Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία συχνά αυτοδιαφημίζεται για τη δέσμευσή της στις δημοκρατικές αξίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα, παρουσιάζει ένα ενδιαφέρον παράδοξο όταν εξετάζεται υπό το πρίσμα της αμεσοδημοκρατικής θεωρίας. Εδώ θα διευκρινίσω τους λόγους της αποχής μου από τη συμμετοχή στις ευρωεκλογές, αντλώντας από τις θεωρητικές βάσεις που έθεσαν στοχαστές όπως οι Κορνήλιος Καστοριάδης, Χάνα Άρεντ και Μάρεϊ Μπούκτσιν. Το κεντρικό επιχείρημα υποστηρίζει ότι το ευρωπαϊκό εκλογικό σύστημα και το θεσμικό πλαίσιο είναι θεμελιωδώς αντιδημοκρατικά, καθώς υπονομεύουν τις αρχές της άμεσης συμμετοχής των πολιτών και της αυτοδιακυβέρνησης.

Θεωρητικά θεμέλια της άμεσης δημοκρατίας

Η άμεση δημοκρατία, δίνει έμφαση στην ενεργό, συμμετοχική δέσμευση στις πολιτικές διαδικασίες, στην αποκέντρωση της εξουσίας και στη διάλυση των ιεραρχικών δομών που αποξενώνουν τους πολίτες από τη λήψη αποφάσεων. Θεωρητικοί όπως ο Καστοριάδης, η Άρεντ και ο Μπούκτσιν, επικρίνουν την αντιπροσωπευτική δημοκρατία για τους εγγενείς περιορισμούς της, υποστηρίζοντας ότι διαιωνίζει την αποσύνδεση μεταξύ των κυβερνώμενων και των αντιπροσώπων τους. Αυτή η κριτική μπορεί να βρει ιδιαίτερη εφαρμογή όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου ο θεσμικός σχεδιασμός και οι εκλογικοί μηχανισμοί εμποδίζουν σημαντικά τη γνήσια δημοκρατική συμμετοχή.

Γραφειοκρατικός συγκεντρωτισμός

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης ασκεί κριτική στον συγκεντρωτισμό και την γραφειοκρατία που ενυπάρχουν στα σύγχρονα πολιτικά συστήματα, τα οποία θεωρεί αντίθετα με την αληθινή δημοκρατία, ονομάζοντάς τα φιλελεύθερες ολιγαρχίες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση για παράδειγμα αποτελεί την επιτομή αυτής της θεώρησης, μέσω της πολύπλοκης και πολυεπίπεδης δομής διακυβέρνησής της. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ένα μη εκλεγμένο όργανο με σημαντικές εξουσίες νομοθετικής πρωτοβουλίας, βρίσκεται στην κορυφή αυτής της δομής, επισκιάζοντας το άμεσα εκλεγμένο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Αυτή η ρύθμιση, όπου οι μη εκλεγμένοι τεχνοκράτες ασκούν σημαντική επιρροή, αντανακλά την έννοια του Καστοριάδη για μια ετερόνομη κοινωνία – μια θέσμιση δηλαδή όπου η εξουσία είναι συγκεντρωμένη και απομονωμένη από τη δημοκρατική βούληση του λαού (Καστοριάδης, 1989).

 Η ψευδαίσθηση της δημοκρατικής συμμετοχής

Η διάκριση της Χάνα Άρεντ μεταξύ της ιδιωτικής και της δημόσιας σφαίρας υπογραμμίζει τη σημασία της άμεσης συμμετοχής των πολιτών στην πολιτική σφαίρα. Η Άρεντ υποστηρίζει ότι η αληθινή δημοκρατία – η άμεση – απαιτεί έναν ζωντανό δημόσιο χώρο όπου οι πολίτες συμμετέχουν ενεργά στη διακυβέρνηση (Arendt, 2020). Ωστόσο, οι ευρωεκλογές αποτελούν στην πραγματικότητα μια ψευδαίσθηση δημοκρατικής συμμετοχής. Οι περίπλοκες και αδιαφανείς διαδικασίες λήψης αποφάσεων στα θεσμικά όργανα της, αποξενώνουν τους πολίτες, μειώνοντας τον ρόλο τους σε αυτόν των παθητικών ψηφοφόρων με περιορισμένη, έως μηδαμινή, επιρροή στο πολιτικό τοπίο. Αυτή η έλλειψη γνήσιας δέσμευσης δημιουργεί κατά συνέπεια ένα δημοκρατικό έλλειμμα, όπου οι πολίτες αισθάνονται αποστερημένοι και αποσυνδεδεμένοι από τους μηχανισμούς εξουσίας.

 Κριτική της αντιπροσώπευσης

Ο Μπούκτσιν από τη μεριά του, όπως άλλωστε και ο Καστοριάδης, ασκεί κριτική στα αντιπροσωπευτικά συστήματα αναδεικνύοντας τις δημοκρατικές ελλείψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υποστηρίζει ότι η αντιπροσωπευτική δημοκρατία, από το σχεδιασμό της, δημιουργεί ένα χάσμα μεταξύ του εκλογικού σώματος και των εκπροσώπων του, συγκεντρώνοντας την εξουσία στα χέρια μιας πολιτικής ελίτ (Bookchin, 1995; Καστοριάδης, 1989). Το ευρωπαϊκό εκλογικό σύστημα, το οποίο χαρακτηρίζεται από τεράστιες εκλογικές περιφέρειες και αναλογική εκπροσώπηση, επιδεινώνει αυτήν την αποσύνδεση. Η μείωση των ατομικών φωνών και οι περιορισμένες νομοθετικές εξουσίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενισχύουν περαιτέρω την αντίληψη μιας απόμακρης και αδιάφορης πολιτικής ελίτ.

Το δημοκρατικό έλλειμμα και η απάθεια των ψηφοφόρων

Η άποψη όμως ότι υπάρχει σοβαρό δημοκρατικό έλλειμμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση τεκμηριώνεται επιπλέον από τη σταθερά χαμηλή προσέλευση των ψηφοφόρων στις ευρωεκλογές. Αυτή η απάθεια πηγάζει κατά τη γνώμη μας από μια διάχυτη αίσθηση απογοήτευσης και αγανάκτησης των πολιτών και όχι από αδιαφορία (ή επειδή έχουν να πάνε στη δουλειά!). Η περίπλοκη δομή διακυβέρνησης και η αντιληπτή ανικανότητα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου συμβάλλουν στην ευρέως διαδεδομένη πεποίθηση ότι η ψηφοφορία στις ευρωεκλογές έχει μικρό απτό αντίκτυπο για την καθημερινότητα μας. Ακόμη, η απουσία μιας ενοποιημένης ευρωπαϊκής δημόσιας σφαίρας, όπου πολίτες από διαφορετικά κράτη μέλη μπορούν να συμμετέχουν σε ουσιαστικό πολιτικό λόγο, επιτείνει αυτή την απογοήτευση.

Η υπόθεση της αποχής

Εν κατακλείδι, η απόφασή μου να απέχω από την ψηφοφορία στις Ευρωεκλογές ριζώνει στην κριτική της δημοκρατικής νομιμότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βάσει των αρχών της άμεσης – δηλαδή της μόνης αληθινής – δημοκρατίας. Το εκλογικό σύστημα και το θεσμικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτυγχάνουν να εφαρμόσουν τα ιδανικά της συμμετοχής και της αυτοδιοίκησης, όπως υποστηρίζονται από τους Καστοριάδη, Άρεντ και Μπούκτσιν. Ο συγκεντρωτισμός της εξουσίας, η ψευδαίσθηση της συμμετοχής και τα εγγενή ελαττώματα της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας (αποξένωση των πολιτών από τη λήψη αποφάσεων, γραφειοκρατία, έλλειψη λογοδοσίας, εκλογική “μαρκετίστικου τύπου” χειραγώγηση, πολιτική ασυνέπεια κ.λπ.) υπονομεύουν συλλογικά τη δημοκρατική διαδικασία. Για την αντιμετώπιση αυτών των ελλείψεων, είναι επιτακτική η θεμελιώδης αναδιάρθρωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς ένα πιο αποκεντρωμένο και συμμετοχικό, δημοκρατικό μοντέλο. Μόνο μέσω ριζικών και ριζοσπαστικών μετασχηματιστικών αλλαγών μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα ξεπεραστεί το δημοκρατικό της έλλειμμα και θα προκριθεί ένα μοντέλο το οποίο θα ενδυναμώνει πραγματικά τους πολίτες της και την κοινωνία στο σύνολό της.

Βιβλιογραφικές Αναφορές

Arendt, H. (2020). Η ανθρώπινη κατάσταση.

Bookchin, M. (1995). From Urbanization to Cities: Toward a New Politics of Citizenship.

Καστοριάδης, Κ. (1989). Εξουσία, Πολιτική, Αυτονομία: Ομιλίες στην Ελλάδα. Ανακτήθηκε από: https://athens.indymedia.org/media/old/castoriadis_-_eksousia__politiki__autonomia__1989_.pdf

The post Ευρωεκλογές και γιατί δεν ψηφίζω: Aνάλυση από μια αμεσοδημοκρατική σκοπιά first appeared on Aυτολεξεί.

Στις 20 Αυγούστου 1968, στις 22.00 το βράδυ, το σύμφωνο της Βαρσοβίας παρέταξε τον καισαρικό και στρατιωτικό σοσιαλισμό του* και εισέβαλε στην Τσεχοσλοβακία.

Ούτε δυό εικοσιτετράωρα από την ώρα που τα πρώτα τεθωρακισμένα παραβίασαν τα σύνορα της χώρας, στις 12 το μεσημέρι όπως δείχνει το ρολόι του άγνωστου περαστικού, ο Γιόζεφ Κουντέλκα έβγαλε αυτή τη φωτογραφία στην άδεια Πλατεία Βέντσεσλας, άδεια γιατί την προηγούμενη μέρα είχαν πέσει πυροβολισμοί και το προαναγγελθέν συλλαλητήριο κατά της εισβολής ακυρώθηκε υπό το φόβο στρατιωτικού πραξικοπήματος. Μια παγωμένη στιγμή της ιστορίας φωτογραφήθηκε.

Η φωτογραφία αυτή, μαζί με τις υπόλοιπες (τουλάχιστον 5.000) φωτογραφίες του Γιόζεφ Κουντέλκα, φυγαδεύτηκαν από τη χώρα χέρι με χέρι, κι έφτασαν στον φωτογράφο του πρακτορείου magnum  Έλιοτ Έργουιτ, ο οποίος τις δημοσίευσε, με το ψευδώνυμο “Prague Photographer”.

Ο Γιόζεφ Κουντέλκα, δυο χρόνια μετά την εισβολή, το ‘σκασε και ζήτησε πολιτικό άσυλο στη Βρετανία. Δεν αποκάλυψε ότι οι φωτογραφίες της Πράγας είναι δικές του παρά μόνο το 1985, γιατί τότε πέθανε ο πατέρας του που είχε παραμείνει στην Τσεχοσλοβακία. Τότε σταμάτησε να φοβάται.

Πώς φωτογραφίσατε έτσι την άνοιξη της Πράγας και την εισβολή; τον ρώτησαν πολύ αργότερα. ”Γεννήθηκα, ξέρετε, σε ένα σύστημα μέσα στο οποίο οι λέξεις δεν είχαν καμία ιδιαίτερη σημασία. Όλοι έλεγαν αυτά που ήξεραν ότι θέλουν να ακούσουν οι άλλοι. Έκτοτε λοιπόν είχα πρόβλημα με τις λέξεις.” Και αυτή η φωτογραφία θα μπορούσε να λέγεται έτσι. Χωρίς λέξεις. Σιωπή.

[“Το πιο μεγάλο γεγονός του 20ου αιώνα ήταν το ότι το επαναστατικό κίνημα εγκατέλειψε τις αξίες της ελευθερίας και ότι ο σοσιαλισμός της ελευθερίας υποχώρησε απέναντι στον καισαρικό και το στρατιωτικό σοσιαλισμό. Από εκείνη τη στιγμή έσβησε από τον κόσμο μια ελπίδα κι άρχισε η μοναξιά του κάθε ελεύθερου ανθρώπου”, έγραφε ο Αλμπέρ Καμύ το 1951. Ο Αλεξάντερ Μπέρκμαν το είχε δει και γράψει νωρίτερα, όταν το Μάρτιο του 1921 οι μπολσεβίκοι χτύπησαν την εξέγερση της Κροστάνδης: “Πέρα από τον Νιέφσκι ακούγονται βροντές. Ξανά και πάλι, όλο και πιο δυνατά, όλο και πιο κοντά, λες κι έρχονται καταπάνω μου. Συνειδητοποιώ ότι είναι κανονιές. Είναι 6 τα ξημερώματα. Χτυπάνε την Κροστάνδη! Κάτι έχει πεθάνει μέσα μου. Ο κόσμος στους δρόμους προχωράει σαστισμένος και σκυφτός από τη θλίψη. Κανείς δεν τολμάει να μιλήσει. Ομοβροντίες σκίζουν τον αέρα.” Σαν να έγραψε ο Μπέρκμαν τις λέξεις που φωτογράφισε ο Κουντέλκα.]

Πηγές

1. Αλμπέρ Καμύ, Ο επαναστατημένος άνθρωπος
2. Αλεξάντερ Μπέρκμαν, Ο μπολσεβίκικος μύθος, (Μτφρ. Γ. Ιωαννίδης, Εκδ. Πανοπτικόν, 2016)
3. Το Βήμα 10-1-99, Συνέντευξη του Γιόζεφ Κουντέλκα στον Θανάση Λάλα
4. https://marginalia.gr/arthro/koudelka/

#Σαν_σήμερα

The post Πράγα, Αύγουστος 1968: μια φωτογραφία first appeared on Aυτολεξεί.

