκτικότητα, πολλές κοινότητες στρέφονται ξανά στην τοπική παραγωγή, μέσα από συνεταιρισμούς, αστικά αγροκτήματα και άμεσες συνεργασίες με παραγωγούς.

Τα παραδείγματα που έχουν αναπτυχθεί σε όλο τον κόσμο είναι πολλά και διαφορετικά. Το Teikei, για παράδειγμα, είναι ένα μοντέλο γεωργίας που υποστηρίζεται από την κοινότητα και βασίζεται στην άμεση συνεργασία ανάμεσα στους καταναλωτές των πόλεων της Ιαπωνίας και τους βιοκαλλιεργητές της υπαίθρου. Η La Via Campesina συνδέει μικροκαλλιεργητές στη Λατινική Αμερική, την Αφρική και τη Νότια Ασία σε ένα ευρύτερο κίνημα για επισιτιστική αυτονομία. Στη Γαλλία, τα δίκτυα AMAP οργανώνουν εβδομαδιαίες παραδόσεις προϊόντων από τοπικά αγροκτήματα σε νοικοκυριά των πόλεων. Και η Πρωτοβουλία Αστικής Γεωργίας του Μίσιγκαν αξιοποιεί εγκαταλελειμμένα οικόπεδα για την παραγωγή φρέσκων τροφίμων, συμβάλλοντας ταυτόχρονα στην αναζωογόνηση της τοπικής κοινότητας.

Όλα αυτά τα μοντέλα ξεκίνησαν από μικρές ομάδες ανθρώπων που αποφάσισαν να αποκτήσουν μεγαλύτερο έλεγχο πάνω στη διατροφική τους ασφάλεια. Το ίδιο μπορεί να γίνει σχεδόν παντού. Ακόμη και ένας μικρός κήπος σε ένα περβάζι ή σε μια αυλή μπορεί να έχει σημασία. Η συντήρηση και αποθήκευση της παραγωγής επιτρέπει την αξιοποίησή της όλο τον χρόνο. Η δημιουργία ή η συμμετοχή σε έναν κοινοτικό κήπο είναι ένας ακόμη τρόπος να αποκτήσει κανείς μεγαλύτερη διατροφική αυτονομία, όπως και η συστηματική στήριξη τοπικών παραγωγών.

Μπορεί όλα αυτά να μοιάζουν μικρά, όμως δεν είναι ασήμαντα. Κάθε κομμάτι γης που επιστρέφει στα χέρια μιας κοινότητας είναι ένας μικρός σπόρος αντίστασης. Κάθε γεύμα που παράγεται μέσα από τέτοιες πρακτικές αποκτά και πολιτική διάσταση.

Όταν φροντίζουμε να θρέψουμε τους εαυτούς μας και τις κοινότητές μας με συνειδητό, ηθικό και τοπικό τρόπο, περιορίζουμε την εξουσία εκείνων που την καταχρώνται και αρχίζουμε να δημιουργούμε κάτι πιο ανθεκτικό στη θέση της.

Στέγαση: Διεκδικώντας ξανά τη στέγη ως ανθρώπινο δικαίωμα

Σε πόλεις σε ολόκληρο τον κόσμο, η κερδοσκοπία στην αγορά ακινήτων και η συγκέντρωση κατοικιών στα χέρια εταιρειών έχουν μετατρέψει τη στέγη σε εμπόρευμα. Τα ενοίκια εκτοξεύονται και όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι οδηγούνται είτε σε επισφαλείς συνθήκες διαβίωσης είτε στην αστεγία.

Οι κοινότητες, όμως, δεν είναι ανίσχυρες. Όταν οι άνθρωποι οργανώνονται ώστε να κατέχουν και να διαχειρίζονται συλλογικά τα σπίτια τους, δημιουργούν ένα από τα ισχυρότερα εργαλεία μη βίαιης αντίστασης: τους στεγαστικούς συνεταιρισμούς. Όταν το κίνητρο του κέρδους απομακρύνεται από τη μέση, μπορούν να δημιουργηθούν συνθήκες ασφάλειας, προσιτής στέγασης και αυτοδιαχείρισης – πράγματα που ούτε οι εταιρικοί ιδιοκτήτες ακινήτων ούτε οι υπερφορτωμένες κυβερνήσεις καταφέρνουν πάντα να εξασφαλίσουν.

Το σύγχρονο συνεταιριστικό κίνημα έχει τις ρίζες του στη Rochdale Society of Equitable Pioneers, μια ομάδα βιομηχανικών εργατών του 19ου αιώνα που ένωσαν τους πόρους τους για να ξεφύγουν από την εκμετάλλευση. Το μοντέλο αυτό επιβιώνει μέχρι σήμερα στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου στεγαστικοί συνεταιρισμοί εξακολουθούν να προσφέρουν μη κερδοσκοπική κατοικία που διοικείται από τους ίδιους τους κατοίκους και είναι λιγότερο εκτεθειμένη στις διακυμάνσεις της αγοράς.

Στη Σουηδία, σχεδόν το 25% των κατοικιών είναι συνεταιριστικές, μια πραγματικότητα που έχει ενισχύσει τη συζήτηση γύρω από τη στέγαση ως δημόσιο αγαθό και όχι απλώς ως εμπόρευμα. Στο Όκλαντ της Καλιφόρνια, ο East Bay Permanent Real Estate Cooperative ακολουθεί μια ακόμη πιο ριζοσπαστική προσέγγιση. Η πρωτοβουλία, με ηγετικό ρόλο μαύρων και ιθαγενών κοινοτήτων, αφαιρεί τη γη από τις κερδοσκοπικές αγορές, δείχνοντας πώς περιθωριοποιημένες ομάδες μπορούν να αποκτήσουν ξανά έλεγχο πάνω στις συνθήκες της ζωής τους.

Υπάρχουν τρόποι να ξεκινήσει κανείς ακόμη και σε πολύ μικρότερη κλίμακα. Μια κοινότητα μπορεί, για παράδειγμα, να δημιουργήσει ένα κοινό ταμείο στέγασης, συγκεντρώνοντας χρήματα σε έναν κοινό λογαριασμό ή μέσω ενός πιστωτικού συνεταιρισμού. Οι συμμετέχοντες μπορούν να συμφωνήσουν στους όρους των συνεισφορών – ίσα ποσά για όλους ή ποσά ανάλογα με το εισόδημα. Ακόμη και ένα σχετικά μικρό αποθεματικό έκτακτης ανάγκης μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό σε περιόδους αύξησης των ενοικίων, απώλειας εργασίας, έκτακτων ιατρικών αναγκών ή αναγκαίων επισκευών.

Μια άλλη δυνατότητα είναι η διερεύνηση μοντέλων συλλογικής αγοράς ενός ακινήτου, μιας μικρής πολυκατοικίας ή ενός οικοπέδου, για παράδειγμα μέσω ενός κοινοτικού καταπιστεύματος γης. Οι κάτοικοι πληρώνουν ένα προσιτό ενοίκιο πίσω στο κοινό ταμείο, ώστε να μπορούν να γίνουν νέες αγορές στο μέλλον. Με τον χρόνο, ένα τέτοιο μοντέλο μπορεί να μεγαλώσει και να αλλάξει όχι μόνο τις συνθήκες στέγασης των συμμετεχόντων αλλά και τη σχέση ολόκληρης της γειτονιάς με τη γη και την κατοικία.

Ακόμη και ένα μικρό βήμα προς τη συλλογική ιδιοκτησία είναι μια ριζοσπαστική πράξη σε έναν κόσμο όπου η κατοικία αντιμετωπίζεται όλο και περισσότερο σαν επενδυτικό προϊόν. Είναι ένας τρόπος να αρνηθούμε ότι ο εκτοπισμός και η στεγαστική επισφάλεια είναι αναπόφευκτα. Στον αγώνα απέναντι στον αυταρχισμό, τον εξορυκτικό καπιταλισμό και την ανισότητα, η ανάκτηση του ελέγχου πάνω στη στέγη μας δεν είναι απλώς αναγκαία. Είναι μια βαθιά πολιτική πράξη.

Υγειονομική περίθαλψη: Φροντίδα πέρα από το κέρδος

Σε όλο τον κόσμο, ακόμη και σε πλούσιες χώρες, η υγειονομική περίθαλψη είτε συγκεντρώνεται ολοένα περισσότερο στα χέρια εταιρειών που επιδιώκουν το κέρδος είτε ασφυκτιά μέσα σε υποχρηματοδοτούμενα δημόσια συστήματα. Εκατομμύρια άνθρωποι μένουν χωρίς βασική φροντίδα και αναγκάζονται να επιλέξουν ανάμεσα σε δυσβάσταχτα χρέη και σε προβλήματα υγείας που μένουν χωρίς θεραπεία.

Υπάρχουν, όμως, και άλλοι δρόμοι. Τη δεκαετία του 1960, για παράδειγμα, το Κόμμα των Μαύρων Πανθήρων δημιούργησε Δωρεάν Λαϊκά Ιατρικά Κέντρα σε πόλεις των ΗΠΑ, παρέχοντας εξετάσεις, εμβολιασμούς και ενημέρωση σε γειτονιές που είχαν σε μεγάλο βαθμό εγκαταλειφθεί από το επίσημο σύστημα υγείας. Στην αγροτική Κίνα, το πρόγραμμα Barefoot Doctors εκπαίδευσε δεκάδες χιλιάδες κατοίκους χωριών ώστε να μπορούν να παρέχουν βασική ιατρική φροντίδα και ενημέρωση γύρω από την υγιεινή και τη διατροφή.

Οι κοινότητες μπορούν επίσης να οργανώσουν τοπικούς κύκλους υγείας, στους οποίους συμμετέχουν γιατροί, θεραπευτές και επαγγελματίες ευεξίας διαφορετικών προσεγγίσεων. Εργαστήρια γύρω από την πρόληψη, τις πρώτες βοήθειες, τη φροντίδα τραυμάτων ή τη φυτική ιατρική μπορούν να προσφέρουν γνώσεις και υποστήριξη για ζητήματα που απασχολούν μεγάλο μέρος του πληθυσμού, από την υπέρταση και τον διαβήτη μέχρι τα πεπτικά προβλήματα και το άγχος.

Ένα συνεταιριστικό ταμείο υγείας μπορεί επίσης να κάνει ουσιαστική διαφορά στην πρόσβαση των ανθρώπων στην περίθαλψη που χρειάζονται. Όπως και στην περίπτωση ενός κοινού ταμείου στέγασης, τα μέλη μιας κοινότητας μπορούν να συγκεντρώνουν μικρές μηνιαίες συνεισφορές σε ένα αποθεματικό για έκτακτες ανάγκες υγείας. Τα χρήματα αυτά θα μπορούσαν να καλύπτουν απρόβλεπτα ιατρικά έξοδα, επισκέψεις σε τοπικούς γιατρούς ή άλλες μορφές φροντίδας για ανθρώπους που διαφορετικά δεν θα μπορούσαν να τις πληρώσουν.

Όταν η υγειονομική φροντίδα οργανώνεται γύρω από τις ανάγκες των ανθρώπων και όχι γύρω από το κέρδος, μπορεί να μετατραπεί σε συνεργασία ανάμεσα στη σύγχρονη ιατρική και στην κοινοτική φροντίδα. Δεν πρόκειται για απόρριψη της ιατρικής επιστήμης. Πρόκειται για μεγαλύτερο έλεγχο πάνω στις συνθήκες της φροντίδας μας, ώστε κανένας θεσμός να μη διαθέτει απόλυτο μονοπώλιο πάνω στην υγεία και την ευημερία μας.

Εκπαίδευση: Μαθαίνοντας να αντιστεκόμαστε, μαθαίνοντας να χτίζουμε

Η εκπαίδευση βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του αγώνα για τη δημοκρατία. Καθώς ο αυταρχισμός ενισχύεται και δημόσιοι θεσμοί ιδιωτικοποιούνται, η ίδια η γνώση μετατρέπεται σε πεδίο σύγκρουσης.

Όταν μια ελίτ αποκτά τη δύναμη να αποφασίζει τι θεωρείται γνώση και όταν η κριτική σκέψη αντικαθίσταται από την υπακοή, δεν κινούμαστε απλώς προς τον φασισμό. Αρχίζουμε ήδη να βιώνουμε ορισμένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του.

Γι’ αυτό ο αγώνας για την παιδεία δεν αφορά μόνο τα σχολεία. Αφορά και την ίδια την ικανότητα μιας κοινωνίας να επιβιώνει ως ελεύθερη κοινωνία.

Το 1942, στη Νορβηγία υπό ναζιστική κατοχή, ο φασίστας υπουργός Παιδείας διέταξε τους εκπαιδευτικούς να εμφυσήσουν στους μαθητές τη ναζιστική ιδεολογία. Χιλιάδες αρνήθηκαν. Το καθεστώς έκλεισε τα σχολεία και έστειλε σχεδόν 1.000 εκπαιδευτικούς σε φυλακές και στρατόπεδα. Οι δάσκαλοι, όμως, δεν υποχώρησαν. Συνέχισαν να διδάσκουν σε σπίτια και δάση, κρατώντας τη γνώση ζωντανή έξω από τους επίσημους θεσμούς. Τέσσερις μήνες αργότερα, η φασιστική κυβέρνηση αναγκάστηκε να υποχωρήσει.

Πιο πρόσφατα, τη δεκαετία του 1990, μετά την απαγόρευση της εκπαίδευσης στην αλβανική γλώσσα από το σερβικό καθεστώς, περισσότεροι από 100.000 Αλβανόπουλα εγκατέλειψαν το δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα. Οικογένειες δημιούργησαν σχολεία αντίστασης σε υπόγεια και εγκαταλελειμμένα κτίρια. Εκεί δίδασκαν ιστορία, γλώσσα και πολιτισμό, διατηρώντας ζωντανή την ταυτότητα μιας κοινότητας και δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για τη μελλοντική της ελευθερία.

Οι άνθρωποι μπορούν να ενισχύσουν τις κοινότητές τους υπερασπιζόμενοι τα δημόσια σχολεία ώστε να παραμένουν πραγματικά δημόσια και να μη μετατρέπονται σε όργανα ειδικών συμφερόντων. Παράλληλα, μπορούν να καλύπτουν κενά δημιουργώντας λέσχες βιβλίου σε γλώσσες που έχουν απαγορευτεί, ομάδες τοπικής και πολιτιστικής ιστορίας ή εργαστήρια κλιματικής επιστήμης. Βιβλιοθήκες, κοινοτικά κέντρα και ακόμη και ιδιωτικά σπίτια μπορούν να φιλοξενούν μαθήματα για την ιστορία των μαύρων, τις queer σπουδές, την αφήγηση ιστοριών ή πρακτικές δεξιότητες και επαγγέλματα.

Όταν οι κοινότητες παίρνουν ξανά ενεργό ρόλο στην εκπαίδευσή τους, δεν περιορίζονται στην αντίσταση. Βάζουν τα πνευματικά θεμέλια μιας διαφορετικής κοινωνίας – μιας κοινωνίας που στηρίζεται στην κριτική σκέψη, τη δημιουργικότητα, την αλληλεγγύη και τη συλλογική φροντίδα.

Ενέργεια: Η δύναμη στα χέρια των ανθρώπων

Τα εταιρικά δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας αφήνουν ολόκληρες περιοχές εκτεθειμένες σε διακοπές ρεύματος, απότομες αυξήσεις τιμών και περιβαλλοντικές καταστροφές. Όταν η ενέργεια ελέγχεται από λίγους, μετατρέπεται εύκολα σε μέσο κέρδους αντί για βασικό όρο επιβίωσης.

