«Ποιος, αν όχι ο ουκρανικός λαός που αντιστέκεται στην εισβολή και την κατοχή, μπορεί να καταλάβει καλύτερα τι περνούν οι Παλαιστίνιοι;»

Αυτολεξεί: Σε ευχαριστούμε που δεχτήκες την πρότασή μας να μιλήσεις. Ας ξεκινήσουμε, λέγοντας δυο πράγματα για εσένα στους αναγνώστες και τις αναγνώστριές μας.

Andriy Movchan: Ονομάζομαι Αντρίι Μοβτσάν και είμαι Ουκρανός. Γεννήθηκα και μεγάλωσα στο Κίεβο. Πίσω στην πατρίδα μου, ήμουν δημοσιογράφος και αριστερός ακτιβιστής. Υπήρξα ενεργό μέλος του φοιτητικού αναρχοσυνδικαλιστικού σωματείου Pryama Diia («Άμεση Δράση»), ενώ έχω περάσει και από μαρξιστικές οργανώσεις και από το αντιφασιστικό κίνημα. Λόγω πολιτικών διώξεων από την ακροδεξιά, αναγκάστηκα να εγκαταλείψω τη χώρα. Στα τέλη του 2014, μετακόμισα στην Ισπανία, όπου αργότερα έλαβα πολιτικό άσυλο. Ζω στην Καταλονία εδώ και δέκα χρόνια, μιλάω καταλανικά και έχω πολλούς γνωστούς στην τοπική αριστερά. Καθ’ όλη τη διάρκεια των χρόνων μου στην εξορία, υπήρξα έντονα επικριτικός απέναντι στις πολιτικές εξελίξεις στην Ουκρανία. Οι Καταλανοί αριστεροί γνωστοί μου δεχόντουσαν πλήρως αυτή την κριτική, καθώς ταίριαζε άνετα στα πολιτικά τους δόγματα.

Αλλά το 2022, με τρόμο ανακάλυψα ότι ένα μεγάλο μέρος των αριστερών φίλων και γνωστών μου ανέχτηκε τη ρωσική εισβολή και κατοχή της χώρας μου. Αυτό ήταν ένα σοκ. Έτσι, βρήκα νέους ομοϊδεάτες συντρόφους στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Αλληλεγγύης με την Ουκρανία – ένα δίκτυο αριστερών οργανώσεων που υποστηρίζουν τη δίκαιη αντίσταση της Ουκρανίας στη ρωσική επιθετικότητα.

Α.: Τι σε έκανε να ενταχθείς εξαρχής στον στόλο για τη Γάζα Global Sumud Flotilla;

A.M.: Τον Σεπτέμβριο του 2025, όταν ο πρώτος στολίσκος απέπλευσε για τη Γάζα, αποφάσισα ακράδαντα ότι η Ουκρανία έπρεπε να εκπροσωπηθεί με κάποιον τρόπο στην επόμενη αποστολή· ότι η θέση μου ήταν εκεί, ανάμεσα σε αυτούς τους ανθρώπους· ότι έπρεπε να καταφέρω να συμμετάσχω στον επόμενο στολίσκο ό,τι και να γίνει. Μόλις έθεσα αυτόν τον στόχο στον εαυτό μου, έκανα ό,τι ήταν δυνατόν για να τον κάνω πραγματικότητα.

Τι με παρακίνησε; Ο στόχος μου ήταν πρωτίστως να αμφισβητήσω τον παράνομο ισραηλινό αποκλεισμό της Λωρίδας της Γάζας. Ήθελα όμως επίσης να σπάσω και ένα τείχος στερεοτύπων.

Καταρχάς, ήθελα να αμφισβητήσω τα στερεότυπα εντός της ουκρανικής κοινωνίας, όπου πολλοί άνθρωποι έχουν παραπλανηθεί από την ισραηλινή προπαγάνδα. Πολλοί Ουκρανοί πίστευαν ότι το Ισραήλ είναι απλώς ένα «θύμα» που «αμύνεται». Κάποιοι πίστευαν ότι οι Παλαιστίνιοι δεν είναι πραγματικός λαός Κάποιοι πίστευαν ότι οι Παλαιστίνιοι δεν είναι τίποτα περισσότερο από «αντιπρόσωποι του Ιράν». Δυστυχώς, ο χώρος πληροφόρησης της Ουκρανίας για το ζήτημα της Μέσης Ανατολής είναι κυριολεκτικά κατειλημμένος από Ισραηλινούς σχολιαστές. Θέλαμε, επιτέλους, να δώσουμε μια φωνή για την Παλαιστίνη μέσα στον ουκρανικό χώρο των μέσων ενημέρωσης.

Δεύτερον, ήθελα να αμφισβητήσω το στερεότυπο που έχει διαμορφώσει η ρωσική προπαγάνδα στον υπόλοιπο κόσμο – τον ισχυρισμό ότι όλοι οι Ουκρανοί είναι «ένθερμοι υποστηρικτές του σιωνισμού» και «υποστηρίζουν με ενθουσιασμό τη γενοκτονία του παλαιστινιακού λαού». Δυστυχώς, αυτό το αφήγημα εργαλειοποιείται από πολλές αριστερές κινήσεις προκειμένου να επιτεθούν σκόπιμα σε οποιαδήποτε έκφραση αλληλεγγύης με την αντίσταση της Ουκρανίας.

Η παρουσία Ουκρανών στον στολίσκο είναι κάτι που αμφισβητεί και τα δύο αυτά στερεότυπα. Και νομίζω ότι καταφέραμε κάποια επιτυχία σε αυτό.

Α.: Μπορείς να μας πεις τι συνέβη όταν ο ισραηλινός στρατός αναχαίτισε παράνομα το σκάφος σας και σας απήγαγε σε διεθνή ύδατα;

A.M.: Ειλικρινά, δεν περιμέναμε η πρώτη αναχαίτιση να γίνει τόσο γρήγορα. Αφού αναχωρήσαμε από τη Σικελία, ήμασταν στη θάλασσα μόνο τέσσερις ημέρες. Όταν ο καπετάνιος μάς είπε να προετοιμαστούμε για αναχαίτιση, μέχρι και την τελευταία στιγμή νόμιζα ότι ήταν η ελληνική ακτοφυλακή, επειδή μόλις που πλησιάζαμε στην Κρήτη. Αλλά όταν άκουσα την ισραηλινή προφορά των στρατιωτών, ήταν ένα σοκ. Μια αναχαίτιση 700 ναυτικά μίλια από τις ακτές της Παλαιστίνης!

Μας κατέβασαν από το σκάφος με μηχανοκίνητες βάρκες και μας μετέφεραν σε ένα ισραηλινό πλοίο-φυλακή. Στο κατάστρωμά του, είχε στηθεί ένα είδος μίνι στρατοπέδου συγκέντρωσης ειδικά για τους συμμετέχοντες στον στολίσκο. Τα προσωπικά μου αντικείμενα και το σακάκι μου κατασχέθηκαν και με ανάγκασαν να ξαπλώσω μπρούμυτα στο πάτωμα. Μερικοί από τους συντρόφους μου ξυλοκοπήθηκαν, αναγκάστηκαν να φιλήσουν την ισραηλινή σημαία και υποβλήθηκαν σε διάφορες μορφές ταπείνωσης.

Το στρατόπεδο αποτελούνταν από τρία κοντέινερ όπου υποτίθεται ότι θα μέναμε. Αλλά υπήρχε πολύ λίγος χώρος για 180 άτομα. Έτσι, περισσότεροι από τους μισούς από εμάς έπρεπε να παραμείνουμε στο κατάστρωμα όλη την ώρα, κάτω από τον καυτό ήλιο κατά τη διάρκεια της ημέρας και στη βροχή τη νύχτα. Ήμουν «τυχερός» – και τις δύο νύχτες κοιμήθηκα μέσα σε ένα κοντέινερ. Μία από τις μορφές κακοποίησης, αξιοσημείωτα, ήταν ότι πριν από την αυγή οι Ισραηλινοί πλημμύρισαν το κατάστρωμα με νερό, όπου κοιμόντουσαν δεκάδες άνθρωποι.

Επιπλέον, Ισραηλινοί στρατιώτες εισέβαλαν αρκετές φορές στο κατάστρωμα με όπλα. Χρησιμοποίησαν χειροβομβίδες κρότου-λάμψης στον περιορισμένο χώρο για να μας εκφοβίσουν. Υπό την απειλή όπλων, ανάγκασαν τους ανθρώπους να μπουν στα κοντέινερ και τους κράτησαν εκεί, μην επιτρέποντάς τους καν να πάνε στην τουαλέτα. Έπρεπε να βάλω τις ανάγκες μου σε ένα πλαστικό μπουκάλι.

Το δεύτερο πρωί, έλαβε χώρα μαζικός ξυλοδαρμός. Κηρύξαμε απεργία πείνας σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την απομόνωση έξι συντρόφων μας. Σε απάντηση, οι στρατιώτες χρησιμοποίησαν βία εναντίον δεκάδων ακτιβιστών. Γυναίκες σύρθηκαν από τα μαλλιά τους. Κάποιοι άνθρωποι χτυπήθηκαν στα κοντέινερ. Ένας άνδρας πυροβολήθηκε στο πόδι με πλαστική σφαίρα. Όταν με ανάγκασαν να πέσω με το πρόσωπο κάτω σε έναν διάδρομο, υπήρχε μια λίμνη αίματος δίπλα μου.

Έπειτα από μιάμιση μέρα σε αυτή την πλωτή φυλακή, παραδόθηκαμε στις ελληνικές αρχές στη δυτική ακτή της Κρήτης. Κατά μία έννοια, ήμασταν τυχεροί που δεν μας μετέφεραν σε χερσαία ισραηλινή φυλακή. Όσοι συνελήφθησαν αργότερα κοντά στην Κύπρο, απ’ όσο γνωρίζω, βίωσαν τις χειρότερες στιγμές στην ακτή, στην Ασντόντ.

Α.: Ναι, έτσι είναι… Καθώς πλέον γυρίσατε ασφαλείς και βλέπεις τα πράγματα από κάποια απόσταση, πώς αποτιμάς τη γενική στάση των υπόλοιπων ακτιβιστών του Στόλου όσον αφορά την εισβολή στην Ουκρανία; 

A.M.: Είχα πολλές ανησυχίες για το πώς θα γινόταν δεκτή η συμμετοχή των Ουκρανών από τους υπόλοιπους ακτιβιστές του στολίσκου. Δεν είναι μυστικό ότι ένα συγκεκριμένο μέρος του φιλοπαλαιστινιακού κινήματος αποτελείται από σταλινικούς που υποστηρίζουν ανοιχτά τη ρωσική εισβολή. Κατά μία έννοια, στην αρχή, φοβόμουν μια σταλινική συνωμοσία εναντίον των Ουκρανών συμμετεχόντων περισσότερο από ό,τι φοβόμουν τον ισραηλινό στρατό.

Ωστόσο, οι φόβοι μου αποδείχθηκαν αβάσιμοι. Οι άλλοι συμμετέχοντες χάρηκαν που είχαν Ουκρανούς ανάμεσά τους. Κατάλαβαν πόσο σημαντική ήταν η συμμετοχή μας για το κίνημα στο σύνολό του και για την ίδια μας την κοινωνία.

Επιπλέον, προς ειλικρινή μου έκπληξη, γνώρισα εκεί πολλούς ανθρώπους που, σε διαφορετικά στάδια, είχαν βοηθήσει ενεργά την Ουκρανία! Υπήρχαν γιατροί που περιέθαλπαν τραυματίες πολίτες και στρατιώτες μας. Υπήρχαν εθελοντές που παρείχαν ανθρωπιστική βοήθεια στις πόλεις της πρώτης γραμμής. Υπήρχαν δημοσιογράφοι που έκαναν ρεπορτάζ για τη ζωή της χώρας και την αντίστασή της στην επιθετικότητα. Υπήρχαν επίσης αριστεροί ακτιβιστές που, στις χώρες τους, αντιτίθενται στη ρωσική προπαγάνδα.

Μιλώντας για τη γενική διάθεση, υπήρχαν άνθρωποι εκεί που έδιναν προτεραιότητα στον αγώνα ενάντια στον Δυτικό ιμπεριαλισμό. Και σε κάποιον βαθμό, αυτό είναι κατανοητό – οι άνθρωποι το βλέπουν ως καθήκον τους να πολεμούν εκεί που οι δικές τους κυβερνήσεις κάνουν λάθος (θα ήθελα να δω το ίδιο επίπεδο αδιαλλαξίας απέναντι στον «δικό τους» ιμπεριαλισμό μεταξύ των Ρώσων αριστερών!). Το ουκρανικό ζήτημα ήταν σίγουρα δευτερεύον εκεί..

Υπήρχαν, επίσης, άνθρωποι που ήταν πιο ανεκτικοί απέναντι στον ρωσικό ιμπεριαλισμό από ό,τι θα ήθελα εγώ και άλλοι Ουκρανοί. Αλλά ούτε μία φορά δεν συνάντησα ανοιχτά εχθρικές συμπεριφορές απέναντί ​​μας ή απέναντι στην Ουκρανία. Ούτε μία φορά δεν άκουσα επιδοκιμασία για τη ρωσική επιθετικότητα. Αυτό με εξέπληξε πραγματικά με θετικό τρόπο.

Α.: Βλέπουμε, δυστυχώς, συχνά ανθρώπους να εκφράζουν την αλληλεγγύη τους με τον λαό της Παλαιστίνης, ενώ σιωπούν για τον λαό στην Ουκρανία. Και το ανάποδο. Είναι σημαντικό, λοιπόν, να μιλούμε στους ανθρώπους, αναδεικνύοντας τη διασύνδεση μεταξύ των δύο ζητημάτων.

A.M.: Ακριβώς. Παρότι, οι περιπτώσεις της Ουκρανίας και της Παλαιστίνης δεν είναι ακριβώς ίδιες –υπάρχουν πολλές διαφορές μεταξύ τους– υπάρχουν και αρκετοί παραλληλισμοί, και είναι αρκετά προφανείς. Και ακόμα μεγαλύτεροι είναι οι παραλληλισμοί μεταξύ των ενεργειών των επιτιθέμενων.

Τόσο η Ρωσία όσο και το Ισραήλ είναι εισβολείς και κατακτητές. Τόσο η Ρωσία όσο και το Ισραήλ ενεργούν σύμφωνα με τον «νόμο του ισχυρότερου», κατέχοντας ανώτερες στρατιωτικές δυνατότητες και πυρηνικά όπλα. Και οι δύο αρνούνται την ίδια την ύπαρξη των εθνών που υποτάσσουν. Και οι δύο παραβιάζουν κατάφωρα το διεθνές δίκαιο, θεωρώντας το μια υπερβολικά πρόσφατη έννοια. Για να δικαιολογήσουν το «δικαίωμά» τους στις εκτάσεις που έχουν κατασχέσει, επικαλούνται μία μυθολογία χιλιετιών. Η Ρωσία και το Ισραήλ είναι ουσιαστικά τα μόνα κράτη στον κόσμο που εφαρμόζουν άμεση προσάρτηση. Και οι δύο εφαρμόζουν τον εποικισμό προκειμένου να αλλάξουν σκόπιμα την εθνοτική σύνθεση των κατεχόμενων εδαφών.

Μπορεί κανείς να βρει και παραλληλισμούς άλλου είδους. Για παράδειγμα, το γεγονός ότι ούτε η ουκρανική ούτε η παλαιστινιακή αντίσταση είναι τέλεια. Και στις δύο περιπτώσεις, υπάρχουν σαφώς ορατά εθνικιστικά και αντιδραστικά στοιχεία. Αυτό είναι προβλέψιμο – οι εθνικιστικές και φονταμενταλιστικές παρατάξεις έχουν πάντα μεγαλύτερο κίνητρο να εμπλακούν σε ένοπλη αντίσταση από άλλες σε πολέμους εθνικής επιβίωσης. Αλλά δικαιολογεί αυτό τις ενέργειες του επιτιθέμενου και την κατοχή χωρών; Όχι, όχι, και για άλλη μια φορά όχι!

Τι θα έλεγα στους αριστερούς καμπιστές; Για πολλούς από εσάς, το να είστε κατά του πολέμου και το να είστε κατά του Δυτικού ιμπεριαλισμού είναι συνώνυμα. Αλλά στον κόσμο υπάρχουν πόλεμοι που διεξάγονται και από άλλα κράτη και μπλοκ. Αυτή η πραγματικότητα δεν μπορεί να συνεχίζει να αμφισβητείται επ’ αόριστον. Υπάρχουν, λοιπόν, και λαοί που αγωνίζονται για το δικαίωμά τους να μην ζουν υπό μη Δυτικές αυτοκρατορίες. Τι μπορείτε να προσφέρετε σε αυτούς τους λαούς, εκτός από το να παραδοθούν στον επιτιθέμενο; Να υποταχθούν «στη μοίρα τους» απλώς επειδή ο αγώνας τους δεν ταιριάζει στα δογματικά και απλουστευμένα σας πλαίσια;

Καταλαβαίνω ότι για πολλούς αριστερούς, η αγνόηση της ρωσικής επιθετικότητας είναι ευκολότερη επειδή τους επιτρέπει να φτάσουν στα άκρα την κριτική τους για τον Δυτικό ιμπεριαλισμό. Όσο λιγότερες οι αποχρώσεις, τόσο πιο απλό είναι να βλέπουμε τον κόσμο άσπρο-μαύρο. Είναι βολικό. Είναι άνετο. Αλλά η πραγματικότητα του 21ου αιώνα απαιτεί από εμάς διαλεκτικές και λεπτομερείς θέσεις. Αυτή είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για τη ριζοσπαστική σκέψη σήμερα.

Α.: Ευχαριστούμε πολύ που μοιράστηκες την εμπειρία σου μαζί μας. FROM UKRAINE TO PALESTINE, OCCUPATION IS A CRIME!

The post Συνέντευξη με τον Ουκρανό Andriy Movchan που έπλευσε με το Global Sumud Flotilla προς τη Γάζα first appeared on Aυτολεξεί.

Στη διάλεξή της για τον Edward W. Said, η Naomi Klein εξετάζει πώς οι ιδέες που περιγράφει ο Said της φυλετικής ιεραρχίας, συμπεριλαμβανομένου του Οριενταλισμού, υπήρξαν οι σιωπηλοί σύμμαχοι της κλιματικής αλλαγής από τις πρώτες ημέρες της ατμομηχανής, συνεχίζοντας να ισχύουν και για τις σημερινές αποφάσεις που αφήνουν ολόκληρους λαούς να πνιγούν και άλλους να ζεσταθούν σε θανατηφόρα επίπεδα:

Ο Edward Said δεν αγκάλιαζε τα δέντρα. Καταγόμενος από εμπόρους, τεχνίτες και επαγγελματίες, ο μεγάλος αντιαποικιακός διανοούμενος περιέγραψε κάποτε τον εαυτό του ως «μια ακραία περίπτωση Παλαιστίνιου της πόλης του οποίου η σχέση με τη γη είναι βασικά μεταφορική». Στο After the Last Sky, τον στοχασμό του πάνω στις φωτογραφίες του Jean Mohr, εξερεύνησε τις πιο οικείες πτυχές της ζωής των Παλαιστινίων, από τη φιλοξενία μέχρι τον αθλητισμό και τη διακόσμηση του σπιτιού. Η παραμικρή λεπτομέρεια (η τοποθέτηση μιας κορνίζας, η προκλητική στάση ενός παιδιού) προκάλεσε έναν χείμαρρο διορατικότητας από τον Said. Ωστόσο, όταν ήρθε αντιμέτωπος με εικόνες Παλαιστινίων αγροτών (που φρόντιζαν τα κοπάδια τους, δούλευαν στα χωράφια), οι λεπτομέρειες ξαφνικά εξατμίζονταν. Ποιες καλλιέργειες καλλιεργούνταν; Ποια ήταν η κατάσταση του εδάφους; Η διαθεσιμότητα νερού; Τίποτα δεν του ερχόταν. «Συνεχίζω να αντιλαμβάνομαι έναν πληθυσμό φτωχών, ταλαιπωρημένων, περιστασιακά πολύχρωμων αγροτών, αμετάβλητων και συλλογικών», ομολόγησε ο Said. Αυτή η αντίληψή του ήταν «μυθική», αναγνώρισε – ωστόσο παρέμεινε.

Αν η γεωργία αποτελούσε έναν άλλον κόσμο για τον Said, εκείνοι που αφιέρωσαν τη ζωή τους σε θέματα όπως η ρύπανση του αέρα και των υδάτων φαίνεται σαν να κατοικούν σε άλλο πλανήτη. Μιλώντας στον συνάδελφό του Rob Nixon, τότε στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, είχε περιγράψει τον περιβαλλοντισμό ως «την τέρψη αυτών που κακομαθημένα αγκαλιάζουν τα δέντρα και που δεν έχουν μια σωστή αιτία». Αλλά οι περιβαλλοντικές προκλήσεις της Μέσης Ανατολής είναι αδύνατο να αγνοηθούν από οποιονδήποτε βυθίζεται, όπως ο Said, στη γεωπολιτική της. Πρόκειται για μια περιοχή έντονα ευάλωτη στη ζέστη και το υδατικό στρες, στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας και στην ερημοποίηση. Μια πρόσφατη εργασία στο Nature Climate Change προβλέπει ότι αν δεν μειώσουμε ριζικά τις εκπομπές και δεν τις μειώσουμε γρήγορα, μεγάλα τμήματα της Μέσης Ανατολής πιθανότατα θα «βιώσουν επίπεδα θερμοκρασίας που είναι αφόρητα για τον άνθρωπο» μέχρι το τέλος αυτού του αιώνα. Και αυτό είναι τόσο ωμό όσο οι κλιματολόγοι μπορούν να το κάνουν. Ωστόσο, τα περιβαλλοντικά ζητήματα στην περιοχή εξακολουθούν να τείνουν να αντιμετωπίζονται ως δευτερεύουσες σκέψεις ή ως αιτίες πολυτελείας. Ο λόγος δεν είναι η άγνοια ή η αδιαφορία. Είναι απλώς το εύρος της ζώνης. Η κλιματική αλλαγή είναι μια σοβαρή απειλή, αλλά οι πιο τρομακτικές επιπτώσεις απέχουν λίγα χρόνια. Στο εδώ και τώρα [2016], υπάρχουν πάντα πολύ πιο πιεστικές απειλές που πρέπει να αντιμετωπίσουμε: στρατιωτική κατοχή, αεροπορικές επιθέσεις, συστημικές διακρίσεις, εμπάργκο. Τίποτα δεν μπορεί να το ανταγωνιστεί αυτό. Ούτε θα πρέπει να προσπαθήσει να το κάνει.

Υπάρχουν και άλλοι λόγοι που ο περιβαλλοντισμός μπορεί να έμοιαζε με μια αστική παιδική χαρά για τον Said. Το ισραηλινό κράτος έχει επικαλύψει εδώ και καιρό το έργο οικοδόμησης του έθνους του με ένα «πράσινο βερνίκι» – υπήρξε ένα βασικό μέρος του σιωνιστικού πρωτοπόρου ήθους για την «επιστροφή στη γη». Και σε αυτό το πλαίσιο, τα δέντρα, συγκεκριμένα, αποτέλεσαν ένα από τα πιο ισχυρά όπλα αρπαγής και κατοχής της γης. Δεν είναι μόνο οι αμέτρητες ελιές και φιστικιές που έχουν ξεριζωθεί για να ανοίξουν χώρο για εποικισμούς και δρόμους μόνο για το Ισραήλ. Είναι επίσης τα εκτεταμένα δάση πεύκων και ευκαλύπτων που έχουν φυτευτεί πάνω από αυτούς τους οπωρώνες και πάνω από παλαιστινιακά χωριά. Ο πιο διαβόητος παράγοντας σε αυτό ήταν το Jewish National Fund, το οποίο, με το σύνθημά του, “Turning the Desert Green”, υπερηφανεύεται ότι έχει φυτέψει 250 εκατομμύρια δέντρα στο Ισραήλ από το 1901, πολλά από τα οποία δεν είναι ιθαγενή στην περιοχή. Έχει επίσης χρηματοδοτήσει άμεσα βασικές υποδομές για τον ισραηλινό στρατό, συμπεριλαμβανομένης της ερήμου Νεγκέβ. Στο διαφημιστικό υλικό, το JNF αυτοχαρακτηρίζεται ως μια ακόμη πράσινη ΜΚΟ, που ασχολείται με τη διαχείριση των δασών και των υδάτων, τα πάρκα και την αναψυχή. Τυγχάνει επίσης να είναι ο μεγαλύτερος ιδιώτης γαιοκτήμονας στο κράτος του Ισραήλ και παρότι αντιμετωπίζει μια σειρά περίπλοκων νομικών προκλήσεων, εξακολουθεί να αρνείται να μισθώσει ή να πουλήσει γη σε μη Εβραίους.

Μεγάλωσα σε μια εβραϊκή κοινότητα όπου κάθε περίσταση (γεννήσεις και θάνατοι, ημέρα της μητέρας, Μπαρ Μιτσβά) σημαδεύτηκε με την περήφανη αγορά ενός δέντρου JNF στο όνομα του τιμώμενου προσώπου. Μόλις ενηλικιώθηκα άρχισα να καταλαβαίνω ότι αυτά τα μακρινά κωνοφόρα που με έκαναν να αισθάνομαι καλά, τα πιστοποιητικά των οποίων κοσμούσαν τους τοίχους του δημοτικού σχολείου μου στο Μόντρεαλ, δεν ήταν καλοήθη – δεν ήταν απλώς κάτι για να φυτέψω και αργότερα να αγκαλιάσω. Στην πραγματικότητα, αυτά τα δέντρα είναι από τα πιο κραυγαλέα σύμβολα του συστήματος των επίσημων διακρίσεων του Ισραήλ, αυτού που πρέπει να αποσυναρμολογηθεί για να καταστεί δυνατή η ειρηνική συνύπαρξη.

Το JNF είναι ένα ακραίο και πρόσφατο παράδειγμα αυτού που ορισμένοι αποκαλούν «πράσινη αποικιοκρατία». Αλλά το φαινόμενο δεν είναι καθόλου νέο· ούτε είναι μοναδικό στο Ισραήλ. Υπάρχει μια μακρά και οδυνηρή ιστορία στην Αμερική όμορφων κομματιών άγριας φύσης που μετατρέπονται σε πάρκα διατήρησης και στη συνέχεια αυτός ο χαρακτηρισμός χρησιμοποιείται για να εμποδίσει τους αυτόχθονες πληθυσμούς να έχουν πρόσβαση στα προγονικά τους εδάφη για να κυνηγήσουν και να ψαρέψουν ή απλώς για να ζήσουν.