Στις αρχές του φθινοπώρου, 4-6 Σεπτεμβρίου 1997, διοργανώθηκε στην Πράγα, υπό την αιγίδα της Τσεχικής Δημοκρατίας και με την προσωπική συμμετοχή του Βάτσλαβ Χάβελ, μία μεγάλη διεθνής συνάντηση –το «Forum 2000»– στην οποία συμμετείχαν προσωπικότητες από όλο τον κόσμο: διανοητές, διανοούμενοι, νομπελίστες, πολιτικοί, πρώην πολιτικοί, εκπρόσωποι θρησκευτικών δογμάτων. Στόχος της συνάντησης ήταν να συμβάλλουν οι παρόντες με τις απόψεις τους στην αναζήτηση, εν όψει του 2000, ενός καλύτερου κόσμου· ενός κόσμου, για να ακριβολογούμε, χωρίς τη φρίκη που μας επιφύλαξε ο απερχόμενος 20ός αιώνας.

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης συμμετείχε στο «Forum 2000» και εκφώνησε εκεί ένα κείμενο με τίτλο «Παγκόσμια δημοκρατική αναγέννηση ή κάποια εφιαλτική ουτοπία». Αυτή ήταν η τελευταία δημόσια παρέμβασή του. Λίγο μετά την επιστροφή του από την Πράγα στο Παρίσι άρχισε η περιπέτεια της υγείας του που, παρά το σθένος με το οποίο την αντιμετώπισε, είχε τελικά ολέθρια έκβαση: το θάνατό του, πριν από πέντε ημέρες, στις 26 Δεκεμβρίου, σε ηλικία 75 ετών.

Πολλά λέγονται μετά θάνατον· είναι πιο εύκολο και «βολικό» όταν η δρυς πέφτει. Έτσι συνέβαινε και στο παρελθόν, έτσι συμβαίνει ακόμα περισσότερο σήμερα, σ’ αυτή την εποχή που την χαρακτηρίζει η γενικευμένη «άνοδος της ασημαντότητας», όπως ο ίδιος έχει γράψει.

Από μέρους μας θα περιοριστούμε σε λίγες φράσεις. Ο Κορνήλιος Καστοριάδης δεν σεβάστηκε τα δόγματα -οποιαδήποτε δόγματα- ποτέ. Παρέμεινε πάντα μαχητής και δεν διαχώρισε σε καμία περίπτωση την θεωρία από τη δράση. Με το πολύπλευρο έργο του έχει δημιουργήσει ένα ολόκληρο σύστημα σκέψης, μια συνολική σύλληψη του ανθρώπου. Ο Κορνήλιος Καστοριάδης, αδιαμφισβήτητα, είναι ένας από τους μεγαλύτερους φιλοσόφους του 20ού αιώνα.

Όσο και εάν το έργο του θα παραμείνει, ο Κορνήλιος Καστοριάδης θα λείψει αφόρητα όχι μόνο στην οικογένειά του, αλλά και σε όσους τον έχουν γνωρίσει και αγαπήσει -τους συνεργάτες, τους μαθητές, τους φίλους. Το κείμενο που αμέσως ακολουθεί -δημοσιεύεται για πρώτη φορά στον Τύπο- είναι ακριβώς αυτό που εκφώνησε στην Πράγα, στη συνάντηση «Forum 2000». Οι αναγνώστες θα βρουν εδώ αρκετά από τα στοιχεία που συγκροτούν τον καστοριαδικό κόσμο.

Το κείμενο αυτό του Κορνήλιου Καστοριάδη είναι, τελικά, το τελευταίο.
_____________________________________________________________________

Οι οργανωτές του «Forum 2000», πολύ σωστά, αν και το πρόβλημα θα εμφανιζόταν έτσι κι αλλιώς, συμπεριέλαβαν στο πρόγραμμα των συζητήσεών μας το θέμα «αρμονίες, δυσαρμονίες και εντάσεις στον σημερινό κόσμο». Αυτό ακριβώς πρόκειται να εξετάσουμε εδώ, τώρα.

Θα ήθελα πάντως, σε σχέση με το θέμα μας, να ξεκαθαρίσω κάτι από την αρχή: τίποτα δεν είναι σίγουρο και δεδομένο για τον άνθρωπο, τίποτα δεν είναι δεδομένο ακόμη κι αν υποθέσουμε ότι θα ζούσαμε στον καλύτερο δυνατό κόσμο. Ειδικότερα, θέλω να δώσω ιδιαίτερη έμφαση -πρέπει να το καταλάβουμε βαθιά- ότι δεν υπάρχει κληρονομήσιμη παράμετρος στην «ανθρώπινη φύση». Δεν υπάρχει ουδεμία εγγύηση για μια αδιάκοπη ηθική, πολιτική, πνευματική «πρόοδο». Εξάλλου, είναι γνωστό ότι και η «τεχνική πρόοδος» έχει γνωρίσει στην Ιστορία περιόδους τελμάτωσης ή ακόμη και οπισθοχώρησης.

Ο κόσμος που έχουμε κληρονομήσει καθορίζεται: πρώτον, από πολύ μεγάλη ποικιλία καθώς επίσης από έντονη ετερογένεια όσον αφορά τις απαρχές του· δεύτερον, από το τεράστιο κίνημα ομογενοποίησης που αρχίζει με την ευρωπαϊκή επέκταση στο τέλος του 15ου αιώνα και περνάει σε μία εντελώς νέα φάση μετά από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και ακόμη περισσότερο τα τελευταία είκοσι χρόνια.

Η ευρωπαϊκή επέκταση, όλο το διάστημα αυτών των πέντε αιώνων, ήταν επέκταση κυρίως αποικιακή ή ημι-αποικιακή. Ως τέτοια πήρε είτε τη μορφή ενός εποικισμού συνοδευμένου από την σχεδόν καθολική εξόντωση των ιθαγενών (Βόρειος Αμερική, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία, Σιβηρία και, σε σημαντικό βαθμό, Λατινική Αμερική) είτε τη μορφή της άμεσης ή έμμεσης καθυπόταξης των τοπικών πληθυσμών (Αφρική, Ινδία κι ένα μεγάλο τμήμα της Ασίας).

Συνεπώς, η ευρωπαϊκή επέκταση δεν είχε σχέση με επέκταση πολιτιστική (εκτός από ορισμένες περιπτώσεις που αφορούν κάποιες τοπικές ελίτ). Τελικά, οι χώρες οι οποίες βρέθηκαν υπό αποικιακό ή ημι-αποικιακό καθεστώς διατήρησαν αναλλοίωτες τις πατρογονικές παραδόσεις τους, τις συνήθειες, τους τρόπους ζωής.

Στο δεύτερο ήμισυ του 20ού αιώνα αυτές οι χώρες απέκτησαν την τυπική ανεξαρτησία τους. Το ίδιο χρονικό διάστημα -παράλληλα με την ανεξαρτησία- έγινε μία βαθιά διείσδυση τόσο στον τρόπο ζωής αυτών των λαών όσο και στην οικονομική τους οργάνωση, εκ μέρους της Δυτικής Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών.

Όμως τούτη η διείσδυση εμπεριείχε μόνο το ήμισυ της ευρωπαϊκής παράδοσης, δηλαδή κατ’ ουσίαν ότι έχει σχέση με την τεχνολογία και τις καταναλωτικές συνήθειες (στο μέτρο βέβαια που κάτι τέτοιο το επέτρεπε το οικονομικό επίπεδο των αποικιών). Πάντως, οι πιο βαθιές συνήθειες και ειδικότερα τα «ήθη κι έθιμα» που αφορούν την πολιτική και την εξουσία, σε πολλές και πολύ σημαντικές περιπτώσεις, έχουν μείνει ουσιαστικά τα ίδια.

Αποδίδω σ’ αυτό το γεγονός εξαιρετική σημασία, διότι πιστεύω με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο ότι η επέκταση ενός αποχαλινωμένου καπιταλισμού μαζί και της σημερινής ψευδο-αγοράς δεν θα φέρει αυτομάτως την ελευθερία και την δικαιοσύνη. Αντιθέτως, πιστεύω ότι μοναδική ελπίδα για το μέλλον του κόσμου μας είναι και παραμένουν οι εξής παράγοντες: η πολιτική εγρήγορση και η δραστηριότητα των λαών.

Προς το παρόν έχουμε μόνο μικρά δείγματα μιας τέτοια εγρήγορσης και δραστηριότητας. Εξάλλου, το ίδιο ισχύει, μάλιστα κατά τρόπο εξόφθαλμο, και για εκείνες τις χώρες του δυτικού κόσμου στις οποίες πρωτοεμφανίστηκε το ιστορικό πρόταγμα της ελευθερίας, της ισότητας και της δικαιοσύνης – το πρόταγμα δηλαδή της ατομικής και συλλογικής αυτονομίας.

Η ευρωπαϊκή παράδοση χαρακτηρίζεται από μία ουσιώδη αντινομία για την οποία θα μιλήσω αμέσως.

Συλλογική – ατομική αυτονομία

Στην Ευρώπη, από τον 12ο αιώνα και μετά, παρατηρούμε ότι εμφανίζονται τα πρώτα σπέρματα μιας πορείας προς την ελευθερία σε όλους τους τομείς: στην πολιτική, στον πολιτισμό, στη σκέψη. Παρατηρούμε ότι οι πρωτο-αστικές διοικήσεις των πόλεων διεκδικούν και κατακτούν μια κάποια αυτονομία από τη βασιλική, αυτοκρατορική ή την εκκλησιαστική εξουσία. Παρατηρούμε ότι οι τέχνες «σπάνε» τα κληρονομημένα και τυποποιημένα σχήματα. Στη συνέχεια, ακολουθεί η Αναγέννηση, η Μεταρρύθμιση, ο Διαφωτισμός, οι Επαναστάσεις – του 17ου, του 18ου, του 19ου αιώνα – το εργατικό κίνημα, η μεγάλη πολιτιστική άνθηση του μοντερνισμού από το 1750 μέχρι το 1950, η χειραφέτηση των γυναικών και της νεολαίας. Όλη αυτή την πορεία την ονομάζω: κοινωνικό-ιστορικό πρόταγμα της συλλογικής και ατομικής αυτονομίας.

Ωστόσο δεν πιστεύω ότι το κοινωνικό-ιστορικό πρόταγμα της συλλογικής και ατομικής αυτονομίας έχει ριζώσει πραγματικά. Τα αποτελέσματα όμως όλων αυτών των επαναστάσεων και κινημάτων έχουν αφήσει κάποια σημάδια στους θεσμούς και, ιδίως, έχουν ορίσει έναν ορισμένο ανθρωπολογικό τύπο: το ελεύθερα σκεπτόμενο δημοκρατικό άτομο.

Πάντως στην Ευρώπη αναδύεται, επίσης, κι ένα άλλο πρόταγμα, πρόταγμα αντινομικό σε σχέση με το πρώτο για το οποίο ήδη μίλησα. Πρόκειται για το πρόταγμα της «απεριόριστης επέκτασης της ορθολογικής κυριαρχίας», το οποίο αρχικά αφορούσε μόνο τη σφαίρα της οικονομικής παραγωγής.

Τούτο το πρόταγμα, δυναμικά υποστηριζόμενο από την χωρίς προηγούμενο τεχνολογική εξέλιξη, που με την σειρά της το ενισχύει και το διευρύνει, γεννά τον καπιταλισμό με την ευρεία έννοια του όρου, ο οποίος κυριαρχεί στην Ευρώπη και τη Βόρειο Αμερική και, λίγο ώς πολύ, με την επέκταση της Δύσης, σε όλο τον κόσμο.

Ο καπιταλισμός αυτός καθαυτός δεν έχει ενδογενή συνάφεια με τη δημοκρατία· ίσα ίσα θα έλεγα ότι συμβαίνει μάλλον το αντίθετο. Τα ιστορικά γεγονότα και οι σημερινές εξελίξεις σίγουρα δεν θα μας διέψευδαν.

Ο καπιταλισμός δεν είναι ένα ομαλά αυτορυθμιζόμενο σύστημα. Αν οι ζοφερές προφητείες του 19ου αιώνα αποδείχτηκαν μέχρι τώρα λανθασμένες, αυτό οφείλεται στην κοινωνική και πολιτική αντίσταση που συνάντησε ο καπιταλισμός από το δημοκρατικό και το εργατικό κίνημα. Για εκατόν πενήντα χρόνια -αρχές του 19ου αιώνα ως τη δεκαετία του 1950- αυτή η αντίσταση επέβαλε στον καπιταλισμό μια ουσιαστική βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των εργατών, μια εξίσου ουσιαστική μείωση των ωρών εργασίας, μια σειρά μέτρων προστασίας και, τελικά, με την κρίση του 1929-33, μια ενεργό παρέμβαση των κυβερνήσεων με στόχο την ρύθμιση της οικονομίας.

Όμως τα τελευταία είκοσι πέντε χρόνια οι καιροί άλλαξαν. Οι πολιτικές και κοινωνικές συγκρούσεις είναι σε κάμψη. Η πλήρης απασχόληση έχει γίνει κάτι το αδιανόητο. Το χρηματιστήριο στη Wall Street ανεβαίνει κάθε φορά που μια εταιρεία ανακοινώνει απολύσεις εργαζομένων. Η τεχνητή ανεργία χρησιμοποιείται εσκεμμένα, περίπου σαν φόβητρο, για την καταστολή της κοινωνικής αντίστασης. Η πολιτική σκηνή χαρακτηρίζεται από: απάθεια, ιδιώτευση, ιδεολογική οπισθοχώρηση, πλήρη κενότητα.

Οι δυτικές χώρες δεν αποτελούν πλέον το παράδειγμα του αγώνα για την ελευθερία. Οι σημερινές κυβερνήσεις έχουν στερήσει από τον εαυτό τους τα μέσα για τη ρύθμιση της οικονομίας. Η αφηνιασμένη και βάρβαρη κυριαρχία των πολυεθνικών εταιρειών έχει εξαπλωθεί παντού σε όλο τον πλανήτη. Η εκβιομηχάνιση των φτωχών χωρών γίνεται σε συνθήκες χειρότερες κι απ’ αυτές που ίσχυαν κατά την περίοδο της πρωτογενούς καπιταλιστικής συσσώρευσης στην Ευρώπη. Και, τέλος, το περιβάλλον καταστρέφεται με ραγδαίο ρυθμό.

