Το κούρεμα των χόρτων νωρίς την άνοιξη καταστρέφει τη βιοποικιλότητα στο αστικό και περιαστικό πράσινο. Η άνοιξη αποτελεί μία κρίσιμη περίοδο για την αναγέννηση της φύσης. Είναι η εποχή κατά την οποία τα φυτά ανθίζουν, τα έντομα επιστρέφουν δυναμικά και ξεκινούν οι βασικοί κύκλοι ζωής πολλών οργανισμών. Επίσης καταφτάνουν πολλά αποδημητικά πουλιά, χελιδόνια, μελισσοφάγοι και άλλα μικροπούλια, κούκοι, αρπακτικά και παρυδάτια. Ωστόσο, το εκτεταμένο και πρώιμο κούρεμα των χόρτων σε πάρκα, περιαστικά άλση, στις άκρες των δρόμων, τα πρανή ρεμάτων, σε ιδιωτικούς κήπους, οικόπεδα κλπ., έχει επιζήμιες συνέπειες για τη βιοποικιλότητα και το περιβάλλον συνολικά.

Η σημασία της ανοιξιάτικης βλάστησης

Τα “άγρια” χόρτα -τα αυτοφυή φυτά που ανθίζουν την άνοιξη- δεν είναι “παραμέληση”, όπως συχνά θεωρούνται, αλλά αποτελούν κρίσιμο οικολογικό πόρο. Προσφέρουν τροφή και καταφύγιο σε εκατοντάδες είδη εντόμων, όπως οι μέλισσες, οι πεταλούδες, οι λιμπελούλες και οι πασχαλίτσες, που με τη σειρά τους επικονιάζουν τα φυτά και υποστηρίζουν ολόκληρες τροφικές αλυσίδες. Τα περισσότερα έντομα γεννούν τα αυγά τους την άνοιξη πάνω στα φυτά. Επιπλέον, προσφέρουν προστασία και τροφή σε μικρά θηλαστικά, ερπετά, και πτηνά, πολλά από τα οποία που φωλιάζουν στο έδαφος ή στη χαμηλή βλάστηση.

Το κόψιμο των χόρτων την άνοιξη διακόπτει βίαια αυτόν τον κύκλο. Τα έντομα, πουλιά και θηλαστικά χάνουν τις πηγές τροφής και τις φωλιές τους, πολλά μικρά ζώα τραυματίζονται ή σκοτώνονται, και τα άνθη δεν προλαβαίνουν να αναπτυχθούν και να γίνουν καρποί.

Ολόκληρες μικροκοινότητες εξαφανίζονται πριν προλάβουν να αναπαραχθούν.

Το πρόβλημα εντείνεται από την ανθρώπινη τάση (νεύρωση θα τολμούσα να πω) να ταυτίζει την “καθαριότητα” και την “ευταξία” με την απόλυτη ευθυγράμμιση και ομοιομορφία και την απουσία ελεύθερης ποικιλόμορφης βλάστησης. Ένα πράσινο χαλί χωρίς “άγρια” βλάστηση, ή και ένα πάρκο χωρίς καθόλου χαμηλή βλάστηση, θεωρείται “καλοδιατηρημένο”, παρότι στην πραγματικότητα πρόκειται για έναν οικολογικά φτωχό και δυσλειτουργικό χώρο.

Η εικόνα του «ξυρισμένου» πάρκου ή κήπου μπορεί να είναι ευχάριστη στο μάτι κάποιων, όμως πίσω της κρύβεται μία σοβαρή απώλεια φυσικού πλούτου, με μακροχρόνιες συνέπειες. Η διαρκής πίεση πάνω στα οικοσυστήματα με την καταστροφή τους πάνω στο πιο κρίσιμο στάδιο του κύκλου τους, δεν αφήνει δυνατότητα αποκατάστασης, με αποτέλεσμα την ερημοποίηση ή τη δραστική μείωση του αριθμού των αυτοφυών ειδών του αστικού πρασίνου και τη ραγδαία μείωση των πληθυσμών των εντόμων, πτηνών και θηλαστικών.

Αντί για την εκτεταμένη και πρώιμη κοπή, μπορούν να υιοθετηθούν πιο ήπιες και φιλικές πρακτικές διαχείρισης:

• Καθυστέρηση του πρώτου κουρέματος έως τα τέλη Μαΐου, ώστε να ολοκληρωθεί η ανθοφορία και να καρποφορήσουν τα φυτά.
• Επιλεκτική κοπή μόνο σε σημεία όπου είναι απαραίτητο για λόγους ασφάλειας ή προσβασιμότητας.
• Διατήρηση τμημάτων βλάστησης, ώστε να προσφέρονται μικροκαταφύγια για την πανίδα.
• Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση ώστε να αλλάξει η αντίληψη για το τι σημαίνει “καλό” και “όμορφο” πράσινο.

Η προστασία της βιοποικιλότητας δεν αφορά μόνο τα παρθένα δάση και τα προστατευόμενα φυσικά τοπία. Ξεκινά από τις καθημερινές μας πρακτικές μέσα στις ίδιες τις πόλεις μας.

Οι χώροι πρασίνου, μικροί ή μεγάλοι, αποτελούν νησίδες ζωής και είναι κρίσιμο να διαχειριζόμαστε τη φροντίδα τους με σεβασμό στον φυσικό κύκλο. Η αλλαγή ξεκινά από την ενημέρωση. Και η άνοιξη, με όλο τον πλούτο και την ομορφιά της, μας υπενθυμίζει ότι το αστικό και περιαστικό πράσινο δεν είναι απαραίτητο να είναι αποστειρωμένο, αυστηρά οργανωμένο και άδειο, αλλά ζωντανό, προσαρμοσμένο στους φυσικούς κύκλους και άσυλο βιοποικιλότητας.

—————————————————–

Από το μπλογκ Οικο-γενιά διαβάζουμε:

«Αγριόχορτα»: Μήπως τελικά δεν είναι τόσο… άγρια;

Στους περισσότερους κήπους, στα οικόπεδα, στα άλση, υπάρχει ένας «εχθρός» που όλοι βιαζόμαστε να εξοντώσουμε: τα λεγόμενα αγριόχορτα.

Τα ξεριζώνουμε, τα ψεκάζουμε, τα καλύπτουμε… γιατί μας χαλάνε την εικόνα.

Αλλά ας το πούμε απλά: Τα αγριόχορτα δεν είναι πρόβλημα. Είναι ζωή.

Τι είναι τελικά τα «αγριόχορτα»;

Με μια απλή φράση: είναι φυτά που φύτρωσαν χωρίς να τα φυτέψαμε εμείς.

Κι όμως, αυτά τα «αυθαίρετα» φυτά δημιουργούν ένα από τα πιο πλούσια μικρο-οικοσυστήματα γύρω μας. Σε μια μικρή επιφάνεια λίγων τετραγωνικών μέτρων μπορεί να υπάρχει ένας ολόκληρος κρυφός κόσμος.

Ένας μικρός κόσμος γεμάτος ζωή

Μέσα στα «ακατάστατα» χόρτα:

•  Τα πουλιά βρίσκουν καταφύγιο και φτιάχνουν φωλιές, μακριά από γάτες και κινδύνους
•  Μικρά θηλαστικά, όπως σκαντζόχοιροι, μεγαλώνουν τα μικρά τους με ασφάλεια
•  Οι επικονιαστές (μέλισσες, βομβίνοι, πεταλούδες) βρίσκουν τροφή και τόπο για να αναπαραχθούν
•  Έντομα ολοκληρώνουν τον κύκλο ζωής τους προστατευμένα

 Ένα «μπάλωμα», κομμάτι γης ακαλλιέργητο και άκοφτο, είναι στην πραγματικότητα ένα ζωντανό καταφύγιο.

Μια φυσική «τράπεζα ζωής»

Τα αγριόχορτα δεν είναι μόνο παρόν – είναι και μέλλον:

• Κρατούν σπόρους για την επόμενη χρονιά
• Τρέφουν πουλιά τον χειμώνα
• Δημιουργούν φυσική ποικιλία φυτών χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση

 Είναι σαν μια μικρή τράπεζα βιοποικιλότητας δίπλα στο σπίτι μας.

Γιατί είναι τόσο σημαντικά για όλους μας;

Τα «απλά χόρτα» κάνουν πράγματα που ούτε φανταζόμαστε:

•  Καθαρίζουν τον αέρα
•  Βοηθούν το νερό της βροχής να απορροφηθεί στο έδαφος
•  Ρίχνουν τη θερμοκρασία του εδάφους (έως και 8-10°C!)
•  Προστατεύουν το χώμα από διάβρωση και ξήρανση
•  Συμβάλλουν στη μάχη ενάντια στην κλιματική αλλαγή

 Με απλά λόγια: δουλεύουν ασταμάτητα για εμάς – δωρεάν.

Χρειάζεται να τα κόβουμε; Ναι… αλλά αλλιώς

Σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις, όπως η Βιέννη, το Μιλάνο και η Βαρκελώνη, εφαρμόζεται η πρακτική της «μειωμένης κοπής».

Τι σημαίνει αυτό πρακτικά;

•  Δεν κόβουμε ποτέ πάνω από το 1/3 του ύψους
•  Αφήνουμε τα χόρτα την άνοιξη να ανθίσουν
•  Το καλοκαίρι κόβουμε ελάχιστα, για να προστατεύεται το έδαφος
•  Το φθινόπωρο μειώνουμε τις παρεμβάσεις

 Δηλαδή: δεν εγκαταλείπουμε τον χώρο – τον διαχειριζόμαστε πιο έξυπνα.

Τελικά…

Τα αγριόχορτα δεν είναι ένδειξη αμέλειας. Είναι ένδειξη ζωής.

Κάθε φορά που τα καταστρέφουμε ολοκληρωτικά, χάνεται μαζί τους ένας ολόκληρος μικρός κόσμος που δεν βλέπουμε.

Ίσως την επόμενη φορά που θα πιάσουμε το χορτοκοπτικό, να αφήσουμε λίγο χώρο… για τη φύση να αναπνεύσει.

The post Η ελεύθερη αστική φύση δεν είναι ακαταστασία. Είναι ζωή. first appeared on Aυτολεξεί.

Πόσο εκτός πραγματικότητας μας φαίνεται να αναλάβουμε την ευθύνη να περάσουμε μερικές ώρες ή και μέρες σε μια ακροθαλασσιά, μαζεύοντας εκατομμύρια πολύχρωμα μικροσκοπικά πλαστικά και θρυμματισμένο φελιζόλ;

Πόσο ξεκάθαρα μπορεί να καθρεφτίσει την αρρώστια του πολιτισμού μας ένα απομακρυσμένο ακρογιάλι;

Πόσο πρέπει να διαστρεβλωθούν οι έννοιες, ώστε να εκδιώκονται ως καταπατητές και καταστροφείς της φύσης οι άνθρωποι που πραγματικά φροντίζουν έναν τόπο;

Τελικά, ποια ή ποιος θα κάνει μια δουλειά σαν αυτή, αν δεν την κάνουν οι «τρελοί» και οι «τρελές» αυτού του κόσμου;

Τους τελευταίους δύο μήνες, περιμένοντας την εκτέλεση της εντολής κατεδάφισης των πρόχειρων καταλυμάτων του Λαυρακά και της εκκένωσης των παραλιών που ανακοινώθηκε μέσα στο χειμώνα, εμείς συνεχίσαμε να κάνουμε αυτό που ξέρουμε να κάνουμε καλά: να φροντίζουμε αυτό το δάσος και αυτές τις παραλίες, όπως κάνουμε 25 χρόνια τώρα. Το αποτέλεσμα είναι η μετατροπή, για μια ακόμα χρονιά, ενός απέραντου σκουπιδότοπου σε έναν φροντισμένο τόπο.

Αυτή είναι μια δουλειά που ποτέ δεν έχει γίνει και ποτέ δεν θα μπορούσε να γίνει από ανθρώπους που το κάνουν απλά ως δουλειά.

Είναι μια δουλειά που απαιτεί ειλικρινές ενδιαφέρον για τη φροντίδα της γης, βιωματική γνώση του πεδίου, και ατέλειωτες ώρες σκληρής και επίμονης δουλειάς για να βγουν όλα αυτά τα σκουπίδια που είναι σφηνωμένα ανάμεσα στα βράχια, θαμμένα στην άμμο και μπλεγμένα μέσα στους κέδρους, να συγκεντρωθούν, να μεταφερθούν με βάρκα μέχρι το δρόμο και μετά να φορτωθούν σε αγροτικό για να μεταφερθούν στο σημείο περισυλλογής.

Αυτή η δουλειά γίνεται απόλυτα εθελοντικά και αυτοοργανωμένα και, αντί να αγκαλιάζεται από τον δήμο, ακόμα και αυτή απολύτως παράλογα συναντά αντίδραση, αλλά και ταυτόχρονα καμία κίνηση για τον καθαρισμό από μεριάς του! Ακόμα και στην προ ημερών παράκλησή μας για σακούλες, επειδή λόγω πολυήμερου απαγορευτικού δεν μπορούσαν να έρθουν αυτές που είχαμε αγοράσει, είχαμε αρνητική απάντηση!

Οι εικόνες που βλέπουμε περιέχουν κάποια μόνο από τα σκουπίδια που ξέβρασε η θάλασσα τον φετινό χειμώνα στις παραλίες του Λαυρακά, της Στραβολίμνης και του Πύργου στη Γαύδο και με τον άνεμο είχαν διασκορπιστεί και σε μεγάλο κομμάτι του δάσους. Επίσης, περιέχουν ένα κομμάτι μόνο από τα ξύλα του σκάφους που έσπασε στα βράχια και διασκορπίστηκε σε όλες τις παραλίες της περιοχής.

Επόμενος στόχος είναι ο καθαρισμός της παραλίας της Τρυπητής, στην οποία συντελείται ένα έγκλημα στο οποίο θα αναφερθούμε σε επόμενο ποστ.

Εμείς δηλώνουμε για μια ακόμη φορά ότι, παρά την εμμονική προσπάθεια εκδίωξης αυτού του τρόπου ζωής από τη Γαύδο, είμαστε και θα είμαστε εδώ και θα στεκόμαστε χαρούμενα απέναντι σε κάθε προσπάθεια λεηλασίας της γης και της θάλασσας, σε κάθε προσπάθεια μετατροπής του νησιού σε ένα ακόμα εξευγενισμένο τουριστικό πάρκο και σε όποιον ή όποια επιθυμεί οτιδήποτε διαφορετικό από τη συλλογική φροντίδα της γης και των ανθρώπων.