Έχει συμβεί ξανά και ξανά. Μια σύγχρονη εκδοχή αυτού του φαινομένου είναι η αντιστάθμιση του άνθρακα. Οι αυτόχθονες πληθυσμοί από τη Βραζιλία έως την Ουγκάντα διαπιστώνουν ότι μερικές από τις πιο επιθετικές αρπαγές γης γίνονται από οργανώσεις διατήρησης της φύσης. Ένα δάσος ξαφνικά μετονομάζεται ως «αντιστάθμιση άνθρακα» και τίθεται εκτός ορίων για τους παραδοσιακούς κατοίκους του. Ως αποτέλεσμα, η αγορά αντιστάθμισης άνθρακα έχει δημιουργήσει μια εντελώς νέα κατηγορία πράσινων παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με αγρότες και αυτόχθονες πληθυσμούς να δέχονται σωματική επίθεση από φύλακες του πάρκου ή την ιδιωτική ασφάλεια όταν προσπαθούν να αποκτήσουν πρόσβαση σε αυτά τα εδάφη. Επομένως, το σχόλιο του Said για αυτούς που «αγκαλιάζουν τα δέντρα» θα πρέπει να εξεταστεί εντός αυτού του πλαισίου. […]

Ίσως αυτό το σημείο τοποθετεί τον κυνισμό που υπάρχει για το πράσινο κίνημα στο σωστό πλαίσιο. Οι άνθρωποι τείνουν να αποθαρρύνονται όταν η ζωή τους αντιμετωπίζεται με λιγότερο σεβασμό από τα λουλούδια και τα ερπετά. Και όμως υπάρχει τόσο μεγάλο μέρος της πνευματικής κληρονομιάς του Said που φωτίζει και διευκρινίζει τις βαθύτερες αιτίες της παγκόσμιας οικολογικής κρίσης, τόσο πολύ που δείχνει τρόπους με τους οποίους θα μπορούσαμε να ανταποκριθούμε που είναι πολύ πιο συμπεριληπτικοί από τα τρέχοντα μοντέλα εκστρατείας: τρόποι που δεν ζητούν από τους ανθρώπους που υποφέρουν να βάλουν στο ράφι τις ανησυχίες τους για τον πόλεμο, τη φτώχεια και τον συστημικό ρατσισμό και πρώτα να «σώσουν τον κόσμο», αλλά αντίθετα δείχνουν πώς όλες αυτές οι κρίσεις είναι αλληλένδετες και πως θα μπορούσαν έτσι να είναι και οι λύσεις. Εν ολίγοις, ο Said μπορεί να μην είχε χρόνο για όσους αγκαλιάζουν δέντρα, αλλά αυτοί πρέπει επειγόντως να βρουν χρόνο για τον Said και για πολλούς άλλους αντιιμπεριαλιστές, μετα-αποικιακούς στοχαστές, γιατί χωρίς αυτή τη γνώση, δεν υπάρχει τρόπος να καταλάβουμε πώς καταλήξαμε σε αυτό το επικίνδυνο μέρος ή να κατανοήσουμε τους μετασχηματισμούς που απαιτούνται για να φτάσουμε κάπου ασφαλέστερα.

Ακολουθούν, λοιπόν, μερικές σκέψεις, σε καμία περίπτωση ολοκληρωμένες, σχετικά με το τι μπορούμε να μάθουμε από την ανάγνωση του Said σε έναν κόσμο που θερμαίνεται:

Ήταν και παραμένει ένας από τους πιο οδυνηρά εύγλωττους θεωρητικούς της εξορίας και της νοσταλγίας, αλλά η νοσταλγία του Said, όπως πάντα ξεκαθάριζε, ήταν για ένα σπίτι που είχε αλλάξει τόσο ριζικά που δεν υπήρχε πλέον στην πραγματικότητα. Η θέση του ήταν περίπλοκη: υπερασπίστηκε σθεναρά το δικαίωμα των Παλαιστινίων να επιστρέψουν, αλλά ποτέ δεν ισχυρίστηκε ότι «το σπίτι» είχε διορθωθεί. Αυτό που είχε σημασία ήταν η αρχή του σεβασμού όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων εξίσου και η ανάγκη για μία δικαιοσύνη της αποκατάστασης που να διέπει τις δράσεις και τις πολιτικές μας. Αυτή η προοπτική είναι βαθιά επίκαιρη στην εποχή μας της διάβρωσης των ακτών, των λαών που εξαφανίζονται κάτω από την άνοδο της θάλασσας, των κοραλλιογενών υφάλων που γίνονται λευκοί ενώ συντηρούν ολόκληρους πολιτισμούς, και μιας γαλήνιας Αρκτικής. Αυτό συμβαίνει επειδή η περίπταση της λαχτάρας για μια ριζικά αλλαγμένη πατρίδα, ένα σπίτι που μπορεί να μην υπάρχει καν πια,, είναι κάτι που παγκοσμιοποιείται γρήγορα και τραγικά.

Τον Μάρτιο του 2016, δύο μεγάλες μελέτες προειδοποίησαν ότι η άνοδος της στάθμης της θάλασσας θα μπορούσε να συμβεί σημαντικά πιο γρήγορα από ό,τι πιστεύαμε προηγουμένως. Ένας από τους συγγραφείς της πρώτης μελέτης ήταν ο James Hansen, ίσως ο πιο σεβαστός επιστήμονας του κλίματος στον κόσμο. Προειδοποίησε ότι, στην τρέχουσα τροχιά των εκπομπών μας, αντιμετωπίζουμε την «απώλεια όλων των παράκτιων πόλεων, των περισσότερων μεγάλων πόλεων του κόσμου και όλης της ιστορίας τους» – και όχι σε χιλιάδες χρόνια από τώρα, αλλά μόλις αυτόν τον αιώνα.

Με άλλα λόγια, αν δεν απαιτήσουμε ριζική αλλαγή, οδεύουμε προς έναν ολόκληρο κόσμο ανθρώπων που αναζητούν «ένα σπίτι» που δεν υπάρχει πια.

Ο Said μάς βοηθά να φανταστούμε πώς μπορεί να μοιάζει και αυτό. Συχνά επικαλούνταν την αραβική λέξη sumud («μένω στη θέση μου, κρατιέμαι»), αυτή τη σταθερή άρνηση να εγκαταλείψει κανείς τη γη του παρά τις πιο απελπισμένες προσπάθειες έξωσης και ακόμη και όταν περιβάλλεται από συνεχή κίνδυνο. Είναι μια λέξη που συνδέεται περισσότερο με μέρη όπως η Χεβρώνα και η Γάζα, αλλά θα μπορούσε να εφαρμοστεί εξίσου σήμερα σε χιλιάδες κατοίκους της παράκτιας Λουιζιάνα που έχουν στήσει τα σπίτια τους σε πασσάλους για να μην χρειαστεί να τα εκκενώσουν ή σε κατοίκους των νησιών του Ειρηνικού των οποίων το σύνθημα είναι «Δεν πνιγόμαστε. Πολεμάμε». Σε χώρες με χαμηλό υψόμετρο, όπως οι Νήσοι Μάρσαλ, τα Φίτζι και το Τουβαλού, γνωρίζουν ότι η μεγάλη άνοδος της στάθμης της θάλασσας είναι ήδη σίγουρη από το λιώσιμο των πολικών πάγων, τόσο που οι χώρες τους πιθανότατα δεν έχουν μέλλον. Αλλά αρνούνται να ασχοληθούν μόνο με την υλικοτεχνική υποστήριξη της μετεγκατάστασης και δεν θα μετεγκατασταθούν ακόμη και αν υπήρχαν ασφαλέστερες χώρες πρόθυμες να ανοίξουν τα σύνορά τους – ένα πολύ μεγάλο ΑΝ, δεδομένου ότι οι κλιματικοί πρόσφυγες δεν αναγνωρίζονται επί του παρόντος από το διεθνές δίκαιο. Αντίθετα, αντιστέκονται ενεργά: μπλοκάρουν τα αυστραλιανά πλοία άνθρακα με παραδοσιακά κανό, διαταράσσουν τις διεθνείς διαπραγματεύσεις για το κλίμα με την άβολη παρουσία τους, απαιτούν πολύ πιο επιθετική δράση για το κλίμα. Αν υπάρχει κάτι που αξίζει να γιορτάσουμε στη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα -και δυστυχώς, δεν είναι αρκετό- αυτό έχει προκύψει χάρη σε αυτό το είδος δράσης με αρχές: το κλιματικό sumud.

Αλλά αυτό «ξύνει» μόνο την επιφάνεια του τι μπορούμε να μάθουμε από την ανάγνωση του Said σε έναν κόσμο που θερμαίνεται. Ο ίδιος ήταν, φυσικά, ένας γίγαντας στη μελέτη της «ετερότητας», αυτού που περιγράφεται στο βιβλίο του Οριενταλισμός του 1978 ως «παράβλεψη, ουσιοποίηση, απογύμνωση της ανθρώπινης φύσης ενός άλλου πολιτισμού, λαού ή γεωγραφικής περιοχής». Και μόλις εδραιωθεί σταθερά ο άλλος, το έδαφος μαλακώνει για οποιαδήποτε παράβαση: βίαιη απέλαση, κλοπή γης, κατοχή, εισβολή. Επειδή το όλο νόημα της ετερότητας είναι ότι ο άλλος δεν έχει τα ίδια δικαιώματα, την ίδια ανθρώπινη αξία, με εκείνους που κάνουν τη διάκριση. Τι σχέση έχει αυτό με την κλιματική αλλαγή; Ίσως τα πάντα.

Έχουμε ήδη θερμάνει επικίνδυνα τον κόσμο μας και οι κυβερνήσεις μας εξακολουθούν να αρνούνται να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για να σταματήσουν την τάση. Υπήρξε μια εποχή που πολλοί είχαν το δικαίωμα να επικαλεστούν άγνοια. Αλλά τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, από τότε που δημιουργήθηκε η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (Intergovernmental Panel on Climate Change) και ξεκίνησαν οι διαπραγματεύσεις για το κλίμα, αυτή η άρνηση μείωσης των εκπομπών συνοδεύτηκε από την πλήρη επίγνωση των κινδύνων. Και αυτού του είδους η απερισκεψία θα ήταν λειτουργικά αδύνατη χωρίς θεσμικό ρατσισμό, έστω και λανθάνων. Θα ήταν αδύνατο χωρίς τον Οριενταλισμό, χωρίς όλα τα ισχυρά εργαλεία που προσφέρονται και που επιτρέπουν στους ισχυρούς να υποτιμούν τις ζωές των λιγότερο ισχυρών. Αυτά τα εργαλεία –της κατάταξης της σχετικής αξίας των ανθρώπων– είναι που επιτρέπουν τη διαγραφή ολόκληρων εθνών και αρχαίων πολιτισμών. Και είναι αυτά που επέτρεψαν την εκσκαφή όλου αυτού του άνθρακα εξαρχής.

Τα ορυκτά καύσιμα δεν είναι ο μοναδικός μοχλός της κλιματικής αλλαγής -υπάρχει επίσης η βιομηχανική γεωργία και η αποψίλωση των δασών- αλλά είναι ο μεγαλύτερος. Και το θέμα με τα ορυκτά καύσιμα είναι ότι είναι τόσο εγγενώς βρώμικα και τοξικά που απαιτούν θυσίες ανθρώπων και τόπων: άνθρωποι των οποίων οι πνεύμονες και τα σώματα μπορούν να θυσιαστούν για να εργαστούν στα ανθρακωρυχεία, άνθρωποι των οποίων η γη και το νερό μπορούν να θυσιαστούν σε υπαίθριες εξορύξεις και πετρελαιοκηλίδες.

Μόλις τη δεκαετία του ’70, οι επιστήμονες που συμβούλευαν την κυβέρνηση των ΗΠΑ αναφέρθηκαν ανοιχτά σε ορισμένα μέρη της χώρας που χαρακτηρίστηκαν ως «περιοχές εθνικής θυσίας». Σκεφτείτε τα βουνά των Απαλαχίων, που εκτοξεύτηκαν για εξόρυξη άνθρακα επειδή η λεγόμενη εξόρυξη άνθρακα αφαίρεσης βουνοκορφών είναι φθηνότερη από το σκάψιμο λάκκων υπογείως. Πρέπει να υπάρχουν θεωρίες ετερότητας για να δικαιολογήσουν τη θυσία μιας ολόκληρης γεωγραφίας – θεωρίες για τους ανθρώπους που ζούσαν εκεί που ήταν τόσο φτωχοί και οπισθοδρομικοί που η ζωή και ο πολιτισμός τους δεν αξίζουν προστασία. Τελικά, αν είσαι “hillbilly”, ποιος νοιάζεται για τους λόφους σου; […]

Το θέμα είναι το εξής: η οικονομία μας που τροφοδοτείται από ορυκτά καύσιμα απαιτεί ζώνες θυσίας. Πάντα ήταν έτσι. Και δεν μπορείς να έχεις ένα σύστημα χτισμένο πάνω σε τόπους θυσίας και ανθρώπους που θυσιάζονται, εκτός αν υπάρχουν και επιμένουν διανοητικές θεωρίες που δικαιολογούν τη θυσία τους: από το Δόγμα της Χριστιανικής Ανακάλυψης και το Manifest Destiny μέχρι την terra nullius και τον Οριενταλισμό, από τους καθυστερημένους hillbillies στους καθυστερημένους Ινδιάνους. Συχνά ακούμε να αποδίδεται η κλιματική αλλαγή στην «ανθρώπινη φύση», στην εγγενή απληστία και τη μυωπία του είδους μας. Ή μας λένε ότι έχουμε αλλάξει τη Γη τόσο πολύ και σε τέτοια πλανητική κλίμακα που τώρα ζούμε στην Ανθρωπόκαινο, την εποχή του ανθρώπου. Αυτοί οι τρόποι εξήγησης των σημερινών μας συνθηκών έχουν ένα πολύ συγκεκριμένο, αν και άρρητο νόημα: ότι οι άνθρωποι είναι ένας ενιαίος τύπος, ότι η ανθρώπινη φύση μπορεί να ουσιοποιηθεί στα χαρακτηριστικά που δημιούργησαν αυτή την κρίση. Με αυτόν τον τρόπο, τα συστήματα που δημιούργησαν ορισμένοι άνθρωποι και στα οποία άλλοι άνθρωποι αντιστάθηκαν σθεναρά, απαλλάσσονται εντελώς. Καπιταλισμός, αποικιοκρατία, πατριαρχία – αυτού του είδους τα συστήματα.

Διαγνώσεις όπως αυτή διαγράφουν επίσης την ίδια την ύπαρξη ανθρώπινων συστημάτων που οργάνωσαν τη ζωή με διαφορετικό τρόπο· συστήματα που επιμένουν ότι οι άνθρωποι πρέπει να σκέφτονται για επτά γενιές στο μέλλον· που πρέπει να είναι όχι μόνο καλοί πολίτες αλλά και καλοί πρόγονοι· που δεν πρέπει να πάρουν περισσότερα από όσα χρειάζονται και να δώσουν πίσω στη γη για να προστατεύσουν και να αυξήσουν τους κύκλους της αναγέννησης. Αυτά τα συστήματα υπήρχαν και επιμένουν, ενάντια σε όλες τις πιθανότητες, αλλά διαγράφονται κάθε φορά που λέμε ότι η κλιματική διαταραχή είναι μια κρίση της «ανθρώπινης φύσης» και ότι ζούμε στην «εποχή του ανθρώπου». […]

Αυτή είναι μια έκτακτη ανάγκη, μια παρούσα έκτακτη ανάγκη, όχι μια μελλοντική. […] Το πιο σημαντικό μάθημα που πρέπει να πάρουμε από όλα αυτά είναι ότι δεν υπάρχει τρόπος να αντιμετωπίσουμε την κλιματική κρίση ως τεχνοκρατικό πρόβλημα, μεμονωμένα. Πρέπει να ιδωθεί στο πλαίσιο της λιτότητας και των ιδιωτικοποιήσεων, της αποικιοκρατίας και του μιλιταρισμού, και των διαφόρων συστημάτων ετερότητας που απαιτούνται για να διατηρηθούν όλα αυτά. Οι συνδέσεις και οι διασταυρώσεις μεταξύ τους είναι κραυγαλέες, και όμως τόσο συχνά, η αντίσταση σε αυτές είναι εξαιρετικά διαμερισματοποιημένη. Οι άνθρωποι που είναι κατά της λιτότητας σπάνια μιλούν για την κλιματική αλλαγή. Οι άνθρωποι της κλιματικής αλλαγής σπάνια μιλούν για πόλεμο ή κατοχή. Πάρα πολλοί από εμάς αποτυγχάνουμε να κάνουμε τη σύνδεση μεταξύ των όπλων που αφαιρούν ζωές μαύρων στους δρόμους των πόλεων των ΗΠΑ και υπό αστυνομική κράτηση και των πολύ μεγαλύτερων δυνάμεων που εξολοθρεύουν τόσες πολλές ζωές μαύρων σε άνυδρη γη και σε επισφαλείς βάρκες σε όλο τον κόσμο.

Το να ξεπεράσουμε αυτές τις αποσυνδέσεις, να ενισχύσουμε τα νήματα που συνδέουν τα διάφορα ζητήματα και τα κινήματά μας, είναι, θα έλεγα, το πιο πιεστικό καθήκον οποιουδήποτε ενδιαφέρεται για την κοινωνική και οικονομική δικαιοσύνη.

Είναι ο μόνος τρόπος για να οικοδομηθεί μια αντεξουσία αρκετά ισχυρή ώστε να νικήσει τις δυνάμεις που προστατεύουν το εξαιρετικά κερδοφόρο αλλά όλο και πιο αβάσιμο status quo. Η κλιματική αλλαγή λειτουργεί ως επιταχυντής πολλών από τα κοινωνικά μας δεινά (ανισότητα, πόλεμοι, ρατσισμός, σεξουαλική βία) αλλά μπορεί επίσης να επιταχύνει το αντίθετο – τις δυνάμεις που εργάζονται για την οικονομική και κοινωνική δικαιοσύνη και ενάντια στον μιλιταρισμό. Πράγματι, η κλιματική κρίση, παρουσιάζοντας στο είδος μας μια υπαρξιακή απειλή και βάζοντάς μας σε μια σταθερή και ανυποχώρητη προθεσμία βασισμένη στην επιστήμη, μπορεί απλώς να είναι ο καταλύτης που χρειαζόμαστε για να συνθέσουμε πολλά ισχυρά κινήματα που συνδέονται μεταξύ τους με την πίστη στην εγγενή αξία και σημασία όλων των ανθρώπων και που ενώνονται με την απόρριψη της νοοτροπίας των ζωνών θυσίας – είτε αφορά λαούς είτε τόπους.

ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΕΔΩ:

The post Η Naomi Klein για τον Edward Said: “Αφήστε τους να πνιγούν” Η βία της ετερότητας ως σύμμαχος του κλιματικού χάους first appeared on Aυτολεξεί.

Ο πόλεμος που διεξάγουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ στη Μέση Ανατολή δεν στρέφεται αποκλειστικά κατά του Ιράν. Εκτός από την κατοχή ολόκληρης της Παλαιστίνης, καθώς και των Υψιπέδων του Γκολάν και άλλων περιοχών της Συρίας, τα ισραηλινά στρατεύματα κατέχουν επί του παρόντος περιοχές του Λιβάνου, ενώ οι ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές πλήττουν τη χώρα από ψηλά. Τουλάχιστον 800.000 άνθρωποι έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους στον Λίβανο από τις αρχές Μαρτίου. Αν αφεθεί ανεξέλεγκτη, η ισραηλινή κυβέρνηση θα μετατρέψει τον Λίβανο σε ακατοίκητο ερείπιο, όπως ακριβώς έκανε και με τη Γάζα.

Για να κατανοήσουμε τις συνέπειες για τους ανθρώπους στον Λίβανο, επικοινωνήσαμε με τον Elia Ayoub, ο οποίος μας μίλησε παλαιότερα για την εξέγερση που έλαβε χώρα στον Λίβανο τον Οκτώβριο του 2019 ενάντια στη σεκταριστική διακυβέρνηση των πολέμαρχων ολιγαρχών. Πώς πρέπει να κατανοήσουμε τον τελευταίο γύρο εχθροπραξιών στο πλαίσιο των τελευταίων δεκαετιών; Πώς διαμορφώνει αυτή η επίθεση τις προοπτικές για τα λιβανέζικα κινήματα απελευθέρωσης;

Ο Elia Ayoub είναι αντιεξουσιαστής ιστορικός και ερευνητής από τον Λίβανο. Παρουσιάζει το podcast The Fire These Times, διαχειρίζεται το ενημερωτικό δελτίο Hauntologies και διοργανώνει διαδικτυακά μαθήματα για τη σύγχρονη ιστορία του Λιβάνου. Μπορείτε να κάνετε δωρεά για να υποστηρίξετε τους εκτοπισμένους από τις ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο εδώ. 

Πώς επηρέασαν οι ισραηλινές πολιτικές τη ζωή σας και τις ζωές των γύρω σας καθώς μεγαλώνατε στον Λίβανο;

Θα έπρεπε να γυρίσω δεκαετίες πίσω για να δώσω μια πλήρη εικόνα. Το Ισραήλ βομβαρδίζει τον Λίβανο για μεγάλο μέρος των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών, ακόμη και αν περιοριστούμε στο να ξεκινήσουμε το 1982. Κατείχε στρατιωτικά τον νότιο Λίβανο μέχρι το 2000 και στη συνέχεια βομβάρδισε ξανά τον Λίβανο το 2006. Τότε ανέπτυξε το διαβόητο στρατιωτικό δόγμα  Dahieh –που ονομάστηκε έτσι από τα νότια προάστια της Βηρυτού (η Νταχίχ σημαίνει «προάστιο» στα αραβικά)– το οποίο απαιτεί ρητά δυσανάλογο βομβαρδισμό περιοχών πολιτών για να ασκήσουν πίεση στη Χεζμπολάχ. Βομβάρδισαν ξανά τον Λίβανο το 2023 και ιδιαίτερα το 2024. Στη συνέχεια υπέγραψαν «εκεχειρία» με τη Χεζμπολάχ, την οποία έχουν παραβιάσει τουλάχιστον 10.000 φορές από τότε, σύμφωνα με τον ΟΗΕ.

Και τώρα βομβαρδίζουν ξανά.

Το Ισραήλ παραβιάζει το διεθνές δίκαιο ως ζήτημα κρατικής πολιτικής. Ήμουν 15 ετών κατά τη διάρκεια του πολέμου του 2006. Θυμάμαι να παρακολουθώ ισραηλινά αεροσκάφη να ρίχνουν τη μία βόμβα μετά την άλλη πάνω από τη Νταχίχ. Στενοί φίλοι που κατάγονται από τον Νότο, τη Νταχίχ και την κοιλάδα Μπεκάα έχουν βιώσει θάνατο, εκτοπισμό και τραύμα πολλές φορές. Σχεδόν όλοι στον Λίβανο έχουν γίνει μάρτυρες ισραηλινών βομβαρδισμών, ανεξάρτητα από την ηλικία τους. Αν έχετε ζήσει στον Λίβανο για αρκετό χρονικό διάστημα, έχετε βιώσει την κρατική βία του Ισραήλ.

Μιλάμε για εκατομμύρια ανθρώπους από όλα τα κοινωνικά στρώματα, από όλες τις πολιτικές πεποιθήσεις – τα παιδιά, οι γονείς και οι παππούδες τους. Για παράδειγμα, η 89χρονη γιαγιά μου, η οποία διέφυγε από τη Νάκμπα το 1948 ως παιδί, δεν έχει περάσει ποτέ περισσότερο από μερικά χρόνια κάθε φορά, σε σχεδόν έναν αιώνα ζωής, χωρίς να επηρεαστεί άμεσα ή έμμεσα από τη βία του ισραηλινού κράτους. Αυτά είναι όλα όσα γνωρίζουμε για τους Ισραηλινούς. Υπάρχει μια ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι είναι ανίκανοι να υπάρξουν ως πολιτική κουλτούρα δίχως πόλεμο.

Αυτό απουσιάζει εντελώς από το μεγαλύτερο μέρος της κάλυψης των γεγονότων που έχω δει, η οποία περιορίζεται σε απάνθρωπες γεωπολιτικές αφαιρέσεις. Αυτό που συμβαίνει αυτή τη στιγμή δεν αφορά μόνο τη Χεζμπολάχ (η οποία είναι ήδη αντιδημοφιλής στον Λίβανο) που σύρει τη χώρα σε ξένους πολέμους. Αν επρόκειτο απλώς για τη Χεζμπολάχ, το Ισραήλ δεν θα έκανε εθνοκάθαρση ολόκληρων χωριών με δυναμίτη. Το Ισραήλ δεν θα ψέκαζε με ζιζανιοκτόνα μεγάλες εκτάσεις του Λιβάνου και της Συρίας για να σκοτώσει καλλιέργειες και άγρια ​​ζωή, προκειμένου να καταστήσει τη γη άχρηστη για γεωργία. Οι Ισραηλινοί πολιτικοί δεν θα απειλούσαν συστηματικά να βομβαρδίσουν τον Λίβανο γυρνώντας τον πίσω στους σκοτεινούς αιώνες, ή να απειλήσουν να μετατρέψουν την Νταχίχ σε Γάζα, ή να χαρακτηρίσουν όλους τους Λιβανέζους Σιίτες –περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού– ως εχθρικό πληθυσμό.

Η Χεζμπολάχ, ένα βαθιά αντιδραστικό κόμμα στο οποίο αντιτίθεμαι εδώ και καιρό –το λέω αυτό απλώς για να αποφύγω τη σύγχυση– δεν θα είχε υπάρξει ποτέ εξαρχής αν δεν υπήρχε η ισραηλινή κατοχή του νότιου Λιβάνου. Δεν θα υπήρχε κανένας λόγος ύπαρξης μιας ομάδας που αυτοαποκαλείται Ισλαμική Αντίσταση αν δεν ήταν απαραίτητο να αντισταθεί σε έναν τόσο βάναυσο ξένο κατακτητή.

Και τώρα, τις τελευταίες ημέρες, το Ισραήλ διέταξε την αναγκαστική εκκένωση –ουσιαστικά, την εθνοκάθαρση– ολόκληρου του νότιου Λιβάνου, της Νταχίχ και τμημάτων της Μπεκάα. Η ιστορία επαναλαμβάνεται, μόνο που τώρα τα όπλα μαζικής καταστροφής που κατέχει η ισραηλινή κυβέρνηση είναι ακόμη πιο θανατηφόρα από πριν.

Πώς έχουν αλλάξει οι ισραηλινές πολιτικές και ενέργειες απέναντι στον Λίβανο και την περιοχή στο σύνολό της την τελευταία δεκαετία;

Ένα είδος αδιεξόδου επικράτησε για το μεγαλύτερο μέρος της περιόδου μετά το 2006, με κλιμακώσεις κατά καιρούς. Οι Ισραηλινοί ήταν απασχολημένοι με τους βομβαρδισμούς της Γάζας από το 2008 και μετά, ειδικά το 2014, και η Χεζμπολάχ ασχολούνταν με την υπεράσπιση του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι Ισραηλινοί πολιτικοί δεν έχασαν ποτέ την ευκαιρία να λένε στον Λίβανο ότι μπορούν να μας καταστρέψουν όποτε θέλουν – και ότι σκοπεύουν να το κάνουν.