Η ομογενοποίηση του κόσμου όπως συμβαίνει σήμερα είναι ουσιαστικά ομογενοποίηση «οικονομική» -στην παραγωγή, την κατανάλωση, την εμπορική «κουλτούρα»- ή, στην καλύτερη περίπτωση, πρόκειται απλώς για πολιτιστικές ανταλλαγές που εξαντλούνται μεταξύ κάποιων και πάντως λίγων ελίτ (ανταλλαγές που δεν έχουν καμία δημοκρατική επίπτωση στα ευρέα τμήματα του πληθυσμού). Τα αυταρχικά ή ψευδο-δημοκρατικά καθεστώτα ανθίζουν παντού, ενώ η καταστροφή των παραδοσιακών πολιτισμών, χωρίς οποιαδήποτε εναλλακτική λύση, ευνοεί την επιστροφή του θρησκευτικού και εθνοτικού φανατισμού με τα γνωστά φρικτά αποτελέσματα. Σε κάθε περίπτωση πάντως, τα ίδια τα γεγονότα δείχνουν ότι η Μαντόνα δεν μπορεί να αποτελέσει μια «αξιόπιστη» εναλλακτική λύση στο Κοράνι…

Ο αβέβαιος δρόμος προς την ελευθερία

Η μεταφορά σε άλλους πολιτισμούς εκείνων των στοιχείων της δυτικής ιστορίας που εμείς θεωρούμε ότι έχουν καθολική ισχύ -και αυτά είναι, κατά τη γνώμη μου, η ελευθερία της σκέψης, η ελευθερία της πολιτικής ζωής και δράσης, η λαϊκή κυριαρχία, ο χωρισμός της θρησκευτικής από την πολιτική σφαίρα- δεν είναι αυτόματη. Τα στοιχεία αυτά ασφαλώς δεν αποτελούν ούτε φυλετικό ούτε εθνοτικό προνόμιο, ούτε και κατάρα του δυτικού ανθρώπου.

Αλλά τι είναι; Είναι το αποτέλεσμα μιας μακροχρόνιας πάλης, η οποία άρχισε από το 12ο αιώνα. Η άνθησή τους στο μη δυτικό τμήμα του κόσμου δεν μπορεί να είναι μίμηση, αλλά ενεργός αφομοίωση από τους τοπικούς πληθυσμούς και μπορεί να συμβεί μόνο μέσα στο πλαίσιο μιας αυθεντικής δημιουργίας, μιας σύνθεσης της τοπικής με τη δυτική παράδοση. Σημάδια μιας τέτοιας δραστηριότητας εμφανίζονται ήδη σε διάφορες «υπό ανάπτυξη χώρες» όπως, π.χ., η Ινδονησία, το Χονγκ-Κονγκ, η Κίνα, η Μπούρμα, οι Φιλιππίνες, τμήματα της Λατινικής Αμερικής. Αυτό δείχνει κατά την άποψή μου ότι για όλους τους λαούς του κόσμου υπάρχει η δυνατότητα της αυτόνομης πολιτικής δραστηριότητας, αλλά δείχνει επίσης το πόσο τραχύς και αβέβαιος είναι ο δρόμος προς την ελευθερία.

Οι εναλλακτικές δυνατότητες που διαγράφονται για το μέλλον είναι δύο:

Είτε οι δυτικοί αποκτούν ξανά την πολιτική και πνευματική τους δημιουργικότητα και γίνονται ικανοί να επηρεάσουν αποφασιστικά μια γόνιμη επαφή ανάμεσα στην ευρωπαϊκή παράδοση και τις άλλες κουλτούρες (κάτι τέτοιο μπορεί βεβαίως να ξεκινήσει και από τον μη δυτικό κόσμο).

Είτε όλος ο κόσμος σκλαβώνεται όλο και περισσότερο από την αυτονομημένη πορεία της τεχνοεπιστήμης και της οικονομικής ανάπτυξης για την οικονομική ανάπτυξη. Και τότε, με κανένα τρόπο, δεν θα μπορέσει να αποφευχθεί η εξάπλωση της πιο εφιαλτικής ουτοπίας.

∼ Κορνήλιος Καστοριάδης

(11 Μαρτίου 1922, Κωνσταντινούπολη – 26 Δεκεμβρίου 1997, Παρίσι)

The post Καστοριάδης – το τελευταίο του κείμενο: Παγκόσμια δημοκρατική αναγέννηση ή κάποια εφιαλτική ουτοπία first appeared on Aυτολεξεί.

All events are in Greek and English. Food is provided by El Chef. We want to thank them, Prosfygika, Steki Metanastwn, Diktio Allilegkiis (Solidarity Network) and TRISE – Transnational Institute of Social Ecology

EN

The European Action Coalition for the right to housing and to the city (EAC) is a network of 35 grassroot collectives and organisations active in more than 20 countries in Europe. Twice a year, the EAC members meet in a different European country. This time, the meeting will take place in Exarcheia, Athens.

The Athens’ meeting:

The main objectives of the Athens’ meeting are to strengthen the action of European groups through sharing knowledge and know-hows, to create alliances, to strengthen and develop transnational working groups, to plan common actions and/or campaigns, to organise the next Housing Action Day (day of common actions organised in several European cities for the right to housing and the right to the city), etc. Different tenants’ unions will be joining us (from London, Ireland, Manchester, Barcelona, Berlin, Paris, …), organised groups of homeless and solidarity people, anti-eviction groups, activists fighting against gentrification, or those building or defending alternative housing, etc. The topic of energy bills will be addressed.

Thursday, 3rd of November

20.00 – 22.00 : OPENING ‘HOUSING JUSTICE 2023’ (PUBLIC EVENT) – Polytecheio: WE CAN`T PAY, WE WON`T PAY!-Movements against crazy housing and energy costs

What others call the ‘housing crisis’ is long since our daily routine. Skyrocketing rents and unending mortgages have shaped our realities for many years now. In the last year, the drastic rise in energy costs has further escalated the issue. Many of us are in pure mode of survival. The time to resist has come: Heating or eating cannot be the question. With different approaches, movements are trying to politicize and collectivize that struggle. Can we imagine a pan-european movement against the attack on our bare lifes and the exploitation of our most basic needs? We will discuss with comrades from Don’t Pay UK, cost of living network (Gastivists), Δεν βγαίνω, Don’t pay Belgium and Sindycat de llogateres (Barcelona).

Friday, 4th of November

19:00: Demonstration – Starts in Propylaia: Against state repression and the violence of capital!-Exarcheia remains a neighborhood of resistance and struggle

On the 4th of November, a demonstration is planned in the center of Athens for the defense of Exarcheia neighborhood and to protest against state and capitalist violence. The European Action Coalition for the right to housing and to the city (EAC) will be there and is calling all people to join.

Saturday, 5th of November

10:30 – 13:00 A) NETWORK AND THEMATICAL MEETINGS – Polytechneio and various spaces in Tsamadou street

• Workshop 1: Tenants’ Unions across Europe – Polytechneio
In many cities tenants are organizing in unions. While having different approaches, they have a common aim: to build a solid social base for the struggles. In this network-meeting comrades from London Renters Union, Sindycat de llogeters (Barcelona), Mieter*innen Gewerkschaft (Berlin), CATU (Ireland), Ort till Ort (Stockholm), ACORN, HABITA (Lisbon), Living Rent Scotland and others will present their unions and fathom how transnational interaction could support and develop their local struggles.

• Workshop 2: Housing struggles, energy poverty and climate change – Polytechneio
The ruling classes try to simplify, obfuscate and separate not only the problems we are facing but also us, the social movements, we tend to get lost in quite specialized, isolated struggles. Many comrades observe that the housing issue seems to disappear behind the now dominating question of energy costs. Environmental issues often appear as a kind of luxury problem. But how can we strengthen intersectional struggles and question the system as a whole? In connection to our opening event ‘we can’t pay – we won’t pay’ on Thursday this workshop will deepen the discussions with comrades from Gaztivists, Don’t pay UK, Don’t pay Belgium, Δεν βγαίνω and others.

• Workshop 3: End Homelessness – use abandoned building Tsamadou 15
The contradiction of people without homes and houses without people is still urgent. While the EU announced to end homelessness in 2030 without having a plan and tools to do so, the actual development leads the way to more people losing their homes due to debts. Comrades from Syndicat des Immenses (Brussels), Notara26 (Athens), Aslido (Prague), Profygika (Athens) and HARTA (Naoussa ) will present their struggles and discuss future strategies and potentials of collaborations.

• Workshop 4: free subject Tsamadou 13 – 2nd floor

13:00 – 14:30 collective lunch Steki Metanastwn

14:30 – 17:00 B) SKILLSHARING AND PROJECTS – Polytechneio and various spaces in Tsamadou street

•Workshop 1: Housing Action Day – anti-MIPIM action, cost of living : collective actions in 2023 -Polytechneio

The European Action Coalition for the right to housing and to the city has its emphasis on ‘action’. Since 3 years we are calling for a ‘Housing Action Day’ (HAD) in the end of March. We also discuss a collective action against MIPIM in Cannes/France, the biggest ‘real-estate’ fair in Europe where state and capital define future politics. Also still open is the question, if we could raise a campaign with common demands, for instance: maximum rent, cancellation of debts, limitation of prices through profit cuts. Shall we find a thematical frame for the HAD2023? Mobilize against MIPIM? What other actions can we think of?

• Workshop 2: Anti-gentrification struggles – Tsamadou 15
Exarcheia is a melting pot for so-called ‘gentrification’ enforced by massive police violence. That phenomena with multiple layers and apects (rising rents and displacement, ‘touristification’, ‘hippsterization’, survilliance/ policing etc…) is countered by diverse social movements. Which actions, which campaigns, which ways of organizing are promising to be succesfull? In this workshop comrades from Exarcheia will present their struggles and exchange ideas for strategies and tacticts with comrades from all over Europe. Is there a way to connect local struggles beyond borders? With comrades from the No Metro in Exarcheia square assembly, assembly for the protection of Strefi Hill and from the European Action Coalition.

• Workshop 3: Socialization – expropriate and communize and other options-Polytechneio
One year ago the people of Berlin decided, in a Referendum, that big landlords should be expropriated. The federal government is doing everything in their power to slow down the procedures. Anyway, since the campaign for expropriation started, comrades from other geographies are discussing how to transfer this approach to their cities or countries. Others still prefer the DIY approach and squat. In this workshop
we will have comrades who are involved in both attempts.

• Workshop 4: free subject Tsamadou 13 – 2nd floor

17:00 – 18:00 coffee break

18:00 – 20:00 C) DEBATES AND TALKS – Polytechneio and various spaces in Tsamadou street

• Debate 1: organized by RLS : Municipalism- Polytechneio
‘Municipalism in practice’ is a report on progressive housing policies in Amsterdam, Barcelona, Berlin and Vienna. A person [Stephan Thimmel] who is involved in this project will present the research and discuss with us the link between municipalist policies and housing policy instruments.

• Debate 2 : organized by TRISE: Presentation on Milton Park – Steki Metanastwn

Dimitri Rousopoulos’ account of his experience with the self-managed neighbourhood of Milton Parc in Montreal and the project of libertarian municipalism is a historical legacy for the social and urvan movements. A decades-long struggle to save the Montreal neighborhood managed to unite residents and succeeded in establishing the largest non-profit cooperative housing project in North America, consisting of 642 housing units and over a thousand residents democratically participating in the project to this very day. They all own the land in common. There is no individual ownership and therefore it is not possible to buy and sell property within these six blocks. This experience gives us the fertile grounds to discuss the possibility of establishing such networks in the urban fabric, recreating free public space with democratic institutions of self-government.

Dimitris Roussopoulos is a writer and historical figure of the North American libertarian movement since 1959. He remains active in social and urban movements in Canada. He is the founder of the historical publishing house Black Rose Books and a member of TRISE.

• Debate 3 : organised by united initiative against auctions : Struggles against foreclosures in Greece-Polytechneio
Since the 2008 crisis, things have gone worse and worse for households that are enable to pay their bills, their taxes, their mortgages. The Greek governments have progressively altered the Katselli law and today protections against foreclosures and evictions are almost non-existant in Greece. At the same time, banks sell their bad loans to funds, who proceed to foreclosures online. Mobilizing against foreclosures and evictions is getting harder and harder. The United initiative against foreclosures will present us their struggle and will show us how important it is for housing justice in Greece today.

Theatre on the right to housing in Greece by Boalitaria- Polytechneio

The group ‘Boalitaria’ is a self-organized theatre group which uses methods of theatre of the oppressed. That is a participatory method aiming for social and political intervention. Their play is concerned with different aspects of housing struggles. The performance will be in English.

Sunday 6th of November

10:30-12:30 D) OPEN EXCHANGE AND TEACH-INS – Polytechneio and various spaces in Tsamadou street

•Teach-in 1: How to stop an eviction? -Polytechneio
How the struggle and resistance against evictions is organized in different cities, we will learn in this workshop. Keeping in mind the different legal, political and social context will make us understand, which elements of the struggles we can transfer to our local grounds. We would like to meet local initiatives to share their experiences of this struggle in Greece.

•Teach-in 2: Reconnect the electricity meter when it’s cut- Tsamadou spaces
Some meter’s running. Some meter’s not running. A practical workshop on electricity.

•Teach-in 3: Patriarchy free zone
We invite you to a patriarchy-free zone. It is a free space, a thinking space, an action space. We want to be here: To be, to feel, to exchange. We ask 2 questions: What does anarchist-queer-feminist urban development mean for us individually and for us as a group? How do we get there? We are looking forward to this joint experiment. Open to all, beginner-friendly.

• Open exchange 1: Find new words/concepts for our struggles -Tsamadou spaces
The ‘Syndicat des Immenses’ from Brussels is very into creating new words to appropriately describe their sensation and analysis of the world. And in the same moment they shift the perception by the use of new terms that are not connoted with prejudices and knowledge for the sake of control. A creative workshop that will be even more enriched by the exchange of examples in different languages.