21/04: ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΣΤΗ ΓΑΥΔΟ

Σήμερα, στην παραλία του Λαυρακά έφτασαν 7 άνθρωποι. Ένας αστυνομικός μαζί με συνεργείο εξοπλισμένο με τσεκούρια και σκύλες. Στόχος τους να εκτελέσουν την εντολή κατεδάφισης των μικρών ξύλινων κατασκευών και εκκένωσης, που εμμονικά προωθεί η δήμαρχος Γαύδου με στόχο να εκδιωχθεί αυτός ο τρόπος ζωής από το νησί. Μετά από διαπραγματεύσεις και παθητική αντίσταση έφυγαν προσωρινά. Αναμένουμε τις επόμενες μέρες τη συνέχεια με ψυχραιμία και υπομονή.

Λίγες προτάσεις πάνω στην απειλή εκκένωσης και κατεδάφισης των καλυβών της Γαύδου:

Το ακριτικό νησί της Γαύδου μόνο φαινομενικά παραμένει ένας μικρός παράδεισος, αδιατάρακτος στο πέρασμα του χρόνου.

Τα πολεμικά αεροσκάφη σκίζουν τον ουρανό ουρλιάζοντας και θυμίζοντας ότι βρισκόμαστε σε πόλεμο και τον χρηματοδοτούμε.

Οι μετανάστες-πρόσφυγες ξεβράζονται στην ακτή και αρπάζονται απ’ την Frontex και το λιμενικό ή πνίγονται και βουλιάζουν στον βυθό.

Σκουπίδια ξεβράζονται απ’ τη θάλασσα, σκουπίδια που παράγουμε όλοι και όλες καθημερινά και δεν θα διαλυθούν ποτέ.

Τρυπάνια απειλούν την απέραντη θάλασσα και τα πλάσματά της.

Πέρα από όλα αυτά, κάτι ακόμα συμβαίνει. Εκδιώκεται με βίαιο τρόπο ένας τρόπος ζωής που δεκαετίες υπάρχει στο νησί, έχει υπάρξει αποδεδειγμένα θετικός για την προστασία της άγριας φύσης του και έχει διαμορφώσει την ταυτότητά του.

Εκδιώκονται οι άνθρωποι που δίνουν ζωή στο νησί, που αποτελούν το εργατικό δυναμικό του, που βοηθούν όπου χρειαστεί και έχουν χτίσει σχέσεις ζωής με τους ντόπιους, που προστατεύουν τους αμμόλοφούς του από το να γίνουν χωματερή και το δάσος του από πυρκαγιές και από την απειλή να ανεγερθούν στη θέση των δέντρων του τουριστικά μεγαθήρια.

Κάποιες και κάποιοι επιλέξαμε να είμαστε εδώ, να υπερασπιστούμε αυτά τα καλυβάκια και αυτόν τον τρόπο ζωής όχι γιατί απλά μας αρέσει να ζούμε έτσι, αλλά γιατί οι εστίες αυτοοργάνωσης και φροντίδας είναι παραδείγματα μιας ζωής ενάντια στον ατομικισμό της εποχής μας, ενάντια στην εμπορευματοποίηση της ίδιας μας της ύπαρξης, ενάντια στην κοινωνία του θεάματος, τον εξευγενισμό και τη λεηλασία της γης. Και πιστεύουμε ότι αυτά τα παραδείγματα είναι απαραίτητα στη σημερινή ασφυκτική συνθήκη της ανθρωπότητας και προσφέρουν έστω μια μικρή ανάσα σε όποια και όποιον έρχεται σε επαφή μαζί τους.

Ας αντιστεκόμαστε με χαρά, ενάντια στους «ισχυρούς» αυτού του κόσμου και σε όσους επιθυμούν κάτι διαφορετικό απ’ τη συλλογική φροντίδα ανθρώπων και φύσης.

———————————————————————————–

ΒΛ. ΣΧΕΤΙΚΑ

Η επίθεση στις καβάτζες της Γαύδου: Όταν η επιλεκτική νομιμότητα κατεδαφίζει την πραγματική οικολογία

The post ΓΑΥΔΟΣ: Ανάμεσα σε πολύχρωμα μικροπλαστικά & στην απειλή κατεδάφισης των καλυβιών first appeared on Aυτολεξεί.

Η πρόσφατη απόφαση επιχείρησης κατεδαφίσεων από την ΤΑΛΩΣ ΑΤΕ των λιγοστών καλυβιών στις παραλίες της Γαύδου υπό τις εντολές της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης και με τη στήριξη της δημάρχου είναι ένα ακόμα τρανταχτό παράδειγμα νομικού παραλογισμού της εποχής μας και μία κατάφωρη παρανόηση της έννοιας της οικολογίας. Είναι η στιγμή που η τυφλή προσήλωση στο γράμμα του νόμου χρησιμοποιείται εξοντώνοντας το πνεύμα του. Την ουσιαστική προστασία της φύσης.

Με πρόσχημα την προστασία του περιβάλλοντος, το κράτος εξαντλεί την αυστηρότητά του, χαρακτηρίζοντας ως αυθαίρετα μικροσκοπικές κατασκευές που είναι η επιτομή της αρχιτεκτονικής μηδενικού αποτυπώματος, φτιαγμένες εξ ολοκλήρου από φυσικά υλικά (ξύλα που ξεβράζει η θάλασσα, καλάμια και ξερά κλαδια) και ταυτόχρονα αποτελούν βασικό στοιχείο της ταυτότητας του νησιού. Όμως ένα προσωρινό κατάλυμα που αποσυντίθεται πλήρως στη φύση χωρίς να αφήσει ίχνος τσιμέντου υπηρετεί το πνεύμα της προστασίας του οικοσυστήματος πολύ περισσότερο από τις “νόμιμες” γιγάντιες τσιμεντένιες υποδομές που προωθεί η τουριστικοποίηση και που βιάζουν τη γη και το τοπίο.

Την ίδια στιγμή που στην Κρήτη ο κανόνας είναι η συστηματική καταπάτηση του αιγιαλού από ξενοδοχειακές μονάδες με πισίνες πάνω στο κύμα, οι εξπρές νομιμοποιήσεις και τα πρόστιμα-χάδια που αποτελούν στην πραγματικότητα το λειτουργικό κόστος της παρανομίας, και τελεσίδικα πρωτόκολλα κατεδάφισης παραμένουν στα συρτάρια για χρόνια, το κράτος ξεσπάει στους αμμόλοφους της Γαύδου προτεραιοποιώντας την κατεδάφιση ελαφριών κατασκευών από καλάμια και ξύλα υπονομεύοντας το πνεύμα της ισονομίας, αγνοώντας την κοινωνική και γεωγραφική ιδιαιτερότητα της Γαύδου και ουσιαστικά επιτίθεται σε μια εναλλακτική κουλτούρα δεκαετίων που ενσαρκώνει την αρμονική συνύπαρξη ανθρώπου και φύσης έξω από τη λογική της άκρατης ανάπτυξης με μοναδικό στόχο το κέρδος.

Αποδεικνύει, με αυτό τον τρόπο, ότι ο στόχος δεν είναι η νομιμότητα αλλά η προσπάθεια σταδιακής μετατροπής και της Γαύδου σε ακόμα ένα εξευγενισμένο τουριστικό πάρκο.

Η απόδραση των ανθρώπων από την πίεση του σύγχρονου τρόπου ζωής και η αναζήτηση μιας απομακρυσμένης παραλίας για μια απλή ζωή κάτω από τα αστέρια, για λιγότερο ή περισσότερο καιρό, δεν είναι πρακτική κάποιων περιθωριακών αλλά κομμάτι μιας κουλτούρας και μιας παράδοσης που μας ακολουθεί από τα παιδικά μας χρόνια και ταυτόχρονα είναι βασικό συστατικό της εμπειρίας του ελληνικού καλοκαιριού και ως τέτοιο οφείλει να προστατευτεί.

Οι κάτοικοι των παραλιών της Γαύδου, λόγω της βαθιάς αγάπης για τον τόπο που διάλεξαν για σπίτι τους ή και για ισόβιο τόπο των καλοκαιρινών διακοπών τους, στην πραγματικότητα λειτουργούν ως η άτυπη δομή προστασίας αυτού του ευαίσθητου οικοσυστήματος αναγνωρίζοντας την αντικειμενική αδυναμία του δήμου εξαιτίας της έλλειψης πόρων και της δυσκολίας προσέγγισης των παραλιών και των δασών του νησιού, αλλά και της έλλειψης διάθεσης από την πλευρά του για διάλογο και συνεργασία για την φροντίδα ενός τόσο διαφορετικού και ξεχωριστού τόπου:

~ Καθαρίζουν συστηματικά τις παραλίες από τόνους πλαστικών που φέρνουν τα θαλάσσια ρεύματα αλλά και από αυτά που μπορεί να μένουν από τον καλοκαιρινό τουρισμό αποτρέποντας τη μετατροπή ενός σπάνιου οικοσυστήματος σε χωματερή. Είναι αυτοί που καθάρισαν τις βορειοδυτικές παραλίες του νησιού από τόνους πίσσας μεταφέροντας τη με βάρκες και κανό. Η εκδίωξη των ανθρώπων που προσέχουν την κάθε σπίθα και το κάθε σκουπίδι σημαίνει ότι ο Λαυρακάς και ο Αη-Γιάννης μένουν ουσιαστικά απροστάτευτοι. Ποιος θα μαζέψει τα σκουπίδια και αν υπάρχει γιατί δεν το κάνει τόσες δεκαετίες;

~ Λειτουργούν ως πυροσβεστική έχοντας αγοράσει και κατανήμει γεωγραφικά πυροσβεστήρες και αποτελούν ουσιαστικά τα μάτια του δάσους. Είναι αυτοί που, λόγω της εμπειρικής γνώσης του χώρου, θα εντοπίσουν και θα κατασβέσουν μια εστια φωτιάς προτού πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις, προστατεύοντας το σπάνιο κεδροδάσος που είναι και ο βασικός πόλος έλξης επισκεπτών οι οποίοι είναι και η μοναδική πηγή εισοδήματος των ανθρώπων που θέλουν να ζήσουν στο νησί και να βιοποριστούν μέσω μιας ήπιας τουριστικής ανάπτυξης. Τον Αύγουστο, όταν η πίεση κορυφώνεται, ποιος θα αποτρέψει το άναμμα μιας φωτιάς μέσα στο δάσος;

~ Η ύπαρξη μιας οργανωμένης κοινότητας με οικολογική συνείδηση αποτρέπει την ανεξέλεγκτη και ανεύθυνη χρήση του δάσους από τον μαζικό ανώνυμο τουρισμό που μπορεί να μην γνωρίζει την ευαισθησία του οικοσυστήματος και τις πρακτικές προστασίας των αμμόλοφων και του κεδροδάσους. Με πρωτοβουλία της κοινότητας τοποθετούνται ξύλινες πινακίδες για την ενημέρωση των επισκεπτών που συμπληρώνονται από προφορική καθοδήγηση.

~ Ταυτόχρονα η ύπαρξή τους έχει βοηθήσει ένα νησί με ελάχιστους μόνιμους κατοίκους να έχει κοινωνική ζωή, οικονομική δραστηριότητα και εργατικά χέρια όλο το χρόνο, συμβάλλοντας έτσι στην αποφυγή της πλήρους ερήμωσης του τους χειμερινούς μήνες, και οι σχέσεις τους με τον ντόπιο πληθυσμό χαρακτηρίζονται από αμοιβαίο σεβασμό και αλληλοβοήθεια. Το νησί δεν έχει σπίτια για να κατοικήσουν αυτοί οι άνθρωποι οπότε οι παραλίες είναι το μόνο μέρος όπου μπορούν να μείνουν.

Η επιχείρηση εκκαθάρισης της Γαύδου από την κοινότητα των κατοίκων των παραλιών δεν είναι απλώς μια πράξη κρατικής αυστηρότητας. Είναι ένα στρατηγικό λάθος που θα οδηγήσει στην υποβάθμιση του νησιού.

Καμία άλλη δημοτική αρχή στο παρελθόν δεν έχει αντιμετωπίσει με τόσο σκληρό τρόπο αυτή τη μικρή κοινότητα αλλά, αντιθέτως, αναγνώριζαν την πολυεπίπεδη συμβολή της στο νησί. Η Γαύδος υπήρξε ιστορικά τόπος εξορίας και ελευθεριακής δημιουργίας. Οι “καβάτζες” της Γαύδου αποτελούν στοιχείο της πολιτισμικής κληρονομιάς του νησιού και πόλο έλξης ανθρώπων από όλο τον κόσμο που αναζητούν το διαφορετικό. Παρόμοια παραδείγματα παγκοσμίως καταδεικνύουν την πολιτισμική τους σημασία και την ανάγκη για διαφοροποιημένες προσεγγίσεις στη ρύθμισή τους. Η βίαιη επιβολή μιας αποστειρωμένης νομιμότητας ισοπεδώνει την ιδιαίτερη πολιτισμική ταυτότητα του τόπου και διαλύει την κοινωνική συνοχή μιας κοινότητας που λειτουργεί εκτός του κλασικού αστικού πλαισίου.

Η σχεδιαζόμενη κατεδαφιση των καλυβιών της Γαύδου αποτελεί μια πράξη οικολογικής και κοινωνικής οπισθοδρόμησης και μια επίθεση στην ιδέα ότι ο άνθρωπος μπορεί να ζει χωρίς να κατέχει, ελεύθερα κάτω από τον ουρανό. Δεν είναι απλώς ένα θέμα πολεοδομικής εφαρμογής, αλλά μια βαθιά πολιτική και ηθική σύγκρουση. Ο αγώνας για τη σωτηρία τους δεν είναι ένας αγώνας για τη διατήρηση του τρόπου ζωής δέκα ανθρώπων καθώς οι καλύβες δεν έχουν ιδιοκτήτες αλλά λειτουργούν σαν καταφύγια, αφού είναι ελεύθερες για χρήση όταν είναι κενές και οι κάτοικοί τους εναλλάσσονται οργανικά. Είναι ένας αγώνας για να παραμείνει η Γαύδος ένας τόπος στον οποίο ζουν άνθρωποι και να μην γίνει άλλο ένα real estate project. Η Γαύδος δεν είναι Κυκλάδες και ούτε μπορεί να γίνει. Ο λόγος που προσελκύει ανθρώπους από όλο τον πλανήτη είναι η διαφορετικότητά της, η φύση της, οι άνθρωποί της και ο γεμάτος αστέρια ουρανός της και αυτά πρέπει να αγκαλιάσει και να φροντίσει.

