Πρέπει να ήταν το 1989, όταν μια μέρα, αργά το απόγευμα, ήρθαν στο σπίτι άνδρες της κρατικής ασφάλειας, του sigurimi, όπως λεγόταν στα αλβανικά, και ζήτησαν τον πατέρα μου. Ο ίδιος έλειπε εκείνη τη στιγμή. Η μητέρα μου δούλευε απογευματινή βάρδια. Εγώ και ο μικρός αδελφός μου ήμασταν στο σπίτι. Από τη στιγμή που απομακρύνθηκαν –και για κάποιο διάστημα– δεν τον ξαναείδα. Εκείνο το απόγευμα ήταν σαν να τον κατάπιε η γη. Εμφανίστηκε μετά από λίγο καιρό, αδυνατισμένος, με ταλαιπωρημένο πρόσωπο, με τα νεύρα του μετώπου τεντωμένα και να πετάνε συνεχώς με σφυγμό. Δεν μιλούσε καθόλου. Έμαθα ότι για πολλές μέρες, αφού τον συλλάβανε εκείνο το απόγευμα, είχε περάσει από βασανιστήρια. Τον ένιωθα τελείως ξένο. Ήξερα ότι «μιλούσε πολύ», και σε κάθε στιγμή θα σχολίαζε με σαρκασμό ή αγανάκτηση το σύστημα, το καθεστώς ή τα πολιτικά του πρόσωπα. Κάποια στιγμή όλα μαθεύτηκαν και ήταν θέμα χρόνου να τον μπουντρώσουν.

Σε ένα σταλινικό καθεστώς, όπως ήταν η Αλβανία, η εσωτερική καταπίεση, οι βασανισμοί, οι εκτελέσεις, οι εγκλεισμοί, η καταναγκαστική εργασία πολιτικών και μη κρατουμένων και οι εξορίες ήταν από τις απάνθρωπες πολιτικές που ασκούσε το Κόμμα Εργασίας της Αλβανίας σε καθέναν και καθεμιά που δεν ευθυγραμμίζοταν με τη γραμμή του, και προπάντων σε αυτούς που αναζητούσαν αλλαγή του καθεστώτος. Πολλοί ήταν εκείνοι που διαφωνούσαν ασκώντας κριτική, είτε «από τα δεξιά», είτε «από τα αριστερά». Συνολικά, εκδιώχθηκαν περίπου 35.000 πολιτικοί κρατούμενοι και 6.000 εκτελέστηκαν, ενώ 59.000 εκτοπίστηκαν (internim).  

Σε μια τέτοια συνθήκη, δεν έλλειπαν φωνές, ψιθυριστά βέβαια, του τύπου: «Να μπουν οι Αμερικάνοι να τους καταστρέψουν! Να ρίξουν βόμβες στην ηγεσία αλλιώς δεν αλλάζει το σύστημα!» Για να καταλάβουμε πώς μπορεί ένας άνθρωπος να φτάσει σε αυτό το σημείο, να αναζητά και να επιθυμεί την καταστροφή του κράτους από μία ξένη δύναμη, θα πρέπει να μπούμε στο πετσί του, ώστε να κατανοήσουμε το εύρος των βασάνων, την αγανάκτηση που του έχει προκαλέσει η πολιτική του κράτους στο οποίο ζει. Προσωπικά, δεν θα ήξερα τι θα έκανα σε μια τέτοια συνθήκη. Από τη μία πλευρά ήταν η επιρροή που ασκούσε ο πατέρας μου, για να καταδικάζω το καθεστώς, και από την άλλη, το Κόμμα και το κράτος που με είχαν προετοιμάσει για την υπεράσπιση της πατρίδας με νύχια και με δόντια.

Τι θα έκανα; Να υπερασπιστώ τη χώρα μου; Το έθνος που ταυτίζεται με το Κόμμα και τις πρακτικές του; Την ίδια την ιστορία του; Να αδιαφορήσω; Να επικροτήσω την εισβολή; Τότε ίσως θα μπορούσα να φάω το παραμύθι ότι θα μας ελευθερώσουν, ενώ σήμερα, με τις αντιλήψεις και την κοσμοθεωρία που έχω διαμορφώσει, εννοείται ότι θα έλεγα πως επιτίθενται «με πρόσχημα την ελευθερία και τα δικαιώματα», για να καταστρέψουν μία χώρα για τις δικές τους ιμπεριαλιστικές βλέψεις και συμφέροντα. Ίσως να υπήρχε και μια άλλη οπτική: το να πάρεις τα όπλα και να αντιμετωπίσεις τον εισβολέα και μέσα σε αυτές τις συνθήκες να στρέψεις το όπλο στην εσωτερική εξουσία που σε καταπιέζει. Αυτό όμως θα απαιτούσε ένα περαιτέρω βήμα διαμόρφωσης μίας ταξικής συνείδησης.

Όπως πολλοί άλλοι νεαροί, επιθυμούσα την αλλαγή.

Και η Δύση εμφανιζόταν τότε ως η μόνη προοπτική. Είχαμε ακούσει βέβαια για αναρχισμό, τροτσκισμό, αλλά οι περαιτέρω πληροφορίες έλειπαν ή ήταν απαγορευμένες. Μας έλειπαν στην πραγματικότητα οπτικές που ασκούσαν πολιτική κριτική σε αυτά τα καθεστώτα, ώστε να αποκτήσουμε και μια αντίληψη για το τι ζωή θέλουμε για το μέλλον μας. Η μόνη προοπτική παρέμενε η Δύση, και ο δικός της πολιτισμός. Σήμερα, η κριτική μου στη Δύση, στον καπιταλισμό, στις δυτικές χώρες που έχουν διαχρονικά επωφεληθεί από το καθεστώς της αποικιοκρατίας και από την εκμετάλλευση των λαών στη Λατινική Αμερική, Μέση Ανατολή, Ασία και Αφρική, είναι κάτι που δεν μπορεί να με κάνει να ξεχάσω το γεγονός ότι κάποτε επιθυμούσα να απαλλαγώ από το σύστημα και το καθεστώς στο οποίο ζούσα. Αποκορύφωση αυτού ήταν η συμμετοχή μου στην πρώτη πορεία υπέρ των ΗΠΑ, με αφορμή την επίσκεψη που θα έκανε ο τότε υπουργός εξωτερικών των ΗΠΑ James Baker τον Ιούνιο το 1991.

Τα σκεφτόμουν όλα αυτά, καθώς αυτές τις μέρες διάβασα τέσσερα κείμενα που με έκαναν να προβληματιστώ γύρω από ένα βασικό ζήτημα: πώς βλέπουν οι άνθρωποι που βρίσκονται κάτω από καθεστώτα που τους καταπιέζουν και τους βασανίζουν, τις άλλες εξωτερικές δυνάμεις οι οποίες, με την πρώτη ευκαιρία, επιδιώκουν να κυριαρχήσουν στις χώρες όπου οι ίδιοι ζουν. Το πρώτο είναι η ανοικτή επιστολή που εστάλη προς τους Ιρανούς πολιτικούς κρατούμενους, δημοσιευμένη πρόσφατα στο Guardian με τίτλο «Στους πολιτικούς κρατούμενους του Ιράν, παγιδευμένους “ανάμεσα σε δύο λεπίδες ενός ψαλιδιού”» και υπογράφεται κυρίως από αριστερούς διανοούμενους, ακτιβιστές και νυν ή πρώην πολιτικούς κρατούμενους, επιστολή που έχει εγείρει συζητήσεις για τον ιμπεριαλισμό, τη διεθνή αλληλεγγύη, την κυριαρχία, τα γεωπολιτικά ζητήματα, τις ταξικές συγκρούσεις, όπως και τα κοινωνικά δικαιώματα.

Ας ξεκινήσουμε με τη θέση που υπερασπίζεται η επιστολή. Βασικά, αναγνωρίζει τη διπλή καταπίεση και τη βία που βιώνουν οι πολιτικοί κρατούμενοι, βρισκόμενοι ανάμεσα σε “δύο λεπίδες του ψαλιδιού”. Από τη μία βρίσκεται η λεπίδα της Ισλαμικής Δημοκρατίας, η οποία, ενώ επικαλείται τον αντιιμπεριαλισμό, χρησιμοποιεί πρακτικές βασανισμού και βίας εναντίον του λαού. Από την άλλη βρίσκεται η λεπίδα των ΗΠΑ και του Ισραήλ, ως ιμπεριαλιστικών και σιωνιστικών δυνάμεων που σπέρνουν τον θάνατο, ρίχνοντας βόμβες στο όνομα της ελευθερίας. Προφανώς, μέσα από το πνεύμα που χαρακτηρίζει την επιστολή, αναδεικνύονται η αλληλεγγύη και ο αγώνας που πρέπει να λαμβάνουν χώρα ταυτόχρονα και στα δύο μέτωπα: ενάντια στις επεμβάσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ και, παράλληλα, ενάντια στη βία και τα βασανιστήρια του ιρανικού καθεστώτος.

Μετά τη δημοσίευση της επιστολής, αναδείχθηκαν, σε αντίθετη κατεύθυνση, άλλοι προβληματισμοί και προσεγγίσεις. Συγκεκριμένα, η Caitlin Johnstone, στο άρθρο “It’s obnoxious for westerners to criticize the targets of the western empire”, αναφερόμενη στην έννοια της Δυτικής Αυτοκρατορίας, θεωρεί ότι, αν είναι να ασκηθεί κριτική από τους ίδιους τους ανθρώπους που βρίσκονται στην καρδιά αυτής της αυτοκρατορίας, η κριτική αυτή πρέπει να στρέφεται πρωτίστως στις χώρες που ανήκουν σε αυτή την αυτοκρατορία, οι οποίες δεν είναι το Ιράν, η Κίνα, η Ρωσία, η Κούβα ή η Βόρεια Κορέα. Υπό αυτό το πρίσμα, μια κριτική προς τις χώρες αυτές ενδεχομένως να ενισχύσει και να αναπαράγει έναν λόγο που, με πρόσχημα βέβαια την υπεράσπιση των δικαιωμάτων, μπορεί στη συνέχεια να αξιοποιηθεί από την αυτοκρατορία εναντίον τους. Συγκεκριμένα, όσον αφορά το Ιράν, υπάρχει η αντίληψη ότι δεν μπορούμε να βάλουμε στην ίδια ζυγαριά τις παραβιάσεις δικαιωμάτων προς τους πολίτες του, με τη βία και τις επεμβάσεις της Δυτικής Αυτοκρατορίας, και ότι αυτές οι παραβιάσεις, ο αυταρχισμός, η καταστολή και η βία του καθεστώτος του Ιράν θα πρέπει να κατανοηθούν σε συνάρτηση με την πίεση και τις επιθέσεις που δέχεται η χώρα, συγκεκριμένα από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Επομένως, η προσέγγιση των δύο λεπίδων, κατά την ίδια, δημιουργεί σύγχυση και μια ψευδή συμμετρία. Υπό αυτή την οπτική επιτίθεται στις αναρχικές και τροτσκιστικές θέσεις, που τάσσονται ταυτόχρονα ενάντια στη βία που ασκούν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ και στην καταστολή και τη βία που ασκεί το ιρανικό κράτος. Για την ίδια είναι ξεκάθαρο ότι αν μια κυβέρνηση αυτής της αυτοκρατορίας επιτίθεται στο Ιράν, η μόνη φωνή καταγγελίας και κριτικής θα πρέπει, από τους πολίτες αυτής της κυβέρνησης, να κατευθύνεται προς την ίδια αυτή κυβέρνηση.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο Βιτζάι Πρασάντ. Στο κείμενό του με τίτλο “Όχι στις ίσες αποστάσεις για το Ιράν” εμφανίζεται προβληματισμένος για την επίδραση της επιστολής, ακριβώς τη στιγμή που το Ιράν βρίσκεται σε μια ιδιαίτερη στρατηγική θέση και πολιτική συγκυρία, κατά την οποία έχει καταφέρει να αντιστρέψει τη δυσμενή του θέση: από θέση άμυνας, σε θέση όπου έχει το πάνω χέρι να διαπραγματευτεί, με αφορμή τα πυρηνικά όπλα και τη διέλευση εμπορικών πλοίων από τα δικά του χωρικά ύδατα. Επιπλέον, δεν συμμερίζεται τη μεταφορική έννοια των λεπίδων του ψαλιδιού, καθώς θεωρεί όχι μόνο ότι οι δύο λεπίδες είναι άνισες, αλλά και ότι, στην προκειμένη, η Ισλαμική Δημοκρατία από τη μία και οι ΗΠΑ μαζί με το Ισραήλ από την άλλη παρουσιάζονται ως δύο πηγές του κακού. Εξετάζοντας τις δύο λεπίδες από μια ιστορική σκοπιά, γίνεται κατανοητή η ασυμμετρία, δεδομένου του ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν στρατιωτική παρουσία σε όλο τον κόσμο, επιβάλλουν κυρώσεις, στηρίζουν στρατιωτικά το Ισραήλ και έχουν επέμβει επανειλημμένα σε άλλες χώρες. Το Ιράν, αντίθετα, παρά τον αυταρχικό χαρακτήρα του καθεστώτος του, δεν έχει διεξαγάγει κατακτητικούς πολέμους και τις τελευταίες δεκαετίες έχει κυρίως βρεθεί αντιμέτωπο με πόλεμο, κυρώσεις, επιθέσεις και εξωτερικές πιέσεις.

Δεύτερον, κρατά αποστάσεις σε σχέση με τη διατύπωση γύρω από ένα «ψευδές δίπολο ανάμεσα στον ιμπεριαλισμό και έναν κενό αντιιμπεριαλισμό», δηλαδή ενός αντιιμπεριαλισμού χωρίς περιεχόμενο, που ουσιαστικά λέει ότι τοποθετούμαστε εναντίον των ΗΠΑ ή της Δύσης, αλλά δεν λαμβάνουμε υπόψη την εσωτερική κρατική εξουσία και κυριαρχία που ασκείται στην κοινωνία. Για τον Πρασάντ, ο ιρανικός αντιιμπεριαλισμός δεν είναι «κενός», γιατί είχε ένα πολύ συγκεκριμένο αποτέλεσμα καθώς έδωσε τη δυνατότητα στο Ιράν να αντισταθεί στην αμερικανική και ισραηλινή επίθεση και στη διαρκή πίεση, αποτρέποντας έτσι την εισβολή και την υποταγή. Επομένως, το να χαρακτηριστεί αυτή τη στιγμή ο ιρανικός αντιιμπεριαλισμός «κενός» είναι ανακριβές.

Τέλος, κατανοούμε τη θέση του, ειδικά όταν στο τέλος της απάντησής του προς την επιστολή αναφέρει, συν τοις άλλοις, ότι η εξωτερική απειλή μπορεί ενδεχομένως να ωθεί το κράτος που δέχεται την επίθεση να λάβει αυταρχικά μέτρα και μηχανισμούς που τελικά στρέφονται ενάντια στην ίδια την κοινωνία. Ωστόσο, η χρονική στιγμή που επιλέγεται να σταλεί μια τέτοια επιστολή, το περιεχόμενο της οποίας στρέφεται εναντίον του Ιράν, δεν είναι κατά τον ίδιο, η κατάλληλη, καθώς θα το αποδυναμώσει απέναντι στην εξωτερική απειλή και την επίθεση που δέχεται. Γι’ αυτό επικαλείται την αλληλεγγύη προς το Ιράν και όχι την αμφισβήτηση του καθεστώτος του, η οποία θα δημιουργούσε ευνοϊκό έδαφος για τις δυνάμεις που επιτίθενται στο Ιράν.

Μια ενδιαφέρουσα και αξιόλογη απάντηση, απέναντι στην παραπάνω προσέγγιση, έρχεται από την Ιρανή Farah Mokhtareizadeh, μελετήτρια και ακτιβίστρια, στο κείμενο με τίτλο “Who Names the World? Anti-Imperialism and Iran’s Political Prisoners”, η οποία τοποθετεί το ζήτημα με τις δύο λεπίδες σε μία διαφορετική βάση. Το θέμα δεν είναι να βάλουμε στη ζυγαριά ή να δούμε ποια λεπίδα είναι πιο κοφτερή από την άλλη ή ποια εξουσία είναι πιο βίαιη και παράγει μεγαλύτερη καταστολή, αλλά το τι λένε οι ίδιοι οι άνθρωποι που βρίσκονται ανάμεσα σε αυτές και βιώνουν τις δύο μορφές εξουσίας και καταστολής. Υπό αυτό το πρίσμα, δεν μπορούμε να κλείσουμε τα μάτια μας απέναντι στην καταπίεση που ασκεί το ιρανικό κράτος. Για την ακρίβεια, παρεμβαίνει για να δώσει και μία γλωσσική ερμηνεία για το ψαλίδι με τις δύο λεπίδες, διευκρινίζοντας ότι το νόημα είναι ότι το σώμα, ο άνθρωπος, είναι αυτός που δέχεται τη βία από τις δύο διαφορετικές κατευθύνσεις. Επομένως, για τον πολιτικό κρατούμενο η μία εμπειρία δεν ακυρώνει την άλλη. Ο άνθρωπος στη συγκεκριμένη συνθήκη δεν ταξινομεί και ιεραρχεί τα στρατόπεδα ούτε αναλύει τη γεωπολιτική κατάσταση με γνώμονα μόνο τη στρατιωτική ισχύ. Το ότι οι ΗΠΑ είναι ισχυρότερες από το Ιράν είναι δεδομένο. Γι’ αυτόν τον λόγο θα πρέπει να στρέψουμε το βλέμμα μας προς την ανθρώπινη εμπειρία που βρίσκεται ανάμεσα στις λεπίδες. Το ζήτημα είναι κατά πόσο, μέσα στη συνθήκη του πολέμου, οι Ιρανοί που αντιστέκονται στο δικό τους καθεστώς παραμένουν πολιτικά ενεργά υποκείμενα, συνεχίζουν να αγωνίζονται και αντιστέκονται στις δύο μορφές κυριαρχίας μέσα σε ένα πνεύμα αλληλεγγύης. 

Σχετικά με αυτό συγκεκριμένα αναφέρει: «…Ένας Κούρδος συνδικαλιστής μπορεί να αντιλαμβάνεται την παγκόσμια ασυμμετρία ανάμεσα στο Ιράν και τις ΗΠΑ, γνωρίζοντας ταυτόχρονα πολύ καλά ποιος κρατά το κλειδί του κελιού του. Ένας Ιρανός σοσιαλιστής μπορεί να υπερασπίζεται τη χώρα απέναντι στην ιμπεριαλιστική επίθεση χωρίς να παραδίδει την πολιτική εκπροσώπηση των Ιρανών εργατών στην Ισλαμική Δημοκρατία. Μια Ιρανή γυναίκα μπορεί να αντιτίθεται στον σιωνισμό χωρίς να αναστέλλει τον αγώνα της ενάντια στην έμφυλη κρατική καταστολή…».

Έτσι, για τον πολιτικό κρατούμενο και όσους αντιστέκονται, ο ένας πόλεμος δεν αναβάλλεται για να δοθεί προτεραιότητα στον άλλον, καθώς και οι δύο συμβαίνουν την ίδια στιγμή. Με λίγα λόγια, η πόρτα της φυλακής δεν θα ανοίξει, επειδή το κράτος που κρατά αυτό το κλειδί δέχεται επίθεση από μία ισχυρότερη δύναμη. Ο ίδιος συνεχίζει να δέχεται την καταστολή πάνω στο σώμα του, και δεν τρέφει την αυταπάτη ότι ο εχθρός και ο εισβολέας, που επικαλείται έναν λόγο περί δικαιωμάτων, θα τον ελευθερώσει.

Από αυτό το σκεπτικό, πηγάζει και το ερώτημα που θέτει στον τίτλο: Ποιος έχει το δικαίωμα να πει στον Ιρανό κρατούμενο ότι “τώρα δεν είναι η στιγμή” να μιλήσει για τη δική του καταπίεση; Άραγε ο δυτικός αντιιμπεριαλιστής, τα όργανα του ιρανικού καθεστώτος; Προφανώς, ούτε ο Prashad ούτε η Johnstone.

Τον πρώτο λόγο για την καταπίεση, τους όρους του αγώνα και τη διαμόρφωση ενός πνεύματος αλληλεγγύης τον έχουν εκείνοι που βιώνουν την καταπίεση. Επομένως, η θέση από την οποία μιλάμε έχει τεράστια σημασία. Και όσον αφορά τη θέση από την οποία ασκούμε κριτική, καταγγέλλουμε ή αντιστεκόμαστε, όλα αυτά βέβαια έχουν πιο πολύ νόημα όταν απευθύνονται πρώτα στην εξουσία του κράτους μέσα στο οποίο ζούμε, θέτοντας έτσι ένα ζήτημα πολιτικής ευθύνης. Ένας Αμερικανός, για παράδειγμα, έχει ιδιαίτερη πολιτική ευθύνη να αντιταχθεί στην επίθεση που κάνουν οι ΗΠΑ στο Ιράν. Μπορούμε λοιπόν και να πολεμάμε τον ιμπεριαλισμό της δικής μας χώρας και να ακούμε σοβαρά τους ανθρώπους που αντιστέκονται στην καταπίεση μέσα στο Ιράν.

Μια λογική διεθνιστικής αλληλεγγύης πρέπει να χωρά και τα δύο. Αυτό σημαίνει ότι οι πολιτικοί κρατούμενοι και όσοι αντιστέκονται στο καθεστώς παράγουν πολιτικό λόγο, διαμορφώνουν κινήματα και συνειδήσεις, πρέπει να γίνονται αντιληπτοί ως άνθρωποι με πολιτική αυτενέργεια, και όχι ως παθητικά υποκείμενα στα οποία «επιβάλλεται» η πολιτική. Οι άνθρωποι αυτοί έχουν τη δική τους ιστορία και τη δική τους πολιτική παράδοση. Σε αντίθετη περίπτωση, ελλοχεύει μια μορφή πατερναλισμού, που λέει ότι οι καταπιεσμένοι, πολιτικοί κρατούμενοι, όσοι αντιστέκονται, φέρουν την εμπειρία τους, τον πόνο, τα βάσανα, αλλά από την άλλη δεν θα είναι αυτοί που θα παράγουν γνώση για τα βιώματά αυτά. Η ερμηνευτική αυθεντία παραμένει στον διανοούμενο που ερμηνεύει επιστημονικά αυτό που το υποκείμενο βιώνει. Και αυτή είναι, σε μεγάλο βαθμό, η κριτική που απευθύνει η Mokhtareizadeh στους υπογράφοντες της επιστολής. 

Όσον αφορά όλα τα παραπάνω, θα υιοθετήσω πρώτα τη θέση που λέει: ως πολίτης ενός κράτους, η βασική μου πολιτική ευθύνη συνδέεται άμεσα με την εξουσία και με τις σχέσεις κυριαρχίας που αναπαράγονται στη χώρα στην οποία ζω και εργάζομαι. Αν το κράτος είναι συνένοχο και συμμετέχει άμεσα ή έμμεσα σε πολέμους επιθετικούς σε άλλες χώρες, στις επεμβάσεις μέσα από τους μηχανισμούς επιβολής του, τότε η αντίθεση σε αυτές τις πολιτικές ξεκινά τοπικά, εσωτερικά. Η αντίθεση στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο σημαίνει αντίσταση στους κατασταλτικούς μηχανισμούς του κράτους στο οποίο ζεις, δεδομένου και του γεγονότος ότι αυτό μπορεί να συμβάλλει στην επέκταση ενός ιμπεριαλιστικού πολέμου ως σύμμαχος. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όποιος συγκρούεται με τη Δύση είναι γι’ αυτόν τον λόγο και πολιτικός μου σύμμαχος.