• Open exchange 2: Legal procedures-polytechneio
The legal frames concerning housing and city rights are still quite diverse. But again and again some loopholes or defence strategies could be transferred to other legal grounds. Also successful legal struggles, for bans or moratoria on evictions for instance, where inspiring initiatives in other areas. Could there be organized a more steady exchange in this field? This will be discuss in that workshop.

12:30 – 14:00 collective lunch -Steki Metanastwn

14:00 – 17:00 E) OPEN ASSEMBLY FOR HOUSING JUSTICE 2023 – Polytechneio
The open assembly is the time when the conclusions of the workshops will be presented, and proposals are made to the movement. Together we will create a roadmap for housing justice in 2023 and set some milestones for the expansion of our movements.

18:00 – 20:30 Souvlaki and raki, chill out and goodbye – somewhere in Exarcheia

GR

Ο Ευρωπαϊκός Συνασπισμός Δράσης για το δικαίωμα στη στέγαση και την πόλη (EAC) είναι ένα δίκτυο 35 συλλογικοτήτων και οργανώσεων βάσης που δραστηριοποιούνται σε περισσότερες από 20 χώρες της Ευρώπης. Δύο φορές το χρόνο, τα μέλη του EAC συναντώνται σε διαφορετική ευρωπαϊκή χώρα. Αυτή τη φορά η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στα Εξάρχεια.

Η συνάντηση της Αθήνας:

Οι κύριοι στόχοι της συνάντησης της Αθήνας είναι η ενίσχυση της δράσης των ευρωπαϊκών ομάδων μέσω της ανταλλαγής γνώσεων και τεχνογνωσίας, η δημιουργία συμμαχιών, η ενίσχυση και ανάπτυξη διακρατικών ομάδων εργασίας, ο σχεδιασμός κοινών δράσεων ή/και εκστρατειών, η διοργάνωση της επόμενης Ημέρας Δράσης για τη Στέγαση (ημέρα κοινών δράσεων που διοργανώνονται σε διάφορες ευρωπαϊκές πόλεις για το δικαίωμα στη στέγαση και το δικαίωμα στην πόλη) κ.λπ. Θα συμμετάσχουν διάφορα συνδικάτα ενοικιαστών (από το Λονδίνο, την Ιρλανδία, το Μάντσεστερ, τη Βαρκελώνη, το Βερολίνο, το Παρίσι), οργανωμένες ομάδες αστέγων και αλληλέγγυων, ομάδες κατά των εξώσεων, ακτιβιστές που αγωνίζονται κατά του εξευγενισμού, ή όσοι χτίζουν ή υπερασπίζονται εναλλακτικές κατοικίες, κλπ. Το θέμα των ενεργειακών λογαριασμών θα αντιμετωπιστεί.

Κύριοι άξονες του προγράμματος:
(full program: https://housingnotprofit.org/eac-meeting-in-athens-2-6-november/)

Παρασκευή 4 Νοεμβρίου – Κλειστή ολομέλεια & διαδήλωση
19:00 : Συλλογική Δράση

Σάββατο 5 Νοεμβρίου – Εργαστήρια – ανοιχτά για το κοινό
10:30 – 13:00 A) ΔΙΚΤΥΟ ΚΑΙ ΘΕΜΑΤΙΚΈΣ ΣΥΝΑΝΤΉΣΕΙΣ– Πολυτεχνείο και χώροι επί της Τσαμαδού
Εργαστήριο 1: Συνδικάτα ενοικιαστών στην Ευρώπη Πολυτεχνείο
Εργαστήριο 2: Στεγαστική και ενεργειακή κρίση Πολυτεχνείο
Εργαστήριο 3: Τερματισμός της έλλειψης στέγης χώροι επί της Τσαμαδού
Εργαστήριο 4: Ελεύθερο θέμα χώροι επί της Τσαμαδού
13:00 – 14:30 συλλογικό γεύμα Στέκι Μεταναστών

14:30 – 17:00 B) ΑΝΤΑΛΛΑΓΉ ΔΕΞΙΟΤΉΤΩΝ ΚΑΙ ΣΧΕΔΊΩΝ – Πολυτεχνείο και χώροι επί της
Τσαμαδού
Εργαστήριο 1: Housing Action Day – δράη ενάντια στο MIPIM Πολυτεχνείο
Εργαστήριο 2: Δράσεις κατά του εξευγενισμού με συνελεύσεις εξαρχείων “Όχι μετρό” και “Στρέφη” – χώροι επί της Τσαμαδού
Εργαστήριο 3: Αποκατάσταση εγκαταλελειμμένων κτιρίων – από την κατάληψη στην κοινωνικοποίηση
Πολυτεχνείο
Εργαστήριο 4: Ελεύθερο θέμα χώροι επί της Τσαμαδού
17:00 – 18:00 ειδικό διάλειμμα για καφέ στο Πολυτεχνείο

18:00 – 20:00 C) ΣΥΖΗΤΉΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΕΙΣ – Πολυτεχνείο και χώροι επί της
Τσαμαδού
Συζήτηση 1 : οργανωμένο από το Ίδρυμα Ρόζα Λούξεμνπουργκ : Δημοτικότητα (Municipalism), Πολυτεχνείο
Συζήτηση 2 : οργανωμένο από το TRISE : παρουσίαση του Ρουσσόπουλου για το Milton Park – Στέκι Μεταναστών
Συζήτηση 3 : Καταπολέμηση των κατασχέσεων στην Ελλάδα – Πολυτεχνείο

Θέατρο για τα δικαιώματα στέγασης στην Ελλάδα – Κήπος Τσαμαδού

Κυριακή 6 Νοεμβρίου – Εργαστήρια και ανοικτή συνέλευση – ανοικτή στο κοινό
10:30 – 12:30 D) ΑΝΟΙΚΤΈΣ ΑΝΤΑΛΛΑΓΈΣ ΚΑΙ TEACH-INS– Πολυτεχνείο και χώροι επί της Τσαμαδού

Teach-in 1: Πώς να σταματήσετε μια έξωση; Πολυτεχνείο
Teach-in 2: Επανασυνδέστε τον μετρητή ηλεκτρικής ενέργειας όταν απενεργοποιηθεί χώροι επί της Τσαμαδού
Ανοικτή ανταλλαγή 1: Βρίσκοντας νέες λέξεις/έννοιες για τους αγώνες μας χώροι επί της Τσαμαδού
Ανοικτή ανταλλαγή 2: Νομικές διαδικασίες (ή καμπάνιες?) Πολυτεχνείο
12:30 – 14:00 συλλογικό γεύμα Στέκι Μεταναστών

14:00 – 17:00 E) ΑΝΟΙΧΤΉ ΣΥΝΈΛΕΥΣΗ « HOUSING JUSTICE 2023 » – Πολυτεχνείο
Η ανοιχτή συνάντηση είναι η στιγμή κατά την οποία παρουσιάζονται όλα τα εργαστήρια και διατυπώνονται γενικές προτάσεις προς το κίνημα.
18:00 – 20:30 Σουβλάκι και τσιπουράκι, ξεκουραζόμαστε και λέμε αντίο – κάπου στα Εξάρχεια

→ Μία μέρα μετά, τη Δευτέρα 7/11, θα διεξαχθεί βιβλιοπαρουσίαση σχετική των ζητημάτων που ανοίχτηκαν παραπάνω του συγγραφέα και μέλος του Hartact – για μια στέγαση προσιτή σε όλες-ους στη Νάουσα, Νίκου Βράντση: 

ΑΠΛΟΥΣΤΕΥΣΕΙΣ: χώροι, υποκείμενα & καταστολή, υπό το φως των όσων συμβαίνουν | Eκδήλωση-συζήτηση

The post Transnational meeting of grassroots collectives for Housing Justice | Full program (EN & GR) first appeared on Aυτολεξεί.

Στις 8 Μάρτη, οι ελληνόφωνες ομάδες συμμετείχαμε σε φεμινιστικές κινητοποιησεις στις πόλεις μας και συντονισαμε τη δράση μας μέσω ενός κοινού κειμένου για την έμφυλη βία και ενός κολλαζ φωτογραφιών που ετοιμάστηκε με φωτογραφίες από τις κινητοποιήσεις των ελληνόφωνων ομάδων σε διάφορες πόλεις.

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΜΦΥΛΗ ΒΙΑ

Ένας μεγάλος αριθμός γυναικών, κοριτσιών και θηλυκοτήτων που θα διαβάσετε αυτό το κείμενο έχετε ήδη δεχτεί βία ή παρενόχληση από σύντροφο, συγγενή, εργοδότη ή συνάδελφο.

Παγκοσμίως, υπολογίζεται ότι 736 εκατομμύρια γυναίκες (περίπου μια στις τρείς γυναίκες) έχουν υποστεί σωματική ή/και ψυχολογική σεξουαλική βία από το σύντροφό τους, από κάποιον τρίτο ή και από τους δύο, τουλάχιστον μια φορά στη ζωή τους.

Η έμφυλη βία διακρίνεται από τις άλλες μορφές βίας καθώς πηγάζει από την σχέση εξουσίας της αρρενωπής ισχύος πάνω στην θηλυκότητα. Αυτή η μορφή βίας δεν αναγνωρίζεται σαν επίσημος όρος, και πρακτικά δεν τιμωρείται. Παρότι η έμφυλη βία είναι διαχρονική, διαπολιτισμική και διαταξική, το πατριαρχικό καπιταλιστικό σύστημα, δημιουργεί, αναπαράγει, καλλιεργεί, και χρησιμοποιεί αναλόγως με τις ανάγκες του την έμφυλη βία, τον σεξισμό, και γενικά την υποδεέστερη θέση των θηλυκοτήτων. Ακόμα και στις “αναπτυγμένες” ευρωπαϊκές χώρες η έμφυλη βία παραμένει ατιμώρητη και οι δράστες καλύπτονται από ολόκληρο το σύστημα με πολιτικούς, αστυνομία, και συχνά δικαστές.

Τα ΜΜΕ αναπαράγουν διαρκώς τον σεξισμό, και ξεπλένουν τους δράστες, αναπαράγοντας την κυρίαρχη κουλτούρα της πατριαρχίας. Έτσι οι γυναίκες είναι χρήσιμες μόνο για το σώμα τους, την αναπαραγωγή του είδους και να εξυπηρετούν τις ανάγκες των κυρίαρχων αρσενικών οι οποίοι με τη σειρά τους καλούνται να αποδεικνύουν την αρρενωπότητα τους διαιωνιζοντας την κουλτούρα του βιασμού.

Τα εκατομμύρια γυναικών που βιάζονται ή σκοτώνονται και παρενοχλούνται καθημερινά, δεν είναι κάτι αφηρημένο ή μια εικόνα στις ειδήσεις. Εμείς οι ίδιες, οι κόρες μας και οι μανάδες μας και ολόκληρη η lgbtqi+ κοινότητα είμαστε στο στόχαστρο. Στην Ελλάδα το 2021 καταγράφηκαν επίσημα 17 γυναικοκτονίες και πολλά ακόμα καθημερινά περιστατικά που δεν τα μαθαίνουμε ποτέ.

Βασιλική, Κωνσταντίνα, Κάρολάιν, Ελένη, Γαρυφαλλιά, Αννίσα, Μαρία, Σταυρούλα, Μόνικα, Δώρα, Νεκταρία, Τζεβριέ, Αλεξάνδρα, και τόσες άλλες που δεν θα μάθουμε ποτέ τα ονόματα τους. Ας μην ξεχάσουμε και την ZackieOh που δολοφονήθηκε το 2018 απο “νοικοκυραίους” πολίτες.

Στις 8 Μαρτίου, κάθε χρόνο, εκατομμύρια γυναίκες, lgbtqi+ και άντρες σε όλο τον κόσμο, διαμαρτύρονται για την υποδεέστερη κοινωνική, οικονομική, και διαπροσωπική θέση που κατέχουν γυναίκες και θηλυκότητες στην σύγχρονη εποχή. Η υποδεέστερη αυτή θέση είναι που δημιουργεί, επιτρέπει, και συγκαλύπτει την έμφυλη βία.

Οι ελληνόφωνες ομάδες της Ευρώπης είμαστε και φέτος παρούσες στις κινητοποιήσεις.

Ενάντια στην έμφυλη βία, την κουλτούρα του βιασμού και το σύστημα που τα γεννά.

Τα λέμε στους δρόμους!

Διοργάνωση: Συντονισμός ελληνόφωνων πρωτοβουλιών Ευρώπης

Οι πρωτοβουλίες:
Reinform – Oλλανδία
SO.U.RE.A.L – Mόναχο
Göteborgs Grekiska Solidaritetsrörelse – Γκέτεμποργκ
Greek Migrants Solidarity Initiative Scotland – Εδιμβούργο
GR Solidarity Initiative – Βαρκελώνη
Greek Solidarity Network – Ηνωμένο Βασίλειο
Ιnitiative des travailleur.euses et étudiant.es grec.ques à Paris – Παρίσι
Grec.ques solidaires de Belgique – Βέλγιο

The post Δράσεις για την έμφυλη βία από τον συντονισμό ελληνόφωνων πρωτοβουλιών Ευρώπης first appeared on Aυτολεξεί.

Μετάφραση: Αλέξανδρος Σχισμένος, Ιωάννα-Μαρία Μαραβελίδη | Επιμέλεια: Ιωάννα-Μαρία Μαραβελίδη | Σελιδοποίηση: Απόλλωνας Πετρόπουλος | Εξώφυλλο: Τόνια Λέντζου | Σκίτσο εξωφύλλου: Αλέξανδρος Σχισμένος | Ευχαριστούμε για την εύρεση του υλικού τον Γιάβορ Ταρίνσκι. «Αυτολεξεί» – ελευθεριακός ιστότοπος & εκδόσεις, aftoleksi@gmail.com | www.aftoleksi.gr

Από το οπισθόφυλλο:

Το έργο του φιλοσόφου της αυτονομίας Κορνήλιου Καστοριάδη, με το ασυνήθιστα πολύπλευρο εύρος του, τον καθιστά έναν από τους μεγαλύτερους στοχαστές του 20ού αιώνα. Ίσως ο κυριότερος λόγος για τους ανθρώπους που συμμετέχουν σε κοινωνικά κινήματα να ασχοληθούν ενεργά με τη σκέψη του Καστοριάδη να είναι η επαναστατική πολιτική του πρόταση. Αντιπαρατιθέμενος στις κύριες σχολές σκέψης, ανέδειξε τον παράγοντα του φαντασιακού και της αυτοθέσμισης στον πυρήνα της ανθρώπινης κοινωνίας.

