Το 1986, το Μεξικό βίωνε μια βαθιά κοινωνική δυσαρέσκεια, η οποία εκφράστηκε και μέσα από τις διαμαρτυρίες γύρω από το Παγκόσμιο Κύπελλο FIFA του 1986, που είχε προγραμματιστεί να διεξαχθεί μεταξύ Μαΐου και Ιουνίου εκείνης της χρονιάς. Η ατμόσφαιρα ήταν ακόμη φορτισμένη από την κοινωνική αντίδραση που είχε προκαλέσει ο σεισμός στην Πόλη του Μεξικού το 1985. Ο Εθνικός Συντονισμός του Λαϊκού Αστικού Κινήματος (CONAMUP), που είχε ιδρυθεί το 1980 με στόχο τον συντονισμό των αγώνων για τη στέγαση, υπήρξε ένας από τους βασικούς παράγοντες αυτών των κινητοποιήσεων.

Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε ότι, τον Απρίλιο του 1986, ο πρύτανης του UNAM, Jorge Carpizo, παρουσίασε στο Πανεπιστημιακό Συμβούλιο το έγγραφο «Δυνατά και Αδύναμα Σημεία του Εθνικού Πανεπιστημίου», ανοίγοντας μια περίοδο κριτικής και συζήτησης στο εσωτερικό του πανεπιστημίου, η οποία αργότερα οδήγησε στη δημιουργία του Πανεπιστημιακού Φοιτητικού Συμβουλίου. Αν και οι διαμαρτυρίες κατά του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1986 στο Μεξικό ήταν σχετικά περιορισμένες και επικεντρώθηκαν κυρίως στο κεντρικό τμήμα της χώρας, λειτούργησαν ως βαρόμετρο για όσα θα ακολουθούσαν. «Δεν θέλουμε γκολ, θέλουμε καρπούς!» και «Δεν θέλουμε Παγκόσμιο Κύπελλο, θέλουμε αύξηση μισθού!» ήταν μερικά από τα συνθήματα που ακούστηκαν εκείνη τη χρονιά.

Πολλά έχουν αλλάξει από τότε. Το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026 είναι το πρώτο που  διεξάγεται σε τρεις χώρες της Βόρειας Αμερικής: στις Ηνωμένες Πολιτείες, στον Καναδά και στο Μεξικό. Μοιάζει, έτσι, με ένα νέο κεφάλαιο στην εμπορική ολοκλήρωση της Βόρειας Αμερικής, η οποία είχε σφραγιστεί με τη Συμφωνία Ελεύθερων Συναλλαγών της Βόρειας Αμερικής (NAFTA). Όπως και σε εκείνη τη συμφωνία, το Μεξικό βρίσκεται στην πιο μειονεκτική θέση: είναι η μόνη από τις τρεις χώρες που παραχωρεί στη FIFA «γενικές φορολογικές απαλλαγές».

Πολλά έχουν αλλάξει από το Μεξικό του 1986. Ορισμένοι από εκείνους που τότε διαμαρτύρονταν κατά του Παγκοσμίου Κυπέλλου κυβερνούν σήμερα την πόλη και τη χώρα.

Η άνοδος του αυτοαποκαλούμενου Τέταρτου Μετασχηματισμού στην προεδρία του Μεξικού, το 2018, πραγματοποιήθηκε μέσα σε συνθήκες βαθιάς πολιτικής κρίσης και υψηλών κοινωνικών προσδοκιών. Δεκαετίες λεηλασίας, αρπαγής περιουσιών, διαφθοράς, βίας και ατιμωρησίας οδήγησαν εκατομμύρια ανθρώπους να στηρίξουν εκείνους που υποσχέθηκαν αλλαγή. Ωστόσο, οκτώ χρόνια αργότερα, και ενώ βρισκόμαστε πλέον στη «δεύτερη φάση του Τέταρτου Μετασχηματισμού», πολλές από τις σημαντικότερες αλλαγές δεν έχουν υλοποιηθεί. Ακόμη χειρότερα, ορισμένα προβλήματα έχουν επιδεινωθεί.

Αυτές οι «αλλαγές που δεν ήρθαν», σε συνδυασμό με «τα προβλήματα που επιδεινώθηκαν», έχουν φέρει ολόκληρη τη χώρα σε μια εξαιρετικά σύνθετη κατάσταση. Σε όλο το Μεξικό, χιλιάδες μητέρες και οικογένειες συνεχίζουν να καταγγέλλουν την εξαφάνιση των συγγενών τους και να τους αναζητούν. Την ίδια στιγμή, καταγγέλλουν την εγκληματολογική [forensic]κρίση, τους μυστικούς τάφους, τα στρατόπεδα στρατολόγησης, τις ζώνες εξαφάνισης, την καταναγκαστική εργασία και αμέτρητες άλλες φρικαλεότητες, οι οποίες αυξάνονται καθημερινά χωρίς να αντιμετωπίζονται ως αυτό που πραγματικά είναι: μία εθνική κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Σε όλα αυτά προστίθεται η βία κατά των αυτόχθονων πληθυσμών, οι οποίοι σε διάφορα μέρη της χώρας έχουν οργανωθεί για να αντισταθούν στις εγκληματικές οργανώσεις. Οι περιπτώσεις των Nahua στην περιοχή Lower Montaña του Guerrero, καθώς και των Nahua και Purépecha στο Michoacán, που πρόσφατα έλαβαν εθνική δημοσιότητα, αποτελούν παραδείγματα μιας κατάστασης που εκτείνεται σε ολόκληρη τη χώρα.

Παρά τη βία, ο λαός αντιστέκεται. Το ίδιο κάνουν και οι εκπαιδευτικοί του Εθνικού Συντονισμού Εργαζομένων στην Εκπαίδευση (CNTE), οι οποίοι, με το σύνθημα «όποιος κι αν κυβερνά, τα δικαιώματα χρειάζονται υπεράσπιση», δεν έχουν σταματήσει να κινητοποιούνται και να διεκδικούν καλύτερες συνθήκες εργασίας. Αντιμετωπίζουν όχι μόνο τον στιγματισμό από τον Τύπο και τον επίσημο λόγο, αλλά και την ένοπλη επίθεση με επικεφαλής τον Esaú López Quero, δήμαρχο του San Pablo Villa de Mitla.

Στο ήδη ταραγμένο κοινωνικό σκηνικό πρέπει να προστεθούν οι κινητοποιήσεις των φοιτητών του Εθνικού Πολυτεχνείου και του Αυτόνομου Πανεπιστημίου της Πόλης του Μεξικού, οι αγώνες των εργαζομένων στο σεξ που βρίσκονται αντιμέτωποι με πολιτικές κοινωνικής εκκαθάρισης, καθώς και οι καταγγελίες διάφορων κοινωνικών οργανώσεων στην Πόλη του Μεξικού για την αύξηση του κόστους στέγασης και υπηρεσιών, αλλά και για τις άθλιες συνθήκες των δημόσιων συγκοινωνιών.

Σε ένα ήδη τεταμένο πολιτικό πλαίσιο, που τροφοδοτείται από την πίεση των Ηνωμένων Πολιτειών, επιβαρύνεται από τη διαρκώς εδραιωμένη δύναμη των συντηρητικών ελίτ και οξύνεται περαιτέρω από τις εσωτερικές διαιρέσεις του κυβερνώντος κόμματος και το κόστος των πραγματιστικών συμμαχιών του, δεν πρέπει να αγνοήσουμε τη δικαιολογημένη και υπόκωφη κοινωνική δυσαρέσκεια που επανεμφανίζεται από-τα-κάτω.

Αυτοί οι άνθρωποι δεν είναι «πράκτορες της αυτοκρατορίας» ούτε «μαριονέτες της Δεξιάς». Είναι άνθρωποι που έχουν κουραστεί από τόση βία. Είναι εργαζόμενοι-ες που απαιτούν καλύτερες συνθήκες εργασίας. Είναι νέοι που διεκδικούν αξιοπρεπή στέγαση. Είναι, επίσης, μητέρες και οικογένειες που εξακολουθούν να αναζητούν τους αγνοούμενους συγγενείς τους και που σήμερα φωνάζουν ένα τρομερό αλλά ισχυρό σύνθημα: «Πίσω από το Παγκόσμιο Κύπελλο βρίσκονται οι μαζικοί τάφοι».

————————————————————–

*Ο Raúl Romero Gallardo είναι κοινωνιολόγος με έδρα την Πόλη του Μεξικού, ειδικός στα θέματα της Λατινικής Αμερικής και ακαδημαϊκός τεχνικός στο Ινστιτούτο Κοινωνικών Ερευνών της UNAM. Διδάσκει στη Σχολή Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών του UNAM. Υποστηρικτής των Ζαπατίστας και αντικαπιταλιστής ακτιβιστής, είναι μέλος της Red Universitaria Anticapitalista. Έχει συντονίσει τον τόμο Resistencias Locales, Utopías Globales (2015) και γράφει συχνά στη μεξικανική εφημερίδα La Jornada. Τα ερευνητικά και πολιτικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν τον αντικαπιταλισμό, τα κοινωνικά κινήματα, τις αυτονομίες, την κοινωνικοπεριβαλλοντική αντίσταση και τις διαδικασίες χειραφέτησης.