Ο πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία είναι ίσως το πιο καθαρό παράδειγμα αυτής της οπτικής. Στον πόλεμο αυτό, είναι κατανοητό ότι σχεδόν όλη η αριστερά και όχι μόνο θα ήθελαν την ήττα του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα σιωπάς για τα εγκλήματα και την καταστολή που έσπειρε το καθεστώς του Μιλόσεβιτς. Αντίστοιχα, η υπεράσπιση της Κούβας απέναντι στον αμερικανικό αποκλεισμό δεν σημαίνει ότι πρέπει να ερμηνευτεί ως  υπεράσπιση του κουβανικού κράτους ή να ξεχνιούνται οι άνθρωποι που εγκαταλείπουν τη χώρα όχι μόνο εξαιτίας της οικονομικής ασφυξίας που προκαλεί ο αποκλεισμός, αλλά και εξαιτίας της εσωτερικής καταστολής. Οπότε, το ζήτημα δεν είναι μόνο απέναντι σε ποιον συγκρούεται ένα κράτος, αλλά και τι σχέσεις αναπαράγει στο εσωτερικό του και επιδιώκει να επιβάλει. Και αυτό σημαίνει ότι η ήττα της ιμπεριαλιστικής επίθεσης δεν συνεπάγεται να σιωπούμε απέναντι στην εξουσία και την καταστολή του κράτους που δέχεται την επίθεση. 

Για να ξεκαθαρίσω, όμως, τι σημαίνει για μένα αυτή η θέση, χρειάζεται πρώτα να σταθώ στην ίδια την εικόνα της «Δυτικής Αυτοκρατορίας». Με τα σημερινά δεδομένα, θεωρώ ότι δεν είναι ιδιαίτερα πειστική η εικόνα μιας ενιαίας, δυτικοκεντρικής «Αυτοκρατορίας», με τις ΗΠΑ στο κέντρο και γύρω τους το ΝΑΤΟ, το χρηματοπιστωτικό σύστημα και τους συμμάχους τους, ενώ απέναντι τοποθετούνται τα κράτη που δεν έχουν ακόμη «απορροφηθεί» από αυτήν ή που αντιστέκονται στην κυριαρχία της. Μπορούμε και πρέπει να μιλάμε για αμερικανική και δυτική ηγεμονία, για ιμπεριαλιστικές πολιτικές, για επεμβάσεις, πολέμους και τεράστιες ασυμμετρίες ισχύος. Δεν είμαι όμως βέβαιος ότι όλες αυτές οι διαφορετικές σχέσεις, συμμαχίες και μηχανισμοί εξουσίας μπορούν να αντιμετωπίζονται ως μία ενιαία «Δυτική Αυτοκρατορία».

Σε ένα παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα, τα κράτη διαθέτουν δικές τους άρχουσες τάξεις, δικά τους οικονομικά συμφέροντα και κρατικούς μηχανισμούς. Ασκούν εξωτερική πολιτική, διαπραγματεύονται, συμμαχούν, ανταγωνίζονται, επενδύουν, εξάγουν κεφάλαιο και, ανάλογα με τη δύναμή τους, ασκούν πολιτική, οικονομική ή στρατιωτική πίεση. Η Ελλάδα αποτελεί ένα κοντινό παράδειγμα. Μετά την κατάρρευση του «υπαρκτού σοσιαλισμού», το ελληνικό κεφάλαιο επεκτάθηκε έντονα στα Βαλκάνια, μέσα από επενδύσεις και ιδιαίτερα μέσω του τραπεζικού συστήματος κυρίως στην Αλβανία, ενώ το ελληνικό κράτος διεκδίκησε το δικό του πολιτικό και οικονομικό ρόλο στην περιοχή. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα διαθέτει την ισχύ των ΗΠΑ ή της Γερμανίας. Η θέση των διαφορετικών κρατών είναι άνιση και ιεραρχική. Ένας μικρότερος κρίκος μπορεί να κινείται μέσα στα όρια που θέτει ένας ισχυρότερος, αλλά δεν παύει γι’ αυτό να έχει δικά του ταξικά συμφέροντα και δικές του επιδιώξεις.

Παράδειγμα είναι ο ελληνικός ιμπεριαλισμός στα Βαλκάνια μετά την κατάρρευση του «υπαρκτού σοσιαλισμού»: η εισβολή των επενδύσεων και κυρίως του τραπεζικού συστήματος στην Αλβανία, αλλά και η στρατιωτική παρουσία της Ελλάδας το 1997 στην Αλβανία, στο πλαίσιο της πολυεθνικής επιχείρησης Alba, η οποία είχε εξουσιοδοτηθεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Βέβαια, η Ελλάδα θα απλώσει τα πόδια της μέχρι εκεί που θα την αφήσει το μεγάλο σκυλί, που στην καλύτερη περίπτωση θα της αφήσει κάποιο κόκαλο. Στη συνέχεια, με το μεγάλο σκυλί μπορεί να διαπραγματευτεί για να εξασφαλίσει μια θέση και να απολαμβάνει κέρδη, όντας το μικρό κουτάβι. Αυτό όμως δεν αναιρεί ότι διαθέτει δικά της ταξικά συμφέροντα και δικές της επιδιώξεις. Εδώ μου φαίνεται πιο χρήσιμη η εικόνα της ιμπεριαλιστικής αλυσίδας. Τα καπιταλιστικά κράτη συνδέονται μεταξύ τους μέσα από άνισες και ιεραρχικές σχέσεις. Δεν αποτελούν όμως απλώς πιόνια μιας μοναδικής δύναμης. Στο εσωτερικό κάθε κρίκου υπάρχουν άρχουσες τάξεις, εργαζόμενοι, κοινωνικές συγκρούσεις και συγκεκριμένοι πολιτικοί συσχετισμοί.

Βέβαια, το τι συμβαίνει στο εσωτερικό μίας κοινωνίας και έθνους κράτους δεν είναι ξεχωριστό και ανεξάρτητο από το παγκόσμιο γίγνεσθαι. Για παράδειγμα, το χρέος, οι επενδύσεις, οι κυρώσεις ενάντια σε ένα σύμμαχο κράτος, οι  διεθνείς συμμαχίες ασκούν ουσιαστική επίδραση στο εσωτερικό των κοινωνιών και αυτή η επίδραση διαπερνάει τις ίδιες τις ταξικές συγκρούσεις, τις κοινωνικές και πολιτικές σχέσεις. Το διεθνές και το τοπικό αλληλοδιαμορφώνονται· το ένα δεν καταργεί το άλλο. Αυτή η εικόνα δεν αφορά μόνο τη σχέση ανάμεσα στα κράτη. Κάτι αντίστοιχο ισχύει και για τον εθνικισμό. Ένας εθνικισμός που γεννιέται μέσα σε πραγματικές συνθήκες καταπίεσης μπορεί, όταν αλλάξουν οι υλικοί και πολιτικοί συσχετισμοί, να μετασχηματιστεί σε μορφή κυριαρχίας πάνω σε άλλους. Δεν έχουν όλοι οι εθνικισμοί την ίδια ισχύ ή την ίδια ιστορική θέση. Διαφορετικά θα μιλήσει ένας Σέρβος που έζησε τους νατοϊκούς βομβαρδισμούς, διαφορετικά ένας Αλβανός του Κοσόβου ή ένας Βόσνιος που βίωσε τον σερβικό εθνικισμό και διαφορετικά ένας άνθρωπος που βρέθηκε μέσα στις αντιφάσεις των ίδιων των αποσχιστικών κινημάτων. Αν θέλουμε να καταλάβουμε τι συνέβη, πρέπει να ακούσουμε και αυτούς.

Συγκεκριμένα, η Γιουγκοσλαβία δεν έπεσε επειδή έτσι το ήθελε απλώς η Δύση, και οι αποσχίσεις δεν προήλθαν μόνο από τη δική της προπαγάνδα, αλλά και από τις ίδιες τις συγκρούσεις. Ναι, διαμορφώθηκε βόσνιος και αλβανόκοσοβάρικος εθνικισμός, όχι όμως μέσα σε αίθουσες, αλλά από τις ίδιες τις υλικές συνθήκες, όταν άνθρωποι έβλεπαν τις περιοχές τους παραμελημένες, την περιουσία και τον πλούτο τους να χρησιμοποιούνται για να φτιαχτεί μια καλύτερη ζωή του Σέρβου ή του Κρόατη, ενώ οι πιο αδικημένοι πεινούσαν ή αναζητούσαν διέξοδο στις χώρες της Ευρώπης. Υπήρξε μια πολιτική άμεσου και έμμεσου εκτοπισμού. Θα έπρεπε όμως γι’ αυτό να επικροτήσουν την εισβολή της Δύσης; Προφανώς όχι. Αυτό το «όχι», όμως, δεν απαιτεί να σβήσουμε τη δική τους εμπειρία καταπίεσης και διωγμού. Αυτό το όχι απαιτεί υψηλό βαθμό ταξικής συνείδησης, ώστε από τη μία να αντιστέκεται στη δική του καταπίεση και εκτοπισμό από τον κυρίαρχο εθνικισμό, χωρίς να αναζητά την απελευθέρωσή του από μεγαλύτερες δυνάμεις.

Στη Γιουγκοσλαβία, οι εσωτερικές συγκρούσεις, οι ανισότητες, οι εθνικισμοί και οι υλικές αντιθέσεις ήταν πραγματικές. Η δυτική παρέμβαση τις αξιοποίησε, τις επηρέασε και τελικά επενέβη στρατιωτικά, αλλά δεν τις εφηύρε από το μηδέν. Ακριβώς γι’ αυτό μπορούσαμε να είμαστε κατηγορηματικά ενάντια στην επέμβαση του ΝΑΤΟ χωρίς να χρειάζεται να μετατρέψουμε τον Μιλόσεβιτς σε αντιιμπεριαλιστικό ή χειραφετητικό υποκείμενο. Η καταστολή του καθεστώτος δεν έκανε το ΝΑΤΟ απελευθερωτή· αλλά ούτε οι βόμβες του ΝΑΤΟ έκαναν την εσωτερική καταστολή απλή «άμυνα» απέναντι στη Δύση. Αν ερμηνεύσουμε κάθε κρατική βία στη Γιουγκοσλαβία ως αναγκαστικό αποτέλεσμα της δυτικής πίεσης, τότε δεν εξηγούμε πλέον την καταστολή: αρχίζουμε να τη δικαιολογούμε.

Αυτή τη λογική μπορούμε να την εντοπίσουμε και σε άλλες συνθήκες πολέμου. Για παράδειγμα, ο πόλεμος Ρωσίας – Ουκρανίας, ναι μεν έχει τις δικές τις ιδιαιτερότητες, ωστόσο υπάρχουν στοιχεία που δεν μπορούν να μην ληφθούν υπόψη. Το ένα είναι η διεύρυνση του ΝΑΤΟ που προκαλεί την αντίδραση της Ρωσίας, η οποία θεωρεί (ενδεχομένως ο κίνδυνος αυτός να είναι υπαρκτός) ότι διαμορφώνεται ένας γεωπολιτικός συσχετισμός δυνάμεων εις βάρος της. Όμως η σύγκρουση αυτή δεν γίνεται με αφορμή μόνο τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ. Η Ουκρανία υπήρξε για μεγάλο διάστημα η «αποθήκη» της Ρωσίας. Ο λιμός της δεκαετίας του ’30 έσπρωξε Ουκρανούς ακόμη και στον κανιβαλισμό, γράφοντας έτσι τη δική τους ιστορία, η οποία δεν περιορίζεται μόνο σε ζώνες επιρροής και γεωπολιτικά συμφέροντα. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αναγνωρίσουμε πως η ουκρανική κοινωνία έχει τη δική της ιστορία καταπίεσης και συγκρούσεων, και αυτή η ιστορία δεν μπορεί να αγνοείται μόνο και μόνο επειδή τοποθετούμαστε εναντίον του ΝΑΤΟ. Η ύπαρξη δυτικού ιμπεριαλισμού δεν αποκλείει την ύπαρξη ρωσικών ιμπεριαλιστικών συμφερόντων. Το γεγονός ότι η Ρωσία συγκρούεται με τη δυτική ηγεμονία δεν τη μετατρέπει από μόνο του σε αντιιμπεριαλιστική δύναμη.

Και πάλι, σε αυτή τη σύγκρουση θα πρέπει να δούμε τι λένε όχι η θεσμική εξουσία της Ουκρανίας, αλλά οι εργαζόμενοι, οι ακτιβιστές, τα συνδικάτα και οι πολιτικές οντότητες που εκφράζουν διαφορετικές προοδευτικές και ριζοσπαστικές αντιλήψεις. Εκτός και αν θεωρούμε ότι δεν υπάρχουν. Διόλου απίθανο. Και ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, δεν θα καταδίκαζα τη διάθεση μιας κοινωνίας να ξεφύγει από την επιρροή της Ρωσίας, ακόμη κι αν αυτό την οδηγεί στην αγκαλιά της Δύσης, αλλά ούτε και θα το επικροτούσα. Απεναντίας, θα αναζητούσα εκείνο το πολιτικό υποκείμενο που στρέφεται προς μια διαφορετική κατεύθυνση και εκφράζει την αξίωση για ελευθερία, δικαιοσύνη, αυτονομία και ανεξαρτησία. Για αυτό το λόγο, δεν μπορούμε να επιλέξουμε ανάμεσα σε δύο εξουσίες, ασχέτως της ισχύος τους. Μπορεί ένα κράτος να αντιδρά σε μια πραγματική απειλή για τη θέση του στο διεθνές σύστημα και ταυτόχρονα να επιχειρεί να επιβάλει τη δική του κυριαρχία σε έναν ασθενέστερο γείτονα. 

Υπό αυτή την οπτική, δεν υπάρχει μόνο ένας πόλος που δρα και όλοι οι υπόλοιποι απλώς αντιδρούν. Υπάρχουν ανταγωνιστικά καπιταλιστικά κέντρα ισχύος, με τεράστιες βέβαια διαφορές μεταξύ τους. Η περίπτωση της Κίνας εδώ είναι αποκαλυπτική. Είναι μια μεγάλη οικονομική δύναμη που προωθεί τα δικά της συμφέρονται, διέπεται από τους δικούς της εσωτερικούς και εξωτερικούς ανταγωνισμούς, τις ταξικές σχέσεις, με τις δικές της επενδύσεις και στρατηγικές. Μια δύναμη που ανταγωνίζεται την αμερικάνικη ηγεμονία και που είναι βαθιά ενσωματωμένη στον παγκόσμιο καπιταλισμό. 

Μετά από όλα αυτά, το ζήτημα επιστρέφει αναγκαστικά και στο πρόβλημα των «στρατοπέδων» [καμπισμός]. Όλη αυτή η συζήτηση —για τον ιμπεριαλισμό, τον διεθνισμό, την αλληλεγγύη, τη γεωπολιτική— μου θυμίζει ένα ερώτημα που πολλές φορές μας έκαναν, εμάς τους μετανάστες που μόλις είχαμε έρθει στην Ελλάδα,  άνθρωποι του ΚΚΕ και των πολιτικών του απογόνων: «Ήταν καλύτερα τότε στην Αλβανία ή τώρα, στον καπιταλισμό, στην Ελλάδα;» Καλείσαι έτσι να κοιτάξεις προς τα πίσω και να ζυγίσεις δύο διαφορετικές πραγματικότητες: τότε ήταν καλύτερα ή τώρα; Όμως η ίδια η κίνησή μας αποτελεί ήδη ένα μέρος της απάντησης. Εγκαταλείψαμε τη χώρα μας. Και δεν φύγαμε απλώς επειδή κάποια στιγμή κατέρρευσε το σύστημα· πολλοί θα είχαμε φύγει νωρίτερα αν μπορούσαμε, όπως προσπάθησαν να κάνουν χιλιάδες άνθρωποι στα χρόνια της δικτατορίας του «προλεταριάτου», συχνά πληρώνοντας αυτή την προσπάθεια με τη ζωή τους.

Υπό αυτή την έννοια, είχα ήδη κάνει μια επιλογή: έφυγα. Το ότι αργότερα, μέσα στη νέα συνθήκη, βρέθηκα αντιμέτωπος με άλλες μορφές κυριαρχίας, ταξικής εκμετάλλευσης και καταστολής δεν ακυρώνει την προηγούμενη εμπειρία μου. Ούτε χρειαζόμουν κάποιον να μου εξηγήσει εκ των υστέρων ότι η καταπίεση που είχα ζήσει δεν ήταν πραγματική επειδή υπήρχε κάπου αλλού ένας ισχυρότερος αντίπαλος. Ίσως γι’ αυτό δυσκολεύομαι τόσο με τα διλήμματα των στρατοπέδων. Για αυτό, πριν διασχίσουμε τον δρόμο, κοιτάμε και προς τις δύο κατευθύνσεις. Αν από τη μία έρχεται ένα φορτηγό και από την άλλη ένα ΙΧ, δεν σημαίνει ότι τα δύο οχήματα έχουν το ίδιο βάρος, την ίδια ταχύτητα ή την ίδια καταστροφική δύναμη. Σημαίνει απλώς ότι, αν αποφασίσουμε εκ των προτέρων πως οφείλουμε να κοιτάμε μόνο προς τη μία πλευρά, κινδυνεύουμε να μην αντιληφθούμε τι έρχεται από την άλλη. Κάπως έτσι αντιλαμβάνομαι και τις διαφορετικές μορφές κυριαρχίας. 

Γι’ αυτό έχει σημασία να στρέφουμε το βλέμμα, όπως μας προτείνει και η Mokhtareizadeh, στους ανθρώπους που έχουν ζήσει μέσα σε αυτά τα συστήματα και καθεστώτα: στις φωνές τους, στις βιωμένες εμπειρίες τους, στους ανθρώπους που βρίσκονται στις φυλακές, στα κινήματα, στους δρόμους, στους χώρους εργασίας. Μόνο έτσι θα καταφέρουμε να είμαστε λιγότερο δογματικοί στη σκέψη μας. Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν βιώσει πάνω στο ίδιο τους το σώμα πολλαπλές μορφές εξουσίας και έχουν μάθει να στρέφουν τα βέλη τους προς περισσότερες από μία κατευθύνσεις.

Έχουν κάτι να μας πουν. Και σίγουρα γνωρίζουν καλύτερα για τη δική τους καταπίεση περισσότερα από μια δυτική Αριστερά που έχει συνηθίσει να μιλά μέσα από έτοιμα γεωπολιτικά στρατόπεδα. Δεν έχει σημασία αν πολλοί έχουν διαβάσει Μαρξ, Λένιν, Τρότσκι ή Μπακούνιν. Ας τους ακούσουμε αντί να τους πουλάμε έτοιμη γνώση περί της Αλήθειας. Γνωρίζουν και εκείνοι τι σημαίνει έμφυλη βία, αστυνομία, φυλακή, βασανιστήριο, πείνα, εκμετάλλευση. Είναι συχνά γυμνά σώματα απέναντι στην εξουσία — αλλά σώματα με ιστορία, μνήμη και πολιτικό λόγο. Εδώ βρίσκεται για μένα και το νόημα της αλληλεγγύης. Η αλληλεγγύη δεν αντιμετωπίζει τον άλλον ως ένα παθητικό θύμα που περιμένει σωτήρες. Προϋποθέτει την αναγνώρισή του ως ενεργού πολιτικού υποκειμένου: κάποιου που αντιστέκεται, αρνείται, οργανώνεται, μιλά, διεκδικεί και ορίζει ο ίδιος τους όρους της αντίστασης. Η αλληλεγγύη δεν υπακούει στη λογική «για» τον άλλον, αλλά σε μια σχέση που συγκροτείται «με» τον άλλον. Όταν εμείς αποφασίζουμε τι χρειάζεται, τι πρέπει να λέει και ποια μορφή αγώνα δικαιούται να έχει, τότε η αλληλεγγύη κινδυνεύει να γίνει προστασία και από την προστασία περνάμε στην κηδεμονία.

Και εδώ επιστρέφουμε στο Ιράν. Τις πραγματικές προοπτικές δεν τις καθορίζουν οι κυβερνήσεις, οι στρατοί και οι γεωπολιτικοί συσχετισμοί. Τις διαμορφώνουν οι άνθρωποι που βρίσκονται σε κίνηση και αντίσταση. Στις κινητοποιήσεις του 2025 στο Ιράν εμφανίστηκαν φωνές που προσπαθούν να χαράξουν έναν λόγο έξω τόσο από την Ισλαμική Δημοκρατία όσο και από τη μοναρχική ή άλλη δεξιά αντιπολίτευση που επιχειρεί να καρπωθεί την κοινωνική δυσαρέσκεια. Υπάρχουν άνθρωποι που γνωρίζουν από πρώτο χέρι τι σημαίνουν η φτώχεια, οι ελλείψεις, η καταστολή και οι ταξικές ανισότητες, όπως γνωρίζουν επίσης τι σημαίνουν οι κυρώσεις, η εξωτερική απειλή και η ιμπεριαλιστική επίθεση.

Οι ίδιοι οι άνθρωποι έχουν γνωρίσει τι σημαίνει πυρηνικό πρόγραμμα, χρηματοδότηση συμμαχιών και δορυφόρων του καθεστώτος, και αυτοί μπορούν να μας πουν τι σημαίνει αυτό στην καθημερινή τους ζωή. Φίλοι μου από το Ιράν, που πρόσφατα είχαν εγκαταλείψει τη χώρα, μεταφέρουν τις εμπειρίες τους για την κατάσταση και τις συνθήκες, καθώς καθόμασταν και μιλούσαμε σε ένα Πατόγκ. Γνωρίζουν πολύ καλά ότι οι γεωπολιτικοί συσχετισμοί ισχύος δεν θα φέρουν γάλα για τα παιδιά τους, γι’ αυτό και βάζουν τα πράγματα από μια ταξική σκοπιά: ούτε Ισλαμική Δημοκρατία, ούτε μοναρχία, ούτε ΗΠΑ και οι δορυφόροι τους εκτός και εντός Ιράν. Γι’ αυτό βρισκόμαστε παντού στην αναζήτηση εκείνου του πολιτικού υποκειμένου —άνδρες, γυναίκες, ακτιβιστές, φοιτητές— που εξεγείρεται και γνωρίζει πολύ καλά ότι ακόμη και οι δυτικές κυρώσεις και τα εμπάργκο δεν μπορούν να λειτουργήσουν ως λόγος αναστολής των διεκδικήσεων απέναντι στην εσωτερική ταξική και ισλαμική κυριαρχία. Γνωρίζουν ότι η γεωπολιτική σύγκρουση δεν μπορεί από μόνη της να φέρει κοινωνική χειραφέτηση.

Αυτή είναι ίσως η θέση από την οποία αξίζει να ξεκινάμε: όχι από το ερώτημα αν είμαστε με το Ιράν ή όχι, αλλά από το τι λένε οι ίδιοι οι άνθρωποι που ζουν μέσα σε αυτές τις αντιθέσεις.

Εκεί αναζητώ κι εγώ την ελπίδα: στους ανθρώπους που δεν επιτρέπουν στη γεωπολιτική σύγκρουση να αποφασίσει για λογαριασμό τους ποια καταπίεση δικαιούνται να καταγγείλουν. Γιατί το γεγονός ότι ένα καθεστώς συγκρούεται με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν αλλάζει το γεγονός ότι παραμένει καθεστώς απέναντι στους ανθρώπους που καταπιέζει. Και, αντίστροφα, το γεγονός ότι άνθρωποι εξεγείρονται εναντίον αυτού του καθεστώτος δεν σημαίνει ότι ο αγώνας τους ταυτίζεται νομοτελειακά με τις επιδιώξεις των δυτικών δυνάμεων.