Εκδίδουμε αυτό το μικρό βιβλίο για να συνεχίσουμε τον διάλογο με τη διαχρονικά ριζοσπαστική σκέψη του φιλοσόφου, προσθέτοντας το μικρό μας λιθαράκι στην ήδη υπάρχουσα βιβλιογραφία με τα τόσα σημαντικά του έργα. Πιστεύουμε ότι σε αυτές τις τρεις σπάνιες συνεντεύξεις, όπως και στα περισσότερα άλλα έργα του, ο Καστοριάδης προσφέρει μία πολύτιμη τροφή για αναστοχασμό, που μπορεί να εμπλουτίσει και τη δική μας πολιτική σκέψη. Όπως πάντα, μας προσκαλεί να σκεφτούμε πέρα από ιδεολογικά δόγματα, έτοιμα σχέδια και αυθεντίες. Μας προσκαλεί να αναζητήσουμε έμπρακτα τις δημοκρατικές διαδρομές της αυτονομίας.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

〉 Συνέντευξη του Κορνήλιου Καστοριάδη στο Agora International (1990)
〉 Η αυτονομία είναι μια συνεχής διαδικασία (στο Radical Philosophy, 1990)
〉 Αν πρόκειται να υπάρξει μια δημοκρατική Ευρώπη (Acta, 1993)

Παρουσιάσεις του βιβλίου στο διαδίκτυο:

— Στο Parallaximag: «Ένα βιβλίο που συμπυκνώνει γνωστά-άγνωστα νοήματα και επίδικα της καστοριαδικής φιλοσοφίας»

— Στα Χανιώτικα νέα: Κορνήλιος Καστοριάδης: Ρωσία, Ευρώπη, αυτονομία και κοινωνία ενάντια στην γραφειοκρατία

— Διαβάζουμε την Εισαγωγή του βιβλίου, διαθέσιμη ΕΔΩ

ΣΗΜΕΙΑ ΔΙΑΘΕΣΗΣ (η λίστα ανανεώνεται):

ΑΘΗΝΑ: Βιβλιοπωλείο Πολιτεία (Ασκληπιού 1-3), Βιβλιοπέλαγος (Επ. Ασπρογέρακα 61 – πρώην Ισιδώρου), Εναλλακτικό (Θεμιστοκλέους 37), Ναυτίλος (Χαρ. Τρικούπη 28), Οι Εκδόσεις των Συναδέλφων (Καλλιδρομίου 30), Πρωτοπορία (Γραβιάς 3-5), Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου (Ζαλόγγου 9), Βιβλιοπωλείο ΑΛΦΕΙΟΣ (Χαρ. Τρικούπη 22), Έναστρον Βιβλιοκαφέ (Σόλωνος 101), Στέγη Bibliotheque (Θεμιστοκλέους 76), Books Plus (Πανεπιστημίου 37), Βιβλιοπωλείο Λεμόνι (Ηρακλειδών 22, Θησείο), TRISE: Διεθνές Ινστιτούτο Κοινωνικής Οικολογίας (Κολοκοτρώνη 31, Σύνταγμα), Αυτοδιαχειριζόμενο Στέκι Πέρασμα (Ζωοδόχου Πηγής και Ισαύρων), Αυτοδιαχειριζόμενος κοινωνικός χώρος Μπερντές (Aράδου 55, Άνω Ιλίσια – πλ. Κύπρου), Αυτοδιαχειριζόμενο Στέκι Αργυρούπολης Υπόστεγο (25ης Μαρτίου 38), Κοινός τόπος (Πλούτωνος & Υψηλάντου στη Χαραυγή).

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ: Ακυβέρνητες Πολιτείες (Αλ. Σβώλου 28), Το Κεντρί (Δ. Γούναρη 22), Oblik Editions (Σπανδωνή 29 / Αγορά Βλάλη, Καπάνι), ΕΚΧ Σχολείο (Βασιλέως Γεωργίου & Μπιζανίου)

ΠΑΤΡΑ: Πρωτοπορία (Γεροκωστοπούλου 31-33)

ΧΑΝΙΑ: Rosa Nera (Λοφός Καστέλι, παλιό λιμάνι)

ΑΓΡΙΝΙΟ: Αγαύη βιβλιοπωλείο (Γ. Καραπαπά 16)

ΙΩΑΝΝΙΝΑ: Βιβλιοπωλείο Αναγνώστης (Πυρσινέλλα 11), Κοινωνικός Χώρος Αλιμούρα (Αραβαντινού 6)

ΣΑΜΟΣ: Αλγόριθμος – φοιτητικό στέκι Πανεπιστημίου Σάμου

— Παραλαβές-παραγγελίες γίνονται και στα βιβλιοπωλεία εκτός Αθηνών —

Για παραγγελίες: τηλ. 210-5128304, 6908852388

e-mail: aftoleksi@gmail.com

The post Νέο βιβλίο: Κορνήλιος Καστοριάδης «Η κοινωνία ενάντια στη γραφειοκρατία – 3 συνεντεύξεις» first appeared on Aυτολεξεί.

Ερώτηση: Η νήσος Λέσβος βρίσκεται στο σταυροδρόμι Ανατολής/Δύσης και Ελλάδας/Τουρκίας, ειδικότερα μετά τη Συνθήκη της Λοζάνης παλαιότερα και τώρα τη Συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας το 2016. Πώς η εθνογραφία σας προσεγγίζει τις βίαιες μετατοπίσεις και την κρατική πολιτική για τους πρόσφυγες;

Πράγματι, η Λέσβος έχει μακρά ιστορία διασυνοριακής διάβασης. Η αναγκαστική μετακίνηση είναι ένα βίωμα για τους Έλληνες, ειδικότερα για τη Λέσβο από τις αρχές του 20^ου αιώνα. Εξαιτίας του ελληνοτουρκικού πολέμου και της ανταλλαγής των πληθυσμών, σχεδόν 1.2 εκατομμύριο Μικρασιάτες πρόσφυγες εκτοπίσθηκαν από την Τουρκία προς στην Ελλάδα και σε άλλες γειτονικές χώρες. Στη Λέσβο, ένα ποσοστό 60% επί του συνολικού πληθυσμού είναι απόγονοι των προσφύγων από τη Μικρασία. Από τη δεκαετία του 1990 η Ελλάδα και η Λέσβος πάλι έγιναν σημαντικές διασυνοριακές πύλες για χιλιάδες βιαίως εκτοπισμένους οι οποίοι έρχονταν από την Αλβανία και εμπόλεμες χώρες, όπως το Ιράκ, το Αφγανιστάν, το Ιράν, τη Συρία, την Παλαιστίνη και τη Σομαλία. Από το 2005 εργαζόμουν στο πεδίο σε ΜΚΟ σε κέντρα κράτησης και σε προσφυγικούς καταυλισμούς στη Λέσβο και στην ενδοχώρα παρέχοντας υποστήριξη σε πρόσφυγες. Είμαι η ίδια ποντιακής καταγωγής. Κατάγομαι από οικογένεια που έζησε τη γενοκτονία αναγκαζόμενη να αφήσει τα πάντα και να αναζητήσει καταφύγιο στη Ρωσία.

Αναπόφευκτα, οι αφηγήσεις των βιαίως εκτοπισμένων στη Λέσβο και η δική μου βιωματική εμπειρία ως ερευνήτρια, εργαζόμενη σε ΜΚΟ και ακτιβίστρια ενυπάρχουνε και διερευνώνται μέσα στην εθνογραφία μου. Τα βιώματα αυτά εξετάζονται σε σχέση με την «προσφυγική κρίση» του 2015 και τις συνεχείς εξελίξεις  γύρω από το προσφυγικό ζήτημα. Στην εθνογραφία μου η διασυνοριακή βία, οι διασυνοριακοί έλεγχοι και ο εκτοπισμός εκλαμβάνονται ως ένα συνεχές παρά ως «κρίση».

Ερ.: Η μεγάλη μεταναστευτική ροή προς την Ευρώπη, η επονομαζόμενη «κρίση» του 2015 είναι στο προσκήνιο μετά τις πρόσφατες εξελίξεις με την είσοδο των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν. Τί ακολουθεί στα επόμενα χρόνια;

Κατ’ αρχήν, όπως προανέφερα, ο όρος «κρίση» που συστηματικά χρησιμοποιείται στον επίσημο λόγο για να αναπαραστήσει τον μεγάλου μεγέθους βίαιο εκτοπισμό  που έλαβε χώρα το 2015, είναι επιφανειακός και ανιστορικός. Αυτές οι απεικονίσεις συχνά αποτελούν (παρ)ερμηνείες του ανθρώπινου πόνου, των μετατοπίσεων, της βίας και του θανάτου – εντός, διαμέσου και εκτός συνόρων – σαν «νέα», «τυχαία», «απρόβλεπτα», αναπόφευκτα «γεγονότα» και τραγικά «ατυχήματα». Ωστόσο, στην Ελλάδα και στη Λέσβο υπάρχει η μακρά ιστορία των βίαιων μετακινήσεων, της (διασυνοριακής) βίας και των διασυνοριακών θανάτων. Όλα αυτά είναι αποτελέσματα θανατηφόρων πολιτικών αποφάσεων που έχουν επιβληθεί από το 1985 με τη Συνθήκη Σέγκεν και έχουν σταδιακά πολλαπλασιαστεί μετά την   προσφυγική «κρίση» του 2015. Αυτό που προσπαθώ να πω είναι ότι η δυστυχία που βλέπουμε να ξεδιπλώνεται στα νότια σύνορα της ΕΕ πρέπει να προσεγγίζεται ως ένα συνεχές – ένα συνεχές της βίας – μέσα στο χρόνο και στον τόπο παρά ως «κρίση». Επιπλέον, ο όρος «κρίση» είναι προβληματικός καθώς συσκοτίζει το γεγονός ότι η πραγματική κρίση ξεκινάει από τις χώρες καταγωγής –τις χώρες απ’ όπου οι πρόσφυγες φεύγουν αρχικά.

Επομένως, η κρίση είναι κυρίως μία κρίση για τους ίδιους τους πρόσφυγες επειδή αναγκάζονται να εκτοπιστούν βίαια από τα σπίτια τους και κυριολεκτικά να δραπετεύσουν από πολέμους, συγκρούσεις, βία και διωγμούς. Το Αφγανιστάν είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Το Αφγανιστάν είναι στην επικαιρότητα μετά την επάνοδο των Ταλιμπάν, όμως τις τέσσερις τελευταίες δεκαετίες οι Αφγανοί πρόσφυγες βιώνουν συνεχώς τη βία, την ανασφάλεια και τον βίαιο εκτοπισμό.

Λαμβάνοντας υπόψη την προρρηθείσα κατάσταση, οι συνεχιζόμενες συγκρούσεις και εντάσεις στο Αφγανιστάν σε συνδυασμό με τις θανατηφόρες διασυνοριακές πολιτικές έχουν δημιουργήσει ένα ασφυκτικό πλαίσιο για τους ανθρώπους που αναγκάζονται να διασχίσουν τα σύνορα. Απ’ ότι φαίνεται η κατάσταση αυτή θα  συνεχιστεί για ένα μακρύ χρονικό διάστημα. Ίσως γίνει ακόμα πιο έντονη τα επόμενα χρόνια, εάν αναλογιστούμε την ασταθή πολιτική κατάσταση σε χώρες όπως το Αφγανιστάν αλλά και την κλιματική αλλαγή, που προοδευτικά θα αναγκάζει όλο και περισσότερους ανθρώπους να μεταναστεύουνε.

Ερ.: Άραγε, η επώδυνη εμπειρία του προσφυγικού camp είναι το τέλος ή η απαρχή μιας ανθρώπινης οδύσσειας στην Ευρώπη;

Ο πόνος και η βία που βιώνουν οι πρόσφυγες ούτε αρχίζουν ούτε τελειώνουν μέσα στους προσφυγικούς καταυλισμούς και στα κέντρα κράτησης στην Ελλάδα και ειδικά στη Λέσβο. Ο πόνος και η βία αποτελούν αντιθέτως ένα συνεχές. Αναφέρθηκα  νωρίτερα στο συνεχές της βίας, μια έννοια που έχει τις ρίζες της στην Κοινωνική Ανθρωπολογία της Βίας. Τούτη είναι μία ενδιαφέρουσα έννοια που όχι μόνο εστιάζει στις βαθιές ιστορικές ρίζες της (διασυνοριακής) βίας, αλλά επίσης εμφατικοποιεί ότι η βία και ο πόνος των προσφύγων αρχίζει από τις χώρες καταγωγής τους εξαιτίας του πολέμου, των συγκρούσεων, της βίας, της ένδειας και της σοβαρότατης καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η βία και ο πόνος συνεχίζουνε όσο οι πρόσφυγες είναι καθ’ οδόν διασχίζοντας τα πολλαπλά χερσαία και θαλάσσια διασυνοριακά περάσματα που οδηγούν στην Ευρώπη.  Επιπλέον, η βία και ο πόνος συνεχίζουνε και μετά τη διέλευση του συνόρου, ακόμα και όταν οι πρόσφυγες καταφέρουνε να φτάσουνε στην Ευρώπη ζωντανοί εξαιτίας των απάνθρωπων, σοκαριστικών, και εξευτελιστικών συνθηκών μέσα στις οποίες αναγκάζονται  να ζούν στους χώρους υποδοχής και κέντρα κράτησης. Παράλληλα, οι πρόσφυγες βιώνουν γραφειοκρατική βία, επειδή οι πολλαπλές διαδικασίες που πρέπει να ακολουθήσουν (λ.χ. εγγραφή, ταυτοποίηση, άσυλο κτλ) είναι αντιφατικές, δαιδαλώδεις, Καφκικές και συχνά μακρόχρονες, αναπαράγοντας μια συνεχή αναμονή και πόνο. Ωστόσο, η βία και ο πόνος δεν τερματίζουνε εδώ, αλλά συνεχίζουνε στις βόρειες χώρες της ΕΕ. Όσο οι προηγμένες και ευημερούσες χώρες της ΕΕ εφαρμόζουν εχθρικές, βίαιες και αντι-μεταναστευτικές αποτρεπτικές πολιτικές, τόσο οι πρόσφυγες εκτίθενται σε επιπρόσθετη βία, σε κράτηση και τελικά απέλαση.