Οι κοινότητες, όμως, δεν χρειάζονται μόνο πρόσβαση στην ενέργεια. Χρειάζονται και λόγο στον τρόπο με τον οποίο παράγεται, στο ποιος επωφελείται από αυτήν και στο αποτύπωμα που αφήνει στον πλανήτη. Η ενεργειακή αυτονομία δεν αφορά μόνο τη βιωσιμότητα. Αφορά την ανθεκτικότητα, την ανεξαρτησία και τη δυνατότητα μιας κοινότητας να ελέγχει βασικές πλευρές της ζωής της.

Στη Γερμανία, το κίνημα Bürgerenergie, δηλαδή «Ενέργεια των Πολιτών», δίνει στις κοινότητες τη δυνατότητα να κατέχουν και να λειτουργούν αιολικά πάρκα, φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις και μικροδίκτυα, περιορίζοντας την εξάρτηση από μεγάλα εταιρικά συμφέροντα, μειώνοντας τις εκπομπές και επιστρέφοντας μέρος των εσόδων στους ίδιους τους πολίτες. Στο Πουέρτο Ρίκο, η κοινοτική Cooperative Hidroeléctrica de las Montaña κατάφερε να παρέχει ηλεκτρική ενέργεια ακόμη και κατά τη διάρκεια του τυφώνα Fiona, όταν μεγάλο μέρος του ηλεκτρικού δικτύου του νησιού τέθηκε εκτός λειτουργίας.

Δεν χρειάζεται, βέβαια, να αποκτήσει μια κοινότητα ανεμογεννήτρια για να ξεκινήσει. Η ενεργειακή αυτονομία μπορεί να αρχίσει από πολύ μικρότερες παρεμβάσεις. Ομάδες κατοίκων μπορούν, για παράδειγμα, να βοηθούν στην ενεργειακή αναβάθμιση των σπιτιών της γειτονιάς, με στεγανοποίηση παραθύρων ή καλύτερη μόνωση. Η συγκέντρωση πόρων για την αγορά ηλιακών συλλεκτών, σομπών pellet ή μικρών συστημάτων αξιοποίησης τρεχούμενου νερού μπορεί επίσης να ενισχύσει την ανθεκτικότητα σε περιόδους διακοπών ρεύματος ή ακραίων καιρικών φαινομένων.

Αυτάρκεια δεν σημαίνει απομόνωση. Οι κοινότητες μπορούν να συνεργάζονται με γειτονικές περιοχές, να υποβάλλουν από κοινού αιτήσεις για επιχορηγήσεις ή να συγκεντρώνουν κεφάλαια για την ανάπτυξη δικών τους μικροδικτύων. Η συνεργασία μπορεί να πολλαπλασιάσει τις δυνατότητες μιας κοινότητας, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης.

Όταν οι κοινότητες αποκτούν μεγαλύτερο έλεγχο πάνω στην ενέργειά τους, αποκτούν μεγαλύτερο έλεγχο και πάνω στο μέλλον τους. Εξαρτώνται λιγότερο από εταιρείες που λογοδοτούν πρωτίστως στους μετόχους τους ή από κυβερνήσεις που μπορεί να αναβάλλουν κρίσιμες αποφάσεις για λόγους πολιτικού κόστους.

Τεχνολογία: Ανακτώντας τα ψηφιακά κοινά

Οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας παρακολουθούν τη δραστηριότητά μας, μετατρέπουν την προσοχή και τα δεδομένα μας σε έσοδα και διαμορφώνουν τους ψηφιακούς χώρους μέσω αδιαφανών αλγορίθμων. Το αποτέλεσμα είναι ένας ψηφιακός κόσμος που γίνεται ολοένα πιο εξορυκτικός, περισσότερο επιτηρούμενος και συχνά απρόσιτος σε όσους δεν διαθέτουν χρήματα ή τεχνικές γνώσεις.

Όπως όμως συμβαίνει με την τροφή, τη γη ή την ενέργεια, έτσι και η τεχνολογία μπορεί να περάσει σε μεγαλύτερο βαθμό στα χέρια των ίδιων των κοινοτήτων.

Στην Καταλονία της Ισπανίας, μια μικρή ομάδα εθελοντών δημιούργησε το guifi.net, ένα δίκτυο βάσης που αρχικά στόχευε να καλύψει τα κενά συνδεσιμότητας σε αγροτικές περιοχές. Στη συνέχεια εξελίχθηκε σε ένα από τα μεγαλύτερα κοινοτικά ψηφιακά δίκτυα στον κόσμο, με περισσότερους από 40.000 δρομολογητές ή σημεία πρόσβασης και πάνω από 13.000 χρήστες. Είναι αποκεντρωμένο, βασίζεται σε λογισμικό ανοιχτού κώδικα και συντηρείται συλλογικά, χωρίς να βρίσκεται υπό τον έλεγχο μιας μεγάλης εταιρείας.

Η πρωτοβουλία Freifunk στη Γερμανία βοηθά κοινότητες να δημιουργούν αποκεντρωμένα δίκτυα Wi-Fi με σχετικά απλό εξοπλισμό και λογισμικό ανοιχτού κώδικα. Στο Όκλαντ της Καλιφόρνια, το People’s Open Network και το Sudo Room λειτουργούν ένα ασύρματο δίκτυο mesh σχεδιασμένο ώστε να παρέχει ασφαλή και δωρεάν πρόσβαση στο διαδίκτυο σε γειτονιές που δεν εξυπηρετούνται επαρκώς. Είναι ένα παράδειγμα του πώς η ψηφιακή ισότητα μπορεί να αντιμετωπιστεί ως κοινοτικό έργο και όχι απλώς ως εταιρική υπηρεσία.

Δεν χρειάζεται να είναι κανείς προγραμματιστής ή ειδικός στην τεχνολογία για να ξεκινήσει. Πολλά κοινοτικά τεχνολογικά εγχειρήματα άρχισαν από μια μικρή ομάδα ανθρώπων με περιέργεια και διάθεση να μάθουν στην πορεία.

Τα μέλη μιας κοινότητας μπορούν να αξιοποιήσουν εκπαιδευτικά βίντεο ανοιχτού κώδικα και διαδικτυακά φόρουμ που εξηγούν βήμα προς βήμα τη δημιουργία δικτύων mesh. Η συγκέντρωση χρημάτων για την αγορά μερικών δρομολογητών Wi-Fi και η εγκατάσταση λογισμικού ανοιχτού κώδικα όπως το OpenWRT ή το LibreMesh μπορούν να αποτελέσουν την αρχή ενός ασφαλέστερου δικτύου που διαχειρίζεται η ίδια η κοινότητα.

Αρκεί να έρθουν κοντά άνθρωποι που ενδιαφέρονται για την πληροφορική, την ψηφιακή ασφάλεια ή το λογισμικό ανοιχτού κώδικα. Δεν είναι απαραίτητο να υπάρχουν έτοιμοι ειδικοί. Χρειάζονται άνθρωποι διατεθειμένοι να μάθουν, να μοιραστούν γνώσεις και να δημιουργήσουν κάτι μαζί.

Η τεχνολογία που ανήκει και ελέγχεται από μια κοινότητα δεν είναι ουτοπική ιδέα. Είναι κάτι που ήδη υπάρχει – και, σε πολλές περιπτώσεις, γίνεται ολοένα πιο αναγκαίο.

Ασφάλεια και προστασία: Από τον έλεγχο στη φροντίδα

Η έννοια της «ασφάλειας» χρησιμοποιείται συχνά για να δικαιολογήσει την επιτήρηση, τη φυλάκιση και τη στρατιωτικοποίηση της αστυνόμευσης. Η πραγματική ασφάλεια, όμως, δεν προκύπτει μόνο από τον έλεγχο. Χτίζεται μέσα από τη φροντίδα, την εμπιστοσύνη και τη συλλογική ευθύνη.

Σε διάφορα μέρη του κόσμου υπάρχουν κοινότητες που αρνούνται το ψευδές δίλημμα «αστυνομία ή χάος». Στη θέση του προσπαθούν να δημιουργήσουν δίκτυα κοινοτικής ασφάλειας, ομάδες αντιμετώπισης κρίσεων και κύκλους αποκαταστατικής δικαιοσύνης, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην αποκατάσταση παρά στην τιμωρία και στην αλληλεγγύη αντί στον φόβο.

Στη Νέα Νότια Ουαλία της Αυστραλίας, περισσότερες από 150 γειτονιές έχουν δημιουργήσει ανεξάρτητα προγράμματα παρακολούθησης και υποστήριξης της γειτονιάς, τα οποία χρηματοδοτούνται και λειτουργούν από τους ίδιους τους κατοίκους και όχι από την αστυνομία. Οι ομάδες αυτές επικεντρώνονται στην επικοινωνία, την αλληλοϋποστήριξη και την αποκλιμάκωση, επιχειρώντας να ενισχύσουν την ασφάλεια μέσα από τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων και όχι μέσα από τη βία.

Στο Γιουτζίν του Όρεγκον, το πρόγραμμα CAHOOTS (Crisis Assistance Helping Out On The Streets) έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται πολλές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στην πόλη. Με προσωπικό από επαγγελματίες υγείας και ψυχικής υγείας, το CAHOOTS ανταποκρίνεται σε μη βίαιες κρίσεις που σχετίζονται με την ψυχική υγεία, τη χρήση ουσιών ή την αστεγία χωρίς την αυτόματη παρουσία αστυνομίας. Μόνο το 2019, το πρόγραμμα ανταποκρίθηκε στο 20% όλων των κλήσεων προς το 911 και χρειάστηκε αστυνομική υποστήριξη σε λιγότερο από το 1% των περιστατικών.

Η δημιουργία κοινοτικών μορφών ασφάλειας δεν απαιτεί απαραίτητα κάποια κεντρική άδεια. Απαιτεί κυρίως μια διαφορετική αντίληψη: να περάσουμε από την ιδέα της προστασίας μέσω της βίας στην προστασία μέσω της φροντίδας και της συνεργασίας.

Ένα πρώτο βήμα μπορεί να είναι η δημιουργία μιας μικρής ομάδας που θα κρατά επαφή με ευάλωτους γείτονες, θα ανταλλάσσει πληροφορίες για περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης και θα προετοιμάζεται για κοινές κρίσεις – καύσωνες, διακοπές ρεύματος, περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας ή συγκρούσεις στη γειτονιά. Χρήσιμη μπορεί να αποδειχθεί και η χαρτογράφηση των διαθέσιμων πόρων, ώστε όλοι να γνωρίζουν ποιοι άνθρωποι στην περιοχή διαθέτουν ιατρική εκπαίδευση, εμπειρία στην ψυχική υγεία ή δεξιότητες αποκλιμάκωσης.

Οι κοινότητες μπορούν επίσης να οργανώσουν εργαστήρια ενεργητικής ακρόασης, επίλυσης συγκρούσεων και μείωσης της βλάβης. Πρόκειται για πρακτικές που μπορούν να διδαχθούν, να επαναληφθούν και να εξελιχθούν. Με τον καιρό, μπορούν να οδηγήσουν στη δημιουργία κινητών ομάδων αντιμετώπισης κρίσεων, ομάδων ειρήνης στη γειτονιά ή δικτύων αλληλοβοήθειας. Ακόμη και μια μικρή ομάδα που συναντιέται μία φορά τον μήνα μπορεί σταδιακά να εξελιχθεί σε κάτι με πραγματική επίδραση στις ζωές των ανθρώπων.

Διασφαλίζοντας μια δίκαιη μετάβαση: Από την εξόρυξη στην ενδυνάμωση

Τα εποικοδομητικά προγράμματα συχνά γεννιούνται ακριβώς στα σημεία όπου αποτυγχάνουν οι κυρίαρχοι θεσμοί – κάτι που σήμερα βλέπουμε να συμβαίνει με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Όταν άνθρωποι μένουν χωρίς πρόσβαση σε στέγαση, τροφή, υγειονομική περίθαλψη, εκπαίδευση, ασφάλεια ή πολιτική φωνή, η ανάγκη για νέα συστήματα που υπηρετούν πραγματικά τους ανθρώπους γίνεται επιτακτική.

Τα προγράμματα αυτά επιχειρούν να απαντήσουν άμεσα σε ανάγκες που παραμένουν ακάλυπτες, ενισχύοντας τη συμμετοχή των πολιτών, τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα και τον τοπικό έλεγχο. Σε αντίθεση με τις παρεμβάσεις που επιβάλλονται από πάνω προς τα κάτω ή με φιλανθρωπικές προσπάθειες περιορισμένης διάρκειας, το βάρος πέφτει στην ενδυνάμωση και όχι στη δημιουργία νέων σχέσεων εξάρτησης.

Σε όλο τον κόσμο, λύσεις που σχεδιάστηκαν και οργανώθηκαν από τις ίδιες τις κοινότητες έχουν συμβάλει στην αντιμετώπιση της φτώχειας, στη διεύρυνση της πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες και στην αποκατάσταση της αξιοπρέπειας ανθρώπων που είχαν βρεθεί στο περιθώριο.

Ο αυταρχισμός ευδοκιμεί όταν οι άνθρωποι είναι απομονωμένοι και εξαρτημένοι – όταν η τροφή, η ενέργεια, η στέγαση και η ασφάλεια ελέγχονται από μια μικρή ομάδα ισχυρών. Όταν όμως οι κοινότητες αρχίζουν να φροντίζουν η μία την άλλη, να εξασφαλίζουν τροφή, στέγη, γνώση και προστασία, η εξάρτησή τους από τα κυρίαρχα συστήματα μειώνεται. Και μαζί με αυτήν αυξάνεται και η δυνατότητά τους να αντιστέκονται.

Τέτοιες κοινότητες δεν μαθαίνουν απλώς να επιβιώνουν. Γίνονται δυσκολότερο να ελεγχθούν από οποιαδήποτε άδικη εξουσία, ανεξάρτητα από το ποιος βρίσκεται κάθε φορά στην κυβέρνηση.

Η απάντηση, λοιπόν, δεν είναι να εκλέγουμε καλύτερους ηγέτες αλλά να χτίσουμε έναν κόσμο στον οποίο κανένας άνθρωπος ή θεσμός δεν θα έχει τη δύναμη να στερεί από κάποιον άλλον τα βασικά του δικαιώματα.

Και αυτό δεν ξεκινά απαραίτητα από κάτι μεγάλο. Μπορεί να ξεκινήσει από έναν κήπο, ένα κοινό ταμείο, έναν κύκλο φροντίδας, έναν συνεταιρισμό, ένα δίκτυο mesh ή μια ομάδα ασφάλειας στη γειτονιά.

Δεν μπορούν να διορθωθούν όλα τα συστήματα. Κάθε σύστημα όμως που έχει πάψει να λειτουργεί είναι και μια ευκαιρία να χτιστεί κάτι καλύτερο στη θέση του.

Γιατί, από τη στιγμή που αρχίζεις να το χτίζεις ο ίδιος μαζί με τους ανθρώπους γύρω σου, παύεις να περιμένεις από κάποιον άλλο να σου δώσει την άδεια.

The post Γιατί η δημιουργία δομών από τα κάτω είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση του αυταρχισμού first appeared on Aυτολεξεί.

Η πυρηνική βιομηχανία προωθεί επί του παρόντος σχέδια για μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες (SMR) που υποτίθεται ότι θα είναι φθηνότεροι, ασφαλέστεροι και ταχύτεροι στην κατασκευή από τους παλαιότερους πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής. Ο Μπιλ Γκέιτς και η Amazon επενδύουν στην τεχνολογία αυτή. Επιπλέον, ορισμένοι περιβαλλοντολόγοι, συμπεριλαμβανομένων των Μαρκ Λάινας και Μπιλ ΜακΚίμπεν, υποστηρίζουν τους SMR με την ελπίδα ότι μπορούν να μειώσουν τις εκπομπές άνθρακα. Και, σύμφωνα με δημοσκοπήσεις, πολύ περισσότεροι Αμερικανοί εγκρίνουν πλέον την ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας από ό,τι συνέβαινε μόλις πριν από μια ή δύο δεκαετίες.