Επιστρέφοντας στην αφετηρία αυτού του προβληματισμού, σκέφτομαι ξανά την Αλβανία από την οποία έφυγα. Τότε η Δύση μου φαινόταν σαν ένας άλλος κόσμος, κυρίως επειδή ο κόσμος μέσα στον οποίο ζούσα ήταν το λιγότερο ασφυκτικός. Η επιθυμία για αλλαγή δεν ήταν μόνο προϊόν κάποιας δυτικής προπαγάνδας· γεννιόταν από μια πραγματική εμπειρία φόβου, έλλειψης ελευθερίας και ανέχειας. Το ότι κοιτάζαμε προς τη Δύση δεν σήμαινε ότι αγνοούσαμε την ιστορία της, παρά την εξαντλητική προπαγάνδα του Κόμματος. Ή, για την ακρίβεια, γνωρίζαμε πολλά γι’ αυτήν· όμως η πραγματικότητα μέσα στην οποία ζούσαμε ήταν τέτοια ώστε συχνά μας έκανε να παραμερίζουμε αυτή τη γνώση, ακόμη και να την «ξεχνάμε». Η εμπειρία της μετανάστευσης και όσα ακολούθησαν με έκαναν αργότερα να δω πολύ πιο καθαρά ότι και η Δύση βρίσκεται βαθιά μέσα στις σχέσεις κυριαρχίας. Έχει τις δικές της μορφές εκμετάλλευσης, τις δικές της ιεραρχίες, τα δικά της σύνορα και, βέβαια, τη δική της ιστορία επεμβάσεων και ιμπεριαλιστικής ισχύος. Το ότι αργότερα γνώρισα αυτές τις μορφές κυριαρχίας δεν αναιρεί όμως αυτό που είχα ζήσει πριν: ότι η καταπίεση στην Αλβανία ήταν πραγματική και ότι η επιθυμία μου να φύγω από αυτήν ήταν εξίσου πραγματική.

Ίσως γι’ αυτό δυσκολεύομαι να αποδεχτώ έναν αντιιμπεριαλισμό που απαιτεί να επιλέξουμε εκ των προτέρων ποια καταπίεση δικαιούμαστε να βλέπουμε και ποια πρέπει να «παραβλέψουμε» επειδή δεν ταιριάζει στην εκάστοτε γεωπολιτική αφήγηση. Ίσως το δύσκολο, αλλά αναγκαίο, είναι ακριβώς να αντιληφθούμε τις πολλαπλές σχέσεις κυριαρχίας, χωρίς να είναι απαραίτητο τις σχέσεις αυτές να τις δούμε ως συμμετρικές. Να αναγνωρίζουμε ποιος διαθέτει τη μεγαλύτερη ισχύ, χωρίς να χαρίζουμε σε κανένα κράτος τους ανθρώπους που καταπιέζει· και, πάνω απ’ όλα, να αφήνουμε τον πρώτο λόγο σε εκείνους που βρίσκονται μέσα στον αγώνα, αντί να επιβάλλουμε εμείς, εκ του ασφαλούς, τη δική μας ερμηνεία για τη δική τους πραγματικότητα.

The post Ανάμεσα στη Σκύλλα και τη Χάρυβδη. Για την αλληλεγγύη και τον αντιιμπεριαλισμό με αφορμή μία επιστολή first appeared on Aυτολεξεί.

Προς τους συναδέλφους μας ακτιβιστές, φοιτήτριες, στοχαστές, εργαζόμενες, καλλιτέχνες και άλλους κρατούμενους συνείδησης που κρατούνται πίσω από τα τείχη όλων των κέντρων κράτησης σε όλο το Ιράν:

Σας γράφουμε από μια θέση βαθιάς αλληλεγγύης, με τις καρδιές μας βαριές, γνωρίζοντας τον αγώνα που αντιμετωπίζετε στις φυλακές του Ιράν: τα βασανιστήρια, τη συστηματική παραμέληση, την αναγκαστική σιωπή και τη βάναυση πραγματικότητα των ψεύτικων δικών και εκτελέσεων. Ως πρώην και νυν πολιτικοί κρατούμενοι, ακτιβίστριες και ακαδημαϊκοί αφοσιωμένοι-ες στον παγκόσμιο αγώνα για την κατάργηση της θανατικής ποινής, για τον αντι-αυταρχισμό και τον αντι-ιμπεριαλισμό, σας βλέπουμε πέρα ​​από τις αποστάσεις της γεωγραφίας, τη σιωπή της λογοκρισίας και των διακοπών του διαδικτύου. Και στεκόμαστε σε αλληλεγγύη μαζί σας, καθώς βρίσκεστε στη διασταύρωση δύο πηγών καταπίεσης.

Από τη μία πλευρά, αντιμετωπίζετε την Ισλαμική Δημοκρατία που, από την ίδρυσή της, επέβαλε απόλυτο κοινωνικό και πολιτικό έλεγχο, βασισμένο σε μια ιδεολογία αποκλεισμού. Είναι ένα σύστημα που ισχυρίζεται ότι αντιτίθεται στην αυτοκρατορική εξουσία, ενώ χρησιμοποιεί την ίδια τη λογική της κυριαρχίας και συστήματα φυλάκισης, βασανιστηρίων και εκτελέσεων. Από την άλλη πλευρά, αντιμετωπίζετε την επιθετικότητα και τη βία των ίδιων των ιμπεριαλιστικών και σιωνιστικών δυνάμεων στις οποίες η Ισλαμική Δημοκρατία ισχυρίζεται ότι αντιτίθεται. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ υποκινούν βάναυσους πολέμους, καταστρέφουν πολιτικές υποδομές, σκοτώνουν αθώες μαθήτριες και σας αντιμετωπίζουν ως παράπλευρες απώλειες στην επιδίωξή τους για περιφερειακή κυριαρχία. Θυμόμαστε τη φρίκη της 23ης Ιουνίου 2025, όταν το Ισραήλ χτύπησε το συγκρότημα των φυλακών Evin, ισοπεδώνοντας τον θάλαμο του νοσοκομείου, το τμήμα για τα τρανς άτομα που κρατούνταν και το κέντρο επισκεπτών. Αποκαλύψατε καλύτερα αυτή τη διπλή καταπίεση όταν εκφράσατε ότι «αισθάνεστε κολλημένοι ανάμεσα στις δύο λεπίδες ενός ψαλιδιού, το κακό καθεστώς που σας φυλακίζει και σας βασανίζει και μια ξένη δύναμη που ρίχνει βόμβες στα κεφάλια σας στο όνομα της ελευθερίας».

Τον περασμένο χρόνο, είδαμε και τις δύο λεπίδες του ψαλιδιού να ακονίζονται. Βλέπουμε τις αυθαίρετες συλλήψεις και το φρικτό κύμα κρατικών εκτελέσεων. Βλέπουμε την επιδείνωση της ποινικοποίησης της εργατικής τάξης και των ανέργων, τη στοχοποίηση Κούρδων, Αράβων και Μπαλούχων, και την αποδιοπομπαία μεταχείριση των Αφγανών μεταναστών: όλες απεγνωσμένες προσπάθειες να σκοτώσουν το πνεύμα των ανθρώπων που δεν μπορούν να συγκρατήσουν. Αυτή είναι η λογική των σωφρονιστικών κρατών παντού: όταν αποτυγχάνουν να αντιμετωπίσουν τις κρίσεις που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι, απλώς προσπαθούν να ποινικοποιήσουν ή να εξαφανίσουν τους ίδιους τους ανθρώπους.

Βλέπουμε την ίδια λογική κυριαρχίας όταν το Ισραήλ χρησιμοποιεί τη «διοικητική κράτηση» για να κρατά Παλαιστίνιους πολιτικούς κρατούμενους για χρόνια χωρίς κατηγορία. Το βλέπουμε όταν οι ισραηλινές αρχές γιορτάζουν έναν νέο νόμο που τους επιτρέπει να εκτελούν τους Παλαιστίνιους πολιτικούς κρατούμενους που δεν μπορούν να ελέγξουν. Το βλέπουμε στα κέντρα κράτησης της ICE όπου η κυβέρνηση των ΗΠΑ φυλακίζει τον λαό μας, επιδιώκοντας μια πολιτική ατζέντα ρατσιστικού αποκλεισμού ή κρατά υπό κράτηση τους πολιτικούς μας ακτιβιστές επειδή τολμούν να μιλήσουν κατά της ισραηλινής γενοκτονίας που υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ. Το βλέπουμε στην ιστορία των ΗΠΑ που στοχοποιούν μαχητές της ελευθερίας, ιδιαίτερα μαύρους, ιθαγενείς, Πορτορικανούς και άλλους αντιαποικιακούς διοργανωτές, φυλακίζοντάς τους για δεκαετίες ώστε να συντρίψουν τα εθνοτικά κινήματα για απελευθέρωση και κυριαρχία. Και βλέπουμε τις συνδέσεις μεταξύ αυτών των σωφρονιστικών συστημάτων που μοιράζονται τεχνικές πληροφοριών και διακυβέρνησης, όπως όταν η φυλακή USP Marion στο Ιλινόις αποτέλεσε το πρότυπο σχέδιο για φυλακές που χτίστηκαν στο Ιράν και το Ισραήλ τη δεκαετία του 1960. Είτε πρόκειται για συνοριακό τείχος είτε για πύλη φυλακής, ο στόχος είναι ο ίδιος: να φιμώσουν τους ανθρώπους μέσω του φόβου, της κυριαρχίας και της απομόνωσης.

Ο αγώνας σας είναι τόσο παγκόσμιος όσο και τα συλλογικά μας όνειρα για ελευθερία και αξιοπρέπεια. Είμαστε στο πλευρό σας και απορρίπτουμε το ψευδές δίπολο του ιμπεριαλισμού και του κούφιου αντι-ιμπεριαλισμού. Καλούμε την παγκόσμια κοινωνία των πολιτών και τους αντιιμπεριαλιστές ακτιβιστές και οργανώσεις να επεκτείνουν την άνευ όρων υποστήριξη και αλληλεγγύη τους σε όλους-ες τους-ις φυλακισμένες-ους συγγενείς μας που αγωνίζονται για τη συλλογική μας απελευθέρωση, να οικοδομήσουν σχέσεις με τους Ιρανούς πολιτικούς κρατούμενους και να δυναμώσουν τις φωνές τους, να ασκήσουν πίεση στην Ισλαμική Δημοκρατία αμφισβητώντας την αφήγησή της και να καλέσουν την κυβέρνηση να σταματήσει αμέσως όλες τις εκτελέσεις και να απελευθερώσει όλους τους πολιτικούς κρατούμενους.

Οι ιρανικές αρχές πρέπει να σταματήσουν τώρα την απάνθρωπη πρακτική του θανάτου και της φυλάκισης. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ πρέπει να τερματίσουν τους βάρβαρους πολέμους και τις βάναυσες κυρώσεις τους που εν γνώσει τους καταστρέφουν τις κοινότητές μας.

Με αλληλεγγύη και αγάπη,

Alberto Toscano, ομότιμος καθηγητής κριτικής θεωρίας, Goldsmiths, *Πανεπιστήμιο του Λονδίνου

Angela Davis, πρώην πολιτική κρατούμενη, διακεκριμένη ομότιμη καθηγήτρια, *Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, Σάντα Κρουζ

Bernardine Dohrn, συνταξιούχος καθηγήτρια νομικής, *Πανεπιστήμιο Northwestern

Bill Ayers, καθηγητής, *College Unbound

Cherríe L Moraga, διακεκριμένη ομότιμη καθηγήτρια, Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, Σάντα Μπάρμπαρα, φεμινίστρια συγγραφέας και ακτιβίστρια από την Τσικάνα

Dan Berger, καθηγητής συγκριτικών εθνοτικών σπουδών, *Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον, Μπόθελ

Jairus Banaji, ιστορικός, ερευνητής καθηγητής, SOAS, *Πανεπιστήμιο του Λονδίνου

Jason Stanley, καθηγητής φιλοσοφίας, *Πανεπιστήμιο του Τορόντο

Judith Butler, διακεκριμένη καθηγήτρια στη Μεταπτυχιακή Σχολή, *Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, Μπέρκλεϊ

Keeanga-Yamahtta Taylor, συγγραφέας, From #BlackLivesMatter to Black Liberation, καθηγήτρια Αφροαμερικανικών Σπουδών, *Πανεπιστήμιο Πρίνστον

Michael Löwy, επίτιμος ερευνητικός διευθυντής κοινωνιολογίας στο* Centre National de la Recherche Scientifique, Παρίσι

Michael Mansfield , δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πολιτικών ελευθεριών

Mumia Abu-Jamal, νυν πολιτικός κρατούμενος, εκπαιδευτικός, δημοσιογράφος και ακτιβιστής

Ricardo Jiménez, κοινωνικός ακτιβιστής, πρώην πολιτικός κρατούμενος από το Πουέρτο Ρίκο

Ruha Benjamin, καθηγήτρια Αφροαμερικανικών Σπουδών, *Πανεπιστήμιο Πρίνστον

Ruth Wilson Gilmore, Κέντρο Μεταπτυχιακών Σπουδών, *CUNY

Walden F Bello, διεθνής επίκουρος καθηγητής κοινωνιολογίας, *Κρατικό Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης στο Μπίνγκχαμτον

Yasin al-Haj Saleh, Σύρος συγγραφέας, πολιτικός αντιφρονούντας και πρώην πολιτικός κρατούμενος στη Συρία

* Οργανισμοί μόνο για σκοπούς ταυτοποίησης

**Οι υπογράφοντες ταξινομούνται αλφαβητικά

The post Ανοιχτή επιστολή στους πολιτικούς κρατούμενους του Ιράν, παγιδευμένους «ανάμεσα σε δύο λεπίδες ενός ψαλιδιού» first appeared on Aυτολεξεί.

Στον ελληνικό δημόσιο διάλογο, η λέξη «πρόσφυγας» δεν έχει την ίδια σημασία για όλους. Σήμερα, οι Έλληνες πρόσφυγες της Μικράς Ασίας παρουσιάζονται στην εθνική μνήμη ως θύματα μιας ιστορικής καταστροφής. Στην αρχή αντιμετώπισαν ρατσισμό και απόρριψη. Αργότερα, όμως, ενσωματώθηκαν στην εθνική αφήγηση ως Έλληνες που διέφευγαν από έναν αναγνωρισμένο εχθρό.

Οι σημερινοί πρόσφυγες αντιμετωπίζονται μέσα από ένα διαφορετικό λεξιλόγιο. Η λέξη «λαθρομετανάστης» εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ευρέως στον ελληνικό πολιτικό λόγο. Περιγράφει κάποιον ως παράνομο μετανάστη. Από την πρώτη στιγμή, δηλαδή, ο ίδιος ο άνθρωπος μετατρέπεται σε «παράνομο». Η διαφορά δεν αφορά μόνο το παρελθόν και το παρόν. Η πολιτική αποφασίζει επίσης ποιος μπορεί να θεωρηθεί αποδεκτός πρόσφυγας.

Η Ρωσία επιτέθηκε στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022. Στις 4 Μαρτίου, η Ευρωπαϊκή Ένωση ενεργοποίησε την Οδηγία για την Προσωρινή Προστασία. Η Οδηγία υπήρχε από το 2001, αλλά αυτή ήταν η πρώτη φορά που η ΕΕ την έθετε σε εφαρμογή. Οι Ουκρανοί απέκτησαν δικαίωμα διαμονής, άδεια εργασίας και πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες, χωρίς να χρειάζεται προηγουμένως να ολοκληρώσουν ατομική διαδικασία ασύλου. Η αντίδραση αυτή ήταν σωστή.

Απέδειξε, όμως, και κάτι σημαντικότερο. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις μπορούν να αναγνωρίσουν έναν κίνδυνο χωρίς να αντιμετωπίζουν κάθε εκτοπισμένο άνθρωπο ως ύποπτο ψεύτη. Μπορούν να ξεκινούν από την προστασία και όχι από την καχυποψία. Όσοι φτάνουν από το Ιράν, τη Συρία, το Αφγανιστάν και άλλες κοινωνίες της Ανατολής σπάνια αντιμετωπίζονται με αυτόν τον τρόπο. Προτού ακόμη ακουστεί η εμπειρία τους, αυτή εντάσσεται σε μια πολιτική αντιπαράθεση. Υποστηρίζει η μαρτυρία τους τη Δυτική πολιτική; Βλάπτει τη φήμη μιας κυβέρνησης που ισχυρίζεται ότι αντιστέκεται στη Δύση;

Μόνο αργότερα τίθεται το ερώτημα τι πραγματικά τους συνέβη. Το δικαίωμα ενός ανθρώπου στην ασφάλεια αρχίζει να εξαρτάται από το ποια κυβέρνηση τον καταδίωξε. Ο κίνδυνος πρέπει να προέρχεται από τον «σωστό» εχθρό. Και το θύμα πρέπει να ταιριάζει στο «σωστό» πολιτικό αφήγημα.

Μία μέθοδος, δύο γλώσσες

Η ισλαμοφοβία στη Δύση μιλά μία γλώσσα. Ορισμένοι αντιιμπεριαλιστές χρησιμοποιούν μια άλλη. Μπορεί να μοιάζουν αντίπαλοι, αλλά και οι δύο πλευρές μπορούν να αγνοούν την πολιτική πολυμορφία των κοινωνιών της Ανατολής. Και οι δύο μπορούν να φιμώνουν ανεξάρτητες φωνές. Η ισλαμοφοβία αντιμετωπίζει τον πρόσφυγα ως πολιτισμική απειλή ή ως απειλή για την ασφάλεια. Η θρησκεία, η εθνικότητα και η καταγωγή αρκούν από μόνες τους για να προκαλέσουν καχυποψία.

Η άλλη πλευρά ισχυρίζεται ότι υπερασπίζεται τις κοινωνίες της Ανατολής απέναντι στη Δυτική αποικιακή ισχύ. Παραμερίζει, όμως, τις πολιτικές απόψεις των ανθρώπων που ζουν μέσα σε αυτές τις κοινωνίες. Οι εμπειρίες τους αποκτούν σημασία μόνο όταν επιβεβαιώνουν την προτιμώμενη γεωπολιτική θέση. Ορισμένοι στη Δυτική Αριστερά χρησιμοποιούν τον όρο «καμπισμός» για να περιγράψουν αυτήν ακριβώς τη συμπεριφορά. Τον χρησιμοποιούν για όσους υπερασπίζονται τον ρατσισμό, τον αυταρχισμό ή ακόμη και τον φασισμό στο εξωτερικό, επικαλούμενοι ως δικαιολογία την πολιτισμική διαφορά.

Δεν θα χρησιμοποιήσω εδώ αυτόν τον όρο καθώς δεν είναι αρκετά ακριβής και απομακρύνει τη συζήτηση από τις πραγματικές της ρίζες. Η συμπεριφορά αυτή αποτελεί συνέχεια μιας παλαιότερης αποικιακής και ιμπεριαλιστικής παράδοσης. Η αποικιακή εξουσία δεν αντιμετώπισε ποτέ τους ανθρώπους άλλων κοινωνιών ως ισότιμα πολιτικά υποκείμενα. Τους ταξινομούσε από-τα-πάνω. Αποφάσιζε ποιανού η μαρτυρία άξιζε να γίνει πιστευτή.

Ορισμένοι επικριτές της Δύσης αλλάζουν απλώς τον κατάλογο των «καλών» και των «κακών» κυβερνήσεων. Ο άνθρωπος εξακολουθεί να κρίνεται από κάποιον άλλον, από-τα-πάνω. Άνθρωποι από το Ιράν, τη Συρία ή την Παλαιστίνη μετατρέπονται σε αποδεικτικά στοιχεία στις συγκρούσεις μεταξύ κρατών. Οι δικοί τους αγώνες εξαφανίζονται. Η ανθρώπινη ασφάλεια δεν αποτελεί το βασικό κριτήριο. Το πραγματικό ερώτημα γίνεται ποια πολιτική πλευρά ωφελείται από τον πόνο τους.

Ο εχθρός του εχθρού αντικαθιστά τα δικαιώματα του ανθρώπου. Αυτό, όμως, δεν αποτελεί απλώς μια λανθασμένη πολιτική ανάλυση. Δεν είναι απλώς άγνοια για το Ιράν, τη Συρία ή την Παλαιστίνη. Όταν τμήματα της Δυτικής Αριστεράς φιμώνουν έναν Ιρανό σοσιαλιστή, δεν πρόκειται για νεανική πολιτική σύγχυση. Πρόκειται για μια σαφή πολιτική μέθοδο. Μια μέθοδο που καταργεί κάθε διάκριση ανάμεσα στην πολιτική διαφωνία, την υποστήριξη του πολέμου και την υποστήριξη της καταπίεσης. Μπορεί ακόμη και να εξαλείψει τη διαφορά ανάμεσα στην κριτική και την υποστήριξη μιας γενοκτονίας.

Η αντίθεση στην Ισλαμική Δημοκρατία παρουσιάζεται σαν υποστήριξη του πολέμου. Ή σαν αδιαφορία απέναντι στην Παλαιστίνη. Οι πολιτικοί και ταξικοί λόγοι αυτής της αντίθεσης παύουν να έχουν σημασία. Όσοι ακολουθούν αυτή τη μέθοδο υπερασπίζονται στη χώρα τους το δικαίωμα στη διαμαρτυρία, την ελευθερία του λόγου και την πολιτική οργάνωση. Αρνούνται, όμως, τα ίδια δικαιώματα σε άλλους. Μπορεί ακόμη και να αλλοιώνουν τα γεγονότα για να δικαιολογήσουν αυτή την άρνηση. Στο πλαίσιο αυτής της μεθόδου, η καταπίεση των Ιρανών εξυπηρετεί έναν πολιτικό σκοπό. Δεν αποτελεί απλώς μια πολιτισμική περιπλοκή που οι Δυτικοί παρατηρητές δεν κατάφεραν να κατανοήσουν.

Τι συνέβη σε μένα

Αυτή δεν είναι μια αφηρημένη συζήτηση. Κατά τη διάρκεια της δημόσιας αντιπαράθεσης γύρω από την Παλαιστίνη, έγινα στόχος μιας προσωπικής εκστρατείας. Επειδή αντιτίθεμαι στην Ισλαμική Δημοκρατία, με κατηγόρησαν ότι υποστηρίζω το Ισραήλ και τον πόλεμο. Επειδή ασκώ κριτική σε ισλαμιστικές οργανώσεις, με χαρακτήρισαν εχθρό της Παλαιστίνης. Περίμεναν από εμένα να υπερασπιστώ είτε την Ισλαμική Δημοκρατία είτε τη Χαμάς. Ορισμένοι επιχείρησαν να παρουσιάσουν την κριτική μου στον θρησκευτικό φονταμενταλισμό και τη θεοκρατία ως εχθρότητα απέναντι στο Ισλάμ, ακολουθώντας την ίδια λογική με την ακροδεξιά στη Δύση και αποδίδοντάς μου δηλώσεις που δεν είχα κάνει ποτέ. Η πραγματική μου θέση δεν είχε καμία σημασία. Ούτε η κάθετη αντίθεσή μου στην κατοχή και τον πόλεμο. Οι επιθέσεις αυτές περιλάμβαναν προσβολές, ψέματα και απόπειρες καταστροφής της δημόσιας αξιοπιστίας μου και ασφάλειας. Ορισμένοι από όσους συμμετείχαν σε αυτές ζούσαν με ασφάλεια ως πολίτες Δυτικών κρατών. Οι ίδιοι άνθρωποι, όταν πραγματοποιούνταν εκλογές στις δικές τους κοινωνίες, δεν λάμβαναν υπόψη τους πιο ευάλωτους. Δεν αναρωτιούνταν τι συνέπειες θα μπορούσαν να έχουν γι’ αυτούς η πολιτική αδιαφορία, η αποχή ή το λευκό ψηφοδέλτιο. Επαναλάμβαναν γενικά συνθήματα, αγνοώντας την πραγματική πολιτική ισχύ και τις υπάρχουσες δυνατότητες αλλαγής.

