Τη δεκαετία του 1920 στην ΕΣΣΔ, έλαβε χώρα μια εντατική διαμόρφωση ενός συστήματος διοίκησης – η πραγματική ενσάρκωση του κρατικού σοσιαλισμού υπό συνθήκες εχθρικής περικύκλωσης. Ωστόσο, υπό αυτές τις συνθήκες συνέχισαν αρχικά να υπάρχουν κάποιες παραλλαγές της σοσιαλιστικής προόδου. Μεταξύ αυτών ήταν οι ιδέες και τα κέντρα της μη κυβερνητικής αυτοοργάνωσης και της βιομηχανικής αυτοδιαχείρισης, όπως η λεγόμενη αναρχοσυνδικαλιστική απόκλιση στο μπολσεβίκικο κόμμα, οι εθελοντικοί εργατικοί συνεταιρισμοί και οι κομμούνες του Τολστόι. Μία από τις πιο έντονες εκφράσεις μη κυβερνητικής αυτοοργάνωσης της εργατικής βιομηχανικής αυτοδιαχείρισης και της διεθνούς προλεταριακής αλληλεγγύης βρέθηκε στην Αυτόνομη Βιομηχανική Αποικία της Σιβηρίας «Κουζμπάς» (AIC Kuzbass), η οποία είχε εθνική σημασία και διεθνή απήχηση.

Ο εμπνευστής της δημιουργίας μιας Αυτόνομης Αποικίας ήταν ο εξέχων ακτιβιστής του διεθνούς εργατικού κινήματος, ο Ολλανδός μηχανικός Rutgers.

Ο Sebald Justus Rutgers (1879-1961), Ολλανδός διεθνιστής, ήταν μέλος του Αριστερού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Ολλανδίας από το 1909. Ήταν υδροτεχνικός μηχανικός. Έζησε από το 1915 έως το 1918 στις ΗΠΑ, όπου ήρθε σε επαφή με μετανάστες μπολσεβίκους και συμμετείχε στη δραστηριότητα της διεθνούς «Ένωσης Σοσιαλιστικής Προπαγάνδας». Με εντολή της Ένωσης, πέρασε από την Ιαπωνία στο Βλαδιβοστόκ. Συναντήθηκε με τον Β.Ι. Λένιν και διορίστηκε γενικός επιθεωρητής των πλωτών οδών. Συμμετείχε στις εργασίες του πρώτου συνεδρίου της Κομιντέρν, ήταν γραμματέας της αγγλοαμερικανικής ομάδας του μπολσεβίκικου κόμματος και μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος από το 1919 (η κομματική του θητεία είχε ξεκινήσει από το 1899). [1]

Ο Rutgers εκπόνησε ένα σχέδιο για την οργάνωση ενός μεγάλου βιομηχανικού συλλόγου που θα περιλάμβανε τα εργοστάσια Kuzbass και Nadezhdinski στα Ουράλια. Ο σκελετός του πλαισίου για το όλο σχέδιο επρόκειτο να είναι η Αμερικανική Ένωση «Βιομηχανικών Εργατών του Κόσμου» (IWW), η οποία είχε βασιστεί σε αναρχοσυνδικαλιστικές αρχές.

Οι «Βιομηχανικοί Εργάτες του Κόσμου» (IWW) εμφανίστηκαν στις ΗΠΑ το 1905 ως αντίβαρο στην Αμερικανική Ομοσπονδία Εργασίας (AFL), η οποία εφάρμοζε πολιτική ταξικής συνεργασίας. Παραδοσιακοί σοσιαλιστές καθώς και αναρχοσυνδικαλιστές εντάχθηκαν στην IWW, με τους τελευταίους σύντομα να επικρατούν. Η IWW θεωρούσε την ήπια «άμεση δράση» ως βασική μέθοδο πάλης – σαμποτάζ, απεργίες και γενική απεργία. Η τελευταία αποτελούσε κάτι σαν ένα ιδιαίτερο άρθρο πίστης για το συνδικάτο. Η IWW θεωρούσε ότι μετά τη νίκη (με τη βοήθεια της γενικής απεργίας) η εργατική τάξη θα προχωρούσε αμέσως στην οργάνωση μιας νέας ελεύθερης βιομηχανικής κοινωνίας, στην οποία η διαχείριση όλης της οικονομικής ζωής θα γινόταν σε βιομηχανικά συνδικάτα. Η ένωση αυτή αρνήθηκε την παραδοσιακή πολιτική πάλη, συμπεριλαμβανομένης της εκλογικής πολιτικής. [2]