Φέτος, ο κόσμος βυθίστηκε σε μια παγκόσμια ενεργειακή κρίση: με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, σχεδόν το ένα πέμπτο των παγκόσμιων αποστολών πετρελαίου έχουν καθυστερήσει, με τις οικονομικές επιπτώσεις να είναι πιθανό να διαρκέσουν για μήνες ή και χρόνια. Οι παγκόσμιοι ηγέτες ξαφνικά αναζητούν απεγνωσμένα ενεργειακές εναλλακτικές λύσεις και στρέφονται στην ηλιακή ενέργεια, τον άνθρακα και την πυρηνική ενέργεια. Ταυτόχρονα, η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας για τα data centers (κέντρα δεδομένων) αυξάνεται ραγδαία και οι κατασκευαστές αυτών των κέντρων ελπίζουν να χρησιμοποιήσουν τους SMR για την τροφοδοσία της τεχνητής νοημοσύνης (AI).

Με λίγα λόγια, φαίνεται πως αυτή είναι μια σπουδαία στιγμή για την πυρηνική βιομηχανία.

Ωστόσο, οι αυτόχθονες πληθυσμοί, οι επικριτές της τεχνολογίας και οι περιβαλλοντολόγοι της παλιάς σχολής εξακολουθούν να αντιτίθενται στα πυρηνικά όπλα – ακόμη και στις νέες, εξαιρετικά διαφημισμένες μορφές τους. Συμφωνώ με τις κριτικές τους. Σε αυτό το άρθρο, θα εξετάσουμε την τρέχουσα πυρηνική αναβίωση και θα δούμε γιατί μπορεί να καταλήξει να είναι μια επίθεση ζόμπι.

Πυρηνική Αναγέννηση;

Προτού εξετάσουμε συγκεκριμένα τους SMR, είναι χρήσιμο να κατανοήσουμε την κατάσταση της πυρηνικής βιομηχανίας με πιο γενικούς όρους. Η πιθανή αναζωπύρωση της βιομηχανίας έρχεται έπειτα από τρεις δεκαετίες ύφεσης μετά την καταστροφή του Τσερνομπίλ το 1986. Σήμερα, περίπου 440 πυρηνικοί σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής, κατανεμημένοι σε 30 χώρες και με συνολική καθαρή χωρητικότητα περίπου 400 γιγαβάτ (GW), παρέχουν περίπου το 10% της παγκόσμιας ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι ΗΠΑ, οι οποίες έχουν τον μεγαλύτερο αριθμό σταθμών από οποιαδήποτε άλλη χώρα (96), βλέπουν μια αργή σταδιακή κατάργηση των παλαιών αντιδραστήρων (μέση ηλικία 44 έτη), αλλά έχουν θέσει σε λειτουργία τρεις νέους κατά την τελευταία δεκαετία. Η Κίνα λειτουργεί τώρα 60 αντιδραστήρες, με έως και 40 άλλους να βρίσκονται υπό κατασκευή. Η Ινδία ελπίζει επίσης να αναπτύξει γρήγορα την πυρηνική της βιομηχανία και πειραματίζεται με αντιδραστήρες ταχείας αναπαραγωγής. Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) προβλέπει ότι η συνολική πυρηνική ισχύς θα αυξηθεί σε πάνω από 700 GW έως το 2050, και οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες αναμένεται να αποτελέσουν σημαντικό μερίδιο αυτής της ανάπτυξης. Πριν από ένα χρόνο, η κυβέρνηση Τραμπ παρουσίασε μια φιλόδοξη πυρηνική στρατηγική που περιλαμβάνει τον στόχο τετραπλασιασμού της πυρηνικής ικανότητας των Ηνωμένων Πολιτειών έως το 2050, με τους SMR να διαδραματίζουν βασικό ρόλο.

Οι κύριοι παράγοντες που οδηγούν σε ένα εκ νέου ενδιαφέρον για την πυρηνική ενέργεια είναι η κλιματική αλλαγή (παγκοσμίως), η κυβέρνηση Τραμπ (στις ΗΠΑ), η ακόρεστη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας από τις τεχνολογικές εταιρείες και η δίψα των ασιατικών χωρών για περισσότερη βιομηχανική ενέργεια. Τα περισσότερα έθνη θέλουν να περιορίσουν τις εκπομπές άνθρακα και οι κύριες εναλλακτικές λύσεις χαμηλών εκπομπών άνθρακα έναντι των ορυκτών καυσίμων είναι η ηλιακή, η αιολική, η υδροηλεκτρική και η πυρηνική ενέργεια. Η ηλιακή και η αιολική ενέργεια είναι διαλείπουσες («μεταβλητές») πηγές, που απαιτούν αποθήκευση ενέργειας για την ευθυγράμμιση της προσφοράς ηλεκτρικής ενέργειας με τη ζήτηση. Η υδροηλεκτρική ενέργεια έχει περιορισμένο δυναμικό ανάπτυξης. Αυτό αφήνει μόνη της την πυρηνική ενέργεια, η οποία έχει το πλεονέκτημα του να είναι αξιόπιστη και σταθερή, με δυνατότητες επέκτασης.

Και παρότι είναι χρήσιμο να κατανοήσουμε γιατί ο κλάδος αναπτύσσεται ξανά, είναι εξίσου σημαντικό να γνωρίζουμε τους λόγους για τη μακρά περίοδο αδράνειάς του: 

• Κόστος: Οι πυρηνικοί σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής είναι πολύπλοκοι και ακριβοί, καθώς χρησιμοποιούν τεχνολογία που υπόκειται σε διεθνείς κανονισμούς λόγω ανησυχιών σχετικά με τον πολλαπλασιασμό των πυρηνικών όπλων. Παρά τα πάνω από 80 χρόνια ανάπτυξης της βιομηχανίας, η κατασκευή τους εξακολουθεί να διαρκεί πολύ και συχνά μαστίζεται από υπέρβαση στο κόστος.
• Καύσιμο: Το ουράνιο, το καύσιμο για σχεδόν όλους τους υπάρχοντες πυρηνικούς σταθμούς, είναι ένας εξαντλήσιμος μη ανανεώσιμος πόρος και τα αποθέματα μειώνονται. Η εξόρυξη ουρανίου είναι μια βρώμικη, δαπανηρή διαδικασία και το κλείσιμο ορυχείων, κυρίως λόγω εξάντλησης των πόρων, αναμένεται να οδηγήσει σε ελλείψεις καυσίμων έως το 2035. Ενώ οι γεωλόγοι έχουν εντοπίσει περισσότερους πόρους ουρανίου, το άνοιγμα νέων ορυχείων συνεπάγεται περαιτέρω περιβαλλοντική καταστροφή και βλάβη στις ανθρώπινες κοινότητες, από τις οποίες η βιομηχανία εξόρυξης ουρανίου έχει ήδη ένα ζοφερό ιστορικό.
• Απόβλητα: Παρά τις δεκαετίες έρευνας, η παγκόσμια πυρηνική βιομηχανία δεν έχει βρει ακόμη ένα καλό μέρος για να αποθηκεύσει τους 300.000 τόνους πυρηνικών αποβλήτων –καθώς και τους 480.000 τόνους απεμπλουτισμένου ουρανίου μόνο στις ΗΠΑ– που έχει παράξει τα τελευταία 80+ χρόνια.
• Ασφάλεια: Ενώ τα πυρηνικά ατυχήματα είναι σχετικά σπάνια, μπορεί να είναι καταστροφικά και δαπανηρά όταν συμβούν. Η καταστροφή της Φουκουσίμα το 2011 είχε ως αποτέλεσμα άμεσο κόστος αποκατάστασης έως και 180 δισεκατομμύρια δολάρια σύμφωνα με στοιχεία του 2016, αλλά η ζημιά δεν έχει ακόμη περιοριστεί πλήρως και το έμμεσο κόστος για την ανθρώπινη υγεία έχει εκτιμηθεί σε μισό τρισεκατομμύριο δολάρια. Επιπλέον, η τεχνολογία πυρηνικής ενέργειας εξακολουθεί να συνδέεται με την απειλή της διάδοσης των πυρηνικών όπλων.
• Ζητήματα νερού: Σχεδόν όλοι οι πυρηνικοί σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής χρησιμοποιούν το νερό ως ψυκτικό μέσο και είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι σε ξηρασίες και πλημμύρες. Οι ξηρασίες μειώνουν τη διαθεσιμότητα νερού για ψύξη, ενώ οι πλημμύρες (οι πυρηνικοί σταθμοί κατασκευάζονται γενικά δίπλα σε ποτάμια, λίμνες και άλλα υδάτινα σώματα) προκαλούν ζημιές στις υποδομές ασφαλείας και ενέχουν τον κίνδυνο μόλυνσης των πηγών νερού. 

Αν η πυρηνική βιομηχανία καταφέρει, λοιπόν, να ξεπεράσει τα ιστορικά της εμπόδια, τότε μια πόρτα είναι ανοιχτή. Σύμφωνα με τη βιομηχανία, οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες είναι ο κύριος δρόμος προς τα εμπρός. 

SMRs: Υπόσχεση ή διαφημιστική εκστρατεία;

Τα κύρια επιχειρήματα υπέρ των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (SMR) είναι ότι θα ήταν φθηνότεροι και ταχύτεροι στην κατασκευή από τους συμβατικούς σταθμούς παραγωγής ενέργειας, ότι θα ήταν ασφαλέστεροι και, επειδή είναι μικρότεροι, ότι θα μπορούσαν να εγκατασταθούν για την τροφοδοσία απομακρυσμένων πόλεων ή κέντρων δεδομένων. Η ιδέα είναι η κατασκευή των διάφορων εξαρτημάτων να γίνεται σε ένα κεντρικό εργοστάσιο και στη συνέχεια η συναρμολόγησή τους σε εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας.

Ως «μικροί» ορίζονται τα 300 μεγαβάτ ηλεκτρικής ενέργειας ή και λιγότερο, ενώ οι περισσότεροι υπάρχοντες πυρηνικοί σταθμοί είναι της τάξης του ενός γιγαβάτ (1.000 MW). Ορισμένοι SMR που έχουν προταθεί είναι 20 μεγαβάτ ή λιγότερο – αυτοί ονομάζονται «μικρο» αντιδραστήρες. 

Ως επί το πλείστον, οι SMR βρίσκονται ακόμη στο στάδιο του σχεδιασμού. Η Κίνα έχει έναν SMR υπό κατασκευή. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η TerraPower, που ιδρύθηκε από τον Μπιλ Γκέιτς της Microsoft, έλαβε άδεια για την κατασκευή ενός αντιδραστήρα ψύξης νατρίου ισχύος 345 μεγαβάτ (όχι ακριβώς «μικρού», αλλά κλειστού) στο Κέμερερ του Ουαϊόμινγκ.

Σαφώς, είναι δυνατό να ληφθεί χρηματοδότηση και έγκριση για αυτούς τους σταθμούς παραγωγής ενέργειας νέας γενιάς. Το μεγάλο ερώτημα είναι, μπορούν οι SMR να τηρήσουν τις υποσχέσεις τους ώστε να ξεπεράσουν τα ιστορικά μειονεκτήματα της συμβατικής πυρηνικής ενέργειας;

• Κόστος: Οι SMR θα είναι φθηνότεροι στην κατασκευή μόνο εάν παραγγελθούν μεγάλοι αριθμοί. Τα πρώτα πρωτότυπα μπορεί να είναι ακόμη πιο δαπανηρά από τα συμβατικά εργοστάσια. Εν τω μεταξύ, το κόστος κατασκευής ανά MW χωρητικότητας πιθανότατα θα είναι υψηλότερο ενώ το λειτουργικό κόστος είναι σε μεγάλο βαθμό άγνωστο μέχρι να συλλεχθούν δεδομένα από τον πραγματικό κόσμο. Επομένως, το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας από τους SMR δεν έχει ακόμη καθοριστεί, αλλά οι προκαταρκτικές εκτιμήσεις το τοποθετούν πολύ υψηλότερο από αυτό της ηλιακής ή της αιολικής ενέργειας.
• Καύσιμο: Οι περισσότεροι προτεινόμενοι αντιδραστήρες SMR χρησιμοποιούν ουράνιο, αλλά ορισμένα σχέδια στα χαρτιά θα χρησιμοποιούσαν απεμπλουτισμένο ουράνιο ή θόριο ως καύσιμα (βλ. παρακάτω). Προς το παρόν, ωστόσο, ο περιορισμός του καυσίμου του ουρανίου που απειλεί την πυρηνική βιομηχανία παραμένει σε ισχύ. Οι SMR επίσης δεν θα χρησιμοποιούν τα καύσιμά τους πιο αποτελεσματικά από τους συμβατικούς αντιδραστήρες, παρά ορισμένους ισχυρισμούς περί του αντιθέτου.
• Ουράνιο από θαλασσινό νερό: Τα όρια εφοδιασμού ουρανίου θα μπορούσαν να διευρυνθούν σημαντικά με τη συλλογή του από το θαλασσινό νερό, όπου ο εν δυνάμει πόρος είναι τεράστιος – αν και σε συγκέντρωση περίπου 3,3 μερών ανά δισεκατομμύριο. Ο συνολικός πόρος ουρανίου στον ωκεανό εκτιμάται σε 4,5 δισεκατομμύρια τόνους, πάνω από 500 φορές μεγαλύτερος από όλους τους αναγνωρισμένους χερσαίους πόρους ουρανίου. Ωστόσο, η εξόρυξη του ουρανίου θα απαιτήσει πολλή ενέργεια: η καλύτερη υπάρχουσα τεχνολογία που χρησιμοποιεί απορροφητικά υλικά θα προσφέρει απόδοση ενέργειας επί της επενδεδυμένης ενέργειας (ERoEI) περίπου 4:1, η οποία είναι χαμηλότερη από την ERoEI για την ηλιακή, αιολική, υδροηλεκτρική, ορυκτά καύσιμα ή τη συμβατική εξόρυξη ουρανίου.
• Απόβλητα: Ορισμένα προτεινόμενα σχέδια SMR θα ήταν αντιδραστήρες αναπαραγωγής που θα μπορούσαν να απαλλαγούν από απεμπλουτισμένο ουράνιο ή ακόμα και πυρηνικά απόβλητα, χρησιμοποιώντας τα ως καύσιμα – αλλά αυτή η τεχνολογία έχει αντιμετωπίσει σημαντικές προκλήσεις (βλ. παρακάτω). Διαφορετικά, οι SMR δεν θα κάνουν τίποτε για να λύσουν, και στην πραγματικότητα μπορεί να επιδεινώσουν, το δίλημμα των πυρηνικών αποβλήτων. 
• Ασφάλεια: Οι SMR έχουν σχεδιαστεί για να είναι ασφαλέστεροι από τους συμβατικούς πυρηνικούς σταθμούς, χρησιμοποιώντας παθητικά συστήματα ψύξης που λειτουργούν με τη βαρύτητα και δεν απαιτούν ηλεκτρική ενέργεια ή ανθρώπινη παρέμβαση για να κλείσουν. Ωστόσο, η συνολική τους ασφάλεια είναι αμφιλεγόμενη. Δεν υπάρχουν ακόμη δεδομένα από τον πραγματικό κόσμο που να υποστηρίζουν τις υποσχέσεις της βιομηχανίας. Και η ύπαρξη πολλών μικρότερων πυρηνικών σταθμών διάσπαρτων σε όλο το τοπίο θα μπορούσε να διευκολύνει την κατάληξη πυρηνικών υλικών στα χέρια κακών παραγόντων. Η ανθεκτικότητα των SMR απέναντι σε συχνότερες και πιο σοβαρές φυσικές καταστροφές είναι επίσης αμφιλεγόμενη. Μια μελέτη του 2021 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι καταιγίδες, οι ξηρασίες και οι υψηλότερες θερμοκρασίες περιβάλλοντος που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή είναι πιθανό να δημιουργήσουν λειτουργικούς κινδύνους για όλους τους πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής. 