Μιλούσαν σαν να επρόκειτο να εμφανιστεί ξαφνικά μια ολοκληρωτική αλλαγή, ακριβώς με τους δικούς τους όρους. Εξαφάνιζαν τη διαφορά ανάμεσα σε μια δεξιά κυβέρνηση και στις πιθανές εναλλακτικές της. Το έκαναν ακόμη και όταν η κυβέρνηση αυτή εφάρμοζε ρατσιστικές και αντιμεταναστευτικές πολιτικές, επιτιθόταν στους εργαζομένους και επέβαλλε επιθετικά νεοφιλελεύθερα μέτρα.

Στη συνέχεια, οι ίδιοι άνθρωποι περίμεναν από εμένα να εγκαταλείψω την πολιτική μου ανεξαρτησία. Εξαιτίας των δικών τους ηθικών επιλογών, αναμενόταν να υποστηρίξω τον ίδιο μου τον καταπιεστή.

Δυτικοί δημοσιογράφοι και ακτιβιστές σπάνια υφίστανται συνέπειες επειδή συναντούν αξιωματούχους της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Μπορούν να πραγματοποιούν συναντήσεις και να φωτογραφίζονται με τους πρεσβευτές της. Μπορούν να ταξιδεύουν επανειλημμένα στο Ιράν. Οι κυβερνήσεις τους συνήθως δεν τους ανακρίνουν ούτε τους επιβάλλουν περιορισμούς. Δεν χάνουν τη δουλειά τους. Δεν αντιμετωπίζουν αποκλεισμό. Οι υπηρεσίες ασφαλείας συνήθως δεν τους απειλούν. Οι ζωές τους δεν καταρρέουν. Ένας Ιρανός πρόσφυγας, όμως, μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με τις πιο βρόμικες κατηγορίες, απλώς και μόνο επειδή αρνείται να υπηρετήσει το αφήγημά τους για το Ιράν. Αυτή η πολιτική κουλτούρα πρέπει να κατονομαστεί καθαρά.

Ένας πολίτης Δυτικού κράτους απολαμβάνει τα οφέλη της δικής του φιλελεύθερης δημοκρατίας. Στη συνέχεια χρησιμοποιεί αυτά τα οφέλη εναντίον ενός πρόσφυγα που επικρίνει μια ξένη κυβέρνηση. Προσπαθεί να τον φιμώσει και να καταστρέψει την αξιοπιστία του. Αυτό δεν αποτελεί μόνο προσωπική σκληρότητα. Ακολουθεί μια αποικιακή μορφή βίας. Η άρνηση τού να μοιραστεί κανείς τα δικά του πολιτικά δικαιώματα με τους άλλους και, ταυτόχρονα, η τοποθέτηση της ηθικής και της κρίσης του πάνω από τους «άλλους» είναι λευκή υπεροχή. Είναι ρατσισμός.

Πολλοί από αυτούς ισχυρίζονται επίσης ότι υπερασπίζονται το Ιράν. Ο ισχυρισμός αυτός είναι εξαρχής κενός περιεχομένου. Το Ιράν, ως χώρα και γεωπολιτική οντότητα, δεν ταυτίζεται με το καθεστώς που το κυβερνά. Η Ισλαμική Δημοκρατία διαθέτει ένα σαφές ιστορικό παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Έχει απαγορεύσει ανεξάρτητα κόμματα και οργανώσεις, ιδιαίτερα αριστερές και αναρχικές ομάδες. Οι άνθρωποι αυτοί παρουσιάζονται ως υπερασπιστές του Ιράν. Στην πράξη, όμως, τέτοιες φωνές δεν υπερασπίζονται το Ιράν απέναντι στον ιμπεριαλισμό και την αποικιοκρατία. Υπερασπίζονται την πολιτική μορφή της σημερινής του κυβέρνησης. Αυτή η αντικατάσταση εξηγεί και τη σιωπή τους απέναντι στους Ιρανούς πρόσφυγες.

Ένας πρόσφυγας που έχει διαφύγει από το καθεστώς αποτελεί άμεση μαρτυρία εναντίον του ιστορικού του καθεστώτος αυτού στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ένας τέτοιος άνθρωπος γίνεται πρόβλημα για το σχέδιο υπεράσπισης του καθεστώτος. Δεν αποτελεί πρόβλημα για την υπεράσπιση του Ιράν. Μια εκστρατεία ψεμάτων και προσωπικών επιθέσεων αρκεί τότε για να παραμεριστεί. Οι άνθρωποι αυτοί απαιτούν δικαιώματα για τους ίδιους στη χώρα τους. Απορρίπτουν, όμως, τα ίδια δικαιώματα στο εξωτερικό, χρησιμοποιώντας ψευδείς ισχυρισμούς περί αποικιοκρατίας.

Ο άνθρωπος παύει να παραμένει απλώς άνθρωπος. Μετατρέπεται σε Ανατολικό ή Δυτικό. Πρόκειται για επανάληψη μιας μεθόδου που χρησιμοποίησε η Εκκλησία τον 15ο αιώνα, διαχωρίζοντας το υποτιθέμενα «καθαρό αίμα» από το αίμα των άλλων. Οι άνθρωποι αυτοί επιθυμούν δημοκρατία και ανθρώπινα δικαιώματα για τον εαυτό τους. Για όλους τους υπόλοιπους, προτείνουν «ιδιαίτερα συμφραζόμενα» και δικαιολογίες. Και όταν οι δυτικές κυβερνήσεις περιορίζουν τα δικά μας δικαιώματα, παραμένουν σιωπηλοί.

Όταν οι δημόσιες επιθέσεις συναντούν την κρατική εξουσία

Η Ελληνική Υπηρεσία Ασύλου έχει αναστείλει ένα σημαντικό μέρος της διαδικασίας εξέτασης των αιτημάτων ασύλου Ιρανών πολιτών. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η αναστολή άρχισε μετά τη νέα έναρξη επιθέσεων του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών εναντίον του Ιράν, στα τέλη Φεβρουαρίου του 2026. Μια διοικητική εντολή εστάλη στις περιφερειακές υπηρεσίες, ζητώντας τους να σταματήσουν, μέχρι νεωτέρας, την έκδοση και την επίδοση αποφάσεων ασύλου για Ιρανούς. Αρχικά, το μέτρο αφορούσε τις θετικές αποφάσεις, τις άδειες διαμονής και τα ταξιδιωτικά έγγραφα.

Αργότερα, η αναστολή διευρύνθηκε. Σταμάτησε η έκδοση σχεδόν όλων των αποφάσεων, με εξαίρεση όσες συνδέονταν με τη διαδικασία της ασφαλούς τρίτης χώρας. Η κατάσταση αυτή έχει επηρεάσει και τη δική μου ζωή. Έπειτα από χρόνια αναμονής, πρέπει και πάλι να αντιμετωπίσουμε μόνοι μας το κράτος. Όσοι προηγουμένως μας αποκαλούσαν ψεύτες ή πράκτορες ξένων δυνάμεων έχουν τώρα ελάχιστα να πουν. Πρώτα υπονόμευσαν την αξιοπιστία μας. Έπειτα, το κράτος ανέστειλε τις υποθέσεις μας.

Οι δύο αυτές πράξεις δεν είναι ίδιες. Ενισχύουν, όμως, η μία την άλλη. Οι προσωπικές επιθέσεις καλλιεργούν στην κοινωνία την ιδέα ότι οι πρόσφυγες δεν είναι αξιόπιστοι. Στέλνουν επίσης ένα μήνυμα στο κράτος: ο περιορισμός των δικαιωμάτων των προσφύγων μπορεί να συναντήσει μικρότερη δημόσια αντίσταση.

Το κράτος γνωρίζει ήδη ποιες είναι οι σωστές ερωτήσεις

Οι ευρωπαϊκοί και ελληνικοί κανόνες για το άσυλο εξηγούν με σαφήνεια τον σκοπό της προστασίας. Ένας άνθρωπος μπορεί να αναγνωριστεί ως πρόσφυγας όταν κινδυνεύει να υποστεί δίωξη εξαιτίας των πολιτικών του πεποιθήσεων, της θρησκείας, της εθνικότητας ή της συμμετοχής του σε μια συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα. Τα ερωτήματα πρέπει να επικεντρώνονται στον κίνδυνο.

Δεν θα έπρεπε να εξετάζεται κατά πόσο οι αρμόδιοι συμφωνούν με τις πολιτικές απόψεις του αιτούντος. Η πραγματική πολιτική ζωή δεν χωρά σε δύο αντιμαχόμενα «καμπς» [στρατόπεδα]. Ακόμη και οι αναγνωρισμένοι πρόσφυγες αντιμετωπίζουν σοβαρά εμπόδια στην Ελλάδα.

Τον Απρίλιο του 2026, η Refugee Support Aegean και η Pro Asyl δημοσίευσαν σχετική έκθεση. Σύμφωνα με αυτήν, η Ελλάδα χορήγησε καθεστώς διεθνούς προστασίας σε 27.181 ανθρώπους κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους. Μέχρι το τέλος του έτους παρέμεναν σε ισχύ 96.438 άδειες διαμονής, ενώ άλλες 19.398 πρώτες άδειες διαμονής δεν είχαν ακόμη εκδοθεί. Χωρίς αυτά τα έγγραφα, η πρόσβαση στη στέγαση και την υγειονομική περίθαλψη γίνεται εξαιρετικά δύσκολη.

Η αναγνώριση στα χαρτιά δεν εγγυάται δικαιώματα στην καθημερινή ζωή. Για έναν άνθρωπο που ζει μέσα σε αυτό το σύστημα, μια διοικητική αναστολή δεν αποτελεί τεχνικό ζήτημα. Επηρεάζει την εργασία, τα ταξίδια και την ιατρική περίθαλψη. Καταστρέφει επίσης τη δυνατότητα να σχεδιάσει τη ζωή του.

Οι ζωές μας δεν ανήκουν σε κανένα κράτος

Η αντίθεση στη Δυτική αποικιοκρατία δεν σημαίνει υπεράσπιση κάθε κράτους που συγκρούεται με τη Δύση. Η αντίθεση στην Ισλαμική Δημοκρατία δεν σημαίνει υποστήριξη των κυρώσεων ή των βομβαρδισμών. Η υπεράσπιση της Παλαιστίνης δεν απαιτεί σιωπή απέναντι στον αυταρχισμό, τον ισλαμισμό ή τη θεοκρατία. Οι θέσεις αυτές μπορούν να συνυπάρχουν. Για πολλούς από εμάς, ΗΔΗ συνυπάρχουν.

Ο Hamid Dabashi [Χαμίντ Νταμπάσι] είναι Ιρανός στοχαστής που ασχολείται με τον πολιτισμό και τις ισλαμικές σπουδές. Σε ένα βιβλίο του για τη Γάζα, που εκδόθηκε πέρυσι, έγραψε ότι «το Ισραήλ είναι η Δύση και η Δύση είναι το Ισραήλ». Μπορούμε να κατανοήσουμε αυτή τη φράση ως κριτική στον κοινό τους ρόλο σε ένα αποικιακό σχέδιο.

Τα προβλήματα αρχίζουν, όμως, όταν ο ισχυρισμός αυτός μετατρέπεται σε κανόνα για την αξιολόγηση κάθε ανθρώπου. Τότε δεν απομένει χώρος για συνεργασία, διάλογο ή αλληλεγγύη. Κάθε άνθρωπος γίνεται απλώς η αντανάκλαση ενός κράτους ή ενός πολιτισμού που του αποδίδεται. Κανείς δεν μπορεί να υπάρχει ως ανεξάρτητο ανθρώπινο ον.

Κανείς δεν μπορεί να σταθεί ανεξάρτητα από την κυβέρνηση που κυβερνά τη χώρα με την οποία συνδέεται η ταυτότητά του. Το άσυλο δεν είναι ανταμοιβή για πολιτική υπακοή. Είναι το δικαίωμα διαφυγής από τη δίωξη, τη φυλάκιση και τα βασανιστήρια. Είναι το δικαίωμα να συνεχίσει κανείς να ζει. Όταν τα κράτη θέτουν αυτό το δικαίωμα υπό όρους, καταστρέφουν το ίδιο το νόημα του ασύλου. Η εθνικότητα μετατρέπεται σε στοιχείο ενοχής. Η θρησκεία γίνεται αιτία καχυποψίας. Η πολιτική άποψη δημιουργεί ένα ακόμη σύνορο.

Ο άνθρωπος πρέπει να βρίσκεται στην πρώτη θέση. Θα φέρει μαζί του διαφωνίες, αντιφάσεις και πολιτικές εντάσεις. Παρ’ όλα αυτά, η προστασία πρέπει να ξεκινά από τον ίδιο. Δεν πρέπει να προσφέρεται ως ανταμοιβή μόνο αφού περάσει επιτυχώς μια πολιτική δοκιμασία.

The post Η αποικιακή λογική πίσω από τον «αποδεκτό πρόσφυγα» first appeared on Aυτολεξεί.

Η είδηση ​​ότι ένα δημοτικό σχολείο θηλέων στο Μινάμπ είχε πληγεί στις 28 Φεβρουαρίου κατά τη διάρκεια των συνεχιζόμενων στρατιωτικών επιθέσεων ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν, έλαβε μικρή προσοχή στα δυτικά μίντια. Αυτό συνέβη παρά το γεγονός ότι οι τοπικές πηγές ανέφεραν δεκάδες παιδιά μεταξύ των νεκρών και των τραυματιών, τα περισσότερα από τα οποία ήταν μαθητές δημοτικού. Μέρες αργότερα, αναφέρθηκαν επίσης επιθέσεις κοντά σε ιατρικές εγκαταστάσεις στην Τεχεράνη.

Για τους ανθρώπους εντός του Ιράν, τα περιστατικά αποτελούν μέρος μιας αυξανόμενης αίσθησης ότι η ίδια η ζωή των πολιτών έχει γίνει στόχος.

Ταυτόχρονα, το Ιράν βιώνει μια από τις πιο πολιτικά ασταθείς στιγμές στη σύγχρονη ιστορία του. Ο θάνατος του Αλί Χαμενεΐ έχει δεχτεί αντικρουόμενες αντιδράσεις. Μπορεί να φαίνεται περίεργο σε ανθρώπους άλλων χωρών να βλέπουν Ιρανούς να χορεύουν κάτω από βόμβες αφού άκουσαν για τον θάνατό του, αλλά το καταλαβαίνω. Ο Χαμενεΐ ηγήθηκε ενός συστήματος που χτίστηκε πάνω στις φυλακίσεις, τα βασανιστήρια, τις εκτελέσεις και την καταστολή της διαφωνίας.

Για τόσες πολλές από εμάς, συμπεριλαμβανομένης και εμού, θέλαμε ο Χαμενεΐ και οι μπράβοι του να αντιμετωπίσουν τη δικαιοσύνη σε μια αίθουσα δικαστηρίου, να δικαστούν για δεκαετίες εγκλημάτων, καταστολής και δολοφονιών. Δεν ήθελα ποτέ να τους δω να σκοτώνονται από ξένες δυνάμεις, αλλά να αντιμετωπίζονται από τις οικογένειες εκείνων που βοήθησε να καταστραφούν.

Ο θάνατος του Χαμενεΐ δεν σβήνει τα εγκλήματα του συστήματος του οποίου ηγήθηκε. Αυτή η δομή πρέπει να αποσυναρμολογηθεί και οι υπεύθυνοι χρειάζεται να λογοδοτήσουν μέσω δίκαιων δικών.

Για τους επιζώντες, αυτό δεν είναι συμβολικό. Η δικαιοσύνη είναι ο τρόπος με τον οποίο ανακτούμε την αξιοπρέπειά μας και την ελευθερία μας. Όταν η αλλαγή έρχεται μέσω ξένων βομβών αντί μέσω της βούλησης του λαού, στέλνει το μήνυμα ότι δεν ήμασταν ποτέ ικανοί να διαμορφώσουμε το δικό μας μέλλον.

Και τίποτα από αυτά δεν μπορεί να δικαιολογήσει ξένες στρατιωτικές επιθέσεις που σκοτώνουν αθώους ανθρώπους. Ο θάνατος ενός ανθρώπου δεν νομιμοποιεί τον βομβαρδισμό μιας χώρας, την καταστροφή υποδομών ή τη δολοφονία παιδιών. Η δικαιοσύνη δεν μπορεί να αποδοθεί με πυραύλους.

Το Ιράν θα πρέπει να κυβερνάται από τη συλλογική βούληση του λαού του – όχι με τη βία, και όχι από μια προσωπικότητα που επιλέγεται ή επιβάλλεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες ή το Ισραήλ. Η πραγματική δικαιοσύνη δεν μπορεί να ανατεθεί σε ξένες δυνάμεις.

Ως κάποια που επέζησε από συλλήψεις, φυλάκιση και βασανιστήρια στο Ιράν, μία εξέλιξη είναι ιδιαίτερα τρομακτική: Οι αναφορές δείχνουν ότι οι ιρανικές αρχές μεταφέρουν πολιτικούς κρατούμενους από τη φυλακή Evin. Για πρώην κρατούμενες-ους όπως εγώ, αυτό είναι ένα αδιαμφισβήτητο προειδοποιητικό σημάδι. Η ιστορία μάς λέει τι μπορεί να συμβεί στη συνέχεια. Όταν ξεκίνησε ο πόλεμος Ιράν-Ιράκ το 1980, οι κρατούμενοι εκτελέστηκαν αθόρυβα. Το 1988, μετά το τέλος αυτού του πολέμου, περισσότεροι από 5.000 πολιτικοί κρατούμενοι δολοφονήθηκαν σε μαζικές εκτελέσεις μετά από συνοπτικές διαδικασίες. Πολλοί θάφτηκαν σε ανώνυμους τάφους. Οι οικογένειες δεν έμαθαν ποτέ την αλήθεια.

Φοβάμαι ότι, για άλλη μια φορά, οι κρατούμενοι κινδυνεύουν να γίνουν αόρατα θύματα πολέμου – άνθρωποι που μπορεί να σκοτωθούν χωρίς μάρτυρες, χωρίς να λογοδοτεί κανείς, ενώ ο κόσμος κοιτάζει αλλού.

Οι δυτικές κυβερνήσεις συχνά ισχυρίζονται ότι η στρατιωτική επέμβαση φέρνει ελευθερία. Οι άνθρωποι στη Μέση Ανατολή γνωρίζουν ότι αυτό δεν είναι αλήθεια. Έχουμε δει τι έκανε ο πόλεμος στο Ιράκ, στο Αφγανιστάν. Γνωρίζουμε επίσης ότι τα αυταρχικά καθεστώτα χρησιμοποιούν τον πόλεμο ως κάλυψη για την καταστολή και ότι οι ξένες δυνάμεις σπάνια ενδιαφέρονται για την αυτοδιάθεση.

Το Ιράν δεν χρειάζεται έναν ηγέτη που θα επιλέξει η Ουάσινγκτον ή το Τελ Αβίβ. Δεν χρειάζεται εξόριστους ισχυρούς άνδρες ή ένοπλες παρατάξεις που θα επιβάλλονται ως «εναλλακτικές λύσεις». Χρειάζεται ένα πολιτικό μέλλον που θα διαμορφωθεί από τον ίδιο του τον λαό – χωρίς βόμβες από πάνω και χωρίς να γεμίζουν οι φυλακές.

Οι άνθρωποι στο Ιράν ζουν υπό μια συνεχή ψυχολογική απειλή πολέμου εδώ και χρόνια. Πέρυσι, τον βίωσαν από πρώτο χέρι. Τώρα, άμαχοι σκοτώνονται χωρίς να τους δίνεται ο λόγος.

Η πρόσβαση στο διαδίκτυο στο Ιράν είναι και πάλι αυστηρά περιορισμένη, με αποτέλεσμα οι οικογένειες εντός και εκτός της χώρας να αγωνίζονται να επικοινωνήσουν με τα αγαπημένα τους πρόσωπα, απεγνωσμένες για να μάθουν νέα σχετικά με το ποιος είναι ζωντανός, ποιος έχει συλληφθεί ή ποιος απλώς έχει εξαφανιστεί. Ο φόβος επιδεινώνεται από τις αναμνήσεις προηγούμενων φρικαλεοτήτων, όπως πριν από 40 ημέρες, όταν το καθεστώς κατέστειλε βίαια διαμαρτυρίες που φαίνεται να σκότωσαν δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους απλώς επειδή ζητούσαν ψωμί και ελευθερία.

Η ζωή μοιάζει να έχει ανασταλεί και η αβεβαιότητα κυριαρχεί μέσα σε κάθε νοικοκυριό.

Αυτός ο πόλεμος πρέπει να σταματήσει. Και ενώ οι άνθρωποι στο Ιράν έχουν μικρή δύναμη να τον σταματήσουν, οι άνθρωποι σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν. Αυτοί οι πόλεμοι διεξάγονται στο όνομά σας, με τα χρήματα των φορολογουμένων σας, από κυβερνήσεις που ισχυρίζονται ότι σας εκπροσωπούν. Η διαμαρτυρία έχει σημασία. Η πίεση έχει σημασία. Η σιωπή ερμηνεύεται ως συναίνεση.

Αυτός ο παράνομος πόλεμος δεν απειλεί μόνο όσες-ους βρίσκονται στην πρώτη γραμμή στη Μέση Ανατολή. Κάθε πράξη επιθετικότητας αποσταθεροποιεί την περιοχή, τροφοδοτεί κύκλους βίας και μας κάνει όλες-ους λιγότερο ασφαλείς.

Η διακοπή αυτού του πολέμου προστατεύει ζωές παντού, όχι μόνο στο Ιράν.

——————————————————————————————–

Η Νασρίν Παρβάζ είναι ακτιβίστρια, συγγραφέας και επιζώσα βασανιστηρίων από το ιρανικό καθεστώς. Στα έργα της περιλαμβάνονται τα «One Woman’s Struggle in Iran, A Prison Memoir» (βραβευμένο στην κατηγορία Women’s Issues των Διεθνών Βραβείων Βιβλίου 2019) και «The Secret Letters from X to A» (Victorina Press 2018). 

The post Βασανίστηκα από το καθεστώς του Χομεϊνί. Αυτός ο πόλεμος εξακολουθεί να είναι άδικος. first appeared on Aυτολεξεί.

Τελικά, αυτά τα όργανα της βάσης διαλύονται και αντικαθίστανται έκτοτε από τις νέες δομές υπό τον σιδερένιο έλεγχο της νεοσύστατης Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η κληρονομιά, όμως, αυτών των Συμβουλίων συνεχίζει να ζει έως σήμερα στο φαντασιακό των συνεχιζόμενων κοινωνικών κινημάτων στο Ιράν.

Το παρόν άρθρο φωτίζει ένα κομμάτι της σύγχρονης πολιτικής ιστορίας με την ίδρυση των λεγόμενων “Binkes” (των δομών βάσης συλλογικής απόφασης). Φωτίζει ιδιαιτέρως την περίπτωση της κουρδικής πόλης Σαναντάτζ [Sanandaj ή Sena, Sine στα κουρδικά – 2η μεγαλύτερη πόλη στο Ιρανικό Κουρδιστάν] και του 1ου Συμβουλίου που δημιουργήθηκε εκεί – για το οποίο δόθηκε και η μεγαλύτερη μάχη από τους κατοίκους για να κρατηθεί.