Ο Λένιν συμμετείχε στην απόφαση για τη δημιουργία της Αυτόνομης Αποικίας. Αφού συναντήθηκε με τον εμπνευστή, τον Rutgers, και με τους Bill Heywood και G. Calvert, έγραψε μια επιστολή στις 19 Σεπτεμβρίου 1921 στον V. Kuibyshev, στην οποία μίλησε για τις προθέσεις και τα σχέδιά τους και έστρεψε την προσοχή του στο γεγονός ότι σχεδιάζονταν κάτι «κατ’ εντολή ενός αυτόνομου κρατικού trust εργατικών ενώσεων». [3]

Σε ένα υπόμνημα προς τον Β. Μολότοφ στις 12 Οκτωβρίου, συνοδευόμενο από ένα σχέδιο διατάγματος του Πολιτικού Γραφείου επί του ζητήματος, ο Λένιν εξέφρασε κάποιες αμφιβολίες:

«Το ερώτημα είναι δύσκολο:
Υπέρ: αν οι Αμερικανοί εκπληρώσουν αυτά που έχουν υποσχεθεί, η αξία θα είναι γιγαντιαία. Τότε δεν θα μετανιώσουμε για τα 600.000 ασημένια ρούβλια.
Κατά: Θα το ολοκληρώσουν; Ο Heywood είναι ημι-αναρχικός. Είναι περισσότερο συναισθηματικός παρά επαγγελματίας. Ο Rutgers έχει ξεπέσει στον αριστερισμό. Ο Calvert είναι ο κύριος συνομιλητής. Δεν έχουμε επιχειρηματικές εγγυήσεις. Αυτοί είναι διασκεδαστικοί άνθρωποι. Σε μια ατμόσφαιρα ανεργίας, σχηματίζουν μια ομάδα «εξερευνητών της περιπέτειας» που καταλήγει σε καβγά. Αλλά τότε χάνουμε μέρος των 600.000 ασημένιων ρουβλιών που τους έχουμε παράσχει». [4]

Στις 22 Ιουνίου 1921, το Συμβούλιο Εργασίας και Άμυνας (STO) είχε δημοσιεύσει ένα διάταγμα σχετικά με την αμερικανική βιομηχανική μετανάστευση, το σημείο 1 του οποίου ανέφερε:

«Η ανάπτυξη μεμονωμένων βιομηχανικών επιχειρήσεων ή ομάδων επιχειρήσεων μέσω της ανάθεσής τους σε ομάδες Αμερικανών εργατών και σε βιομηχανικά ανεπτυγμένους αγρότες σε συμβατική βάση, η οποία τους εγγυάται έναν ορισμένο βαθμό αυτονομίας, αναγνωρίζεται ως επιθυμητή». [5]

Τον Νοέμβριο του 1921, συνήφθη σύμβαση μεταξύ της STO και των Αμερικανών εργατών που οργανώθηκαν γύρω από την ομάδα (Heywood, Rutgers, Bayer, Barker), σχετικά με την αξιοποίηση μιας σειράς επιχειρήσεων στη Σιβηρία (στο Kuzbass και το Tomsk) και στα Ουράλια (Εργοστάσιο Nadezhdinski) [6].

Ο Bill Heywood, «Μπιγκ Μπιλ», (1869-1928), ήταν ανθρακωρύχος και συμμετείχε ενεργά στο εργατικό κίνημα στις ΗΠΑ και στο διεθνές εργατικό κίνημα. Από το 1901, ήταν μέλος του Σοσιαλιστικού Κόμματος και αργότερα ένας από τους ηγέτες της αριστερής του πτέρυγας. Υπήρξε ένας από τους ιδρυτές και τους ηγέτες του IWW. Τασσόταν κατά του μιλιταρισμού και του πολέμου και χαιρέτισε την Οκτωβριανή Επανάσταση. Για να αποφύγει τις πολιτικές διώξεις, έφυγε από τις ΗΠΑ. Από το 1921 έζησε στη Ρωσία, συμμετείχε ενεργά στη δημιουργία της Αυτόνομης Βιομηχανικής Αποικίας (AIC) “Kuzbass”. Εργάστηκε στο MOPR – Διεθνής Οργανισμός Βοήθειας των Επαναστατών Αγωνιστών και ήταν ενεργός δημοσιογράφος. [7]