The post Raúl Romero: Μεξικό 2026 – Οι διαμαρτυρίες πίσω από το Παγκόσμιο Κύπελλο first appeared on Aυτολεξεί.

Το “κορόιδο” είναι ένα κλασικό ποδοσφαιρικό (και όχι μόνο) παιχνίδι που όλοι και όλες μας έχουμε παίξει. Στο παιχνίδι αυτό λοιπόν μια ομάδα παικτών σχηματίζει έναν κύκλο και προσπαθεί να διατηρήσει την κατοχή της μπάλας, ενώ ένας ή περισσότεροι παίκτες στο κέντρο προσπαθούν να την κλέψουν. Στο παραδοσιακό “κορόιδο”, όποιος παίκτης χάσει την μπάλα παίρνει τη θέση στο κέντρο μέχρι να καταφέρει να την κλέψει από κάποιον άλλο.  Αυτός ο κανόνας εμπεριέχει τη λογική της ατομικής τιμωρίας και ενισχύει τον ανταγωνισμό.

Αντίθετα, σε μια παραλλαγή αυτού του παιχνιδιού που ονομάζουμε “ρολόι”, οι παίκτες περνούν από το κέντρο με τη σειρά, ανεξάρτητα από το ποιος έχασε την μπάλα. Αυτή η απλή διαφοροποίηση στους κανόνες κάνει το “ρολόι” κάτι περισσότερο από μια προπονητική άσκηση. Μέσα από την απλή του δομή, το “ρολόι” ενσωματώνει βασικές αρχές της παιδαγωγικής για κοινωνική αλλαγή στα πρότυπα των Φρέιρε και Μοριάρτι.

Η διαφορά του από το παραδοσιακό “κορόιδο” είναι χαρακτηριστική. Στο “κορόιδο”, το λάθος, βασικό συστατικό της παιδαγωγικής διαδικασίας, τιμωρείται αυστηρά. Αντίθετα, στο “ρολόι”, όλοι περνούν από το κέντρο με τη σειρά, ανεξάρτητα από το ποιος έκανε το λάθος. Αυτή η διαφορά αντανακλά δύο διαφορετικές φιλοσοφίες: τον ατομικισμό του ανταγωνισμού από τη μία, και τη συλλογική ευθύνη της αλληλεγγύης από την άλλη.

Το “ρολόι” έχει τρεις βασικούς παιδαγωγικούς και προπονητικούς στόχους:

1. Η άσκηση απενοχοποιεί το λάθος. Όταν κάποιος χάνει την μπάλα, δεν τιμωρείται ατομικά – η ευθύνη μοιράζεται καθώς όλοι περνούν από το κέντρο με τη σειρά. Αυτή η προσέγγιση αντικατοπτρίζει την ιδέα του Φρέιρε ότι η μάθηση πρέπει να είναι απελευθερωτική και όχι τιμωρητική. 
2. Η συλλογική ανάληψη ευθύνης για τα λάθη καλλιεργεί την αλληλεγγύη. Όπως ακριβώς στο “ρολόι” κανείς δεν αφήνεται μόνος του να “πληρώσει” το λάθος, έτσι και στην κοινωνία που οραματίζεται ο Φρέιρε οι άνθρωποι στηρίζουν ο ένας τον άλλον.
3. Η άσκηση δημιουργεί ένα ασφαλές περιβάλλον για πειραματισμό και βελτίωση. Οι συμμετέχοντες μπορούν να δοκιμάσουν νέα πράγματα χωρίς το φόβο της παρατεταμένης “τιμωρίας” που υπάρχει στο “κορόιδο”. Αυτό θυμίζει την προσέγγιση του Μοριάρτι, που χρησιμοποιούσε το ποδόσφαιρο ως χώρο όπου οι νέοι Αβορίγινες μπορούσαν να ανακαλύψουν τις δυνατότητές τους.

Το “ρολόι” είναι ένα μικρό παράδειγμα του πώς το ποδόσφαιρο μπορεί να γίνει το εκκολαπτήριο για έναν καλύτερο κόσμο. Όπως έλεγε και ο Καντονά, “το ποδόσφαιρο είναι ένα εργαστήριο για το πώς πρέπει να είναι τα πράγματα”. Μέσα από απλές ασκήσεις σαν το “ρολόι”, μπορούμε να βιώσουμε και να προεικονίσουμε στιγμές του κόσμου που θέλουμε να χτίσουμε – ενός κόσμου βασισμένου στη συνεργασία, την αλληλεγγύη και τον διαμοιρασμό.

The post Δημιουργώντας μικρογραφίες ενός άλλου κόσμου μέσω του ποδοσφαίρου first appeared on Aυτολεξεί.

«Για την παρέα»: Ένα (κάπως) προσωπικό κείμενο που γράφεται με αφορμή το βιβλίο του Βασίλη Κωστάκη: Αλλάζοντας τον κόσμο με μία μπάλα (εκδ. Διόπτρα, 2024). [1]

Πριν από μερικές ημέρες παρακολούθησα την παρουσίαση του βιβλίου του φίλου και συνεργάτη μου Βασίλη Κωστάκη, με τίτλο Αλλάζοντας τον κόσμο με μία μπάλα, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα. Μετά το πέρας της παρουσίασης και αφού είχα αποκομίσει πολύ όμορφα συναισθήματα πήρα στα χέρια μου το βιβλίο του, καθώς και η παρουσίαση αλλά και η θεματική με άγγιξαν. Το βιβλίο του Βασίλη καταπιάνεται με πολύ απλό τρόπο και ύφος (κάτι που χρειάζεται μαεστρία και κατάκτηση γνώσης για να επιτευχθεί) με πολλαπλά ζητήματα της εποχής μας όπως την οικολογική καταστροφή, τις πολιτικές αξίες που καταπιέζουν τη δημιουργικότητα και την τέχνη· με ζητήματα ταξικών και έμφυλων ανισοτήτων κ.ά.

Εντούτοις, όπως θα αντιληφθεί η αναγνώστρια και ο αναγνώστης που θα συνεχίσει την ανάγνωση πέραν αυτών των εισαγωγικών παραγράφων, αν και γράφω το κείμενο αυτό εν είδη βιβλιοπαρουσίασης-βιβλιοκριτικής, η παρουσίασή μου θα αφηγηθεί μια ιστορία που θα μπορούσε να τεθεί παράλληλα με αυτές που αφηγείται το βιβλίο του Βασίλη. Παρ’ όλο που η παρουσίαση και η θεματική με «άγγιξαν» και παρά το γεγονός ότι όταν έλαβα το βιβλίο στα χέρια μου δεν ήθελα να ξεκινήσω να το διαβάζω (λόγω του παρελθόντος μου, το οποίο με «καίει» –όπως θα φανεί παρακάτω), όταν ο Βασίλης μου πρότεινε να γράψω κάτι με βάση το βιβλίο του, αυτό το παρελθόν, σαν άλλη λάβα που βρήκε μια χαραμάδα μεταξύ των τεκτονικών πλακών και ξεκίνησε την ανάβασή της προς την επιφάνεια της γης, βρήκε το βήμα και την αφορμή να αρθρωθεί και να επικοινωνηθεί.

Στις επόμενες παραγράφους εκτείνεται, λοιπόν, ένα κείμενο που έχει ως αφορμή το βιβλίο του Κωστάκη και το οποίο μέσα από την αφήγησή του θα σκιαγραφήσει εκτός των άλλων και τους βασικούς άξονες των επιχειρημάτων του συγγραφέως του Αλλάζοντας τον κόσμο με μία μπάλα, δηλαδή: τη συνεργατικότητα, την ύπαρξη δυνατοτήτων βελτίωσης του κόσμου μέσα από την επικοινωνία και τον αλληλοσεβασμό, την πίστωση κάθε «ατομικού επιτεύγματος» στο κοινωνικό σύνολο και την ατροφία των πραγματικά σημαντικών αξιών λόγω του οικονομικού και πολιτικού συστήματος που διαποτίζει κάθε σχέση μεταξύ των ανθρώπων στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες. Πριν ξεκινήσω, ωστόσο, θα μου επιτρέψετε να παραθέσω δύο μικρά παραρτήματα – ουσιώδη για τη μετέπειτα ανάπτυξη του υπόλοιπου κειμένου (δεν ξέρω αν θέτω τα παραρτήματα σε σωστή σειρά, ίσως να έβγαζαν νόημα και ανάποδα):

Παράρτημα Ι

Μία συζήτηση με φίλους σε μία ομαδική συνομιλία σε ένα μέσο κοινωνικής δικτύωσης, περίπου πριν από 2-3 χρόνια (Δεν τη θυμάμαι αυτολεξεί, αλλά μου έχει χαραχθεί το νόημά της και η στιχομυθία πάνω κάτω. Δεν την κάνω «αντιγραφή-επικόλληση»):

Εγώ: «Είδατε αυτό το βίντεο με τον Ibrahimovic, ο οποίος μιλά άσχημα και ειρωνεύεται κάποιους δημοσιογράφους που πάνε να του πάρουν συνέντευξη; Έλεος… εν τω μεταξύ, αν δεν ήταν αυτοί, δεν θα είχε γίνει αυτός που είναι».