Προτείνουμε σχετικά το ντοκιμαντέρ “Binke” [Η βάση, 2023]: Μια άγνωστη ιστορία για την πολιτειακή αλλαγή και την προσπάθεια δημιουργίας αυτοδιευθυνόμενων συμβουλίων σε πόλεις και χωριά σε όλη τη χώρα. Διαθέσιμο εδώ: https://www.youtube.com/watch?v=1vvbkR2LQEc

Η ιστορία μπορεί να γράφεται από τους νικητές αλλά εμείς προτιμούμε να τη διαβάζουμε με τη ματιά των από-τα-κάτω:

****

Ακολουθεί το κείμενο του Siyavash Shahabi. Μετάφραση για το Αυτολεξεί: Ι. Μαραβελίδη

«Μπορεί κανείς να αγαπήσει μια πόλη, να φέρει στο μυαλό τα σπίτια και τους δρόμους της στις πιο μακρινές ή αγαπημένες αναμνήσεις. Αλλά μόνο κατά τη διάρκεια μιας εξέγερσης νιώθει κανείς πραγματικά ότι ζει στη δική του πόλη – τη δική του πόλη επειδή κατά τη διάρκεια της εξέγερσης, η πόλη ανήκει ταυτόχρονα σε «εμένα» και στους «άλλους»· τη δική του πόλη επειδή κατά τη διάρκεια της εξέγερσης, η πόλη γίνεται ένα πεδίο μάχης που έχουν επιλέξει τόσο το άτομο όσο και το πλήθος· τη δική του πόλη επειδή κατά τη διάρκεια της εξέγερσης, η πόλη γίνεται ένας περιορισμένος χώρος όπου ο ιστορικός χρόνος αναστέλλεται και κάθε δράση μέσα σε αυτήν αποκτά εγγενή αξία και οι άμεσες συνέπειες κάθε δράσης γίνονται πολύτιμες.

Κατά τη διάρκεια της καταδίωξης και της απόδρασης στη ζέση της εξέγερσης, όταν κάποιος επιτίθεται και διώχνεται από τα μέρη του, κάνει την πόλη περισσότερο δική του από ό,τι όταν παίζει στους δρόμους της σαν παιδί ή περπατά στην πόλη με ένα νεαρό κορίτσι. Την ώρα της εξέγερσης, δεν είναι πλέον μόνος στην πόλη».

~ Από τον Furio Jesi, «Σπάρτακος: Η Συμβολολογία της Εξέγερσης»

  Σε μια τολμηρή και μη απολογητική εξερεύνηση, το ντοκιμαντέρ του Zanyar Omrani “Binke” (Η Βάση) διεισδύει στο σύγχρονο πολιτικό τοπίο του Σαναντάτζ. Ο Omrani δεν απεικονίζει απλώς την ιστορία. Σπρώχνει τους θεατές στην καρδιά του καμινιού. Από την εκρηκτική απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων το 1979 μέχρι την ταραχώδη γέννηση της αυτοκυβέρνησης του Rojhelat [το «Ιρανικό Κουρδιστάν»], το “Binke” αρνείται να αποστρέψει το βλέμμα του. Αντιμετωπίζει τη φοβερή εγκαθίδρυση των δημοτικών συμβουλίων και αποτυπώνει την ωμή ανυπακοή στην επίθεση της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν προς το Κουρδιστάν. Και ας μην παραβλέπουμε την οργισμένη εξέγερση της Jina το 2022 – μια σφοδρή πολεμική κραυγή για την ανάκτηση της ίδιας της ουσίας της δημόσιας κυριαρχίας. Το “Binke” δεν είναι απλώς ένα ντοκιμαντέρ – είναι ένα πολιτικό καζάνι ανείπωτων ιστοριών που σιγοβράζει στον ατελείωτο αγώνα για αυτονομία και δικαιοσύνη. Δεν σου λέει απλώς την ιστορία – σε αρπάζει από τον γιακά και σου τη δείχνει, καθιστώντας και εσένα μάρτυρά της.

Ένοπλες λαϊκές ομάδες ή πολιτικές οργανώσεις ήταν απασχολημένες με την υπεράσπιση των γειτονιών. Sanandaj, 17/03/1979. Φωτογραφία: Michel Setboun

Σύντομη Ιστορία της Συμβουλιακής Διακυβέρνησης στο Σαναντάτζ

Στις 22 Μαρτίου 1979, πραγματοποιήθηκε συνάντηση με τη συμμετοχή του Προσωρινού Επαναστατικού Συμβουλίου, υπό την προεδρία του Υπουργού Εσωτερικών. Σε αυτές τις διαπραγματεύσεις, αποφασίστηκε ότι ένα συμβούλιο για τη διοίκηση της πόλης Σαναντάζ θα οριζόταν μέσω δημόσιων εκλογών. Αυτή η απαίτηση επιβλήθηκε από την επαναστατική κοινωνία του Κουρδιστάν στο Επαναστατικό Συμβούλιο του Χομεϊνί.

Σε αυτές τις διαπραγματεύσεις, αποφασίστηκε η διάλυση της χωροφυλακής, της αστυνομίας της πόλης, του Επαναστατικού Συμβουλίου του Σαναντάτζ και του Αρχηγείου της Ισλαμικής Επανάστασης και ότι ο στρατός δεν θα είχε το δικαίωμα να διέρχεται από την πόλη. Συνεπώς, μέχρι την εκλογή του Δημοτικού Συμβουλίου του Σαναντάτζ –και με προσωρινό χαρακτήρα–, εξελέγη μία επιτροπή αποτελούμενη από 2 αντιπροσωπείες των αριστερών ομάδων, 2 από ισλαμικές ομάδες και 1 απεσταλμένο εκ μέρους του Ταλεγκάνι.

Στις 23 Μαρτίου 1979, πραγματοποιήθηκε μια μεγάλη συγκέντρωση με τη συμμετοχή δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων στην πλατεία Ικμπάλ στο Σαναντάτζ. Σε αυτή τη συνάντηση, η κυβερνητική αντιπροσωπεία υποσχέθηκε την απελευθέρωση των κρατουμένων στους στρατώνες, την τιμωρία των υποκινητών και των δραστών της σφαγής του Σαναντάτζ, την πλήρη άρση της κυβερνητικής λογοκρισίας από το ραδιόφωνο και την τηλεόραση και την ασφάλεια της ζωής και της απασχόλησης των στρατιωτικών. Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του σε αυτή τη συνάντηση, ο Μπανί-Σαντρ χαρακτήρισε την αυτονομία ως την αρχή του αποσχισμού. Οι παρόντες στη συνάντηση δεν του επέτρεψαν να συνεχίσει την ομιλία του, φωνάζοντας συνεχώς συνθήματα.

Εν μέσω των γεγονότων στο Κουρδιστάν, στις 25 Μαρτίου 1979, πραγματοποιήθηκε συνάντηση του Τουρκμενικού Πολιτιστικού και Πολιτικού Συλλόγου για να θέσει τα αιτήματά του και να υποστηρίξει τον λαό του Σαναντάτζ. Παρά το γεγονός ότι είχε ανακοινωθεί και είχαν δοθεί εγγυήσεις για τη διεξαγωγή της από την προσωρινή κυβέρνηση, η συνάντηση αυτή διακόπηκε βίαια από μια προσχεδιασμένη πλεκτάνη από ένοπλους πράκτορες της επιτροπής και από το θρησκευτικό ρεύμα του Χομεϊνί.

Σε αντίθεση με την πόλη Σαναντάτζ, όπου φαινομενικά στάλθηκε μια Επιτροπή Επίλυσης Διαφορών, δεν ελήφθη καμία δράση για την αντιμετώπιση των αιτημάτων του τουρκμενικού λαού. Οι ένοπλοι τραμπούκοι του Χομεϊνί κατέστειλαν τον τουρκμενικό λαό αμείλικτα για 8 ημέρες. Πολλοί σκοτώθηκαν και τραυματίστηκαν. Ο λαός του Κουρδιστάν και οι πολιτικές δυνάμεις, βλέποντας τα αιτήματα του τουρκμενικού λαού να ευθυγραμμίζονται με τα δικά τους, υποστήριξαν τους αγώνες του τουρκμένων με διάφορες δηλώσεις.

Ένα ουσιαστικό μέτρο που προέκυψε από αυτές τις ανθρωπιστικές προσπάθειες ήταν η αποστολή ιατρικής ομάδας από το Σαναντάτζ στην περιοχή της Τουρκμενικής Σαχρά. Στις 28 Μαρτίου 1979, η Εταιρεία για την Υπεράσπιση της Ελευθερίας και της Επανάστασης οργάνωσε μια ιατρική και υποστηρικτική πομπή ώστε να παραδώσει κρίσιμη βοήθεια στον τουρκμενικό πληθυσμό, ο οποίος είχε άμεση ανάγκη από επείγουσα υποστήριξη. Δυστυχώς, κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, το όχημα που μετέφερε τους εθελοντές ενεπλάκη σε ένα καταστροφικό ατύχημα. Βυθίστηκε σε ένα ποτάμι κατά μήκος της διαδρομής μεταξύ Μπιτζάρ και Ζαντζάν, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους εννέα αφοσιωμένοι επαναστάτες.

Ο θάνατος των εθελοντών έριξε μια βαθιά σκιά πένθους πάνω από το Σαναντάτζ. Καθώς η πόλη προετοιμαζόταν για την κηδεία, μια συντριπτική συγκέντρωση, που αριθμούσε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, εμφανίστηκε από το Σαναντάτζ και τις γύρω περιοχές. Συγκεντρώθηκαν σε μια νηφάλια πορεία σεβασμού, εκφράζοντας ταυτόχρονα την αποδοκιμασία τους για τις εμπόλεμες στρατηγικές που είχαν υιοθετήησει οι αναδυόμενες δυνάμεις.

Στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης σύγκρουσης στο Κουρδιστάν και την Τουρκμενική Σαχρά, το δημοψήφισμα που δημιούργησε η Ισλαμική Δημοκρατία –και στο οποίο ο Χομεϊνί αναφερόταν εμφατικά ως «ούτε λέξη λιγότερο, ούτε λέξη περισσότερο»– έτυχε ψυχρής υποδοχής. Ο πληθυσμός, μαζί με διάφορους πολιτικούς φορείς, δημοκρατικούς θεσμούς και πολιτικές ομάδες στο Κουρδιστάν, επέδειξαν την απαγκίστρωσή τους από αυτό, επιλέγοντας να μην συμμετάσχουν στο δημοψήφισμα.

Από την άλλη πλευρά, η τοπική αντιδραστική τάση, με επικεφαλής τον Μουλά Αχμάντ Μοφτιζαντέχ, ήταν εξαιρετικά αντιδημοφιλής στον λαό. Οι δυνάμεις αυτού του ρεύματος αποτελούνταν από έναν αριθμό ισλαμιστών κακοποιών που τον υποστήριζαν. Ο Μοφτιζαντέχ, ο οποίος προσπαθούσε να αποκτήσει θέση και δύναμη για να λειτουργήσει ως όργανο της καταστολής του καθεστώτος, παρενοχλούσε και βασάνιζε όποιον περνούσε στον διάβα του, με τους υποστηρικτές του οπλισμένους με ρόπαλα στο Μεγάλο Τζαμί του Σαναντάτζ. Εντόπιζαν αριστερούς, τους συνελάμβαναν και τους πετούσαν στη λίμνη του τζαμιού. Αυτές οι ενέργειες δεν ήταν πολύ επιτυχημένες. Οι ένοπλες δυνάμεις αυτού του θρησκευτικού ρεύματος ετοιμάζονταν να επιτεθούν στα γραφεία πολιτικών δυνάμεων και δημοκρατικών κοινωνιών, όμως η υποστήριξη του λαού προς τις αριστερές πολιτικές δυνάμεις στο Σαναντάτζ έκανε τα σχέδια και τις συνωμοσίες αυτού του ρεύματος να αποτύχουν το ένα μετά το άλλο.

Εν μέσω αυτής της αναταραχής, ο ρόλος της αντιπροσωπείας της Προσωρινής Κυβέρνησης δεν ήταν να τερματίσει τον υπάρχοντα πόνο και τα προβλήματα και να ικανοποιήσει τα αιτήματα του λαού, αλλά ήταν μια προσωρινή προσπάθεια για την ηρεμία της κατάστασης. Σε επακόλουθες διαπραγματεύσεις, ο Υποστράτηγος Γκαράνι αναγνωρίστηκε ως υπεύθυνος για τις σφαγές στο Σαναντάτζ μέχρι εκείνο το σημείο, απομακρύνθηκε από τη θέση του, και στη θέση του διορίστηκε ο Υποστράτηγος Νάσερ Φαρμπόντ.

Έπειτα από αυτά τα γεγονότα, μια προσωρινή 5μελής επιτροπή, επιφορτισμένη με την προετοιμασία των εκλογών του Δημοτικού Συμβουλίου του Σαναντάτζ, έθεσε τις βάσεις για τις εκλογές και τη συμμετοχή των υποψηφίων. Ανεξάρτητα άτομα, οργανώσεις τόσο από την αριστερά όσο και από τη δεξιά πολιτική πτέρυγα, υπέβαλαν υποψηφιότητα για τα μέλη αυτού του συμβουλίου.

Οι κάτοικοι της πόλης διαμαρτύρονται για τις επιθέσεις με ρουκέτες από τον στρατό σε διάφορες συγκεντρώσεις. Σαναντάτζ, 25/03/1979. Φωτογραφία: Michel Setboun.

Η εκλογή του Δημοτικού Συμβουλίου του Σαναντάζ

Στις 14 Απριλίου 1979, παρά το σαμποτάζ από την ομάδα του Μουλά Αχμάντ Μοφτιζαντέχ, ο οποίος διαφώνησε με την εκλογική διαδικασία, η συντριπτική πλειοψηφία του λαού του Σαναντάτζ συμμετείχε στις εκλογές σε 68 εκλογικές περιφέρειες, εκλέγοντας 11 κύρια και 6 αναπληρωματικά μέλη για το Δημοτικό Συμβούλιο. Η σχετική ηρεμία στο Σαναντάτζ και η διοίκηση από το Δημοτικό Συμβούλιο διευκόλυναν τη συμμετοχή των ανθρώπων στη διαχείριση των δικών τους υποθέσεων.

Τα Συμβούλια Γειτονιάς άρχισαν να σχηματίζονται το ένα μετά το άλλο. Δημιουργήθηκε μια ανοιχτή, ελεύθερη και πολιτική ατμόσφαιρα. Η Ισλαμική Δημοκρατία και οι τοπικοί αντιδραστικοί ήταν δυσαρεστημένοι με αυτή την κατάσταση. Τα ηνία της εξουσίας δεν βρίσκονταν στα χέρια των νεοεξουσιοδοτημένων αντιδραστικών και των τραμπούκων του Αχμάντ Μοφτιζαντέχ. Προσπαθούσαν συνεχώς να παρεμποδίσουν το υπάρχον περιβάλλον.

Το απόγευμα της Πέμπτης 24 Απριλίου 1980, μαχητικά αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας, προκειμένου να υποστηρίξουν τις επίγειες δυνάμεις τους και να προκαλέσουν τον τρόμο, βομβάρδισαν τα περίχωρα της πόλης Σαναντάτζ για μία ώρα. Ο στρατός και οι δυνάμεις των Φρουρών της Επανάστασης που στάθμευαν στους στρατώνες του Σαναντάτζ, σε μια άγρια ​​επίθεση με κανόνια και όλμους 120 χιλιοστών, βομβάρδισαν επίσης τις γειτονιές της πόλης. Με την έναρξη των εκτεταμένων επιθέσεων στην πόλη, οι αντάρτικες οργανώσεις αποφάσισαν στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου να εγκαταλείψουν συντονισμένα την πόλη έπειτα από 24 ημέρες αντίστασης.

Αυτό που ονομάστηκε ως 24ήμερος πόλεμος του λαού του Σαναντάτζ, το 1980, δεν ήταν στην πραγματικότητα ένας πόλεμος με τη στρατιωτική έννοια. Αυτός ο πόλεμος είχε μία πλευρά: Ένα καθεστώς, οπλισμένο μέχρι τα δόντια με μαχητικά αεροσκάφη, ελικόπτερα, βόμβες, άρματα μάχης, κανόνια και οργανωμένες, έμπειρες δυνάμεις που είχαν απομείνει από το καθεστώς του Σάχη, μαζί με δικαστήρια της Σαρία και εκτελέσεις πεδίου δίχως δίκη… επιτέθηκε σε ανθρώπους που δεν διέθεταν κανενός είδους στρατιωτική οργάνωση, κομματική οργάνωση, μαζική οργάνωση και οικονομική οργάνωση για να καλύψουν τις βασικές ανάγκες των οικογενειών τους, και δεν διέθεταν σημαντικά όπλα και πυρομαχικά για να αντισταθούν σε αυτή την άνιση δύναμη.

Κατά τη διάρκεια της 24ήμερης αντίστασης του Σαναντάτζ εναντίον του IRGC το 1980, η Σαχίν Μπαβάφα [Shahin Bavafa] ήταν υπεύθυνη του μοναδικού νοσοκομείου της πόλης. Αντιμέτωπη με την αύξηση των επιθέσεων και τον αυξανόμενο αριθμό τραυματιών, καθώς και την έλλειψη ιατρικού προσωπικού στο νοσοκομείο, σχημάτισε Ιατρικές Επιτροπές Γειτονιάς με τη βοήθεια των κατοίκων της πόλης.

Όταν οι Φρουροί της Επανάστασης επιτέθηκαν στην πόλη από ξηρά και αέρα, ο πόλεμος επεκτάθηκε πέρα ​​από τους δρόμους και τα σοκάκια, στα σπίτια των πολιτών. Το Σαναντάτζ μετατράπηκε σε πεδίο μάχης πλήρους κλίμακας και ο αριθμός των νεκρών και των τραυματιών αυξήθηκε. Εκείνη την εποχή, το Σαναντάτζ ήταν μια μικρή πόλη στο δυτικό Ιράν, χωρίς παγκόσμια φήμη και εγκαταστάσεις, και ποτέ δεν κατάφερε να αφηγηθεί τη δική της ιστορία για την 24ήμερη πολεμική τραγωδία.

Ίσως μια από τις λίγες εναπομείνασες εικόνες του μικρού νοσοκομείου στο Σαναντάτζ εκείνες τις ημέρες είναι οι φωτογραφίες που τράβηξε ο Michel Setboun, ένας Γαλλοαλγερινός φωτογράφος, ενός σωρού από νεκρά σώματα στοιβαγμένα ανάμεσα σε κομμάτια πάγου στο πάτωμα του νοσοκομείου. Ήταν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου που η Σαχίν Μπαβάφα, με τη βοήθεια των Πεσμεργκά αλλά και απλών ανθρώπων, έθεσε τα θεμέλια για τις ιατρικές επιτροπές γειτονιάς, γνωστές ως «Ιατρικές Βάσεις» [medical binkes].

Αυτές οι Επιτροπές αποτελούνταν από απλούς ανθρώπους και νέους που, μέσα σε λίγες μέρες, έμαθαν ιατρική βοήθεια για να βοηθήσουν γρήγορα τους τραυματίες επί τόπου, καθώς η στρατιωτική κυβέρνηση και ο πόλεμος μέσα στους δρόμους συχνά καθιστούσαν πρακτικά αδύνατη τη μεταφορά των τραυματιών στο νοσοκομείο.

Όταν οι Φρουροί της Επανάστασης βομβάρδισαν το μοναδικό νοσοκομείο της πόλης, η Σαχίν έστησε ένα χειρουργείο με όλα τα χειρουργικά εργαλεία και τις εγκαταστάσεις στο υπόγειο μιας πολυκατοικίας στο κέντρο της πόλης.

Η ιστορία των καθημερινών προσπαθειών και του αγώνα της Σαχίν Μπαβάφα, μαζί με τους γιατρούς και τους νοσηλευτές που περιφέρονταν στα σοκάκια με λευκά περιβραχιόνια, περιθάλποντας τους τραυματίες, έχει γίνει αντικείμενο συζήτησης στο Σαναντάτζ όλα αυτά τα χρόνια. Από τη στιγμή που οι Φρουροί της Επανάστασης συνέτριψαν την αντίσταση του λαού και ανέλαβαν τον πλήρη έλεγχο του Σαναντάτζ, έκλεισαν τις πόρτες της πόλης στα διεθνή μέσα ενημέρωσης και αρνήθηκαν τις δολοφονίες αμάχων από τις δυνάμεις τους. Στη συνέχεια, κατασκεύασαν το επίσημο αφήγημά τους και, τον Ιούνιο του 1980, εκτέλεσαν τη Σαχίν Μπαβάφα και πολλούς νέους που είχαν υπηρετήσει στις Ιατρικές Επιτροπές Γειτονιάς κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.

Δεκαετίες πέρασαν χωρίς οι κάτοικοι του Σαναντάτζ να βρουν μια ευκαιρία για δημόσιο πένθος ή μια ευκαιρία να αναζητήσουν δικαιοσύνη.

Ωστόσο, βρήκαν καταφύγιο στο να μνημονεύουν την τραγωδία με έναν τρόπο που θα μπορούσε να λάβει χώρα μόνο μέσα στα σπίτια τους. Οι άνθρωποι βρήκαν καταφύγιο στη συνεχή εξιστόρηση της πικρής τραγωδίας: οι γονείς άδραξαν κάθε ευκαιρία να διηγηθούν τις αναμνήσεις των ημερών των βομβαρδισμών και των νυχτών του στρατιωτικού νόμου στα παιδιά τους. Σε κάθε συγκέντρωση και σε κάθε μέρος που προσέφερε την ευκαιρία για συλλογική συζήτηση, οι άνθρωποι επανεξέταζαν τα ονόματα και τις ιστορίες των εκτελεσθέντων, τις ιστορίες των ανώνυμων τάφων και την τύχη των εξόριστων. Ακούσαμε αυτές τις ιστορίες και φανταστήκαμε τι είχαν υποστεί οι γονείς μας.

Για εμάς τα παιδιά, αυτές οι αφηγήσεις ήταν παράξενες, επειδή η μόνη διαθέσιμη ιστορία για τον πόλεμο στο Σαναντάτζ αναφερόταν στον βομβαρδισμό της πόλης από τον ιρακινό στρατό, ένα γεγονός που είχαμε δει και οι ίδιοι. Αλλά η σκέψη ότι η πόλη μας είχε βομβαρδιστεί και από τον «δικό μας» στρατό ήταν δύσκολο να κατανοηθεί.

Αυτό το Συμβούλιο που λειτούργησε εκτέλεσε ενεργά και επιμελώς τα καθήκοντά του, ξεπερνώντας τα εμπόδια και επιλύοντας τα προβλήματα του λαού για 5 μήνες, μέχρι την πανεθνική επίθεση του Χομεϊνί στο Κουρδιστάν στις 19 Αυγούστου 1980. Η πανεθνική εντολή επίθεσης του Χομεϊνί και της προσωρινής κυβέρνησης στο Κουρδιστάν είχε ως στόχο να ματαιώσει την επανάσταση του 1979, εμποδίζοντας την εξάπλωση αυτής της συμβουλιακής διακυβέρνησης, η οποία επρόκειτο να γίνει πρότυπο για το υπόλοιπο Κουρδιστάν και άλλες πόλεις σε όλη τη χώρα.