Κατά τη διάρκεια της ίδρυσης της AIC Kuzbass από τον Ιανουάριο του 1922 έως τον Δεκέμβριο του 1923, 566 ξένοι πολίτες εντάχθηκαν στο εργατικό δυναμικό. Ο αμερικανικός πυρήνας του μπολσεβίκικου κόμματος είχε 73 μέλη. Περίπου 250 από τους αποίκους που ήρθαν στο Kuzbass ήταν μέλη της IWW ή ήταν μη κομματικοί. [8] Έτσι, αρκετά άτομα εκτός κόμματος βρέθηκαν υπό την επιρροή του αναρχοσυνδικαλισμού. Ακόμα και μεταξύ εκείνων των αποίκων που ήταν μέλη του κόμματος, πολλοί άλλαξαν υπό την επιρροή των αναρχοσυνδικαλιστικών αρχών. Η κομμουνιστική ηγεσία του Kuzbass αναγνώρισε ότι η αναρχοσυνδικαλιστική ιδεολογία της IWW είχε επηρεάσει ακόμη εντονότερα πολλούς που δήλωναν μπολσεβίκοι. [9]

Ο φημισμένος αναρχοσυνδικαλιστής Vladimir Shatov εξουσιοδοτήθηκε από το Συμβούλιο Εργασίας και Άμυνας να διευθύνει την AIC “Kuzbass” την περίοδο 1921-1922.

Ο Βλαντιμίρ Σεργκέιεβιτς Σάτοφ [Vladimir Sergeivich Shatov] (1887, Κίεβο – 1943) συμμετείχε ενεργά στο επαναστατικό κίνημα από το 1903. Το 1907 μετανάστευσε στις ΗΠΑ, όπου ήταν μέλος της IWW, υπεύθυνος για το ρωσικό τμήμα. Το 1917, επέστρεψε στη Ρωσία και συμμετείχε ενεργά στο επαναστατικό κίνημα και στον εμφύλιο πόλεμο. Παρέμεινε αναρχοσυνδικαλιστής και ανέλαβε υπεύθυνες θέσεις στον Κόκκινο Στρατό, στη βιομηχανία και στις μεταφορές. Κατεστάλει το 1937.

Ταυτόχρονα, στη Νέα Υόρκη σχηματίστηκε μια ειδική επιτροπή για τη μεταφορά εργατών στη Σοβιετική Ρωσία. Εκπρόσωποι του Κομμουνιστικού Κόμματος (ο Raize) και των IWW (οι Cullen και Calvert) [10] ήταν μέλη της επιτροπής. Οι Αμερικανοί που έφτασαν στη Ρωσία έτυχαν θερμής υποδοχής από κοινωνικές οργανώσεις και τον σοβιετικό λαό που τους ακολούθησε σε όλο τον δρόμο από την Πετρούπολη μέχρι το Κεμέροβο. Η Αποικία έλαβε μεγάλη τοπική βοήθεια από την αρχή κιόλας του οργανωτικού έργου. Σύμφωνα με τα λόγια του Rutgers, κατάφεραν να σημειώσουν πρόοδο στο έργο «χάρη στη συμπάθεια των ντόπιων εργατών, αλλά κυρίως του κόμματος και των σοβιετικών οργανώσεων». [11]

Η πλειονότητα των αποίκων μελών της IWW ήρθε στην ΕΣΣΔ με μια ειλικρινή επιθυμία να πραγματοποιήσει τις ιδέες και τη ζωή της εκεί. Οι αναρχοσυνδικαλιστικές αρχές εισήχθησαν και στην Αυτόνομη αποικία. Για πρώτη φορά, οι αναρχοσυνδικαλιστές καθιέρωσαν ένα ισονομικό σύστημα μισθών στις επιχειρήσεις, «μιλώντας ενάντια στα κίνητρα υλικού συμφέροντος». Μερικοί από αυτούς μιλούσαν συνεχώς για την εξίσωση των μισθών όχι σε χρήμα, αλλά σε είδος.