Ο φίλος μου (ο οποίος παίζει μπάλα από μικρή ηλικία σε συλλόγους του Πειραιά και της Αθήνας): «Είσαι μυρωδιάς. Λες και τους έχει ανάγκη αυτούς ο Ibra».

[Εξήγηση του επιχειρήματός μου: Αν το ποδόσφαιρο εν συνόλω δεν είχε τη δημοσιότητα που έχει, δεν έπεφταν τα χρήματα που πέφτουν ακριβώς λόγω αυτής της δημοσιότητας (που εν πολλοίς οφείλεται στους/στις δημοσιογράφους που το αναμεταδίδουν και το ερμηνεύουν), αν τα χρήματα αυτά δεν έδιναν τη δυνατότητα σε συλλόγους να έχουν 2-3 προσωπικούς γυμναστές πάνω από τον κάθε παίκτη (όσο πιο «μεγάλο» το όνομα τόσο περισσότεροι οι «γύρω-γύρω») και πολλά ακόμη παρόμοια στοιχεία, τότε, ναι, ο Ibrahomovic και ο οποιοσδήποτε παίκτης που θα έπαιζε ποδόσφαιρο σε ένα χωμάτινο χώρο στο χωριό ή την πόλη του, πράγματι, δεν θα είχε γίνει αυτός που έγινε. Επομένως καλό είναι να αποδίδεται λίγος σεβασμός σε αυτούς που διαμορφώνουν το σύνολο αυτού του πλαισίου μέσα στο οποίο «κάποιος» γίνεται αυτό που είναι].

[Χωρίο του κειμένου του Βασίλη που με εντυπωσίασε και με έκανε να παραθέσω το Παράρτημα Ι:

«Οι επαγγελματίες αθλητές φτάνουν σε τόσο υψηλά επίπεδα απόδοσης, όχι απλώς χάρη στο ατόφιο ταλέντο τους και στη σκληρή προπόνηση, αλλά και εξαιτίας μιας πληθώρας ακόμη λόγων. Όσα καταφέρνουν τα οφείλουν επίσης και στις οικογένειές τους, στους αντιπάλους τους, στα σχολεία στα οποία σπούδασαν και στα οποία πρωτόπαιξαν, σε όσους έπαιξαν και ανέπτυξαν το άθλημα πριν από αυτούς, στους οπαδούς που συνδημιούργησαν τη φιλοσοφία των ομάδων τους, στη δυνατότητα που τους παρέχεται να αθλούνται ήρεμοι, στην ευκολία να ανταπεξέρχονται γρήγορα σε κάθε τραυματισμό, στην άνεση απόκτησης των απαραίτητων ικανοτήτων επικοινωνίας, σκέψης, διαπραγμάτευσης, και η λίστα συνεχίζεται.

Δεν υπάρχει πιο τοξική ιδέα από τον μύθο του αυτοδημιούργητου, του επιτυχημένου που η επιτυχία του είναι αποτέλεσμα μόνο σκληρής προσωπικής δουλειάς, προπόνησης και ταλέντου. Στον πυρήνα του μηνύματος που προσπαθεί αυτό το βιβλίο να επικοινωνήσει βρίσκεται η άποψη ότι τα γκολ, τα καρφώματα, τα τρίποντα, οι μουσικές, τα εμβόλια που εφευρίσκουμε, οι τεχνολογίες που διευκολύνουν τις ζωές μας, όλα αυτά είναι κοινωνικά προϊόντα» (σελ. 32-33)].

Πράγματι, τα πάντα συνιστούν κοινωνικά κατασκευάσματα, κατά τη γνώμη μου. Ακόμη και η τεχνολογία, με την οποία ασχολούμαι ερευνητικά τα τελευταία χρόνια, και την οποία θεωρούμε τυπικά ως εντελώς ουδέτερη σε σχέση με συμφέροντα και πολιτικές αξίες, φαίνεται ότι διαμορφώνεται πρωτίστως από αυτά (από το ευρύτερο κοινωνικο-πολιτικό πλαίσιο μιας κοινωνίας και μιας εποχής). Ας τοποθετήσουμε στη θέση των «παικτών» του παραπάνω χωρίου του Βασίλη την τεχνολογία, την οικολογική καταστροφή, την επιστήμη, ή ό,τι άλλο θέλουμε. Το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. Τίποτε, σε αυτόν τον κόσμο δεν είναι αποκομμένο από το πλαίσιό του, όσο κι αν στη νεωτερικότητα ο άνθρωπος ως το γνωστικό –παντοδύναμο– υποκείμενο θεώρησε ότι μπορεί να θέτει όλα τα υπόλοιπα ως αντικείμενα –αυτή την αλαζονεία δεν εκφράζουν και οι μεγαλο-αστέρες (οποιουδήποτε τομέα, είτε ποδοσφαίρου, είτε εταιριών, είτε τραγουδιού, είτε μόδας) που θεωρούν ότι μπορούν να έχουν ένα προσωπικό τζετ-ταξί αντί για τα μαζικά μέσα μεταφοράς, συμβάλλοντας πολύ περισσότερο στο οικολογικό αποτύπωμα; (αναφέρω εδώ ως παράδειγμα μία συγκεκριμένη περίπτωση που ανταποκρίνεται στις σελ. 65-69 του βιβλίου· θα μπορούσαμε να αναφέρουμε πολλές άλλες που αναδεικνύουν αυτή την αλαζονεία)

Παράρτημα ΙΙ

Ποιος είναι αυτός ο «μυρωδιάς» – δηλαδή ποιος είναι ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου-παρουσίασης;

Θα παραθέσω εδώ ένα πολύ σύντομο άτυπο βιογραφικό, καθώς έχει σημασία για τα όσα θα πω στη συνέχεια που σχετίζονται με το βιβλίο του Βασίλη και τους κεντρικούς του άξονες – αυτό, άλλωστε, συνιστά το «παρελθόν που με καίει» και που με οδήγησε στο να ανοίξω εν τέλει το βιβλίο και να γράψω το κείμενο που διαβάζετε.

Πρώην παίκτης υδατοσφαίρισης (water polo) του Ολυμπιακού Πειραιώς· αρχηγός επί σειρά ετών στις ομάδες της ηλικίας του (1994)· πρώτος παίκτης που σε ηλικία 14 ετών έπαιξε για λίγα λεπτά στη «μεγάλη ομάδα» (έτσι τη λέγαμε τότε εμείς οι «μικροί») του Ολυμπιακού, όταν άλλαξε η νομοθεσία και επέτρεπε τη συμμετοχή στην πρώτη κατηγορία (Α1) ατόμων κάτω των 18 χρονών· συμμετοχή στα κλιμάκια για την εθνική νέων ανδρών το 2010, μόλις 4 χρόνια αφού ξεκίνησε την υδατοσφαίριση (παλεύοντας για θέση στην εθνική με άτομα που μετρούσαν ήδη 10 χρόνια προπονήσεων και εμπειρίας)· ένας εκ των τεσσάρων ατόμων που ξεκίνησαν ήδη πριν τα 18 τους χρόνια να κάνουν μερικές προπονήσεις την εβδομάδα με την ομάδα ανδρών του Ολυμπιακού. Βραβείο καλύτερης επτάδας σε μία διοργάνωση παίδων· χάλκινο μετάλλιο στο πρωτάθλημα νέων ανδρών με την ομάδα του Ολυμπιακού το 2012 και άλλες διάφορες διακρίσεις.

Μέχρι εδώ, όλα τα παραπάνω συνιστούν κάποια πιο «αντικειμενικά» στοιχεία που αν κανείς κατέγραφε δεδομένα για αυτές τις ηλικίες στον αθλητισμό θα μπορούσαν να είναι καταγεγραμμένα κάπου και να μπορώ να τα παραθέσω ως πηγή. Ωστόσο, όπως είπα, τα παραπάνω συνιστούν «άτυπο» βιογραφικό, το οποίο θα μπορούσαν να επιβεβαιώσουν μονάχα μέσω της προφορικής ιστορίας οι παλαιοί μου συμπαίχτες, καθώς και οι προπονητές μου Δ.Κ. και Γ.Κ.

Θα περάσω τώρα σε μερικά πιο «υποκειμενικά» στοιχεία και μέσω αυτών θα αναφερθώ και σε στοιχεία του βιβλίου του Βασίλη.