Ο δήμος Γαύδου οφείλει να ανοίξει έναν ειλικρινή διάλογο με τους λιγοστούς κατοίκους του νησιού (ανάμεσά τους και οι κάτοικοι των παραλιών) με σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος και την κοινωνική ευημερία και όχι τη στοχοποίηση και την εκδίωξή τους, έχοντας υπόψη την ιστορική, κοινωνική και γεωγραφική ιδιαιτερότητα του νησιού. Όσοι και όσες έτυχε να ζήσουμε και να αγαπήσουμε αυτόν τον τόπο (ντόπιοι και μη) είμαστε εδώ για να προσφέρουμε τις γνώσεις μας και την ενέργειά μας για αυτόν τον σκοπό.

Καταγγέλλουμε την τακτική της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης και της αναδόχου εταιρείας ΤΑΛΩΣ ΑΤΕ να εμφανίζονται ως θεματοφύλακες της νομιμότητας μόνο εκεί που το πολιτικό κόστος είναι μηδαμινό και οι στόχοι τους δεν έχουν “πλάτες”.

Απαιτούμε:

~ Την άμεση αναστολή του πλάνου κατεδαφίσεων μέχρι να υπάρξει ένα ενιαίο και δίκαιο σχέδιο για όλη την επικράτεια που δεν θα χαρίζεται στους ισχυρούς και δεν θα εξαντλείται στους αδύναμους.
~ Την αναγνώριση του κοινωνικού και περιβαλλοντικού ρόλου της κοινότητας των παραλιών.
~ Τη στροφη της κρατικής προσοχής στα πραγματικά αυθαίρετα-τέρατα της Κρήτης και της υπόλοιπης Ελλάδας.
~ Τον τερματισμό της στοχοποίησης ανθρώπων που επιλέγουν να ζουν έξω από το πλαίσιο του καταναλωτικού προτύπου.
~ Τον σεβασμό στην ιδιαιτερότητα της Γαύδου ως τόπου ελευθερίας και εναλλακτικής διαβίωσης.

Η Γαύδος δεν ανήκει στους εργολάβους και στις μπουλντόζες.

Ανήκει στους κέδρους, στην άμμο και στο φως και σε όσους και όσες περπατούν πάνω της χωρίς να την πληγώνουν.

ΦΑΚΕΛΟΣ ΑΥΤΟΛΕΞΕΙ: ΠΑΡΑΛΙΕΣ

———————————————————————————-

THE ATTACK ON THE KAVATZES OF GAVDOS
WHEN SELECTIVE LEGALITY “DEMOLISHES” REAL ECOLOGY

The recent decision to carry out demolitions by TALOS ATE of the few huts on the beaches of Gavdos, under the orders of the Decentralized Administration of Crete and with the support of the mayor, is yet another glaring example of the legal absurdity of our times and a flagrant misunderstanding of the concept of ecology. It is the moment when blind adherence to the letter of the law is used to destroy its spirit. The substantive protection of nature.

Under the pretext of environmental protection, the state exhausts its severity by labeling as “unauthorized” tiny structures that are the epitome of zero-footprint architecture, made entirely from natural materials (driftwood, reeds, and dry branches) and at the same time are a fundamental element of the island’s identity. Yet a temporary shelter that fully decomposes in nature without leaving a trace of cement serves the spirit of ecosystem protection far more than the “legal” giant concrete infrastructures promoted by touristification that violate the land and the landscape. At the very same time that in Crete the norm is the systematic encroachment on the shoreline by hotel complexes with pools right on the waterfront, express legalizations and slap-on-the-wrist fines that are in reality the operating cost of illegality, and final demolition orders remain in drawers for years, the state lashes out at the sand dunes of Gavdos, prioritizing the demolition of lightweight structures made of reeds and wood — undermining the spirit of equal treatment under the law, ignoring the social and geographic uniqueness of Gavdos, and essentially attacking a decades-old alternative culture that embodies the harmonious coexistence of humans and nature outside the logic of unbridled development with profit as the sole objective. In doing so, it proves that the goal is not legality but the attempt at the gradual transformation of Gavdos, too, into yet another gentrified tourist park.

The escape of people from the pressure of modern life and the search for a remote beach for a simple life under the stars, for shorter or longer periods, is not the practice of a few marginals but part of a culture and a tradition that has followed us since childhood and is at the same time an essential ingredient of the Greek summer experience — and as such, it deserves to be protected.

The residents of Gavdos’s beaches, because of their deep love for the place they have chosen as their home or as their lifelong summer holiday destination, effectively function as the informal structure for protecting this fragile ecosystem, recognizing the objective inability of the municipality due to lack of resources and the difficulty of accessing the beaches and forests of the island, but also its lack of willingness for dialogue and cooperation for the care of such a different and unique place.

– They systematically clean the beaches of tons of plastics brought by sea currents and those that may be left behind by summer tourism, preventing the transformation of a rare ecosystem into a landfill. They are the ones who cleaned the northwestern beaches of the island of tons of tar, transporting it by boats and canoes. The expulsion of the people who watch over every spark and every piece of trash means that Lavrakas and Ai-Giannis are left essentially unprotected. Who will collect the garbage — and if there is anyone, why haven’t they been doing so for all these decades?

– They act as a fire brigade, having purchased and geographically distributed fire extinguishers, and they are essentially the eyes of the forest. They are the ones who, thanks to their experiential knowledge of the area, will detect and extinguish a fire before it gets out of control, protecting the rare cedar forest, which is also the main attraction for visitors — who are the sole source of income for the people who want to live on the island and make a living through mild tourist development. In August, when pressure peaks, who will prevent someone from lighting a fire inside the forest?

– The existence of an organized community with ecological consciousness prevents the uncontrolled and irresponsible use of the forest by mass anonymous tourism, which may not be aware of the ecosystem’s sensitivity and the practices for protecting the dunes and the cedar forest. On the community’s initiative, wooden signs are placed to inform visitors, complemented by oral guidance.

– At the same time, their presence has helped an island with very few permanent residents to have social life, economic activity, and working hands year-round, helping prevent its complete desertion during the winter months, and their relationships with the local population are characterized by mutual respect and mutual aid. The island does not have houses for these people to live in, so the beaches are the only place they can stay.

The “cleansing” operation of Gavdos from the beach residents’ community is not merely an act of state severity. It is a strategic mistake that will lead to the degradation of the island. No other municipal authority in the past has treated this small community in such a harsh way; on the contrary, they recognized its multi-layered contribution to the island. Gavdos has historically been a place of exile and libertarian creation. The “kavatzes” (shelters) of Gavdos are an element of the island’s cultural heritage and an attraction for people from all over the world who seek something different. Similar examples worldwide demonstrate their cultural significance and the need for differentiated approaches in their regulation. The violent imposition of a sterilized legality levels the unique cultural identity of the place and dissolves the social cohesion of a community that operates outside the classic urban framework.

The planned demolition of the huts of Gavdos constitutes an act of ecological and social regression and an attack on the idea that a person can live without possessing, freely under the sky. It is not merely a matter of urban planning enforcement but a deep political and moral conflict. The struggle to save them is not a struggle to preserve the way of life of ten people, since the huts have no owners but function as shelters, as they are free for use when vacant and their inhabitants rotate organically. It is a struggle for Gavdos to remain a place where people live and not become yet another real estate project. Gavdos is not the Cyclades, nor can it become them. The reason it attracts people from all over the planet is its distinctiveness, its nature, its people, and its star-filled sky — and these are what it must embrace and care for.

The Municipality of Gavdos must open an honest dialogue with the island’s few residents (including the beach residents) with the aim of environmental protection and social well-being, not their targeting and expulsion, bearing in mind the historical, social, and geographic uniqueness of the island. All of us who have had the chance to live in and love this place (locals and non-locals alike) are here to offer our knowledge and energy for this purpose.

We denounce the tactic of the Decentralized Administration of Crete and the contractor company TALOS ATE of appearing as guardians of legality only where the political cost is minimal and their targets have no one backing them.

We demand:
~ The immediate suspension of the demolition plan until there is a unified and fair plan for the entire territory — one that does not give favors to the powerful and does not target the weak.
~ The recognition of the social and environmental role of the beach community.
~ The redirection of state attention to the real monstrous unauthorized constructions of Crete and the rest of Greece.
~ The end of the targeting of people who choose to live outside the framework of the consumerist model.
~ Respect for the uniqueness of Gavdos as a place of freedom and alternative living.

Gavdos does not belong to contractors and bulldozers.
It belongs to the cedars, the sand, and the light — and to all those who walk upon it without harming it.

#saveGavdos #Gavdos_Island #ecology

ΦΑΚΕΛΟΣ ΑΥΤΟΛΕΞΕΙ: ΠΑΡΑΛΙΕΣ

The post Η επίθεση στις καβάτζες της Γαύδου: Όταν η επιλεκτική νομιμότητα κατεδαφίζει την πραγματική οικολογία first appeared on Aυτολεξεί.

“Σε ετοιμότητα”, μας λένε, πως βρίσκεται ο κρατικός μηχανισμός για τη σημερινή κακοκαιρία. Είναι, όμως έτσι;

Την περασμένη Κυριακή είχα τη χαρά να μιλήσω, στα πλαίσια του τριημέρου του Heterotopia Project στη Καλαμάτα, σε ένα πάνελ με εξαίρετους συνομιλητές, σε μια εκδήλωση βασισμένη στο βιβλίο των Servigne και Stevens Πώς μπορεί να καταρρεύσουν τα πάντα (εκδ. Στάσει Εκπίπτοντες). Το βιβλίο εξετάζει διάφορα σενάρια κοινωνικής κατάρρευσης λόγω των κρίσεων που επιδεινώνονται ή/και προκαλούνται άμεσα από το κυρίαρχο καπιταλιστικό-κρατικό σύστημα.

Προειδοποιώντας ότι η κατάρρευση δεν συμβαίνει σε μια στιγμή αλλά παρατείνεται χρονικά, οι συγγραφείς παραθέτουν παραδείγματα Δυτικών κοινωνιών στις οποίες η κατάρρευση έχει ήδη ξεκινήσει, μία εκ των οποίων, όπως αναφέρουν, είναι η σύγχρονη Ελλάδα. Επισημαίνουν το γεγονός ότι, ενώ οι εγχώριες κυβερνώσες ελίτ κομπάζουν για την οικονομική ανάπτυξη της χώρας, η πολιτεία στην πραγματικότητα αδυνατεί ολοένα και περισσότερο να καλύψει ακόμη και τις βασικές ανάγκες και υποδομές του ευρύτερου πληθυσμού.

Πράγματι, βλέπουμε πώς σε έναν κόσμο όπου το σύμπλεγμα Κεφαλαίου-Έθνους-Κράτους μάς έχει ωθήσει σε μια ανθρωπογενή κλιματική κρίση υπαρξιακών πλέον διαστάσεων, η ελληνική πολιτεία καταφεύγει όλο και συχνότερα στην «προληπτική παράλυση», όπως σήμερα – καλώντας απλώς τον πληθυσμό να παραμείνει στα σπίτια του όταν αναμένονται έντονα φαινόμενα, καθώς δεν έχουν απομείνει αλλά ούτε και διαθέτει επαρκείς δημόσιες υπηρεσίες και υποδομές, έπειτα από χρόνια νεοφιλελεύθερης δομικής προσαρμογής, γραφειοκρατικής διαχείρισης και πολεοδομικού σχεδιασμού με γνώμονα το κέρδος (κάτι το οποίο, για παράδειγμα, έχει μετατρέψει την Αθήνα σε μία πόλη εντελώς ανίκανη να αντέξει ακόμα και μια μέτρια βροχόπτωση) κ.λπ.

Ταυτοχρόνως, καλούμαστε ως κοινωνία να συνηθίσουμε αυτή την κατάσταση της μόνιμης κατάρρευσης – όπως αναγκαστήκαμε να “συνηθίσουμε” τα τρένα και τα αεροπλάνα τα οποία κινούνται με επικίνδυνα απαρχαιωμένα συστήματα ή και χωρίς απαραίτητες δικλείδες ασφαλείας. Και όπως υπογραμμίζουν οι Servigne και Stevens, δυστυχώς οι άνθρωποι τείνουν να συνηθίζουν τις συνθήκες που συνοδεύουν την κατάρρευση.

Αυτή η εν εξελίξει κατάσταση δεν περιορίζεται στην Ελλάδα – σημάδια κατάρρευσης παρατηρούνται επίσης σε άλλες χώρες της περιφέρειας της ΕΕ, και πιο πρόσφατα ακόμη και στις πλουσιότερες χώρες. Το κρίσιμο εδώ πρόβλημα είναι ότι δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τις κρίσεις που βιώνουμε και τον κίνδυνο της ολικής κατάρρευσης με τα σημερινά εργαλεία: Το κυρίαρχο σύστημα, λόγω του ότι βασίζεται δογματικά στην απεριόριστη οικονομική ανάπτυξη και τη συγκέντρωση εξουσίας, παραμένει μυωπικό απέναντι στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και την καθολική προστασία της φύσης και όλων των μελών της κοινωνίας.

Δεν σταματούμε να πιστεύουμε ότι ο δρόμος που δεν οδηγεί στη βαρβαρότητα είναι αυτός της κινητοποίησης των κοινωνιών από-τα-κάτω, ώστε να θεσπίσουν βιώσιμες δημοκρατικές και οικολογικές εναλλακτικές μπροστά σε αυτό που έρχεται.

The post Σε ετοιμότητα ή υπό κατάρρευση; first appeared on Aυτολεξεί.

Συχνά περιγράφουμε τόπους ως άδειους: μια ήσυχη κοιλάδα το σούρουπο, μια ερημική έκταση χωρίς σπίτια, ένα χειμερινό χωράφι που μοιάζει άγονο κάτω από έναν χλωμό ουρανό. Ακόμη και μια παύση στη συζήτηση γίνεται ένα είδος σιωπής που τη φανταζόμαστε ως τίποτα. Μιλάμε έτσι επειδή οι αισθήσεις μας ανταποκρίνονται σε ό,τι είναι άμεσο και οικείο. Όμως η απουσία αυτού που περιμένουμε δεν είναι απουσία αυτού που υπάρχει. Το «κενό» είναι συνήθως ένα βιαστικό συμπέρασμα, μια στένωση της προσοχής και όχι ένα πραγματικό χαρακτηριστικό του κόσμου.