Ό,τι κι αν έκανε το Ισραήλ στη Γάζα, ξέραμε ότι ήθελε να κάνει το ίδιο και στον Λίβανο. Δεν χρειαζόταν κάποια ιδιοφυΐα για να το συμπεράνει κανείς αυτό. Οι Ισραηλινοί μάς τα λένε αυτά ευθέως.

Αυτό που έχει αλλάξει είναι ότι η ισραηλινή πολιτική έχει γίνει ακόμη πιο ξεκάθαρα γενοκτονική από πριν. Οι επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου παρείχαν σε μια ήδη γενοκτονική πολιτική κουλτούρα τη δικαιολόγηση που χρειαζόταν. Όλοι έχουμε δει τα αποτελέσματα.

Από λιβανέζικης άποψης, το να βλέπουν το Ισραήλ να γίνεται ολοένα και πιο βίαιο έκανε πολλούς ανθρώπους να συμπεράνουν ότι, μόλις «τελειώσουν» με τη Γάζα, θα στραφούν στον Λίβανο.

Οι επανειλημμένες ισραηλινές εισβολές και αεροπορικές επιδρομές έχουν δημιουργήσει μαζικούς εκτοπισμούς εντός του Λιβάνου. Πώς έχουν οργανωθεί οι Λιβανέζοι σε αυτές τις χαοτικές στιγμές; Ποιες ομάδες ή κινήματα έχουν βοηθήσει τους ανθρώπους να ξεφύγουν από τον πόλεμο;

Θα πρέπει να θυμόμαστε ότι αυτός ο τελευταίος γύρος μαζικού εκτοπισμού έρχεται έπειτα από έναν παρόμοιο το 2024 που επηρέασε κυρίως τις ίδιες περιοχές. Υπάρχουν καθιερωμένες διαδρομές για όσους έχουν διασυνδέσεις ώστε να μείνουν σε φίλους ή συγγενείς, για όσους έχουν τα μέσα να νοικιάσουν ένα σπίτι και ούτω καθεξής.

Όσο για εκείνους που δεν έχουν αυτά τα μέσα, είναι αυτοί που έχουν πληγεί περισσότερο. Πολλοί κοιμούνται στους δρόμους. Συχνά βλέπουμε γειτονικά χωριά που δεν έχουν πληγεί τόσο πολύ να στεγάζουν όσους προσπαθούν να ξεφύγουν, τουλάχιστον προσωρινά, ενώ οι άνθρωποι κατευθύνονται προς τον προορισμό τους – αν έχουν κάποιον κατά νου. Οι άνθρωποι προσαρμόζονται σε μια εξελισσόμενη κατάσταση σε καθημερινή βάση. Κάποιοι συγκεντρώνουν χρήματα μόνοι τους ή ως μέλη ομάδων, άλλοι προσφέρουν εθελοντικά τις υπηρεσίες τους σε συσσίτια.

Ωστόσο, είναι αδύνατο να «ξεφύγει κανείς από τον πόλεμο», καθώς οι συνέπειες γίνονται αισθητές σε όλη τη χώρα.

Το 2019, υπήρξε μια έκρηξη κοινωνικής κινηματικής δραστηριότητας στον Λίβανο, που έφερε κοντά ανθρώπους πέρα ​​από θρησκευτικές γραμμές για να απορρίψουν την κυριαρχία των ολιγαρχών πολέμαρχων. Τι απέγινε εκείνη η εποχή των πιθανοτήτων;

Έγραψα γι’ αυτό στο CrimethInc εκείνη την εποχή.

Η στιγμή του 2019 ήταν η μεγαλύτερη εξέγερση που είχε δει ποτέ αυτή η χώρα. Ήταν δυνατή μόνο χάρη σε χρόνια οργάνωσης και διαμαρτυριών, χρόνια κυβερνητικής διαφθοράς και -ιδιαίτερα σημαντική για αυτή τη συζήτηση- μιας αρκετά μεγάλης χρονικής περιόδου χωρίς να βομβαρδιστεί ο Λίβανος. Δεν θα μπορούσαμε να βγούμε στους δρόμους αν οι Ισραηλινοί βομβάρδιζαν αυτούς τους δρόμους και τα σπίτια μας – κάτι που συμβαίνει τώρα, για άλλη μια φορά.

Αυτό δείχνει πόσο καλά έχει φερθεί το Ισραήλ στο σεχταριστικό καθεστώς του Λιβάνου.

Οι ορίζοντες που άνοιξαν το 2019 έκλεισαν λίγο αργότερα από έναν συνδυασμό παραγόντων: καταστολή (συμπεριλαμβανομένης της Χεζμπολάχ), οικονομική κρίση, πανδημία COVID-19 και η έκρηξη της 4ης Αυγούστου 2020 στο λιμάνι της Βηρυτού. Για τα περισσότερα χρόνια από τότε, οι περισσότεροι άνθρωποι απλώς προσπαθούν να επιβιώσουν, με πολλούς ανθρώπους να εργάζονται πάνω σε θέματα αλληλοβοήθειας, συσσιτίων και άλλων μορφών οικοδόμησης κοινοτήτων. Θα μπορούσαμε εύλογα να αποδώσουμε την εμφάνιση αυτών των προσπαθειών σε εκείνους τους λίγους μήνες στα τέλη του 2019 και στις αρχές του 2020 που έδειξαν στους ανθρώπους –ιδίως στη γενιά που μεγάλωσε μετά τους πολέμους του Λιβάνου του 1975-1990– το τι είναι δυνατό να κάνουμε όταν ενωνόμαστε και οργανωνόμαστε.

Εκεί πήγε η εποχή των δυνατοτήτων. Αλλά νομίζω ότι δεν έχουμε δει ακόμα το τέλος αυτών των δυνατοτήτων.

Πώς κατανοείτε τη σχέση μεταξύ της κυβέρνησης Νετανιάχου και της κυβέρνησης Τραμπ σήμερα; Ποια καθορίζει την πορεία των γεγονότων και προς ποιο σκοπό;

Γνωρίζουμε από Αμερικανούς αξιωματούχους, συμπεριλαμβανομένου του Μάρκο Ρούμπιο, ότι το Ισραήλ έκανε το κάλεσμα για επίθεση στο Ιράν και οι ΗΠΑ αποφάσισαν να συμμετάσχουν – επομένως, υπό αυτή την έννοια, η ισραηλινή κυβέρνηση είναι αυτή που κάνει το κάλεσμα. Είναι σουρεαλιστικό το γεγονός ότι η μικρότερη δύναμη κατάφερε να σύρει την πολύ μεγαλύτερη δύναμη σε αυτό, και ότι μια απόφαση που ελήφθη από έναν αρκετά μικρό αριθμό ανθρώπων στο Ισραήλ είχε τέτοιες συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία, για να μην αναφέρουμε τον συνεχιζόμενο αριθμό νεκρών και την περιβαλλοντική καταστροφή.

Οι Αμερικανοί δεν έχουν τελικό στόχο. Δεν έκαναν κανέναν απολύτως προγραμματισμό. Τώρα βλέπουμε τον Τραμπ να είναι δυσαρεστημένος με τον βομβαρδισμό των ιρανικών αποθηκών πετρελαίου από το Ισραήλ, πράγμα που σημαίνει ότι δεν συντονίστηκαν καν μεταξύ τους. Δεν είναι σαφές τι θέλουν οι Ισραηλινοί πέρα ​​από την εξάπλωση του χάους ως αυτοσκοπού. Είναι πιθανό να ήταν αρκετά αλαζόνες ώστε να πιστεύουν ότι θα μπορούσαν να επιβάλουν αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν μόνο μέσω αεροπορικών βομβαρδισμών, αλλά από όσο μπορώ να καταλάβω, είναι ευχαριστημένοι απλώς να καταστρέψουν όσο το δυνατόν περισσότερο Ιράν, για όσο μπορούν. Πρόκειται για ένα καθεστώς που έχει γλιτώσει την τιμωρία παρότι διεξάγει γενοκτονία μπροστά σε ολόκληρο τον κόσμο για πάνω από δύο χρόνια, οπότε πιστεύει σαφώς ότι μπορεί να ενεργεί ατιμώρητα επ’ αόριστον.

Υπάρχουν διαφορετικές ιδεολογίες και από την αμερικανική πλευρά. Ο χριστιανός εθνικιστής και σιωνιστής Pete Hegseth γιορτάζει την καταστροφή στο Ιράν ως μια νίκη από μόνη της. Όσο για τον Trump, είναι σαφώς εκτός εαυτού. Δεν περίμενε ότι τα πράγματα θα χειροτέρευαν τόσο γρήγορα. Πιθανότατα ήλπιζε σε ένα αποτέλεσμα όπως αυτό στη Βενεζουέλα, όπου ξεφορτώθηκε τον Μαδούρο αλλά διατήρησε το καθεστώς στη θέση του με την Delcy Rodríguez στην ηγεσία, αλλά υποταγμένη στη βούληση της κυβέρνησης των ΗΠΑ. Δεν μπορούν να το πετύχουν αυτό στο Ιράν – όχι μόνο επειδή το ιρανικό καθεστώς είναι πιο ισχυρό, αλλά και επειδή οι Ισραηλινοί έχουν τις δικές τους προτεραιότητες.

Αν οι Αμερικανοί ήταν πιο έξυπνοι, θα είχαν καταλάβει πλέον ότι το πρόβλημά τους είναι το Ισραήλ. Ακόμα κι αν ο στόχος τους ήταν απλώς να διατηρήσουν την υπεροχή των ΗΠΑ, η αμερικανική υποστήριξη προς το Ισραήλ ήταν μια καταστροφή. Έχουν καταστρέψει την ψευδαίσθηση της ασφάλειας στον Κόλπο μέσα σε λίγες μέρες, έχουν αποσταθεροποιήσει την παγκόσμια οικονομία και έχουν αποδείξει σε κάθε κυβέρνηση, μια για πάντα, ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν να είναι μία έμπιστη δύναμη. Όπως και να έχει αυτό το τέλος, θα δούμε έναν αναδιοργανωμένο κόσμο με μειωμένη επιρροή των ΗΠΑ.

Από όλες τις αντιδράσεις στην αμερικανική και ισραηλινή επιθετικότητα, όπως διαμορφώθηκαν από διαφορετικές πολιτικές δυνάμεις στον Λίβανο και σε όλη την γύρω περιοχή, ποια θα μπορούσε να υποδηλώνει έναν ορίζοντα απελευθέρωσης;

Στον Λίβανο, ομάδες όπως η Buzuruna Juzuruna, η οποία επικεντρώνεται στην επισιτιστική βιωσιμότητα και η Egna Legna, ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός που διευθύνεται από γυναίκες μετανάστριες από την Αιθιοπία και παρέχει στέγη, ασφάλεια τροφίμων και άλλα, αποτελούν παραδείγματα του τι είναι δυνατό στη χώρα πέρα ​​από το σεκταριστικό και εθνικιστικό status quo. Η Queer Mutual Aid Lebanon είναι ακόμη μια άλλη ομάδα, καθώς ο ορισμός τους για την queer κοινότητα στον Λίβανο δεν περιορίζεται μόνο σε Λιβανέζους queer.

Σε περιόδους πολέμου, ο «ανθρωπιστικός» λόγος μπορεί είτε να αναπαράγει υπάρχουσες δυναμικές εξουσίας —για παράδειγμα, αγνοώντας τις μετανάστριες οικιακές βοηθούς ή τις κουήρ Λιβανέζους— είτε να αποπολιτικοποιεί μια εγγενώς πολιτική κατάσταση —για παράδειγμα, οι αναφορές για το πώς επηρεάζονται οι μετανάστριες οικιακές βοηθοί χωρίς να αναφέρεται ότι το Ισραήλ βομβαρδίζει περιοχές αμάχων, αναγκάζοντας άπαντες να φύγουν. Ομάδες όπως αυτές που ανέφερα τα διαπερνούν όλα αυτά. Λειτουργούν με βάση τη λογική ότι οι άνθρωποι υποστηρίζουν τους ανθρώπους επειδή είναι άνθρωποι. Κι αυτή μπορεί να είναι μια πολύ ριζοσπαστική πράξη.

Οι στρατιωτικές επιθέσεις από ξένες δυνάμεις —ειδικά από ιμπεριαλιστικά έθνη— συχνά προκαλούν ένα έντονο πατριωτικό αίσθημα σε όσους τις βιώνουν. Πώς θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τα κινήματα για την απελευθέρωση αυτό το γεγονός;

Αυτό δεν συμβαίνει πραγματικά στον Λίβανο, επειδή η χώρα είναι ήδη διαλυμένη. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που κατηγορούν επίσης τη Χεζμπολάχ για την αντίδραση στη δολοφονία του Χαμενεΐ εκτοξεύοντας πυραύλους προς το Ισραήλ, επομένως εδώ δεν πρόκειται να δούμε μια κατάσταση «συσπείρωσης πίσω από τα στρατεύματα».

Ποια είναι τα πιο αποτελεσματικά πράγματα που μπορούν να κάνουν τα κοινωνικά κινήματα βάσης σε άλλα μέρη του κόσμου αυτή τη στιγμή για να υποστηρίξουν όσους υφίστανται αυτή τη βία;

Πάντα διστάζω με ερωτήματα σαν κι αυτό, μόνο και μόνο επειδή η «αποτελεσματικότητα» είναι ένα κριτήριο που περιλαμβάνει πάρα πολλούς διαφορετικούς παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη. Κατά γενικό κανόνα, θα έλεγα ότι η υιοθέτηση ενός αντιεξουσιαστικού πλαισίου είναι ένας καλός τρόπος για να αποφευχθεί η χειροτέρεψη των δεινών των ανθρώπων που ζουν υπό καθεστώτα όπως των Αγιατολάχ, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι αυτός ο πόλεμος δεν έχει καμία σχέση με την απελευθέρωση αυτών των ανθρώπων.

Πιστεύω, επίσης, ότι αυτή είναι μια κατάσταση κατά την οποία οι διασπορές και οι υποστηρικτές τους εκτός Ιράν, Λιβάνου και Παλαιστίνης μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο. Για παράδειγμα, υπάρχει πολύ λίγος χώρος στο Ιράν σήμερα για φιλοπαλαιστινιακό ακτιβισμό, επειδή το καθεστώς των Αγιατολάχ έχει εδώ και καιρό καιρό υιοθετήσει τον φιλοπαλαιστινιακό λόγο για τους δικούς του σκοπούς – οι οποίοι δεν έχουν καμία σχέση με την αποαποικιοποίηση της Παλαιστίνης και την προώθηση μιας αντισιωνιστικής λύσης που αντιμετωπίζει όλους ισότιμα ​​ανεξάρτητα από θρησκεία ή εθνότητα. Το Ιράν έχει ένα σύστημα που μπορεί εύλογα να περιγραφεί ως απαρτχάιντ φύλου. Ένα κράτος σαν αυτό δεν μπορεί να απελευθερώσει τους Παλαιστίνιους από το εθνο-ρατσιστικό απαρτχάιντ του Ισραήλ.

Όσοι από εμάς βρισκόμαστε στη διασπορά μπορούμε να συνδέσουμε τον αυταρχισμό του Ισραήλ με τον αυταρχισμό του Ιράν χωρίς να τα εξισώνουμε. Αυτό είναι κρίσιμο, επειδή πρέπει να αντιμετωπίζουμε με ευαισθησία την εμπειρία όσων θυματοποιούνται και από τα δύο καθεστώτα. Για έναν Παλαιστίνιο στη Γάζα, θα μπορούσε να ακούγεται προσβλητικό να πει ότι το Ιράν είναι τόσο κακό όσο το Ισραήλ, και αντιστρόφως για τα θύματα των Αγιατολάχ στο Ιράν. Η απουσία μιας τέτοιας απόχρωσης διευκολύνει όσους –συμπεριλαμβανομένων τμημάτων της ιρανικής διασποράς– προωθούν την ιδέα ότι το Ισραήλ θα απελευθερώσει το Ιράν.

Υπάρχει αντιαραβικός ρατσισμός μεταξύ της ιρανικής διασποράς, ο οποίος, ειρωνικά, έχει ομοιότητες με την καταστολή των μη περσικών ομάδων, όπως οι Άραβες και οι Κούρδοι Αχβάζ, από το καθεστώς των Αγιατολάχ. Πρόκειται για μια μορφή εθνοτικής υπεροχής που προσελκύει και έλκεται από τη σιωνιστική εθνοτική υπεροχή, με την οποία οι περισσότεροι αναγνώστες αυτής της πλατφόρμας είναι πιο εξοικειωμένοι.

Από την πλευρά της παλαιστινιακής διασποράς, θα μπορούσαν να γίνουν περισσότερα ώστε να αναγνωριστεί η βία του καθεστώτος των Αγιατολάχ και του λεγόμενου «άξονα αντίστασης», οι οποίοι έχουν σκοτώσει χιλιάδες και χιλιάδες ανθρώπους -συμπεριλαμβανομένων Παλαιστινίων Σύρων που αντιτάχθηκαν στον Άσαντ- ενώ προσποιούνται ότι είναι φιλοπαλαιστινικοί.

Τέτοιες συνδέσεις είναι πολύ πιο δύσκολο να δημιουργηθούν στην περιοχή μας, αλλά οι διασπορές με περισσότερα προνόμια μπορούν να βοηθήσουν στην οικοδόμηση αυτών των απεγνωσμένα απαραίτητων δεσμών.

Κι ενώ βρισκόμαστε σε αυτό το σημείο, θα πρέπει επίσης να οικοδομούμε δεσμούς με μέλη της εβραϊκής διασποράς που απορρίπτουν την σιωνιστική εθνοτική υπεροχή υπέρ της οικοδόμησης ενός κοινού μέλλοντος.

Ένα από τα πιο εξαντλητικά πράγματα σχετικά με φρικτές τραγωδίες σαν κι αυτή είναι ότι μας αναγκάζουν να επικεντρωθούμε στη μείωση της βλάβης αντί να χτίσουμε τον κόσμο των ονείρων μας. Αν δεν υπήρχαν οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, τι θα προτιμούσατε να σκέφτεστε, να κάνετε, να δημιουργείτε;

Θα ζούσα στο χωριό μου στον Λίβανο, σκεπτόμενος αν θα έπρεπε να πάω σε κάποια πιο αγροτική περιοχή όπου θα μπορούσα να εργαστώ και να χρησιμοποιήσω τη γη για να οικοδομήσω την επισιτιστική βιωσιμότητα και να προωθήσω την αλληλοβοήθεια από-τα-κάτω σε όλη τη χώρα και πέρα ​​από αυτήν.

Θα περνούσα περισσότερο χρόνο στο δάσος εκεί, μαθαίνοντας τις ντόπιες ονομασίες για τα ζώα και τα φυτά με το παιδί μου, το οποίο δεν έχει πάει ποτέ στον Λίβανο.

Εκτιμώ αυτήν την ερώτηση, επειδή μπορεί εύκολα να ξεχάσει κανείς το μέγεθος αυτού που μας λήστεψαν. Κάνω ό,τι καλύτερο μπορώ για να διατηρήσω την ελπίδα και να δημιουργήσω ρίζες όπου κι αν βρίσκομαι, αλλά πάντα θρηνώ για το τι έχουν κάνει στις ζωές μας οι πολυγενεακές μηχανές καταστροφής που είναι τα ισραηλινά και αμερικανικά κράτη. Όσο υπάρχει ένα αδίστακτο και υπερ-μιλιταριστικό σιωνιστικό κράτος στα νότια μας, είναι πολύ επικίνδυνο για μένα να ζήσω στον Λίβανο με το παιδί μου.

The post «Η Ιστορία Επαναλαμβάνεται»: Μια Λιβανέζικη Προσέγγιση στον Πόλεμο κατά της Παλαιστίνης, του Λιβάνου & του Ιράν first appeared on Aυτολεξεί.

Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί μετάφραση ενός άρθρου δημοσιευμένου στην ιστοσελίδα Philosophy World Democracy, ενός εγχειρήματος με έδρα την Ινδία που επιδιώκει να ανοίξει τον δημόσιο φιλοσοφικό διάλογο πέρα από εθνικά και γλωσσικά σύνορα, προτάσσοντας μια δημοκρατική κατανόηση του κόσμου ως κοινού τόπου όλων όσοι ζουν και μιλούν. 

Στο άρθρο εξετάζεται κριτικά ο τρόπος με τον οποίο η παγκόσμια πολιτική συγκροτείται μέσα από σχέσεις εξουσίας, γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς και κατασκευασμένες αφηγήσεις, απομακρύνοντας την πραγματική δυνατότητα συλλογικής ελευθερίας. Με αφετηρία τα παραδείγματα της Παλαιστίνης και της Ουκρανίας, οι συγγραφείς αναδεικνύουν τον ρόλο των κρατών, των μέσων ενημέρωσης και των ψηφιακών πλατφορμών στη διαμόρφωση μιας πραγματικότητας όπου η βία δικαιολογείται αντί να αμφισβητείται. Το άρθρο καλεί σε μια διαφορετική πολιτική ευαισθησία, εκείνη που επιμένει στη χειραφέτηση, στην αλληλεγγύη και στην ανάγκη να ξανασκεφτούμε τον κόσμο μακριά από τις παγιωμένες κανονικότητες της γεωπολιτικής και τις διαμεσολαβήσεις της ενημέρωσης. 

Κατανοούν ο ένας τον άλλον ο παλαιστινιακός λαός και ο ουκρανικός λαός;

Υποστηρίζουν ο ένας τον άλλον; Ποιες είναι οι διαφορές ανάμεσα σε αυτές τις δύο συνθήκες καταπίεσης; Και με ποιον τρόπο συνδέονται με τον κουρδικό λαό, που βρίσκεται διασκορπισμένος από την Τουρκία έως το Ιράκ· με τα βάσανα των κατώτερων καστών και των φυλετικών κοινοτήτων της Ινδίας· με τον λαό του Νταγκεστάν· τις Ιρανές γυναίκες· τον λαό των Ουιγούρων που υποφέρει στην Κίνα (1) αλλά που τη στιγμή που μιλάμε αξιοποιείται ως πολιτοφυλακή στη Συρία από τη Δύση (το πιο πρόσφατο τρόπαιό της) (2)· τους Αρμένιους χριστιανούς που, διαφεύγοντας από τη γενοκτονία τους, καταλήγουν σε ένα δυτικο-ισλαμικό πογκρόμ στη Συρία (3)· τους αγώνες για την ίδια την επιβίωση στο Σουδάν από κρίσεις που σε μεγάλο βαθμό έχουν ενορχηστρωθεί από τις ΗΠΑ και τα κράτη-αντιπροσώπους τους (4)· τον χωρίς-χαρτιά λαό των Ροχίνγκια (5), εγκαταλελειμμένο στη θάλασσα από την ινδική κυβέρνηση; Αυτά είναι τα ερωτήματα που έχουν αναδυχθεί σε συζητήσεις με φίλους στον Τρίτο και στον Δεύτερο Κόσμο – με αυτούς που προστέθηκαν πρόσφατα και απρόθυμα στην «Ευρώπη», που συχνά αποκαλούνται «Σλάβοι», αντιμετωπίζονται ως εργατικό δυναμικό του μέλλοντος και πολιτισμικά κρατούνται μέσα στη δημώδη μορφή μιας καθαρά ‘ευρωπαϊκής’ γλώσσας, της ‘γερμανικής’.

I

Εδώ και μήνες μας απασχολεί το ζήτημα της σύγκρισης -ή της αναλογίας των δεινών- ανάμεσα στην Ουκρανία και την Παλαιστίνη. Δεν μπορούμε ακόμη να γνωρίζουμε γιατί οι Παλαιστίνιοι, οι οποίοι αυτή τη στιγμή υφίστανται εξόντωση, παίρνουν συγκεκριμένες πολιτικές ή ηθικές θέσεις. Για παράδειγμα, μπορούμε μόνο να αναρωτηθούμε αν γνωρίζουν για την καταπίεση, 3.500 ετών, της πλειονότητας των κατώτερων καστών στην Ινδία, τη δουλεία τους, τις σφαγές και τα πογκρόμ. Ίσως να μην το γνωρίζουν, όμως αυτό δεν πρέπει να μεταβάλει στο ελάχιστο όσα αισθανόμαστε για τους αγώνες της Παλαιστίνης, του Σουδάν, της Ουκρανίας, των Σάαμι, του Μπαλουχιστάν ή της Σομαλίας.

Μήπως οι Ουκρανοί – που ζουν έναν πόλεμο ο οποίος κρατά τις συζητήσεις για την έκβασή του, είτε μέσω διαπραγματεύσεων είτε μέσω της ίδιας της συνέχισής του, μακριά από τους ίδιους– γνωρίζουν για το κύμα μαζικών δολοφονιών που βρίσκεται σε εξέλιξη στην Παλαιστίνη; Γνωρίζουν πόσοι έχουν σκοτωθεί σε αυτόν τον πόλεμο από όλες τις πλευρές -διότι πρόκειται για έναν ιδιόμορφο παγκόσμιο πόλεμο, που διαμορφώνει τη μοίρα των αυτοκρατοριών του αιώνα μας και στον οποίο Ινδοί, Νεπαλέζοι, Γάλλοι και άνθρωποι πολλών άλλων εθνικοτήτων πολεμούν και πεθαίνουν- και ποια πλευρά έχει θυσιάσει τις περισσότερες ζωές; Αναρωτιούνται άραγε γιατί μια τέτοια διεθνής πολιτοφυλακή δεν επιτρέπεται να εισέλθει στα παλαιστινιακά εδάφη από εκείνους που ελέγχουν όλα τα εδάφη;

Ακόμη και εμείς, που βρισκόμαστε έξω από τις ζώνες της καταστροφής, δεν γνωρίζουμε όλες τις απαντήσεις. Για τη «Δύση» είναι ζωτικής σημασίας οι αριθμοί των Ρώσων νεκρών να εμφανίζονται υψηλότεροι, ενώ για τη ρωσική πλευρά είναι οι μεγαλύτεροι ουκρανικοί αριθμοί που εξυπηρετούν τους στόχους της. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι σχεδόν δύο εκατομμύρια άνθρωποι ενδέχεται να έχουν χάσει τη ζωή τους – και κυρίως από την ουκρανική πλευρά. Κατ’ αντιστοιχία, είναι εσφαλμένο να απευθύνουμε αυτό το ερώτημα στους Ουκρανούς, όπως είναι εξίσου εσφαλμένο να το θέτουμε στους Παλαιστινίους.