Γιατί ένας προπονητής με έκανε αρχηγό στα 13 μου; Τι είδε σε εμένα;

Απάντηση: επειδή ήμουν το παιδί που όταν τελείωνε η προπόνηση μάζευε όλες τις μπάλες και τις έβαζε στο κλουβί (παρ’ όλο που πολλοί με θεωρούσαν τον καλύτερο παίκτη της τότε ακαδημίας), ώστε οι υπόλοιποι συμπαίχτες να πάνε να κάνουν ντουζ (εγώ έκανα στο σπίτι μου για να μην καθυστερώ τον πατέρα μου που με περίμενε στο αμάξι)· επειδή σε αποστολές σε άλλες πόλεις ξυπνούσα μισή ώρα πριν από την ώρα που έπρεπε και πήγαινα πόρτα-πόρτα σε κάθε δωμάτιο της ομάδας μου ώστε να βεβαιωθώ ότι όλοι έχουν ξυπνήσει και θα προλάβουν να είναι στην ώρα τους στη μάζωξη για την πρωινή ομιλία του προπονητή· επειδή κάθε φορά μετά από ένα γκολ που βάζαμε γυρνούσα και παρατηρούσα αν έχει κουραστεί κάποιος και ρωτούσα αν μπορεί να συνεχίσει ή αν θέλει αλλαγή· τέλος, επειδή ποτέ δεν με ένοιαξε να βάλω εγώ το γκολ, αλλά πάντοτε «έβγαζα» τις καλύτερες ασίστ (τελευταία πάσα πριν μπει ένα γκολ), μιας και πρώτο μου μέλημα ήταν η άριστη συνεργασία με τους συμπαίχτες μου. Τα στοιχεία αυτά είναι ακόμη πιο άτυπα και θα μπορούσαν να επιβεβαιωθούν μονάχα από παλαιούς συμπαίχτες μου. Ελπίζω, βέβαια, να τα θυμούνται και οι ίδιοι.

Τι σημασία έχουν, όμως, όλα αυτά; Γιατί, ενώ παρουσιάζω ένα βιβλίο για το ποδόσφαιρο, μιλάω 1ον για εμένα και 2ον για ένα άλλο ομαδικό άθλημα;

1ον, Μιλάω για εμένα γιατί ταυτίζομαι με τον συγγραφέα του βιβλίου ως προς τις αξίες της συνεργατικότητας και της ομαδικότητας και πάντοτε το προφίλ ενός συγγραφέα μιας παρουσίασης είναι σημαντικό για να καθίστανται εμφανείς οι μεροληψίες κατά τη συγγραφή της παρουσίασης. Μεροληπτώ, λοιπόν, υπέρ της συνεργατικότητας, του ομαδικού πνεύματος και της εκτίμησης της δουλειάς της ομάδας ως προς την επίτευξη του γκολ (στοιχεία που με έκαναν αρχηγό μιας ομάδας ήδη από μικρή ηλικία και με έφτασαν μέχρι και τα κλιμάκια της εθνικής Ελλάδος· και γι’ αυτό ήταν απαραίτητο να τα εκθέσω προκαταβολικά, διότι πολλοί σήμερα στον αθλητισμό θα εξέφραζαν την άποψη της μεγιστοποίησης του κέρδους και της φήμης – και συνεπώς θα έγραφαν μία πολύ διαφορετική παρουσίαση του εν λόγω βιβλίου).

2ον, Μιλάω για ένα άλλο ομαδικό άθλημα, διότι το «ποδόσφαιρο είναι τέχνη», όπως διαβάζουμε στον τίτλο του πρώτου κεφαλαίου του βιβλίου του Βασίλη, επειδή κάθε ομαδικό άθλημα συνιστά τέχνη, όπως και η υδατοσφαίριση – και κατ’ επέκταση, κάθε ομαδικό επίτευγμα μπορεί να γίνει αντιληπτό ως τέχνη: όταν μας έβγαινε το σύστημα και έβαζα ένα γκολ και γυρνούσα, έβλεπα πρώτα τους συμπαίχτες μου στην πισίνα (ποτέ προς τον ουρανό, δείτε στη σελ. 28 του βιβλίου του Βασίλη για να καταλάβετε γιατί το τονίζω αυτό) και έπειτα τον πάγκο με τον Δ.Κ. να σφίγγει τη γροθιά του και τα υπόλοιπα παιδιά να χαμογελούν και να είναι έτοιμα να με αλλάξουν επειδή κουράστηκα, ένιωθα τρομερή ευχαρίστηση και πληρότητα.

Την ίδια πληρότητα μπορώ να πω ότι νιώθω σήμερα όταν σε ερευνητικό επίπεδο συνεργάζομαι με άτομα, θέτουμε στόχους και δουλεύουμε όλες/οι μαζί για να τους πετύχουμε και τελικά το καταφέρνουμε – τα αμέτρητα ευχαριστώ που λέω στα mail των ομάδων στις οποίες συμμετέχω μπορούν να μαρτυρήσουν αυτή τη στάση μου. Την ίδια πληρότητα νιώθω όταν μαγειρεύω κάτι από κοινού με την Κλειώ –όταν μας πέτυχαν εκείνα τα νιόκι που ζυμώσαμε μαζί, κάναμε λες και είχαμε πάρει το champions league– ή όταν φτιάχνω κάτι με τους γονείς μου και πετυχαίνει («κολλάμε πέντε» και μου έρχεται να δακρύσω). Ίσως με πείτε ευαίσθητο· αλλά για εμένα αυτή είναι η αξία της συνεργασίας.

Αυτή είναι η τέχνη της ανθρώπινης συνεργασίας· και αυτά τα συναισθήματα, τα οποία σήμερα, καταβροχθίζονται και καταπιέζονται από την αξία της στείρας σκοπιμότητας και της ατομικής κερδοσκοπίας είναι που μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο. Δεν ξέρω αν μπορούμε να βασίσουμε μία ολόκληρη πολιτική θεωρία ή φιλοσοφία της κοινωνικής μεταβολής πάνω σε αυτό· ξέρω όμως ότι ίσως κάτι θα μπορούσε να αλλάξει αν όλες μας δεν χάναμε ευκαιρία για αλληλοβοήθεια και συνεργασία χωρίς κερδοσκοπική σκοπιμότητα.

Δεν είμαι οπαδός της τέχνης-για-την-τέχνη, για πολιτικούς λόγους. Η τέχνη δεν είναι ουδέτερη. Ακούω θετικά την άποψη του Immanuel Kant ότι η τέχνη (το ωραίο) είναι σκοπιμότητα χωρίς σκοπό, αλλά προσανατολίζομαι περισσότερο στη θεώρηση της τέχνης από τον Theodor Adorno ως μία μορφή αυτο-αναιρούμενης αυτονομίας. Σε κάθε περίπτωση, όμως, είμαι οπαδός της συνεργασίας-για-τη-συνεργασία, ένα σχήμα, που κατ’ εμέ παράγει τη σαγήνη, το δέος, τη συγκίνηση και πολλά ακόμη πάθη και συναισθήματα που πυροδοτεί ένα έργο τέχνης. Μέσα από αυτό, θεωρώ, μπορεί να ιδωθεί ο κόσμος (ο συνεργατικός, κοινοτικός και γεμάτος παραγωγική –όχι με την έννοια της αγοράς– ανθρώπινη αλληλεπίδραση κόσμος) ως έργο τέχνης (ένα πρόταγμα που πηγάζει ήδη από τον αγαπημένο μου Herbert Marcuse, με άλλους όρους, ωστόσο). Ένας κόσμος όπου η συνεργασία για το οτιδήποτε έχει αξία αυτή καθ’ εαυτήν και δεν γίνεται με σκοπό να αποκτηθεί κέρδος ή για να επιτευχθεί κάποιο ορόσημο που θα αποφέρει φήμη και άλλα τέτοια καπιταλιστικά (για να το πούμε λαϊκότροπα) είναι ένας άλλος κόσμος. Και είναι ένας κόσμος σαν αυτόν, που κατά τη γνώμη μου, οραματίζεται ο Βασίλης στο βιβλίο του.

Αλλάζει, συνεπώς, ο κόσμος με μια μπάλα, όταν μιλάμε στο πλαίσιο του ομαδικού αθλητισμού, όπως κάνει το βιβλίο του Βασίλη ή η ιστορία μου για την υδατοσφαίριση; Αλλά ας πάμε σε ένα πιο αφηρημένο επίπεδο και να πούμε ότι αλλάζει ο κόσμος μέσα από όλα εκείνα που προηγούνται του «γκολ», δηλαδή, μέσα από την αλληλεπίδραση με άλλους ανθρώπους στη βάση της συνεργατικότητας, του σεβασμού και της αλληλοκατανόησης. Αυτός είναι, κατά τη γνώμη μου, ο στόχος του βιβλίου – ή τουλάχιστον, υπό αυτό το πρίσμα το διαβάζω εγώ και θεωρώ ότι αξίζει να διαβαστεί.