Τα μεγαλύτερα εναπομείναντα πλεονεκτήματα των SMR είναι η ταχύτητα με την οποία θα μπορούσαν να αναπτυχθούν μόλις τεθεί σε εφαρμογή η υποδομή παραγωγής και η προοπτική παροχής μη συνδεδεμένων με το δίκτυο αποκλειστικών πηγών ενέργειας για τα data centers.

Τι γίνεται με τις υπόλοιπες τεχνολογικές εξελίξεις;

Όταν έρχονται αντιμέτωποι με τα όρια μιας τεχνολογίας, οι υποστηρικτές της πυρηνικής ενέργειας συχνά μετατοπίζουν τη συζήτηση σε μια άλλη. Ωστόσο, μια προσεκτική εξέταση συνήθως δείχνει ότι κάθε τεχνολογική «λύση» έχει τα δικά της προβλήματα:

• Αντιδραστήρες ταχείας αναπαραγωγής: Εάν τα πυρηνικά καύσιμα είναι σπάνια, γιατί να μην αναπτυχθούν αντιδραστήρες ταχείας αναπαραγωγής, οι οποίοι παράγουν περισσότερο πυρηνικό καύσιμο από ό,τι καταναλώνουν; Επί του παρόντος, η Ρωσία λειτουργεί δύο τέτοιους αντιδραστήρες ταχείας αναπαραγωγής και ο πρώτος της Ινδίας έφτασε σε κρίσιμη κατάσταση στα τέλη Απριλίου. Η Κίνα διαθέτει έναν αντιδραστήρα ταχείας αναπαραγωγής για έρευνα. Οι ΗΠΑ, η Γαλλία και η Ιαπωνία λειτουργούσαν στο παρελθόν αντιδραστήρες αναπαραγωγής, αλλά έχουν διακόψει την έρευνα προς αυτή την κατεύθυνση λόγω υψηλού κεφαλαιουχικού και λειτουργικού κόστους, κινδύνων ασφαλείας που σχετίζονται με το ψυκτικό μέσο νατρίου και ανησυχιών για τον πυρηνικό πολλαπλασιασμό.
• Εναλλακτικά συστήματα ψύξης: Οι υδρόψυκτοι αντιδραστήρες (μια κατηγορία που περιλαμβάνει σχεδόν όλους τους υπάρχοντες εμπορικούς πυρηνικούς σταθμούς) ενέχουν κινδύνους ατυχημάτων με απώλεια ψυκτικού μέσου λόγω σπασιμάτων σωλήνων, βλαβών λειτουργίας υψηλής πίεσης, φθοράς εξαρτημάτων που σχετίζονται με την ηλικία και εξαιτίας σεισμών ή άλλων φυσικών καταστροφών. Η λύση της βιομηχανίας: χρήση νατρίου ή ηλίου ως ψυκτικού μέσου. Δυστυχώς, το νάτριο είναι εξαιρετικά χημικά αντιδραστικό και αναφλέγεται κατά την επαφή με τον αέρα και αντιδρά εκρηκτικά με το νερό, ενώ το ήλιο είναι ένας εξαντλήσιμος μη ανανεώσιμος πόρος που καθίσταται οικονομικά σπάνιος με ταχύ ρυθμό.
• Αντιδραστήρες θορίου: Εάν το ουράνιο είναι σπάνιο και μπορεί να οδηγήσει σε πολλαπλασιασμό όπλων, γιατί να μην χρησιμοποιηθεί θόριο σε μεγαλύτερη αφθονία; Η Κίνα διαθέτει ήδη έναν πειραματικό αντιδραστήρα θορίου δύο μεγαβάτ στην έρημο Γκόμπι. Ωστόσο, οι αντιδραστήρες θορίου έχουν υψηλό κόστος ανάπτυξης και παράγουν ένα εξαιρετικά ραδιενεργό υποπροϊόν, το ουράνιο-232, το οποίο διασπάται σε ισότοπα που εκπέμπουν διεισδυτικές ακτίνες γάμμα, καθιστώντας τον χειρισμό και τη συντήρηση του καυσίμου πιο επικίνδυνο και δαπανηρό. Επίσης, οι αντιδραστήρες θορίου απαιτούν ένα «κινητήριο» καύσιμο: το θόριο-232 είναι γόνιμο, όχι σχάσιμο, που σημαίνει ότι χρειάζεται ένα διαφορετικό ραδιενεργό καύσιμο (όπως ουράνιο ή πλουτώνιο) για να ξεκινήσει η αλυσιδωτή αντίδραση. Επομένως, οι ανησυχίες σχετικά με τη διάδοση παραμένουν. 

Προς το παρόν, υπάρχουν λίγα δεδομένα από τον πραγματικό κόσμο σχετικά με αυτές τις «νέες» πυρηνικές τεχνολογίες, παρ’ όλο που όλες έχουν συζητηθεί ή υπόκεινται σε πειραματισμό εδώ και δεκαετίες. Η πυρηνική βιομηχανία δεν έχει λύσει στην πραγματικότητα τα πολλά διλήμματά της και η τρέχουσα πυρηνική αναγέννηση δεν καθοδηγείται τόσο από νέες λύσεις όσο από την ταχεία επιδείνωση των ενεργειακών προβλημάτων της κοινωνίας, κυρίως της κλιματικής αλλαγής: οι παγκόσμιοι ηγέτες είναι πλέον τόσο απεγνωσμένοι για αξιόπιστες πηγές ενέργειας χαμηλών εκπομπών άνθρακα που είναι πρόθυμοι να παραβλέψουν σημαντικούς κινδύνους, αρκεί η πυρηνική βιομηχανία να προσθέσει μια γυαλιστερή λάμψη στην τελευταία της έκδοση προϊόντων. Και οι ηγέτες της τεχνολογικής βιομηχανίας, έχοντας πλήρη επίγνωση της αυξανόμενης ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας από την Τεχνητή Νοημοσύνη, είναι ακόμη πιο απεγνωσμένοι για τρόπους να τροφοδοτήσουν την εκθετική ανάπτυξη των εταιρειών τους χωρίς να διακινδυνεύσουν μια αρνητική αντίδραση από την υπόλοιπη κοινωνία, η οποία μπορεί να υποφέρει από υψηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας ή ελλείψεις. 

Αν όχι SMR, τότε τι;

Η πυρηνική ενέργεια είναι προϊόν της σύγχρονης βιομηχανικής ανάπτυξης υψηλής τεχνολογίας. Οι υποστηρικτές της πυρηνικής ενέργειας προϋποθέτουν –και οι πυρηνικοί αντιδραστήρες βασίζονται σε– παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, αδιάλειπτη παροχή ενέργειας από το δίκτυο, αξιόπιστους υδάτινους πόρους και λειτουργικά πολιτικά συστήματα. Το μέλλον που ξεδιπλώνεται γύρω μας είναι μια πολυ-κρίση στην οποία οι αλυσίδες εφοδιασμού, η παροχή ενέργειας από το δίκτυο, το νερό, ο καιρός και η κυρίαρχη πολιτική απειλούνται. Σε αυτές τις εξελισσόμενες συνθήκες, οι μόνες λύσεις που έχουν νόημα είναι αυτές που είναι μικρής κλίμακας, τοπικές, χαμηλού κινδύνου και βασίζονται στη φύση.

Τι πρέπει να κάνουμε με τις εκπομπές άνθρακα; Ναι, πρέπει να αντικαταστήσουμε τα ορυκτά καύσιμα με πηγές ενέργειας χαμηλών εκπομπών άνθρακα – αλλά αυτές θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο χαμηλής τεχνολογίας και θα πρέπει εν τέλει να στοχεύουμε στη μείωση της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας.

Τι να κάνουμε με τα κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης; Αυτό είναι εύκολο: μην τα κατασκευάσετε. Οδεύουμε ορμητικά προς ένα μέλλον που θα διαχειρίζεται η τεχνητή νοημοσύνη, χωρίς επαρκή κατανόηση του τι είναι, τι κάνει ή τι είναι πιθανό να κάνει η τεχνητή νοημοσύνη. Εκτός αυτού, η τεχνητή νοημοσύνη φαίνεται να είναι ίσως η μεγαλύτερη επενδυτική φούσκα στην Ιστορία.

Οι περισσότεροι πολιτικοί και οικονομικοί ηγέτες έχουν υιοθετήσει τη στάση ότι πρέπει να καταβάλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια για να σώσουμε τη βιομηχανική νεωτερικότητα. Αλλά η βιομηχανική νεωτερικότητα είναι η ουσία του προβλήματός μας: είναι μια μηχανή που δημιουργεί κρίσεις – και μια μηχανή που, πριν από την αναπόφευκτη αυτοκαταστροφή της, δημιουργεί τεράστιο πλούτο για μια μικρή μειονότητα ανθρώπων, ενώ παγιδεύει όλους τους άλλους σε θλιβερά συστήματα απασχόλησης, πληρωμών, χρέους, εξάρτησης και απόσπασης της προσοχής που αφήνουν λίγο χρόνο για σκέψη σχετικά με τη ματαιότητα όλων αυτών.

Επιπλέον, οι SMR δεν θα κάνουν τίποτα για να λύσουν την άμεση παγκόσμια ενεργειακή κρίση. Οι ελλείψεις πετρελαίου που ήδη σαρώνουν τον κόσμο μετά τον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν δεν μπορούν, στις περισσότερες περιπτώσεις, να αντισταθμιστούν με ηλεκτρική ενέργεια – τουλάχιστον όχι αμέσως. Ενώ η ηλεκτροδότηση είναι μια καλή ενδιάμεση ενεργειακή στρατηγική για τη σταδιακή εξάλειψη της νεωτερικότητας με ελάχιστες απώλειες, είναι μια στρατηγική που θα χρειαστεί χρόνο και ορισμένα πράγματα θα είναι δύσκολο ή αδύνατο να ηλεκτροδοτηθούν ουσιαστικά – συμπεριλαμβανομένης της βαριάς βιομηχανίας και των αεροπορικών ταξιδιών. Εν τω μεταξύ, ο κόσμος χρειάζεται βενζίνη, ντίζελ και καύσιμο αεροσκαφών τώρα· οι SMR θα χρειαστούν δεκαετίες για να αναπτυχθούν.

Η γνώμη που θα έχετε για τους SMR θα έχει να κάνει σε μεγάλο βαθμό με τη γενική σας στάση απέναντι στην τεχνολογία. Αν πιστεύετε ότι η μοίρα και το μέλλον της ανθρωπότητας εξαρτώνται από την υψηλή τεχνολογία (συμπεριλαμβανομένης της Τεχνητής Νοημοσύνης και των προηγμένων πυραύλων που θα επιτρέψουν τον αποικισμό άλλων πλανητών), τότε είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα πιστεύετε ότι οι SMR θα μας βοηθήσουν να φτάσουμε εκεί. Αλλά αν πιστεύετε, όπως εγώ, ότι η παγκόσμια πολυκρίση είναι μια αναπόφευκτη συνέπεια του βιομηχανισμού και των συνεπειών του (εξάντληση πόρων, ρύπανση και υπερπληθυσμός), τότε είναι πιθανό να θεωρείτε τους SMR ως μια άσκοπη και επικίνδυνη σπατάλη πόρων. 

Μόλις καταλάβουμε γιατί η βιομηχανική νεωτερικότητα είναι μη βιώσιμη, το πιο σημαντικό ερώτημα γεννιέται: ποια είναι μια βιώσιμη στρατηγική εξόδου; Καθώς βγαίνουμε από την πόρτα της νεωτερικότητας και επιστρέφουμε στην απλότητα, θα πρέπει να ελαχιστοποιήσουμε τη δημιουργία νέων προβλημάτων και να ξαναμάθουμε τις κομψές λύσεις της φύσης. Όταν οι προτεραιότητές μας αναπροσανατολίζονται έτσι, η πυρηνική ενέργεια δεν έχει κανένα νόημα. 

The post Αποδομώντας την πυρηνική αναβίωση: Οι μικροί αρθρωτοί πυρηνικοί αντιδραστήρες αποτελούν αδιέξοδο first appeared on Aυτολεξεί.

“Εμείς, που λες, αυτό που κάναμε ήταν να προτείνουμε ένα δρόμο για να μπορέσουμε να διασχίσουμε τη θύελλα και να φτάσουμε με το καλό στην άλλη πλευρά. Και να μην κάνουμε αυτό το δρόμο μόνοι μας ως ζαπατίστας, αλλά όλοι μαζί ως αυτόχθονες λαοί που είμαστε. Φυσικά, από αυτή την πρόταση θα προκύψουν κι άλλα: για την υγεία, την εκπαίδευση, τη δικαιοσύνη, τη διακυβέρνηση, τη ζωή. Ας πούμε ότι τα θεωρούμε απαραίτητα για να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε τη θύελλα… Γιατί οι αποπάνω κηρύσσουν τον θάνατο, επειδή τους αποφέρει κέρδη. Οι αποπάνω θέλουν να αλλάξουν τα πράγματα, αλλά προς όφελός τους, παρ’ όλο που γίνονται όλο και χειρότερα. Γι’ αυτό είναι οι αποκάτω που θα αγωνιστούν και ήδη αγωνίζονται για τη ζωή. Αν το σύστημα είναι ο θάνατος, τότε ο αγώνας για τη ζωή είναι ο αγώνας ενάντια στο σύστημα.”

~ EZLN: Μέρος Εικοστό και Τελευταίο: Τα Κοινά και η Μη Ιδιοκτησία

Έρχονται με αλυσοπρίονα, με μπουλντόζες, με φουρνέλα, με τρυπάνια, με τερατώδη μηχανήματα. Αποψιλώνουν αρχέγονα δάση και ξεκοιλιάζουν τη γη αφήνοντας παρακαταθήκη τεράστιους, σεληνιακούς, άγονους κρατήρες. Την πληγώνουν τη γη, με χιλιόμετρα αγωγών πετρελαίου, αερίου και δικτύων ασφαλτοστρωμένων βιομηχανικών δρόμων. Στήνουν φαραωνικά βιομηχανικά πάρκα ΑΠΕ και δίκτυα αποθήκευσης και μεταφοράς ηλεκτρισμού, σε βουνά, σε τόπους με παρθένα φύση και πλούσια βιοποικιλότητα, σε εύφορες, καλλιεργήσιμες εκτάσεις που θα μπορούσαν να θρέψουν και να ικανοποιήσουν πραγματικές ανάγκες των κοινοτήτων μας. Όλα αυτά όχι για τις ανάγκες της κοινωνίας, αλλά για να κερδοσκοπήσουν ή για να καλύψουν τις αυξημένες σε ενέργεια ανάγκες των data center και της τεχνητής νοημοσύνης, που κατά κόρον χρησιμοποιούνται για την πολεμική βιομηχανία και την καταστολή.