Η επιστήμη έχει δείξει ότι αυτό που φαίνεται άδειο, σε κάθε κλίμακα, σφύζει από δραστηριότητα. Ακόμα και οι πιο απομακρυσμένες περιοχές του διαστήματος περιέχουν κβαντικά πεδία που δεν καταλήγουν ποτέ σε πλήρη ακινησία, αλλά κυμαίνονται αδιάκοπα (Dirac, 1951· Peskin και Schroeder, 1995). Στη Γη, ο αέρας που μοιάζει καθαρός μεταφέρει κοινότητες μικροσκοπικής ζωής και ορυκτά σωματίδια που ταξιδεύουν σε ωκεανούς και ηπείρους, διαμορφώνοντας οικοσυστήματα μακριά από το σημείο όπου εισήλθαν αρχικά στην ατμόσφαιρα (Griffin et al., 2001). Το νερό που φαίνεται ήρεμο ενεργοποιείται από τη συναγωγή, τη μικροβιακή αναπνοή και τη χημική ανταλλαγή. Το έδαφος που δείχνει ανενεργό φιλοξενεί εκατομμύρια οργανισμούς, οι αλληλεπιδράσεις των οποίων στηρίζουν τη γονιμότητα ολόκληρων τοπίων (Wetzel, 2001).

Η ακινησία είναι απλώς κίνηση που ξεφεύγει από τις αισθήσεις μας. Η σιωπή είναι δόνηση υπερβολικά ανεπαίσθητη για να την ακούσουμε. Η άγονη γη δεν είναι παρά ζωή που λειτουργεί σε κλίμακες τις οποίες δεν έχουμε ακόμη μάθει να αντιλαμβανόμαστε.

Η ψευδαίσθηση του κενού επιμένει επειδή εστιάζουμε σε μία μόνο στιγμή και τη συγχέουμε με το σύνολο της πραγματικότητας. Μια παγωμένη λίμνη φαίνεται ακίνητη από ψηλά, όμως κάτω από τον πάγο τα ψάρια κινούνται μέσα σε μεταβαλλόμενα επίπεδα οξυγόνου και φωτός. Ένα δάσος μοιάζει ήσυχο στις αρχές του χειμώνα, ενώ οι ρίζες ανταλλάσσουν θρεπτικά στοιχεία, οι μύκητες μεταδίδουν χημικά σήματα και ο θόλος αναπνέει συγχρονισμένα με τις μεταβολές της θερμοκρασίας. Ο χρόνος ενοποιεί αυτές τις διεργασίες σε αυτό που μας φαίνεται ως ένα ενιαίο καρέ. Αυτό το στιγμιότυπο μας παραπλανά. Συγχέουμε την επιφάνεια με το βάθος. Συγχέουμε την αργή δραστηριότητα με το τίποτα. Και αυτό που ξεκινά ως παρερμηνεία του κόσμου μετατρέπεται σε ηθικό κίνδυνο, γιατί τίποτα από όσα φανταζόμαστε ως άδεια δεν θεωρείται άξιο προστασίας.

Αυτή η παρεξήγηση δεν θα είχε σημασία πέρα από μια φιλοσοφική περιέργεια, αν δεν οδηγούσε τόσο συχνά σε πραγματική βλάβη. Η ιστορία βρίθει παραδειγμάτων όπου γη που θεωρήθηκε «κενή» χαρακτηρίστηκε διαθέσιμη για κατάληψη. Ο χαρακτηρισμός ενός τόπου ως άδειου διαγράφει τους ανθρώπους που ανήκουν σε αυτόν, τα είδη που τον διαμορφώνουν και τα ζωντανά συστήματα που βρίσκονται σε συνεχή ανταλλαγή πολύ πριν φτάσει κάποιος για να αποτιμήσει την αξία του. Το κενό γίνεται πρόσκληση για κατάληψη, εξόρυξη ή αδιαφορία. Γίνεται μια αφήγηση που επιτρέπει την αγνόηση της πληρότητας του κόσμου, ώστε οι προθέσεις κάποιου να προχωρούν χωρίς αντίσταση.

Βλέπουμε αυτό το μοτίβο σε πολλές εκδοχές. Μια έρημος αντιμετωπίζεται ως ερημιά, παρότι αποτελεί μωσαϊκό προσαρμοσμένης ζωής. Ένας υγρότοπος υποβιβάζεται σε άχρηστο νερό, παρότι φιλτράρει, στεγάζει και αποθηκεύει. Ένα βουνό μετατρέπεται σε «πόρο» αντί να αναγνωρίζεται ως κοινότητα πέτρας, αέρα, χιονιού και αργού χρόνου. Αυτό που φαίνεται κενό είναι συχνά απλώς άγνωστο, και ό,τι είναι άγνωστο γίνεται ευάλωτο στην απόρριψη.

Κι όμως, τίποτα από όσα κάνουμε δεν εισέρχεται ποτέ σε έναν άδειο κόσμο. Κάθε πράξη συναντά ένα πεδίο ήδη γεμάτο συνδέσεις. Χτίστε έναν δρόμο μέσα από ένα λιβάδι και θα διακόψετε μεταναστεύσεις που διαμόρφωναν αυτή τη γη επί αιώνες. Απελευθερώστε άνθρακα στην ατμόσφαιρα και θα μεταβάλλετε μια χημεία που μοιράζονται δάση, ωκεανοί και μελλοντικές γενιές. Τα αποτελέσματα των πράξεών μας διαρκούν, επειδή τίποτα δεν υπάρχει απομονωμένο. Ό,τι εισέρχεται στον κόσμο το κάνει μέσα σε μια πληρότητα που ήδη φέρει τη δική της ορμή.

Εδώ αναδύεται το ζήτημα της δικαιοσύνης. Η δικαιοσύνη δεν είναι ένα σύστημα που επιβάλλεται από τα πάνω. Είναι τρόπος κίνησης μέσα σε έναν κόσμο ήδη ζωντανό, συνδεδεμένο και ανταποκρινόμενο. Όταν φανταζόμαστε το κενό, φανταζόμαστε ελευθερία από την ευθύνη. Όμως σε έναν κόσμο χωρίς κενό, η ευθύνη είναι μόνιμη. Δεν υπάρχει ουδέτερη ζώνη όπου οι πράξεις μας εξαφανίζονται. Δεν υπάρχει χειρονομία που να μην απαντάται από κάτι. Μια απόφαση της στιγμής γίνεται μέρος της συνεχιζόμενης ζωής όλων όσων την περιβάλλουν.

Η νομική ακαδημαϊκός Edith Brown Weiss (1989) περιέγραψε τη δικαιοσύνη διαγενεακά όχι ως ιδανικό αλλά ως μια εμπιστοσύνη που συνδέει το παρόν με το μέλλον. Αυτή η εμπιστοσύνη βασίζεται στη συνέχεια. Κληρονομούμε τις συνεχείς επιπτώσεις των προηγούμενων αποφάσεων επειδή αυτές οι επιπτώσεις δεν εξαφανίζονται ποτέ. Παραμένουν ενεργές στο έδαφος, τα νερά, τα κλίματα και τις κοινότητες. Ο φιλόσοφος της διαδικασίας Alfred North Whitehead υποστήριξε ότι κάθε γεγονός περιέχει τα υπολείμματα προηγούμενων γεγονότων, ενώ παράλληλα διαμορφώνει τι μπορεί να συμβεί στη συνέχεια, έτσι ώστε η ύπαρξη να είναι ένα συνεχές γίγνεσθαι και όχι μια σειρά μεμονωμένων γεγονότων (Whitehead, 1978). Τίποτα δεν ξεκινά από το τίποτα και τίποτα δεν εξαφανίζεται στο τίποτα. Κάθε πράξη είναι μέρος μιας αδιάσπαστης αλυσίδας σχέσεων που εκτείνεται στο χρόνο.

Όταν το πάρουμε αυτό στα σοβαρά, η δικαιοσύνη μετατοπίζεται από τη διόρθωση στη συμμετοχή. Γίνεται τρόπος εισόδου στον κόσμο με τη γνώση ότι δεν δρούμε ποτέ μόνοι. Οι επιλογές μας έχουν αντίκτυπο επειδή συνδέουν συστήματα ήδη σε κίνηση. Η βλάβη διαχέεται όχι επειδή ο κόσμος είναι εύθραυστος, αλλά επειδή είναι διασυνδεδεμένος. Το ίδιο ισχύει και για τη φροντίδα. Ανάλογα με το πώς κινούμαστε, είτε ενισχύουμε είτε αποδυναμώνουμε τον ιστό των σχέσεων.

Το να ζει κανείς σαν να είναι ο κόσμος γεμάτος σημαίνει να αναγνωρίζει ότι η ευθύνη δεν είναι βάρος, αλλά μορφή του ανήκειν. Σημαίνει να κατανοεί ότι κάθε τοπίο, κάθε στιγμή, κάθε σιωπή περιέχει περισσότερα απ’ όσα μπορούμε να αντιληφθούμε. Σημαίνει ότι η παρουσία μας συναντά πάντοτε άλλες παρουσίες. Το κενό δεν είναι αλήθεια της φύσης, είναι αποτυχία της προσοχής. Και όταν η προσοχή διευρύνεται, ο κόσμος διευρύνεται μαζί της.

Αυτό που φαίνεται κενό είναι στην πραγματικότητα πολυεπίπεδο, αναπνέον και συνειδητό. Όταν το αναγνωρίσουμε, η δικαιοσύνη παύει να είναι καθήκον και γίνεται τρόπος να τιμούμε την πληρότητα που μας στηρίζει. Ο κόσμος δεν μας ζητά να γεμίσουμε τα κενά του. Μας ζητά να δούμε ότι ήταν γεμάτος εξαρχής και να δράσουμε με τον σεβασμό που αρμόζει σε μια τέτοια πληρότητα.

Αναφορές

Dirac, P. A. M. (1951). Is there an aether. Nature, 168(4282), 906 to 907.

 Griffin, D. W., Kellogg, C. A., and Shinn, E. A. (2001). Dust in the wind: Long range transport of dust in the atmosphere and its implications for global public and ecosystem health. Global Change and Human Health, 2(1), 20 to 33.

Peskin, M. E., and Schroeder, D. V. (1995). An introduction to quantum field theory. Addison Wesley.

Weiss, E. B. (1989). In fairness to future generations: International law, common patrimony, and intergenerational equity. United Nations University Press.

Wetzel, R. G. (2001). Limnology: Lake and river ecosystems (3rd ed.). Academic Press.

Whitehead, A. N. (1978). Process and reality (Corrected ed., D. R. Griffin and D. W. Sherburne, Eds.). Free Press.

The post Χρόνος: η ψευδαίσθηση του κενού first appeared on Aυτολεξεί.

Και όμως υπάρχει διέξοδος. Μπορεί να γίνει “αναδιάρθρωση”. Όχι όμως με τους όρους του Π.Ο.Ε. και της βιομηχανικής γεωργίας. “Απορρίπτουμε το παγκόσμιο εμπορικό μοντέλο που επιβάλλουν οι πολυεθνικές. Ας επιστρέψουμε στη γεωργία… Η γεωργία δεν πρέπει να συρρικνωθεί σε απλή εμπορική διαδικασία. Οι άνθρωποι έχουν το δικαίωμα να μπορούν να θρέψουν τους εαυτούς τους και να πάρουν τα προληπτικά μέτρα που θεωρούν κατάλληλα για την τροφή τους” (Ζοζέ Μποβέ).

Μπορεί να γίνει ουσιαστική στροφή στην αγροτική γεωργία. Στη γεωργία που θα στηριχθεί στις ανάγκες πρώτα του ίδιου του αγρότη, μετά της κοινότητας και της περιοχής και εν συνεχεία των διπλανών περιοχών και της χώρας. Που θα στοχεύει στην όλο και μεγαλύτερη αυτοδυναμία της αλυσίδας: αγρότης-κοινότητα-περιοχή-χώρα. Αυτό σημαίνει για την πλειοψηφία των ελλήνων αγροτών, που τα επόμενα χρόνια θα έχουν πρόβλημα ύπαρξης και επιβίωσης, ότι πρώτα-πρώτα πρέπει να παράγουν την τροφή τους. Στη συνέχεια, για εισόδημα που θα τους ικανοποιεί τις άλλες ανάγκες, θα πρέπει να στηριχθούν στις ανάγκες της περιοχής τους. Για αυτό δεν χρειάζονται να έχουν κανένα μηχανισμό έρευνας της αγοράς. Όλοι γνωρίζουν τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας των κοινοτήτων τους.

Προτού επικρατήσει η βιομηχανική γεωργία, δηλαδή η εντατική χημική και η εξειδίκευση των αγροτών (στην Ελλάδα μετά το 1950), ο αγρότης εφάρμοζε την πολυκαλλιέργεια παράλληλα με τη ζωοτροφία: ανάλογα με την εποχή, έσπερνε-τρυγούσε-επισκεύαζε εργαλεία και αποθύκες-έκοβε ξύλα-κλάδευε έβαζε τα ζώα του να βοσκάνε σε δύσβατα κοινοτικά μέρη-ασχολιόταν με το λαχανόκηπό του κ.λπ. Ήταν δηλαδή πολυτεχνίτης από ανάγκη. Τώρα, αν δεν μπορεί να εξελιχθεί σε επιχειρηματία με υπαλλήλους και κομπιούτερς ή δεν θέλει να γίνει εργάτης γης ή να φύγει από τη γη του, αλλά να παραμείνει μαζί με την οικογένειά του στο “νοικοκυριό” του, πρέπει πάλι από ανάγκη να εφαρμόσει την “πολυλειτουργικότητα”. Δηλαδή να δουλεύει πάνω στο ζωντανό (φυτό ή ζώο) και μαζί του πάνω στο έδαφος και με το έδαφος. Η δραστηριότητά του να έχει πολλές διαστάσεις: οικονομική, κοινωνική, περιβαλλοντική.

Η προσέγγιση του επαγγέλματός του από αυτή τη σκοπιά απαιτεί γενικότερη κατανόηση των εξελίξεων (οικονομικών, κοινωνικών, οικολογικών και γνώση και εμπειρίες για τον ρόλο του στην κοινωνία της υπαίθρου. Η δράση του επηρεάζει άμεσα και το έδαφος και το περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα και τη διατήρηση των οικοσυστημάτων και της απασχόλησης.

Αυτό, ταυτόχρονα, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη από την υπόλοιπη κοινωνία και να ανταμοίβει σωστά τη δουλειά του, η οποία θα είναι ακόμα πιο πολύπλευρη στο μέλλον με δραστηριότητες από τις οποίες μερικές δεν είναι κερδοφόρες. Αυτό σημαίνει εξασφάλιση του αναγκαίου επιπλέον εισοδήματός του μέσω των σωστών τιμών του όγκου της παραγωγής του που διαθέτει προς τρίτους, μέσω βέβαια της αγροτικής πολιτικής. Μέχρι τώρα οι τιμές σε παγκόσμιο επίπεδο είναι εξευτελιστικές, με αποτέλεσμα και ο γεωργός να είναι ανικανοποίητος και οι καταναλωτές να διατρέφονται με υποβαθμισμένα δηλητηριασμένα προϊόντα, αρκεί για τη διατροφή τους να διαθέτουν ένα μικρό μέρος του εισοδήματός τους (π.χ. στη Γερμανία ο καταναλωτής διαθέτει μόνο το 18% του εισοδήματος για διατροφή), ώστε να περισσεύει αρκετό για την ικανοποίηση άλλων αμφισβητίσιμων αναγκών, που τους έχει επιβληθεί από το σύστημα της αγοράς και της κατανάλωσης. (Μπορούν και πρέπει οι καταναλωτές να διαθέτουν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος για υγιεινότερη και ποιοτικά ανώτερη διατροφή).