Μετά την ανάγνωση του βιβλίου του Βασίλη, λοιπόν, μην σηκωθείτε, από γραφεία και καναπέδες για να πάτε να πάρετε μια μπάλα να παίξετε· σηκωθείτε και ξεκινήστε να αλληλεπιδράτε με τους συνανθρώπους, να θέτετε κοινούς στόχους και να εφευρίσκετε κοινούς τρόπους για να τους επιτύχετε. Και ας είναι και στόχοι που δεν έχουν κερδοσκοπικό πρόσημο· και ας είναι συνάνθρωποι με τους οποίους δεν μοιράζεστε «το ίδιο αίμα» (αμφιβάλλω αν υπάρχει άνθρωπος, με τον οποίο δεν μοιραζόμαστε το ίδιο αίμα με την πιο κυριολεκτική έννοια του όρου – «Mitakuye Oyasin» αφού… (βλ. σελ. 30-34 στο βιβλίο).

Ας βάλουμε, λοιπόν, γκολ σε ένα γήπεδο χωρίς πίνακα σκορ… έτσι, για την παρέα.

Ή, όπως πολύ όμορφα το λέει ο ίδιος ο Βασίλης στο τέλος του βιβλίου του (σας παροτρύνω να διαβάσετε και όλα τα προηγούμενα, πριν μεταβείτε στην τελευταία αυτή σελίδα του βιβλίου του (σελ. 136)): «Ω ναι, βλέπω τη μέρα αυτή να έρχεται, τη μέρα που θα μας νοιάζει μόνο ότι χορέψαμε μαζί, δίπλα και πάνω από μία μπάλα. Γιατί η ιστορία που γράφουμε εμείς θυμάται μόνο αυτές και αυτούς που αγωνιστήκαν για κάτι ανώτερο. Για την παρέα».

———————————

[1] Παρά τον προσωπικό τόνο του κείμενου και παρά την έκθεση ενός άτυπου βιογραφικού μου, παρακαλώ να μην ληφθεί το παρόν κείμενο ως μία αυτάρεσκη διήγηση του παρελθόντος μου, αλλά ως μία συμφωνία αξιών μεταξύ εμού και του συγγραφέως του βιβλίου, η οποία τελικά αναδεικνύει τις αξίες που, κατά τη γνώμη μου, επιθυμεί να επικοινωνήσει το ίδιο το συγγραφικό πόνημα που παρουσιάζω. Δεν προσπαθώ να πετύχω ο αναγνώστης ή η αναγνώστρια να πει «τι καλό παιδί που ήταν ο Περπερίδης μικρός». Σε καμία περίπτωση σε αυτό το κείμενο τα φώτα δεν είναι στραμμένα πάνω μου, αλλά στη σημασία του βιβλίου για τη δυνατότητα αλλαγής του κόσμου στη βάση αξιών που σήμερα είναι υπαρκτές αλλά σπανίζουν.

The post «Για την παρέα»: ένα (κάπως) προσωπικό κείμενο για το βιβλίο «Αλλάζοντας τον κόσμο με μία μπάλα» first appeared on Aυτολεξεί.

Το ποδοσφαιρικό τοπίο στην Ανατολική Ευρώπη χαρακτηρίζεται, για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα και σε μεγάλο βαθμό, από ρατσισμό και εθνικισμό. Σήμερα είναι γνωστό ότι η ακροδεξιά κυριαρχεί στα γήπεδα, χρησιμοποιώντας τις οργανωμένες ομάδες των ultras και χούλιγκανς ως τάγματα εφόδου στους δρόμους ενάντια σε μειονότητες, αναρχικούς, αριστερούς, LGBTQ και οποιονδήποτε άλλο δεν ταιριάζει στα ακραία εθνικιστικά τους οράματα. Αλλά ακόμη και σε ένα τόσο σκληρό πολιτικό τοπίο υπάρχουν αξιοσημείωτες εξαιρέσεις στον κανόνα – άνθρωποι που αγωνίζονται για να ανοίξουν χώρους ανεκτικότητας, αλληλεγγύης και συμμετοχικότητας μέσα και έξω από τα ποδοσφαιρικά γήπεδα. Εξακολουθώντας να αποτελούν μειοψηφία μεταξύ των ultras της Ανατολικής Ευρώπης, υπάρχουν αντιφασιστικές ομάδες που, παρ’ όλες τις αντιξοότητες, καταφέρνουν να αντιστέκονται στις καταπιεστικές λογικές και τον ρατσισμό, προωθώντας παράλληλα την κοινωνική δικαιοσύνη και την ισότητα.

Partizan Minsk (Λευκορωσία)

Η Partizan Minsk είναι ο πρώτος οπαδικά οργανωμένος και αποκλειστικά αντιφασιστικός ποδοσφαιρικός σύλλογος της Λευκορωσίας. Όταν ο τότε πρόεδρος Λιθουανός ολιγάρχης Ρομανόβ έχασε το ενδιαφέρον του για την ομάδα και την εγκατέλειψε, οι οπαδοί αρνήθηκαν να αφήσουν τον σύλλογο να πεθάνει και έκαναν έρανο για να κρατήσουν τον σύλλογο ζωντανό. Από τότε, η Partizan διοικείται από τους οπαδούς της. Έχουν γίνει πολλοί παραλληλισμοί μεταξύ της Partizan Minsk και της περίφημης St. Pauli, ως τα δύο σύμβολα του αντιφασισμού στο ποδόσφαιρο της Ανατολικής και της Δυτικής Ευρώπης αντίστοιχα.

Ανάμεσα στους αξιόλογους οπαδούς της είναι άτομα που φυλακίστηκαν από τη δικτατορική κυβέρνηση του Αλεξάντερ Λουκασένκο, όπως ο αναρχικός Ihar Alinevich [κυκλοφορεί βιβλίο του στα ελληνικά Ο Δρόμος για το Μαγκαντάν: ημερολόγιο ενός φυλακισμένου καθώς και συνέντευξη με τον ίδιο εδώ], οι αδελφοί Tamaz και Tsimur Pipiya, ο Artsem Kacev και πολλοί άλλοι. Μισητή από το πολιτικό κατεστημένο της Λευκορωσίας και με συνεχή οικονομικά προβλήματα, η Partizan Minsk κατάφερε να γίνει μια από τις πιο υποστηριζόμενες ομάδες στη Λευκορωσία και μια ανάσα φρέσκου αέρα. Για σχεδόν μια δεκαετία, η ομάδα ανήκει και χρηματοδοτείται από τους οπαδούς της. Οι ultras της Partizan Minsk έχουν αδελφοποιηθεί με τη γειτονική ουκρανική Arsenal Κιέβου, καθώς και με ομάδες από την υπόλοιπη Ευρώπη, όπως η St. Pauli και η ΑΕΚ.

Arsenal Κιέβου (Ουκρανία)

Οι ακροδεξιοί οπαδοί κυριαρχούν εδώ και καιρό στο ουκρανικό ποδόσφαιρο. Ωστόσο, υπάρχει μια τρανή εξαίρεση στο πρόσωπο της Arsenal Κιέβου. Η ομάδα έχει διανύσει έναν μακρύ και κακοτράχαλο δρόμο, με την επαγγελματική της ομάδα να διαλύεται το 2019 και έκτοτε να λειτουργούν μόνο οι ομάδες των νέων. Αυτό όμως που ξεχωρίζει την Arsenal Κιέβου από τους υπόλοιπους ουκρανικούς ποδοσφαιρικούς συλλόγους είναι οι οπαδοί της που απορρίπτουν ανοιχτά τον ρατσισμό και υποστηρίζουν την κοινωνική δικαιοσύνη. Ο πιο αξιοσημείωτος σύνδεσμος της Arsenal είναι οι Hoods Hoods Klan, οι οποίοι λόγω της αντιφασιστικής τους στάσης και δράσης έχουν επιφέρει την πλήρη περιφρόνηση των ακροδεξιών συλλόγων. Οι φασίστες οπαδοί αρνούνται να τηρούν τους κώδικες τιμής της μη χρήσης όπλων κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων με τους Hoods Hoods Klan ή να εμφανίζονται σε κανονισμένα ραντεβού σε μεγαλύτερο αριθμό από τον αρχικά συμφωνηθέντα. Αυτό όμως έχει κάνει τους ultras της Arsenal εξαιρετικά σκληρούς και με τον καιρό έχουν γίνει ένας από τους ισχυρότερους και πιο τρομερούς συνδέσμους σε όλη την Ουκρανία, παρά την αριθμητική τους υποτέλεια.

Σε ένα κλίμα οπού το ποδόσφαιρο κυριαρχείται από ρατσιστές και ξενοφοβικούς, η Arsenal Κιέβου αντιπροσωπεύει μια γενναία στροφή προς την κοινωνική δικαιοσύνη και την ανεκτικότητα. Από την αρχή της ρωσικής εισβολής, οι Hoods Hoods Klan της Arsenal συμμετέχουν στην Ουκρανική αντίσταση, σχηματίζοντας τη δική τους ένοπλη μονάδα ενάντια στον κατακτητή, μετρώντας μάλιστα νεκρούς όπως τον αντιφασίστα Γιούρι Σαμοϊλένκο, έναν εκ των ιστορικότερων μελών τους.