II

Σήμερα, οι περισσότερες πολιτικές απόψεις εκφράζονται από ενδιαφερόμενους παράγοντες που μπορεί να έχουν ελάχιστη σχέση με την πραγματική κατάσταση, παρότι εκείνοι που υποφέρουν εξακολουθούν να αποτελούν την ώθηση, αυτών των ίδιων παραγόντων και των αφεντικών τους. Για παράδειγμα, ένας μεγάλος αριθμός λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που υποστηρίζουν το Ισραήλ είναι ινδικής προέλευσης και καθοδηγούνται από τον μηχανισμό ελέγχου των κοινωνικών δικτύων της ανώτερης κάστας των υπερασπιστών της κυριαρχίας (κοινώς γνωστή ως «ινδουιστική» δεξιά) (6), οι οποίοι ευθυγραμμίζονται με τη Ρωσία και την Τραμπική Αμερική. Αντίστοιχα, στη Γαλλία, οι Ρώσοι έχουν αξιοποιήσει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να διαμορφώσουν το πολιτικό τοπίο υπέρ της ακροδεξιάς, η οποία ευθυγραμμίζεται με τον Πούτιν. Για τον σκοπό αυτό, διέδωσαν την έννοια του «ισλαμο-αριστερισμού» (‘Islamo-gauchiste’) και καλλιέργησαν την αντίληψη περί αντισημιτισμού στους δεξιούς κύκλους -φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να διαπράξουν αντισημιτικές πράξεις βεβήλωσης- ενώ ταυτόχρονα ενίσχυσαν τις εικόνες των (πραγματικών) φρικαλεοτήτων που διαπράττονται στη Γάζα μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα της ριζοσπαστικής αριστεράς, με σκοπό να περιθωριοποιήσουν την αριστερά και να ευνοήσουν τη σύγκλιση της δεξιάς και της ακροδεξιάς (7).

Μπορούμε να δούμε λογαριασμούς ρωσικών μέσων κοινωνικής δικτύωσης να συνδέουν την Ουκρανία και την Παλαιστίνη με έναν τρόπο που τους εξυπηρετεί, παρουσιάζοντάς τες απλώς ως αντι-αμερικανικές υποθέσεις, κάτι που μετατρέπεται ταχύτατα σε ένα σύμπλεγμα συμφερόντων σχεδόν αδιαχώριστο, με στόχο τη διανομή της λείας του κόσμου. Το ίδιο ισχύει και για πολλούς εκπροσώπους των ουκρανικών μέσων κοινωνικής δικτύωσης και ενημέρωσης, οι οποίοι συχνά ευθυγραμμίζονται με το Ισραήλ και την Αμερική. Οι παράγοντες που βρίσκονται πίσω από αυτές τις εκστρατείες είναι συχνά απρόσμενοι, πολιτικοί τεχνολόγοι που χειραγωγούν τη λεγόμενη κοινή γνώμη.

Το ερώτημα επίσης είναι: γιατί οι μεγάλες μάζες των χρηστών των μέσων κοινωνικής δικτύωσης διαδίδουν τόσο εύκολα κύματα μίσους και τοξικά μηνύματα; Η απάντηση έχει δύο σκέλη.

Πρώτον, τις τελευταίες δύο δεκαετίες, λόγω της σύγκλισης των λεγόμενων «αριστερών» και «δεξιών» πολιτικών δυνάμεων ως προς τα θεμελιώδη ζητήματα της οικονομικής και εξωτερικής πολιτικής και λόγω του ρόλου τους ως φρουρών των υπερ-πλούσιων ολιγαρχών του καπιταλισμού στις περισσότερες περιοχές του κόσμου, η εκλογική πολιτική κατέληξε να εκφυλιστεί σε μια επιλογή ανάμεσα σε χρώματα πάνω σε ένα ψηφοδέλτιο. Οι φωνές που βρίσκονταν εκτός αυτής της συναίνεσης αναγκάστηκαν να αναζητήσουν χώρους έκφρασης που δεν ελέγχονταν από τα καπιταλιστικά μέσα ενημέρωσης στις ίδιες τους τις χώρες, προκειμένου να αρθρώσουν τις θέσεις τους. Σε αυτό το πλαίσιο, τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης εμφανίστηκαν ως μια τέτοια εναλλακτική, ικανή να φιλοξενήσει συζητήσεις για ζητήματα που εκτείνονταν από τα Wikileaks έως τους αμερικανικούς πολέμους εξόντωσης, προσελκύοντας μάλιστα πολλούς σεβαστούς δυτικούς διανοούμενους. Αυτή η διαδικασία τερματίστηκε με την εισβολή στην Ουκρανία.

Δεύτερον, η εμπιστοσύνη στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης έχει σχεδόν ολοκληρωτικά διαβρωθεί παγκοσμίως, εξαιτίας μιας σειράς εξελίξεων:

1. Η αφελής βεβαίωση -ή η προσποίηση- των μέσων και των πολιτικών ότι ο ρόλος των μέσων είναι να λένε ολόκληρη την αλήθεια και ότι πράγματι μπορούν να το κάνουν, να πουν «την πλήρη αλήθεια». [Εδώ εισερχόμαστε στο φιλοσοφικό ζήτημα της συνάφειας (pertinence), δηλαδή, στο τι μπορούμε να κρατήσουμε στο πεδίο της προσοχής μας. Είναι αδύνατο να μεταφερθεί ή να καλυφθεί ό,τι συμβαίνει στον κόσμο και κάθε ζωντανό ον σχετίζεται με τον κόσμο μέσα από ένα σχήμα που καθορίζει τι είναι γι’ αυτό συναφές. Συχνά ξεχνάμε τον κανόνα που διέπει τη δημόσια σφαίρα: οφείλουμε να δίνουμε λόγο για το ίδιο το σχήμα που καθορίζει τη συνάφεια. Τα μέσα ενημέρωσης διαπραγματεύονται με διακριτές αλλά αλληλοδιαπλεκόμενες δυνάμεις, το κράτος, τις βιομηχανίες, τις πολιτοφυλακές, τη μαφία. Συχνά, αυτό το πλέγμα διαπραγματεύσεων και οι σχετικές δημοσιογραφικές αναφορές παρουσιάζονταν ως το «βέλτιστο μέλημα»: το σημείο όπου οι ανησυχίες μιας κοινωνίας συναντούσαν όσα μπορούσε να παρακολουθήσει και όσα δεν μπορούσε να αγνοήσει. Η πραγματικότητα όμως ήταν διαφορετική αφού αυτή η εξουσία καθορισμού του κόσμου -για τη συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων που μοχθούν για τη συντήρησή του- αξιοποιήθηκε για να διαμορφωθεί ένας κόσμος όπου θα ευημερούσαν οι ολιγαρχικές δυνάμεις. Οι νέοι φασισμοί αναπροσάρμοσαν το φιλελεύθερο αυτό σχήμα και το μετέτρεψαν σε ένα πλαίσιο διαρκών απειλών: οι μετανάστες, οι άστεγοι, τα θύματα των ναρκωτικών, οι μουσουλμάνοι, οι Άραβες, οι φυλετικά υποτιμημένοι του κόσμου, οι πρόσφυγες.]
2. η ανάδειξη ήδη από τα πρώιμα έργα του Noam Chomsky του εκτεταμένου στρατιωτικού και καπιταλιστικού ελέγχου πάνω στα μέσα ενημέρωσης, ο οποίος στηρίζει τη διατήρηση μιας πολεμικής οικονομίας στην Αμερική· ο κρατικός έλεγχος των μέσων στην Κίνα, το Ιράν, το Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία· ο ολιγαρχικός και φασιστικός έλεγχος των μέσων στην Ινδία, τη Ρωσία και την Ουκρανία·
3. η εμφάνιση του WikiLeaks και άλλων κουλτουρών «ενημερωτών εκ των έσω» (whistleblowers), που έγινε δυνατή χάρη στις αξίες των πρώτων ημερών του Διαδικτύου, αξίες που περιελάμβαναν και μια αναρχική διάθεση. Ωστόσο, η ηθική των χάκερ εκείνης της εποχής είναι σήμερα ασύμβατη με τις νέες τεχνολογίες και την κλίμακα στην οποία αυτές λειτουργούν.
4. οι αλλαγές στην οργάνωση των μέσων μαζικής ενημέρωσης, για παράδειγμα ο πολλαπλασιασμός των τηλεοπτικών καναλιών, συμπεριλαμβανομένων των καναλιών συνεχούς ειδησεογραφίας, χωρίς τα κατάλληλα μέσα για τη διεξαγωγή σοβαρής δημοσιογραφίας. Η κατάσταση αυτή οδήγησε στον πολλαπλασιασμό των τηλεοπτικών εκπομπών και στην παρακμή της ερευνητικής δημοσιογραφίας, των ρεπορτάζ και των ξένων ανταποκριτών. Παράλληλα, επέτρεψε την εφαρμογή στρατηγικής των μέσων ενημέρωσης -την οποία ξεκίνησε ο Τόνι Μπλερ και, με διαφορετικό τρόπο, ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι- να κορεστούν τα μέσα ώστε να ελεγχθούν.
5. και πιο πρόσφατα, η στήριξη των καπιταλιστικών μέσων ενημέρωσης της «Δύσης» στη γενοκτονία των Παλαιστινίων, καθώς και η σχεδόν πλήρης αδιαφορία τους για τους Ουκρανούς ως ανθρώπους –το «τέλος»– υπέρ της μεταχείρισής τους ως μέσου για τη δημιουργία ενός απομονωτικού φράγματος ανάμεσα στη Ρωσία και τη «Δύση».

Μπορούμε μόνο να υποθέσουμε μια απάντηση στο ερώτημα σχετικά με την ευρύτερη υποστήριξη που σχεδόν πάντα υπήρχε για την Παλαιστίνη, καθώς μετά το Μόναχο δεν ήταν εύκολο να κινητοποιηθεί κανείς υπέρ της. Πρώτον, η Παλαιστίνη δεν είναι χώρα, δεν είναι κράτος, αλλά απλώς ένας λαός -ο παλαιστινιακός λαός- που σκοτώθηκε και διασκορπίστηκε από τη Δύση, η οποία ταυτόχρονα προσέλκυσε κομμουνιστές, αναρχικούς και σοσιαλιστές ακτιβιστές από την Ασία από το 1948 και από την Ευρώπη από τη δεκαετία του 1960. Ο αγώνας αυτός είναι παλαιότερος από εκείνον της Ουκρανίας (αλλά πολύ νεότερος από τον αγώνα της πλειονότητας των κατώτερων καστών της Ινδίας), ενώ ταυτόχρονα συμπίπτει με πολλές από τις αντι-αποικιοκρατικές απελευθερώσεις, συμπεριλαμβανομένης της Ινδίας, η οποία τον υιοθέτησε ως αιτία για την ολοκλήρωση του δικού της αντι-αποικιοκρατικού αγώνα. Για παράδειγμα, η Ινδία δεν διατηρούσε διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ μέχρι την ανάληψη της εξουσίας από τους υπερασπιστές της ανωτερότητας των ανώτερων καστών οι οποίοι, με τη σειρά τους, υποστηρίζονται στενά από την Αμερική. Επιπλέον, είναι η ίδια η απελπισία του παλαιστινιακού αγώνα -μια αργή παρακμή, μια σταδιακή υποχώρηση, δεκαετίες παραχωρήσεων εδαφών, ένας αυξανόμενος ρυθμός «αποδεκτών» φρικαλεοτήτων εναντίον τους- που δημιούργησε τα κύματα υποστήριξης μετά το 1968. Αυτός ο συγκεκριμένος τύπος υποστήριξης, πρέπει να υποψιαζόμαστε, έχει κάτι το θεολογικό.

Θέσαμε πολλές από τις ερωτήσεις μας σε φίλους «της περιοχής», οι οποίοι δήλωσαν ότι ταυτίζονται ή αισθάνονται αλληλεγγύη προς την Ουκρανία. Ωστόσο, αυτή η ταύτιση φαίνεται να βασίζεται στις αναλογίες που αντιλαμβάνεται κάθε άτομο ξεχωριστά ανάμεσα στις δύο διαφορετικές καταστάσεις. Για παράδειγμα, θεωρήθηκε ως μια κατάσταση συνεχής με το Μπαλουχιστάν, το Κασμίρ, το Νταγκεστάν, τους Κούρδους, την Αρμενία και ούτω καθεξής, ως η συνέχιση των αυτοκρατορικών πολέμων από τον 18ο αιώνα και μετά, ενάντια στην επιθυμία των λαών να βρουν την ελευθερία ή αντίθετα προς την πολιτική ώθηση των λαών. Κάποιοι είδαν στον Ζελένσκι έναν «Μαχμούντ Αμπάς της Δύσης», εν μέρει λόγω της ανοιχτής υποστήριξής του προς το Ισραήλ και της τεχνικής συμμετοχής της Ουκρανίας (8) στην εισβολή στη Συρία υπό την ηγεσία της Τουρκίας, με χρηματοδότηση από το Κατάρ και, αργότερα, από το Ισραήλ, εκ μέρους της Δύσης (9).

Υπάρχει ωστόσο και τεράστια άγνοια, η οποία είναι κατανοητή καθώς βλέπουμε ότι πολλοί στην Ινδία εξακολουθούν να αγνοούν τα γεγονότα στο Σουδάν, όπου μια γενοκτονία εξελίσσεται σαν ποδοσφαιρικός αγώνας πολλών ομάδων, στον οποίο, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, συμμετέχουν η Κίνα, το Ισραήλ, η Ρωσία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (10). Υπάρχουν περιοχές της Ινδίας, γνωστές ως «Βορειοανατολικά», όπου συνεχίζονται καταπιέσεις και πόλεμοι, για τις οποίες σπάνια βρίσκουμε ειδήσεις, και συχνά μαθαίνουμε μόνο από αποσπασματικές πληροφορίες που δημοσιεύονται σε διάφορες διεθνείς εφημερίδες. Γιατί δεν μπορούμε να δούμε ο ένας τον άλλον, παρά την πιθανή πλήρη διασύνδεση που επιτρέπουν οι νέες τεχνολογίες;

Υπάρχουν πολλοί λόγοι, αλλά ο πιο σημαντικός είναι το σύστημα ελέγχου που καθορίζει τι αγοράζει κανείς στο σούπερ-μάρκετ και ποιο χρώμα ψηφίζει στις εκλογές και, κατά συνέπεια, τι επιτρέπεται να γνωρίζει ή να βλέπει. Μας έχουν διδάξει και μας έχουν αναγκάσει να κρατάμε το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου αόρατο (11). Υπό αυτές τις συνθήκες παρατηρούμε εξαιρετικά πολιτικά εγκλήματα να επιτρέπονται και να διαπράττονται, καθιστώντας το ένα το άλλο αόρατα.

III

Αυτό χρειάζεται διευκρίνιση. Τα πρώτα ερωτήματα στην πολιτική είναι: ποιο άτομο υποφέρει, πόσα άτομα, πού, υπό ποιες συνθήκες αδράνειας, και ποιος ετοιμάζεται να επωφεληθεί από τον πόνο τους; Κατόπιν έρχεται το ερώτημα πώς μπορούμε από κοινού να τερματίσουμε αυτό το μαρτύριο, χωρίς όμως σε καμία περίπτωση την παραίτηση από την ελευθερία εκείνων που υποφέρουν. Η ελευθερία αυτή είναι αδιαπραγμάτευτη. Αντί για αυτό, το μόνο που βλέπουμε στους νεοαναστηλωμένους «γεωπολιτικοποιημένους» κυρίαρχους λόγους -μια τεχνική εξουσίας των Ναζί- είναι η παρουσίαση των συνθηκών ως μέσων για την επίτευξη φρικτών σκοπών, ίσως ακόμη χειρότερων από όσα συνέβησαν τον προηγούμενο αιώνα.

Το ζήτημα της Ουκρανίας και της Παλαιστίνης είναι ενιαίο για τον εξής λόγο: κανένας όρος, κανένα επιχείρημα, καμία γεω-πολιτικο-τεχνική δεν μπορεί να δικαιολογήσει όσα λαμβάνουν χώρα σε καμία από τις δύο περιοχές. Επιπλέον, καμία από τις λεγόμενες λύσεις για την Ουκρανία -όπως ο διαμελισμός της μεταξύ Ρωσίας, Ευρώπης και Αμερικής- δεν είναι αποδεκτή, διότι η ίδια η ύπαρξη της ελευθερίας δηλαδή αυτό που είναι οι άνθρωποι, αυτό που είναι κάθε άτομο, θα κατατμηθεί και θα κατανεμηθεί και έτσι θα αφανιστεί. Αυτοί -ο Τραμπ, ο Στάρμερ, ο Πούτιν, η Μπάερμποκ και όλοι οι υπόλοιποι- μιλούν σαν οι Ουκρανοί να είναι ένα κομμάτι πηλός μπροστά στους λευκούς θεούς, που μπορεί να θελήσουν ή να μη θελήσουν να τους πλάσουν, να τους δώσουν ή να μη τους δώσουν ζωή. Κι όμως, εδώ διαγράφεται το περίγραμμα μιας νέας παγκόσμιας τάξης: το «αποτέλεσμα» στην Παλαιστίνη θα χρησιμοποιηθεί για να δικαιολογήσει την Ουκρανία (και πολύ χειρότερα στην Αφρική), ενώ η Ουκρανία θα χρησιμοποιηθεί για να δικαιολογήσει τη Γροιλανδία και την Ταϊβάν.

Εδώ τελειώνει η συμμετρία ανάμεσα στην Παλαιστίνη και την Ουκρανία, και αναδύονται δύο διαφορετικές μορφές φρίκης. Οι Παλαιστίνιοι καλούνται απλώς να πεθάνουν, αφήνοντας όλη εκείνη τη γη σε Ισραήλ-Αμερική. Οι Ουκρανοί, αντίθετα, πρέπει να συνεχίσουν να ζουν ως απλός φραγμός ή μηχανισμός καθυστέρησης ή στην καλύτερη περίπτωση ως αναμεταδότες των ίδιων των διαιρετών τους. Τους λένε ότι οφείλουν να θερίζουν σιτάρι για τη Δύση και να παράγουν ορυκτά για τους Ρώσους. Η Ουκρανία αποκαλύπτει ότι μια νέα μορφή δουλείας καταφθάνει σε όλες τις πιο αδύναμες περιοχές του κόσμου. Και αποκαλύπτει ότι πολλά από τα πρόσφατα ενταγμένα μέρη της Ευρώπης, με ιστορίες πολύ παλαιότερες από εκείνες της Γερμανίας, της Γαλλίας και των πλούσιων σκανδιναβικών χωρών, είναι πιθανό να κατανεμηθούν εκ νέου ως ζώνες επιρροής και εκμετάλλευσης.

Υπάρχει επίσης η αντιιμπεριαλιστική υποστήριξη προς την Παλαιστίνη και την Ουκρανία. Ωστόσο, στην περίπτωση της Ουκρανίας, αυτή η υποστήριξη φαίνεται κάπως συγκεχυμένη. Από τη μία πλευρά, τα δυτικά μέσα ενημέρωσης εκφράζουν σχεδόν καθολική υποστήριξη προς την Ουκρανία ενώ οι ίδιοι οι υποστηρικτές της αρνούνται, από φόβο και ντροπή, να αναγνωρίσουν ότι η Ρωσία δεν είναι χώρα αλλά μια βάναυση αυτοκρατορία. Από την άλλη πλευρά, ο αυτοπροσδιορισμός πολλών εκπροσώπων της Ουκρανίας ως «λευκών» απομακρύνει την Ουκρανία από την Παλαιστίνη, το Σουδάν (12) και τη Σομαλία.

Δεν είναι «ρεαλισμός» η επίκληση των «συνθηκών»· πρόκειται για μια ολοένα και πιο διαδεδομένη, σχεδόν θεωρητικοποιημένη τακτική στον χώρο της πολιτικής, η οποία έχει δημοσιοποιηθεί μέσα από τα ακαδημαϊκά έργα των John Mearsheimer και Stephen Walt, που αμφότεροι έχουν αντιταχθεί στη συνεχιζόμενη γενοκτονία των Παλαιστινίων από το Ισραήλ και τη Δύση. Η θεωρία του γεωπολιτικού ρεαλισμού διατυπώνει δύο «πραγματικότητες» ως προϋπόθεση και όριο κάθε πολιτικής: πρώτον, ότι τα έθνη-κράτη, τα σύνορα, οι επιδρομές για φυσικούς πόρους, η λεηλασία μικρότερων χωρών από μεγαλύτερες, καθώς και οι πολιτοφυλακές, μεταξύ άλλων, συνιστούν τις πραγματικότητες ή τα δεδομένα του κόσμου· και δεύτερον, ότι η βούληση των ισχυρότερων κρατών να καθορίσουν το μέλλον του κόσμου, αξιοποιώντας αυτές τις «πραγματικότητες», αποτελεί την αναγκαία συνθήκη της. Αντιθέτως, αυτό που μπορούμε να διαπιστώσουμε είναι ότι όλες οι πραγματικότητες αυτού του κόσμου παράγονται μέσα από την πολιτική ή, όπως συμβαίνει συχνά, μέσα από την αντιπαράθεση ανάμεσα στην πολιτική ως αγώνα για την ελευθερία και στις ολιγαρχίες κάθε είδους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων του φυλετικοποιημένου ολοκληρωτισμού και της θεολογικοποίησης.

Ο μόνος ρεαλισμός στην πολιτική είναι αυτός που επιδιώκουμε να πραγματώσουμε, και αυτός είναι πάντοτε η ελευθερία. Σε έναν κόσμο για τον οποίο είμαστε όλοι υπεύθυνοι, αν κάτι επιμένει ως πραγματικότητα (όπως τα καθεστώτα-μαριονέτες της Δυτικής Ασίας) και έτσι συγκροτεί τις πραγματικές συνθήκες για την επίτευξη πολιτικών σκοπών (στην περίπτωση της Αμερικής μέσω του στρατιωτικοποιημένου Ισλάμ -Αλ Κάιντα, ISIS, Αλ Νούσρα- για την καταστροφή των δημοκρατικών δυνατοτήτων στην Ασία), τότε αυτό πρέπει να νοηθεί αποκλειστικά ως αποτυχία της συλλογικής ικανότητας πραγμάτωσης, δηλαδή της πολιτικής. Η ισχύς που επιτρέπει την πραγματοποίηση του κόσμου έχει απομακρυνθεί όσο ποτέ άλλοτε από τον λαό και κινδυνεύει σήμερα περισσότερο από κάθε άλλη φορά με πλήρη έκλειψη. Μια τέτοια έκλειψη θα δημιουργήσει έναν αβίωτο κόσμο για όλους και αυτός ο κόσμος θα είναι απλώς μια φευγαλέα πανήγυρις για τους ολιγάρχες λίγο πριν εγκαθιδρυθεί η ανομία. Με αυτή την έννοια, η σκοτεινή τέχνη της «γεωπολιτικής» και των εθνικισμών εμποδίζει όλα μας (Ουκρανούς, Παλαιστίνιους, Ινδούς, Ιρανούς, Σουδανούς, Σομαλούς, Ρουμάνους, Δανούς…) από το να δούμε τι πλησιάζει: τον διαμελισμό του κόσμου ανάμεσα σε τρεις δυνάμεις, την Κίνα (13), τη Ρωσία και τις ΗΠΑ.

Αλλά μπορούμε να πράξουμε κάτι από κοινού, και μάλιστα σύντομα, που εξακολουθεί να παραμένει εντός των δυνάμεών μας. Πρώτον, οι περιοχές του δεύτερου και τρίτου κόσμου πρέπει να απελευθερωθούν από τον χάρτη των υπολογισμών του πρώτου κόσμου ή των υπερδυνάμεων. Για να καταστεί αυτό εφικτό, οι ιστορίες μας πρέπει να αρθρωθούν θεωρητικά, με διακρίσεις που αντλούνται τόσο από το παρελθόν -από τα συστατικά στοιχεία ή τις ομολογικές δυνάμεις των περιοχών μας- όσο και από το μέλλον· δηλαδή, μπορεί να μη θέλουμε όσα έχει συσσωρεύσει ο πρώτος κόσμος, αλλά μπορεί να επιδιώκουμε νέους τρόπους ελευθερίας ή νέες μορφές πολιτικής.

Μπορούμε να διεκδικήσουμε την πολιτική, ιστορική και φιλοσοφική αυτονομία των περιοχών μας, κατ’ αρχάς σε θεωρητικό επίπεδο, ώστε σε πολιτικό επίπεδο να μπορούμε όλοι να αρνηθούμε να είμαστε οι καρφίτσες στον παγκόσμιο χάρτη πάνω στον οποίο ο πρώτος κόσμος υφαίνει τους εφιάλτες μας. Η αλληλεγγύη χωρίς όρους είναι ο μόνος τρόπος με τον οποίο μπορούμε ταυτόχρονα να εκπαιδεύουμε και να εμπιστευόμαστε η μια την άλλη. Γι’ αυτό, το αίτημά μας προς εσάς (όποια κι αν είστε, όπου κι αν βρίσκεστε) είναι πάντοτε: εκπαιδεύστε μας. Και απαιτήστε από εμάς την ίδια εκπαίδευση.

Αλλά κυρίως, όλοι μαθαίνουμε καλύτερα από τους ίδιους τους ανθρώπους. Δεν ισχύει αυτό και για την Παλαιστίνη και την Ουκρανία; Όλες θέλουμε να μάθουμε από τους ίδιους τους ανθρώπους. Το ίδιο και από τους ανθρώπους του Νταγκεστάν, τους Κούρδους, τους Σομαλούς, τις Ιρανές γυναίκες, τις Σουδανές φεμινίστριες. Οφείλουμε να θέλουμε να τους ακούμε, κρατώντας η μια το χέρι του άλλου. Μπορούμε άραγε να δημιουργήσουμε ένα φόρουμ όπου να μπορούμε να το κάνουμε αυτό; 

Ίσως ήδη το κάνουμε, ο καθένας με τον τρόπο του.