Αλλά και από αυτό που πληρώνει ο καταναλωτής για τα αγροτικά προϊόντα, το μεγαλύτερο μέρος πάει όχι στον αγρότη, αλλά σαν αμοιβή των τρίτων δραστηριοτήτων γύρω από τη γεωργία (κύρια των εμπόρων και των βιομηχανιών μεταποίησης-συσκευασίας και διανομής). Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αποφευχθούν όσο γίνεται οι μεσάζοντες και αυτό είναι δυνατόν όταν ο αγρό της ξεφύγει από τη νοοτροπία του να παράγει, να παραδώσει στον έμπορα ή βιομηχανία, να εισπράξει και μετά να τραφεί από το σουπερμάρκετ. Απαιτείται λοιπόν μια πολιτική και αιτήματα που θα στρέφονται προς την κατεύθυνση της πολλαπλής λειτουργικότητας με την έννοια ότι κύρια οι νέοι αγρότες παράγουν, δημιουργούν θέσεις εργασίας, μεταποιούν οι ίδιοι τα προϊόντα τους, προστατεύουν το περιβάλλον, αποκτούν σχέσεις με την τοπική κοινωνία και γίνονται παράγοντες της ζωής της κοινότητας, αναπτύσοντας κοινοτικές σχέσεις με τους άλλους ανθρώπους.

Προς την κατεύθυνση της, όπως έχει ονομασθεί, αγροτικής γεωργίας που σέβεται τον παραγωγό, τους ανθρώπους, το έδαφος, τα φυτά, τα ζώα, το περιβάλλον, που κρατά ζωντανή μια περιοχή και δεν έχει στόχο μόνο τις επιδοτήσεις. (Γιατί η “πολυλειτουργικότητα” αρχίζει και εμφανίζεται στους κανονισμούς της Ε.Ε. με το 3ο κοινοτικό πλαίσιο, αλλά λειτουργεί μόνο προς την κατεύθυνση της αποδοχής και της συνέχισης των επιδοτήσεων στη βιομηχανική γεωργία, αρκεί αυτή να δίνει στην κοινωνία την εντύπωση ότι η εξουσία ασχολείται με την ανάπτυξη του υπαίθριου χώρου, όπως π.χ. αν σπέρνει χορτάρι στις όχθες κάποιου ποταμού ή φυτεύει φυσικούς φράκτες γύρω από την εντατική της καλλιέργεια, το βιομηχανικό της χοιροστάσιο ή κοτοπουλάδικο σαν καμουφλάζ. Η “πολυλειτουργικότητα” των κανονισμών της Ε.Ε σκοπό έχει επίσης να λειτουργήσει σαν πρόσχημα, που ξεπερνά τα εμπόδια του ΠΟΕ, ώστε να μπορούν να συνεχίζονται οι επιδοτήσεις της βιομηχανικής γεωργίας από την Ε.Ε.).

Μια τέτοια “αγροτική γεωργία” έχει στόχο όχι μόνο τη διατήρηση και την αύξηση του αγροτικού πληθυσμού, αλλά και γενικότερα την οργάνωση των επαρχιωτικών αγροτικών κοινωνιών και τη διανομή των αγροτικών προϊόντων ανάμεσά τους.

Ήδη κάποια στοιχεία υπάρχουν προς αυτή την καινούργια κατεύθυνση, κύρια από αγρότες των “φθινουσών περιοχών”. Έχουμε δει αγρότες να διαφοροποιούν τις δραστηριότητές τους: γίνονται “ξενοδόχοι”, “μάγειρες” (αγροτοτουρισμός), έμποροι τοπικών προϊόντων ή πουλάνε στα κτήματά τους σε άμεση σχέση με τον καταναλωτή ή στις λαϊκές στις πόλεις ή σε μικρούς κύκλους πελατών τους, οργανώνουν επισκέψεις στα αγροκτήματα, κάνουν τους οδηγούς σε περιπάτους τουριστών ή συμμετέχουν σε παιδαγωγικά σεμινάρια σχολείων (περιβαλλοντική εκπαίδευση). Αυτές οι δραστηριότητες αναπτύσσονται επειδή ανταποκρίνονται και σε μια αυξανόμενη ζήτηση των κατοίκων των τοπικών ή μεγαλυτέρων πόλεων, που θέλουν μια καλύτερη ποιότητα διατροφής, να ξαναπροσεγγίσουν τη φύση και να γνωρίσουν την ανθρώπινη διάσταση σε αυτήν, αποκτώντας σχέσεις με τους άνδρες και τις γυναίκες που εργάζονται σε αυτήν. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι των πόλεων βλέπουν το αδιέξοδο της ζωής σε αυτές και προς το παρόν η πλειοψηφία τους αρκούνται στη μαζική έξοδο των Σαββατοκύριακων και των γιορτών. Κάποιοι από αυτούς ξεπερνούν τη νοοτροπία του τουρίστα στη φύση και αγαπώντας την ύπαιθρο, την αγροτική κοινωνική ζωή της υπαίθρου, επιδιώκουν μια επίσκεψη, όχι βέβαια στο βιομηχανικό εκτροφείο ή χοιροστάσιο των 2.000 γουρουνομάνων, αλλά σε τέτοιου είδους προσπάθειες. Αρχίζει και δημιουργείται ένα ρεύμα καταναλωτών που στρέφονται προς ένα τέτοιο τρόπο ζωής.

Τα επόμενα χρόνια πολλοί, ελπίζουμε, θα είναι εκείνοι που θα αποφασίσουν να αφήσουν πίσω τους τη μίζερη ζωή του “ηλεκτρονικού” τους σπιτιού στις πόλεις και πιθανά να βρουν διέξοδο στην κοινοτική ζωή της αγροτικής γεωργίας, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορούν να δημιουργήσουν κοινοτιστικές σχέσεις και στις γειτονιές των πόλεων. Κάποιοι στις επαρχιακές πόλεις ήδη θυμούνται ότι έχουν από τους γονιούς τους κάποιο αγρόκτημα στο κοντινό χωριό τους και αρχίζουν και ασχολούνται τα Σαββατοκύριακα και στον ελεύθερο χρόνο τους.

Από τη στιγμή λοιπόν που ο “πολυλειτουργικός” αγρότης θα παράγει και για τον εαυτό του, είναι φανερό ότι θα μπει και στη λογική της υγιεινής τροφής για τον εαυτό του και άρα εύκολα θα στραφεί προς τη βιοκαλλιέργεια και τη βιοζωοτροφία, γιατί δεν θα θέλει να τρώει, αυτός και η οικογένειά του, τα δηλητήρια, που πριν “ελαφρά τη καρδία” χρησιμοποιούσε εύκολα, αφού παρήγαγε για την απρόσωπη αγορά και όχι για τον γείτονα ή τον τοπικό, λίγο ως πολύ γνωστό, καταναλωτή. Επίσης πιο εύκολα θα αναδιαρθρώσει τις ανάγκες του και θα ξεφύγει από τον καταναλωτισμό από τη μία και τις εξωτερικές εισροές από την άλλη. Θα αναγκασθεί έτσι να επανέλθει σε είδη και ποικιλίες που δεν θα χρειάζονται χημική υποστήριξη, αλλά θα είναι δοκιμασμένες στην περιοχή, δηλαδή στις ξεχασμένες ντόπιες ποικιλίες, και θα ξεφύγει από τα υβρίδια και τα γενετικά τροποποιημένα είδη. Έτσι θα ξεφύγει και από τη δικαιοδοσία της ΚΑΠ και από την σκόπελο του ΠΟΕ. Εξάλλου η τοπική αγορά ανέκαθεν εκτιμούσε το “ντόπιο” προϊόν.

“Δημιουργώντας τοπικές συλλογικότητες καλλιεργητών-καταναλωτών ή ακόμα καλύτερα κοινότητες ανταλλαγών και ικανοποίησης αναγκών, σαν κύτταρα μελλοντικών κοινοτήτων αυτοδιαχειριζόμενης κοινωνίας, κόντρα στην κοινωνία της παγκοσμιοποίησης.”

Για πάρα πολλούς έλληνες αγρότες, φέτος είναι η ευκαιρία, αφού έχει καταστραφεί το φυσικό τους κεφάλαιο (λόγω των έντονων καιρικών φαινομένων), να καθίσουν να σκεφθούν και να επιλέξουν καλλιέργειες και τρόπους τέτοιους, που όχι μόνο θα τους βοηθήσουν να επιβιώσουν, αλλά και να βελτιώσουν την ποιότητα της ζωής τους και των γύρω τους.

Ακολουθώντας αυτή τη κατεύθυνση (της οικοκαλλιέργειας-οικοζωοτροφίας) θα ξεπεράσουν ακόμα πιο εύκολα τη σημερινή έννοια του αγρότη, για να εξελιχθούν σε οικοπαραγωγούς-οικοκαταναλωτές με την αρχαιοελληνική και όχι μόνο την τρέχουσα σημασία του όρου. Θα είναι σε θέση να ξεπεράσουν ακόμα και την ιδιαίτερη αγορά των οικολογικών προϊόντων, όπως πάει να διαμορφωθεί και αυτή σήμερα (με πιστοποίηση, ιδιαίτερες υψηλότερες τιμές, ιδιαίτερη “ελίτ” αγορά κ.λπ.) Δημιουργώντας τοπικές συλλογικότητες καλλιεργητών-καταναλωτών ή ακόμα καλύτερα κοινότητες ανταλλαγών και ικανοποίησης αναγκών, σαν κύτταρα μελλοντικών κοινοτήτων αυτοδιαχειριζόμενης κοινωνίας, κόντρα στην κοινωνία της παγκοσμιοποίησης.

Με αυτή την έννοια μπορεί να δημιουργηθεί και ένα κίνημα αγροτών που θα συμμετέχει στο γενικότερο κίνημα ενάντια στη φιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση και στην αμφισβήτηση του κράτους, προωθώντας τοπικές δομές άμεσης δημοκρατίας.

Ένα πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση είναι η δημιουργία ενός πανελλαδικού δικτύου βιοκαλλιεργητών-οικοπαραγωγών-βιοκαταναλωτών, που θα βοηθήσει στη δημιουργία τοπικών συλλογικοτήτων “οικοπαραγωγών-οικοκαταναλωτών” συνδεδεμένων σε δίκτυο μεταξύ τους. Σε πιο προχωρημένη μορφή μπορούν να συνδέονται και με άλλους τομείς παραγωγής καθώς και με τους ανέργους, ώστε να προκύπτουν “τοπικές κοινότητες συνεργασίας και ανταλλαγών” με δομή που έχει περιγραφεί σε προηγούμενο κείμενο στην Ευτοπία (βλέπε τεύχος 7).

———————————————————————————

* Φωτογραφία κειμένου: Στιγμιότυπα από διαδήλωση και κινητοποίηση στη Λάρισα.

The post Υπάρχει διέξοδος για τους έλληνες αγρότες; Μια πρόταση! (του Γιώργου Κολέμπα, 2002) first appeared on Aυτολεξεί.

Για μια κομμουναλιστική στρατηγική εδώ και τώρα

Ο πόλεμος δεν είναι ποτέ μια μεμονωμένη πράξη. – αν, για παράδειγμα, αμφισβητήσουμε τη βούληση του αντιπάλου – Αυτή η βούληση δεν είναι κάτι εντελώς άγνωστο. αυτό που είναι σήμερα μας διδάσκει τι θα είναι αύριο.
~Κλαούζεβιτς στο Περί του πολέμου

Μαθαίνοντας από το παρελθόν

Μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, ο Φουκουγιάμα, στο βιβλίο του Το Τέλος της Ιστορίας, διακήρυξε την απόλυτη και οριστική υπεροχή του ιδανικού της φιλελεύθερης δημοκρατίας, την αναγκαιότητα της προόδου και τον ακλόνητο ορίζοντα της εποχής μας. Σε εμάς εναπόκειται να θρυμματίσουμε αυτό το μολύβδινο κέλυφος. Τώρα, περισσότερο από ποτέ, χρειάζεται να στρέψουμε την προσοχή μας σε αυτή τη ξαφνική αναζωπύρωση από το παρελθόν, ώστε να αναστείλουμε τον φρενήρη ρυθμό των τρεχόντων γεγονότων, όπου το ένα διαδέχεται το άλλο με καταιγιστική ταχύτητα. Γιατί,«αν μόνο το παρόν είναι η ώρα της πολιτικής, κάθε γεγονός στο παρελθόν μπορεί να αποκτήσει ή να ανακτήσει υψηλότερο βαθμό σημασίας από ό,τι είχε τη στιγμή που συνέβη» – Βάλτερ Μπένγιαμιν.

Για τον Μπένγιαμιν, το παρελθόν αποτελεί μια δεξαμενή εκδικητικής ενέργειας. Αντλώντας από αυτό χωρίς ψευδαισθήσεις, μπορούμε να παραγάγουμε την αναγκαία δύναμη για να εφεύρουμε έναν εντελώς διαφορετικό κόσμο, χειραφετημένο αλλά όχι προκαθορισμένο. Τα λόγια του παρελθόντος μας αγγίζουν μέσα από την παράδοξη οικειότητά τους, σαν ένα βέλος ερωτήματος που κατευθύνεται προς εμάς, με τις συγκρούσεις του παρόντος να λειτουργούν ως αγωγοί του. Εναπόκειται σε εμάς να σηκώσουμε αυτό το βέλος και να το εκτοξεύσουμε ξανά, ακολουθώντας τα βήματα του Μάρεϊ Μπούκτσιν, του στοχαστή της κοινωνικής οικολογίας και του κομμουναλισμού, ο οποίος στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στην Ισπανική Επανάσταση για να διαμορφώσει το όραμά του για μια έξοδο από τον καπιταλισμό.

Η Ισπανική Επανάσταση¹ (1936–1939) υπήρξε το αποτέλεσμα μιας διαδικασίας που εκτεινόταν σε δεκαετίες διαγενεακών αγώνων και καθημερινής μάθησης στους χώρους εργασίας, καθώς και της ελευθεριακής κουλτούρας που καλλιεργούνταν στα ελευθεριακά ateneos libertarios, τα λαϊκά μορφωτικά κέντρα του ελευθεριακού κινήματος. Το νεαρό αυτό προλεταριάτο, σε μεγάλο βαθμό αδιαμόρφωτο τόσο από τη βιομηχανία όσο και από την παραδοσιακή αγροτιά, ανέπτυξε εντυπωσιακή δημιουργικότητα και εφευρετικότητα στον κοινωνικό και τον πολιτικό τομέα.