Ερ.: Πώς η μετατόπιση των νέων προσφύγων με τους οποίους συνεργαστήκατε υποβαθμίζεται ως ζήτημα σε σύγκριση με τα προβλήματα καθημερινής επιβίωσης που συχνά ξεπερνάνε κάθε φαντασία;

Όπως ανέφερα προηγουμένως, οι πρόσφυγες βιώνουν πολλαπλές μορφές βίας και πόνου τόσο στις χώρες καταγωγής, όσο και όταν είναι καθ’ οδόν και διασχίζουν  τα σύνορα, μόνο και μόνο για να βρεθούν αντιμέτωποι  με βία και εξαθλίωση ξανά στην Ευρώπη. Δεν είμαι σίγουρη εάν ο εκτοπισμός γίνεται ένα ζήτημα δευτερεύουσας σημασίας σε σύγκριση με τα καθημερινά προβλήματα που αντιμετωπίζουν μέσα στις προσφυγικές δομές στις χώρες φιλοξενίας. Πέραν των άθλιων συνθηκών υποδοχής, η καθημερινή ζωή των προσφύγων στη Λέσβο καθίσταται ακόμη πιο δύσκολη, δεδομένης μιας αύξησης του ρατσισμού και της βίας από ένα μέρος της τοπικής κοινωνίας. Η κατάσταση των προσφύγων στη Λέσβο είναι γνωστή και ευρέως καταγράφεται και παρουσιάζεται στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης τα τελευταία χρόνια. Ο βίαιος ξεριζωμός είναι μια επώδυνη εμπειρία, όμως ο πόνος οξύνεται εξαιτίας των τρομακτικών, απάνθρωπων, εξευτελιστικών και επιζήμιων συνθηκών διαβίωσης μέσα στα προσφυγικά camps. Αυτό που μου προκαλεί ιδιαίτερη  εντύπωση είναι η υπερβολική γραφειοκρατία, το διαδικαστικό χάος, η ασυνέπεια και η αβεβαιότητα, και οι ατελείωτες ουρές αναμονής των προσφύγων, οι ψυχικά εξαντλητικές διαδικασίες που οι πρόσφυγες υπομένουνε για όσο ζούνε στις προρρηθείσες τοποθεσίες. Η ασυνέπεια, το χάος και η υποβάθμιση, κατά τη γνώμη μου, είναι μία σκόπιμη και καλοσχεδιασμένη πολιτική αποθάρρυνσης, ώστε οι ζωές των προσφύγων να γίνονται αβίωτες μέσω ενός διαρκούς επιβεβλημένου πόνου. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, πολλοί πρόσφυγες αναγκάζονται να αποσύρουνε τα αιτήματα ασύλου και είτε διασχίζουν ξανά τα σύνορα επιλέγοντας επικίνδυνα μονοπάτια, σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες είτε «εθελοντικά» επαναπατρίζονται στις χώρες καταγωγής τους.

Ερ.: Η έμφυλη βία επίσης συχνά επιβάλλεται από τα δίκτυα εμπορίας των ανθρώπων. Αναμφίβολα, η χώρα μας είναι ένα καλό παράδειγμα. Πόσα γνωρίζουμε για το trafficking στην Ελλάδα;

Η έμφυλη βία συνιστά μία σοβαρή παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που μη-αναλογικά βλάπτει τους LGBTQ+, τις γυναίκες και τα κορίτσια. Ωστόσο, στις περιπτώσεις της αναγκαστικής εκτόπισης, το ρίσκο έκθεσης σε έμφυλη βία είναι απείρως υψηλότερο. Όπως προανέφερα οι πρόσφυγες από την κοινότητα LGBTQ+, οι γυναίκες και τα κορίτσια βιώνουνε πολλαπλές μορφές βίας στις χώρες προέλευσης. Για παράδειγμα, τελευταία όλοι διαβάζουμε και ακούμε στα ΜΜΕ για την έμφυλη βία που βιώνουν οι γυναίκες και τα κορίτσια στο Αφγανιστάν. Η βία αυτή συνεχίζει κατά τη διάρκεια του ταξιδιού προς την Ευρώπη αλλά και μέσα στις πρόχειρες προσφυγικές δομές. Κάτι που είναι ανησυχητικό είναι η κλιμάκωση της σεξουαλικής βίας που παράγεται στα σύνορα. Για να είμαι σαφής εκείνο που τεκμαίρω όλα αυτά τα χρόνια είναι η σημαντική κλιμάκωση των διασυνοριακών βιασμών. Όσο οι διασυνοριακοί έλεγχοι, η προστασία και η στρατικοποίηση των συνόρων προοδευτικά πληθαίνουνε και επεκτείνονται εκτός της ΕΕ, το ταξίδι των προσφύγων γίνεται ολοένα και πιο επικίνδυνο και πιο ακριβό, ενώ οι πρόσφυγες καθίστανται ακόμα πιο εξαρτημένοι από διαμεσολαβητές και διακινητές οι οποίοι διευκολύνουν το ταξίδι προς την Ευρώπη. Εξαιτίας των υπερτιμημένων ταξιδιών, οι πρόσφυγες υπερχρεώνονται σε διαμεσολαβητές και σε διακινητές για να χρηματοδοτήσουνε το ταξίδι και για να διασφαλίσουνε μία θέση σε ένα αυτοκίνητο, ένα φορτηγό ή τη βάρκα που τους πηγαίνει στην Ευρώπη.  Αυτή η κατάσταση γεννά μια ασύμμετρη σχέση ισχύος και εξάρτησης των προσφύγων από όσους τους διευκολύνουν υπό τη μορφή ενός χρέους που όμως δημιουργεί την εξής υποχρέωση: αυτό οφείλει να ξεπληρωθεί. Στην έρευνά μου έχω καταγράψει ποικίλες μορφές χρέους τέτοιου είδους. Μία μορφή είναι το σεξουαλικό χρέος ή ο βιασμός.

Οι LGBTQ+, οι γυναίκες και τα κορίτσια πρόσφυγες που δεν μπορούν να πληρώσουν τους διαμεσολαβητές και τους διακινητές εκβιάζονται συστηματικά σε  εξαναγκαστικό σεξ ή βιάζονται από διασυνοριακό σταθμό σε διασυνοριακό σταθμό, πριν και μετά το ταξίδι, κατά τη διάρκεια της διαδρομής ακόμη μέσα στη βάρκα από τους διακινητές, τους διασυνοριακούς φύλακες και άλλους μεσάζοντες ώστε να τους επιτραπεί να περάσουνε τα σύνορα.

Ωστόσο, αυτή η μορφή βίας δεν τερματίζει εδώ, δηλαδή όταν κάποιος περάσει τα σύνορα. Η σεξουαλική βία είναι ενδημική στους προσφυγικούς καταυλισμούς και στα κέντρα κράτησης στην Ελλάδα γιατί οι προσφυγικοί πληθυσμοί συστηματικώς εγκαταλείπονται μέσα σε επιζήμια περιβάλλοντα που όχι μόνο επιτρέπουν, αλλά επίσης δημιουργούν τις συνθήκες για φρικτές πράξεις βίας να συμβαίνουν. Ως προς αυτό υπάρχουν πολυάριθμες αναφορές από Διεθνείς Οργανισμούς για βιασμούς και σεξουαλική βία στα κέντρα κράτησης και ταυτοποίησης των προσφύγων.

Ερ.: Οι διασυνοριακώς μετακινούμενοι πληθυσμοί ουσιαστικά έχουν δημιουργήσει μια ευρωπαϊκή αντιπαράθεση αποδεικνύοντας πόσο απροετοίμαστες ήτανε οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης να υποδέχονται τόσους πληθυσμούς από την Ασία και άλλες μουσουλμανικές χώρες. Πώς η θρησκεία επηρεάζει την καθημερινή ζωή των προσφύγων στην Ελλάδα και στην Καθολική Ευρώπη;

Παρόλο που είναι πολύ δύσκολο να απαντήσω εν συντομία, οφείλω να ομολογήσω πώς όλα αυτά τα χρόνια που υποστηρίζω και συνομιλώ με πρόσφυγες, ουδέποτε η θρησκεία των Ευρωπαίων αποτέλεσε ουσιαστικό πρόβλημα για αυτούς. Εικάζω ότι μάλλον το αντίθετο συμβαίνει. Εννοώ πως οι χώρες όπου φιλοξενούνται και μέρος των τοπικών κοινωνιών συχνά αντιλαμβάνονται τους πρόσφυγες και τη θρησκεία τους ως απειλή ή/και ως πρόβλημα με αποτέλεσμα να καταπιέζουν συστηματικά τους πρόσφυγες. Επί παραδείγματι, οι πρόσφυγες καλούνται να ασκήσουνε τις θρησκευτικές τελετουργίες τα ήθη και τα έθιμά τους σε βρώμικους, υποβαθμισμένους και πολυπληθείς χώρους καθώς δεν υπάρχει ιδιαίτερη μέριμνα για την ίδρυση χώρων λατρείας στους καταυλισμούς και στα κέντρα κράτησης ούτε στην ελληνική ενδοχώρα, ούτε στα νησιά.

Ένα ακόμα παράδειγμα θρησκευτικής καταπίεσης που υφίστανται οι πρόσφυγες είναι στην περίπτωση κηδειών καθώς η επιτέλεση των κηδειών, της ταφής και τελετουργιών δεν γίνονται σωστά και συνεπώς θίγεται η μνήμη του νεκρού και η αξιοπρέπεια τόσο του νεκρού όσο και των συγγενικών του προσώπων ακόμα κι ολόκληρων κοινωνιών. Η ανθρωπολόγος Mary Douglas με τη δουλειά της έχει δείξει ότι η απουσία των ταφικών εθίμων και τελετουργιών μπορεί να προκαλέσει κοινωνική βλάβη και πόνο ακόμη και πάνω στους ζωντανούς γιατί θεωρείται αμαρτία να μην τελούνται οι θρησκευτικές τελετές με τον αρμόζοντα τρόπο. Επομένως, οι κοινότητες, οι χώρες που φιλοξενούν τους πρόσφυγες συχνά προκαλούνε μία πολιτισμική βία που καταπιέζει τους προσφυγικούς πληθυσμούς.

Επιπλέον, όσο συγκρούσεις, η βία και οι  βίαιοι εκτοπισμοί κλιμακώνονται μερικές ευρωπαϊκές χώρες υποδέχονται δυσανάλογες εισροές προσφύγων. Κατά τα τελευταία χρόνια είμαστε μάρτυρες ανόδου της ισλαμοφοβίας, της εχθρότητας, του ρατσισμού και της ξενοφοβίας.  Η Λέσβος είναι ένα ενδεικτικό παράδειγμα όπου μέρος της τοπικής κοινωνίας συχνά στοχοποιεί τους πρόσφυγες, καθώς επίσης  και μέλη ανθρωπιστικών οργανώσεων, εθελοντές και ακτιβιστές. Από αυτή την άποψη, οι πρόσφυγες εκτίθενται στην κρατική βία, και στις απάνθρωπες συνθήκες υποδοχής, όπως επίσης στην εχθρότητα και στην καθημερινή βία από ντόπιους καθημερνούς πολίτες. Τα παραπάνω συμβαίνουνε επειδή οι πρόσφυγες συχνά γίνονται αποδιοπομπαίοι τράγοι για ποικίλα προβλήματα που ήδη αντιμετωπίζει η κοινότητα όπου φιλοξενούνται (λ.χ. ανεργία, εγκληματικότητα). Κατά την άποψή μου, είναι σημαντικό για εμάς να ευαισθητοποιήσουμε τις τοπικές κοινωνίες ώστε να γίνει σαφές πως τα προβλήματα εξαιτίας της μετανάστευσης είναι το αποτέλεσμα των διαφόρων διασυνοριακών πολιτικών. Αυτές οι πολιτικές γεννούν φτώχια, ένδεια, περιθωριοποίηση και κοινωνικό αποκλεισμό στους προσφυγικούς πληθυσμούς και μέρος των προσφύγων συχνά καταφεύγουν σε μικροκλοπές προκείμενου να επιβιώσουν.

Ερ.: Σε κάθε περίπτωση, η βία είναι παρούσα. Τα εγκλήματα είναι είτε από την πλευρά των μεταναστών είτε από την κρατική αλληλεγγύη. Πώς ο εθνογράφος τα διαχειρίζεται αυτά, πράγματι ο ερευνητής είναι εύκολο να ξεπερνάει πάντα τα εμπόδια;

Όπως ανέφερα παραπάνω οι ακραίες διασυνοριακές πολιτικές που έχουνε εφαρμοστεί ως επακόλουθο της προσφυγικής κρίσης το 2015 στην Ελλάδα και στη Λέσβο έχουνε δημιουργήσει ένα επιζήμιο πλαίσιο για τους πρόσφυγες. Από τη μία πλευρά, οι πρόσφυγες παραμένουν εγκλωβισμένοι σε προσφυγικά camps ή σε άλλες δομές φιλοξενίας εντός της Λέσβου βιώνοντας ένα συνεχές αδιέξοδο, χωρίς να έχουν τη δυνατότητα να ενσωματωθούν πλήρως στην τοπική κοινωνία. Οι βιαίως εκτοπισμένοι πληθυσμοί δεν μπορούνε ούτε να εργαστούνε, ούτε να πάνε στο σχολείο ή στο πανεπιστήμιο κι ως εκ τούτου είναι εξαρτημένοι από τα  προγράμματα χρηματικής βοήθειας αλλά από  τις διάφορες ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται στο νησί. Από την άλλη πλευρά, οι συνθήκες στους χώρους υποδοχής είναι επιζήμιες, εξευτελιστικές και συχνά οδυνηρές. Αυτή η κατάσταση οδηγεί μερικούς πρόσφυγες που βιώνουν συνθήκες ένδειας και αβεβαιότητας να προβούν σε πράξεις που δεν θα έκαναν διαφορετικά προκειμένου να επιβιώσουν.