Εκτρέπουν ή διαγράφουν τα ποτάμια, κλέβουν τη γη και το νερό. Γεμίζουν τη θάλασσα με κάθε είδους σκουπίδι ή χημικό απόβλητο, με βιομηχανικά πάρκα ιχθυοκαλλιέργειας, πλατφόρμες άντλησης πετρελαίου, εργοστάσια αφαλάτωσης, εγκαταστάσεις LNG. Μολύνουν παντού, καίνε σκουπίδια και γεμίζουν τον αέρα με διοξίνες, με καρκίνο, προωθούν δήθεν βέλτιστες μεταλλουργικές μεθόδους με απαγορευμένα χημικά, συνεχίζουν να ψεκάζουν με γλυφοσάτη (ράουνταπ) τα χωράφια, εισάγουν νέες γονιδιωματικές τεχνολογίες, νέα μεταλλαγμένα, διατεινόμενοι πάντα πως έγνοια τους είναι η απάλειψη της πείνας στον κόσμο τη στιγμή που σε καθημερινή βάση πετάνε στα σκουπίδια το ένα τρίτο της παγκόσμια παραγώμενης τροφής. Και, μολονότι δημιουργούν θηριώδεις εγκαταστάσεις για να παράγουν 32 γιγαβάτ ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ (Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας) έως το 2035, ικανά να καλύψουν τρεις φορές τις μέγιστες ενεργειακές ανάγκες της χώρας, επιβάλλουν την ενεργειακή φτώχεια και προωθούν τη δημιουργία πυρηνικών εργοστασίων.

Ό,τι απομένει από την καταστροφή της βιομηχανικής-χημικής γεωργίας και την επέλαση της “πράσινης ανάπτυξης”, μπαζώνεται για τη μονοκαλλιέργεια του υπερτουρισμού. Και ό,τι δεν μπορεί να μπαζωθεί τώρα, αφήνεται να καεί για να μπαζωθεί στο μέλλον. Και θέλουν κι άλλα… Θέλουν νέα μέταλλα και σπάνιες γαίες, εκτάσεις για να δημιουργήσουν εργοστάσια της πολεμικής βιομηχανίας και στρατιωτικές βάσεις, χωματερές, θέλουν τα υδατικά αποθέματα, την υγεία, την παιδεία, τα κοινά αγαθά, τη στέγη, τις συγκοινωνίες, τη ζωή μας την ίδια.

Κάθε τόπος, κάθε πτυχή της ζωής είναι γι’ αυτούς ένα Eldorado… Έρχονται ως κυρίαρχοι αποικιοκράτες για να τ’ αρπάξουν και σημαδεύουν τις επικράτειες των φέουδών τους με τα ικριώματα της λεηλασίας. Επιτίθενται σε όποια αντιδρά στα σχέδιά τους. Απομονώνουν και εκδιώκουν όποιον δεν μπορούν να εξαγοράσουν, όποιον δεν αποδέχεται μια θέση εργασίας για να εθελοτυφλεί. Έχουν στην υπηρεσία τους στρατό, αστυνομία, δικαστές, κουστουμαρισμένους “ειδικούς”, κρατικούς και τοπικούς αξιωματούχους, μέσα ενημέρωσης και την παθητική συναίνεση της κοινωνίας.

Ολόκληρες περιοχές, αποψιλωμένες από κάθε ίχνος ελευθερίας, δημοκρατίας, αυτάρκειας, δημόσιου χώρου και κοινωνικής λειτουργίας, μετατρέπονται σε θυσιασμένες ζώνες ελεύθερης ασυδοσίας για τον κάθε “επενδυτή”. Το μοντέλο είναι δοκιμασμένο αιώνες τώρα από την αποικιοκρατία, σε τόπους “μακριά από μας”, “τριτοκοσμικούς”. Προβλέπει γκέτο όπου ίσα ίσα θα επιβιώνουμε, με διαρκή καταστολή, για να προσφέρουμε φθηνή εργασία χωρίς δικαιώματα, χωρίς στοιχειώδη ασφάλεια ή απλά θα υπάρχουμε χάρη στη “φιλανθρωπία” των αφεντικών, αρκεί να μην δημιουργούμε πρόβλημα, ζώντας μια υποβαθμισμένη ζωή που θα επιδοτείται από την καταστροφή του τόπου μας. Κι αυτό είναι το αισιόδοξο σενάριο. Το χειρότερο προβλέπει πόλεμο, γενοκτονία, διωγμό, περιβαλλοντική εκτόπιση, κανιβαλισμό, φασισμό. Όλα αυτά δεν είναι να έρθουν. Είναι εδώ και βιώνονται παντού.

Σε πείσμα των καιρών, πιστεύουμε ότι, μέσα από τις κοινότητες αγώνα και τη σύνδεσή τους, μπορούμε να βρούμε τις διεξόδους και τις αντιπροτάσεις απέναντι στα πολιτικά και κοινωνικά αδιέξοδα που μας επιβάλλουν. Τα δεινά και τα προβλήματα που δημιουργεί ένα σύστημα κυριαρχίας και εκμετάλλευσης είναι αδύνατο να καταπολεμηθούν και να λυθούν με τα εργαλεία και τις μεθόδους του ίδιου του συστήματος.

Μας συνδέουν οι κοινές εμπειρίες της επίθεσης που δέχτηκαν και δέχονται οι τόποι μας, οι αγώνες μας για την υπεράσπιση της φύσης, της ζωής και των κοινοτήτων μας, η συλλογική δράση και ζωή καθώς και η αλληλεγγύη μας, ο ένας για την άλλη, ως μοναδικά μας όπλα απέναντι στην κανονικότητα της λεηλασίας, στο φόβο, στην καταστολή, φυσική και θεσμική.

Μας συνδέει η κατανόηση ότι οι αγώνες μας δεν είναι τοπικοί, αποκλειστικά για το “δικό μας πρόβλημα”. Μέσα από τις κοινότητες που δημιουργήσαμε και δημιουργούμε, αναγνωρίζουμε την ανάγκη για επικοινωνία και επαφή μεταξύ μας με ισότητα, αλληλοσεβασμό και έμπρακτη αλληλεγγύη. Για μια ανοιχτή διαδικασία συνεχούς σύνδεσης των πολλών, πολυποίκιλων αγώνων και εγχειρημάτων, ώστε να βρούμε κοινούς τόπους και να συντονίσουμε τις προσπάθειές μας, καθώς βιώνουμε όλοι μας μια κοινή πραγματικότητα εκμετάλλευσης, καταπίεσης και λεηλασίας της ζωής μας.

Αυτό επιθυμούμε να είναι το πλαίσιο και ο στόχος του Δεκαημέρου Αγώνα και Ελευθερίας που θα πραγματοποιηθεί στο δάσος των Σκουριών, στη Βορειοανατολική Χαλκιδική από 16 έως 26 Ιουλίου. Σας προσκαλούμε στην ελεύθερη, αυτοοργανωμένη κατασκήνωση, προκειμένου να ανταλλάξουμε εμπειρίες για τους αγώνες και τις αγωνίες μας, να συζητήσουμε για τη σημερινή πραγματικότητα, τις προοπτικές αντίστασης και δημιουργίας από κοινού των δικών μας απαντήσεων, μέσα από τη δικτύωση και το συντονισμό της δράσης μας.

Η ήττα είναι βέβαιη μόνο για όποιον δεν αγωνίζεται.

“Δεν χρειαζόμαστε να έρθουν να μας εξηγήσουν την εκμετάλλευση, γιατί τη ζούμε εδώ και αιώνες. Ούτε να έρθουν για να μας πουν ότι πρέπει να πεθάνουμε για να κερδίσουμε την ελευθερία. Αυτό το γνωρίζουμε και το κάνουμε πράξη καθημερινά εδώ και εκατοντάδες χρόνια. Αυτό που είναι ευπρόσδεκτο είναι η γνώση και η πρακτική για τη ζωή.

Κοιτάξτε, η αντιπροσωπεία που πήγε στην Ευρώπη έμαθε πολλά πράγματα, αλλά το σημαντικότερο που μάθαμε είναι ότι υπάρχουν πολλοί άνθρωποι, ομάδες, συλλογικότητες, οργανώσεις, που αναζητούν τρόπους να αγωνιστούν για τη ζωή. Έχουν άλλο χρώμα, άλλη γλώσσα, άλλα έθιμα, άλλη κουλτούρα, άλλον τρόπο. Έχουν όμως το ίδιο πράγμα με εμάς, που είναι η αγωνιζόμενη καρδιά.

Δεν ψάχνουν να βρουν ποιος είναι καλύτερος ή να τους δώσουν μια θέση στις κακές κυβερνήσεις. Αναζητούν πώς να θεραπεύσουν τον κόσμο. Και ναι, είναι πολύ διαφορετικοί μεταξύ τους. Αλλά είναι ίδιοι, ή μάλλον είμαστε ίδιοι. Επειδή θέλουμε πραγματικά να χτίσουμε κάτι άλλο, και αυτό το άλλο είναι η ελευθερία. Δηλαδή, η ζωή.”

~ EZLN: Μέρος Εικοστό και Τελευταίο: Τα Κοινά και η Μη Ιδιοκτησία

Για το χτίσιμο και τη σύνδεση των κοινοτήτων μας
Πάνω στον κοινό αγώνα για ελευθερία
Ενάντια στη λεηλασία της γης, της ζωής και της κοινωνίας

Υπογραφή: Δικτύωση Κοινότητες Αγώνα για την Ελευθερία

—————————————————-

Πρόγραμμα εκδηλώσεων Δεκαημέρου (ανανεώνεται):

Πέμπτη 16/7
Live:
Tsop SKG

Παρασκευή 17/7
Θέατρο: Τσιριτσάντζουλες
Ο Μαρξ και ο Μπακούνιν στον
παράδεισο, του Κώστα Δεσποινιάδη

Σάββατο 18/7
Live:
Cumon
Mr. Rooster & his computer
DamagePerSecond

Κυριακή 19/7
Προβολή: «Ανήμερη Μνήμη»
Στιγμές, εικόνες και λέξεις από ένα ταξίδι στον χρόνο και στον τόπο
Μεσσηνιακή κάνη 1946-2021

Δευτέρα 20/7
Προβολή

Τρίτη 21/7
Προβολή

Τέταρτη 22/7
Θέατρο: Μικρές ιστορίες καθημερινής αντίστασης.
Θεατρική ομάδα Κασκαρίκια

Πέμπτη 23/7
Θέατρο: Ούτε για μια στιγμή
Θεατρική ομάδα “ΛαβιΑΠΑΝ”

Live:
Ντίνος Σαδίκης full band
ΜΟΔΑ
Sixty Three High

Παρασκευή 24/7
Live:
No Sin
Ξάσου
The Ravells

Σάββατο 25/7
Live:
Kolida Babo
Γιωτης Δαμιανίδης σόλο
Super Tid (live electronics)

Κυριακή 26/7
Live απ΄το μεσημέρι:
Αλέκος Τσολακης
Εμμανουέλα & Χρήστος Καπράλος

The post Δεκαήμερο Αγώνα και Ελευθερίας στο δάσος των Σκουριών (Κάλεσμα + Πρόγραμμα) first appeared on Aυτολεξεί.

Ίσως, να πήρε το μάτι σας την παρακάτω είδηση:

Τη σημερινή (31/5) επίθεση ομάδας ατόμων από την «Αυτόνομη Εθνικιστική Νεολαία Αθήνας» στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας σχολίασε το Υπουργείο με σχετική του ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Αφήνω στην άκρη τη (σκόπιμη) προσπάθεια να αποδοθούν χαρακτηριστικά επίθεσης στο πέταγμα κάποιων προκηρύξεων και έρχομαι στην ουσία.

Δεν είναι μυστικό ότι, εδώ και πολλά χρόνια, ακροδεξιές ομάδες και άτομα προσπαθούν να εισχωρήσουν στο περιβαλλοντικό κίνημα και ιδιαίτερα στα κινήματα για τα ζητήματα της ενέργειας.

Στην ατζέντα τους έχουν, κατά κανόνα, μια συνομωσιολογική ρητορική για την κλιματική αλλαγή, τη «λατρεία» στα -κατά περίπτωση- εθνικά καύσιμα (λιγνίτη, υδρογονάνθρακες κ.λπ.), το υποκριτικό περιβαλλοντικό ενδιαφέρον (άλλοτε ναι, άλλοτε όχι) και ένα έκδηλο εθνικιστικό – πατριωτικό λόγο, για την υπεράσπιση του «ανάδελφου» έθνους, που το επιβουλεύονται παντοειδείς σκοτεινές δυνάμεις.

Δεν πρόκειται για αμιγώς ελληνικό φαινόμενο. Πρόκειται για μια διεθνή ακροδεξιά ρητορική, που έχει ως πρωτοστάτες διάφορα φυντάνια, όπως ο Τραμπ και ο Βρεττανός ακροδεξιός Φάρατζ.

Ευτυχώς για μας, στη συντριπτική πλειοψηφία, τέτοιες απόπειρες συστηματικής διείσδυσης στο κίνημα απομονώθηκαν. Το κακό, κατά τη γνώμη μου, είναι ότι ψήγματα αυτής της ρητορικής επιβιώνουν μέσα στο κίνημα, καθώς τμήματα του κινήματος θεωρούν ότι έτσι ενισχύεται ο συλλογικός αγώνας κατά της ενεργειακής επέλασης, ειδικά στον τομέα των έργων ΑΠΕ, κάτι που αποτελεί μεγάλη πλάνη.

Νομίζω ότι το φαινόμενο αυτό συνδέεται με την υποχώρηση των προσπαθειών για συλλογική επεξεργασία θέσεων και για την πολιτική έκφραση των διεκδικήσεών μας, κάτι που σηματοδότησε με τον πιο έντονο τρόπο η δημιουργία του Πανελλαδικού Δικτύου συλλογικοτήτων για την ενέργεια και η λειτουργία του στο σύντομο χρόνο της ζωής του.

Πολλοί/ές πιστεύουν ότι η πλατιά εξάπλωση των αντιστάσεων, σε όλη τη χώρα, και η υπερπροβολή των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των έργων αρκεί. Φοβάμαι πως όχι. Δεν τρέφω, πλέον, ελπίδες ότι μπορεί να γίνει ανάταξη του κινήματος, τέτοια που να μπορέσει να οδηγήσει στην επαναλειτουργία του Πανελλαδικού Δικτύου, ούτε με συγκινούν οι ατελείωτες αναρτήσεις στο f/b. Οπότε μένω σε αυτήν την απλή επισήμανση, με την ελπίδα ότι θα υπάρξουν συλλογικές διαδικασίες, στις οποίες δε θα είναι ξένος αυτού του είδους ο προβληματισμός.

Με την ευκαιρία, να υπενθυμίσω τη διεξαγωγή του φετινού δεκαήμερου αγώνα στις Σκουριές (ένα «χώρο» πάντα φιλόξενο σε προβληματισμούς).

* ακόμη κι αν υποθέσουμε ότι η ακροδεξιά είναι εχθρός του συστήματος

ΒΛ. ΕΠΙΣΗΣ:

Από τα «ελληνικά βουνά» στην οικολογική καθολικότητα: Σκέψεις για τον οικοφασισμό

The post ​Ο «εχθρός»* του εχθρού μας δεν είναι πάντα φίλος μας: Για τον οικοφασισμό στην Ελλάδα first appeared on Aυτολεξεί.