Με την κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής, την προώθηση όσο το δυνατόν πιο τοπικής και εδαφικά ριζωμένης παραγωγής και κατανάλωσης, και με την κατάργηση του χρήματος σε πολλές κοινότητες, αυτά τα επαναστατικά εγχειρήματα έκαναν ένα αποφασιστικό βήμα προς την υπέρβαση βασικών κατηγοριών του καπιταλισμού. Ωστόσο, η επιτυχία τους ήταν εκ των προτέρων περιορισμένη αν δεν μπορούσαν να επεκταθούν σε γειτονικές χώρες και να αποκτήσουν παγκόσμια διάσταση. Την ίδια στιγμή, οι πόλεις και η βιομηχανική παραγωγή έπρεπε να αποκεντρωθούν, όπως είχε θεωρητικοποιήσει ο γραμματέας των διανοουμένων της CNT, προαναγγέλλοντας έτσι ορισμένες από τις μεταγενέστερες θέσεις της κοινωνικής οικολογίας². Με την επανάσταση να ηττάται από τη διεθνή του καπιταλισμού, οπλισμένη με τους φασισμούς της, όλες αυτές οι ελπίδες διαψεύστηκαν – αλλά δεν χάθηκαν, αφού η ιστορία μάς επιτρέπει να τις επαναδιεκδικούμε.

Από τότε έχουμε δει πώς και γιατί ο καπιταλισμός μεταλλάχθηκε επανειλημμένα, προκειμένου να συνεχίσει την ξέφρενη πορεία του προς όλο και μεγαλύτερη αξιοποίηση της αξίας. Στον πόλεμο ανάμεσα στο προλεταριάτο και το Κεφάλαιο, το δεύτερο έχει – προσωρινά – κερδίσει³, φυσικοποιώντας την εργασία και επαναφέροντας το πρώτο στη λογική της κατανάλωσης· μιας λογικής που οδηγεί στην κοινωνία του θεάματος, στον κοινωνικό διαχωρισμό, την εξατομίκευση και την οικολογική καταστροφή. Αυτές οι επιπτώσεις αποκαλύπτουν το μέγεθος των τελικών αντιφάσεων του καπιταλισμού, δηλαδή ενός πολέμου ενάντια στην ίδια τη ζωή.

Η πρόκληση σήμερα είναι τεράστια: η τεχνοεπιστήμη και η ψηφιακή τεχνολογία μας αποπροσανατολίζουν, μας τυφλώνουν και μας ελέγχουν σε τέτοιο βαθμό ώστε να αποδεχόμαστε μοιρολατρικά μια καταστροφή που παράγεται από την ίδια τη δυναμική του συστήματος. Απαιτείται μια απότομη αφύπνιση της συνείδησης, αν πρόκειται να αποφασίσουμε να προετοιμαστούμε σοβαρά για να κερδίσουμε αυτόν τον πόλεμο. Πρέπει να κατανοήσουμε από την αρχή ότι κανένα κίνημα με επαναστατικές αξιώσεις δεν μπορεί να γεννηθεί ούτε να αναπτυχθεί αποστρεφόμενο το παρελθόν του. Μια αφρικανική παροιμία λέει: «Αν δεν ξέρεις πού πας, κοίτα πίσω σου». Αυτή η ταπεινότητα μάς δίνει το μέτρο του τι μπορούμε να διδαχθούμε από τον πόλεμο και την επανάσταση στην Ισπανία, από τον φασισμό και από τις περιορισμένες απαντήσεις του αντιφασισμού.

Θα εξετάσουμε στρατηγικές και τακτικές για την ουσιαστική οικοδόμηση ενός τέτοιου κινήματος, πέρα από εκλογικές ψευδαισθήσεις και θεσμικά αδιέξοδα. Ο βασικός στόχος είναι η ανταλλαγή εμπειριών και ιδεών για το πώς μπορούμε να οργανώσουμε την πολιτική ενάντια στην υπάρχουσα πολιτική και να ανοίξουμε δρόμους για την ίδρυση νέων λαϊκών συνελεύσεων που να υπόσχονται άμεση δημοκρατία. Πρόκειται για μια στρατηγική που δεν αναπτύχθηκε από διάσημους διανοούμενους, αλλά από μια Συλλογική Νοημοσύνη που διαμορφώθηκε μέσα στη ζέστη της δράσης, σε συλλογικούς αγώνες και εναλλακτικές πρακτικές, σε στενή συνενοχή για έναν κοινό στόχο: τον ελευθεριακό κομμουνισμό. Αυτή η ικανότητα για διάλογο, σε συνδυασμό με τον ενθουσιασμό για την καθημερινή μας ζωή, μπορεί να αποτελέσει ένα από τα κλειδιά για την ανάπτυξη μιας συλλογικής νοημοσύνης η οποία, για να είμαστε ειλικρινείς, απέχει ακόμη πολύ από το να μπορεί να ανταποκριθεί στις τεράστιες προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε σήμερα.

Οι Ισπανοί αναρχικοί ασχολούνταν με τις συγκεκριμένες πτυχές μιας μελλοντικής ελευθεριακής κοινωνίας και συζητούσαν με ενθουσιασμό σχεδόν κάθε αλλαγή που θα μπορούσε να φέρει μια επανάσταση στην καθημερινότητά τους.
~Murray Bookchin στο Οι Ισπανοί Αναρχικοί

Να δράσουμε εδώ και τώρα

Ένα ακόμη σημαντικό μάθημα που πρέπει να αντλήσουμε από τους Ισπανούς προκατόχους μας, σε σχέση με το «εδώ και τώρα» ενός συγκροτημένου κινήματος, είναι ότι δεν πρέπει να περιμένουμε μια επανάσταση για να αρχίσουμε να δρούμε. Είναι αναγκαίο να δημιουργηθούν από τώρα ευέλικτοι αλλά σταθεροί θεσμοί ως έμβρυα του μελλοντικού κόσμου. Αυτό το ιστορικό παράδειγμα τροφοδοτεί την κεντρική πολιτική πρόταση του Murray Bookchin για τον κομμουναλισμό, η οποία καθορίζει την ουσία της κομμουναλιστικής στρατηγικής: «Η ένταση μεταξύ συνομοσπονδιών και κράτους πρέπει να παραμείνει σαφής και ασυμβίβαστη… ο ελευθεριακός δημοτισμός διαμορφώνεται μέσα σε έναν αγώνα ενάντια στο κράτος. Ενισχύεται, και μάλιστα ορίζεται, από αυτήν την αντίθεση». Αυτή η ένταση πρέπει να διατηρηθεί μέχρι να επιτευχθεί μια νέα ισορροπία δυνάμεων που να είναι ευνοϊκή για εμάς.

Στο σημερινό γεωπολιτικό πλαίσιο, το πολιτικό και κοινωνικό ζήτημα είναι άρρηκτα δεμένο με το οικολογικό. Εκδηλώνεται στο περιθώριο, μέσα από πρακτικές που αναπτύσσονται σε περιορισμένες περιοχές, σε δήμους και όπου ομάδες ανθρώπων προσπαθούν να ανακτήσουν τον έλεγχο της ζωής τους – στη στέγαση, στην αγροτική παραγωγή, στην υγεία, στην ενέργεια, στην παραγωγή βασικών αγαθών, στην καλλιτεχνική ζωή κ.ο.κ. Κανένα εναλλακτικό εγχείρημα δεν μπορεί να πετύχει πραγματικά χωρίς την ανάπτυξη ενός κινήματος που να συνδυάζει τους αγώνες ενάντια σε κάθε μορφή κυριαρχίας και υπέρ της αξιοπρέπειας, με συγκεκριμένες εναλλακτικές πρακτικές που επιδιώκουν συνειδητά να υπερβούν τον καπιταλισμό.

Είναι λοιπόν απαραίτητο να ενισχυθούν οι ανταλλαγές ανάμεσα σε αυτούς τους χώρους, να οικοδομηθούν δεσμοί αλληλεγγύης και να ριζώσουν μέσα σε κοινότητες, περιοχές και διεθνή δίκτυα. Εξοπλισμένες με αυτή την κομμουναλιστική κουλτούρα και πρακτική, οι πολλές υπάρχουσες εμπειρίες – στην κοινωνική παιδαγωγική, την εναλλακτική και λαϊκή εκπαίδευση, την κοινή στέγαση και τους αυτοδιαχειριζόμενους χώρους, την αυτοδιαχειριζόμενη παραγωγή, τα συλλογικά αγροκτήματα, τους αντιπατριαρχικούς και φεμινιστικούς αγώνες, τους αγώνες κατά της ψηφιοποίησης, την ενεργή αλληλεγγύη προς τους μετανάστες και τις ΖΑΝ-  μπορούν να συμβάλουν στον εμπλουτισμό αυτής της πολιτικής δυναμικής. Μιας δυναμικής που, ξεκινώντας από το τοπικό επίπεδο, πρέπει να ομοσπονδιοποιηθεί σε περιφερειακή κλίμακα και να συνομοσπονδιοποιηθεί πέρα από αυτήν.

Τρία πρόσφατα γεγονότα μας παρέχουν θεμελιώδη στοιχεία για την ανάπτυξη μιας συγκεκριμένης και σχετικής στρατηγικής. Το πρώτο που πρέπει να λάβουμε υπόψη είναι αναμφίβολα η πανδημία , η οποία επέτρεψε σε μεγάλο αριθμό ανθρώπων να βιώσουν από πρώτο χέρι την εξάρτησή μας από την παγκόσμια μαζική διανομή για τα συστήματα τροφίμων και υγειονομικής περίθαλψης που καθοδηγείται από την αγορά. Αυτή η κραυγαλέα επίδειξη της έλλειψης επισιτιστικής αυτονομίας μας επέτρεψε σε πολλούς ανθρώπους να δουν τα πράγματα πιο καθαρά. Πιο κοντά στην πατρίδα μας και με το ίδιο θέμα, οι Εξεγέρσεις της Γης (Soulèvements de la terre) μας έδειξαν τον δρόμο προς τα εμπρός, καταδεικνύοντας την αποφασιστικότητα ενός κινήματος για την καταγγελία της μονοπώλησης του νερού από την αγροβιομηχανία και την κινητοποίηση δυνάμεων για την επίτευξη νικών. Ακόμα πιο κοντά στην πατρίδα μας, οι αγρότες σε όλη την Ευρώπη κινητοποιούνται για να καταγγείλουν την επιτάχυνση της παγκοσμιοποίησης της γεωργικής αγοράς μέσω συμφωνιών ελεύθερου εμπορίου, όπως η Mercosur, η οποία θυσιάζει τους μικρούς αγρότες και μας στερεί κάθε επισιτιστική αυτονομία. Έχουμε φτάσει σε ένα σημείο όπου η διαδικασία που ξεκίνησε με τις περιφράξεις φτάνει στο τέλος της, με την εξαφάνιση των αγροτών μας, τόσο στο Βορρά όσο και στο Νότο, μετατρέποντας τη γη σε έναν ενεργοβόρο και ρυπογόνο εργοστασιακό κόσμο. Αυτή η αυξανόμενη επίγνωση ότι βρισκόμαστε στο έλεος μιας μηχανής που γίνεται ολοένα και πιο εύθραυστη όσον αφορά τους επισιτιστικούς πόρους μας δείχνει τον δρόμο προς τα εμπρός, φέρνοντας κοντά όσους αγωνίζονται και όσους δημιουργούν εναλλακτικές λύσεις.

Πρόκειται για μια διαδικασία που πρέπει να συμπεριλάβει και να ενώσει, μέσα σε ένα κομμουναλιστικό κίνημα, όλες τις συλλογικότητες της πόλης και της υπαίθρου που αγωνίζονται ενάντια στην κυριαρχία και τον καπιταλισμό, με σκοπό τη δημιουργία και την εδραίωση δικών μας κοινοτικών θεσμών, σε αντίθεση με εκείνους του κράτους. Ο κόσμος του αύριο χτίζεται σήμερα. Στις συνελεύσεις αυτές, μέσα από συλλογική σκέψη και δράση για έναν νέο κόσμο, και με τη βοήθεια της ενσυναίσθησης, θα μπορέσουμε να ορίσουμε από κοινού τις πραγματικές μας διατροφικές ανάγκες, λαμβάνοντας υπόψη τους πιο ευάλωτους και συνεργαζόμενοι στενά με τους μικρούς αγρότες, με στόχο την αναζωογόνηση της υπαίθρου που έχει ερημώσει. Πρόκειται για μια κοινή δημιουργία της δύναμης της απόφασης και της δύναμης της δημιουργίας: πολιτικά, ως ισχυρός κρίκος μέσα στην ποικιλομορφία μας και ενσωματωμένος στο φυσικό περιβάλλον· και, ταυτόχρονα, ως συνειδητή και εθελοντική πορεία προς μια οριστική έξοδο από τον καπιταλισμό και προς την κοινωνική οικολογία. Σήμερα, μπροστά σε αυτές τις ζωτικές κινητοποιήσεις που μας αφορούν όλους, οφείλουμε να ευθυγραμμίσουμε τη στρατηγική μας με αυτή την πορεία ανάκτησης της διατροφικής αυτονομίας, η οποία αποτελεί απαραίτητο σύμμαχο της πολιτικής αυτονομίας.