NK Zagreb 041 (Κροατία)

Ένας από τους παλαιότερους ποδοσφαιρικoύς συλλόγους της Κροατίας, η NK Zagreb έχει επίσης τη φήμη ότι είναι ο μόνος προοδευτικός πυλώνας σε μία χώρα όπου ο εθνικισμός κυριαρχεί στις κερκίδες. Αλλά αυτό δεν ήταν πάντα έτσι, καθώς τη δεκαετία του ’90 η βασική ομάδα οπαδών White Angels (ο κύριος σύνδεσμος της NK Zagreb) ήταν εξίσου βυθησμενος στο ακροδεξιό φαντασιακό των υπολοίπων χούλιγκανς στην Κροατίας. Τη δεκαετία του ’00, ωστόσο, μία ομάδα αντιφασιστών μπαίνει στην κερκίδα και καταφέρνει να αλλάξει ριζικά τον πολιτικό προσανατολισμό του συνδέσμου, υιοθετώντας πια μια σαφή αντιφασιστική στάση. Την περίοδο αυτή, παράλληλα, στον σύλλογο υπάρχει μια πολύ διεφθαρμένη διοίκηση που οδηγεί τη NK Zagreb σε συνεχείς υποβιβασμούς και κρίσεις. Αποτέλεσμα αυτού ήταν οι White Angels να έρθουν σε ρήξη με τη διοίκηση της ομάδας, γεγονός που οδήγησε τους οπαδούς να ιδρύσουν τη δική τους ποδοσφαιρική ομάδα με το όνομα Zagreb 041.

Οι White Angels έχουν μοιραστεί έναν κοινό κοινωνικό χώρο με το αντιφασιστικό δίκτυο του Ζάγκρεμπ καθώς και έχουν συνδιοργανώσει εκδηλώσεις και καμπάνιες όπως το “Refugees Welcome”.

Bohemians 1905 (Τσεχία)

Η Bohemians 1905 είναι ποδοσφαιρικός σύλλογος της Πράγας, ο οποίος ιδρύθηκε αρχικά το 1905 με την τότε επωνυμία AFK Vršovice. Ο σύλλογος κατέκτησε το πρωτάθλημα της πρώτης κατηγορίας της Τσεχοσλοβακίας μόνο μία φορά, κατά τη διάρκεια της σεζόν 1982-’83. Έκτοτε, ο σύλλογος μπαινόβγαινε στο τσεχικό πρωτάθλημα, ενώ ταλαιπωρήθηκε από οικονομικά προβλήματα. Μεταξύ του κυρίως δεξιού ποδοσφαιρικού περιβάλλοντος της χώρας, η Bohemians έχει τη μοναδική ρητά αντιφασιστική κερκίδα. Οι Ultras Bohemians γεννήθηκαν το 2002 από ανθρώπους της αντιφασιστικής σκηνής της Πράγας. Λόγω της πολιτικής τους θέσης, έχουν διαμορφώσει πολύ καλές σχέσεις με τους οπαδούς της St. Pauli, το λογότυπο της οποίας προβάλλουν συχνά.

Το 2004 ο σύλλογος χρεοκόπησε, αλλά οι οπαδοί οργάνωσαν και συγκέντρωσαν πάνω από 3 εκατομμύρια τσεχικές κορώνες σε σύντομο χρονικό διάστημα και κατάφεραν να σώσουν τον σύλλογο. Σήμερα οι Bohemians προσελκύουν την υποστήριξη αντιφασιστών από όλη την Τσεχία.

Spartak Nalchik (Ρωσία)

Η Spartak Nalchik είναι ένας μικρός ποδοσφαιρικός σύλλογος από τη Δημοκρατία της Καμπαρντίνο-Μπαλκάρια (μέρος της Ρωσικής Ομοσπονδίας), ο οποίος σε όλη του την ιστορία έπαιζε κυρίως στις χαμηλότερες κατηγορίες του ρωσικού ποδοσφαίρου. Αν και δεν είναι μυστικό ότι η ακροδεξιά είναι τόσο κυρίαρχη στα γήπεδα της Ρωσίας όσο μάλλον πουθενά αλλού στον κόσμο, ακόμα και εκεί υπάρχει εξαίρεση. Η Red-White Djigits, η οποία δημιουργήθηκε το 1997, είναι η ρητά αντιφασιστική ομάδα ultras που υποστηρίζει τη Spartak Nalchik. Αυτός ο σύνδεσμος επέτρεψε σε ανθρώπους από όλες τις τοπικές εθνότητες να είναι κομμάτι της κερκίδας – Καμπαρδίνους (ένα τσερκέζικο φύλο που υπέστη εθνοκάθαρση τον 19ο αιώνα), Μπαλκάρους (μια τουρανική εθνοτική ομάδα που υπέστη αναγκαστικές απελάσεις από το σταλινικό καθεστώς), Κορεάτες, Σλάβους και άλλους. Λόγω της πολιτικής τους στάσης, καθώς και της εθνοτικής τους ποικιλομορφίας, οι οπαδοί της Spartak Nalchik έχουν υποστεί επιθέσεις από πολύ πολυπληθέστερες ακροδεξιές ομάδες.

Το antifa κίνημα δεν κατάφερε ποτέ να εδραιωθεί στα γήπεδα των μεγάλων ρωσικών ποδοσφαιρικών συλλόγων. Αντίθετα, έγιναν μερικές προσπάθειες για την καθιέρωση αντιφασιστικής παρουσίας σε ομάδες χαμηλότερης κατηγορίας, αλλά οι περισσότερες εξαφανίστηκαν σχετικά σύντομα, αφήνοντας τους Red-White Djigits ως την τελευταία προσπάθεια που στέκεται ακόμα όρθια.

AS Trenčín (Σλοβακία)

Η AS Trenčín δημιουργήθηκε το 1990 και στη σύντομη ύπαρξή της κατάφερε να κατακτήσει δύο φορές το εθνικό πρωτάθλημα. Αυτό όμως που ξεχωρίζει την ομάδα είναι η βάση των φιλάθλων της. Ενώ το σλοβακικό ποδόσφαιρο χαρακτηρίζεται κυρίως από τα ακροδεξιά στοιχεία, όπως συμβαίνει σε όλη την Ανατολική Ευρώπη, η κερκίδα της AS Trenčín έχει υιοθετήσει μία καθαρά αντιφασιστική στάση. Η κύρια ultras ομαδοποίηση δημιουργήθηκε το 2005 και ονομάζεται Trenchtown Gangsters ως ένδειξη της αγάπης των οπαδών για τον Bob Marley και τη Reggae μουσική. Ο σύνδεσμος αυτός είναι πολύ δραστήριος πολιτικά, διοργανώνοντας διάφορες εκδηλώσεις, φεστιβάλ και αντιφασιστικό τουρνουά ποδοσφαίρου, όπου συμμετέχουν ομάδες από διάφορα μέρη της Ευρώπης υπό τους ήχους της Ska και της Reggae.

Λόγω της αντιφασιστικής τους στάσης, οι οπαδοί της AS Trenčín μισιούνται από σχεδόν όλους τους ultras της Σλοβακίας και δέχονται πολλές επιθέσεις από την ακροδεξιά. Αλλά παρά το γεγονός ότι είναι πολύ λιγότεροι από τους υπόλοιπους (μόνοι εναντίον όλων), οι Trenchtown Gangsters δεν το βάζουν κάτω και αντιθέτως έχουν δημιουργήσει «όνομα» στη χώρα. Η πολιτική τους στάση τούς έχει κάνει να αναζητούν φιλίες με ομάδες από το εξωτερικό. Κρατούν πολύ στενούς δεσμούς με τους ultras της τσέχικης Bohemians 1905 ενώ συνεργάζονται και με ομοϊδεάτες τους μέσω δικτύων antifa όπως οι Rebel Ultras και το Alerta Network.

ΠΗΓΕΣ:

Partizan Minsk

Arsenal Κιέβου

NK Zagreb 041

Bohemians 1905

Spartak Nalchik

AS Trenčín

The post Οι αντιφασίστες οπαδοί της Ανατολικής Ευρώπης first appeared on Aυτολεξεί.

The post Η μπάλα στην πλατεία απαγορεύεται – ενοχλούνται οι καταστηματάρχες first appeared on Aυτολεξεί.