Επί παραδείγματι, κατά τη διάρκεια της έρευνάς μου συνάντησα γυναίκες οι οποίες έχουνε υποστεί βιασμό με αποτέλεσμα να επέλθει ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη, όμως εκείνες δεν προέβησαν σε έκτρωση προκειμένου να αναγνωριστούν ως ευάλωτες από τις αρχές και με τον τρόπο αυτό να τις επιτραπεί να ταξιδέψουν προς την ενδοχώρα ή την Ευρώπη. Επίσης, υπήρχαν περιπτώσεις προσφύγων που έκαναν καταναγκαστικό σεξ μέσα κι έξω από τον καταυλισμό, κατάχρηση αλκοόλ και ναρκωτικών ή που διέπρατταν μικροεγκλήματα. Παρά την κυρίαρχη αναπαράσταση των προσφύγων ως εγκληματιών πρέπει να γίνει αντιληπτό πώς η διαχείριση της μετανάστευσης, οι ίδιες οι διασυνοριακές πολιτικές, αυτές παράγουν πόνο και ανέχεια με το να ωθούν τους πρόσφυγες σε ένδεια και απόγνωση.

Μέσα από αυτή την οπτική, οι πρόσφατοι εμπρησμοί που κατέστρεψαν το hotspot στη Μόρια (τον γνωστό καταυλισμό της Μόριας) πρέπει επίσης να γίνουν αντιληπτοί ως πράξεις απόγνωσης και αντίδρασης ενάντια στον υπερβολικό πόνο και την κοινωνική βλάβη που προκαλείται στους πρόσφυγες από το κράτος. Δηλαδή όλα αυτά πρέπει να αντιμετωπίζονται ως εγκλήματα που παράγονται από συγκεκριμένες κρατικές και Ευρωπαϊκές πολιτικές στα σύνορα. Παρομοίως με την εγκληματικοποίηση των μεταναστών, οι άνθρωποι οι οποίοι βοηθούν και υποστηρίζουν τους πρόσφυγες (λ.χ. εθελοντές, εργαζόμενοι σε ΜΚΟ, ακτιβιστές) ενίοτε στοχοποιούνται από το κράτος με παρόμοιο τρόπο. Αυτή η διαδικασία συχνά ονομάζεται εγκληματικοποίηση της αλληλεγγύης. Διαμέσου αυτής της διαδικασίας, οι εργαζόμενοι σε ΜΚΟ, οι οποίοι έχουν ενεργή ανάμειξη στη διάσωση στα θαλάσσια σύνορα, συχνά κατηγορούνται από το κράτος για διακίνηση.

Ως εργαζόμενη σε ΜΚΟ μπορώ να επιβεβαιώσω από προσωπική εμπειρία την εγκληματοποίηση αυτού του τύπου καθώς οι αρχές με είχαν εκφοβίσει και στοχοποιήσει ομοιοτρόπως. Δημοσίως έχω μιλήσει γι’ αυτές τις εμπειρίες και μάλιστα τις έχω ενσωματώσει στην ανάλυσή μου. Κατά την άποψή μου, ο εθνογράφος οφείλει να διερευνά, να αναλύει και με τρόπο ενεργητικό να προκαλεί αυτές τις συστηματικές κρατικές πολιτικές όταν τις καταγράφει στη διάρκεια της έρευνας, όταν μαρτυρεί να ξεδιπλώνονται μπροστά του στο πεδίο. Επιπλέον, πιστεύω πως ως εθνογράφοι και ως κοινωνικοί επιστήμονες έχουμε την ηθική υποχρέωση και την ευθύνη να προκαλούμε αυτές τις πρακτικές όπως επιζήμια επιβάλλονται, κυρίως σε ανθρώπους εκτοπισμένους βιαίως.

Ερ.: Η στρατικοποίηση των προσφυγικών καταυλισμών στη Λέσβο όχι μονάχα στη Μόρια αλλά και στην Παγανή και σήμερα στο Καρα-Τεπέ έχει μετατρέψει την ουτοπία της Ευρώπης σε δυστοπία κι όπως επισημαίνετε ενίοτε μοιάζει σαν ένας καφκικός λαβύρινθος. Υπάρχει δρόμος διαφυγής;

Πράγματι, η κατάσταση που αντιμετωπίζουν οι πρόσφυγες στην Ευρώπη τώρα είναι μία δυστοπία. Οι πρόσφυγες διαφεύγουν λόγω της βίας από τις πατρίδες τους και συχνά βιώνουν βία και πόνο μέσα στους χώρους υποδοχής και στα κέντρα κράτησης στην Ελλάδα, αλλά ακόμα και σε πιο εύπορες χώρες της Δύσης. Η άποψή μου είναι ότι δύο είναι οι πιθανοί τρόποι εξόδου από την παρούσα κατάσταση: η μία προσέγγιση είναι να δημιουργηθούμε ασφαλείς δίοδοι για τους πρόσφυγες και η έτερη επιλογή είναι η  κατάργηση των συνόρων.

Από τη μία πλευρά, η επιλογή του ασφαλούς διαύλου συχνά χρησιμοποιείται από άτομα που υποστηρίζουνε τους πρόσφυγες, όπως επίσης και από τις ανθρωπιστικές οργανώσεις που συνηγορούν στο άνοιγμα νομίμων οδών προκειμένου οι πρόσφυγες να φτάνουν με ασφάλεια στην Ευρώπη. Ένα ασφαλές πέρασμα περιλαμβάνει τη διευκόλυνση της μεταφοράς των προσφύγων προς και μέσα στην ΕΕ. Επιπρόσθετα, το ασφαλές πέρασμα περιλαμβάνει την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας και εύκολης πρόσβασης στις διαδικασίες για το άσυλο στα σημεία εισόδου και κατά μήκος των διασυνοριακών οδών, όπως επίσης της διασφάλισης των αξιοπρεπών συνθηκών υποδοχής. Το ασφαλές πέρασμα κυρίως σηματοδοτεί μια εναλλακτική, πιο ανθρώπινη προσέγγιση ενάντια στην τωρινή συνοριακή πολιτική.

Από την άλλη πλευρά, υπάρχει το επιχείρημα υπέρ της κατάργησης των συνόρων και των τόπων εγκλεισμού. Το κύριο επιχείρημα είναι ότι όλες οι, καταπιεστικές, ακραίες, στρατιωτικές και αποτρεπτικές παρεμβάσεις, εντός και πέραν των συνόρων, ενισχυμένες στο όνομα της «κρίσης», της ασφάλειας και της δημόσιας τάξης στο χρόνο και στο χώρο δικαιολογούν, στην ουσία νομιμοποιούν και κανονικοποιούν τις καταπατήσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τον πόνο ακόμα και τις δολοφονίες προσφύγων, καθιστώντας υπαρκτή τη δυστοπία των συνόρων. Ασφαλώς, αυτές οι ακραίες διασυνοριακές πολιτικές και πρακτικές –το καθεστώς των συνόρων– έχουν δημιουργήσει ένα «διασυνοριακό τοπίο δυστοπίας» που συνειδητά επιβάλλει πόνο με το να κάνει τις ζωές των προσφύγων αβίωτες.

Το συνεχές των παρεμβάσεων έχει ήδη οξύνει την κοινωνική βλάβη που υφίστανται οι προσφυγικοί πληθυσμοί, στους χώρους υποδοχής και στα κέντρα κράτησης  καθώς εκεί οι ζωές των ανθρώπων αντί να προστατεύονται τίθενται σε συνεχή κίνδυνο.  Άρα, το πραγματικό πρόβλημα είναι το σύνορο.  Ως εκ τούτου, η κατάργηση των συνόρων είναι μία προσέγγιση που επιχειρηματολογεί ενάντια στη διασυνοριακή δυστοπία και τάσσονται υπέρ της ελεύθερης κινητικότητας και της κατάργησης των συνόρων, των ελέγχων, των περιορισμών και των κέντρων κράτησης προσφύγων.

Ερ.: Μία παράμετρος στην ψυχολογία του πλήθους είναι η νησιωτική απομόνωση που οδηγεί στο μοντέλο «Νησί-Δεσμωτήριο». Πράγματι, η Λέσβος είναι μια μεταμοντέρνα φυλακή;

Στη δουλειά μου δεν χρησιμοποιώ τη θεωρία της ψυχολογίας του πλήθους και σε καμία περίπτωση δεν αντιμετωπίζω ανθρώπους οι οποίοι έχουν εκτοπιστεί βιαίως και κρατούνται σε χώρους υποδοχής και σε κέντρα κράτησης σε άθλιες συνθήκες ως «πλήθος» ή «όχλο».

Οι πρόσφυγες συστηματικά αναπαριστώνται υποτιμητικά στον επίσημο λόγο με τους όρους «όχλος», «ορδές», «αριθμοί» ή «κύματα», όμως αυτοί είναι όροι απανθρωποποίησης.

Επιπλέον, μέσα στα ίδια τα camps οι πρόσφυγες αποπροσωποποιούνται και απανθρωποποιούνται ακόμα πιο πολύ καθώς γίνονται αντιληπτοί ως μάζα ή αριθμοί. Ενάντια στην προρρηθείσα απανθρωποποίηση, στην έρευνα μου δίνω έμφαση στην αυτενέργεια των προσφύγων, τις βιωμένες τους εμπειρίες, την αυτονομία και κυρίως τις ποικίλες μορφές αντίστασης.

Επιπρόσθετα, η χρήση των νησιών σαν φυλακές, τόποι περιορισμού και μηχανισμοί φιλτραρίσματος ή ελέγχου στο όνομα της δημόσιας τάξης και του κοινωνικού ελέγχου έχει πράγματι μια μακρά ιστορία. Η φεμινίστρια γεωγράφος Alison Mountz ισχυρίζεται πώς τα νησιά έχουν εργαλειοποιηθεί κυριολεκτικά, μεταφορικά και συχνά μετατρέπονται σε ένα μοντέλο αρχιτεκτονικής ή αλλιώς σε ένα «αρχιπέλαγος αποκλεισμού» όπου άνθρωποι συστηματικώς βιώνουν αποκλεισμό, ελάχιστη πρόσβαση σε θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα, και εξαιρετικά προβληματική παροχή διεθνούς προστασίας.

Στην Ελλάδα, τα νησιά έχουν μια μακρά ιστορία ως χωρικές και χρονικές φυλακές αφού κάποια από αυτά έχουνε χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν ως φυλακές, ως ζώνες καραντίνας και απομόνωσης, εκτοπισμών και περιορισμού όσων είναι ανεπιθύμητοι·  οι λεπροί (η νήσος Σπιναλόγκα στην Κρήτη), οι ψυχικώς νοσούντες (στη νήσο Λέρο στα Δωδεκάνησα) και οι εξόριστοι αριστεροί από τη δικτατορία του Ιωάννη Μεταξά από το 1936 έως το 1941 (στα νησιά Γαύδος, Ανάφη, Κάρπαθος, Λέρος και στη Λέσβο). Μερικά νησιά συνέχισαν να αποτελούν φυλακές στη διάρκεια της δικτατορίας ανάμεσα στο 1967 και έως το 1974. Στο παρελθόν τα νησιά χρησίμευαν για την απομόνωση και τον περιορισμό όσων θεωρούνταν επικίνδυνοι για «μόλυνση» ή «τοξικότητα» του πληθυσμού είτε από κάποια νόσο είτε λόγω των πολιτικών τους πεποιθήσεων. Ωστόσο, από το 1985 με τη Συνθήκη του Σέγκεν –όταν προοδευτικά η ιδέα της Ευρώπης ως φρουρίου υλοποιείται, ενισχύεται και επεκτείνεται– τα ελληνικά νησιά έχουνε ήδη χρησιμοποιηθεί συστηματικά ως παράκτιες περιοχές διασυνοριακού ελέγχου, διαχείρισης, απομόνωσης, περιορισμού και εκτοπισμού των «ανεπιθύμητων».

Κατά την άποψή μου επομένως, η Λέσβος δεν είναι μια μεταμοντέρνα φυλακή. Άρα μέχρι ενός σημείου, όταν χρησιμοποιώ τη μεταφορά της Λέσβου ως ένα Νησί-Φυλακή, έχω πάντοτε υπόψη την προρρηθείσα χρήση των νησιών σε όλο το ιστορικό φάσμα.

Ερ.: Η Διατριβή σας παράγει θεωρία και σαφέστατα είναι μία εξαιρετική εθνογραφία. Ήσασταν η απολύτως κατάλληλη ερευνήτρια για το αντίστοιχο θέμα με ένα συμπαγές γνωστικό υπόβαθρο σε δύο σοβαρές κοινωνικές επιστήμες, καθώς έχετε σπουδάσει τόσο Κοινωνιολογία όσο Κοινωνική Ανθρωπολογία, σε σημαντικά ελληνικά ακαδημαϊκά ιδρύματα, προτού εκπονήσετε τη διδακτορική διατριβή σας στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ποια είναι τα μελλοντικά ερευνητικά σχέδιά σας στο πλαίσιο της κοινωνικής πολιτικής;

Είμαι μεταδιδακτορική ερευνήτρια και διεξάγω μια εθνογραφική έρευνα για τη βία, την ευαλωτότητα και τις τραυματικές εμπειρίες των προσφύγων σε χώρους υποδοχής στην Ελλάδα. Είμαι μέλος στο Border Criminologies στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ένα διεθνές δίκτυο που αποτελείται από ερευνητές, επαγγελματίες και όσους έχουνε βιώσει τον διασυνοριακό έλεγχο.