Σχετικά με τις τελευταίες κινήσεις του Δημάρχου Ηλιούπολης και το κάλεσμά του σε πορεία την Τρίτη 15/7: Η παράνομη και επιβλαβής παραμονή του ΚΥΤ στον Υμηττό και στις γειτονιές μας, είναι πολύ σημαντικό ζήτημα για να υποβαθμίζεται με επιπόλαιες κινήσεις και επικοινωνιακά πυροτεχνήματα. Ο Δήμαρχος Ηλιούπολης επέλεξε να αναρτά «βιντεάκια» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αντί να αναλάβει την ευθύνη που αρμόζει στο θεσμικό του ρόλο και να κάνει όλες εκείνες τις κινήσεις ουσίας που αιτούνται οι κάτοικοι εδώ και τόσους μήνες.

Τα «καλέσματα» για να έχουν ουσία και περιεχόμενο θα πρέπει πρωτίστως να έχει ενημερωθεί η γειτονιά, η τοπική κοινωνία και να υπάρχει διεκδικητικό πλαίσιο αγώνα. Είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να αντιμετωπίζεται στα «κουτουρού».

Καλούμε τη Δημοτική Αρχή Ηλιούπολης να φερθεί με υπευθυνότητα, να μην υπεκφεύγει των ευθυνών της και να προχωρήσει σε άμεση σύγκλιση Δημοτικού Συμβουλίου ώστε να ληφθούν συγκεκριμένες και δεσμευτικές αποφάσεις, όσο οι Δήμοι έχουν ακόμα εκείνα τα θεσμικά εργαλεία και είναι εφικτό:

1. Να εκδοθεί από την Υπηρεσία Δόμησης Ηλιούπολης επίσημο έγγραφο που να κρίνει την εγκατάσταση του ΑΔΜΗΕ αυθαίρετη και κατεδαφιστέα.

2. Να γίνει ένσταση ως προς το υπό εκπόνηση Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο Ηλιούπολης και να απαιτηθεί να κριθεί η έκταση του ΚΥΤ δασική όταν αυτό εκδοθεί.

3. Να γίνουν οι απαραίτητες κινήσεις και ενστάσεις μέσω του Φορέα Διαχείρισης Κοινοχρήστων Ελληνικού όπου είναι μέλος ο Δήμαρχος Ηλιούπολης, ώστε να σταματήσουν τα σχέδια επέκτασης του ΚΥΤ για τις ενεργειακές ανάγκες της «επενδυσης». Να δηλωθεί ξεκάθαρα και χωρίς «αστερίσκους» ότι ο Υμηττός και η Ηλιούπολη δεν διατίθενται να «πληρώσουν« το τίμημα για τις ανάγκες της υπερανάπτυξης που συντελείται στα Νότια.

4. Είναι ζήτημα Δημοκρατίας και «κινηματικής ομαλότητας» να γνωστοποιηθούν όλες εκείνες οι πληροφορίες εάν και εφόσον υπάρχουν, στο Δ.Σ. και στο λαό της Ηλιούπολης σχετικά με το ζήτημα του ΚΥΤ, καθώς το περιεχόμενο της μήνυσης που κατέθεσε προσφάτως ο Δήμαρχος για τις εργασίες αποψίλωσης που πραγματοποιήθηκαν στο χώρο του ΚΥΤ.

Αδυνατούμε να συμμετέχουμε σε κινητοποιήσεις μαζί με τη Δημοτική Αρχή, προτού αναλάβει όλες εκείνες τις απαραίτητες πρωτοβουλίες, προτού οριστεί πλαίσιο διεκδίκησης και προτού αποκτήσουμε την ενημέρωση που απαιτείται. Ωστόσο η συμμετοχή της οποιασδήποτε Δημοτικής Αρχής στις κινητοποιήσεις και στην ανάληψη θεσμικών και κινηματικών πρωτοβουλιών για την τελική νίκη, είναι απαραίτητη. Απαιτούμε και αναμένουμε όλες τις παραπάνω κινήσεις, ώστε να προχωρήσουμε σε κοινές κινητοποιήσεις.

Καλούμε την τοπική κοινωνία της Ηλιούπολης και της Αργυρούπολης, Συλλόγους, Σωματεία, Συλλογικότητες και Φορείς να δώσουμε ένα βροντερό και μαζικό παρών στο επόμενο Δημοτικό Συμβούλιο με θέμα το ΚΥΤ όταν εκείνο οριστεί, ώστε να πιέσουμε για να γίνουν πράξη τα αιτήματά μας.

Πρωτοβουλία Κατοίκων για την Απομάκρυνση του ΚΥΤ από τον Υμηττό.

14/7/2025

#saveymittos Ανοιχτό Κύκλωμα Ηλιούπολης

ΒΛ. ΣΧΕΤΙΚΑ:

Να απομακρυνθεί το Κ​.​Υ​.​Τ. από τον Υμηττό

The post Ανακοίνωση «Πρωτοβουλίας κατοίκων για την απομάκρυνση του ΚΥΤ από τον Υμηττό» first appeared on Aυτολεξεί.

Η αυξανόμενη ένταση γύρω από τις πυρηνικές δραστηριότητες του Ιράν και οι διεθνείς κυρώσεις που συνδέονται με αυτές έχουν δημιουργήσει ένα παράδοξο: ενώ το ισλαμικό καθεστώς μπορεί να υπερηφανεύεται για την οικονομική ανάπτυξη παρά τις κυρώσεις, το βάρος της στρατιωτικοποίησης και των δαπανών ασφαλείας συνεχίζει να συνθλίβει τον ιρανικό λαό. Μόνο για το επόμενο έτος, ο προϋπολογισμός του στρατού και της ασφάλειας αυξήθηκε στο εκπληκτικό ποσοστό του 200%, γεγονός που αντανακλά τις προτεραιότητες του καθεστώτος έναντι της κοινωνικής πρόνοιας και των δημόσιων αναγκών.

Οι Ιρανοί εργαζόμενοι, παγιδευμένοι ανάμεσα στην εγχώρια καταπίεση και τις διεθνείς ηγεμονικές πολιτικές, συνεχίζουν τον αγώνα τους ενάντια στις ιδιωτικοποιήσεις και τις εκμεταλλευτικές οικονομικές πρακτικές. Το ισλαμικό καθεστώς, προσηλωμένο στις νεοφιλελεύθερες οικονομικές μεταρρυθμίσεις, διέλυσε συστηματικά τις δημόσιες βιομηχανίες, πουλώντας τις σε ιδιωτικές οντότητες που πρόσκεινται στενά στην άρχουσα ελίτ. Αυτή η πολιτική όχι μόνο βαθαίνει την ανισότητα, αλλά και ακρωτηριάζει τα εργατικά κινήματα μέσω της επιτήρησης, του εκφοβισμού και των συλλήψεων.

Σε απάντηση, οι απεργίες και οι διαμαρτυρίες των Ιρανών εργαζομένων αναδεικνύουν το πνεύμα αλληλεγγύης που είναι απαραίτητο για την αντιμετώπιση τόσο της εγχώριας τυραννίας όσο και της παγκόσμιας εκμετάλλευσης. Ένα από τα βασικά συνθήματα αυτών των διαδηλώσεων είναι «Σταματήστε τον πόλεμο, σκεφτείτε τους ανθρώπους».

Διεθνής αλληλεγγύη πέρα από τις αυτοκρατορικές ατζέντες

Η εστίαση των Ηνωμένων Πολιτειών στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έχει συχνά επισκιάσει το ανθρώπινο κόστος των κυρώσεών τους. Ενώ τα πυρηνικά όπλα αποτελούν μια νόμιμη παγκόσμια απειλή, η οπλοποίηση των οικονομικών κυρώσεων επιδεινώνει τη φτώχεια, περιορίζει την πρόσβαση σε βασικά αγαθά και ενισχύει τα αυταρχικά καθεστώτα, επιτρέποντάς τους να κατηγορούν εξωτερικές δυνάμεις για εσωτερικές αποτυχίες.

Η διεθνής αλληλεγγύη πρέπει να απορρίψει αυτό το δυαδικό σύστημα. Δεν μπορεί να στηρίζει ένα καθεστώς που επενδύει στον μιλιταρισμό ενώ ο λαός του λιμοκτονεί, ούτε μπορεί να υποστηρίζει πολιτικές που βλάπτουν τους απλούς ανθρώπους με το πρόσχημα της άσκησης πίεσης στο καθεστώς. Αντίθετα, τα παγκόσμια εργατικά κινήματα πρέπει να ευθυγραμμιστούν με τους Ιρανούς εργαζόμενους, αντιτιθέμενα τόσο στη μιλιταριστική ατζέντα του ισλαμικού καθεστώτος όσο και στις εκμεταλλευτικές τακτικές των παγκόσμιων δυνάμεων.

Πυρηνική ενέργεια και μιλιταρισμός: Η διπλή απειλή

Η επιμονή του ιρανικού καθεστώτος στην πυρηνική ενέργεια ως κυριαρχικό δικαίωμα θολώνει την καταπίεση του ίδιου του λαού του. Η επιδίωξη της πυρηνικής ενέργειας υπό ένα ολοκληρωτικό κράτος αποτελεί κίνδυνο όχι μόνο για την περιφερειακή σταθερότητα αλλά και για τους πολίτες του, οι οποίοι πληρώνουν το τίμημα αυτών των φιλοδοξιών μέσω των κυρώσεων, των μειωμένων ελευθεριών και των οικονομικών δυσχερειών. Σε παγκόσμιο επίπεδο, η χρήση πυρηνικής ενέργειας και πυρηνικών όπλων αποτελεί απειλή για την ανθρωπότητα – μια ωρολογιακή βόμβα που πρέπει να εξουδετερωθεί μέσω του διεθνούς αφοπλισμού και βιώσιμων ενεργειακών λύσεων.

Στρατιωτικοποίηση σε βάρος των λαών

Ενώ το ισλαμικό καθεστώς επικαλείται την οικονομική ανάπτυξη ως θρίαμβο ενάντια στις κυρώσεις, η ανάπτυξη αυτή είναι κούφια. Οι επενδύσεις διοχετεύονται στους τομείς του στρατού και της ασφάλειας, ενώ η εκπαίδευση, η υγειονομική περίθαλψη και οι μισθοί των εργαζομένων υποφέρουν. Αυτή η στρεβλή ιεράρχηση αποκαλύπτει ένα σύστημα που βασίζεται στην καταπίεση και όχι στην πρόοδο.

Η διεθνής κοινότητα, ιδίως τα προοδευτικά κινήματα, πρέπει να αξιολογήσουν κριτικά τη στάση τους απέναντι στο ισλαμικό καθεστώς στο Ιράν. Η υποστήριξη των εργατικών αγώνων, η εναντίωση στις ιδιωτικοποιήσεις και η απόρριψη των μιλιταριστικών και πυρηνικών φιλοδοξιών δεν είναι αντιφατικές. Αποτελούν μέρος του ίδιου αγώνα: του αιτήματος για δικαιοσύνη, ελευθερία και ισότητα.

Η αντίσταση των Ιρανών εργαζομένων μας υπενθυμίζει ότι η αλληλεγγύη δεν μπορεί να είναι επιλεκτική. Πρέπει να περιλαμβάνει την εναντίωση σε όλες τις μορφές καταπίεσης -εγχώριες και διεθνείς.

Βίντεο: Συγκέντρωση διαμαρτυρίας και πορεία συνταξιούχων εκπαιδευτικών πραγματοποιήθηκε την περασμένη Τετάρτη μπροστά από το Κοινοβούλιο και τον Οργανισμό Προϋπολογισμού και Προγραμματισμού στην Τεχεράνη:

The post Αυξανόμενη ένταση γύρω από τις πυρηνικές δραστηριότητες του Ιράν first appeared on Aυτολεξεί.

Στα σύνορα των Δήμων Ηλιούπολης και Αργυρούπολης και εντός της έκτασης του Υμηττού, υπάρχει το Κέντρο Υπερυψηλής Τάσης (ΚΥΤ) που λειτουργεί στην περιοχή. Το ΚΥΤ αποτελεί μία «πληγή» για τους κατοίκους, η οποία μένει ανοιχτή παρανόμως εδώ και δεκαετίες, δίπλα σε κατοικίες, σχολεία και εντός αναδασωτέας ζώνης. Το 2002 ξεκινούν οι εργασίες κατασκευής του, για την οποία κατασκευή το ΣτΕ είχε αποφασίσει ήδη από το 2000 ότι δεν πληροί τους περιβαλλοντικούς όρους. Μαζί με τις εργασίες ξεκινούν και οι κινητοποιήσεις των κατοίκων της Ηλιούπολης και της Αργυρούπολης.

22 χρόνια μετά, το ΚΥΤ εξακολουθεί να:

-λειτουργεί παράνομα βλάπτοντας σοβαρά τον Υμηττό, σύμφωνα με 3 αποφάσεις του ΣτΕ.

-εκπέμπει ακτινοβολία επιβλαβή για τους κατοίκους και τα σχολεία της περιοχής βλάπτοντας σοβαρά την υγεία μας, σύμφωνα με απόφαση του Εφετείου.

22 χρόνια τώρα:

-οι κάτοικοι, ζητούν εφαρμογή των αποφάσεων της Ελληνικής Δικαιοσύνης.

-τα Δημοτικά Συμβούλια ψηφίζουν «αγωνιστικά» υπέρ της απομάκρυνσης και επιστρέφουν στην απραξία τους.

-το Ελληνικό κράτος αδιαφορεί.

22 χρόνια είναι αρκετά! ΦΤΑΝΕΙ ΠΙΑ! 

Απαιτούμε από τη Δημοτική Αρχή της Ηλιούπολης:

1) Να ζητήσει από την πολεοδομία της Ηλιούπολης να χαρακτηρίσει γραπτώς ως παράνομη την εγκατάσταση και την παραμονή του Κ.Υ.Τ στον Υμηττό.

2) Να προχωρήσει σε οριστική ανάκληση της άδειας που έχει δοθεί στον ΑΔΜΗΕ και στη ΔΕΔΗΕ για οποιαδήποτε εργασία. Καμία νέα άδεια να μη δοθεί σε οποιοδήποτε έργο σχετίζεται έμμεσα ή άμεσα με το Κ.Υ.Τ.

3) Να προχωρήσει σε οριστική ανάκληση της άδειας χρήσης του Υμηττού από τη ΔΕΔΗΕ και τον ΑΔΜΗΕ. Να επιστρέψει η έκταση στο δημόσιο.

4) Άμεση έναρξη των απαραίτητων διαδικασιών με τελικό στόχο την οριστική απομάκρυνση του Κ.Υ.Τ από τον Υμηττό.

Ανοιχτή Συνέλευση Κατοίκων Ηλιούπολης

ΚΥΤ Ηλιούπολης:

Το χρονικό της μεγάλης πληγής της πόλης.

Στα σύνορα των Δήμων Ηλιούπολης και Αργυρούπολης και εντός της έκτασης του Υμηττού, μπορεί να αντικρίσει κανείς τις εγκαταστάσεις της ΔΕΗ, το σταθμό μεταφόρτωσης απορριμμάτων και το πάρκινγκ οχημάτων του δήμου Ηλιούπολης. Πρόκειται για το Κέντρο Υπερυψηλής Τάσης (ΚΥΤ) που λειτουργεί στην περιοχή και εγκαταστάσεων του δήμου, τα οποία σαν συνήθη πρακτική από πολλούς παράγοντες, μετατρέπουν τον ορεινό όγκο του Υμηττού στην «πίσω αυλή» της πόλης που πετάμε ότι δε μας αρέσει. Αποτελεί μία «πληγή» για την ευρύτερη περιοχή, η οποία μένει ανοιχτή παρανόμως εδώ και δεκαετίες, δίπλα σε κατοικίες, σχολεία και εντός αναδασωτέας ζώνης. Σε αυτό το κείμενο, δε θα μπορέσουμε να καταγράψουμε όλα τα γεγονότα, αλλά θα προσπαθήσουμε να παρουσιάσουμε τα σημαντικότερα, αυτής της πολύβουης ιστορίας που απασχολεί επί σειρά ετών την τοπική κοινωνία.