Πρέπει να δεσμευθούμε ότι δεν θα εγκαταλείψουμε ποτέ η μια το άλλο, μέχρι τέλους· ότι στεκόμαστε ο ένας για το άλλο χωρίς όρους, ως άνθρωποι χωρίς καμία εξαίρεση.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. «Αξιολόγηση του OHCHR σχετικά με τα ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Αυτόνομη Περιφέρεια Ουιγούρων του Σινγιάνγκ, Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας»,

Έκθεση OHCHR, https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/countries/2022-08-31/22-08-31-final-assesment.pdf

2. «Τι κάνουν οι Ουιγούροι στη Συρία;», Foreign Policy, 4 Απριλίου 2025, https://foreignpolicy.com/2025/04/04/uyghurs-tpd-syria-fighters/

3. «Χριστιανοί ηγέτες καλούν το νέο καθεστώς της Συρίας να εγγυηθεί την ασφάλεια και τα δικαιώματα», La Croix, 10 Απριλίου 2025,

https://web.archive.org/web/20250410105643/https://international.la-croix.com/world/christian-leaders-urge-syrias-new-regime-to-guarantee-safety-rights

4. Για τις συνεχιζόμενες μαζικές δολοφονίες, βλ. Justin Lynch, «Στο Σουδάν, οι πολιτικές των ΗΠΑ άνοιξαν τον δρόμο για τον πόλεμο», Foreign Policy, 20 Απριλίου 2023, https://foreignpolicy.com/2023/04/20/sudan-civil-war-biden-burhan-hemeti-foreign-policy/

5. Ο Ινδός υπουργός Εσωτερικών δήλωσε για τους μουσουλμάνους πρόσφυγες από γειτονικές χώρες: «Οι παράνομοι μετανάστες είναι σαν τερμίτες». Βλ. «Shoot the Traitors» (Πυροβολήστε τους προδότες) – Διακρίσεις κατά των μουσουλμάνων στο πλαίσιο της νέας πολιτικής ιθαγένειας της Ινδίας, Human Rights Watch, https://www.hrw.org/report/2020/04/10/shoot-traitors/discrimination-against-muslims-under-indias-new-citizenship-policy

Για τις πρόσφατες αναφορές σχετικά με εγκλήματα εναντίον τους, βλ. «Η Ινδία κατηγορείται για την απάνθρωπη απέλαση των προσφύγων Ροχίνγκια», Suhasini Raj, New York Times, 17 Μαΐου 2025, https://www.nytimes.com/2025/05/17/world/asia/india-rohingya-sea-deport.html

6. Βλ. επίσης https://thediplomat.com/2023/10/indias-digital-footprint-on-the-israel-gaza-war/
7. D. Chavalarias, « Minuit moins dix à l’horloge de Poutine » 2024: https://hal.science/hal-04S2U585v4

8. Η παρουσία αυτού που μπορεί να ονομαστεί «Ουκρανία» (επειδή δεν γνωρίζουμε πλέον τι σκέφτονται οι πολίτες της) παρατηρείται στο Σουδάν, ενώ η ρωσική επένδυση στην καταστροφή του Σουδάν και τη γενοκτονία έχει αλλάξει. Βλ. «Ukrainian special forces ‘in Sudan operating against Russian mercenaries’», The Guardian, 06 Φεβρουαρίου 2024, https://www.theguardian.com/world/2024/feb/0S/ukrainian-special-forces-sudan-russian-mercenaries-wagner

9. Η μετατροπή του τουρκικού κράτους σε μισθοφορικό όργανο των ΗΠΑ και των κρατών που εμπίπτουν στα συμφέροντά τους – ευρέως τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα μαριονετικά καθεστώτα της Δυτικής Ασίας, συμπεριλαμβανομένης της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, το Ηνωμένο Βασίλειο – ξεκίνησε με τους παράνομους βομβαρδισμούς της «Ανατολικής Ευρώπης» από το ΝΑΤΟ. Σήμερα, η Τουρκία αποτελεί τον πιο ανησυχητικό παράγοντα σε συγκρούσεις που βρίσκονται μακριά από αυτήν, αλλά που εμπίπτουν επίσης στα πρώην οθωμανικά εδάφη, και συγχέει και καταστρέφει την πιθανότητα οποιουδήποτε πραγματικού απελευθερωτικού αγώνα μέσω του εργαλειοποιημένου Ισλάμ, το οποίο είναι δημιούργημα των ΗΠΑ μέσω οργάνων όπως το ISIS και η Αλ Κάιντα. Το κίνημα ανεξαρτησίας του Νταγκεστάν εμπίπτει σε αυτή την «περίπλοκη κατάσταση». Για τον ισλαμισμό, βλ. https://www.reuters.com/world/europe/dagestan-shootings-spotlight-rising-islamist-threat-putin-2024-06-25/. Για την επιρροή της Τουρκίας στη Ρωσία, βλ. «Η Τουρκία επεκτείνει την επιρροή της εντός των συνόρων της Ρωσίας», https://asiatimes.com/2023/02/turkey-spreads-influence-inside-russias-borders/

10. Για τον ρόλο της Κίνας και της Ρωσίας στο Σουδάν, βλ. «Σύγκρουση στο Σουδάν: πώς εμπλέκονται η Κίνα και η Ρωσία και ποιες είναι οι διαφορές μεταξύ τους», The Conversation, 8 Ιουνίου 2023, https://theconversation.com/sudan-conflict-how-china-and-russia-are-involved-and-the-differences-between-them-205947. Για το Ισραήλ, βλ. «Ο ρόλος των ΗΠΑ και του Ισραήλ στην πορεία του Σουδάν προς τον πόλεμο», The New Arab, 2 Μαΐου 2023, https://www.newarab.com/analysis/us-and-israeli-role-sudans-path-war

11. Βλ. Shaj Mohan και Divya Dwivedi, «Ahoratos, Palestine», Philosophy World Democracy, τόμος 4, αριθ. 11 (Νοέμβριος 2023),  https://www.philosophy-world-democracy.org/articles-1/ahoratos-palestine

12. Τα όπλα που χρησιμοποιούνται για τη δολοφονία αμάχων στο Σουδάν είναι γνωστό ότι προέρχονται από το έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τη μεσολάβηση του μαριονετικού κράτους των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Η άμεση και έμμεση εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών έχει μακρά ιστορία, που χρονολογείται από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Ωστόσο, το πιο πρόσφατο δίκτυο σχέσεων ΗΠΑ-ΗΑΕ φαίνεται να βασίζεται σε οικονομική διαφθορά, με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να αποκτούν αυτονομία μέσω αυτής, όπως αποδεικνύεται από τις επιχειρηματικές δραστηριότητες του γαμπρού του Τραμπ -κατά τι που δεν διαφέρει από ορισμένες άλλες αμερικανικές προεδρίες ή από την οικογένεια Ερντογάν. Βλέπε, για παράδειγμα, «Jared Kushner Says $1.5Bn From Qatar, UAE Came ‘Irrespective’ of Trump Win», Newsweek, https://www.newsweek.com/jared-kushner-says-15bn-qatar-uae-came-irrespective-trump-win-2004895

13. Η ισχύς και η παρέμβαση της Κίνας στον κόσμο πραγματοποιούνται με μη συμβατικά μέσα, τα οποία δεν αναφέρονται συχνά λόγω του φόβου της «Δύσης» να χάσει την αντίληψη της υπεροχής της στον κόσμο. Βλ. Sujit Raman, Nick Carlsen, «The World’s Underground Bankers», Lawfare, https://www.lawfaremedia.org/article/the-world-s-underground-bankers

The post Η μια για την άλλη, χωρίς όρους: Για την Παλαιστίνη και την Ουκρανία first appeared on Aυτολεξεί.

Η γενοκτονία στην Παλαιστίνη έχει κανονικοποιηθεί. Την ίδια στιγμή που παρακολουθούμε ανθρώπους να πεθαίνουν, οι βόμβες που πέφτουν και η καταστροφή υποδομών, γεωργικών εκτάσεων και υδάτινων πόρων συνιστούν επίσης οικοκτονία σε αυτή την αρχαία γη. Το κείμενο αναδεικνύει γιατί η περιβαλλοντική καταστροφή αποτελεί κρίσιμη διάσταση της γενοκτονικής βίας που επιβάλλει η ισραηλινή στρατιωτική κατοχή — με συνέπειες όχι μόνο για την υγεία, τα μέσα διαβίωσης και την ασφάλεια των Παλαιστινίων, αλλά και για όλη τη ζωή στον πλανήτη.

Η αργή βία του περιβαλλοντικού πολέμου

Η τρέχουσα στρατιωτική επίθεση αποτελεί μέρος μιας μακράς, εσκεμμένης κλιμάκωσης, κατά την οποία ο ισραηλινός κατακτητής υποβάλλει την οικολογία της Παλαιστίνης σε πιο αργές, λιγότερο ορατές αλλά εξίσου καταστροφικές μορφές βίας. Η διαδικασία αυτή ξεκίνησε με τη φύτευση μη ιθαγενών δέντρων ώστε να καλυφθούν τα ερείπια αρχαίων χωριών που εγκαταλείφθηκαν βίαια στη Νάκμπα του 1948. Αν και η δάσωση θεωρείται σε άλλα μέρη του κόσμου θετική πρακτική για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, το Ισραήλ τη μετέτρεψε σε όπλο. Η συνεχής φύτευση ξένων ειδών έχει συμβάλει σε κύκλους ξηρασίας και πλημμυρών, καθώς και στην αύξηση των εποχιακών πυρκαγιών.

Το Ισραήλ εκμεταλλεύεται επίσης συστηματικά όποιες πηγές νερού βρίσκει. Από την επιβολή της στρατιωτικής πολιορκίας το 2007, το Ισραήλ έχει καταστρέψει τα νερά της Γάζας, συμπεριλαμβανομένων τόσο του εργοστασίου αφαλάτωσης και των υποδομών ύδρευσης, του αρχαίου παράκτιου υδροφορέα και των ευαίσθητων παράκτιων υγροτόπων του Wadi Gaza. Ωστόσο, σε μια θεαματική επίδειξη γνωστικής ασυμφωνίας και υποκρισίας, το Ισραήλ καυχιέται για τις καινοτόμες γεωργικές και υδατικές τεχνολογίες του και ισχυρίζεται ότι είναι παγκόσμιος ηγέτης στις μεθόδους διατήρησης. Το Ισραήλ είναι επίσης ένθερμος υποστηρικτής των τεχνολογιών αφαλάτωσης, οι οποίες είναι ρυπογόνες και καταναλώνουν πολλά ορυκτά καύσιμα.

Άλλες μορφές αργής βίας περιλαμβάνουν τη χρήση γεωργικών τοξινών από το Ισραήλ σε ημέρες με δυτικούς ανέμους, ώστε να μεταφέρονται στη Γάζα και να καταστρέφουν καλλιέργειες. Ώριμα οπωροφόρα δέντρα ξεριζώθηκαν σκόπιμα κατά τη διάρκεια της Επιχείρησης «Συμπαγής Μόλυβδος» το 2008 και το 2009 και οι επακόλουθες επιθέσεις εμπόδισαν την αναφύτευσή τους. Παράλληλα, ο βομβαρδισμός και η καταστροφή γεωργικών εκτάσεων στοχεύουν ευθέως στην επισιτιστική κυριαρχία της Παλαιστίνης.

Συνολικά, οι πρακτικές αυτές συνιστούν μια μεθοδική επίθεση στα συστήματα τροφής και στα μέσα διαβίωσης των Παλαιστινίων. Υπονομεύουν την ικανότητα των αγροτών να εφαρμόζουν τις παραδοσιακές μεθόδους διαχείρισης εδάφους και νερού, που μέχρι πρόσφατα εξασφάλιζαν επάρκεια σε φρέσκα φρούτα και λαχανικά στη Γάζα.

Αυτή η σκόπιμη υπονόμευση της επισιτιστικής κυριαρχίας της Γάζας και του «οικο-Σουμούντ» του παλαιστινιακού λαού (Shqair, 2023: 79), αποτελεί μέρος των διαχρονικών προσπαθειών του κατακτητή να υποσιτίσει τον πληθυσμό, κάτι που έχει πλέον κλιμακωθεί σε λιμό ως όπλο πολέμου. Η σκόπιμη λιμοκτονία ενός άμαχου πληθυσμού συνιστά έγκλημα πολέμου (Άρθρο 49 της Σύμβασης για τη Γενοκτονία). Πέρα από την άμεση σκληρότητά της, η αναγκαστική έλλειψη επαρκούς διατροφής θα έχει διαρκή αντίκτυπο, με εκτεταμένες και επί του παρόντος ανυπολόγιστες επιπτώσεις στη δημόσια υγεία, οι οποίες θα γίνουν αισθητές για τις επόμενες δεκαετίες.

Επιπτώσεις της στρατιωτικής βίας σε έναν πλανήτη που θερμαίνεται

Η γενοκτονική βία του Ισραήλ κατά των Παλαιστινίων εκτυλίσσεται σε μια περίοδο όπου τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα – κύριος υπεύθυνος για τη θέρμανση του πλανήτη – έχουν φτάσει στο υψηλότερο σημείο που έχει καταγραφεί τον Μάιο του 2024, ακολουθούμενο από το πιο ζεστό καλοκαίρι που έχει καταγραφεί εδώ και 2.000 χρόνια. Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πόσο η έντονη ζέστη πρόσθεσε στα βάσανα στα οποία υποβάλλει το Ισραήλ τους Παλαιστίνιους ή να προβλέψει πώς θα επιβιώσουν τον επερχόμενο χειμώνα.

Το Ισραήλ έχει μετατρέψει τα ακραία καιρικά φαινόμενα που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή σε όπλο. Η καταστροφή των υποδομών άφησε σκόπιμα τους Παλαιστίνιους εκτεθειμένους σε έναν βαρύ χειμώνα και στη συνέχεια στον καύσωνα του καλοκαιριού. Αν δεν υπάρξει άμεσα κατάπαυση του πυρός, οι κάτοικοι της Γάζας θα περάσουν ακόμη έναν χειμώνα υπό πλήρη στρατιωτική επίθεση, την οποία πολλοί δεν θα αντέξουν.

Ήδη, αναρίθμητοι ευάλωτοι άνθρωποι – βρέφη, ηλικιωμένοι, ασθενείς – έχουν χάσει τη ζωή τους από τον συνδυασμό έκθεσης στις καιρικές συνθήκες, κακής διατροφής και ενός σκόπιμα διαλυμένου συστήματος υγείας. Ακόμη και οι μονάδες νεογνών, που χτυπήθηκαν από τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου, με αποτέλεσμα να πεθάνουν πρόωρα βρέφη σε θερμοκοιτίδες, συνεχίζουν να αποτελούν στόχο. έχουν υποστεί συνεχείς επιθέσεις.

Η οικοκτόνος βία του Ισραήλ δεν περιορίζεται στη Γάζα που βρίσκεται υπό στρατιωτικό αποκλεισμό. Στην ανατολική Παλαιστίνη [Δυτική Όχθη], η κλιμάκωση των κατασχέσεων γης και νερού και η τρομοκρατία των εποίκων μειώνουν την ικανότητα των Παλαιστινίων να καλλιεργούν τρόφιμα και να φροντίζουν τα ζώα. Η αυξανόμενη ζέστη, σε συνδυασμό με την έκθεση σε γεωργικά πρόσθετα και τοξίνες που επιβάλλονται στους αγρότες από τον ισραηλινό γεωργικό τομέα, έχει πολλαπλές αρνητικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία.

Ταυτόχρονα, καθώς κηρύσσει πόλεμο στην οικολογία της Παλαιστίνης, οι στρατιωτικές ενέργειες του Ισραήλ επιδεινώνουν την ευπάθεια ολόκληρης της περιοχής στην ξηρασία από έτος σε έτος. Η εποχική ξηρασία αυξάνεται ραγδαία, εξαντλώντας τις κυβερνητικές δυνατότητες για τον έλεγχο των καλοκαιρινών πυρκαγιών, και οι δασικές πυρκαγιές που προκαλούνται από τον πόλεμο μαίνονται στις φυτείες στα βόρεια σύνορα με τον Λίβανο. Αυτή η αποκαλυπτική σκηνή θα ήταν τρομακτική ακόμη και αν δεν υπήρχε γενοκτονία.

Εκτός από όλες τις άλλες σκληρότητές του, το Ισραήλ αρνείται σκόπιμα στους Παλαιστίνιους τη δυνατότητα να σχεδιάσουν στρατηγικές μετριασμού ή προσαρμογής για να τους βοηθήσουν να αντιμετωπίσουν την κλιματική αλλαγή.

Στα ανατολικά της Παλαιστίνης, η διαρκής επέκταση των παράνομων οικισμών υπονομεύει και διαλύει τις παλαιστινιακές πρακτικές διαχείρισης γης, ενώ μολύνει και υπερεκμεταλλεύεται τους υδάτινους πόρους προς όφελος των εποίκων. Τα τεράστια λατομεία που παρέχουν οικοδομικά υλικά – και κέρδη – για τον επεκτατισμό των εποίκων καταστρέφουν την ποιότητα του αέρα και την υγεία των εργαζομένων.

Οι παράνομοι έποικοι επιτίθενται ατιμώρητα: κλέβουν ζώα baladi – αυτόχθονες ράτσες που οι Παλαιστίνιοι διαχειρίζονται εδώ και αιώνες, ανθεκτικές στο ξηρό και άνυδρο τοπίο – και τρομοκρατούν τους βοσκούς. Υψώνουν εμπόδια που εμποδίζουν τους αγρότες να φτάσουν στις αρχαίες αναβαθμίδες και να φροντίσουν τους ελαιώνες, πυρήνα της παλαιστινιακής ευημερίας, διαβίωσης και πολιτισμού. Επιπλέον, η ανατολική Παλαιστίνη μολύνεται τόσο σοβαρά από τις δραστηριότητες των εποίκων που η κοινωνιολόγος Σοφία Σταματοπούλου – Ρόμπινς την περιγράφει ως κατάσταση Πολιορκίας Αποβλήτων (2020).

Στη δυτική Παλαιστίνη, πλήρως περικυκλωμένη από τον ισραηλινό στρατιωτικό αποκλεισμό από το 2007, η Λωρίδα της Γάζας έχει μετατραπεί σε «μόνιμο απόθεμα» για «απόβλητα και τοξίνες» (Liboiron 2021: 96), έχοντας επανειλημμένα εκτεθεί σε στρατιωτικούς ρύπους, μεταξύ των οποίων είναι ο παράνομα χρησιμοποιούμενος λευκός φώσφορος και πιθανώς το απεμπλουτισμένο ουράνιο. Αυτές οι τοξίνες βιοσυσσωρεύονται σε σώματα, εδάφη και νερό, επηρεάζοντας τη μελλοντική υγεία όσων επιβιώσουν από την τρέχουσα επίθεση με τρόπους που δεν μπορούν ακόμη να κατανοηθούν (Nixon 2011).

Κλιματική αλλαγή σε μια κλιμακούμενη στρατιωτική κατοχή

Η λειψυδρία είναι μια καθημερινή πραγματικότητα για τους Παλαιστίνιους και ένα άμεσο και σωρευτικό αποτέλεσμα της στρατιωτικής κατοχής. Το Ισραήλ έχει περάσει τις τελευταίες πέντε δεκαετίες απορροφώντας κάθε πηγή νερού που μπορεί να κατακτήσει με στρατιωτικά μέσα, είτε στην ιστορική Παλαιστίνη είτε στις γειτονικές χώρες. Ταυτόχρονα, έχει διεξάγει μια προπαγανδιστική εκστρατεία μέσω της οποίας υποστηρίζει ότι έχει περισσότερο νερό από τους γείτονές του λόγω των ανώτερων τεχνολογιών διαχείρισης νερού, κρύβοντας το κόστος της εξόρυξης φυσικών πόρων για κέρδος και προωθώντας με επιτυχία τον εαυτό του ως «υπερδύναμη του νερού».

Αυτή η ιστορία κατέστη δυνατή επειδή το Ισραήλ κατάφερε, τουλάχιστον μέχρι πρόσφατα, να συγκαλύψει την αποικιοκρατική – καπιταλιστική εξόρυξη και κερδοσκοπία από τους φυσικούς πόρους. Μια στρατηγική που πριν από μια δεκαετία του απέφερε 2,2 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως από τεχνολογίες σχετικές με το νερό. Την ίδια στιγμή επωφελήθηκε από την εξαγωγή υδροβόρων καλλιεργειών, ενώ οι Παλαιστίνιοι στερούνταν τους ελάχιστους πόρους νερού που είναι απαραίτητοι για την ίδια τη ζωή.

Η συστηματική εξάντληση της αποικιοποιημένης γης – η εξόρυξη, η κατάχρηση και η εμπορευματοποίηση των φυσικών και ανθρώπινων πόρων της – συνοδεύεται από μια προπαγανδιστική εκστρατεία που αρνείται και διαστρεβλώνει την πραγματικότητα. Όλα αυτά γίνονται με την πλήρη συνενοχή της διεθνούς κοινότητας δωρητών. Την ίδια ώρα, και παλαιστινιακές ελίτ έχουν ωφεληθεί: τόσο με την αδύναμη αντίκρουση της αφήγησης του κατακτητή όσο και με την υιοθέτηση παρόμοιας γλώσσας και πολιτικών προς ίδιον όφελος.

Υπό αυτές τις συνθήκες, όλα τα υποτιθέμενα μέτρα μετριασμού που οι Παλαιστίνιοι ενθαρρύνονται να εφαρμόσουν ως απάντηση στην κλιματική αλλαγή είναι μη πρακτικά και μη λειτουργικά. Παρά τις πολλές εκθέσεις που μιλούν για «βελτίωση» των παλαιστινιακών μηχανισμών αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής – συχνά μέσω της επιβολής τεχνολογιών του ίδιου του στρατιωτικού κατακτητή – καμία παρέμβαση δεν μπορεί να είναι ουσιαστικά αποτελεσματική. Όλες αυτές οι προσεγγίσεις αντιμετωπίζουν μια κατάσταση στρατιωτικοποιημένης αποικιοκρατίας σαν να ήταν απλώς ένα τεχνικό εμπόδιο προς διαχείριση. Δεν είναι. Είναι μια σκόπιμα παραγόμενη πολιτική, οικονομική και οικολογική κρίση, της οποίας η επίλυση απουσιάζει παντελώς από την παγκόσμια ατζέντα.

Απέναντι στην εικόνα που προβάλλει το Ισραήλ ως «πρωτοπόρου» στην πράσινη τεχνολογία και στις λύσεις για την κλιματική αλλαγή, ένα από τα βασικά καθήκοντα των Παλαιστινίων και των αλληλέγγυών τους είναι να καταδείξουν πως η ρητορική και οι πρακτικές που εφαρμόζονται στην Παλαιστίνη —με την ενθάρρυνση της διεθνούς κοινότητας— δεν είναι παρά ένα προπέτασμα καπνού. Πρόκειται για ακόμη μια προσπάθεια συγκάλυψης μιας φρικτά άδικης και βίαιης στρατιωτικής κατοχής ενός αυτόχθονου λαού και της γης του. Μια απτή συνέπεια είναι ότι οι Παλαιστίνιοι δυσκολεύονται να αναπτύξουν εμπειρογνωμοσύνη γύρω από έννοιες όπως η αναγέννηση, η προσαρμογή και άλλα μέτρα μετριασμού της κλιματικής αλλαγής. Δεν μπορούν να σχεδιάσουν, να παροτρύνουν ή να εφαρμόσουν ουσιαστικές δράσεις για τον μετριασμό και την προσαρμογή, εφόσον δεν έχουν πολιτική ελευθερία να αντιμετωπίσουν αυτά τα ζητήματα.

Ανάμεσα σε όλες τις μορφές αλληλεγγύης που μπορούν να προσφέρουν οι φεμινίστριες ακτιβίστριες για την ειρήνη στην Παλαιστίνη, κεντρικό ρόλο έχουν οι προσπάθειες υπεράσπισης που αναδεικνύουν τους Παλαιστίνιους ως αυτόχθονο λαό με μια μακρά, απτή πολιτιστική κληρονομιά πρακτικών που δίνουν έμφαση στη σύνδεση και την αμοιβαιότητα με τη γη. Μια κληρονομιά που στηρίζεται στον σεβασμό, στη συμπόνια και στην αλληλεξάρτηση με τον ιστό της ζωής.

Ωστόσο, ως κατεχόμενος λαός, οι Παλαιστίνιοι εμποδίζονται συστηματικά να έχουν πρόσβαση στα οφέλη που θα έδινε η συμμετοχή τους στις παγκόσμιες προσπάθειες για την κλιματική αλλαγή. Η δυνατότητα των Παλαιστίνιων επιστημόνων, μηχανικών και ακτιβιστών να υπερασπιστούν το έργο τους απέναντι σε διαρκώς εντεινόμενες ασυμμετρίες ισχύος, αποκλεισμούς και εισβολές στη γη, τον αέρα και τα νερά τους, υπονομεύεται συνεχώς. Την ίδια στιγμή, η διεθνής κοινότητα αποφεύγει να κατονομάσει ή να αντιμετωπίσει την πραγματική αιτία των επιταχυνόμενων επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην Παλαιστίνη: τη γενοκτονική στρατιωτική κατοχή.

Είναι καιρός να αναγνωριστούν οι επιπτώσεις της οικοκτονίας που προκαλούν οι έποικοι – αποικιοκράτες, γιατί δεν αποτελούν μόνο μια τρομακτική πραγματικότητα για τους Παλαιστίνιους. Όλα τα συστήματα της Γης είναι αλληλένδετα. Αυτό σημαίνει ότι εκατομμύρια, δισεκατομμύρια άνθρωποι αναπνέουμε τον ίδιο τοξικό αέρα, ενώ τα νερά και τα εδάφη του πλανήτη μολύνονται με τρόπους που δεν μπορούμε ακόμη να κατανοήσουμε ή να αναστρέψουμε.

 Κατά εκατομμύρια, κατά δισεκατομμύρια, όλοι επηρεαζόμαστε από την ισραηλινή επίθεση εναντίον των Παλαιστινίων.

The post Η Οικοκτονία της Παλαιστίνης: μία άλλη όψη του πολέμου first appeared on Aυτολεξεί.

Το αναδυόμενο ενδιαφέρον για την ιδέα της «μη-κρατικής λύσης» στην περιοχή μεταξύ του ποταμού Ιορδάνη και της Μεσογείου θάλασσας πηγάζει εν μέρει από την αποτυχία των άλλων εναλλακτικών λύσεων. Η πιθανώς πιο «ρεαλιστική» λύση, δηλαδή η λύση των δύο κρατών, φαίνεται απελπιστικά ανέφικτη. Ακόμα πιο ανέφικτη είναι η γνωστή εναλλακτική της, η λύση του ενός κράτους, παρ’ όλο που αυτή η λύση έχει το συγκριτικό πλεονέκτημα ότι περιγράφει καλύτερα την απτή πραγματικότητα στο πεδίο: όπως έχουν παρατηρήσει πολλοί σχολιαστές, ένα κράτος υπάρχει ήδη. Αλλά είναι ένα κράτος απαρτχάιντ και ως εκ τούτου σίγουρα δεν είναι δημοκρατικό.

Η μη-κρατική λύση, επίσης, μπορεί να φαίνεται απρόσιτη, ακόμη και αδιανόητη. Ωστόσο, οι ριζοσπαστικές ιδέες τείνουν να αποκτούν απήχηση όταν οι «ρεαλιστικές» προσεγγίσεις αποκαλύπτονται ως φαντάσματα, κάτι που ίσχυε ήδη πριν από τον τρέχοντα πόλεμο. Ο «ρεαλισμός» –που σημαίνει λειτουργία εντός των ορίων του φαινομενικά εφικτού– έχει σε αυτή την περίπτωση οδηγήσει επανειλημμένως σε αδιέξοδο. Η ιδέα του μη-κράτους, επομένως, αντιμετράται με τον κλειστό ορίζοντα και των δύο: μιας αφόρητης, γενοκτονικής πραγματικότητας· και της αδυναμίας του παραδοσιακού «ρεαλισμού» να οδηγήσει οπουδήποτε αλλού εκτός από τον ίδιο αδιαπέραστο τοίχο.