Ταυτόχρονα ασχολούμαι με μία ταινία μικρού μήκους, όπου αφηγούμαι τα βιώματα από κέντρα κράτησης με φωτογραφίες, ποιήματα και ζωγραφιές των ίδιων των προσφύγων. Μέσα στα επόμενα χρόνια, ο στόχος μου είναι να κάνω περισσότερη επιτόπια έρευνα επικεντρώνοντας την έρευνά μου στις καθημερινές εμπειρίες των προσφύγων, τη μετανάστευση και τη διασυνοριακή βία. Επιπλέον, σκοπεύω να κάνω περισσότερο γνωστή την έρευνά μου σε ακαδημαϊκό και σε μη-ακαδημαϊκό κοινό, και σίγουρα να συνεχίσω να διδάσκω στους φοιτητές μου για θέματα μεταναστευτικής πολιτικής.

Περισσότερα για το Border Criminologies στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης: ΕΔΩ.

Εάν θα θέλαμε να παραφράσουμε τον Bronislaw Malinowski, τότε η Ευγενία συνάντησε τους δικούς μας δεσμώτες στο Ανατολικό Αιγαίο, καθώς έζησε στη Λέσβο όπου εργάστηκε σε Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, προσφέροντας κοινωνική στήριξη ως κοινωνιολόγος. Η δρ Ηλιάδου Ευγενία είναι σήμερα μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο διακεκριμένο στις κοινωνικές επιστήμες University of Surrey στο Ηνωμένο Βασίλειο και σύντομα θα δημοσιεύσει τη μονογραφία της σχετικά με τη βία στα σύνορα στον εκδοτικό οίκο Bristol University Press.

The post Η μετανάστευση & οι διασυνοριακώς μετακινούμενοι πληθυσμοί στην Ευρώπη | Συνέντευξη με τη δρ Ευγενία Ηλιάδου    first appeared on Aυτολεξεί.

Κλείνουν σήμερα 27 χρόνια από την Πρωτοχρονιά του 1994 και την εξέγερση των Ζαπατίστας. Φέτος οι Ζαπατίστας θα σαλπάρουν για Ευρώπη για να συναντηθούν με άλλους, εφικτούς κόσμους. Ας φτιάξουμε όλοι/-ες μαζί πολλά λιμάνια για το ζαπατιστικό όνειρο! Ξεπερνώντας σύνορα, γλώσσες και πανδημία. Οι Ζαπατίστας φτάνουν στην Ευρώπη το 2021, για την αξιοπρέπεια και την αυτονομία.

Ζαπατιστική Ευρώπη, παρούσα!

Το αυτολεξεί μαζί με πλήθος συλλογικοτήτων και ατόμων από όλη την Ελλάδα και την Ευρώπη υπογράφουν το ακόλουθο κοινό ανακοινωθέν που δημοσιεύτηκε ΕΔΩ:

ΜΙΑ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ… ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΗ
1η Ιανουαρίου του έτους 2021.
ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΛΑΟΥΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΠΟΥ ΑΓΩΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ:

ΑΔΕΛΦ@Σ ΚΑΙ ΣΥΝΤΡΟΦ@Σ:
Όλους αυτούς τους μήνες έχουμε χτίσει ανάμεσά μας μια επικοινωνία με ποικίλους τρόπους. Είμαστε γυναίκες, λεσβίες, gays, αμφισεξουαλικ@, διεμφυλικ@, τραβεστί, τρανσέξουαλ, ίντερσεξ, queer και άλλ@, άντρες, ομάδες, συλλογικότητες, σωματεία, οργανώσεις, κοινωνικά κινήματα, αυτόχθονες λαοί, οργανώσεις γειτονιών, κοινότητες και ένα εκτενές και λοιπά που μας δίνει ταυτότητα.

Μας διαφοροποιούν και μας χωρίζουν γη, ουρανοί, βουνά, κοιλάδες, στέπες, ζούγκλες, έρημοι, ωκεανοί, λίμνες, ποτάμια, ρυάκια, λιμνοθάλασσες, φυλές, κουλτούρες, γλώσσες, ιστορίες, ηλικίες, γεωγραφίες, σεξουαλικές και μη ταυτότητες, ρίζες, σύνορα, τρόποι οργάνωσης, κοινωνικές τάξεις, αγοραστική δύναμη, κοινωνική θέση, φήμη, δημοτικότητα, ακόλουθοι, likes, νομίσματα, μορφωτικά επίπεδα, τρόποι ζωής, εργασίες, αρετές, ελαττώματα, υπέρ, κατά, αλλά, ωστόσο, αντιπαλότητες, εχθρότητες, αντιλήψεις, επιχειρήματα και αντεπιχειρήματα, αντιπαραθέσεις, διαφωνίες, καταγγελίες, κατηγορίες, προσβολές, φοβίες, συμπάθειες, εγκώμια, απορρίψεις, γιουχαΐσματα, χειροκροτήματα, θεότητες, δαιμόνια, δόγματα, αιρέσεις, χαρές, στενοχώριες, τρόποι, και ένα εκτενές και λοιπά που μας κάνει διαφορετικούς και ουκ ολίγες φορές, αντίπαλους.

Μας ενώνουν μόνο πολύ λίγα πράγματα:

Μας ενώνει το ότι νιώθουμε δικούς μας τους πόνους της γης: τη βία κατά των γυναικών˙ το διωγμό και την περιφρόνηση εκείνων που έχουν διαφορετική συναισθηματική, ψυχολογική και σεξουαλική ταυτότητα˙ τον αφανισμό της παιδικής ηλικίας˙ τη γενοκτονία των αυτόχθονων˙ το ρατσισμό˙ το μιλιταρισμό˙ την εκμετάλλευση˙ τη λεηλασία˙ την καταστροφή της φύσης.

Μας ενώνει η αντίληψη ότι για τους πόνους αυτούς ευθύνεται ένα σύστημα. Ο δήμιος είναι ένα σύστημα εκμετάλλευσης, πατριαρχικό, πυραμιδοειδές, ρατσιστικό, ληστρικό και εγκληματικό: ο καπιταλισμός.

Μας ενώνει η γνώση ότι είναι αδύνατο να μεταρρυθμίσουμε αυτό το σύστημα, αδύνατο να το εκπολιτίσουμε, να το αμβλύνουμε, να το λειάνουμε, να το εξημερώσουμε, αδύνατο να το εξανθρωπίσουμε.

Μας ενώνει η δέσμευσή μας να αγωνιστούμε, παντού και κάθε ώρα και στιγμή – ο καθένας και η καθεμιά στο χώρο της – ενάντια σε αυτό το σύστημα μέχρι να το καταστρέψουμε ολοκληρωτικά. Η επιβίωση της ανθρωπότητας εξαρτάται από την καταστροφή του καπιταλισμού. Δεν παραδινόμαστε, δεν ξεπουλιόμαστε, δεν υποτασσόμαστε.

Μας ενώνει η βεβαιότητα ότι ο αγώνας για την ανθρωπότητα είναι παγκόσμιος. Όπως η εν εξελίξει καταστροφή δεν γνωρίζει σύνορα, εθνικότητες, σημαίες, γλώσσες, κουλτούρες, φυλές, έτσι και ο αγώνας για την ανθρωπότητα είναι σε όλους τους τόπους κάθε στιγμή.

Μας ενώνει η πεποίθηση ότι είναι πολλοί οι κόσμοι που ζουν και αγωνίζονται στον κόσμο. Και ότι κάθε αξίωση για ομογενοποίηση και ηγεμονία είναι επίθεση ενάντια στην ουσία της ανθρώπινης ύπαρξης: την ελευθερία. Η ισότητα της ανθρωπότητας βρίσκεται στο σεβασμό της διαφορετικότητας. Η ομοιότητά της βρίσκεται στην ποικιλομορφία της.

Μας ενώνει η συνειδητοποίηση ότι αυτό που θα μας επιτρέψει να προχωρήσουμε δεν είναι το να επιβάλλουμε το βλέμμα μας, τα βήματά μας, τις συντροφιές, τους δρόμους και τους προορισμούς μας, αλλά το να ακούσουμε και να κοιτάξουμε τον άλλον που, αν και διαφορετικός, έχει την ίδια λαχτάρα για ελευθερία και δικαιοσύνη.

Για όλους αυτούς του κοινούς λόγους, και χωρίς να εγκαταλείπουμε τις πεποιθήσεις μας ούτε να πάψουμε να είμαστε αυτό που είμαστε, συμφωνήσαμε τα εξής:

Πρώτο – Να πραγματοποιηθούν συναντήσεις, συζητήσεις, ανταλλαγή ιδεών, εμπειριών, αναλύσεων και εκτιμήσεων μεταξύ όσων, με τις διαφορετικές μας αντιλήψεις και στους διαφορετικούς μας χώρους, δεσμευόμαστε στον αγώνα για τη ζωή. Μετά ο καθένας και η καθεμία μπορεί να ακολουθήσει το δικό της δρόμο, μπορεί και όχι. Το να ακούσουμε και να δούμε το άλλο ίσως και να μας βοηθήσει –ίσως και όχι- στα βήματά μας. Αλλά το να γνωρίσουμε το διαφορετικό, είναι επίσης κομμάτι του αγώνα μας και της δέσμευσής μας, είναι μέρος της ανθρώπινης φύσης μας.

Δεύτερο – Να πραγματοποιηθούν αυτές οι συναντήσεις και δράσεις στις 5 ηπείρους. Όσον αφορά την ευρωπαϊκή ήπειρο να λάβουν χώρα τους μήνες Ιούλιο, Αύγουστο, Σεπτέμβρη και Οκτώβρη του έτους 2021, με την άμεση συμμετοχή μιας μεξικανικής αντιπροσωπείας που θα αποτελείται από το Εθνικό Ιθαγενικό Κογκρέσο-Ιθαγενικό Συμβούλιο Διακυβέρνησης, το Μέτωπο των Λαών για την Υπεράσπιση του Νερού και της Γης των πολιτειών Morelos, Puebla και Tlaxcala και τον EZLN. Και σε μεταγενέστερες ημερομηνίες που μένει να οριστούν, να στηρίξουμε, ανάλογα με τις δυνατότητές μας, την πραγματοποίηση αυτών των συναντήσεων στην Ασία, την Αφρική, την Ωκεανία και την Αμερική.

Τρίτο – Να καλέσουμε όσες και όσους μοιράζονται τις ίδιες ανησυχίες και παρόμοιους αγώνες, όλους τους έντιμους ανθρώπους και όλ@ς τ@ς από κάτω που εξεγείρονται και αντιστέκονται στις πολλές γωνιές του κόσμου, να συμπορευτούν μαζί μας, να συνεισφέρουν, να στηρίξουν και να συμμετέχουν σε αυτές τις συναντήσεις και τις δράσεις. Και να συνυπογράψουν και να κάνουν δική τους αυτή τη διακήρυξη ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΗ.

Από μια από τις γέφυρες της αξιοπρέπειας που ενώνουν τις πέντε ηπείρους.
Εμείς.
Πλανήτης Γη
1η Ιανουαρίου 2021.

Από διάφορες, αλλιώτικες, διαφορετικές, ανόμοιες, άνισες, μακρινές, ξεχωριστές γωνιές του κόσμου (της τέχνης, της επιστήμης, του αγώνα, της αντίστασης και της εξέγερσης):

Από τα βουνά του Νοτιοανατολικού Μεξικού.
Από τις γυναίκες, άντρες, τουις άλλουες, τα παιδιά και τ@ς ηλικιωμέν@ς του Ζαπατιστικού Στρατού Εθνικής Απελευθέρωσης.

Ταυτόχρονα με ολόκληρη την Ευρώπη δημοσιοποιούμε όλοι-ες μαζί μηνύματα στήριξης και αλληλεγγύης προς τους Ζαπατίστας χρησιμοποιώντας τα hashtag: #EZLN27 και #LaGiraZapatistaVa, όσο μπορούμε περισσότερο για να φτάσει παντού το ζαπατιστικό μήνυμα της αντίστασης και της Αυτονομίας!

Διαδίδουμε το παρακάτω βίντεο που ετοίμασε η πανευρωπαϊκή ομάδα επικοινωνίας το οποίο αναφέρεται στην επέτειο των 27 χρόνων από την εξέγερση:

1η Γενάρη 1994.

Τίθεται σε ισχύ το Σύμφωνο Ελεύθερου Εμπορίου Βόρειας Αμερικής, θανατική ποινή για την οικονομική, πολιτική και διατροφική αυτάρκεια της χώρας. Για πολλ@ς ήταν άλλη μια ένδειξη του “τέλους της ιστορίας”. Ο 20ός αιώνας τελείωνε με την πτώση του τείχους του Βερολίνου και των αντάρτικων της Λατινικής Αμερικής. Ο καπιταλισμός είχε θριαμβεύσει.

Αλλά σε μια από τις τόσες ξεχασμένες γωνιές της ιστορίας, ένας στρατός από ονειροπόλους τόλμησε να υψώσει τη φωνή και να πει “Φτάνει Πια!”

Αυτή την 1η Γενάρη του 1994, εμφανίζεται ο Ζαπατιστικός Στρατός Εθνικής Απελευθέρωσης (EZLN), κηρύσσοντας τον πόλεμο ενάντια στον θάνατο και τη λήθη.

Χιλιάδες ιθαγενείς Μάγιας έκρυψαν τα πρόσωπά τους για να γίνουν ορατ@ς. Καταλαμβάνοντας 7 πρωτεύουσες δήμων στην Τσιάπας, απαίτησαν δημοκρατία, δικαιοσύνη και ελευθερία. Ένα Μεξικό για όλ@ς. Έναν κόσμο που να χωράει πολλούς κόσμους.

Ό,τι ακολουθεί, είναι η ιστορία που συνεχίζεται…

Βλ. ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΗ: οι Zαπατίστας θα διατρέξουν τις πέντε ηπείρους την άνοιξη του ’21

The post Ζαπατίστας 2021: Ζαπατιστική Ευρώπη, παρούσα! (κοινό ανακοινωθέν + βίντεο) first appeared on Aυτολεξεί.