Οι ενέργειες της προσωρινής κυβέρνησης, τα κόλπα του τοπικού αντιδραστικού ρεύματος του Μοφτιζαντέχ, η δημιουργία πολεμικής ατμόσφαιρας από τους νεοσύστατους Φρουρούς της Επανάστασης σε συνδυασμό με τον ανέγγιχτο στρατό του Σάχη στο Κουρδιστάν, όλα παρατάχθηκαν σε ένα μέτωπο ενάντια στα επιτεύγματα της λαϊκής εξέγερσης και ενάντια στα Συμβούλια.

Τελικά, στις 19 Αυγούστου 1980, με την εντολή του Χομεϊνί για σφαγή εναντίον του λαού του Κουρδιστάν, έλαβε τέλος και η λειτουργία του Δημοτικού Συμβουλίου του Σαναντάτζ. Αποκάλεσε τους υπερασπιστές των συμβουλίων και της διατήρησης της ανεξαρτησίας τους συνωμότες και άπιστους, και με την εντολή για αυστηρή κυβερνητική και στρατιωτική δράση, εξέδωσε διάταγμα τζιχάντ. Ο Χομεϊνί, η προσωρινή κυβέρνηση και άλλες καταπιεστικές ομάδες ασχολήθηκαν όλοι με το να εμποδίσουν το Δημοτικό Συμβούλιο του Σαναντάζ και άλλα λαϊκά συμβούλια να ριζώσουν.

Παρόμοιες μέθοδοι υποδούλωσης επιβλήθηκαν βίαια σε διάφορες άλλες περιοχές του Ιράν, ιδίως σε εργατικά κέντρα και βιομηχανικά περιβάλλοντα. Η ένταση αυτών των αντιπαραθέσεων επεκτάθηκε και στους εργαζόμενους των πετρελαϊκών εταιρειών, οι οποίοι, μόλις λίγους μήνες νωρίτερα, είχαν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην πτώση του τελικού καθεστώτος του Σάχη μέσω της έντονης βιομηχανικής τους δράσης.

Δεδομένου ότι ο σχηματισμός Συμβουλίων ήταν ένας από τους κύριους πυλώνες της Επανάστασης, το νέο καθεστώς συναίνεσε στη δημιουργία ενός είδους ισλαμικού συμβουλίου. Αυτά τα ψεύτικα συμβούλια προώθησαν τα κυβερνητικά προγράμματα σχετικά με τους χώρους εργασίας και τις συνθήκες εργασίας, τις πόλεις και, στην πραγματικότητα, μετατράπηκαν σε βραχίονα ασφαλείας της μυστικής αστυνομίας.

Σήμερα, ωστόσο, η διαχείριση των υποθέσεων μέσω συμβουλίων είναι το κύριο αίτημα των ηγετών και των ακτιβιστών του εργατικού κινήματος και άλλων κοινωνικών κινημάτων σε όλη τη χώρα. Αυτό που έχει γίνει ο ορίζοντας και η προοπτική του εργατικού κινήματος και άλλων κινημάτων διαμαρτυρίας στην ιρανική κοινωνία τα τελευταία χρόνια είναι η συμβουλιακή διακυβέρνηση σε όλα τα διαφορετικά επίπεδα της ζωής των ανθρώπων.

****

Ο Zanyar Omrani έχει συνθέσει επιδέξια στο ντοκιμαντέρ “Binke” το τι έχει συμβεί στο Κουρδιστάν από την αρχή της επανάστασης του 1979 με το κίνημα «Jin, Jiyan, Azadi». Έχει μιλήσει για τον ρόλο εγκληματιών όπως ο Χομεϊνί και την καταστολή του Κουρδιστάν.

Το ντοκιμαντέρ “Binke” [Η Βάση] είναι διαθέσιμο ηλεκτρονικά εδώ: 

https://www.youtube.com/watch?v=1vvbkR2LQEc

The post Ιστορίες εξέγερσης από το Ιράν: Η δημιουργία του Δημοτικού Συμβουλίου του Σαναντάτζ το 1979 first appeared on Aυτολεξεί.

Άραγε ζούμε ήδη στον καιρό του Εξολοθρευτή, των αυτονομών δολοφονικών μηχανών;

Η επίθεση στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου 2026 από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, δεν αντιπροσωπεύει απλώς μια παράνομη πολεμική επιχείρηση, αλλά και την πρώτη εφαρμογή σε μεγάλη κλίμακα μιας «έξυπνης» αλυσίδας εξόντωσης από τεχνολογίες Τεχνητής Νοημοσύνης, Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα (LLM) και αυτόνομα συστήματα στόχευσης. Η Επιχείρηση Epic Fury και η Επιχείρηση Roaring Lion μετέτρεψαν την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) σε βασικό επιχειρησιακό στοιχείο της λήψης αποφάσεων, του επιχειρησιακού σχεδιασμού και της βομβιστικής στόχευσης. Ασφαλώς, η ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης στη λήψη στρατιωτικών αποφάσεων συνιστά μια πολιτική στροφή στην ψηφιακή βαρβαρότητα με φονικές συνέπειες.

Η μετάβαση από την παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη στην «αυτενεργούσα» [agentic]Τεχνητή Νοημοσύνη στα τέλη του 2025 διευκόλυνε την ανάπτυξη συστημάτων ικανών να θέτουν ανεξάρτητους στόχους και να εκτελούν σχέδια πολλαπλών βημάτων με ελάχιστη ανθρώπινη εποπτεία, οδηγώντας σε μία υβριδική περιτύλιξη, όπου οι ψηφιακοί μηχανισμοί δεν αντανακλούν απλώς την κοινωνικο-ιστορική πραγματικότητα, αλλά την μετασχηματίζουν αυτοματοποιημένα. Η επίθεση στο Ιράν είναι η εμπειρική επικύρωση αυτού του μετασχηματισμού στο πολεμικό πεδίο, όπου το φαντασιακό της τεχνολογικής κυριαρχίας εκδηλώθηκε ως η επιθυμία να συμπιεστεί η «αλυσίδα εξόντωσης» [kill chain], ο χρόνος μεταξύ της αναγνώρισης ενός στόχου και του χτυπήματος, σε ταχύτητες που υπερβαίνουν την ανθρώπινη γνωστική και συναισθηματική επεξεργασία της κατάστασης.

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός του αμερικανικού στρατού επιταχύνθηκε την 9^η Ιανουαρίου 2026 με την «Στρατηγική Επιτάχυνσης της Τεχνητής Νοημοσύνης» [Artificial Intelligence Acceleration Strategy]. Αυτή η διαταγή αναθεώρησε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο ο στρατός των ΗΠΑ λαμβάνει αποφάσεις, διαχειρίζεται την εκτίμηση κινδύνων και αναθέτει συμβάσεις. 

Οι βασικές αρχές της στρατηγικής περιλαμβάνουν:

1. Την εξάλειψη των μακροπρόθεσμων διαδικασιών έγκρισης προμηθειών υπέρ των απευθείας αναθέσεων σε νεοσύστατες επιχειρήσεις, με έμφαση στην ταχύτητα και την κλίμακα.  
2. Την αναβάθμιση της συμπίεσης του χρόνου αποφάσεων σε αποφασιστική μεταβλητή, όπου η ικανότητα ανάπτυξης πρακτόρων Τεχνητής Νοημοσύνης ταχύτερα από τον αντίπαλο παρέχει «υπεροχή στη λήψη αποφάσεων». 
3. Την δημιουργία της πλατφόρμας GenAI.mil: Παροχή πρόσβασης και στα 3 εκατομμύρια μέλη του προσωπικού του Υπουργείου Πολέμου στο ChatGPT του OpenAI και στο Gemini της Google για σύνθεση εγγράφων, βελτιστοποίηση της εφοδιαστικής αλυσίδας και επιχειρησιακό σχεδιασμό.  
4. Την ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης στον «Χρυσό Θόλο», την αμυντική αντιπυραυλική ασπίδα του Τραμπ. 

Η νέα στρατηγική μετατοπίζει την Τεχνητή Νοημοσύνη στο κέντρο του πολεμικού δόγματος των ΗΠΑ. Αυτή η μετατόπιση υποδηλώνει ότι οι παραδοσιακές καθυστερήσεις στην στρατιωτική κλιμάκωση, οι οποίες ιστορικά επέτρεπαν τη διπλωματική παρέμβαση, έχουν συστηματικά εξαλειφθεί από τη λογική του αλγοριθμικού πολέμου. 

Συνεπώς, η Επιχείρηση Epic Fury είναι η πρώτη αεροπορική επιδρομή με επικεφαλής την Τεχνητή Νοημοσύνη, με τα ψηφιακά συστήματα να διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο σε ολόκληρη την αλυσίδα εξόντωσης, από τη συλλογή πληροφοριών έως τις επιθέσεις ακριβείας.

Τις πρώτες 12 ώρες, οι αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις πραγματοποίησαν σχεδόν 900 επιθέσεις, σε μια «αλυσίδα εξόντωσης» μέσω μιας ιεραρχίας ολοκληρωμένων συστημάτων:

Οι πλατφόρμες Gotham και AIP του Palantir συγκέντρωναν δεδομένα από δορυφορικές εικόνες, ροές από drones, σήματα ραντάρ και τηλεπικοινωνιακές αναχαιτίσεις σε ταχύτητες που καμία ανθρώπινη ομάδα δεν θα μπορούσε να φτάσει.

Το Claude της Anthropic ανέλυσε αποσπασματικά δεδομένα για να χαρτογραφήσει τις στρατιωτικές κινήσεις και να προσδιορίσει τα βέλτιστα σενάρια. Αυτόνομα και ημιαυτόνομα συστήματα, συμπεριλαμβανομένου του drone LUCAS, αναπτύχθηκαν ταυτόχρονα σε όλες τις κατηγορίες στόχων.

Η ενσωμάτωση συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης όπως τα Maven και Palantir επέτρεψε την ταυτόχρονη εκτέλεση επιθέσεων σε στόχους ηγεσίας, αεράμυνες και πυρηνικές εγκαταστάσεις σε 24 από τις 31 επαρχίες του Ιράν. Αυτό εξουδετέρωσε την παραδοσιακή ιρανική αποτρεπτική ικανότητα, η οποία βασιζόταν στην χρονική καθυστέρηση που απαιτούνταν για ανθρώπινη επαλήθευση και επίσημη επικύρωση κάθε χτυπήματος. Η Τεχνητή Νοημοσύνη ουσιαστικά εξάλειψε αυτή την καθυστέρηση, επιτρέποντας τη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και δεκάδων άλλων κορυφαίων αξιωματούχων στο πρώτο κύμα επιθέσεων προτού προλάβουν να βρουν καταφύγιο.

Η επιχειρησιακή ραχοκοκαλιά της Επιχείρησης Epic Fury είναι το Maven Smart System, μια προηγμένη έκδοση του κορυφαίου προγράμματος Τεχνητής Νοημοσύνης του Πενταγώνου. Κατασκευασμένο από την εταιρεία εξόρυξης δεδομένων Palantir βάσει σύμβασης που επεκτάθηκε στο ποσό των 1,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων έως το 2029, το Maven χρησιμεύει ως η κύρια διεπαφή διοίκησης και ελέγχου για τις πέντε διοικήσεις του στρατού των ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ.

Το Maven λειτουργεί ως κεντρικός κόμβος επεξεργασίας, συνδυάζοντας δεδομένα από 179 διακριτές πηγές, συμπεριλαμβανομένων δορυφορικών εικόνων, ροών από μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πληροφοριών σημάτων (SIGINT), δεδομένων γεωγραφικής τοποθεσίας και ανθρώπινης νοημοσύνης (HUMINT).  

Το Claude είναι το πρώτο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης που έλαβε άδεια χειρισμού διαβαθμισμένων πληροφοριών μέσω της υποδομής cloud της Amazon Web Services, επιτρέποντάς του να επεξεργάζεται δεδομένα τηλεπικοινωνιακών υποκλοπών για τον εντοπισμό μη αναμενόμενων συμπεριφορών στα «πρότυπα ζωής» [life patterns]. Η άδεια θα επεκταθεί και στα μοντέλα Grok της xAI και GPT της OpenAI.

Παρά την πρόσφατη ρήξη μεταξύ του Υπουργείου Πολέμου των ΗΠΑ και της Anthropic σχετικά με τη χρήση της τεχνολογίας της για πλήρως αυτόνομα θανατηφόρα όπλα, το Claude παρέμεινε ενσωματωμένο στο σύστημα στόχευσης. Αυτό υπογραμμίζει μια δομική εξάρτηση εντός του σύγχρονου στρατιωτικού μηχανισμού: μόλις ο πόλεμος διαμεσολαβείται αλγοριθμικά, η «ταχύτητα εκμάθησης» του συστήματος γίνεται μια αποφασιστική μεταβλητή που υπερβαίνει τις πολιτικές ή ηθικές αναστολές.

Κεντρικός στόχος της επίθεσης στο Ιράν ήταν η δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος στοχοποιήθηκε στην οικία του μέσω της ψηφιακής επιτήρησης και ανάλυσης των μοτίβων της καθημερινής του ρουτίνας με τη βοήθεια Τεχνητής Νοημοσύνης. 

Αυτή η επιδρομή, που διεξήχθη από ισραηλινά μαχητικά F-35I “Adir” χρησιμοποιώντας τα πυρομαχικά ακριβείας SPICE της Rafael, ήταν το αποκορύφωμα μηνών συλλογής προσωπικών δεδομένων, όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη συντόνισε τις τηλεπικοινωνιακές παρακολουθήσεις σε πραγματικό χρόνο, καθοδηγώντας τα χτυπήματα δολοφονίας του Χαμενεΐ και 48 ακόμη αξιωματούχων.

Το καθοριστικό ψυχολογικό και στρατηγικό φαινόμενο του πολέμου του 2026 είναι η «συμπίεση του χρόνου αποφάσεων», όπως παρατηρεί ο Zaza Tsotniashvili. Αναφέρεται στη διαρθρωτική μείωση του διαθέσιμου χρόνου για ανθρώπινη διαβούλευση, καθώς τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης παράγουν συστάσεις στόχευσης με ρυθμό που «αμφισβητεί θεμελιωδώς την ικανότητα των ανθρώπινων χειριστών να τις αξιολογήσουν κριτικά». 

Στην επίθεση του Φεβρουαρίου, αυτό εκδηλώθηκε με την έκδοση εγκρίσεων σε μόλις είκοσι δευτερόλεπτα, υποβαθμίζοντας ουσιαστικά την ανθρώπινη εποπτεία σε «επιτελεστική σφραγίδα». 

Όταν ένα σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης προτείνει στόχους σε έναν διοικητή που έχει δευτερόλεπτα για να τους εγκρίνει, η διάκριση μεταξύ ενός συστήματος πληροφόρησης και ενός συστήματος αυτόνομων εντολών γίνεται ασαφής.

Η επιχειρησιακή λογική της επίθεσης του 2026 οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην «τακτική στόχευσης» που ανέπτυξε η Μονάδα 8200 του ισραηλινού στρατού κατά τη διάρκεια της γενοκτονίας στη Γάζα μεταξύ 2023 και 2025. 

Συστήματα όπως το «The Gospel» και το «Lavender» στη Γάζα, περιγράφηκαν σε αραβικές ιστοσελίδες ως «εργοστάσια μαζικών δολοφονιών», εκτελώντας έως και 1.500 νέους στόχους καθημερινά. 

Στην επίθεση στο Ιράν το 2026, αυτά τα συστήματα ενσωματώθηκαν στο Lavender 2.0. Εφαρμόστηκε σε επιθέσεις εναντίον του ιρανικού στρατού, χρησιμοποιώντας αναγνώριση προσώπου και προσωπικά δεδομένα για τη χαρτογράφηση ολόκληρης της διοικητικής δομής του ιρανικού κράτους.  

Ωστόσο, η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν χρησιμοποιήθηκε μόνο στα πανάκριβα αεροπλάνα και τους πυραύλους. Ενώ οι αεροπορικές επιθέσεις βασίστηκαν σε βομβαρδιστικά B-2 και μαχητικά F-35, είδαμε ταυτόχρονα την πρώτη μεγάλης κλίμακας εξαπόλυση του Συστήματος Μη Επανδρωμένης Μάχης Χαμηλού Κόστους (LUCAS).  

Κατασκευασμένο από την SpektreWorks με έδρα την Αριζόνα, το drone LUCAS είναι ένα σύστημα μονόδρομης επίθεσης (OWA) και αποτελεί μια βελτιωμένη παραλλαγή του ιρανικού drone Shahed-136, το οποίο έχει χρησιμοποιηθεί ευρέως από τη Ρωσία στην Ουκρανία.

Μετά την ανάλυση των ιρανικών drone που καταρρίφθηκαν στην Ουκρανία, ο αμερικανικός στρατός ανέπτυξε τα LUCAS ως «κατανεμημένα αυτόνομα συστήματα», ενισχυμένα με Τεχνητή Νοημοσύνη, που δεν απαιτούν οδηγό ή δορυφορική σύνδεση για να βρουν τους στόχους τους.

Ο ναύαρχος Τσαρλς Μπραντ Κούπερ, διοικητής της CENTCOM, σημείωσε ότι η Ομάδα Scorpion Strike εκτόξευσε «αμέτρητα» drones LUCAS κατά την αρχική φάση της επιχείρησης Epic Fury. Τα LUCAS χρησιμοποιήθηκαν για να στοχεύσουν εγκαταστάσεις διοίκησης του IRGC, εγκαταστάσεις αεράμυνας και αεροδρόμια.

Η χρήση τερματικών Starlink και αυτόνομων μηχανισμών συντονισμού επιτρέπει σε αυτά τα drones να εκτελούν «δυναμική στόχευση» και «προηγμένες τακτικές συνεργασίας» ακόμη και όταν είναι αποσυνδεδεμένα από την κεντρική διοίκηση. 

Επιπλέον, εκτεταμένες παρεμβολές στο Παγκόσμιο Δορυφορικό Σύστημα Πλοήγησης (GNSS) και στο GPS έχουν αναφερθεί σε ολόκληρο τον Περσικό Κόλπο και την Ανατολική Μεσόγειο, οι οποίες επηρεάζουν σημαντικά την αξιοπιστία του AIS (Automatic Identification System), του συστήματος εντοπισμού της θέσης των πλοίων.  Ο συνασπισμός ΗΠΑ και Ισραήλ έχει αναπτύξει το εναλλακτικό σύστημα NOCTA, που, αντί να βασίζεται σε δορυφορικά σήματα, χρησιμοποιεί συσχέτιση εδάφους σε πραγματικό χρόνο για να εντοπίζει τη θέση σε σχέση με το φυσικό περιβάλλον. 

Το ανθρώπινο κόστος της ψηφιακής βαρβαρότητας καταδείχθηκε περίτρανα κατά το πρώτο κύμα επιθέσεων στις 28 Φεβρουαρίου 2026. Μια πυραυλική επίθεση, πιθανώς από αμερικανικές δυνάμεις, έπληξε ένα δημοτικό σχολείο θηλέων στο Μινάμπ, στην επαρχία Χορμοζγκάν, σκοτώνοντας περισσότερα από 165 παιδιά. Το σχολείο βρισκόταν δίπλα σε μια ναυτική βάση του IRGC, ένα στρατιωτικό κτίριο που πιθανώς ταυτοποιήθηκε από συστήματα στόχευσης τεχνητής νοημοσύνης ως στόχος. Δεν θα εξακριβώσουμε ποτέ εάν κάποιο σύστημα ΤΝ ενεπλάκη στη σφαγή στο σχολείο, όμως η πολιτική και ηθική ευθύνη της σφαγής παραμένει ακέραια στους ανθρώπους που χρησιμοποιούν την ΤΝ ως όπλο και στις πολιτικές ηγεσίες των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι ένα εργαλείο, ένα κατασκεύασμα της ανθρώπινης διάνοιας που εξαπολύεται για φαντασιακούς σκοπούς που έχουν νόημα μόνο από μια συγκεκριμένη και διεστραμμένη ανθρώπινη σκοπιά, όπως η σφαγή αμάχων στο όνομα της αυταρχικής κυριαρχίας. Ως εκ τούτου, δεν είναι νοημοσύνη με τη βιολογική ή οντολογική έννοια, καθώς αποτελεί ένα εκλεπτυσμένο σύστημα υπολογισμού δεδομενων και αναγνώρισης/ανασυγκρότησης μοτίβων χωρίς καμία άλλη από τις συνολικά αντιληπτικές, αισθητηριακές, συναισθηματικές και φαντασιακές διαστάσεις που φέρει κάθε νοήμον ον. Χρειάζεται το ανθρώπινο υποκείμενο για να δώσει εντολή εξαπόλυσης της κτηνωδίας που φέρει επίσης κάθε νοήμον ον.

Αυτές οι δολοφονίες αμάχων υπογραμμίζουν το κενό λογοδοσίας της στόχευσης μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης, όχι μόνο στο ηθικό, αλλά στο πολιτικό και νομικό επίπεδο, καθώς καθιστούν αδύνατη την απόδοση συγκεκριμένων ευθυνών στους πραγματικούς ενόχους, δηλαδή τις πολιτικές ηγεσίες.

Τα μοντέλα μηχανικής μάθησης, ειδικά τα νευρωνικά δίκτυα που υποστηρίζουν τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα, λειτουργούν με εγγενή αδιαφάνεια στη παραγωγή αποτελεσμάτων. Ενώ ένα μοντέλο γλωσσικής επεξεργασίας μπορεί να χειριστεί σύμβολα και μοτίβα, δεν κατανοεί την εγκυρότητα των αποτελεσμάτων ή το αποτέλεσμα των αποφάσεων. Παρά αυτό τον εγγενή περιορισμό, ο πόλεμος του 2026 καθιέρωσε τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα ως έγκυρα συστήματα λήψης αποφάσεων για την ταυτοποίηση στόχων. Αυτά τα μοντέλα ανακυκλώνουν πεπαλαιωμένες γνώσεις και εξαρτώνται άμεσα από την ποιότητα και την ποσότητα των δεδομένων εκπαίδευσης, ενισχύοντας συστημικά στερεότυπα και κυρίαρχες προκαταλήψεις.

Στις επιθέσεις στην Τεχεράνη και το Ισπαχάν, η εφαρμογή αυτών των τεχνολογιών οδήγησε σε αδιάκριτους θανάτους αμάχων σε κατοικημένες γειτονιές.  Η Ιρανική Ερυθρά Ημισελήνος αναφέρει πάνω από 1.300 θανάτους την πρώτη εβδομάδα.

Δεν χρειάζεται να επεκταθούμε στον επικοινωνιακό πόλεμο που επίσης διεξάγεται στον κυβερνοχώρο με τεχνολογίες Τεχνητής Νοημοσύνης, όπου συμμετέχουν όλοι οι εμπόλεμοι. Αμερικανοί, Ισραηλινοί και Ιρανοί χάκερ παράγουν αμέτρητες ψευδείς ειδήσεις με deepfakes, ψηφιακές απομιμήσεις φωτογραφιών και βίντεο, για τη χειραγώγηση της παγκόσμιας κοινής γνώμης, την εξάπλωση της παραπληροφόρησης και την καθιέρωση της μυθοπληροφορίας ως «κυρίαρχης αλήθειας» βασισμένης στην ισχύ της τεχνολογικά ενισχυμένης ιδεολογίας και όχι των γεγονότων.