Ποιες δυνάμεις έχουμε στη διάθεσή μας; Όχι δυνητικά, αλλά πραγματικά; Πρέπει να παραδεχτούμε ότι η ισορροπία δυνάμεων απέχει πολύ από το να είναι ευνοϊκή για εμάς λόγω έλλειψης υποστήριξης στις προτάσεις μας, αλλά πάνω απ’ όλα λόγω έλλειψης οργάνωσης. Εδώ βρίσκεται το πρόβλημα, και αυτή την έλλειψη πρέπει πρώτα να αντιμετωπίσει η στρατηγική μας. Αν καταφέρουμε να θέσουμε σε κίνηση αυτή τη δυναμική, θα έχουμε κάνει το πρώτο βήμα, το οποίο είναι αναμφίβολα το πιο δύσκολο. Εναπόκειται σε όλους μας να εντοπίσουμε τα κοινά σημεία που έχουμε με άλλες χωρικά διασκορπισμένες συλλογικότητες, να ενώσουμε και να αναπτύξουμε αυτή τη συλλογική νοημοσύνη, σε έναν συνεχή και αποφασιστικό διάλογο για τη δημιουργία ενός ποικιλόμορφου και ενωτικού χειραφετητικού κινήματος που φέρνει ελπίδα, τοπικά, περιφερειακά και πέρα ​​από αυτό. Η κύρια στρατηγική παραμένει η δημιουργία ενός τεράστιου αυτόνομου κοινωνικοπολιτιστικού και πολιτικού κινήματος ικανού να ενώσει τους διάσπαρτους χειραφετητικούς αγώνες και ευαισθησίες ενάντια στον ζυγό της κυριαρχίας που ενώνεται από τον καπιταλισμό, ο οποίος είναι αναγκαστικά ολοκληρωτικός. Αυτό το κίνημα θα αποτελέσει τον σπόρο ενός νέου παράλληλου κόσμου όπου θα μπορούμε να αποφασίσουμε ποια εργαλεία χρειαζόμαστε, μέχρι του σημείου να εγκαταλείψουμε σε μεγάλο βαθμό την ψηφιακή τεχνολογία, προκειμένου να επιστρέψουμε στη ροή της ζωής, όπου οι ανθρώπινες σχέσεις θα αποτελούν προτεραιότητα σε όλους τους τομείς, ξεκινώντας από το τοπικό επίπεδο. Αυτό το τεράστιο και πλέον ζωτικό έργο περιλαμβάνει τη δυναμική αλληλεπίδραση τριών αχώριστων στοιχείων: θεωρία, πράξη – διαλεκτικά ενωμένα – με στόχο έναν απελευθερωτικό ορίζοντα.

[←1 ] Βλέπε: Revolution and Collectivization in Spain

[←2 ] Βλέπε: Agir ici et maintenant. Penser l’écologie sociale de Murray Bookchin (Σύντομα θα εκδοθεί και στα αγγλικά) του Floréal M. Romero Ed. Du Commun 10-10-2019 P-81-84.

[←3 ] Αυτό είπε ο δισεκατομμυριούχος Warren Buffet το 2006: «Υπάρχει ταξικός πόλεμος, είναι γεγονός, αλλά είναι η τάξη μου, η τάξη των πλουσίων, που τον διεξάγει, και τον κερδίζουμε.» (New York Times, November 26, 2006).
[←4 ] Υπερασπιζόμαστε μόνο ό,τι αγαπάμε. Εκτός από τον δεσμό εμπιστοσύνης και την άμεση συνεργασία μέσω της αμοιβαίας βοήθειας, αυτή η πρακτική αποτελεί από μόνη της μια σχολή ζωής, που προάγει την ανάπτυξη της ενσυναίσθησης και της εμβάθυνσης στο φυσικό περιβάλλον μέσω της αισθητηριακής κατανόησης της σύνδεσής μας με τη φύση και της χαράς που μας δίνει το να είμαστε μέρος της και να συνεργαζόμαστε μαζί της.
[←5 ] Βλέπε: Reprendre la terre aux machines (Reclaiming the Land from the Machines) του Atelier Paysan, Ed du Seuil, 2021.

The post Floréal M. Romero: Οργανωθείτε για να απελευθερωθείτε! first appeared on Aυτολεξεί.

Δεν θα ειπωθεί ποτέ αρκετά η σημασία των αγώνων για τους τόπους και των ΖΑD (Ζώνες προς Υπεράσπιση) που έχουν πολλαπλασιαστεί σε όλη τη Γαλλία τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια. Αυτοί οι αγώνες όχι μόνο ενισχύουν την αντικαπιταλιστική συνείδηση ​​και τις αντικαπιταλιστικές πρακτικές στην κοινωνία, αλλά και αντιτίθενται συγκεκριμένα σε βιομηχανικά έργα που οι υποστηρικτές τους θεωρούσαν «τελειωμένη υπόθεση». Απέτρεψαν πολυάριθμες «μικρές» καταστροφές, σε πολλά μέρη της Γαλλίας, για τους κατοίκους πολλών κοινοτήτων, ποταμών, δασών και δέντρων.

Στην Écran Total [Πλήρη Οθόνη], φέρουμε μια άρνηση που δεν ενσαρκώνεται σε έναν συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο – έναν υγρότοπο, μια λαϊκή συνοικία, μια ακτή, ένα δάσος, μια κοιλάδα. Αγωνιζόμαστε –ή προσπαθούμε να αγωνιστούμε– ενάντια στην πληροφορικοποίηση του κόσμου: την πληροφορικοποίηση της εργασίας, της καθημερινότητας και των ανθρώπινων σχέσεων, την πληροφορικοποίηση της διοίκησης κ.ο.κ. Κατά τη γνώμη μας, πρόκειται για ένα τυπικό Μεγάλο Βιομηχανικό Σχέδιο, άχρηστο-επιβλαβές για τους ανθρώπους, αλλά απαραίτητο για το κεφάλαιο, ώστε να συνεχίσει την επέκτασή του. Ένα σχέδιο που δεν αποτελεί αντικείμενο καμίας πολιτικής συζήτησης: έχετε ακούσει ποτέ για μια «δημοκρατική» ή «πολιτική» διαβούλευση, έστω προσχηματική, για το αν θα πρέπει να κατασκευάζονται και να καθίστανται απαραίτητα εκατομμύρια κινητά τηλέφωνα και φορητοί υπολογιστές; Για τη δημιουργία ενός Διαδικτύου των Πραγμάτων και της «τεχνητής νοημοσύνης»; Για την ψηφιοποίηση των δημοσίων υπηρεσιών, όπως της εκπαίδευσης ή της απασχόλησης;

Ωστόσο, είναι αλήθεια ότι αυτό το μεγάλο έργο προχωρά επίσης επειδή συναντά επιθυμίες, φαντασιώσεις και πόθους μέσα στον πληθυσμό. Οι ψηφιακές τεχνολογίες γίνονται δεκτές με ενθουσιασμό από κάποιους, και αν όχι με ενθουσιασμό, με την αίσθηση ότι δεν θέτουν ένα θεμελιώδες πολιτικό πρόβλημα. Εμείς, ωστόσο, πιστεύουμε πως υπάρχει ένα σοβαρό πρόβλημα. Πιστεύουμε ότι σήμερα δεν μπορεί κανείς να αγωνιστεί ενάντια στην εκμετάλλευση στην εργασία, στον κοινωνικά και οικολογικά καταστροφικό καταναλωτισμό, ή στην πολιτική ανικανότητα, χωρίς να αντιταχθεί και στην ψηφιοποίηση της ζωής μας.

Η επίδραση του ψηφιακού συστήματος στα φυσικά οικοσυστήματα παραμένει -παρά κάποιες ρωγμές στη συναίνεση- ένα από τα μεγάλα ανομολόγητα ζητήματα της εποχής μας, ακόμη και σε αντισυστημικούς κύκλους. Η παραγωγή smartphones και tablets, η κατασκευή ημιαγωγών, RFID chips, κεραιών και μπαταριών είναι εξαιρετικά απαιτητική σε πόρους και καταστροφική, καταναλώνοντας τεράστιες ποσότητες μετάλλων, ενέργειας και νερού. Η ηλεκτρική κατανάλωση που συνδέεται με τη λειτουργία των δικτύων και την αποθήκευση δεδομένων εκρήγνυται, καθώς η ζωή μας απορροφάται ολοένα και περισσότερο από το Διαδίκτυο· και έτσι το ψηφιακό σύστημα συμβάλλει στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου περισσότερο από τις αερομεταφορές. Κι όμως, ποια είναι η «λύση» που προτείνει η πολιτικοβιομηχανική ολιγαρχία για να σωθεί ο πλανήτης και το κλίμα; Η ψηφιοποίηση. Παντού αισθητήρες, μικροτσίπ, λογισμικά και ρομπότ για τον «έλεγχο» της ενέργειας και της ρύπανσης. Plug, baby, plug.

Δεν υπάρχει καμία «Μεγάλη Επαναφορά». Απέναντι στην οικολογική και κοινωνική καταστροφή υπάρχει μια ριζοσπαστικοποίηση του παλιού βιομηχανικού καπιταλιστικού σχεδίου που επιδιώκει να ελέγξει τη φύση και να «εξορθολογήσει» τον άνθρωπο, για κέρδος και εξουσία. Είτε ονομάζεται «ενεργειακή μετάβαση», «αποανθρακοποίηση» ή «έξυπνα δίκτυα ανανεώσιμων πηγών», ο μοχλός αυτής της ριζοσπαστικοποίησης είναι η ψηφιακή τεχνολογία. Λίγοι τόποι θα μείνουν αλώβητοι: ανεμογεννήτριες, φωτοβολταϊκά, νέοι πυρηνικοί αντιδραστήρες, πολλαπλασιασμός πύργων κινητής τηλεφωνίας, εκρηκτική αύξηση data centers και στη συνέχεια των ορυχείων. Η πρόσφατη ανακοίνωση επαναλειτουργίας ενός παλιού ορυχείου στο Allier για εξόρυξη λιθίου σε μεγάλες ποσότητες σηματοδοτεί μια νέα φάση: θα γίνει όλο και δυσκολότερο να μην βλέπει κανείς τη σύνδεση ανάμεσα στις συγκεκριμένες βιομηχανικές λεηλασίες ορισμένων περιοχών και στο μεγάλο καπιταλιστικό έργο της πλήρους ψηφιοποίησης.

ÉCRAN TOTAL
Αντίσταση στη διαχείριση και τη μηχανοργάνωση της ζωής μας
ενάντια στον βιομηχανικό καπιταλισμό, για την κατασκευή νέων φαντασιακών

The post Η αντίσταση στην πληροφορικοποίηση της ζωής σημαίνει αντίθεση στο μεγάλο βιομηχανικό σχέδιο του κεφαλαίου first appeared on Aυτολεξεί.

Η «ενεργειακή μετάβαση» είναι όρος που προέρχεται από την πυρηνική φυσική και περιγράφει τη μεταπήδηση ενός ηλεκτρονίου από μια ενεργειακή στάθμη σε μια άλλη. Αργότερα, ο όρος υιοθετήθηκε από τους υποστηρικτές της πυρηνικής ενέργειας, ιδίως εκείνους που πρόβαλλαν τους ταχείς αντιδραστήρες. Οι αντιδραστήρες αυτοί, ικανοί να μετατρέπουν όλα τα ισότοπα του ουρανίου σε καύσιμο, πρόβαλλαν το όραμα μιας απεριόριστης πηγής ενέργειας και μιας λύσης απέναντι στην εξάντληση των ορυκτών καυσίμων. Από αυτό το όραμα γεννήθηκε και η γλώσσα της «μετάβασης» – μια σταδιακή πορεία από την πεπερασμένη προς την άπειρη ενέργεια.[1] 

Οι «μεταβάσεις» υπήρξαν ιστορικά ένα μέσο που χρησιμοποιείται ευρέως από όσους κατέχουν την εξουσία, για να δημιουργούν την εντύπωση αλλαγής, ενώ στην πραγματικότητα διατηρούν ανέπαφες τις βασικές δομές. Έτσι, όταν πέθανε ο δικτάτορας και οι πιο ζωντανοί κοινωνικοί τομείς αγωνίζονταν να κρατήσουν ζωντανούς τους αγώνες των πανεπιστημίων, των χώρων εργασίας και των δρόμων, η «δημοκρατική» αριστερά – υπάκουη τόσο στις γερμανικές πολυεθνικές όσο και στο Σοβιετικό Πολιτικό Γραφείο – κινήθηκε επιδέξια για να επιβάλει την αφήγηση μιας «υπέροχης δημοκρατικής μετάβασης» που, σαν καταπραϋντικό, ηρέμησε τις μάζες.

Αυτή η αφήγηση, όπως το βάλσαμο του Fierabrás, υποσχόταν πως θα μας οδηγούσε από μια δικτατορία δεκαετιών σε ένα κοινωνικό και δημοκρατικό κράτος, χωρίς να αγγίξει ούτε ίχνος του φασιστικού μηχανισμού που είχε θεσπίσει το καθεστώς μετά τον εμφύλιο πόλεμο. Σήμερα, πενήντα χρόνια αργότερα, δεν χρειάζεται να επιμείνουμε περισσότερο: θερίζουμε τους καρπούς αυτής της υποδειγματικής «δημοκρατικής μετάβασης». Ήταν μια καθαρή προδοσία από τα ίδια στρώματα που, στον εμφύλιο, είχαν επιλέξει την αντεπανάσταση απέναντι στην επιθυμία για ελευθερία.

Σήμερα, καθώς η ανθρωπότητα έχει υπερβεί έξι από τα εννέα περιβαλλοντικά όρια, στην πιο επικίνδυνη στιγμή στην ανθρώπινη ιστορία, βρισκόμαστε για πρώτη φορά στο χείλος μιας παγκόσμιας κατάρρευσης· μιας κατάρρευσης που νοείται ως δραματική μείωση των επιπέδων κοινωνικής πολυπλοκότητας. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, αναδύονται προτάσεις για μια αναπόφευκτη «ενεργειακή μετάβαση», που υποτίθεται θα μας επιτρέψει να μετριάσουμε τη ζημιά που προκαλούμε στον πλανήτη και στους εαυτούς μας, μειώνοντας στο μισό τις εκπομπές έως το 2030. 

Αυτό δεν στερείται ειρωνείας. Η επείγουσα ανάγκη για μείωση της καύσης ορυκτών καυσίμων μας παρουσιάζεται ως ηθική επιταγή, ενώ στην πραγματικότητα αποτελεί απλώς αντίδραση στην εξάντληση των προσβάσιμων αποθεμάτων πετρελαίου και, γενικότερα, των ορυκτών πόρων. Σε κάθε περίπτωση, μια τέτοια «ενεργειακή μετάβαση» θα σήμαινε την εγκατάλειψη των ορυκτών καυσίμων και την υιοθέτηση των λεγόμενων «ανανεώσιμων πηγών ενέργειας», μέσα όμως σε ένα συγκεντρωτικό μοντέλο που εξακολουθεί να ελέγχεται από τους ίδιους φορείς που διαχειρίστηκαν τα δυσφημισμένα ορυκτά καύσιμα τις τελευταίες δεκαετίες.

Όσο για τις ενεργειακές κοινότητες και την αποκέντρωση, που υποτίθεται πως θα εκδημοκρατίσουν την πρόσβαση στην ενέργεια, παραμένουν κυρίως συμβολικές: όλοι μιλούν γι’ αυτές, κανείς δεν ωφελείται πραγματικά. Εξάλλου, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν είναι καθαρά «ανανεώσιμες». Η παραγωγή, η εγκατάσταση, η λειτουργία και η αποσυναρμολόγησή τους εξαρτώνται από τεράστιες ποσότητες ορυκτών καυσίμων, τα οποία δεν πρόκειται να καταργηθούν σταδιακά. Η ίδια η βιομηχανία των «ανανεώσιμων» μπορεί να θεωρηθεί επέκταση του υπάρχοντος ενεργειακού μοντέλου, το οποίο, αντί να το αντικαθιστά, παρατείνει επικερδώς την καύση των υπολοίπων αποθεμάτων. Η δομική εξάρτηση από αυτούς τους πόρους παραμένει αμετάβλητη.