Το ποδόσφαιρο άνθισε στις φτωχογειτονιές. Δεν απαιτούσε χρήματα και για να παιχτεί δεν χρειαζόταν τίποτα άλλο πέρα από καθαρή επιθυμία.
∼Εδουάρδο Γκαλεάνο

Στο βιβλίο του Τα χίλια πρόσωπα του ποδοσφαίρου (1995) ο Εδουάρδο Γκαλεάνο αναφέρεται στην εμπορευματοποίηση του πιο δημοφιλούς αθλήματος του πλανήτη και στην αποκόλλησή του από τις ρίζες του. Μέσα σε αυτό, επισημαίνει πως «από τη στιγμή που το άθλημα έγινε βιομηχανία, η ομορφιά που άνθιζε από τη χαρά του παιχνιδιού καταστράφηκε ολοκληρωτικά. Το επαγγελματικό ποδόσφαιρο καταδικάζει όλα όσα θεωρεί άχρηστα, και το “άχρηστα” σημαίνει μη κερδοφόρα». Το μοντέρνο ποδόσφαιρο εμφανίζεται πια ξεκάθαρα ως αυτό που πράγματι είναι: ένας μηχανισμός που εξυπηρετεί τη λογική της συνεχούς συσσώρευσης κεφαλαίου, επιθετικός ως προς τους «από τα κάτω», οι οποίοι δεν έχουν την πολυτέλεια να συμμετέχουν και να επηρεάσουν αυτό το πανηγύρι της καταναλωτικής κουλτούρας, παρά μόνο ως παθητικοί καταναλωτές.

Σε αντίθεση όμως με πολλούς αριστερούς διανοούμενους που ισχυρίζονται πως «το ποδόσφαιρο ευνουχίζει τις μάζες και εκτροχιάζει τον επαναστατικό τους ζήλο» (Galeano, 1995), ο Γκαλεάνο αναφέρει πως το ποδόσφαιρο είναι βαθιά ριζωμένο στα σπλάχνα των κοινών ανθρώπων και μέσω αυτού μας δίνεται η δυνατότητα να λάμψει η ανθρώπινη φαντασία, η οποία σήμερα αμβλύνεται από τη γραφειοκρατική λογική. Όπως λέει: «για πολλά χρόνια το ποδόσφαιρο παιζόταν με διαφορετικούς τρόπους, μοναδικές εκφράσεις της προσωπικότητας του κάθε ανθρώπου και η διατήρηση αυτής της ποικιλομορφίας μού φαίνεται σήμερα πιο απαραίτητη από ποτέ». Σύμφωνα με τον Αντόνιο Νέγκρι, «το μεγάλο πλεονέκτημα του ποδοσφαίρου έγκειται στην ικανότητά του να κάνει τους ανθρώπους να συνομιλούν μεταξύ τους» [1], σε μία εποχή όπου η αποξένωση αλλοιώνει τον κοινωνικό ιστό.

Σκεπτόμενοι τα παραπάνω, το ποδόσφαιρο μπορεί να ειδωθεί ως κοινό αγαθό, το οποίο μοιράζεται σε όλους όσοι το αγαπούν και το εξασκούν, αν και πάνω σε αυτό έχει γίνει μία λυσσαλέα προσπάθεια ιδιωτικοποίησης. Παρόλο που εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο μοιράζονται το ίδιο πάθος για το άθλημα, δεν επηρεάζουν καθόλου τις αποφάσεις των αγαπημένων τους ομάδων. Αυτές βρίσκονται στα χέρια διεφθαρμένων ποδοσφαιρικών ομοσπονδιών και οργανισμών, που έχουν ως προτεραιότητα τη μεγιστοποίηση των κερδών, κάτι το οποίο φυσικά παράγει διαρκώς σκάνδαλα διεθνούς κλίμακας (όπως το σκάνδαλο με εμπλεκόμενο τον πρόεδρο της FIFA, Σεπ Μπλάτερ).

Μάης ’68: κατάληψη της Γαλλικής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου

Όμως, αρκετά χρόνια πριν από αυτές τις λέξεις του Γκαλεάνο, κατά τη διάρκεια του Μάη του ΄68 στο Παρίσι, πραγματοποιήθηκε ένας από τους πρώτους αγώνες ενάντια στη γραφειοκρατικοποίηση και την ιδιωτικοποίηση του ποδοσφαίρου. Συγκεκριμένα, ενώ εκατομμύρια εργαζομένων βρίσκονταν σε απεργία, μαθητές έκαναν καταλήψεις στα πανεπιστήμια, ο πρόεδρος έφευγε από τη χώρα και η Γαλλία φαινόταν στα πρόθυρα μιας επανάστασης, τότε μια πρωτοβουλία ποδοσφαιριστών κατέλαβε τα κεντρικά γραφεία της Γαλλικής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου για έξι μέρες [2]. Στην ανακοίνωσή τους τονίζουν ότι το ποδόσφαιρο έχει αρπαχτεί από τα χέρια των παικτών και των φιλάθλων και έχει υποταχθεί στην υπηρεσία του κέρδους. Ένα από τα κύρια αιτήματά τους ήταν η άμεση απομάκρυνση των κερδοσκόπων του ποδοσφαίρου, μέσω δημοψηφίσματος όλων των 600.000 ποδοσφαιριστών και ο εκδημοκρατισμός του αθλήματος.

Η «Κορινθιακή Δημοκρατία»

Αργότερα, στα τέλη της δεκαετίας του ’70 οι ποδοσφαιριστές της βραζιλιάνικης ομάδας Κορίνθιανς, αποφάσισαν να πάρουν στα χέρια τους την ομάδα στην οποία έπαιζαν. Εμπνευσμένοι από τον τότε αρχηγό της ομάδας, Σώκρατες [3], οι παίκτες άρχισαν να συζητούν και να ψηφίζουν με μία απλή ανάταση των χεριών για όλα τα ζητήματα που τους επηρέαζαν, από απλά πράγματα όπως τι ώρα θα φάνε το μεσημεριανό τους μέχρι το να μην συμμορφώνονται στο μισητό concentração, μία συνήθης πρακτική στη Βραζιλία κατά την οποία οι παίκτες παρέμεναν στην ουσία κλειδωμένοι στο ξενοδοχείο για μία ή και δύο ημέρες πριν από τον αγώνα.

Μία από τις πιο αξιοσημείωτες αποφάσεις που πήραν ήταν το 1982, όταν στην, υπό στρατιωτική δικτατορία από το 1964, Βραζιλία οι παίκτες της Κορίνθιανς έβγαιναν στον αγωνιστικό χώρο για ένα ακόμα παιχνίδι έχοντας γραμμένο στις φανέλες τους το σύνθημα «Ψηφίστε στις 15», προτρέποντας τον κόσμο να συμμετάσχει στις πρώτες πολυκομματικές εκλογές. Αυτό το μοντέλο αυτοδιεύθυνσης που δημιούργησαν, έμεινε στην ιστορία ως η Κορινθιακή Δημοκρατία (Democracia Corinthiana) [4]. Παρ’ όλα αυτά, σε αυτό το πείραμα αν και οι παίκτες είχαν λόγο σε όσα τους επηρέαζαν, οι φίλαθλοι, δεν εμπλέκονταν καθόλου στη δημοκρατική διαδικασία.

Έμπσφλιτ Γιουνάιτεντ

Ένα παράδειγμα, όπου η διαχείριση ενός αθλητικού συλλόγου υπήρξε πραγματικά στα χέρια των φιλάθλων, είναι η περίπτωση της Έμπσφλιτ Γιουνάιτεντ (Ebbsfleet United), η οποία αγωνίζεται μεταξύ 5ης και 6ης κατηγορίας του αγγλικού ποδοσφαίρου. Στις 13 Νοεμβρίου 2007, ανακοινώθηκε ότι η ιστοσελίδα “MyFootballClub” (MyFC), έκανε πρόταση να αγοράσει τον σύλλογο. Περίπου 27.000 μέλη του MyFC μάζεψαν τις απαραίτητες £700.000 (35 λίρες ο καθένας) με σκοπό την εξίσου συμμετοχή στην αγορά και διοίκηση της ομάδας.

Όλα τα μέλη κατείχαν μόνο από μία μετοχή ώστε να υπάρχει ίση συμμετοχή στις αποφάσεις, χωρίς να λαμβάνουν μέρισμα ή κάποιο άλλο οικονομικό όφελος. Όλοι είχαν δικαίωμα ψήφου για τα θέματα της ομάδας, όπως για τις μεταγραφές, τον προϋπολογισμό, την τιμή των εισιτηρίων ακόμα και για την επιλογή της ενδεκάδας που αγωνίζεται κάθε φορά και όλα αυτά μέσω ψηφοφορίας στο διαδίκτυο. Ο προπονητής Λάιαμ Ντέις, όπως και οι βοηθοί του, αρκέστηκαν πλέον στον ρόλο των γυμναστών-εκπαιδευτών χωρίς περαιτέρω αρμοδιότητες. Με αυτό το πλαίσιο αμεσοδημοκρατικής διαχείρισης από τους ίδιους τους φιλάθλους, η Έμπσφλιτ Γιουνάιτεντ κατάφερε να κερδίσει το FA Trophy, το 2008, γίνοντας έτσι η πρώτη ομάδα από το Κεντ που κατακτά αυτόν τον τίτλο, καθώς και το τοπικό Κύπελλο του Κεντ.