Είναι η μη-κρατική λύση μια ρεαλιστική πρόταση; Εδώ πρέπει να έχουμε κατά νου ότι νέες πραγματικότητες έχουν συχνά παραχθεί από εκείνους που είναι αποφασισμένοι να αγνοήσουν την υπάρχουσα πραγματικότητα. Στις πρώτες μέρες του, ο Σιωνισμός δεν φαινόταν να είναι ένα ρεαλιστικό σχέδιο· ούτε και τα διάφορα κύματα παλαιστινιακής αντίστασης σε αυτόν φαίνονταν ρεαλιστικά. Και σε παγκόσμια κλίμακα, επιτυχημένα επαναστατικά κινήματα σε όλο τον 20ό αιώνα συχνά σχηματίστηκαν και καθοδηγήθηκαν από προσωπικότητες που δεν ενδιαφέρονταν για τον «ρεαλισμό», ο οποίος συνεπαγόταν την εργασία μέσα στο σενάριο ενός τρομερού status quo. Αλλά οι εκκλήσεις για επαναστατικές λύσεις τείνουν να κατευθύνονται σε καταστάσεις αρκετά εύθραυστες ώστε να προκαλέσουν μια ριζική απόρριψη μιας αφόρητης πραγματικότητας και έναν άχρηστο ρεαλισμό.

Επιπλέον, ο ρεαλισμός της αντίληψης του μη-κράτους έχει τις ρίζες του στις κοινωνικές μας ιστορίες, καθώς και σε ένα παρόν στο οποίο η κοινωνία και το κράτος δεν συνάδουν.

Στη βασική της μορφή, η μη-κρατική αντίληψη για την κοινωνικοπολιτική ζωή δεν είναι ξένη προς την ιστορική πραγματικότητα της ευρύτερης περιοχής που σήμερα ονομάζουμε «Μέση Ανατολή»: μια περιοχή που ανέκαθεν λειτουργούσε συνεκτικά και ως περιοχή, όταν τα σύνορα δεν σήμαιναν πολλά· η ελεύθερη κυκλοφορία ήταν ο κανόνας· η κυριαρχία δεν ήταν ένα φανατικό ιδανικό. Ως αποτέλεσμα, ειδικά οι αστικές κουλτούρες της περιοχής λειτουργούσαν ως ένα πλέγμα κοινωνικοοικονομικών και πολιτιστικών συνδέσεων και στέγαζαν μια ζωντανή διακοινοτική ζωή, στην οποία καμία θρησκευτική ή εθνοτική κοινότητα δεν ένιωθε την πιεστική ανάγκη να έχει το δικό της κράτος.

Αντίθετα, η περιοχή δεν λειτούργησε ποτέ καλά υπό τα σύγχρονα κράτη, τόσο τα αποικιακά όσο και τα μετααποικιακά. Επί του παρόντος, η Μέση Ανατολή ζει μια από τις πιο δυσλειτουργικές περιόδους της ιστορίας της, με πέντε μεγάλους πολέμους (Γάζα, Σουδάν, Συρία, Λιβύη, Υεμένη)· αμέτρητες άλλες εχθροπραξίες· αραβικές δικτατορίες, μια ακροδεξιά ισραηλινή κυβέρνηση· και αισχρά επίπεδα διαφθοράς παντού. Όλα αυτά αποτελούν την κληρονομιά των σύγχρονων κρατών, των οποίων η κύρια λειτουργία -εκτός από την ευνοιοκρατία και την κλοπή- ήταν να λειτουργούν ως μηχανισμοί μαζικής τρομοκρατίας, μιλιταρισμού και πολέμου.

Γιατί έχουμε πόλεμο τώρα; Για τον ίδιο βασικό λόγο που έχουν συμβεί όλοι οι πόλεμοι: ο πόλεμος υπάρχει επειδή υπάρχει η δυνατότητα να πολεμήσει κανείς. Και ως συνέπεια αυτής της αρχής: όσοι είναι σίγουροι ότι έχουν αυτή τη δυνατότητα τείνουν να μην αισθάνονται την ανάγκη να θεωρούν τη δικαιοσύνη ως οδό προς την ειρήνη. Η απουσία ειρήνης και η ύπαρξη του κράτους είναι συμπληρωματικές.

Ενώ η μη-κρατική λύση παρουσιάζεται ως ένα ηθικό ιδανικό που έχει τις ρίζες του στις κοινωνικές ιστορίες, δεν συνεπάγεται απαραίτητα την απόρριψη όλων των άλλων λύσεων. Αντίθετα, το ζήτημα είναι οι συγκριτικές προτιμήσεις: Για παράδειγμα, η λύση των δύο κρατών θα ήταν ακόμα προτιμότερη από την κατοχή. Αλλά τότε, η λύση του ενός κράτους είναι προτιμότερη από τα δύο κράτη (δεν θα υπήρχε ανάγκη για μαζική «μεταφορά πληθυσμού», περίπλοκες ρυθμίσεις «ασφάλειας», παραμορφωμένη γεωγραφία μετακίνησης, ειδικούς δρόμους πρόσβασης και ούτω καθεξής). Και η λύση του μη-κράτους είναι προτιμότερη από τη λύση του ενός κράτους, επειδή αφαιρεί το ίδιο το μέσο εξουσίας που έχει δημιουργήσει αυτή την ιστορική κρίση εξαρχής, αποκαθιστώντας στην περιοχή την ιστορία της ανοιχτής μετακίνησης, της διακοινοτικής ζωής και των αποκεντρωμένων κέντρων εξουσίας. Αυτή θα ήταν η ανθρώπινη εναλλακτική λύση στα κράτη που τώρα επιβάλλονται σε εχθρικούς πληθυσμούς, χρησιμεύουν σε μεγάλο βαθμό ως κλεπτοκρατικά δίκτυα και επιβάλλουν τον δρόμο τους μέσω μιας ασύλληπτης βίας.

Η αντίληψη της κοινωνικής ζωής χωρίς κράτος μπορεί να φαίνεται μια αφηρημένη ιδέα, αλλά είναι αυτό που κάνουν οι άνθρωποι που καταπιέζονται ή αγνοούνται από τα κράτη, γιατί οι ίδιοι δεν έχουν άλλη επιλογή. Για παράδειγμα, οι Παλαιστίνιοι δεν εξαφανίστηκαν μετά το 1948, κάτι που ο John Foster Dulles είχε υποθέσει ότι θα τους συνέβαινε έπειτα από μια γενιά. Αντίθετα, οι Παλαιστίνιοι αναδιοργάνωσαν την κοινωνία τους μετά το 1948, όταν όλες οι δυνάμεις συνωμότησαν εναντίον τους, και χωρίς τη βοήθεια κανενός κράτους. Ο τρόπος με τον οποίο τα πολιτιστικά πρότυπα της παλαιστινιακής αγροτικής ζωής επαναχρησιμοποιήθηκαν για την οργάνωση της ζωής στα στρατόπεδα προσφύγων για δύο δεκαετίες μετά το 1948· η εγκαθίδρυση της παλαιστινιακής κοινωνίας των πολιτών στη διασπορά μεταξύ 1967-’82· η ανάπτυξη παγκοσμίως συνδεδεμένων οργανώσεων της διασποράς· η δυναμική της πρώτης ιντιφάντας και ούτω καθεξής: είναι όλα δείκτες της αυτοοργανωμένης ικανότητας μιας κοινωνίας. Με λίγα λόγια, ήδη γνωρίζουμε πώς να ζούμε χωρίς κράτος. Και οι Παλαιστίνιοι δεν είναι μοναδικοί από αυτή την άποψη. Οι άνθρωποι σε όλη την περιοχή έχουν τις δικές τους εκδοχές λύσεων χωρίς κράτος για τα δικά τους τοπικά προβλήματα και συχνά βλέπουν τα κράτη τους ως απλώς ένα ακόμη πρόβλημα γύρω από το οποίο θα πρέπει να πλοηγηθούν.

Η μη-κρατική λύση είναι επίσης μια μορφή απελευθέρωσης, και με περισσότερους τρόπους από ό,τι θα προσέφερε ένα θεωρητικά ιδανικό δημοκρατικό κράτος. Για παράδειγμα, οι Ισραηλινοί και οι Παλαιστίνιοι θα ήταν και οι δύο ελεύθεροι από την ανάγκη να ορίζουν τους εαυτούς τους με βάση μόνο μια ενιαία πρωταρχική ταυτότητα, η οποία με την πάροδο του χρόνου αντικαθιστά τις πολλαπλές εκδηλώσεις αφοσίωσης που, καθώς είναι ρεαλιστικές και ριζωμένες στις ανάγκες της καθημερινής ζωής, ήταν οικείες. Το μη-κράτος συνεπάγεται επίσης μια αντιαποικιακή συνείδηση: τη συνειδητοποίηση ότι το πρόβλημα δεν έγκειται σε κάποια αφαίρεση που ονομάζεται «κουλτούρα», αλλά συγκεκριμένα στα κρατικά συστήματα που έχουν κατασκευαστεί ή καλλιεργηθεί από τους ευρωπαϊκούς ιμπεριαλισμούς.

Η συζήτηση για τη μη-κρατική λύση σήμερα δεν συμβαίνει εν κενώ. Πρέπει να λάβει κανείς υπόψη τις ιδεολογικές εξελίξεις που συμβαίνουν τριγύρω, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης των θρησκευτικών κινημάτων και του ρόλου τους σε αυτή την προηγουμένως πλήρως κοσμική σύγκρουση. Αλλά η σωστή ανάλυση εδώ επικεντρώνεται στη θεμελιώδη πηγή του προβλήματος και όχι στα συμπτώματά του, ένα από τα οποία είναι η φανατική θρησκευτικότητα. Οι συγκρούσεις που δημιουργούνται από τα κράτη ή από τον τύπο σκέψης που θεωρεί τα κράτη απαραίτητα και ικανά να είναι φιλάνθρωπα, αντί να είναι μηχανές τρόμου, θανάτου και καταστροφής, θα εξετάσουν την κοινωνία και όχι το κράτος ως το αρχικό και διαρκές πρόβλημα.

Αλλά η κλίμακα του φανατισμού που βλέπουμε στην κοινωνία είναι σύμπτωμα κάτι άλλου: μιας πυώδους, βαθιάς πληγής, που τα κράτη μας δεν μπορούν να επιλύσουν. Από εδώ προέρχονται δύο διαδρομές, εξίσου πιστευτές και ριζοσπαστικές: ή ένα μη-κράτος που αντιμετωπίζει τη ρίζα του προβλήματος ή κάποια εκδοχή ενός φασιστικού κράτους. Η τελευταία λύση είχε ήδη γίνει ορατή σε εμάς εδώ και καιρό σε πολλά μέρη του κόσμου, και τώρα περιλαμβάνει και το Ισραήλ, όπου ακραίες εθνικιστικές δυνάμεις που έχουν ανατραφεί στο κλίμα μιας ατελείωτης πάλης, τώρα βρίσκονται σε μια κυβέρνηση οπλισμένη μέχρι τα δόντια, που δεν δείχνει κανέναν ενδοιασμό για τις μαζικές δολοφονίες, ενώ συνεχίζει να απολαμβάνει την υποστήριξη των πρώην και των νυν αυτοκρατοριών που το είχαν καταστήσει δυνατό.

———————————————-

ΒΛ. ΕΠΙΣΗΣ

Το παράδειγμα του κρατισμού ως αιτία της μεσανατολικής σύγκρουσης

Απελευθερώνοντας τη Μέση Ανατολή από το Έθνος-Κράτος

The post Ο Παλαιστίνιος αναρχικός στοχαστής Mohammed Bamyeh για τη μη-κρατική λύση first appeared on Aυτολεξεί.

Το Plant the Land είναι μία ομάδα που συνδυάζει τη διατροφική δικαιοσύνη με τον βιγκανισμό. Ιδρύθηκε από κοινού από τον Ανάς και τη Laura Schleifer, μια Εβραιοαμερικανίδα βίγκαν αναρχική. Σήμερα η ομάδα οργανώνεται και λειτουργεί εξ ολοκλήρου από Παλαιστίνιους εθελοντές στη Γάζα και ενσωματώνει αξίες όπως ο βιγκανισμός, η οικολογία, ο κομμουναλισμός, η εκπαίδευση και η αλληλοβοήθεια. Τα τελευταία δέκα χρόνια, το Plant the Land έχει πραγματοποιήσει πολυάριθμες αποστολές αλληλεγγύης: διανομές τροφίμων, φύτευση δασών σε δημόσια γη, παροχή σπόρων και εργαλείων στους αγρότες, καθώς και διανομή φαρμάκων. Παράλληλα, η ομάδα εργάστηκε πάνω σε μακροπρόθεσμες λύσεις, όπως η δημιουργία κοινοτικών κήπων σε δημόσια γη, για την ελεύθερη παραγωγή και διάθεση τροφίμων.

Ωστόσο, από τον Οκτώβριο του 2023 και έπειτα, η ικανότητα της ομάδας να συνεχίσει αυτό το έργο έχει περιοριστεί δραστικά, καθώς πλέον επικεντρώνεται στην κάλυψη άμεσων αναγκών επιβίωσης για τον πληθυσμό της Γάζας.

Τον Ιούλιο του 2025, το σπίτι του Ανάς βομβαρδίστηκε από την Ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία, με αποτέλεσμα τη δολοφονία 13 μελών της οικογένειάς του — ανάμεσά τους η μητέρα του, ο πατέρας του, τα δύο αδέλφια του, οι σύζυγοί τους και επτά ανίψια. Ο Ανάς χρειάζεται απεγνωσμένα ιατρική επέμβαση και ταυτόχρονα φροντίζει τα παιδιά του, που ζουν μέσα στον φόβο και την πείνα. Παρά τη συνεχιζόμενη προσωπική του τραγωδία, συνεχίζει ακούραστα το ζωτικής σημασίας έργο αλληλεγγύης στη Γάζα και βρήκε τον χρόνο να απαντήσει στις ερωτήσεις μας.

WB: Λυπάμαι πολύ που άκουσα για την απώλεια της οικογένειάς σας. Αν νιώθετε ότι μπορείτε, θα θέλατε να μου πείτε τι συνέβη στα αγαπημένα σας πρόσωπα για να βοηθήσετε να μοιραστούμε την πραγματικότητα των όσων υποφέρουν οι άνθρωποι στη Γάζα;

ΑΑ: Στις 14 Ιουλίου, το σπίτι της οικογένειάς μου βομβαρδίστηκε χωρίς καμία προειδοποίηση και χωρίς κανέναν λόγο. Αυτή είναι η μοίρα πολλών οικογενειών στη Γάζα — σκοτώνονται χωρίς αιτία. Η οικογένειά μου και τα παιδιά μου βρίσκονταν μέσα στο σπίτι τη στιγμή της επίθεσης. Ο ισραηλινός στρατός το κατέστρεψε, μαζί με όλους όσοι βρίσκονταν μέσα. Δεν μπορούμε πλέον να ανασύρουμε τα σώματα των δικών μου ανθρώπων από τα ερείπια, εξαιτίας της απαγόρευσης που έχει επιβάλει ο ισραηλινός στρατός στην περιοχή. Νιώθουμε απελπισμένοι και αβοήθητοι. Τώρα, τα σώματα των αγαπημένων μου αποσυντίθενται κάτω από τα χαλάσματα, αποτέλεσμα της βαρβαρότητας που συνεχίζεται στη Γάζα.

WB: Μπορείτε να εξηγήσετε την τρέχουσα κατάστασή σας, ποιες είναι οι προτεραιότητές σας τώρα προσωπικά και για την εκτέλεση του έργου αλληλοβοήθειας;

ΑΑ: Αυτή τη στιγμή νιώθω βαθιά θλίψη και απελπισία, κυρίως λόγω της απώλειας της οικογένειάς μου. Η οικογένεια είναι τα πάντα. Νιώθω συντετριμμένος, ιδιαίτερα επειδή δεν κατάφερα να επικοινωνήσω μαζί τους για να τους αποχαιρετήσω. Η μητέρα μου ήταν για μένα σαν φάρμακο· ο πατέρας μου ήταν πάντα δίπλα μου — δεν ήταν μόνο πατέρας, ήταν φίλος μου. Δεν μπορώ να περιγράψω την κατάστασή μου. Δεν καταλαβαίνω γιατί συνέβη αυτό. Μου λείπει η οικογένειά μου. Δεν υπάρχει τίποτα που να μπορεί να την αντικαταστήσει. Το Ισραήλ μού τη στέρησε. Προτεραιότητά μου είναι να φτάσω κοντά στα σώματα των αγαπημένων μου. Παρά τον πόνο, προσπαθώ ταυτόχρονα να συνεχίσω να βοηθώ τους ανθρώπους γύρω μου, να ανακουφίσω τα βάσανά τους. Ο πατέρας μου έλεγε πάντα ότι οφείλω να κάνω περισσότερα για να στηρίζω φτωχές οικογένειες, ότι πρέπει να είμαι δίπλα σε όποιον έχει ανάγκη. Θα τηρήσω αυτήν την υπόσχεση — όχι μόνο επειδή είναι καθήκον μου, αλλά και γιατί ο πατέρας μου αφιέρωσε τη ζωή του στο να βοηθάει τους άλλους.

WB: Μπορείτε να μας πείτε λίγα λόγια για το Plant the Land, τη δουλειά που κάνουν και πώς συμμετείχατε;

ΑΑ: Η ομάδα δημιουργήθηκε με την υπέροχη φίλη μου, τη Laura. Ανταλλάσσαμε ιδέες σχετικά με το πώς θα μπορούσαμε να βοηθήσουμε οικογένειες στη Γάζα. Για αυτόν τον λόγο, αποφασίσαμε να δημιουργήσουμε μια ομάδα και την ονομάσαμε «Φύτεψε τη Γη» (Plant the Land). Αυτό το όνομα αντιπροσωπεύει τη σημασία της γης, αλλά και τον τρόπο χρήσης της για να βοηθήσουμε τους άλλους, ειδικά τους φτωχούς. Τώρα, αυτή η ομάδα εργάζεται συνεχώς για να ανακουφίσει τις οικογένειες στη Γάζα και να τους παράσχει βοήθεια.

WB: Πώς έχει αλλάξει το έργο της Plant the Land από τον Οκτώβριο του 2023, είστε ακόμα σε θέση να λειτουργήσετε;

ΑΑ: Από την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, τα πράγματα έχουν γίνει σταδιακά πιο περίπλοκα, καθώς έχουμε αρχίσει να υποφέρουμε από τη δυσκολία να φτάσουμε σε καταστήματα και να αγοράσουμε τις προμήθειες που χρειάζονται οι οικογένειες στη Γάζα, επειδή όλα έχουν καταστραφεί από τους ισραηλινούς βομβαρδισμούς. Αρχίσαμε επίσης να υποφέρουμε από έλλειψη πόρων και υψηλές τιμές, ακόμη και η προσέγγιση φτωχών οικογενειών έχει γίνει γεμάτη κινδύνους λόγω των ισραηλινών βομβαρδισμών εναντίον εργαζομένων σε ανθρωπιστικές οργανώσεις.

Η ομάδα συνεχίζει τις προσπάθειές της για την υποστήριξη των οικογενειών στη Γάζα, κάνοντας ό,τι είναι δυνατόν για να προσφέρει βοήθεια. Στο παρελθόν, διέθετε περισσότερες επιλογές παρέμβασης, προσφέροντας καθημερινά πακέτα τροφίμων, εξασφαλίζοντας την πρόσβαση σε νερό μέσω γεωτρήσεων, και συμβάλλοντας στην καλλιέργεια της γης με την παροχή γεωργικών σπόρων. Παρείχε επίσης βασικά είδη όπως στρώματα και κουβέρτες. Σήμερα, οι δυνατότητές μας έχουν περιοριστεί, επικεντρωνόμαστε πλέον κυρίως στην παροχή τροφίμων και νερού.

WB: Μετά από όλα όσα έχετε περάσει προσωπικά, τι σας παρακινεί να συνεχίσετε το έργο της αλληλοβοήθειας;

ΑΑ: Συνεχίζω να εργάζομαι παρά τις επικίνδυνες συνθήκες που με περιβάλλουν. Πέρυσι, δέχθηκα τηλεφώνημα από τον ισραηλινό στρατό, κατά το οποίο με απείλησαν λόγω της βοήθειας που προσφέρω σε οικογένειες στη Γάζα. Μου είπαν ότι θα καταστρέψουν το σπίτι μου και θα σκοτώσουν την οικογένειά μου. Παρ’ όλα αυτά, δεν υποχώρησα. Συνέχισα να εργάζομαι, με μοναδικό στόχο να στηρίξω όσους έχουν ανάγκη. Η δουλειά μου είναι αναμφίβολα επικίνδυνη, όμως θα συνεχίσω — γιατί οι οικογένειες στη Γάζα με χρειάζονται.

Αυτό που μου δίνει τη δύναμη να συνεχίσω αυτό το έργο είναι, πρώτα απ‘ όλα, η αγάπη μου για την χώρα μου.  Δεύτερον, οι γονείς μου πάντα με δίδασκαν πως οφείλουμε να βοηθάμε τους ανθρώπους — γιατί οι οικογένειες στη Γάζα έχουν ανάγκη. Με αυτά τα λόγια βαθιά μέσα μου, πήρα την απόφαση να συνεχίσω να προσφέρω, ακόμη κι αν αυτό μου κοστίσει τη ζωή.

WB: Γιατί είναι τόσο σημαντική η αλληλοβοήθεια και η συνεργασία σε επίπεδο βάσης; Υπάρχουν πράγματα που μπορείτε να κάνετε εσείς και δεν μπορούν οι μεγάλοι φιλανθρωπικοί οργανισμοί;

ΑΑ: Αυτό που κάνουμε είναι εξαιρετικά σημαντικό, ιδιαίτερα επειδή συμβάλλουμε στην ανακούφιση των δεινών των παιδιών και των οικογενειών τους στη Γάζα, προσπαθώντας ταυτόχρονα να τις στηρίξουμε ώστε να επιβιώσουν. Είναι γνωστό ότι ο λιμός έχει φτάσει στο αποκορύφωμά του, και στόχος μας είναι να κρατήσουμε ζωντανή τη Γάζα και τις οικογένειές της. Τα ιδρύματα δεν καταφέρνουν πάντα να φτάσουν σε όλες τις οικογένειες και, συχνά, βασίζονται σε παλιές λίστες που δεν ανανεώνονται. Η ομάδα μου, όμως, φροντίζει να εντοπίζει και να στηρίζει τις φτωχές οικογένειες όπου κι αν βρίσκονται. Προσφέρουμε βοήθεια χωρίς να τις επιβαρύνουμε με μετακινήσεις και επιδιώκουμε να προσεγγίσουμε κάθε οικογένεια που έχει ανάγκη. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, το ποσοστό των φτωχών οικογενειών στη Γάζα έφτασε το 90%.

WB: Υπάρχει κάτι που θέλετε να κατανοήσουν καλύτερα οι άνθρωποι εκτός Γάζας σχετικά με την κατάσταση;

ΑΑ: Δεν είμαστε ίδρυμα ή ΜΚΟ. Είμαστε μια ομάδα ανθρώπων που εργαζόμαστε με όλες μας τις δυνάμεις για να βοηθήσουμε τους κατοίκους της Γάζας. Στόχος μας είναι να εξελιχθούμε σε μια παγκόσμια ομάδα, ικανή να προσφέρει βοήθεια σε ανθρώπους σε κάθε γωνιά του κόσμου. Ο κόσμος πρέπει να γνωρίζει πως η Γάζα πεθαίνει από την πείνα. Αυτό που συμβαίνει είναι βαθιά άδικο για τις οικογένειες που ζουν εδώ. Προσωπικά πάσχω από διαβήτη και, λόγω της ισραηλινής πολιορκίας, δεν μπορώ να λάβω την απαραίτητη θεραπεία. Ο κόσμος πρέπει να σταθεί στο πλευρό μας, γιατί το Ισραήλ μάς σκοτώνει — εμάς και τα παιδιά μας. Πρέπει να υπάρξει αντίδραση. Πρέπει να υπάρξει μποϊκοτάζ στο Ισραήλ και ξεκάθαρη καταδίκη όσων συμβαίνουν στη Γάζα.

WB: Πώς μπορούν οι άνθρωποι στο Ηνωμένο Βασίλειο και σε όλο τον κόσμο να δείξουν αλληλεγγύη σε εσάς και στους ανθρώπους στη Γάζα;

ΑΑ: Ο κόσμος πρέπει να σταθεί αλληλέγγυος μαζί μας υποστηρίζοντας τη Γάζα και σπάζοντας τον αποκλεισμό που έχει επιβληθεί. Ελπίζω επίσης ότι οι άνθρωποι θα μας παράσχουν οικονομική υποστήριξη, ώστε να μπορέσουμε να ανοικοδομήσουμε ό,τι κατέστρεψε ο ισραηλινός στρατός.

The post Αλληλοβοήθεια στη Γάζα: «Θα συνεχίσω να βοηθάω τους ανθρώπους ακόμα κι αν μου κοστίσει τη ζωή μου» first appeared on Aυτολεξεί.

Οι προνομιούχοι: Σκεφτείτε να πηγαίνετε κρουαζιέρα στο Αιγαίο με έξοδα του στρατού για να ξεσκάσετε από την κούραση της γενοκτονίας ενός εγκλωβισμένου πληθυσμού που πεθαίνει από την πείνα και, ενώ είστε έτοιμοι να αποβιβαστείτε σε ένα γραφικό λιμανάκι για να ξοδέψετε τα σέκελ σας σε λουκούμια, ένα πλήθος ιθαγενών να πραγματοποιεί διαμαρτυρία υπέρ του εγκλωβισμένου πληθυσμού που πεθαίνει από την πείνα στη χώρα που αφήσατε για διακοπές – και να είναι οι διακοπές σας όπως είναι και η εργασία σας: πίσω από την προστασία ένοπλων δυνάμεων καταστολής.

Τώρα σκεφτείτε να είστε στη Γάζα.

Κάθε καλοκαίρι παρακολουθώ με ενδιαφέρον την αυξανόμενη επιτάχυνση, συμπύκνωση, κατάτμηση και εμπορευματοποίηση του τουριστικού χρόνου που συμβαδίζει με τους ρυθμούς οικολογικής και κοινωνικής ερημοποίησης των τουριστικών περιοχών. Είχα αποτολμήσει να ορίσω τον τουριστικό χρόνο ως εξής:

«Διαπιστώνουμε λοιπόν μία κοινή μήτρα του βιομηχανικού, του αποικιοκρατικού και του τουριστικού φαινομένου, που είναι η μήτρα των καπιταλιστικών φαντασιακών σημασιών, δηλαδή της απεριόριστης επέκτασης της ψευδοορθολογικής κυριαρχίας επί της φύσης και της κοινωνίας. Στο πεδίο του κοινωνικού χρόνου αυτό εκφράζεται με την καθιέρωση της χρονικότητας των οικονομικών διεργασιών ως κυρίαρχο μέτρο του δημόσιου χρόνου και την συνεπακόλουθη αντιστροφή των πόλων, του δημόσιου χρόνου σε χρόνο εργασίας και του ιδιωτικού χρόνου σε χρόνο προς διάθεση. Ο τουριστικός χρόνος αποτελεί μία ιδιαίτερη περίπτωση της επανενσωμάτωσης του ‘ελεύθερου’ ή προς διάθεση χρόνου στον ευρύτερο παραγωγικό κοινωνικό χρόνο, στον οποίο ήδη ανήκει ο χρόνος της εργασίας. Η επανενσωμάτωση συμβαδίζει με την εμφάνιση της φαντασιακής σημασίας της μαζικής κατανάλωσης, που αποτελεί συνάμα το ψυχικό προϊόν και την έσχατη δικαίωση της φαντασιακής σημασίας της μαζικής παραγωγής, καθώς οι καταναλωτικές διεργασίες ενσωματώνονται σε νέες παραγωγικούς τομείς. Ο τουριστικός χρόνος, που παράγεται ως χρόνος προς μαζική κατανάλωση, περιοδικός και καθορισμένος αποτελεί μία σχεδόν καθαρή μορφή του καταναλωτικού χρόνου.»