Η βάρβαρη και παράνομη επίθεση στο Ιράν ανέδειξε την ανεπάρκεια του υφιστάμενου πλαισίου διεθνούς δικαίου. Παρά το ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ τον Δεκέμβριο του 2024 που αναγνώρισε ότι το Διεθνές Δίκαιο πρέπει να εφαρμόζεται σε κάθε στρατιωτική χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης, δεν υπάρχει κανένας δεσμευτικός μηχανισμός επιβολής του ψηφίσματος. Η Σύμβαση για ορισμένα Συμβατικά Όπλα (CCW) και η «Πολιτική Διακήρυξη REAIM» παρέμειναν σε στάδιο διαβούλευσης χωρίς να καταλήξουν σε κάποιο διεθνές πλαίσιο εποπτείας του αλγοριθμικού πολέμου.

Η επίθεση αποκάλυψε επίσης έναν φονικό φαύλο κύκλο απανθρωπισμού, όπου η επιδίωξη της ταχύτητας οδηγεί στην απομείωση του ανθρώπινου παράγοντα στις πολεμικές ενέργειες και στη διάβρωση του ανθρώπινου υποκειμενικού και κοινωνικού χρόνου, η εσώτερη διάρκεια του οποίου επέτρεπε την τακτική αναπροσαρμογή, τον αναστοχασμό και την αλλαγή σκεπτικού.

Η αυξανόμενη εξάρτηση από την Τεχνητή Νοημοσύνη οδηγεί σε μείωση της επιρροής της ανθρώπινης υποκειμενικότητας, ενισχύοντας τις θεσμισμένες προκαταλήψεις και αυξάνοντας τον κίνδυνο της αυτοματοποιημένης καταστροφής. Επιταχύνουν τον ρυθμό της καταστροφής σε ταχύτητες πέραν της ανθρώπινης κρίσης και λειτουργούν δίχως συναισθηματική εξάντληση.

Και, ακόμη χειρότερο, οδηγεί στην εξάλειψη του ανθρώπινου φαντασιακού παράγοντα, της ενσυναίσθησης και της κοινής ανθρώπινης δυνατότητας της αναβιωτικής φαντασίας που μπορεί να μας βάλει στη θέση του αντιπάλου και να μας οδηγήσει στη συμφιλίωση.

Ο πόλεμος του Ιράν του 2026 είναι η ιστορική στιγμή που ο αλγόριθμος εισήλθε πραγματικά στο πεδίο της μάχης. Η σύγκρουση αποκάλυψε ότι η ψηφιακή βαρβαρότητα δεν είναι επιστροφή στο χάος, αλλά η άνοδος μιας τεχνολογικά διαμεσολαβημένης τάξης, η επιβολή της οποίας δεν απαιτεί πλέον αυτενεργά υποκείμενα. Είναι καθήκον της βασανισμένης ανθρωπότητας να αντισταθεί στον πόλεμο.

Η πρόκληση για την επόμενη δεκαετία θα είναι το κατά πόσον η συνοχή των κοινωνικών σχέσεων μπορεί να διατηρηθεί σε μια εποχή όπου οι επιχειρησιακές δυνατότητες του αλγοριθμικού πολέμου διαβρώνουν συστηματικά τις ελάχιστες προϋποθέσεις της πολιτικής λογοδοσίας. 

The post Η Τεχνητή Νοημοσύνη στον πόλεμο του Ιράν first appeared on Aυτολεξεί.

Δυστυχώς για τον λαό του Ιράν και τις μακρόχρονες φιλοδοξίες του να απομακρύνει το βάναυσο καθεστώς του Αγιατολάχ, η δολοφονία του Χαμενεΐ από τον Τραμπ χρησιμεύει μόνο στη δημιουργία ενός μάρτυρα – ενός μάρτυρα που θα απαλύνει τη βάναυση κληρονομιά του για πολλούς, θα αυξήσει την υποστήριξη των σκληροπυρηνικών προς το καθεστώς και θα ωθήσει πολλούς μετριοπαθείς Ιρανούς να υπερασπιστούν το καθεστώς.

Εν τω μεταξύ, εικόνες φιλοκαθεστωτικών υποστηρικτών που θρηνούν τον Αγιατολάχ φέρνουν σύγχυση στα διεθνή μέσα ενημέρωσης και έχουν μπερδέψει τμήματα της Αριστεράς υποστηρίζοντας ότι, εφόσον ο λαός θρηνεί δημόσια, το καθεστώς πρέπει να είχε γνήσια λαϊκή υποστήριξη. Και φυσικά είχε! Ένα τμήμα της ιρανικής κοινωνίας ακολουθεί την ιδεολογία του σκληροπυρηνικού καθεστώτος, πιστεύει και υποστηρίζει τη σιιτική υπεροχή του και έχει επωφεληθεί από το καθεστώς με τον έναν ή τον άλλον τρόπο.

Αυτό δεν αναιρεί την πραγματικότητα ότι το καθεστώς είναι σκληροπυρηνικό, εξτρεμιστικό, διεφθαρμένο, βάναυσο, καταπιεστικό, αντιδημοκρατικό και κατά των δικαιωμάτων των γυναικών, και ότι έχει σφαγιάσει και κακοποιήσει χιλιάδες πολίτες του όλα αυτά τα χρόνια. Οι εικόνες υποστηρικτών του καθεστώτος που θρηνούν δεν θα πρέπει να εκτροχιάσουν τη συζήτηση από το γεγονός ότι αυτό το ίδιο το καθεστώς είναι υπεύθυνο για τουλάχιστον 40.000 θανάτους σε διάστημα μίας εβδομάδας και ότι συνεχίζει να κακοποιεί μειονότητες όπως οι Κούρδοι, οι Μπαλούχ, οι Μπαχάι, οι Αζέροι, οι Αχβάζοι, οι Χριστιανοί και οι Εβραίοι σε όλη τη χώρα. Το Ιράν ευθύνεται επίσης για ένα τεράστιο ποσοστό επιβεβαιωμένων εκτελέσεων παγκοσμίως, που τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί σε σχεδόν τα δύο τρίτα του καταγεγραμμένου παγκόσμιου συνόλου!!!

Ως Κούρδοι-ισσες είμαστε σταθερά η εθνοτική ομάδα με τις περισσότερες εκτελέσεις σε όλο το Ιράν – κυρίως επειδή κραυγάζουμε πιο πολύ για την αντίσταση στο καθεστώς και στεκόμαστε ακλόνητες στην απαίτηση των βασικών ανθρωπίνων και πολιτιστικών μας δικαιωμάτων.

Η ιδανική κατάσταση θα ήταν για τον λαό του Ιράν να απομακρύνει το καθεστώς του, αλλά επειδή στερούνται την ελευθερία αυτενέργειάς τους, τώρα παρακολουθούν κουρασμένα την εξελισσόμενη σύγκρουση.

Αυτή τη στιγμή έχει επιβληθεί ένας πόλεμος στον λαό στο όνομα της απελευθέρωσής του – μια απελευθέρωση που δεν έχει στην καρδιά της τη δημοκρατία ή τα συμφέροντα του λαού του Ιράν. Είναι μια απελευθέρωση που, όπως είδαμε στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, χρησιμοποιεί τη γλώσσα της γυναικείας απελευθέρωσης για να επιβάλει έναν δικτάτορα-μαριονέτα με τη μορφή του Ρεζά Παχλεβί, ο οποίος θα «απελευθερώσει» ένα μικρό τμήμα της ελίτ των Ιρανών γυναικών στην κοινωνία εις βάρος των συλλογικών δικαιωμάτων των γυναικών, αφήνοντας στη θέση της τη δομική βία που βιώνουν οι περιθωριοποιημένες γυναίκες και κοινότητες.

Αν η απελευθέρωση δεν διαλύει τον αυταρχισμό, την πατριαρχία και την εθνική κυριαρχία, δεν είναι καθόλου απελευθέρωση, αλλά μάλλον αλλαγή καθεστώτος που καταλαμβάνει τη φεμινιστική γλώσσα για να αντικαταστήσει τον θρησκευτικό αυταρχισμό με εθνικιστικό αυταρχισμό.

Ο δυτικός παρεμβατισμός από τη φύση του είναι ανίκανος και απρόθυμος να το κάνει αυτό. Γι’ αυτό λέμε όχι στις διεθνείς παρεμβάσεις που επιβάλλουν δικτατόρες-μαριονέτες σε αναμονή, όπως ο Ρεζά Παχλεβί. Γι’ αυτό, ως Κούρδοι-ισσες, ως μειονότητες, ως φιλοδημοκρατικές ομάδες, λέμε συνεχώς: «Όχι στους Μουλάδες! Όχι στον Σάχη»!

Αυτή η δήλωση είναι μια διακήρυξη ότι η ελευθερία δεν μπορεί να προέλθει από εξωτερική επιβολή. Είναι μια απαίτηση ότι η δημοκρατία, τα δικαιώματα των γυναικών και η προστασία όλων των μειονοτήτων πρέπει να βρίσκονται στην καρδιά οποιουδήποτε μελλοντικού Ιράν. Οτιδήποτε λιγότερο δεν είναι απελευθέρωση, αλλά συνέχιση της ίδιας βίας, ντυμένης με νέα ρητορική, που αντικαθιστά έναν άνδρα με θρησκευτική ενδυμασία με έναν άλλον σκληροπυρηνικό άνδρα, ντυμένο με ένα ακριβό κοστούμι.

Αυτό είναι κάτι που εμείς ως Κούρδισσες-οι έχουμε δει και συνεχίζουμε να βιώνουμε στη Συρία, όπου οι εορτασμοί για την απομάκρυνση του βάναυσου καθεστώτος Άσαντ μόλις που τελείωναν όταν το καθεστώς αντικαταστάθηκε από μια εξτρεμιστική δύναμη που συνδέεται με την Αλ Κάιντα και το ISIS, με τη μορφή του Άχμαντ αλ-Σάρα. Οι λαοί του Ιράν που αγαπούν τη δημοκρατία, οι μειονότητες που υποφέρουν εδώ και πολύ καιρό, οι γυναίκες και τα κορίτσια του Ιράν αξίζουν κάτι καλύτερο από αυτό το οδυνηρό αποτέλεσμα.

* Η Δρ Hawzhin Azeez είναι Κούρδισσα, διδακτόρισσα Πολιτικών Επιστημών & Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Newcastle της Αυστραλίας. Έχει συνεργαστεί στενά με πρόσφυγες και εσωτερικά εκτοπισμένους στη Ροζάβα. Συμμετείχε επίσης στην αυτόνομη αυτοδιοίκηση της Ροζάβα ως μέλος του Συμβουλίου Ανασυγκρότησης του Κομπάνι μετά την απελευθέρωσή του από το ISIS. Είναι η ιδρύτρια του The Middle Eastern Feminist – μιας πλατφόρμας που δίνει φωνή στα φεμινιστικά, κατά των διακρίσεων, συμπεριληπτικά και διατομεακά κινήματα στην περιοχή. Αποτέλεσε συνδιευθύντρια του Κουρδικού Κέντρου Μελετών (KURDISH CENTER FOR STUDIES). Έχει διδάξει σε διάφορα πανεπιστήμια και εκπαιδευτικά ιδρύματα. Η έρευνά της επικεντρώνεται στη δυναμική των φύλων, τη μετασυγκρουσιακή ανασυγκρότηση, τη Jineolojî (Γυναιολογία), το πολίτευμα του δημοκρατικού συνομοσπονδισμού και τις κουρδικές σπουδές.

The post Όχι στην ξένη παρέμβαση, τους σάχηδες και τους μουλάδες: Η ελευθερία έρχεται μόνο από τα κάτω first appeared on Aυτολεξεί.

Η ζωή της πλειονότητας της ιρανικής κοινωνίας έχει περιέλθει σε μια απελπιστική κατάσταση. Οι οικονομικές πολιτικές της Ισλαμικής Δημοκρατίας, που επί δεκαετίες μειώνουν καθημερινά το ψωμί των ανθρώπων ενώ παχαίνουν τη μειοψηφία των καπιταλιστών που υποστηρίζει, έχουν σήμερα οδηγήσει τον λαό σε πρωτοφανή φτώχεια και δυστυχία, περιορίζοντας περισσότερο από ποτέ τη αγοραστική δύναμη των εργαζομένων και των μεροκαματιάρηδων (ή μισθωτών).

Η Ισλαμική Δημοκρατία, από την αρχή της, οικοδομήθηκε πάνω στην καταστολή των επαναστατικών οργανώσεων και στη σφαγή αγωνιστών και διαφωνούντων, ενώ καθ’ όλη της την ύπαρξη—ανεξάρτητα από το ποια πολιτική φράξια είχε την εξουσία— έχει επιβιώσει μόνο μέσω της βίας, της εξόντωσης των αντιπάλων και της απογύμνωσης της κοινωνίας από τις οργανώσεις της. Το ιστορικό της είναι γεμάτο από διαδοχικά κύματα βίαιης καταστολής: από την αιματηρή καταστολή των επαναστατών στα πρώτα χρόνια μετά την Επανάσταση του 1979, μέχρι την επίθεση σε επαναστατικές οργανώσεις και τη σφαγή δεκάδων χιλιάδων αγωνιστών τη δεκαετία του 1980· από τη βίαιη καταστολή όσων διαμαρτύρονταν για τη φτώχεια που προκάλεσαν οι πολιτικές προσαρμογής τη δεκαετία του 1990 σε πόλεις όπως η Μασχάντ, το Εσλαμσάχρ, το Σιράζ, το Καζβίν και το Αράκ, μέχρι την αιματηρή καταστολή των διαδηλώσεων στις φοιτητικές εστίες της Τεχεράνης και τις επαίσχυντες δολοφονίες διανοουμένων· από τη δολοφονία ανθρώπων που διαμαρτύρονταν για την οικονομική ανέχεια τον Δεκέμβριο του 2017 και τον Νοέμβριο του 2019, μέχρι την καταστολή των γυναικών και ανδρών που απαίτησαν ισότητα με το προοδευτικό σύνθημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» στις κινητοποιήσεις του 2022, και τέλος τη δίχως προηγούμενο σφαγή ανθρώπων που είχαν οδηγηθεί στα άκρα τον Ιανουάριο του 2026.

Κι όμως, τις τελευταίες πέντε δεκαετίες, τα προοδευτικά κινήματα διαφόρων κοινωνικών στρωμάτων στο Ιράν δεν σταμάτησαν ούτε στιγμή. Οι φοιτητές, οι δάσκαλοι, οι συνταξιούχοι, οι γυναίκες και η εργατική τάξη, όλα αυτά τα χρόνια, παρά την καταστολή κάθε συλλογικής δραστηριότητας και το στραγγάλισμα κάθε προσπάθειας οργάνωσης και δημιουργίας σωματείων, έχουν ξεσηκωθεί σε κάθε δυνατή ευκαιρία —με τίμημα τα βασανιστήρια, τη φυλακή, την εξορία και τον θάνατο— ενάντια στον αντιδραστισμό, την εκμετάλλευση και το δεσποτισμό και έχουν παλέψει για τη νίκη των δίκαιων συλλογικών αιτημάτων τους.

Σήμερα, ωστόσο, μαζί με την επιβεβλημένη φτώχεια, πένθος και δυστυχία επί της πλειονότητας της Ιρανικής κοινωνίας, η σκιά ενός καταστροφικού πολέμου πέφτει πάνω στα κεφάλια αυτού του πολύπαθου λαού. Μόλις λίγους μήνες μετά τις επιθέσεις του γενοκτονικού και κατοχικού ισραηλινού καθεστώτος στο Ιράν και τη δολοφονία περισσοτέρων από χιλίων αθώων ανθρώπων, η κυβέρνηση των ΗΠΑ —με την αιματοβαμμένη ιστορία της, σφαγής, εκατομμυρίων στο Αφγανιστάν, στη Λιβύη, στη Συρία και στο Ιράκ— καταφεύγει και πάλι σε ένα ανερυθρίαστο ψέμα και, υπό τα θρασύτατα συνθήματα «σωτηρίας του ιρανικού λαού» και «βοήθειας» για την ανατροπή της Ισλαμικής Δημοκρατίας και την «αποκατάσταση της παλιάς δόξας», επιδιώκει να ανοίξει εκ νέου τον δρόμο για βομβαρδισμούς, καταστροφή και στέρηση της ζωής, της περιουσίας, της ασφάλειας και της αξιοπρέπειας των ανθρώπων αυτής της χώρας.

Εμείς, οι υπογράφοντες τη δήλωση αυτή, που θεωρούμε τους εαυτούς μας αντιπάλους του υφιστάμενου καθεστώτος, πιστεύουμε πως κανένα μίσος προς την Ισλαμική Δημοκρατία δεν μπορεί να δικαιολογήσει την αποδοχή ή τη σύμπλευση με τα ιμπεριαλιστικά και καταστροφικά σχέδια των πολεμοκάπηλων. Έχουμε γίνει μάρτυρες των καταστροφικών των στρατιωτικών επεμβάσεων των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν, στη Συρία, στη Λιβύη και στο Ιράκ, και καμία «φιλελεύθερη» ή «ανθρωπιστική» υπόσχεση δεν μπορεί να σβήσει από τη μνήμη μας τη σφαγή των λαών της Μέσης Ανατολής και την καταστροφή των προοδευτικών κινημάτων αυτών των χωρών από τον πόλεμο.

Πιστεύουμε ότι, ενώ για πολλές δυνάμεις που δραστηριοποιούνται στο σήμερα, η απαίτηση για πόλεμο και κυρώσεις αποτελεί προσπάθεια εισόδου στην πολιτική αρένα και διεκδίκησης μεριδίου εξουσίας – μέσω της δολοφονίας, του μαρτυρίου και του βασανισμού αντιπάλων – για εμάς δεν μπορεί να σημαίνει τίποτα άλλο πέρα από τον θάνατο και τον ακρωτηριασμό των αγαπημένων μας, την καταστροφή των βασικών υποδομών της χώρας, τη στέρηση νερού, ηλεκτρικού ρεύματος, καυσίμων και δημόσιων υπηρεσιών, καθώς και βαθύτερη ταπείνωση, φτώχεια, πείνα και ακόμη πιο άδεια τραπέζια.

Πιστεύουμε ότι ο πόλεμος θα καταστρέψει τα ίδια τα θεμέλια της κοινωνικής μας ζωής και θα γυρίσει δεκαετίες πίσω τα κινήματα διαμαρτυρίας μας — συμπεριλαμβανομένων του εργατικού, του γυναικείου, του φοιτητικού, των εκπαιδευτικών και των συνταξιούχων — θα γκρεμίσει τους αγώνες που χτίσαμε με τόσο πόνο και κόπο και θα περιορίσει τη ζωή μας σε μια απλή μάχη για «επιβίωση». Ξέρουμε ότι η απελευθέρωση από τα νύχια της εκμετάλλευσης και του δεσποτισμού δεν είναι δυνατή μέσω ξένης επέμβασης ή με το να στηριχθούμε σε υποσχέσεις για ανατροπή του υπάρχοντος καθεστώτος, πιστεύουμε ότι η ισότητα και η ελευθερία είναι καρπός του αγώνα και της προσπάθειας των ίδιων των κοινωνιών, όχι εισαγόμενες ή εμπορεύσιμες έννοιες.

Καλούμε όλους τους ελευθερόφρονες ανθρώπους του Ιράν, χωρίς δισταγμό και χωρίς φόβο απέναντι στις απειλές των πολεμοκάπηλων, να μεταφέρουν το σύνθημα «Όχι στον πόλεμο» στις οικογένειες, στους φίλους, στους χώρους εργασίας και στις γειτονιές τους, και να μην επιτρέψουν, ελλείψει ανεξάρτητων προοδευτικών ΜΜΕ, η φωνή εκείνων που αντιτίθενται στον πόλεμο και στους υποκινητές του να σιγήσει. Πιστεύουμε ότι η αντίσταση απέναντι στη ξένη στρατιωτική επέμβαση και η διάδοση του συνθήματος «Όχι στον πόλεμο» σε όλη την κοινωνία δεν είναι απλώς αδιαχώριστη από όλα τα συνθήματα των προοδευτικών κινημάτων στην ιστορία του Ιράν, αλλά αποτελούν τη βάση και το θεμέλιο κάθε αγώνα που περιφρουρεί ως πολύτιμα τα ιδανικά της αξιοπρέπειας, της ισότητας και μιας πιο ανθρώπινης ζωής.

Όχι στον πόλεμο!
Ζήτω οι προοδευτικοί αγώνες των μαζών!

—————————————————————–

Παρακάτω η λίστα όσων υπογράφουν τη δήλωση:

Collective Statement: No to Military Attack and Foreign Interference in Iran – Long Live the Struggle | Forward.

The post Κοινή δήλωση: Όχι στην ξένη στρατιωτική επέμβαση στο Ιράν! Ζήτω ο αγώνας από τα κάτω! first appeared on Aυτολεξεί.

ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΟΥ ΙΡΑΝ

Ζούμε μια καταιγίδα. Δεν είναι νέα ούτε παροδική. Είναι η καταιγίδα του καπιταλισμού, του ιμπεριαλισμού, της πατριαρχίας και των κρατών που διαχειρίζονται τον θάνατο ενώ μιλούν για τάξη, σταθερότητα ή ασφάλεια. Σε αυτή την καταιγίδα, οι αποπάνω συγκρούονται για εδάφη, πόρους και εξουσία· οι αποκάτω βάζουν τα σώματα, τις ζωές, τον φόβο και την ελπίδα.

Στο Ιράν, σήμερα, αυτή η καταιγίδα χτυπά με ιδιαίτερη σφοδρότητα. Ο ιρανικός λαός έχει κινητοποιηθεί ξανά ενάντια στο καθεστώς της Ισλαμικής Δημοκρατίας, το οποίο δεν δίστασε να προχωρήσει σε βίαιη καταστολή εναντίον όσων βγαίνουν στους δρόμους. Αυτές οι κινητοποιήσεις δεν είναι μεμονωμένο γεγονός ούτε στιγμιαία αντίδραση: είναι το αποτέλεσμα δεκαετιών πολιτικής καταπίεσης, οικονομικής εκμετάλλευσης, πατριαρχικής βίας, συστηματικής καταστολής και άρνησης δικαιωμάτων. Είναι αγώνες που ξεκινούν από τα κάτω, από την ασφυκτική καθημερινότητα, από όσους δεν μπορούν και δεν θέλουν να συνεχίσουν να επιβιώνουν στη σιωπή.

Πάνω οι κυβερνήσεις και οι μεγάλες δυνάμεις αξιολογούν την κατάσταση από γεωπολιτική άποψη. Υπολογίζουν τα πλεονεκτήματα, τις περιφερειακές ισορροπίες, τις ενεργειακές διαδρομές, τις συμφέρουσες συμμαχίες. Πάνω το έγκλημα κανονικοποιείται, δικαιολογείται ή αποκρύπτεται με όρους «σταθερότητας», «ασφάλειας» ή «πολιτικού ρεαλισμού». Πάνω, ακόμη και όσοι παρουσιάζονται ως εχθροί του ιρανικού καθεστώτος, δεν διστάζουν να νομιμοποιήσουν τη σφαγή, όταν αυτή εξυπηρετεί τα συμφέροντά τους.

Κάτω, αντίθετα, ο ιρανικός λαός αγωνίζεται για τη ζωή:

Κάτω είναι οι γυναίκες που αψηφούν καθημερινά τον πατριαρχικό έλεγχο.

Κάτω είναι οι εργαζόμενοι που έχουν φτωχοποιηθεί από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές.

Κάτω είναι οι σεξουαλικές διαφορετικότητες, οι θρησκευτικές μειονότητες, οι καταπιεσμένοι λαοί, όσοι ζουν στις περιφέρειες που έχουν πληγεί από την κρίση του νερού, της στέγασης και της εργασίας.