Περίοδος δικτατορίας: μέσω δύο απαλλοτριώσεων (1967 και 1974), περνάει στα χέρια της ΔΕΗ μία έκταση περίπου 135 στρεμμάτων στην περιοχή, όπου το 1970 κατασκευάζονται δύο τερματικά ζεύξης εναερίων γραμμών με υπόγεια καλώδια, με σκοπό την εξυπηρέτηση αναγκών ηλεκτροδότησης.

1996: Απόφαση του δημοτικού συμβουλίου της Ηλιούπολης υπέρ της κατασκευής του Κέντρου Υπερυψηλής Τάσης.

Τέλη δεκαετίας ΄90: Ο νόμος 2516/8.8.1997 στο άρθρο 24 επιτρέπει τη διέλευση γραμμών υψηλής τάσης από τον Υμηττό. Η ΔΕΗ αποφασίζει την αναβάθμιση του υποσταθμού ζεύξης σε Κέντρο Υπερυψηλής Τάσης (ΚΥΤ) 400KV, το οποίο θα επιβάρυνε την υγεία των περιοίκων λόγω ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας. Το 1998, σχετικά με τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) που κατέθεσε η ΔΕΗ, το Συμβούλιο της Επικρατείας γνωμοδοτεί αρνητικά κρίνοντας ότι η συγκεκριμένη χρήση είναι ασυμβίβαστη προς την προστασία και αποκατάσταση της οικολογικής ισορροπίας του Υμηττού (απόσπασμα γνωμοδότησης 67/1998 του Ε΄ τμήματος). Επίσης, γνωμοδοτεί ότι η διάταξη του άρθρου 24 του νόμου του ΄97 που προαναφέρθηκε, παραβιάζει το άρθρο 24 του Συντάγματος περί προστασίας του περιβάλλοντος και κρίνει παράνομη τη χωροθέτηση κοιμητηρίου στην ίδια περιοχή. Την ίδια χρονιά μία κοινή υπουργική απόφαση εγκρίνει του περιβαλλοντικούς όρους του έργου δημιουργίας του Κέντρου Υπερυψηλής Τάσης (ΚΥΤ).

2000: Μετά από προσφυγή των πολιτών, οι περιβαλλοντικοί όροι που ενέκρινε το υπουργικό συμβούλιο προ διετίας, εκπίπτουν από απόφαση του ΣτΕ.

Μάρτιος 2002: Η έναρξη των εργασιών κατασκευής του ΚΥΤ, βρίσκει μπροστά της τις δυναμικές κινητοποιήσεις των κατοίκων οι οποίες αναγκάζουν τα συνεργεία να σταματήσουν το έργο.

4 Νοεμβρίου 2002: Κάτοικοι της Ηλιούπολης και της Αργυρούπολης, συσπειρωμένοι γύρω από τη «Διαδημοτική Επιτροπή Αγώνα» αποκλείουν την είσοδο προς τις εγκαταστάσεις της ΔΕΗ και με εξάμηνη κατάληψη της εισόδου εμποδίζουν την κατασκευή των έργων. Πραγματοποιούνται ανοιχτές συνελεύσεις, εκδηλώσεις και συγκεντρώσεις γύρω από το χώρο κατάληψης, καθώς επίσης και παραστάσεις διαμαρτυρίας σε δημοτικά συμβούλια, ενώ παράλληλα προσφεύγουν στο Συμβούλιο της Επικρατείας.

6 Νοεμβρίου 2002: Μαζική συγκέντρωση των κατοίκων στο κέντρο της Αθήνας, μπροστά από τη Βουλή και το ΥΠΕΧΩΔΕ.

2 Μαΐου 2003: Με απόφαση της τότε κυβέρνησης (καιγόμενη για την εξυπηρέτηση των αναγκών της Ολυμπιάδας του 2004) και τη σιωπηρή συναίνεση της δημοτικής αρχής, εισβάλλουν στην πόλη 25 διμοιρίες ΜΑΤ διαλύοντας την κατάληψη. Το κίνημα των κατοίκων κατά του ΚΥΤ της ΔΕΗ δέχεται πρωτοφανούς έντασης καταστολή. Οι Ηλιουπολίτες έρχονται αντιμέτωποι για πρώτη φορά με την κατοχή του τόπου τους από τις αστυνομικές δυνάμεις. Συγκρούσεις, ξυλοδαρμοί κατοίκων, εισβολές στις αυλές τους, παρακολουθήσεις, προκλήσεις και ποινικές διώξεις παίρνουν τη σκυτάλη στο χορό του αυταρχισμού. Το αποκορύφωμα είναι η σύλληψη κατοίκου συνοδευόμενη με χαστούκι από άνδρα της Ασφάλειας.

Η τότε δημοτική αρχή του Θ. Γιωργάκη χαρακτηρίζει τους αγωνιστές κατοίκους για την υπεράσπιση του τόπου τους «ταραξίες» και «μειοψηφία» επιχειρώντας να αμαυρώσει τον αγώνα τους. Ολόκληρη η πόλη βρίσκεται σε αναβρασμό με αποκορύφωμα το κλείσιμο σχολείων και τη μαθητική και εκπαιδευτική κοινότητα της περιοχής να τάσσεται στο πλευρό των κατοίκων πραγματοποιώντας μεγαλειώδεις διαδηλώσεις χιλιάδων συμμετεχόντων στην Ηλιούπολη. Εν μέσω αυτών των εξελίξεων, το τοπικό κίνημα πετυχαίνει την πρώτη του νίκη με τη Διυπουργική Επιτροπή Συντονισμού Ολυμπιακής Προετοιμασίας να αποφασίζει την αναστολή των εργασιών του έργου. Αντί για τα αρχικά σχέδια, πραγματοποιείται μίας μικρής κλίμακας αναβάθμισης του υποσταθμού ζεύξης 150kV, ο οποίος λειτουργεί παράνομα έως και σήμερα και παράλληλα απομακρύνονται οι πυλώνες της ΔΕΗ σε απόσταση 200 μέτρων από το τελευταίο σπίτι.

3 Ιουνίου 2005: Το Συμβούλιο της Επικρατείας με τρεις αποφάσεις κρίνει τα έργα της ΔΕΗ παράνομα, ακυρώνοντας τους περιβαλλοντικούς όρους και τους όρους δόμησης για την κατασκευή και του ήδη υπάρχοντος ΚΥΤ. Αυτό σημαίνει ότι κρίνεται παράνομη και η Γραμμή Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας 400 kV από την Αργυρούπολη στο Λαύριο μέσω Υμηττού. Το 2012 η ΔΕΗ υποχρεώνεται να καταβάλει αποζημιώσεις ύψους 15.000 ευρώ σε κατοίκους της περιοχής. Παρ’ όλα αυτά, σήμερα δύο μετασχηματιστές και ένας τσιμεντένιος τοίχος που χτίστηκαν με την προστασία των ΜΑΤ, εξακολουθούν να υπάρχουν ανάμεσα σε δασική έκταση, περικυκλωμένη από σχολεία και αθλητικές εγκαταστάσεις.

4 Δεκεμβρίου 2005: Πραγματοποιείται ανοιχτή λαϊκή συνέλευση μπροστά από το χώρο του εργοταξίου της ΔΕΗ. Γίνεται ενημέρωση για τη θετική απόφαση του ΣτΕ και την ανάγκη κινητοποίησης για την ανάδειξή της. Το σύνθημα «ΕΞΩ ΤΟ ΚΥΤ» μετατρέπεται στο «ΝΑ ΦΥΓΟΥΝ ΟΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΕΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΥΜΗΤΤΟ». Οι αστυνομικές δυνάμεις που έχουν συγκεντρωθεί στο σημείο απειλούν με συλλήψεις. Παρ’ όλα αυτά οι κάτοικοι αποφασίζουν να γραφτούν συνθήματα στην πόρτα της εισόδου.

11 Δεκεμβρίου 2005: Πραγματοποιείται νέα ανοικτή λαϊκή συνέλευση στον ίδιο χώρο με τη συμμετοχή ατόμων και φορέων και από τους όμορους δήμους. Η συνέλευση αποφασίζει τη δυναμική παρέμβαση στο επόμενο δημοτικό συμβούλιο της Ηλιούπολης, προκειμένου να απαιτηθεί η πραγματοποίηση έκτακτου δημοτικού συμβουλίου με θέμα την εφαρμογή της απόφασης του ΣτΕ.

13 Δεκεμβρίου 2005: Οι κάτοικοι παρεμβαίνουν στο δημοτικό συμβούλιο, απαιτώντας από τη δημοτική αρχή να τοποθετηθεί απέναντι στη νέα πραγματικότητα που επιβάλλει η απόφαση του ΣτΕ.

15 Ιανουαρίου 2006: Μαζική κινητοποίηση πραγματοποιείται μπροστά από το χώρο του ΚΥΤ. Οι δημοτικές αρχές Ηλιούπολης και Αργυρούπολης αφήνουν τα απαραίτητα «ευχολόγια» συμπαράστασης στον αγώνα. Ακολουθεί μουσική εκδήλωση και συμβολικό γκρέμισμα τμήματος των κάγκελων του μαντρότοιχου της ΔΕΗ.

Σήμερα: Αγνοώντας τις αποφάσεις του ΣτΕ και τις αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών, ο ΑΔΜΗΕ με πρόσχημα την επένδυση του Ελληνικού, συνεχίζει να συγκαταλέγει στους σχεδιασμούς του την αναβάθμιση του ΚΥΤ σε 400kV. Κεντρικό ζήτημα αποτελεί και το επικείμενο Προεδρικό Διάταγμα που προωθεί η κυβέρνηση και αφορά την αλλαγή του καθεστώτος «προστασίας» του Υμηττού. Το νέο Π.Δ. θα αποτελέσει έναν υποβιβασμό της προστασίας του ορεινού όγκου και θα διευκολύνει γεωργικές χρήσεις, νομιμοποιήσεις ή κατασκευές αυθαιρέτων, ανάπτυξη νεκροταφείων και άλλων χρήσεων που επιχειρούν να «ροκανίσουν» τον Υμηττό. Τελευταία είχαμε και τις εργασίες «υπογειοποίησης» καλωδίων περιμετρικά του ΚΥΤ και με κατεύθυνση στο Ελληνικό, με την τρέχουσα δημοτική αρχή να μοιράζει άδειες.

Οι παραπάνω εξελίξεις πυροδοτούν νέο κύμα αντιδράσεων από τις τοπικές κοινωνίες, φέρνοντάς τες εκ νέου μπροστά στο χρέος της υπεράσπισης των γειτονιών τους και του Υμηττού. Οι ενδείξεις από τις πρωτοβουλίες που έχουν λάβει χώρα τον τελευταίο διάστημα από τους κατοίκους προμηνύουν έναν «καυτό» γύρο κλιμάκωσης των κινητοποιήσεων. Οι τοπικές κοινωνίες έχουν αποδείξει στο παρελθόν ότι δε θα ανεχτούν καμία θυσία στο όνομα καμίας επένδυσης. Έχουν αποδείξει ότι έχουν τα αντανακλαστικά να μην ανεχτούν ούτε ένα επιπλέον μέτρο τσιμέντο στον ήδη ταλαιπωρημένο Υμηττό.

The post Να απομακρυνθεί το Κ​.​Υ​.​Τ. από τον Υμηττό first appeared on Aυτολεξεί.

Ποιος το περίμενε μετά από εξήντα χρόνια, ένα τοπικό περιβαλλοντικό κίνημα να υπερασπίζεται τις τεχνητές λίμνες του Αχελώου από επιθετικές εγκαταστάσεις ΑΠΕ;

Η πετυχημένη διαδήλωση που διοργάνωσε η Επιτροπή Αγώνα Ευρυτάνων & Αιτωλοακαρνάνων στις 30 Ιουνίου στη Γέφυρα της Τατάρνας ήταν από εκείνες τις σπάνιες περιπτώσεις αιτήματος προστασίας ενός τεχνητού περιβάλλοντος από επιπλέον επιβάρυνσή του. Πρόκειται για εναντίωση των τοπικών κοινωνιών σε εγκαταστάσεις επίγειων και πλωτών φωτοβολταϊκών, αντλησιοταμιεύσεων και ανεμογεννητριών.

Η απάντηση των ενεργειακών επενδυτών επικεντρώνεται στο ότι τα οικοσυστήματα των μεγάλων τεχνητών λιμνών είναι έτσι κι αλλιώς υποβαθμισμένα. Με την ίδια αντίληψη αντιμετωπίζεται και η επιπλέον δημιουργία μεγα-φραγμάτων στον ίδιο ποταμό, αυτά της Συκιάς και της Μεσοχώρας. Ότι δηλαδή ο Αχελώος είναι ήδη ένα σύστημα τεχνητών λιμνών παρά ένα φυσικό ποτάμιο οικοσύστημα και ως εκ τούτου δεν τρέχει τίποτα να του κοτσάρουμε άλλες δύο τεχνητές λίμνες στη Συκιά και τη Μεσοχώρα.

Όμως οι τωρινές διαμαρτυρίες δεν αφορούν συνολικά το ποτάμιο οικοσύστημα αλλά τη δυνατότητα για συνέχιση και ενίσχυση των τουριστικών δραστηριοτήτων στις τεχνητές λίμνες και τη διατήρηση και επέκταση της κτηνοτροφίας στους βοσκοτόπους της Βελαώρας. Έτσι, τα επενδυτικά ενεργειακά σχέδια της ΔΕΗ και της ΤΕΡΝΑ έρχονται αντιμέτωπα με την τοπική οικονομία, με τα όνειρα των ανθρώπων που παρέμειναν ή επιθυμούν να επιστρέψουν στον τόπο τους, δεκαετίες μετά τον μεγάλο ξεριζωμό της δεκαετίας του ’60.

Το παράδοξο είναι πως οι Ευρυτάνες και οι Αιτωλοακαρνάνες αναφέρουν σε ανακοίνωσή τους τα υδροηλεκτρικά φράγματα ως «καθαρή ηλεκτρική ενέργεια» παρόλο που παραδέχονται το ξεκλήρισμα των τοπικών κοινοτήτων στις πνιγμένες περιοχές εξ αιτίας τους αλλά και την απόλυτη υποβάθμιση του φυσικού οικοσυστήματος. Μόνο και μόνο ο ξεριζωμός χιλιάδων ανθρώπων και η καταστροφή του περιβάλλοντος σε αυτές τις περιοχές, είναι η απόδειξη ότι τα φράγματα δεν είναι καθαρή ηλεκτρική ενέργεια.

Από τη μέχρι τώρα ενασχόλησή μας με τα τοπικά περιβαλλοντικά κινήματα διαπιστώνουμε ότι υπάρχει ανάγκη ενημέρωσης και κυρίως αυτοεκπαίδευσης των ανθρώπων που δραστηριοποιούνται σε αυτόν τον τομέα. Η επιστημονική τεκμηρίωση είναι πλέον δυνατή αφού οι έρευνες είναι συνήθως στη διάθεση όλων ενώ περιβαλλοντολόγοι και άλλοι ειδικοί επιστήμονες βρίσκονται ανάμεσά μας.

Δεν είναι καθόλου απαραίτητο ένα τοπικό κίνημα να κάνει τον καλό στο πολιτικό σύστημα εν γένει αναμασώντας τον κατεστημένο περιβαλλοντικό λόγο. Η ηλεκτρική ενέργεια που παράγουν τα υδροηλεκτρικά φράγματα είναι βρόμικη ενέργεια και αυτή η διαπίστωση είναι πλέον γνωστή σε όλους.