[Το παρελθόν ως τουριστικός προορισμός, https://philarchive.org/archive/SCH-51]

Συνήθως υποφέρουμε την εμπορευματική διάσταση του τουριστικού χρόνου. Όμως το εφετινό καλοκαίρι διαπιστώνουμε την αποικιοκρατική διάσταση του τουριστικού φαινομένου, δηλαδή την πολιτική του αιχμή και την κατασκευή και χρήση του τουριστικού χρόνου ως εργαλείου κρατικής προπαγάνδας και κοινωνικής πειθάρχησης όχι στο πλαίσιο της εμπορευματικής σχέσης αλλά στο πλαίσιο της πολεμικής κινητοποίησης.

Ο τουρισμός ως συνέχιση του πολέμου με άλλα μέσα. Είναι μια διάσταση που συνήθως δεν προβάλλει στο προσκήνιο του οργανωμένου τουρισμού, καθώς φαινομενικά αντίκειται στο φαντασιακό της ατομικής αναψυχής και ξεγνοισιάς που αποτελεί το κυρίαρχο πρότυπο του τουριστικού χρόνου. Ωστόσο ακριβώς αυτή η επιφανειακή «αθωότητα του προϊόντος» καθιστά τον οργανωμένο τουρισμό προνομιακό πεδίο κρατικών παροχών και άνωθεν κατηγοριοποίησης των κοινωνικών ομάδων. Τα προγράμματα κοινωνικού τουρισμού, καταρχάς κατάκτηση, όπως εξάλλου και οι θεσμισμένες διακοπές, του εργατικού κινήματος στην συγκρουσιασκή ιστορική διαπραγμάτευση με τους γραφειοκράτες και τους κεφαλαιοκράτες, κατά δεύτερον αντανακλούν, ενισχύουν και προβάλλουν διττά, τόσο εγχώρια όσο και στο εξωτερικό, τον χαρακτήρα, το αφήγημα και τους πολιτικούς σχεδιασμούς του εκάστοτε καθεστώτος.

Τα ολοκληρωτικά καθεστώτα του 20ου αιώνα, όταν διαδέχθηκαν πραξικοπηματικά τις ασθενείς αντιπροσωπευτικές ολιγαρχίες κατανόησαν κατευθείαν τη δυνατότητα αυτή.

Σε μια μυστική έκθεση που έστειλε στον Μουσολίνι το 1931, ο κυβερνητικός επίτροπος Σούβιτς, τόνισε τον σημαντικό πολιτικό ρόλο που διαδραματίζει ο τουρισμός, καθώς «αποτελεί την καλύτερη προπαγάνδα [του φασισμού] και την πιο αποτελεσματική άρνηση των παράλογων συκοφαντιών του εξωτερικού εναντίον της χώρας μας». [Bosworth, Richard J. B. “Tourist Planning in Fascist Italy and the Limits of a Totalitarian Culture.” Contemporary European History 6, No. 1 (1997): 1–25. [σελ. 15]

Η φασιστική Ιταλία υιοθέτησε αμέσως τη συμβουλή του, ιδρύοντας την Opera Nazionale Dopolavoro (OND) ιδρύθηκε με σκοπό την πειθάρχηση και κατήχηση του ιταλικού πληθυσμού μέσω αθλητικών δραστηριοτήτων και ομαδικών τουριστικών εκδρομών.

Το 1933, η ναζιστική Γερμανία ακολούθησε το παράδειγμα και θέσπισε την καθεστωτική οργάνωση «Δύναμη μέσω της χαράς» (Kraft durch Freude, KdF), με στόχο να συμβάλει στην αύξηση της δημοτικότητα του καθεστώτος μέσω το επιχορηγούμενου τουρισμού μέσω ομαδικών ταξιδιών.

Παρόμοια προγράμματα είχαν, παρομοίως και τα σταλινικά καθεστώτα.

Εντάσσονται οι οργανωμένες κρουαζιέρες των Ισραηλινών, που προκαλούν τόσες αντιδράσεις στους ντόπιους κατοίκους των νησιών του Αιγαίου, σε παρόμοιο πλαίσιο; Οι ίδιες οι εικόνες το επιβεβαιώνουν. Η οργανωμένη παρουσία των Ισραηλινών επιβατών του Iris Crown δεν θύμιζε την παραδοσιακή εικόνα του ξέγνοιαστου καταναλωτή τουρίστα αλλά οργανωμένη πολιτική παρέμβαση με συνθήματα, σημαίες και προπαγάνδα του IDF.

Δεν είναι τυχαίο βέβαια, ότι διατίθενται προγράμματα οργανωμένου τουρισμού στην Ελλάδα όπως το Project “Breathe” για απόμαχους της γενοκτονίας της Γάζας, που υπόσχονται μια «θεραπευτική» εμπειρία μετά την εμβάπτιση στη δολοφονία άμαχου πληθυσμού. Ο ανθρωπότυπος του πολεμιστή που απολαμβάνει διακοπές ως ανταμοιβή για την πειθάρχηση στη γενοκτονία διαφέρει ουσιαστικά από τον ανθρωπότυπο του εξατομικευμένου καταναλωτή.

Δεν είναι τυχαίο βέβαια, ότι οι ακροδεξιοί Ισραηλινοί αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες οργανωμένου τουρισμού στην Ελλάδα όπως το Project “Breathe” για απόμαχους της γενοκτονίας της Γάζας, που υπόσχονται μια «θεραπευτική» εμπειρία μετά την εμβάπτιση στη δολοφονία άμαχου πληθυσμού. Ο ανθρωπότυπος του πολεμιστή που απολαμβάνει διακοπές ως ανταμοιβή για την πειθάρχηση στη γενοκτονία διαφέρει ουσιαστικά από τον ανθρωπότυπο του εξατομικευμένου καταναλωτή.

Καταρχάς πρόκειται για ομαδικό τουριστικό χρόνο οργανωμένο με αυστηρά εθνικιστικές και πολιτικές παραμέτρους και σκοπό να ενισχύσει τους δεσμούς πειθαρχίας και να τιθασεύσει το όποιο ατομικό ηθικό σκίρτημα μέσω της καταναλωτικής αδηφαγίας. Πρόκειται για το τελικό στάδιο στην κατασκευή του πειθαρχημένου κρατικού δολοφόνου, το στάδιο της ηδονιστικής χαύνωσης.

Αφορά κάθε τουρίστα από το Ισραήλ το παραπάνω; Ασφαλώς όχι, αφορά συγκεκριμένα τα οργανωμένα γκρουπ με τα κρουαζιερόπλοια και τους τουρίστες των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων που εκτελούν τη γενοκτονία στη Γάζα. Αφορά την καταγωγή των τουριστών; Όχι, αφορά την οργανωμένη παρουσία των απόμαχων του Ισραηλινού στρατού και την προβολή της γενοκτονικής προπαγάνδας μέσω της πολιτικής των κρουαζιερόπλοιων.

Ενώ διεξάγεται πολεμικό Υπουργικό Συμβούλιο στο Ισραήλ για την πλήρη κατοχή της Γάζας, ακόμα και ο Jeremy Ben Ami, πρόεδρος του εβραϊκού λόμπι στις ΗΠΑ J Street, γράφει: «Μέχρι τώρα, προσπάθησα να αποφεύγω, όταν με προκαλούσαν, να αποκαλέσω αυτό το γεγονός γενοκτονία. Ωστόσο, έχω πειστεί λογικά από νομικά και ακαδημαϊκά επιχειρήματα ότι τα διεθνή δικαστήρια θα διαπιστώσουν κάποια μέρα ότι το Ισραήλ έχει παραβιάσει τη διεθνή σύμβαση για τη γενοκτονία».

Σε αυτό αντιδρούν οι ντόπιες κοινωνίες και αυτό εκφράζουν οι βίαιες συμπεριφορές και τα επεισόδια που προκαλούν οι οργανωμένοι στρατευμένοι τουρίστες του Ισραήλ με τα κρουαζιερόπλοια.

Επεισόδια που επεκτείνονται στο ανώτατο επίπεδο, με τον πρέσβη του Ισραήλ στην Ελλάδα Νόαμ Κατζ να κατηγορεί τον δήμο Αθηναίων ότι «δεν κάνει αρκετά για να προστατεύσει την πόλη του από τις οργανωμένες μειονότητες. Δεν καθαρίζει την πόλη και κάνει τους ισραηλινούς τουρίστες να μην αισθάνονται άνετα».

Τέτοια επίσημη παρέμβαση για την δυσανεξία των τουριστών είναι ανεπανάληπτη.

Ακόμη και η απάντηση ενός συντηρητικού θεσμού όπως ο δήμος Αθηναίων αποκαλύπτει την αποικιοκρατική διάσταση του Ισραηλινού οργανωμένου τουρισμού:

«Ως δημοτική αρχή της πόλης, έχουμε αποδείξει την ενεργή αντίθεσή μας στη βία και τον ρατσισμό και δε δεχόμαστε μαθήματα δημοκρατίας, από όσους σκοτώνουν αμάχους και παιδιά στις ουρές των συσσιτίων, απ’ όσους οδηγούν στον θάνατο καθημερινά δεκάδες ανθρώπους στη Γάζα, από βόμβες, πείνα και δίψα».

Ακόμη και στο πιο επίσημο επίπεδο.

The post Ο τουρισμός ως συνέχιση του πολέμου με άλλα μέσα first appeared on Aυτολεξεί.

Ποιος θα το φανταζόταν, μόλις πριν λίγους μήνες, ότι μια «φαντασία» που παρήχθη από τεχνητή νοημοσύνη – απορριφθείσα ως δυστοπικό κιτς και υπερβολική έκφραση πολιτικής ανορθοδοξίας – θα διαμορφωνόταν τόσο γρήγορα σε μια εφαρμόσιμη γεωπολιτική στρατηγική; Όταν διαμοιράστηκε μαζικά από τον Αμερικανό Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ τον Φεβρουάριο του 2025, το σουρεαλιστικό βίντεο “Η Ριβιέρα της Μέσης Ανατολής”, το οποίο παρουσίαζε τη Γάζα ως μια παραθαλάσσια ουτοπία ειρήνης και επενδύσεων ακινήτων, προκάλεσε οργή, σάτιρα και δυσπιστία. Με τους γυαλιστερούς ουρανοξύστες, τους δενδροφυτεμένους δρόμους και τον ίδιο τον Τραμπ να πίνει κοκτέιλ με τον Νετανιάχου ενώ λιάζονται σε παραλία της Γάζας, το βίντεο απαξιώθηκε υπερβολικά γρήγορα ως προπαγάνδα, πρόκληση ή απλώς άλλο ένα γκροτέσκο (και διασκεδαστικό) meme στην εποχή της πολιτικής του σοκ.

Όμως, όπως απέδειξε η επίσκεψη του Ισραηλινού Πρωθυπουργού στην Ουάσινγκτον τον Ιούλιο, τα περιγράμματα αυτής της φαντασίας αρχίζουν να παίρνουν ανησυχητικά πραγματική μορφή. Λίγο πριν την αναχώρηση του Νετανιάχου, ο Ισραηλινός Υπουργός Άμυνας Κατζ ανακοίνωσε ότι οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις έλαβαν εντολή να προετοιμαστούν για τη μετακίνηση τουλάχιστον 600.000 Παλαιστινίων σε αυτό που περιέγραψε ως «ανθρωπιστική πόλη», πλήρως εξοπλισμένη με ελέγχους εισόδου και περιορισμούς μετακίνησης. Την ίδια στιγμή, το Reuters ανέφερε ένα σχέδιο ύψους 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την κατασκευή «Ανθρωπιστικών Ζωνών Μετακίνησης»—ευρείας κλίμακας καταυλισμών εντός και ενδεχομένως εκτός Γάζας—το οποίο υποβλήθηκε από το Ίδρυμα Ανθρωπιστικής Βοήθειας για τη Γάζα, που υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ, στην κυβέρνηση Τραμπ. Αντηχώντας τα λόγια του Νετανιάχου στον Τύπο, το σχέδιο οραματίζεται αυτούς τους καταυλισμούς ως κόμβους μεταφοράς από τους οποίους οι Παλαιστίνιοι μπορεί να «μετακινηθούν αν το επιθυμούν», σύμφωνα με τον Πρωθυπουργό του Ισραήλ που χαρακτήρισε τη διαδικασία ως έκφραση της «ελεύθερης βούλησης» τους. Ο Τόνι Μπλερ και η συμβουλευτική εταιρεία BCG φέρονται επίσης να εμπλέκονται στην περαιτέρω ανάπτυξη του σχεδίου Τραμπ για τη Γάζα, αν και το ινστιτούτο του Μπλερ επιμένει ότι συμμετέχει μόνο «σε ακουστική φάση», υπό το πρόσχημα του ενδιαφέροντος του πρώην Πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου για την οικοδόμηση μιας «καλύτερης Γάζας για τους Γαζανούς».

Αυτή η γλώσσα αποκρύπτει ρητορικά αυτό που πραγματικά συμβαίνει: τη λογιστική προετοιμασία εθνοκάθαρσης και μαζικής εκτόπισης του παλαιστινιακού λαού. Η αλήθεια είναι πως το βίντεο που παρήχθη με τεχνητή νοημοσύνη δεν λειτούργησε ποτέ ως κριτική, προειδοποίηση ή ακόμα και «απλή σάτιρα» – αν και οι δημιουργοί του ισχυρίστηκαν ότι αυτός ήταν ο αρχικός του σκοπός, πριν ο Αμερικανός Πρόεδρος το διαδώσει σε παγκόσμια κλίμακα. Αντιθέτως, λειτούργησε ως προφητεία. Η γενετική τεχνητή νοημοσύνη λειτούργησε ως θεμελιώδες οπτικό υπόβαθρο, ως προφητική συσκευή που κατέστησε ορατό ό,τι προηγουμένως ήταν πολιτικά ανείπωτο και αδιανόητο. Προβάλλοντας αυτά τα οράματα σε φωτορεαλιστική μορφή, η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) τους επέτρεψε να εισέλθουν νομιμοποιημένα στη συλλογική παγκόσμια φαντασία. Αυτό που κάποτε μόλις ψιθυριζόταν, έγινε οπτικά πειστικό και μάλιστα με αισθητικά ευχάριστο τρόπο.

Κάτω από την επίφαση αυτών των φαινομενικά αθώων εικόνων—τόσο γυαλισμένων ψηφιακά, τόσο καθαρών, τόσο εμφανώς τεχνητών—η ΤΝ λειτουργεί ως αγωγός για αυτό που ονομάζω εικασιακή βία: μια μορφή προληπτικής βλάβης στην οποία οι συνθετικές εικόνες προ-σκηνοθετούν πράξεις καταστροφής, διαγραφής και εξαναγκαστικής εκτόπισης πριν καν συμβούν. Διαμορφώνοντας τη δημόσια αντίληψη και καθιστώντας αμφιλεγόμενα αποτελέσματα πιθανά μέσα από την οπτικοποίησή τους, σταδιακά προκαλούν πολιτική και συναισθηματική αποδοχή, μαλακώνοντας την αντίσταση και προάγοντας την προσαρμογή. Δρουν στο επίπεδο αυτού που ο Βάλτερ Μπένγιαμιν αποκάλεσε «οπτικό ασυνείδητο», δηλαδή διαστάσεις της πραγματικότητας που διαφεύγουν της ανθρώπινης αντίληψης και αποκαλύπτονται μόνο μέσω τεχνολογικής μεσολάβησης. Όπως η ψυχανάλυση αποκαλύπτει τις κρυφές ορμές του ψυχισμού, έτσι και η φωτογραφία αποκαλύπτει αόρατες δομές στον οπτικό χώρο. Ο Μπένγιαμιν πίστευε ότι η φωτογραφική κάμερα ξυπνά μια μιμητική δύναμη που δεν αφορά απλώς την αντιγραφή του πραγματικού. Αντιθέτως, είναι μια αισθητηριακή-συναισθηματική ικανότητα να αναγνωρίζει ομοιότητες όχι στην εμφάνιση, αλλά στον απόηχο, στον ρυθμό και στη συγγένεια. Παρόμοια, η γενετική ΤΝ δεν αντικατοπτρίζει το πραγματικό, αλλά εξάγει πρότυπα και λανθάνουσες συγγένειες από τα δεδομένα, τα οποία ανασυνθέτει σε πειστικές οπτικές απεικονίσεις του μέλλοντος. Όπως το φωτογραφικό βλέμμα, έτσι και η ΤΝ δεν δείχνει μόνο το τι είναι, αλλά υποδηλώνει το τι θα μπορούσε (ή θα έπρεπε) να είναι, ενεργοποιώντας τη λανθάνουσα δυναμική της φαντασίας να αναγνωρίζει και να αποδέχεται προτεινόμενους συνδυασμούς ως νοηματοδοτημένους.

Δεν ήταν ο ίδιος ο Τραμπ που παρήγγειλε το διαβόητο βίντεο «Ριβιέρα της Μέσης Ανατολής». Οι δημιουργοί του—οι Ισραηλινοί καλλιτέχνες και επιχειρηματίες της ΑΙ που εδρεύουν στο Λος Άντζελες, Σόλο Αβιτάλ και Αριέλ Βρόμεν—ισχυρίζονται πως δεν έχουν ιδέα πώς κατέληξε στον λογαριασμό του Προέδρου των ΗΠΑ. Αλλά έχει σημασία; Είτε επρόκειτο για σάτιρα, κριτική ή πρόκληση, δεν έχει πλέον καμία σημασία. Αυτό που μετράει πραγματικά είναι ότι το γκροτέσκο βίντεο προβλήθηκε πάνω από 10,5 εκατομμύρια φορές στο Instagram και διαμοιράστηκε περίπου 2.400 φορές στο Truth Social του Τραμπ μέσα σε ένα βράδυ, καθιστώντας το «ένα από τα πιο ιογενή βίντεο όλων των εποχών». Αυτό που έχει σημασία είναι ότι είδαμε αυτές τις εικόνες, και ότι παρέμειναν συναισθηματικά αχώνευτες—πολύ προβληματικές για να αναγνωριστούν συνειδητά, αλλά αδύνατο να ξεχαστούν.

Η ιογενής τους διάδοση ενίσχυσε περαιτέρω την κανονικοποίησή τους, τις ενέταξε στο συλλογικό βλέμμα, τις φυσικοποίησε. Η διάδοσή τους είναι ασταμάτητη, καθώς δεν απεικονίζουν ρητή φρίκη, οπότε δεν ενεργοποιούν τις ειδοποιήσεις των κοινωνικών δικτύων ή την αλγοριθμική λογοκρισία. Έτσι λειτουργεί η εικασιακή βία: απαλά, υπόγεια. Δεν εκρήγνυται, δεν αιμορραγεί, δεν φωνάζει, αλλά εισχωρεί στο ασυνείδητο, προετοιμάζοντας τον νου για ένα μέλλον που δεν έχει ακόμα φτάσει αλλά έχει ήδη ιδωθεί. Παρουσιάζει την καταστροφή πριν εκτυλιχθεί, τυλιγμένη σε υψηλής ανάλυσης γαλήνη και μεταμφιεσμένη ως εικόνα του μέλλοντος. Η Ριβιέρα της Μέσης Ανατολής δεν είναι μια φαντασία της ΤΝ. Είναι μια βίαιη και ζοφερή προεικόνιση του τι σημαίνει ειρήνη επιβαλλόμενη από εταιρικά συμφέροντα: γενοκτονία και οικοκτονία, εξαναγκαστική μετακίνηση, εθνοκάθαρση και αντικατάσταση ενός λαού με μια καταναλωτικά ελκυστική ψευδαίσθηση.

Ο Γάλλος ακροδεξιός φιλόσοφος Γκιγιόμ Φαγιέ αποκάλεσε τέτοιες προκλήσεις ιδεοσοκ – σκόπιμα «ιδεολογικά ηλεκτροσόκ» σχεδιασμένα να συντρίψουν τις «μαλακές ιδέες» της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Στο μανιφέστο του “Αρχαιοφουτουρισμός” του 1998, ο Φαγιέ κάλεσε για την επιστροφή στις «αρχαϊκές αξίες» μέσω μιας τεχνο-φουτουριστικής οπτικής σχεδιασμένης μόνο για τους λίγους, απαλλαγμένης από ανθρωπισμό και ισότητα. Ο δηλωμένος του στόχος ήταν να προετοιμάσει τα μυαλά για την κατάρρευση του παλιού κόσμου και τη γέννηση μιας νέας τάξης πραγμάτων, απαλλαγμένης από τον μοντερνισμό και τις υποκριτικές του αξίες.

Τον Σεπτέμβριο του 2024, ήρθα αντιμέτωπη με ένα κλιπ που έμοιαζε πολύ με ένα ιδεολογικό ηλεκτροσόκ. Καθώς περιέφερα το βλέμμα μου στα κοινωνικά δίκτυα, είδα το τέμενος αλ-Άκσα, τον τρίτο ιερότερο χώρο του Ισλάμ, να τυλίγεται στις φλόγες. Για μερικά δευτερόλεπτα το πίστεψα. Μόνο αφού το είδα αρκετές φορές, κατάλαβα ότι είχε παραχθεί από ΤΝ. Το κλιπ είχε κυκλοφορήσει από σιωνιστικά κανάλια και γρήγορα διαψεύστηκε από ελεγκτές γεγονότων. Μετά από αυτό το πρώτο κλιπ, άρχισαν να εμφανίζονται κι άλλα: μερικά έδειχναν την περαιτέρω καύση του αλ-Άκσα· άλλα προχωρούσαν παραπέρα, απεικονίζοντας την κατασκευή του Τρίτου Ναού στον ιστορικό χώρο του τεμένους, στο Όρος του Ναού στην Ιερουσαλήμ. Ο «Τρίτος Ναός» αναφέρεται στην υποθετική μελλοντική ανοικοδόμηση ενός εβραϊκού ναού στην Ιερουσαλήμ, που θα σηματοδοτούσε τον ερχομό της μεσσιανικής εποχής.

Αλλά αυτά τα φτηνά, φωτορεαλιστικά κλιπ είναι πολύ περισσότερα από σκουπίδια της ΤΝ. Είναι ιδεοσοκ. Είναι πυροδότες εικασιακής βίας, όπως η Ριβιέρα της Μέσης Ανατολής του Τραμπ. Στο μεταβαλλόμενο πολιτικό τοπίο μετά τις 7 Οκτωβρίου – όπου η ακροδεξιά στο Ισραήλ έχει ενισχυθεί και οι εσχατολογικές ιδέες έχουν εισέλθει στο κυρίαρχο αφήγημα – τέτοια οράματα δεν μοιάζουν πια εξωφρενικά ή απλώς περιθωριακά θεολογικά όνειρα. Οι παραβιάσεις του status quo στην Ιερουσαλήμ, που υφίσταται από το 1967, έχουν δραματικά ενταθεί μετά την 7η Οκτωβρίου 2023. Στις 25 Μαΐου 2025, σε ανάμνηση της κατάληψης της πόλης, χιλιάδες Ισραηλινοί συμμετείχαν σε κρατικά χρηματοδοτούμενη πορεία μέσω της μουσουλμανικής συνοικίας της Παλιάς Πόλης φωνάζοντας ρατσιστικά συνθήματα όπως «Η Γάζα είναι δική μας»· ενώ ο ακροδεξιός υπουργός Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ ηγήθηκε δημόσιων προσευχών πάνω στο Όρος του Ναού, μια ακόμη κατάφωρη παραβίαση του status quo. Και στις 7 Ιουλίου, καθώς ο Κατζ παρουσίαζε την ‘ανθρωπιστική πόλη’ του και ο Νετανιάχου πέταγε για την Ουάσινγκτον για να προωθήσει το σχέδιο απέλασης της Γάζας, εμφανίστηκε ένα νέο βίντεο – αυτή τη φορά τραβηγμένο, όχι παραγόμενο – στο οποίο έποικοι, προστατευμένοι από την ισραηλινή αστυνομία, τελούν ταλμουδικές τελετές στην αυλή του αλ-Άκσα.

Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο πραγματικών γεγονότων, οι εικόνες από ΤΝ με φλεγόμενα τεμένη και ανεγειρόμενους ναούς δεν διαβάζονται πλέον ως ψηφιακές ανοησίες ή διασκέδαση. Λειτουργούν ως υπερ-προφητείες, εικασιακές προβολές που συμβάλλουν στην πραγμάτωση των ίδιων των μελλοντικών καταστάσεων που απεικονίζουν. Ο όρος «υπερ-προφητεία» (hyperstition), που εισήχθη από την Cybernetic Culture Research Unit τη δεκαετία του 1990, προέβλεψε αυτό το φαινόμενο — μόνο που σήμερα, η γενετική ΤΝ προσδίδει σ’ αυτές τις φαντασιώσεις μια οπτική αμεσότητα και συναισθηματική δύναμη που άλλοτε ήταν αδύνατη. Σ’ ένα οικοσύστημα μέσων που καθοδηγείται από την ΤΝ, η εικασιακή βία μεταφράζει τις υπερ-προφητείες σε ιδεοσοκ, εκπαιδεύοντας το δημόσιο βλέμμα να αποδέχεται ριζικές μεταβολές ως φυσιολογικές και νομιμοποιημένες.

Το συνθετικό μοιάζει αληθινό, το μέλλον αναπόφευκτο. Και ο τελικός στόχος δεν προχωρά πρώτα μέσω της πολιτικής, αλλά μέσα από ιδεολογικά σοκ που απεικονίζονται με την αισθητική γλώσσα της εποχής μας. Η απουσία ορατής βίας δεν είναι η άρνησή της, αλλά η απόκρυψή της. Κάτω από τα τεχνητά κανάλια της φαντασιακής Ριβιέρας της Γάζας και κάτω από τις γυαλισμένες πέτρες ενός συνθετικού Τρίτου Ναού κρύβεται η πραγματική καταστροφή: εκτόπιση, εξαφάνιση, κυριαρχία. Αντί να χλευάσουμε αυτές τις εικόνες ως πρόκληση ή κιτς, πρέπει να τις δούμε όπως είναι: όχι ως προειδοποιήσεις, αλλά ως σχέδια. Όχι ως μυθοπλασίες, αλλά ως προαισθήματα. Όχι ως σάτιρα, αλλά ως διακήρυξη πολέμου.