Η ιστορία και τα δεδομένα επιβεβαιώνουν πως δεν υπήρξε ποτέ πραγματική ενεργειακή μετάβαση· απλώς μια ακόμη προσθήκη νέων ενεργειακών φορέων στα παραδοσιακά συστήματα, όπως ορθά επισημαίνει ο Fressoz.

Αυτή η στρατηγική επιτρέπει, για άλλη μια φορά, τη σπατάλη τεράστιων ποσών από τα φορολογικά μας χρήματα – την ώρα που αποσυναρμολογείται το ήδη εύθραυστο «κράτος πρόνοιας», το οποίο στη δική μας περίπτωση δεν ξεπέρασε ποτέ τον πρώτο όροφο. Τα χρήματα αυτά τροφοδοτούν μια νέα φάση συσσώρευσης, αυτή τη φορά με το περιτύλιγμα του «πράσινου καπιταλισμού»· ενός καπιταλισμού που συνεχίζει να καταστρέφει περιοχές ήδη ρημαγμένες από τον ίδιο. Σήμερα, οι ίδιες αυτές λογικές εισβάλλουν ξανά στις εξαντλημένες ζώνες της χερσονήσου και στα περίχωρα των πιο βιομηχανοποιημένων περιοχών – εκεί όπου πίστευαν κάποτε πως ήταν ασφαλείς.

Είναι αναμφισβήτητο πως η λεγόμενη «ενεργειακή μετάβαση» αποτελεί απλώς μια νέα επιχειρηματική ευκαιρία για τους ίδιους παλιούς παίκτες· ένα ακόμη στοίχημα, όμοιο με εκείνα που επαναλαμβάνονται εδώ και δεκαετίες. Οι ίδιες οι ενεργειακές εταιρείες και οι τράπεζες το παραδέχονται: πραγματική ενεργειακή μετάβαση δεν υπάρχει. Μόλις τα φορολογικά κίνητρα και τα δημόσια κεφάλαια τσεπωθούν, όλα επιστρέφουν στην κανονικότητα. Οι δουλειές είναι δουλειές.

Ακόμη και η «Παγκόσμια Τραπεζική Συμμαχία για τις Μηδενικές Καθαρές Εκπομπές» – που ιδρύθηκε το 2021, εν μέσω της πανδημίας, για να ενώσει τις μεγαλύτερες τράπεζες του κόσμου «στην επίτευξη των στόχων της Συμφωνίας του Παρισιού και στην επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης» – διαλύεται όπως η ζάχαρη στο νερό. Οι JP Morgan, Citi, Bank of America, Morgan Stanley, Wells Fargo και Goldman Sachs έχουν ήδη αποχωρήσει, ενώ ένας νέος αγώνας έχει ξεκινήσει για την εξασφάλιση παραχωρήσεων σε πετρελαιοπηγές, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει την καταστροφή της μεγαλύτερης επίγειας δεξαμενής άνθρακα του κόσμου. Συναλλαγή. Καθαρή επιχείρηση.

Κι ενώ εκτυλίσσεται αυτή η απατηλή «ενεργειακή μετάβαση», η λεγόμενη «καπιταλιστική αριστερά» προτείνει μια νέα «μετάβαση» — αυτή τη φορά «οικοκοινωνική» — ως διέξοδο από την παγκόσμια κρίση. Για να επιτευχθεί, δεν τίθεται θέμα αμφισβήτησης του συστήματος που γέννησε την ίδια την καταστροφή· ο καπιταλισμός παραμένει άθικτος. Το ζητούμενο είναι απλώς να πραγματοποιηθούν αισθητικές αλλαγές, ικανές να δημιουργήσουν μια εμπορεύσιμη αφήγηση. Η συνταγή γνωστή: ανάληψη ελέγχου του κράτους και, από εκεί, καθοδήγηση μιας «δίκαιης αποανάπτυξης» που δεν θα αφήσει κανέναν πίσω. Στην πράξη, αυτό σημαίνει τη νομοθετική επιβολή δραστικής μείωσης εκπομπών από τους μεγαλύτερους ρυπαντές — τις πετρελαϊκές, τη βιομηχανία πολέμου κ.ά. — για να γονατίσει, υποτίθεται, το καπιταλιστικό βιομηχανικό σύμπλεγμα. Σας θυμίζει κάτι αυτό;

Έτσι προέκυψαν πρωτοβουλίες όπως η Beyond Growth Alliance [2] , των οποίων οι στόχοι είναι: «να σώσουν και να καθαρίσουν ένα κράτος που επί του παρόντος παρασιτίζεται από λόμπι και κυρίαρχα δίκτυα εξουσίας, ώστε να αντιπροσωπεύει πραγματικά τους πολίτες του»· « να αναπροσανατολίσουν το τρέχον μοντέλο του κράτους»· «ένα κράτος όπου οι αποφάσεις είναι πιο κοινές και το οποίο προωθεί μια οικονομία που βασίζεται περισσότερο στη φροντίδα και τα δικαιώματα παρά στα κέρδη και τα κέρδη, το οποίο υποστηρίζει πρωτοβουλίες με χαμηλότερο οικολογικό αποτύπωμα».

Άλλες προτάσεις, όπως αυτή με επικεφαλής τον Sumar, προτείνουν τη δημιουργία μιας « κλιματικής ασπίδας » για την προστασία μας, χωρίς να εξηγούν πώς ένα παγκόσμιο πρόβλημα μπορεί να παρακαμφθεί από μια εθνική ομπρέλα. Θα σταματήσουμε τις κλιματικές και κοινωνικές επιπτώσεις που διαφαίνεται στα Πυρηναία;

Άλλοι υποστηρίζουν τη δημιουργία ενός « μόνιμου κοινοβουλίου για το κλίμα » με μια λαϊκή επιτροπή που θα λαμβάνει αποφάσεις και θα θέτει προτεραιότητες για το κλίμα (sic). Άλλοι πάλι ζητούν μια συμμαχία που ονομάζεται « συνεργασία κοινού-κοινότητας » μεταξύ του κρατικού μηχανισμού και των κινημάτων που εργάζονται για μια δίκαιη οικο-κοινωνική μετάβαση. Άλλοι υποστηρίζουν μια Πράσινη Νέα Συμφωνία που κινητοποιεί δημόσια κεφάλαια για «κοινωνικά και οικολογικά απαραίτητη παραγωγή», έτσι ώστε η κυβέρνηση να είναι αυτή που « αναδιοργανώνει την παραγωγή ». Πάντα, η εμπιστοσύνη στο κράτος υποστηρίζεται και όσοι δεν το εμπιστεύονται δέχονται κριτική: « ο οικοσοσιαλισμός συνεχίζει τον αγώνα για τον μετασχηματισμό του κράτους. Είναι εντυπωσιακό να σημειωθεί η σύμπτωση μεταξύ αυτής της πρότασης για επιβίωση στο περιθώριο, η οποία είναι ιδιαίτερα λειτουργική για την κατεστημένη αταξία, και του πειρασμού ενός σημαντικού μέρους των αγανακτισμένων εναλλακτικών κινημάτων: ας οργανωθούμε στο περιθώριο του κράτους (αν καταστρέψουν τη δημόσια υγεία, ας δημιουργήσουμε αυτοδιαχειριζόμενους συνεταιρισμούς υγείας κ.λπ.). Αντιμέτωπος με αυτόν τον πειρασμό, ο οικοσοσιαλισμός επιβεβαιώνει: δεν θα εγκαταλείψουμε τον μετασχηματισμό του κράτους, ώστε μια μέρα να γίνει πραγματικά κοινωνικό, δημοκρατικό και να βασίζεται στο κράτος δικαίου. Για να επιτύχουμε αυτούς τους στόχους, πρέπει να επιβάλουμε μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο του κράτους: « Έναν αγώνα για μεταρρυθμίσεις που στοχεύουν στην αποδυνάμωση της ισορροπίας του συστήματος, στην επιδείνωση των αντιφάσεων του, στην εντατικοποίηση των κρίσεών του και στην ανύψωση της ταξικής πάλης σε ολοένα και πιο έντονα επίπεδα». Άλλοι , πιο τολμηροί , ίσως επειδή κατέχουν υπουργικές θέσεις, έχουν μετακινηθεί από την « απόκλιση από την καθιερωμένη τάξη » στην πρόταση «ενός ισχυρότερου κράτους για την πειθαρχία των αγορών, των χρηματοοικονομικών και των τεχνο-ολιγαρχών . Ένα πιο έξυπνο κράτος για την αντιμετώπιση των αβεβαιοτήτων της απαλλαγής από τον άνθρακα και της οικολογικής κρίσης».

Εν ολίγοις, πρόκειται για ζήτημα φαντασίωσης του κράτους ως «ενός είδους καλού πράσινου αστυνομικού που ρυθμίζει την οικονομία έτσι ώστε να εξυπηρετεί τόσο τους ανθρώπους όσο και τη φύση ». Με άλλα λόγια, «μετατρέποντας το κράτος σε κάτι διαφορετικό» προς προτάσεις αποανάπτυξης που απαλλοτριώνουν τις εξουσίες (πολυεθνικές, στρατούς, κατασταλτικούς μηχανισμούς κ.λπ.) και οδηγούν μια δίκαιη οικοκοινωνική μετάβαση. Αποκλειστικά ψηφίζοντας.

Ανεξάρτητα από το πώς μεταμφιέζεται, είτε είναι «πράσινο», «οικοκοινωνικό» είτε οποιοδήποτε άλλο επίθετο, το κράτος είναι ο εγγυητής της ομαλής λειτουργίας του καπιταλισμού. Το να πιστεύεις στην «ουδετερότητα» των κρατών είναι σαν να πιστεύεις σε παραμύθια. Τα κράτη (όλων των αποχρώσεων) αποτελούν μέρος του προβλήματος και δεν αποτελούν τη λύση στην οικολογική υποβάθμιση.

Είναι αλήθεια ότι το πρόβλημα είναι περίπλοκο, ότι ο χρόνος είναι εναντίον μας (θα μπορούσαμε να αγγίξουμε αύξηση δύο βαθμών την επόμενη δεκαετία ), ότι ο καπιταλισμός καταλαμβάνει κάθε γωνιά αυτής της αυτοκρατορικής καταναλωτικής κοινωνίας (την οποία ουσιαστικά κανείς στον παγκόσμιο Βορρά δεν θέλει να εγκαταλείψει) και ότι βασιλεύει η γνωστική ασυμφωνία. Μας λείπουν πολλές απαντήσεις, αλλά γνωρίζουμε ότι ορισμένες προτάσεις έχουν ήδη εξαντληθεί και ότι δεν πρέπει να σκοντάψουμε στις ίδιες πέτρες. Αν ξεκινήσουμε από την υπόθεση ότι όσοι ευθύνονται για το πρόβλημα δεν μπορούν να αποτελέσουν μέρος της λύσης, αν δεχτούμε ότι, σε περιόδους κρίσης, η αυτοοργάνωση από κάτω προς τα πάνω ήταν η καλύτερη λύση, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι μόνο οι αποκεντρωμένες δομές θα μας επιτρέψουν να αντιμετωπίσουμε το ζήτημα του μετριασμού. Αν, όπως υποστήριξε ο Μπούκτσιν , το κράτος είναι μέρος του οικολογικού προβλήματος, η απάντηση θα πρέπει να βρίσκεται σε μια «ριζοσπαστική και αντικαπιταλιστική αποκέντρωση της κοινωνίας και της οικονομίας με βάση την άμεση δημοκρατία και την αυτονομία των δήμων». Θα πρέπει να δώσουμε στον εαυτό μας την ευκαιρία να προετοιμαστούμε για κάθε είδους δυσμενή σενάρια, αλλά με μια θεμελιώδη ιδέα κατά νου: να ανακτήσουμε τους χώρους αυτονομίας που καλλιέργησαν οι γονείς και οι παππούδες μας.

[1] https://www.dezeen.com/2025/04/22/energy-transition-jean-baptiste-fressoz-opinion/

[2] Σε αυτά περιλαμβάνονται: Οικολόγοι σε Δράση, Greenpeace, Επιστημονική Επανάσταση, CCOO, UGT, ATTAC, Ίδρυμα Εναλλακτικών, Δημόσιος Χώρος…

The post «Ενεργειακή μετάβαση»: συναλλαγές και προδοσίες first appeared on Aυτολεξεί.

Η σύγκρουση μεταξύ της ανεξαρτησίας των πόλεων και των επεκτατικών φιλοδοξιών του κράτους ξεκινά πολύ πίσω στον χρόνο: από τη μία, οι απλοί πολίτες αγωνίστηκαν για την επέκταση των αρετών της πόλης και των δημοτικών ελευθεριών, και από την άλλη, οι ευγενείς, οι βασιλείς και οι αυτοκράτορες κατέβαλαν κάθε προσπάθεια για την καταστολή της τοπικής αυτονομίας και του συνομοσπονδισμού.

Σήμερα, ο αγώνας αναδιαμόρφωσης των δημοτικών κοινοτήτων σε βάρος του συγκεντρωτικού Κράτους καθώς και το ιδανικό μιας «Κομμούνας των Κομμούνων» παραμένει η υποβόσκουσα απειλή για τα σύγχρονα έθνη-κράτη.

Αυτή είναι μια προσπάθεια για ουσιαστική πολιτική πέρα από το κενό που δημιουργήθηκε από την κατάρρευση των παλιών ιδεολογικών βεβαιοτήτων. Ο κομμουναλισμός όπως και οι ιδέες του Μπούκτσιν για τον ελευθεριακό δημοτισμό έχουν επηρεάσει πολλά σύγχρονα κινήματα από τη Ροζάβα έως τα Κίτρινα Γιλέκα στη Γαλλία τα οποία οργανώθηκαν πάνω στη βάση των λαϊκών συνελεύσεων καθώς και της μεγάλης “Συνέλευσης των Συνελεύσεων”.

〉 Θα μιλήσουν οι συντελεστές του βιβλίου Γιάβορ Ταρίνσκι και Αλέξανδρος Σχισμένος
και θα ακολουθήσει ανοιχτή συζήτηση με το κοινό πάνω στα ζητήματα που θίγει το βιβλίο.

The post Βιβλιοπαρουσίαση στο La Zone | Ελεύθεροι δήμοι & Κομμουναλισμός: Η κληρονομιά του Μπούκτσιν first appeared on Aυτολεξεί.