Το φράγμα των Κρεμαστών δεν έγινε για να ηλεκτροδοτήσει την καημένη Ελλάδα που μόλις είχε βγει λαβωμένη και ταλαιπωρημένη από έναν παγκόσμιο πόλεμο και έναν εμφύλιο αλλά έγινε για να ηλεκτροδοτήσει την ΠΕΣΙΝΕ, τη Γαλλική εταιρία με το μεγα-εργοστάσιο παραγωγής αλουμινίου – σήμερα ιδιοκτησία της «Μυτιληναίος» ή Metlen Energy & Metals. Εκείνη την εποχή, τα χωριά συνέχιζαν να ερημώνουν, δεν είχαν καν ηλεκτρικό ρεύμα.

Πώς είναι δυνατόν να θεωρείται ενεργειακά δίκαιη η επιλογή της κατασκευής των μεγάλων φραγμάτων στον Αχελώο όταν αυτά ευθύνονται για την καταστροφή των οικοσυστημάτων μιας ολόκληρης περιοχής και τη διάλυση των τοπικών κοινωνιών;

Η σκέψη των τοπικών κινημάτων δεν θα πρέπει να περιορίζεται στα «του τόπου μας» γιατί απλούστατα κανένα περιβαλλοντικό ζήτημα δεν είναι αμιγώς τοπικό. Η δράση, από την άλλη, θα πρέπει να είναι τοπική και με τη μεγαλύτερη ένταση, για να έχει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Η φράση «σκέψου παγκόσμια, δράσε τοπικά» δεν ήταν απλώς μια ατάκα του ΟΗΕ αλλά ένα δυνατό και ουσιαστικό συμπέρασμα που διατυπώθηκε πριν από 50 χρόνια και είναι επίκαιρο όσο ποτέ.

Τι είναι η υπεράσπιση των τεχνητών λιμνών του Αχελώου; Πρόκειται μήπως για αντισταθμιστικό όφελος; Αντισταθμιστικό όσον αφορά τον κοινωνικό πόνο και την περιβαλλοντική καταστροφή τριών συνεχόμενων δεκαετιών (’60, ’70, ’80) οι οποίες μετάλλαξαν τον ποταμό; Είναι μήπως για ό,τι έχει απομείνει από το φυσικό περιβάλλον το οποίο μπορεί να μας κρατήσει σε αυτόν τον τόπο έστω μέσω του τουρισμού; Μήπως για τη διατήρηση και ενίσχυση της κτηνοτροφίας;

Σίγουρα η υπεράσπιση των λιμνών του Αχελώου είναι όλα τα παραπάνω. Και είναι όλα αυτά ουσιώδη και σημαντικά ζητήματα ικανά να κινητοποιήσουν τον κόσμο.

Θα πρέπει να έχουμε όμως υπόψη μας ότι το ποτάμι συνεχίζει και μετά τη Στράτο και καταλήγει στη θάλασσα δημιουργώντας ένα σπουδαίο οικοσύστημα. Ένα οικοσύστημα το οποίο εξαρτάται από όλα τα νερά του Αχελώου ανεξαιρέτως και που τα φράγματα, του έχουν στερήσει μεγάλο μέρος από τις φερτές του ύλες και την επικοινωνία των ειδών. Οι ανθρώπινες παρεμβάσεις μεγάλου μεγέθους ξεκίνησαν στο Δέλτα του ποταμού από τη δεκαετία του 1930 και συνεχίζονται αδιαλείπτως μέχρι σήμερα στο εξαρτώμενο από το ποτάμι περιβάλλον. Ξεκινώντας από την επιθετική και παράνομη τουριστική δραστηριότητα των ντόπιων στον Λούρο φτάνοντας μέχρι την κεφαλαιουχική καταστροφική δραστηριότητα των αλυκών οι οποίες έχουν καλύψει τεράστια πλέον έκταση της λιμνοθάλασσας Μεσολογγίου.

Είναι και οι πηγές του, η Βερλίγκα, όπου πρόσφατα έφτασε δρόμος μέχρι εκεί για φτάνουν οι βάρβαροι με τα σούπερ σκληροτράχηλα τροχοφόρα τους. Αιολικά πάρκα λίγο πιο κάτω, τα έργα εκτροπής με τα δύο τεράστια φράγματα Μεσοχώρας και Συκιάς, μικρότερα φράγματα , αντλησιοταμιεύσεις, τώρα φωτοβολταϊκά στις λίμνες, πράγματι μοιάζει να μην μένει χώρος για καμιά άλλη δραστηριότητα πέραν της ενεργειακής. Από την άλλη έχεις τους επιχειρηματίες των Τρικάλων που περιμένουν πώς και πώς να γεμίσει η λίμνη της Μεσοχώρας για να ξετυλίξουν εκεί τα τουριστικά επενδυτικά τους σχέδια.

Ζούμε έναν περιβαλλοντικό τραγέλαφο!

Σε αυτή τη ζοφερή πραγματικότητα προτείνεται ως σωτηρία η οικονομική εκμετάλλευση των περιοχών Natura 2000, πρόγραμμα που έχει ήδη ξεκινήσει στο φαράγγι της Σαμαριάς και στο Εθνικό πάρκο Σποράδων. Είναι, άραγε, αυτός ο τρόπος σωτηρίας του περιβάλλοντος; Ποια στοιχεία μπορούν να μας δώσουν σιγουριά περί αυτού όταν μέχρι τώρα η οικονομική εκμετάλλευση οδήγησε στην καταστροφή του περιβάλλοντος;

Πιθανόν να ευημερήσουν οι επιχειρηματίες με τις τουριστικές επενδύσεις τους στις τεχνητές λίμνες του Αχελώου, πιθανόν να ευημερήσουν και με τις τουριστικές επενδύσεις σε περιοχές Natura 2000.

Τίποτα όμως δεν φαίνεται ικανό να ανακόψει την πορεία ερημοποίησης του φυσικού περιβάλλοντος ως απόρροια της οικονομικής του εκμετάλλευσης.

Για την περίπτωση διάσωσης του Αχελώου και των οικοσυστημάτων που αναπτύσσονται εξ αιτίας του, τα αιτήματα ξεκινούν από τις πηγές του και φτάνουν έως τις εκβολές του:

– Προστασία της Βερλίγκας από επίσκεψη τροχοφόρων και άλλων επιθετικών δραστηριοτήτων
– Σταμάτημα κάθε ενεργειακής επένδυσης στις παρθένες περιοχές κοντά στις πηγές του
– Οριστική απόρριψη της εκτροπής του Αχελώου προς τον Θεσσαλικό κάμπο, ακόμη και της ελάχιστης
– Οριστική ακύρωση του υδροηλεκτρικού φράγματος Μεσοχώρας και εκπόνηση τεχνικής – περιβαλλοντικής μελέτης για το γκρέμισμά του
– Ακύρωση ολοκλήρωσης του φράγματος Συκιάς
– Ακύρωση των επενδύσεων σε μικρά υδροηλεκτρικά σε παραποτάμους και σε αντλησιοταμιευτικά έργα
– Ακύρωση των επενδύσεων φωτοβολταϊκών στις τρεις τεχνητές λίμνες του Αχελώου και στους βοσκότοπους της Βελαώρας – ενίσχυση των τοπικών κοινωνιών
– Ρύθμιση από τη ΔΕΗ της ροής των νερών του ποταμού στις πόρτες των φραγμάτων, σύμφωνα με τις ανάγκες των οικοσυστημάτων και των υδροβιότοπων των εκβολών
– Σταμάτημα των επιθετικών τουριστικών δραστηριοτήτων σε όλη την περιοχή των εκβολών. Αποτροπή της πρόσβασης σε μηχανικά μέσα μεταφοράς, απαγόρευση γεννητριών ηλεκτρικού ρεύματος και κάθε είδους ηχορύπανσης, απομάκρυνση όλων των αυθαιρέτων κατασκευών, απαγόρευση κυνηγιού
– Απομάκρυνση όλων των τεχνητών υδατοκαλλιεργειών από την ευρύτερη περιοχή των εκβολών και σε όλο το Εθνικό Πάρκο Λιμνοθάλασσας Μεσολογγίου – Αιτωλικού – Εκβολών του Αχελώου, συμπεριλαμβανομένης όλης της περιοχής Εχινάδων Νήσων

Όλα αυτά αποτελούν αιτήματα που κατά καιρούς, σε διάρκεια πολλών δεκαετιών, έχουν διατυπωθεί αποσπασματικά από κινήσεις πολιτών σε όλο το μήκος του ποταμού Αχελώου και προφανώς υπάρχουν και άλλα τα οποία μου διαφεύγουν. Ένας πολιτικός οικολογικός λόγος θα έπρεπε να τα συμπεριλαμβάνει, έτσι ώστε να μπορεί να έχει αξιώσεις για τη διάσωση του ποταμού.

Είναι αδιανόητο να μην μπορούν να επικοινωνήσουν μεταξύ τους οι ενδιαφερόμενοι κάτοικοι χωριών και πόλεων που ζουν από και με το ίδιο ποτάμι.

Είναι αδιανόητο να ζω δίπλα στον Αχελώο και να μη με νοιάζει τι συμβαίνει στα ανάντη ή στα κατάντη!

Για το Eco School Eco Act – τμήμα περιβάλλοντος της ATHENS SCHOOL ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ

The post Αχελώος – Ποιος το περίμενε; first appeared on Aυτολεξεί.

The post Κάλεσμα σε συλλαλητήριο: Σώστε τις λίμνες του Αχελώου first appeared on Aυτολεξεί.

Το ευρωπαϊκό δίκτυο απομάκρυνσης φραγμάτων (Dam Removal Europe) αναφέρει χαρακτηριστικά ότι το 2022, σημειώθηκε νέο ρεκόρ με τουλάχιστον 325 φράγματα να κατεδαφίζονται σε ολόκληρη την Ευρώπη. Τουλάχιστον 239 φράγματα, υδατοφράχτες και άλλου είδους υδάτινα εμπόδια αφαιρέθηκαν σε 17 χώρες της Ευρώπης και το 2021, που ήταν η προηγούμενη χρονιά ρεκόρ για την αφαίρεση φραγμάτων σε όλη την ήπειρο.

Ο ολοένα αυξανόμενος αριθμός φραγμάτων που κατεδαφίζονται αποκαθιστά την ελεύθερη ροή των ποταμών μας τόσο για την υγεία και ευημερία μας, αλλά πρωτίστως για τη ζωή των επόμενων γενιών.

Η Ευρώπη έχει το πιο κατακερματισμένο ποτάμιο τοπίο στον κόσμο. Τα ποτάμια της έχουν κατακερματιστεί με από πάνω από 1 εκατομμύριο εμπόδια και φράγματα. Τα ποτάμια των Βαλκανίων, που είναι γνωστά ως η «γαλάζια καρδιά» της Ευρώπης, είναι από τα πιο παρθένα ή «σχεδόν φυσικά» στην Ευρώπη, αλλά σήμερα απειλούνται από 3.300 προγραμματισμένους υδροηλεκτρικούς σταθμούς. Ειδικότερα, τα ποτάμια μεταξύ Σλοβενίας και Αλβανίας, συμπεριλαμβανομένων εκείνων στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, θεωρούνται το σημαντικότερο hotspot για την απειλούμενη βιοποικιλότητα του γλυκού νερού στην Ευρώπη. Εξήντα εννέα είδη ψαριών σε αυτά τα ποτάμια δεν ζουν πουθενά αλλού στον κόσμο. 

Φράγματα, υδατοφράχτες και άλλα εμπόδια στα ποτάμια εμποδίζουν τις οδούς μετανάστευσης των ψαριών, προκαλώντας συχνά απώλειες περιοχών αναπαραγωγής και μείωση του αριθμού ειδών όπως ο σολομός, ο οξύρρυγχος, η πέστροφα και το χέλι. Το γεγονός αυτό επηρεάζει την ευρύτερη βιοποικιλότητα των οικοσυστημάτων, συμπεριλαμβανομένων ειδών από αετούς έως ενυδρίδες. Τα ελεύθερα ποτάμια μεταφέρουν επίσης ιζήματα και θρεπτικά συστατικά, κάνοντας την αφαίρεση των φραγμάτων μια πραγματική ανάγκη.

Τα φράγματα επηρεάζουν αρνητικά την ποιότητα του νερού και τη στάθμη των υπόγειων υδάτων, προκαλούν αποσάθρωση καναλιών και ακτών και εξαφανίσεις παραλιών, προκαλούν εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και οδηγούν σε μείωση, ακόμη και εξαφάνιση πληθυσμών μεταναστευτικών ψαριών, με μείωση που φτάνει το 93% των αποδημητικών ψαριών στην Ευρώπη τα τελευταία 50 χρόνια. Τα φράγματα φέρνουν μαζί τους την κατασκευή δρόμων πρόσβασης, σηράγγων, γεφυρών και γραμμών μεταφοράς, με μια εισροή άλλων ανθρώπινων δραστηριοτήτων που απαιτούν την καταστροφή των δασών γύρω από τα ποτάμια και που απειλούν τα ζώα που ζουν εκεί. Ταυτόχρονα, σήμερα υπάρχουν εκατοντάδες χιλιάδες εγκαταλελειμμένα υδάτινα εμπόδια, κάτι που αποτελεί και πρόβλημα ασφάλειας.

Η ιδέα της άρσης των φραγμών στα ποτάμια ξεκίνησε στην Ευρώπη κατά τη δεκαετία του ’80. Αυτό που ήταν ένα μακρινό όνειρο από μια χούφτα περιβαλλοντολόγους αρχίζει να γίνεται μία πραγματικότητα, με την ταυτόχρονη πίεση των οικολογικών κινημάτων παγκοσμίως: η αποκατάσταση των ποταμών, ένα οφειλόμενο χρέος για τη γενιά μας, λαμβάνει χώρα σε αρκετά μέρη της Ευρώπης. Τα βασικά οικοσυστήματα που κάποτε ήταν κατακερματισμένα μετατρέπονται σε ακμάζοντα καταφύγια για τη φύση, επιστρέφοντας στην αρχική τους μορφή πριν από τις ανθρώπινες παρεμβάσεις, καθώς οι μεταναστεύσεις ψαριών αρχίζουν να επιστρέφουν. Σε αυτόν τον σύνδεσμο μπορούμε να παρακολουθήσουμε το σχετικό ντοκιμαντέρ: “#Dambusters: The Start of the Riverlution”.

Ελεύθερος ο ρους των ποταμών, ελεύθερος ο ρους της ζωής μας!

Πηγές:
https://www.ertnews.gr/eidiseis/epistimi/evzoia/perivallon/perissotera-apo-200-fragmata-potamion-katargithikan-stin-eyropi-to-2021/

https://www.theguardian.com/environment/2023/nov/17/its-one-of-europes-last-pristine-rivers-can-scientists-save-it-from-50-dams-aoe

https://www.waterbear.com/

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1364032119306422

https://www.rewild.org/news/the-special-species-under-threat-in-the-balkans

ΔΕΙΤΕ ΣΧΕΤΙΚΑ:

Βίντεο εκδήλωσης: «Τα άγρια ποτάμια των Βαλκανίων σε κίνδυνο Αχελώος-Μεσοχώρα: 35 ΧΡΟΝΙΑ ΑΓΩΝΑΣ»

ΒΙΝΤΕΟ από την εκδήλωση: «Ο κίνδυνος των πλημμυρών στην Αττική & η ανάγκη υπεράσπισης των ρεμάτων»

The post Εκατοντάδες φράγματα ποταμών καταργούνται στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια first appeared on Aυτολεξεί.