The post Εικασιακή Βία ως Ιδεοσοκ: Πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη Οπτικοποιεί το Αδιανόητο στη Γάζα first appeared on Aυτολεξεί.

«Βρισκόμαστε εδώ στα σύνορα της Γάζας», είπε ο Shalev Hulio, ποζάροντας με ένα όπλο στον ώμο του.

Ήταν 7 Νοεμβρίου 2023 και κατέγραφε ένα βίντεο για να ανακοινώσει την έναρξη της νέας του νεοσύστατης επιχείρησης κυβερνοτεχνολογίας, Dream Security.

Το 2022, ο Hulio είχε παραιτηθεί από τη θέση του ως Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου NSO, της ισραηλινής εταιρείας κυβερνοεπιτήρησης που δημιούργησε το διαβόητο λογισμικό κατασκοπείας Pegasus. Η επιλογή του σκηνικού του βίντεο ήταν μια έντονη υπενθύμιση ότι η Παλαιστίνη -και ιδιαίτερα η Γάζα- είναι ένα εργαστήριο ισραηλινής τεχνολογίας και όπλων, τα οποία στη συνέχεια διατίθενται στην παγκόσμια αγορά. Η χρονική στιγμή -έναν μήνα μετά την 7η Οκτωβρίου- ήταν μια προφητεία των στρατιωτικοποιημένων εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) του Ισραήλ για τη διεξαγωγή «της πρώτης γενοκτονίας με τη βοήθεια ΤΝ στον κόσμο».[1]

Από την έναρξη του πολέμου τον Οκτώβριο του 2023, το Ισραήλ χρησιμοποιεί εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να διεξάγει την μαζική εκστρατεία βομβαρδισμού στη Γάζα. Η «διεύθυνση στόχων» του ισραηλινού στρατού βασίζεται σε στρατιώτες με δυνατότητες αποκωδικοποίησης, κυβερνοασφάλειας και έρευνας για την παραγωγή στόχων σε μεγάλη κλίμακα. Το Pegasus χρησιμοποιείται για τον εντοπισμό και τη συλλογή δεδομένων ατόμων. Αυτά τα δεδομένα στη συνέχεια τροφοδοτούνται σε αυτοματοποιημένες πλατφόρμες στόχευσης όπως το Where’s Daddy, το Gospel και το Lavender, οι οποίες χρησιμοποιούν αναγνώριση προσώπου, γεωγραφικό εντοπισμό και cloud computing για τη δημιουργία στόχων με ταχείς ρυθμούς. Το spyware μπορεί επίσης να καταγράφει και να χειραγωγεί ενέργειες για την κατασκευή πλαστών ψηφιακών αποδεικτικών στοιχείων για να δικαιολογήσει αναδρομικά την εκτέλεση αμάχων.

Με την εφαρμογή αυτών των νέων τεχνολογιών, η Γάζα παραμένει το κορυφαίο πεδίο δοκιμών του Ισραήλ για τις εξελίξεις στην αυτοματοποίηση του πολέμου. Αυτές οι εξελίξεις μπορούν στη συνέχεια να διατεθούν στην αγορά και να εξαχθούν σε παγκόσμια κλίμακα.

Από το Pegasus στη Γάζα

Το Pegasus είναι το πιο κακόβουλο λογισμικό κατασκοπείας στην αγορά.

Σε αντίθεση με άλλους τύπους κακόβουλου λογισμικού, οι οποίοι λειτουργούν εξαπατώντας τους ανθρώπους ώστε να κάνουν κλικ σε έναν σύνδεσμο που στη συνέχεια μολύνει τη συσκευή τους, το Pegasus έχει δυνατότητα μηδενικού κλικ. Η τεχνολογία μπορεί να εγκατασταθεί απομακρυσμένα χωρίς καμία αλληλεπίδραση από τον χρήστη, καθιστώντας σχεδόν αδύνατη την ανίχνευσή της. Οι εισβολείς μπορούν να πάρουν τον έλεγχο της κάμερας και του μικροφώνου ενός τηλεφώνου, μετατρέποντάς το ουσιαστικά σε μια συσκευή ζωντανής παρακολούθησης και καταγραφής. Μπορούν να εξαγάγουν όλα τα δεδομένα, συμπεριλαμβανομένων μηνυμάτων, email, φωτογραφιών, ηχογραφήσεων, ιστορικού περιήγησης, ημερολογίων και τοποθεσιών. Και μπορούν να χρησιμοποιήσουν το Pegasus για να τοποθετήσουν παραποιημένα και ενοχοποιητικά στοιχεία στην κινητή συσκευή ενός στόχου. Το Pegasus μπορεί να εξαπλωθεί σαν ιός μέσω δικτύων επικοινωνίας.

Το Citizen Lab, ένας καναδικός οργανισμός ψηφιακής εποπτείας με έδρα το Πανεπιστήμιο του Τορόντο, άρχισε να δημοσιεύει καταδικαστικές και αποκαλυπτικές αναφορές για το Pegasus το 2016. Το 2019, δύο Ισραηλινοί κατάσκοποι που παρίσταντο ως επενδυτές ζήτησαν συναντήσεις με την ερευνητική ομάδα του Citizen Lab στο Τορόντο. Ο ανώτερος ερευνητής John Scott-Railton υποψιάστηκε ότι το αίτημά τους ήταν ένα τέχνασμα για τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με το ερευνητικό έργο και τη μεθοδολογία του Εργαστηρίου. Κανόνισε παρ’ όλα αυτά μια συνάντηση  για γεύμα με έναν άνδρα που περιέγραφε τον εαυτό του ως έναν πλούσιο Παριζιάνο ονόματι Michel Lambert. Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας τους, ο “επενδυτής” άσκησε πιέσεις για πληροφορίες σχετικά με τις αναφορές του Εργαστηρίου για τον Όμιλο NSO. Καθώς έτρωγαν επιδόρπιο, ένας δημοσιογράφος και ένας φωτογράφος από το Associated Press, οι οποίοι είχαν ενημερωθεί για την οργάνωση από τον Scott-Railton, πλησίασαν το τραπέζι. Ο επισκέπτης έτρεξε να φύγει από το εστιατόριο, παίρνοντας μαζί του δύο άλλους κατασκόπους που κατέγραφαν τη συνάντηση. Ο Lambert αργότερα αποκαλύφθηκε ότι ήταν ο Aharon Almog-Assoulin, ένας συνταξιούχος Ισραηλινός αξιωματούχος ασφαλείας.

Το 2020, χάρη σε μια μαζική διαρροή δεδομένων, η κλίμακα χρήσης του Pegasus έγινε σαφής. Η Κοινοπραξία Forbidden Stories, ένα διεθνές δίκτυο δημοσιογράφων με έδρα το Παρίσι, αφιερωμένο στην προστασία δημοσιογράφων, ανακάλυψε ότι πάνω από 50.000 άνθρωποι είχαν γίνει στόχος κυβερνητικών πελατών του ομίλου NSO. Στους στόχους περιλαμβάνονταν δημοσιογράφοι, υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ακαδημαϊκοί, διπλωμάτες, ηγέτες συνδικάτων, πολιτικοί και αρκετοί αρχηγοί κρατών. Μετά τη διαρροή και σε συνεργασία με το Εργαστήριο Ασφαλείας της Διεθνούς Αμνηστίας και το Εργαστήριο Πολιτών, το Forbidden Stories συναντήθηκε με τα θύματα για να διεξάγει εγκληματολογικές αναλύσεις των συσκευών τους. Το Έργο Pegasus είναι η έρευνά τους για την κυβερνοκατασκοπεία με στόχο την αντιμετώπιση απειλών υψηλής τεχνολογίας για δημοσιογράφους και υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Το έργο Ψηφιακής Βίας της Forensic Architecture έχει χαρτογραφήσει κάθε μολυσμένο τηλέφωνο σε όλο τον κόσμο, καταγράφοντας κάθε περίπτωση στην οποία το spyware έχει συνδεθεί με κρατική βία. Ο αριθμός των νεκρών του Pegasus περιλαμβάνει τη δολοφονία του Μεξικανού δημοσιογράφου Cecilio Pineda στις 2 Μαρτίου 2017 και την εξωδικαστική εκτέλεση του Σαουδάραβα δημοσιογράφου Jamal Khashoggi από μια σαουδαραβική ομάδα εξόντωσης στην Κωνσταντινούπολη στις 2 Οκτωβρίου 2018.

Τα σκάνδαλα Pegasus προκάλεσαν ασυνήθιστα έντονες αντιδράσεις από κυβερνήσεις. Τον Νοέμβριο του 2021, η κυβέρνηση των ΗΠΑ έθεσε στη μαύρη λίστα τον Όμιλο NSO για δράση «αντίθετη με τα συμφέροντα εθνικής ασφάλειας ή εξωτερικής πολιτικής των Ηνωμένων Πολιτειών».[2] Αυτό το διάταγμα απαγόρευσε στην εταιρεία να διεξάγει επιχειρηματικές δραστηριότητες με οποιαδήποτε βιομηχανία με έδρα τις ΗΠΑ. Τον Φεβρουάριο του 2022, η εποπτική αρχή δεδομένων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζήτησε την απαγόρευση του Pegasus σε ολόκληρη την ΕΕ. Μέχρι σήμερα, αυτό δεν έχει συμβεί.

Θύματα του Pegasus και οργανώσεις υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν καταθέσει αγωγές κατά του ομίλου NSO σε πολλές περιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ισπανίας και της Βρετανίας. Η Apple, η οποία παράγει τεχνολογία iPhone, και το WhatsApp, ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο πρόγραμμα ανταλλαγής μηνυμάτων που ανήκει στη μητρική εταιρεία του Facebook, Meta, μηνύουν την εταιρεία επειδή τα προϊόντα τους παραβιάστηκαν από τον Pegasus. Ο όμιλος NSO προσπάθησε να απορρίψει την υπόθεση WhatsApp σε ένα Περιφερειακό Δικαστήριο της Καλιφόρνια με το σκεπτικό ότι, ως ξένη οντότητα, είναι απρόσβλητος από δικαστικές διαμάχες. Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, ωστόσο, απέρριψε αυτό το επιχείρημα και η υπόθεση προχωρά. Το Forbidden Stories ανακάλυψε ότι Ισραηλινοί αξιωματούχοι προσπάθησαν να κατασχέσουν έγγραφα της NSO για να τα αποτρέψουν από το να υποβληθούν στη διαδικασία αποκάλυψης στην υπόθεση WhatsApp, προκειμένου να εμποδίσουν την αποκάλυψη των δραστηριοτήτων και των πελατών της εταιρείας.

Ο Όμιλος NSO προσπάθησε να εκμεταλλευτεί τον τρέχοντα πόλεμο στη Γάζα για να αντιστρέψει αυτά τα περιοριστικά μέτρα εναντίον του. Στις 7 Νοεμβρίου -την ίδια ημέρα που ο Hulio ανακοίνωσε τη νέα του νεοσύστατη επιχείρηση από τα σύνορα της Γάζας- οι νομικοί εκπρόσωποι της εταιρείας έστειλαν μια «επείγουσα» επιστολή στον Υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Άντονι Μπλίνκεν, ζητώντας να διαγραφεί από τη μαύρη λίστα. Η επιστολή ισχυριζόταν ότι «η κυβερνο-πληροφορίες της NSO είναι ένα κρίσιμο εργαλείο που χρησιμοποιείται για να βοηθήσει στην τρέχουσα καταπολέμηση των τρομοκρατών».[3]

Επιτήρηση για έλεγχο και κέρδος

Επί δεκαετίες, ο ισραηλινός στρατός, που θεωρείται παγκόσμιος ηγέτης στην κυβερνοασφάλεια, δοκιμάζει νέα όπλα και τεχνολογίες επιτήρησης σε Παλαιστίνιους.

Πράγματι, ο έλεγχος των υπό κατοχή Παλαιστινίων από το Ισραήλ είναι το σημείο όπου ένας συνδυασμός φυλετικοποίησης, ασφαλειοποίησης και εποικιστικού αποικισμού κατέστησε δυνατή την άνοδο και την εξάπλωση τέτοιων προηγμένων τεχνολογιών ελέγχου. Για παράδειγμα, τον Οκτώβριο του 2023 οι ισραηλινές αρχές άρχισαν να χρησιμοποιούν ένα πειραματικό σύστημα αναγνώρισης προσώπου, γνωστό ως Red Wolf, για την παρακολούθηση των Παλαιστινίων και την αυτοματοποίηση αυστηρών περιορισμών στην ελευθερία κινήσεών τους. Όταν οι Παλαιστίνιοι εισέρχονται σε μια εμβέλεια καμερών παρακολούθησης, τα πρόσωπά τους σαρώνονται και ένα πρόγραμμα τεχνητής νοημοσύνης τους ελέγχει με βάση μια λίστα καταζητούμενων. Αυτό το πρόγραμμα εκτελείται από τη Μονάδα Κυβερνοεπιτήρησης 8200, χρησιμοποιώντας μια τεχνολογία που αναπτύχθηκε από την ιδιωτική ισραηλινή εταιρεία Corsight και το Google Photos.

Για να αναπτύξει τις ικανότητές της στον τομέα της επιτήρησης, η ισραηλινή κυβέρνηση βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στον ιδιωτικό τεχνολογικό τομέα. Αυτές οι εταιρείες, που συχνά ιδρύονται και διοικούνται από πρώην αξιωματικούς των μυστικών υπηρεσιών, αξιοποιούν τις σχέσεις τους εντός του στρατού για να αναπτύξουν τις τεχνολογίες τους σε Παλαιστίνιους προτού αυτές διατεθούν στην αγορά ως «δοκιμασμένες στο πεδίο».

Η βιομηχανία επιτήρησης του Ισραήλ είναι πλήρως ενσωματωμένη στην παγκόσμια αγορά. Οι κυβερνήσεις που επιδιώκουν να ενισχύσουν τον έλεγχό τους μέσω τεχνολογίας με επεμβατικές δυνατότητες είναι ένθερμοι καταναλωτές ισραηλινών προϊόντων, γεγονός που, με τη σειρά του, δίνει στο Ισραήλ διπλωματικό πλεονέκτημα έναντι αυτών των κυβερνήσεων. Το Μαρόκο, για παράδειγμα, είναι σημαντικός πελάτης του ομίλου NSO. Πάνω από 10.000 από τους τηλεφωνικούς αριθμούς που εντοπίστηκαν μέσω της διαρροής Pegasus προέρχονταν από τη μαροκινή κυβέρνηση, συμπεριλαμβανομένων των αρχηγών κρατών της Ισπανίας και της Γαλλίας. Το 2022, το Μαρόκο έγινε το τρίτο αραβικό κράτος που συμφώνησε στην ομαλοποίηση με το Ισραήλ, μέσω των λεγόμενων Συμφωνιών του Αβραάμ (τα δύο πρώτα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν, είναι επίσης αξιοσημείωτοι καταναλωτές ισραηλινού spyware). Τον Ιούνιο του 2024, το Μαρόκο επέτρεψε σε ένα ισραηλινό πολεμικό πλοίο που μετέφερε όπλα να δέσει, αφού η Ισπανία αρνήθηκε.

Η Ινδία, επίσης, υπέγραψε συμφωνία δύο δισεκατομμυρίων δολαρίων με το Ισραήλ το 2017 για την απόκτηση πυραυλικών συστημάτων και αδειοδότησης για τον Pegasus. Σε αντάλλαγμα, η Ινδία ψήφισε υπέρ του Ισραήλ το 2019 στο Οικονομικό και Κοινωνικό Συμβούλιο του ΟΗΕ για να αρνηθεί την ιδιότητα του παρατηρητή σε μια παλαιστινιακή οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η κυβέρνηση Μόντι έχει χρησιμοποιήσει τον Pegasus για να κατασκευάσει αποδεικτικά στοιχεία  εναντίον δημοσιογράφων με την κατηγορία της τρομοκρατίας.

Τα συστήματα στόχευσης με τεχνητή νοημοσύνη είναι η λογική απόρροια προϊόντων που παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως το Pegasus. Αντικατοπτρίζουν επίσης ένα άλλο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιείται παγκοσμίως: την προγνωστική αστυνόμευση μέσω «συστημάτων που βασίζονται σε δεδομένα», η οποία χρησιμοποιεί τεχνολογία επιτήρησης για την ποσοτικοποίηση, την παρακολούθηση και την πρόβλεψη της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Στην περίπτωση της Γάζας, αυτή η τεχνολογία εφαρμόζεται για να προσδιορίσει φερόμενα ποιος μπορεί να είναι μέλος της Χαμάς ή της Παλαιστινιακής Ισλαμικής Τζιχάντ (PIJ). Όπως και το προγνωστικό φυλετικό προφίλ που βασίζεται στον άνθρωπο στην αστυνόμευση, τα συστήματα που βασίζονται σε δεδομένα είναι εγγενώς ελαττωματικά και μεροληπτικά, καθώς υποβιβάζουν τους ανθρώπους σε στατιστικά σημεία δεδομένων. Για παράδειγμα, η μηχανή Lavender που χρησιμοποιείται στη Γάζα έχει κατά λάθος επισημάνει άτομα όπως αστυνομικούς, εργαζόμενους πολιτικής άμυνας, συγγενείς μαχητών και κατοίκους που τυχαίνει να έχουν το ίδιο όνομα ή ψευδώνυμο με έναν μαχητή, ως μέλη της Χαμάς ή της PIJ και στη συνέχεια τα έχει τοποθετήσει σε λίστες θανάτου.

Αυτή η φονική μηχανή τεχνητής νοημοσύνης βασίζεται επίσης στην υποστήριξη ξένων τεχνολογικών εταιρειών, συμπεριλαμβανομένων των cloud computing από την Google, την Amazon, τη Meta και τη Microsoft. Μέσω του Project Nimbus, μιας σύμβασης 1,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων με την ισραηλινή κυβέρνηση, η Google και η Amazon Web Services παρέχουν υποδομή cloud computing και υπηρεσίες μηχανικής μάθησης στο Ισραήλ. Η Google προσφέρει επίσης προηγμένα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης στο Ισραήλ που θα χρησιμοποιηθούν για τη συλλογή δεδομένων για αναγνώριση προσώπου και παρακολούθηση αντικειμένων στο πλαίσιο του Project Nimbus. Έχει επίσης προταθεί ότι τα μεταδεδομένα από το WhatsApp, που ανήκει στη Meta, έχουν χρησιμοποιηθεί για την παροχή δεδομένων για το σύστημα στόχευσης Lavender. Για παράδειγμα, μια είσοδος στην τεχνητή νοημοσύνη είναι το εάν κάποιος βρίσκεται σε ομαδική συνομιλία στο WhatsApp με έναν ύποπτο για μαχητή της Χαμάς ή της PIJ.

Μαθαίνοντας από το Pegasus

Τα τεχνολογικά εξελιγμένα όπλα του Ισραήλ πωλούνται παγκοσμίως, σε τουλάχιστον 130 χώρες. Τα τελευταία πέντε χρόνια, οι εξαγωγές όπλων του Ισραήλ έχουν υπερδιπλασιαστεί, καθιστώντας το τον μεγαλύτερο εξαγωγέα όπλων στον κόσμο κατά κεφαλήν.

Από την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, οι εξαγωγές όπλων έχουν φτάσει σε ιστορική κορυφή. Ο γενικός διευθυντής του Υπουργείου Άμυνας του Ισραήλ, Υποστράτηγος (ε.α.) Εγιάλ Ζαμίρ, εξήγησε: «Πολλές χώρες στον κόσμο παρακολουθούν τις επιτυχίες των ισραηλινών συστημάτων μάχης στον πόλεμο, σε όλες τις διαστάσεις, και αγοράζουν ισραηλινά όπλα για να προστατεύσουν τους πολίτες τους».[4]

Το “λαμπερό” νέο προϊόν που δοκιμάζεται στο πεδίο στη Γάζα είναι οι μηχανές στόχευσης με τεχνητή νοημοσύνη. Πράγματι, σε συνδυασμό με την ιστορική κορυφή στις ισραηλινές εξαγωγές όπλων, το μέλλον του πολέμου υφίσταται μια σημαντική μεταμόρφωση. Τη δεκαετία του 2000, ο σύγχρονος πόλεμος επεκτάθηκε από την ανθρώπινη μάχη στις δολοφονίες με την τεχνολογία, με την άνοδο και τη διάδοση των drones υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, η οποία εξάλειψε μεγάλο μέρος του κινδύνου για τους στρατιώτες. Όπως και ο πόλεμος με drones, ο κυβερνοπόλεμος περιλαμβάνει τη συμμετοχή μαχητών που βρίσκονται τόσο μακριά από τη σφαγή που μπορεί κάλλιστα να παίζουν ένα βιντεοπαιχνίδι. Η επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην επιλογή στόχων απομακρύνει τους ανθρώπους ακόμη περισσότερο από τη διαδικασία, καθώς οι αυτοματοποιημένες μηχανές μπορούν να κάνουν το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς.

Επιπλέον, τόσο ο πόλεμος με drones όσο και ο κυβερνοπόλεμος μοιράζονται τον μύθο της ακρίβειας [precision]. Στη Γάζα, αυτός ο μύθος είναι ιδιαίτερα εμφανής, με χαλαρότερους περιορισμούς στον επιτρεπόμενο αριθμό νεκρών πολιτών στη δολοφονία ενός ύποπτου και τη χρήση τεχνολογίας τεχνητής νοημοσύνης όπως η Lavender για τη δημιουργία λιστών δολοφονίας. Ισραηλινοί αξιωματικοί πληροφοριών που αναπτύσσουν τη Lavender την περιγράφουν ως έχουσα «σφάλματα» σε περίπου 10% των περιπτώσεων και ως στόχο την σήμανση ατόμων με ελάχιστη έως καθόλου σχέση με μαχητές. Επιπλέον, όταν κατονομάζεται ένας στόχος, ολόκληρη η οικογένειά του σημαδεύεται για θάνατο, καθώς η τεχνολογία, Where’s Daddy, χρησιμοποιείται για να βομβαρδίσει το σπίτι και όχι έναν τόπο μαχητικής δραστηριότητας. (Οι βομβαρδισμοί συχνά συμβαίνουν τη νύχτα, όταν οι μαχητές κοιμούνται στο σπίτι με την οικογένειά τους, εξ ου και το άθλιο όνομα.) Ως αποτέλεσμα, χιλιάδες Παλαιστίνιοι, κυρίως γυναίκες, παιδιά και άμαχοι, έχουν εξαφανιστεί από τις ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές.

Αν τα σκάνδαλα του Pegasus αποτελούν κάποια ένδειξη, τα πιο πρόσφατα όπλα με τεχνητή νοημοσύνη του Ισραήλ είναι αναπόφευκτο να εξαχθούν για κέρδος και να χρησιμοποιηθούν σε άλλους ευάλωτους πληθυσμούς. Αλλά οι δημοσιογράφοι και οι οργανισμοί που συμμετέχουν στο Πρόγραμμα Pegasus έχουν επίσης πάρει μαθήματα για το πώς η τεχνολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να βελτιώσει και όχι να καταστρέψει την ανθρώπινη ζωή και αξιοπρέπεια. Οι στοχοποιημένοι δημοσιογράφοι έχουν μάθει τη σημασία του περιορισμού της χρήσης της τεχνολογίας και της προστασίας του εαυτού τους με προγράμματα κρυπτογράφησης. Έχουν επίσης μάθει να χειραγωγούν την τεχνολογία προς όφελός τους, δημιουργώντας νέους τρόπους επικοινωνίας με πηγές και ρεπορτάζ για γεγονότα. Η Access Now, ένας οργανισμός ψηφιακών δικαιωμάτων, προσφέρει μια 24ωρη τηλεφωνική γραμμή βοήθειας για την ψηφιακή ασφάλεια σε πληθυσμούς που βρίσκονται σε κίνδυνο. Οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα προσφέρουν υποτροφίες σε δημοσιογράφους που εργάζονται σε εμπόλεμες ζώνες για να παρακολουθήσουν ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης ψηφιακής ασφάλειας στο Βερολίνο.

Η μεγαλύτερη πρόκληση παραμένει η έλλειψη διεθνούς ρύθμισης ή εποπτείας για κακόβουλες τεχνολογίες. Μέχρι στιγμής, η διεθνής κατακραυγή σε απάντηση στην υπόθεση Pegasus έχει αποδειχθεί εξαίρεση. Οι συνεχιζόμενες αγωγές κατά του ομίλου NSO μπορεί να έχουν αντίκτυπο, αλλά δεν υπάρχει τίποτα που να μπορεί να σταματήσει ή να αποτρέψει τις ισραηλινές εταιρείες από το να αναπτύσσουν και να πωλούν άλλες καταπιεστικές και θανατηφόρες τεχνολογίες.

Όπως καταδεικνύει η γενοκτονία στη Γάζα με την υποστήριξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, το κόστος και οι κίνδυνοι που σχετίζονται με αυτές τις τεχνολογίες δεν κατανέμονται ισότιμα. Αυτή η εποχή μαζικής επιτήρησης και αυτοματοποιημένου πολέμου διευκολύνεται από τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες, τα παγκόσμια εμπορικά δίκτυα και την έλλειψη διεθνούς εποπτείας. Αλλά η παγκόσμια εμβέλεια των τεχνολογιών αρπακτικού χαρακτήρα καθιστά επείγουσα την ανάγκη για αντεπίθεση. Η αντίσταση κατά του κυβερνοχώρου διεξάγεται από δημοσιογράφους, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εργαζόμενους στον τεχνολογικό κλάδο και θιγμένα μέλη του κοινού. Οι φρικαλεότητες που διαπράττει το Ισραήλ στον λαό της Γάζας και το παγκοσμιοποιημένο μάρκετινγκ για τα όργανα του θανάτου τους αποτελούν απόδειξη ότι μια τέτοια αντίσταση είναι επιτακτική.

Σημειώσεις

[1] Marc Owen Jones, “In Gaza, we are watching the world’s first AI-assisted genocide,” The New Arab, April 10, 2024.

[2] “Commerce Adds NSO Group and Other Foreign Companies to Entity List for Malicious Cyber Activities,” U.S. Department of Commerce, November 3, 2021.

[3] “Paul Hastings November 7, 2023, ‘Urgent’ Request for Meeting With Anthony Blinken,” Available on Document Cloud (contributed by the Intercept).

[4] Udi Etzion, “A new record in defense exports: over 13 billion dollars, but there are warning signs,” Walla, June 17, 2024. [Hebrew]

The post Η γενοκτονία θα αυτοματοποιηθεί: Το Ισραήλ, η τεχνητή νοημοσύνη & το μέλλον των πολέμων first appeared on Aυτολεξεί.