Κάτω είναι αυτοί που βγήκαν στους δρόμους ξανά και ξανά, πολλές φορές με άδεια χέρια, χωρίς ευρείες οργανώσεις –κατεστραμμένες από την καταστολή– και παρ’ όλα αυτά προχώρησαν πιο μακριά από οποιαδήποτε θεσμική αντιπολίτευση.

Καταγγέλλουμε με σθένος την εξωτερική χειραγώγηση αυτών των διαδηλώσεων. Καμία ξένη δύναμη, καμία κυβέρνηση του βόρειου ημισφαιρίου, κανένα ιμπεριαλιστικό σχέδιο δεν έχει το δικαίωμα να χρησιμοποιεί τον πόνο του ιρανικού λαού ως πιόνι στη σκακιέρα του. Αυτή η εργαλειοποίηση όχι μόνο διαστρεβλώνει τους πραγματικούς αγώνες, αλλά θέτει σε μεγαλύτερο κίνδυνο όσους αντιστέκονται, καθιστώντας τους πρόσχημα για ακόμη πιο άγρια καταστολή.

Επαναβεβαιώνουμε το αναφαίρετο δικαίωμα των λαών στην αυτοδιάθεση. Η ελευθερία δεν εξάγεται, ούτε αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ κρατών. Καμία ιμπεριαλιστική επέμβαση δεν έχει φέρει ποτέ δικαιοσύνη ή αξιοπρέπεια στους λαούς που υποτίθεται ότι «απελευθερώνει». Το γνωρίζουμε από την ιστορία και το επιβεβαιώνουν ξανά και ξανά τα ερείπια που αφήνουν στο πέρασμά τους. Υπάρχουν εκείνοι που, από έξω, κοιτάζουν προς τα πάνω και όχι προς τα κάτω: εκείνοι που δικαιολογούν το ιρανικό καθεστώς στο όνομα ενός υποτιθέμενου αντιιμπεριαλισμού, αγνοώντας ότι το ίδιο αυτό καθεστώς εφαρμόζει εναντίον του λαού του λογικές κατοχής, απαρτχάιντ, λεηλασίας και νεοφιλελευθερισμού· και εκείνοι που προωθούν αντιδραστικές, αυταρχικές και εξαρτημένες εναλλακτικές λύσεις, που υπόσχονται σωτηρία ενώ αναπαράγουν την κυριαρχία.

Είναι ψευδείς διχοτομίες. Πάνω εναντίον πάνω. Εξουσία εναντίον εξουσίας. Κάτω μένει ο λαός, παγιδευμένος ανάμεσα σε δύο δυνάμεις που ισχυρίζονται ότι είναι αντίθετες, αλλά ενεργούν συντονισμένα.

Η θέση μας είναι σαφής: δεν είμαστε με τις κυβερνήσεις, είμαστε με τους λαούς. Όχι με τα κράτη, αλλά με όσους αντιστέκονται. Όχι με τις ελίτ, αλλά με όσους αγωνίζονται για να ζήσουν.

Σήμερα, ενώ ο ιρανικός λαός αντιμετωπίζει διακοπή των επικοινωνιών, κατάσταση έκτακτης ανάγκης και στρατιωτικοποίηση της καθημερινής ζωής, προσκαλούμε να ακούσουμε τις προειδοποιήσεις των συντρόφων μας ζαπατίστας: η καταιγίδα είναι παγκόσμια· όποιος πιστεύει ότι δεν τον αφορά, ότι δεν έχει καμία σχέση με αυτόν ή αυτήν, κάνει λάθος. Μπροστά σε αυτή την καταιγίδα, δεν υπάρχουν σωτήρες ούτε λύσεις από ψηλά. Αυτό που υπάρχει είναι η επείγουσα δυνατότητα να ενώσουμε τους αγώνες των αποκάτω, να αναγνωρίσουμε το κοινό πεπρωμένο όσων αντιστέκονται στο κεφάλαιο, στον ιμπεριαλισμό και σε όλες τις μορφές κυριαρχίας.

Απλώνουμε το χέρι μας προς τον ιρανικό λαό.

Όχι για να τον κηδεμονεύσουμε.

Όχι για να μιλήσουμε εκ μέρους του.

Αλλά για να πούμε: δεν είστε μόνοι.

Γιατί ο αγώνας στο Ιράν είναι και αγώνας για τη ζωή παντού.

Και γιατί μόνο από τα κάτω, όλες και όλοι μαζί, θα μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε την καταιγίδα και να φανταστούμε την επόμενη μέρα.

Για υπογραφές, στο declaracion.iran@gmail.com

Από τις διαφορετικές γωνιές του κόσμου που αντιστέκονται και εξεγείρονται.

Υπογραφές:

Ejército Zapatista de Liberación Nacional (EZLN)

Asamblea Libertaria Autoorganizada Paliacate Zapatista, Grecia

Cafè Rebeldía-Infoespai, Barcelona-Catalunia

CafeZ, Bélgica

Caracoleras De Olba, Teruel, Estado Español

Centro de Documentación sobre Zapatismo (CEDOZ), Estado Español

Colectivo Armadillo Suomi, Finlandia

Colectivo Calendario Zapatista, Grecia

Confederación General del Trabajo (CGT) Estado Español

Cooperazione Rebelde Napoli, Italia

CSPCL, Paris, Francia

Frankfurt International, Alemania

Lumaltik Herriak, País Vasco

Mujeres y disidencias de la Sexta en la otra Europa y Abya Yala, RRR

Mut Vitz 31 Toulouse, Francia

Nodo Solidale Roma/México

Tatawelo Italia

Terra Insumisa Alcamo/Sicilia Sud Globale, Sicilia, Italia

20zln, Italia

Y Retiemble, Madrid, Estado Español

The post Οι Ζαπατίστας για την εξέγερση στο Ιράν first appeared on Aυτολεξεί.

Ένα νέο πανεθνικό κύμα διαμαρτυριών έχει εξαπλωθεί σε όλο το Ιράν από τις 28 Δεκεμβρίου 2025. Αρχικά πυροδοτήθηκε από την οξεία οικονομική κατάρρευση (ελεύθερη πτώση του νομίσματος, απότομες αυξήσεις τιμών σε είδη πρώτης ανάγκης και επανάληψη της σπάνης), αλλά γρήγορα μετατράπηκε σε ένα κύμα ανοιχτά αντικαθεστωτικών διαμαρτυριών – όπως έχει συμβεί και με προηγούμενες εξεγέρσεις. Ο πληθωρισμός, η ανεργία και οι ελλείψεις είναι προϊόντα διαφθοράς, μονοπωλίων του κράτους-ασφαλείας και της καταστολής ως τρόπου διακυβέρνησης. Το κράτος έχει απαντήσει με το γνωστό του ρεπερτόριο: θανατηφόρα βία, μαζικές συλλήψεις, απειλές για δίωξη κρατουμένων ως mohareb («εχθροί του Θεού») και σαρωτικές διακοπές του διαδικτύου. Το κλείσιμο δεν είναι τυχαίο. Έχει σχεδιαστεί για να αποτρέψει τον συντονισμό, να συγκαλύψει τις δολοφονίες και να απομονώσει τους ανθρώπους τον έναν από τον άλλον, ενώ η καταστολή κλιμακώνεται.

Ένα τρομακτικό βίντεο που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο, το οποίο φέρεται να τραβήχτηκε στις 8 Ιανουαρίου έξω από το Ιατροδικαστικό Κέντρο Kahrizak, δείχνει σειρές από πτώματα ξαπλωμένα καθώς οικογένειες αναζητούν αγνοούμενα αγαπημένα τους πρόσωπα – και όλο αυτό το διάστημα, περισσότερα πτώματα φτάνουν με φορτηγά.

Για πάνω από δύο εβδομάδες τώρα, άνθρωποι σε όλο το Ιράν συνεχίζουν να βγαίνουν στους δρόμους, απαιτώντας το τέλος του ισλαμικού καθεστώτος. Αυτές οι διαμαρτυρίες αποτελούν συνέχεια της εξέγερσης του 2022 που ακολούθησε τη δολοφονία της Mahsa Jina Amini, μιας εξέγερσης που άλλαξε οριστικά την ιρανική κοινωνία. Η περιφρόνηση της υποχρεωτικής χιτζάμπ, η ανοιχτή περιφρόνηση της κληρικής εξουσίας και η κανονικοποίηση του δημόσιου αντικαθεστωτικού λόγου ήταν μεταξύ των διαρκών επιτευγμάτων της. Αλλά η επανάσταση “Jin, Jiyan, Azadi” ή αλλιώς «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» έχει αφήσει εκκρεμότητες.

Διαμαρτυρίες στην Τεχεράνη, 8 Ιανουαρίου 2026.

Αν παρακολουθείτε, ωστόσο, μεγάλο μέρος των κυρίαρχων μέσων ενημέρωσης και των μέσων ενημέρωσης της διασποράς, θα σκεφτόσασταν ότι το «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» έχει αντικατασταθεί από το «Ζήτω ο Βασιλιάς» και ότι οι υλικές απαιτήσεις για μια καλύτερη κοινωνία έχουν αντικατασταθεί από το branding και το θέαμα.

Αυτό το μοτίβο είναι ανατριχιαστικά οικείο. Κατά τη διάρκεια της Επανάστασης του 1979 κατά της μοναρχίας Παχλεβί, συνθήματα όπως «Ανεξαρτησία, Ελευθερία» αντικαταστάθηκαν σταθερά από το «Ανεξαρτησία, Ελευθερία, Ισλαμική Δημοκρατία» και από συνθήματα που διακήρυτταν «Ρουχολάχ [Χομεϊνί], είσαι ο ηγέτης μας». Η επαναστατική μνήμη ξαναγράφτηκε σε πραγματικό χρόνο.

Σήμερα, ορισμένα μέσα ενημέρωσης, όπως το Iran International, έχουν φτάσει στο σημείο να μετονομάσουν την εξέγερση της Τζίνα σε «Ιρανική Εθνική Επανάσταση», μια στρατηγική πράξη αποπολιτικοποίησης που σβήνει το φεμινιστικό, ταξικό και επαναστατικό της περιεχόμενο. Έτσι, ο κληρονόμος της δυναστείας των Παχλεβί, Ρεζά Παχλεβί -ένας άνδρας που υποστηρίζεται από φασίστες κακοποιούς που επιτίθενται σε αντιπάλους σε διαδηλώσεις στο εξωτερικό και ο οποίος υπερασπίζεται την παλιά μυστική αστυνομία του καθεστώτος των Παχλεβί- ενισχύεται από άτομα όπως ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου και παρουσιάζεται ως η εναλλακτική λύση.

Η κίνηση είναι σαφής: να μετατοπιστεί μια επαναστατική διαδικασία που έχει τις ρίζες της στον μαζικό αγώνα προς τον φετιχισμό του ηγέτη και την εδραίωση της εξουσίας από-τα-πάνω. Μια επανάσταση που γεννιέται από θάρρος και θυσία ανακατευθύνεται προς μια ενιαία, εύκαμπτη φιγούρα αποδεκτή από τα παγκόσμια μπλοκ εξουσίας και το κεφάλαιο.

Νιώθω σαν να ξαναζώ το 1979.

Στη Διάσκεψη της Γουαδελούπης εκείνο το έτος, οι ηγέτες των ΗΠΑ, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας και της Δυτικής Γερμανίας κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο Σάχης δεν μπορούσε να σωθεί. Φοβόντουσαν την κατάρρευση του κράτους, την αριστερή επιρροή και τον έλεγχο του πετρελαίου και της βιομηχανίας από τους εργαζόμενους και επιδίωκαν ένα αποτέλεσμα συμβατό με τις στρατηγικές του Ψυχρού Πολέμου που θεωρούσε τον Ισλαμισμό ως εμπόδιο κατά του κομμουνισμού. Σε αυτό το πλαίσιο, η μετεγκατάσταση του Χομεϊνί στη Γαλλία και η εκτεταμένη πρόσβασή του στα διεθνή μέσα ενημέρωσης βοήθησαν στο να διαμορφωθεί η επανάσταση ως μια δυαδική επιλογή: Σάχης ή Χομεϊνί.

Το 2026, το μήνυμα είναι ανατριχιαστικά παρόμοιο: Χαμενεΐ ή Σάχης. Στόχος είναι να μετατοπιστεί η νομιμότητα προς τα πάνω, να παραμεριστεί το «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» και να αποτραπεί μια επαναστατική αναδιοργάνωση της κοινωνίας από-τα-κάτω, η οποία θα απειλήσει όχι μόνο την κληρική διακυβέρνηση αλλά και τις καταπιεστικές κοινωνικές σχέσεις και την πατριαρχική εξουσία.

Ο Παχλεβί εμφανίζεται πλέον σε κάθε μεγάλο δορυφορικό κανάλι και τα συνθήματα «Ζήτω ο Σάχης» κυριαρχούν στις διαμαρτυρίες που παρακολουθούμε. Υπάρχουν ολοένα και περισσότερες ενδείξεις ότι ορισμένα πλάνα που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο έχουν παραποιηθεί για να ενισχύσουν αυτό το αφήγημα, ένα παράδειγμα του πώς η κατασκευή της συναίνεσης λειτουργεί για να νικήσει την πολιτική φαντασία και δυνατότητα. Ο Παχλεβί παρουσιάζεται ως σωτήρας ώστε να περιορίσει ένα μέλλον όπου μπορούμε να φανταστούμε, ένα μέλλον σαφώς γυναικείο.

Σε κάθε επαναστατική κατάσταση, η άρχουσα τάξη προσπαθεί να προδιαμορφώσει τα αποτελέσματα προκειμένου να αποκαταστήσει τον ιδεολογικό έλεγχο και να εξουδετερώσει την εμφάνιση αυτόνομων και ριζοσπαστικών οργανώσεων και ηγεσιών. Η γυναικεία πτέρυγα των φυλακών Evin είναι γεμάτη από τέτοιες ηγεσίες.

Η υποστήριξη προς τον Παχλεβί ως τον «ηγέτη» εξυπηρετεί έναν συγκεκριμένο σκοπό. Σηματοδοτεί το αναπόφευκτο για τις γυναίκες και τον λαό του Ιράν που τόλμησαν να απαιτήσουν «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία»: Ήθελες απελευθέρωση, αντ’ αυτού έχεις τον γιο ενός δικτάτορα. Το αποτέλεσμα είναι ήδη αποφασισμένο. Προσαρμόστε τις προσδοκίες σας.

Η ταχύτητα με την οποία η δημιουργία μιας εικόνας αντικαθιστά τον πολιτικό αγώνα με το θέαμα είναι εκπληκτική, εξαλείφοντας τη συλλογική αυτενέργεια και παρουσιάζοντας τους ανθρώπους ως άτομα που χρειάζονται καθοδήγηση από μια πατρική φιγούρα που επιβάλλεται από-τα-πάνω.

Το ψευδές δίπολο Χαμενεΐ εναντίον Σάχη έχει σχεδιαστεί για να πνίξει την επαναστατική φαντασία. Έτσι αδειάζουν οι επαναστάσεις για να διασφαλιστεί ότι η δουλίτσα θα συνεχιστεί κανονικά. Η επανάσταση ανοίγει χώρο μέσω του μαζικού θάρρους και του αγώνα· τα μίντια και οι ελίτ περιορίζουν τις επιλογές· η ηγεσία επιβάλλεται· οι λαϊκές δυνάμεις αφομοιώνονται και αποστρατεύονται.

Ο Ρεζά Παχλεβί δεν αποτελεί κάποια προετοιμασία για την απελευθέρωση του Ιράν. Είναι η προετοιμασία για τον περιορισμό της επανάστασης. Οι επαναστάσεις δεν ηττώνται μόνο με σφαίρες και γκλομπ. Ηττώνται επίσης από ψευδή αφηγήματα και προεπιλεγμένα μέλλοντα. Το ισλαμικό καθεστώς δεν έχει καν ανατραπεί, κι όμως τα βασικά αιτήματα της επανάστασης έχουν ήδη αναβληθεί.

Για όσους βρίσκονται στην εξουσία, ένας βασιλιάς του οποίου η νομιμοποίηση βασίζεται στην καταγωγή του και την ξένη αναγνώριση είναι πολύ πιο ασφαλής από το «Jin, Jiyan, Azadi», ένα σύνθημα που προέρχεται από τον κουρδικό φεμινιστικό αγώνα και έχει γίνει μια μαζική κραυγή συσπείρωσης σε όλο το Ιράν για την αναδιοργάνωση της κοινωνίας γύρω από την ελευθερία των γυναικών, την υλική βελτίωση και τη συλλογική δύναμη. Το σεξουαλικό απαρτχάιντ στο Ιράν, συμπεριλαμβανομένου του υποχρεωτικού χιτζάμπ, είναι επίσης μια οικονομική πολιτική. Πειθαρχεί την εργασία, υποτιμά την εργασία των γυναικών και διασφαλίζει την απλήρωτη φροντίδα και την κοινωνική αναπαραγωγή εν μέσω κρίσης. Η έκκληση για την ελευθερία των γυναικών είναι, επομένως, μια έκκληση για την απελευθέρωση όλων.

Το δίπολο «Χαμενεΐ ή Παχλεβί» δεν αντικατοπτρίζει αυτή την πραγματικότητα. Επιβάλλεται για να αποτρέψει την εδραίωση επαναστατικών εναλλακτικών λύσεων. Μόλις οι άνθρωποι αποδεχτούν ότι μπορεί να υπάρξει μόνο μία εναλλακτική λύση, τότε η επανάσταση θα έχει ήδη περιοριστεί. Μόλις επιβληθεί η ηγεσία, η καταστολή των γυναικών, των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων, των ελεύθερα στοχαζόμενων ανθρώπων, των αριστερών και των εργαζομένων μπορεί να δικαιολογηθεί ως απαραίτητη για την «προστασία της μετάβασης». Μια επανάσταση που παραδίδει την εξουσία σε άτομα που έχουν σχεδιαστεί από-τα-πάνω παραδίδει τις ελπίδες, τις απαιτήσεις και το μέλλον της. Έτσι ηττώνται οι επαναστάσεις.

Τι μπορούμε να κάνουμε για να υπερασπιστούμε την επανάστασή μας «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία», όταν αυτοί που βρίσκονται στην εξουσία ισχυρίζονται ότι έχουν ήδη αποφασίσει την έκβασή της;

Μια αποδεδειγμένη υπεράσπιση είναι η επιμονή σε μη διαπραγματεύσιμα ελάχιστα αιτήματα: ελευθερία οργάνωσης και δικαίωμα απεργίας· απελευθέρωση πολιτικών κρατουμένων· άμεση κατάργηση των εκτελέσεων και των βασανιστηρίων· δικαιώματα και ισότητα των γυναικών και των ΛΟΑΤΚΙ· κοσμικότητα · κατάργηση των πατριαρχικών και θρησκευτικών νόμων και θεσμών· διάλυση των οργάνων εξαναγκασμού υπό λαϊκή εποπτεία· ελεύθερη έκφραση και συνείδηση· προστασία στρατηγικών τομέων από την ιδιωτικοποίηση· έλεγχοι τιμών και ενοικίων σε είδη πρώτης ανάγκης· εγγυήσεις μισθών· υγειονομική περίθαλψη και κοινωνική προστασία. (Βλέπε, για παράδειγμα, τον Χάρτη Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία). Αυτά τα αιτήματα απαιτούν οργάνωση μέσω συνελεύσεων γειτονιάς, επιτροπών χώρου εργασίας, συντονισμού απεργιών και ανακλητών αντιπροσώπων που έχουν τις ρίζες τους στον αγώνα.

Η κλασική παγίδα είναι πρώτα οι εκλογές, και μετά τα δικαιώματα των γυναικών και η κοινωνική δικαιοσύνη. Χωρίς δεσμευτικές εγγυήσεις, οι εκλογές γίνονται μέσο για το κλείσιμο επαναστατικών ανοιγμάτων και όχι για την έκφραση της λαϊκής βούλησης.

Η επανάσταση στη Ροζάβα, στο συριακό Κουρδιστάν, προσφέρει ζωτικά μαθήματα για την αντίσταση σε αυτή την παγίδα. Η επανάστασή της έχει θεωρηθεί επικίνδυνη ακριβώς επειδή έχει αναδιοργανώσει ουσιαστικά την εξουσία γύρω από τις γυναίκες μέσω αυτόνομων γυναικείων δομών, συνηγεσίας και ενσωματωμένων συστημάτων άμυνας και αυτοοργάνωσης.

Σε επαναστατικές στιγμές, οι γυναίκες γιορτάζονται ως γενναία σώματα στους δρόμους. Η καταστολή τους γίνεται ηθικό καύσιμο. Αλλά όταν πρόκειται για εξουσία, η εξουσία είναι πάντα αρρενοποιημένη. Η ανύψωση του Ρεζά Παχλεβί δεν οφείλεται αποκλειστικά στην παραληρηματική νοσταλγία για τη μοναρχία. Πρόκειται για την αποκατάσταση της ανδρικής εξουσίας, την εξουδετέρωση της ταξικής πολιτικής και την καταστολή της επαναστατικής αυτονομίας των γυναικών.

Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται τυχαία. Επαναλαμβάνεται μέσω των παρεμβάσεων, της μετονομασίας των αγώνων, της αναβολής των αιτημάτων για απελευθέρωση και των καθεστωτικών αλλαγών που επιβάλλονται από-τα-πάνω.

Το «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» αποτελεί μια υλική πρόκληση για τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η εξουσία στο Ιράν, για τον τρόπο πειθαρχίας της εργασίας, για τον τρόπο επιβολής της κοινωνικής αναπαραγωγής, για τον τρόπο που διασφαλίζεται η υπακοή μέσω του πατριαρχικού νόμου και της βίας. Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο εκτοπίζεται από τον εθνικισμό του «Άνδρας, Έθνος, Ευημερία», από τον Σάχη, από τη φαντασίωση ενός σωτήρα. Η μετάβαση από το πρόγραμμα στην προσωπικότητα, από τα αιτήματα στο branding, δεν είναι ουδέτερη. Είναι ένας μηχανισμός που έχει σχεδιαστεί για να σταματήσει μια επανάσταση με επικεφαλής γυναίκες.

Το ιστορικό καθήκον που έχουμε μπροστά μας δεν είναι να επιλέξουμε ανάμεσα στο τουρμπάνι και το στέμμα, αλλά να αποτρέψουμε την Επανάσταση της Τζίνα από το να ταφεί κάτω από ψευδείς αναπόφευκτες συνθήκες. Αυτή η επανάσταση θα επιβιώσει μόνο εάν υπερασπιστεί το νόημά της: ενάντια σε βασιλιάδες, ενάντια σε κληρικούς, ενάντια σε σέκτες όπως η Λαϊκή Οργάνωση Μουτζαχεντίν του Ιράν, ενάντια σε μέλλοντα που κατασκευάζονται από τα μίντια και ενάντια σε κάθε απαίτηση οι γυναίκες και οι άνθρωποι να περιμένουν τη σειρά τους. Δεν υπάρχει απελευθέρωση που να έρχεται αργότερα. Δεν υπάρχει ελευθερία που να έρχεται από ψηλά.

Ούτε τουρμπάνι ούτε στέμμα!

Ούτε κληρικός ούτε βασιλιάς!

Jin, Jiyan, Azadi! [Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία]

The post Ιράν: Ούτε τουρμπάνι ούτε στέμμα! Ούτε κληρικός ούτε βασιλιάς! Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία first appeared on Aυτολεξεί.