Το 2013, μετά από μία σοβαρότατη πτώση των μελών (από 32.000 που ήταν στο αποκορύφωμά τους, έπεσαν στους 1.000), τα εναπομείναντα μέλη ψήφισαν υπέρ του να πουλήσουν πλέον τις μετοχές που είχαν στην ομάδα. Αυτή η πτώση του ενδιαφέροντος μπορεί να αποδοθεί σε πολλούς παράγοντες: στον διαρκή σκεπτικισμό που εκφραζόταν από τους επισήμους του συλλόγου, οι οποίοι κατηγορούσαν την ιστοσελίδα MyFC ότι καταστρέφει τον σύλλογο (!) [5], στο γεγονός ότι κατά τη διάρκεια της παγκόσμιας κρίσης ο σύλλογος άρχισε να γίνεται οικονομικό βάρος για κάποια από τα μέλη του, ή στο γεγονός ότι τα ίδια τα μέλη είδαν την ενασχόλησή τους αυτή ως χόμπυ και δεν συνέδεσαν αυτή τη δημοκρατική τους εμπειρία με ένα ευρύτερο πρόταγμα άμεσης δημοκρατίας, που θα κάλυπτε όλες τις σφαίρες της κοινωνικής ζωής.

Στις παραπάνω περιπτώσεις, φυσικά και μπορούμε να βρούμε ατέλειες: στην περίπτωση της Κορίνθιανς, παρόλο που ο ρόλος των παικτών επεκτάθηκε πέρα από το τερέν, πολιτικοποιήθηκε και διανθίστηκε με αμεσοδημοκρατικά χαρακτηριστικά, οι φίλαθλοι όμως παρέμειναν έξω από αυτήν τη διαδικασία. Στη δεύτερη περίπτωση της Έμπσφλιτ Γιουνάιτεντ, βλέπουμε ακριβώς το ίδιο πρόβλημα αλλά από την αντίθετη πλευρά. Ωστόσο, αποτελούν μία σημαντική εμπερία και παρακαταθήκη μοντέλων αυτοδιαχείρισης, που αν συνδυαστούν μπορούν να μας δώσουν τη βάση για την απεμπλοκή του ποδοσφαίρου από το δίπολο κρατικό-ιδιωτικό και τη θέασή του ως κοινού αγαθού. Για να διαρκέσει ένα τέτοιο εγχείρημα, χρειάζεται, όπως προείπαμε, η σύνδεσή του με ένα ευρύτερο πρόταγμα κοινωνικού εκδημοκρατισμού.

Όπως τονίζει και ο Καστοριάδης, η άμεση δημοκρατία δεν μπορεί να υπάρξει μόνο σε μία κοινωνική σφαίρα, γιατί τότε οι ανισότητες που υπάρχουν στις υπόλοιπες σφαίρες, και προέρχονται ακριβώς από τον μη δημοκρατικό τους χαρακτήρα, αργά ή γρήγορα, θα επηρεάσουν και την ίδια [6].

Η εξέλιξη του ποδοσφαίρου σε κοινό αγαθό, άμεσα διαχειριζόμενο από τους παίκτες και τους φιλάθλους είναι μία εφικτή προοπτική και υπάρχουν πλέον οι προσπάθειες γύρω από αυτό. Όπως αναφέρει και ο Γκαλεάνο «το ποδόσφαιρο είναι πολλά παραπάνω από μία μεγάλη εταιρεία διοικούμενη από κάποιους φεουδάρχες της Ελβετίας. Το δημοφιλέστερο άθλημα στον πλανήτη επιθυμεί να προσφέρει τις υπηρεσίες του στον κόσμο που το αγκαλιάζει».

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ:
[1] libcom.org/library/negri-football-class-struggle
[2] libcom.org/library/football-footballers
[3] libcom.org/library/s-crates-midfielder-anti-dictatorship-resister
[4] en.wikipedia.org/wiki/Corinthians_Democracy
[5] news.bbc.co.uk/local/london/hi/front_page/newsid_8967000/8967067.stm
[6] athene.antenna.nl/ARCHIEF/NR01-Athene/02-Probl.-e.html

The post Ποδοσφαιρικές ιστορίες αυτοδιαχείρισης first appeared on Aυτολεξεί.

Οι παίκτες του Μιλγουόκι Μπακς, μιας ομάδας του ΝΒΑ που εδρεύει μόνο μια ώρα με το αυτοκίνητο από την Kenosha στο Ουισκόνσιν, ενορχήστρωσαν σήμερα αυτό που δικαιωματικά ονομάστηκε απεργία για τον πυροβολισμό του Jacob Blake από την αστυνομία της Kenosha. Οι παίκτες πέντε ακόμη ομάδων σύντομα προσχώρησαν στην κίνησή τους, πράγμα που σημαίνει ότι και τα τρία αποψινά [26/8/2020] παιχνίδια των πλέι-οφ έπρεπε να αναβληθούν. Το ESPN και άλλοι το χαρακτήρισαν μποϊκοτάζ, αλλά αυτό δεν είναι σωστό. Οι εργαζόμενοι συγκεντρώθηκαν για να αποσύρουν την εργατική τους δύναμη. Είναι απεργία.

Συγκεκριμένα, είναι μια άγρια απεργία: μια διακοπή εργασίας χωρίς καμία έγκριση από την επαγγελματική τους ένωση. Αυτό ήταν κάτι νέο στην Αμερική ή κάτι παλιό σε νεότερη μορφή -μια ριζοσπαστική έκφραση αλληλεγγύης μεταξύ των κυρίως Μαύρων εργαζομένων που φάνηκε να εξαπλώνεται κάθε λεπτό πέρα ​​από τον χώρο εργασίας τους.

Οι Sterling Brown και George Hill κάνουν μια δήλωση εκ μέρους των Bucks χωρίς να δεχτούν ερωτήσεις: pic.twitter.com/iuxOhu6Ge0 – Marc J. Spears (@MarcJSpears) 26 Αυγούστου 2020

Στη Major League Baseball, οι Milwaukee Brewers και οι Cincinnati Reds -οι παίκτες, δηλαδή- ακύρωσαν τα παιχνίδια τους. Ο Kenny Smith, ένας αναλυτής στο στούντιο του TNT και πρώην παίκτης του NBA, αποχώρησε από το πάνελ του NBA στο TNT σε αλληλεγγύη με τους παίκτες: pic.twitter.com/XR4Y5yBE5z

Στο επίσημο τηλεοπτικό κανάλι του NBA (NBA TV), ο Isiah Thomas έδωσε ένα σεμινάριο για τη διπλή συνείδηση ​​και την κοινωνική κατασκευή της φυλής. Ο Sam Mitchell μίλησε ένθερμα, μεταξύ άλλων, για την αλληλεγγύη. Οι παίκτριες του WNBA [Women’s NBA], οι οποίες ήταν αποφασιστικές και ακλόνητες στον ακτιβισμό τους μετά τη δολοφονία του George Floyd, ανάγκασαν το πρωτάθλημα να αναβάλει τρία παιχνίδια (κάποιες μπήκαν στην αρένα με το όνομα του Μπλέικ στις φανέλες τους). Οι παίκτες του Major League Soccer ανέβαλαν τα παιχνίδια τους. Η Naomi Osaka αποσύρθηκε από έναν αγώνα τένις. Κάποια στιγμή, οι παίκτες των Bucks τηλεφώνησαν σε πρόσωπα που έχουν πολιτική ισχύ στο Ουισκόνσιν, απαιτώντας κάτι να γίνει.

Μέσα στα αποδυτήρια, οι Μιλγουόκι Μπακς έκαναν τηλεδιάσκεψη με τον Γενικό Εισαγγελέα του Ουισκόνσιν Josh Kaul και τον Υπολοχαγό Κυβερνήτη Mandela Barnes, σύμφωνα με πηγές στο ESPN.

Ας μην απορρίψουμε όλο αυτό ως πολυτέλεια των καλά αμειβομένων πολιτιστικών φιγούρων. Μια εργασιακή δράση που ανέλαβαν μια χούφτα παίκτες μπάσκετ εξαπλώθηκε γρήγορα με διάφορες μορφές σε όλη την κουλτούρα. Είναι βέβαιο ότι θα εξαπλωθεί ακόμη πιο μακριά. Σταματώντας το παιχνίδι -κάτι που πολλοί παίκτες προώθησαν, καθώς η «φούσκα» του ΝΒΑ συγκεντρώθηκε στο Ορλάντο- όλη η προσοχή επιστρέφει στους δρόμους.

Υπήρξαν στιγμές, όπως σημειώνουν μελετητές, που τα αθλήματα χρησιμοποιήθηκαν μαζί με άλλα μπιχλιμπίδια ψυχαγωγίας για την εξουδετέρωση των εξεγέρσεων. Αλλά όχι σήμερα.

Update: Οι Lakers και οι Clippers συμμετέχουν κι αυτοί στην απεργία

The post Οι παίκτες του NBA προκαλούν άγρια απεργία first appeared on Aυτολεξεί.