Όταν, σύμφωνα με διάταγμα του STO και της Επιθεώρησης Εργατών και Αγροτών της Σιβηρίας (rabkrin), εισήχθη σταδιακά η εργασία με το κομμάτι, τα μέλη της IWW αντιτάχθηκαν σθεναρά. Έβλεπαν σε αυτή την πράξη την αποκήρυξη των αρχών της κοινωνικής δικαιοσύνης. Μια άλλη αιτία δυσαρέσκειας μεταξύ των αναρχοσυνδικαλιστών ήταν η προσέγγιση της «εργατικής δημοκρατίας» στην Αποικία. Στην αρχή οι άποικοι προσπάθησαν να τη θεσπίσουν. Στην ουσία, οι υποστηρικτές της «βιομηχανικής δημοκρατίας» απαίτησαν η λήψη αποφάσεων για όλα τα ζητήματα να ανατεθεί στη Συνέλευση των εργατών και αποκήρυξαν την αρχή της μονοπρόσωπης διαχείρισης. [12] Με αυτούς τους τρόπους οι αναρχοσυνδικαλιστές προσπάθησαν να μετατρέψουν την Αυτόνομη αποικία σε μια αυτοδιαχειριζόμενη αναρχοσυνδικαλιστική ένωση. Μέλος της διοίκησης της AIC, επικεφαλής των μεταναστών του Κεμέροβο, ο Bauer, δήλωσε:

«Έτσι θα δείξουμε στους κομμουνιστές σας πώς είναι δυνατόν να αποφευχθεί η “δικτατορία”, αφού στις σχέσεις μας στη μελλοντική αποικία υιοθετούμε την αρχή του “βιομηχανισμού”, υποτασσόμενοι, φυσικά, στους κομμουνιστές και χωρίς να προσπαθούμε να παραβιάσουμε τους νόμους του προλεταριακού σας κράτους». [13]

Σε μια επιστολή προς τον Β.Ι. Λένιν σχετικά με τα πρώτα αποτελέσματα του έργου της AIC «Κουζμπάς» τον Οκτώβριο του 1922, ο Rutgers έστρεψε την προσοχή του στην άποψη ότι «απαιτείται μεγάλη προσοχή στην καθιέρωση της κατάρτισης και στην ενημέρωση των εργατών που έφτασαν από την Αμερική. Επιπλέον, είναι απαραίτητο να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στον αγώνα με την πεποίθηση ότι η κατεύθυνση της εργασίας στη Ρωσία μπορεί και θα πραγματοποιηθεί από ομάδες εργατών μέσω μαζικών συνελεύσεων και επιτροπών». [14]

Ως αποτέλεσμα του ενθουσιασμού για εργασία μεταξύ των αποίκων, οι οποίοι υποστηρίχθηκαν από την κεντρική και τοπική αυτοδιοίκηση, υπήρξε αξιοσημείωτη αύξηση στην παραγωγικότητα της εργασίας. Η Επιτροπή του STO, η οποία παρακολουθούσε τις δραστηριότητες της αποικίας, επιβεβαίωσε ότι οι επιχειρήσεις της αποικίας AIC πέτυχαν υψηλότερη παραγωγική απόδοση στην εργασία από ό,τι τα ορυχεία του Kuzbass Trust.

Στο ορυχείο του Κεμέροβο, η έκταση των βασικών εργασιών επεκτάθηκε. Η αύξηση της παραγωγής άνθρακα συνεχίστηκε. Από 9.000 τόνους τον Φεβρουάριο, η παραγωγή αυξήθηκε σε 12.000 τόνους τον Αύγουστο του 1923. Στις 23 Οκτωβρίου, η Gosplan (Κρατική Υπηρεσία Σχεδιασμού) αφιέρωσε πρόσθετους πόρους για την ανάπτυξη του ορυχείου και του εργοστασίου οπτάνθρακα του Κεμέροβο. Η διοίκηση της Αυτόνομης Αποικίας ανακατασκεύασε τον κλίβανο του εργοστασίου και εγκατέστησε μια νέα αντλία, εξοπλισμό και δεξαμενή για βενζόλη. Τον Ιανουάριο του 1924 προετοιμάστηκε νέα ηλεκτροδότηση για την έναρξη λειτουργίας, κατασκευάστηκε ένα εργαστήριο καθώς και μηχανουργεία. Στις 2 Μαρτίου τέθηκε σε λειτουργία το εργοστάσιο άνθρακα. Η συλλογικότητα του εργοστασίου αποτελούνταν κυρίως από σοβιετικούς εργάτες. Τον Νοέμβριο του 1924, η STO ενέκρινε μια απόφαση για την παροχή στην AIC “Kuzbass” των ορυχείων Kolchuginski, Prokolevski και Kiselevski. Προς το τέλος του 1924, τα ορυχεία της λεκάνης Kuznetski αναγνωρίστηκαν πολύ πέρα ​​από τα σύνορα της Σιβηρίας. Έγιναν διαπραγματεύσεις συμβολαίων για την προμήθεια από την Αποικία των εργοστασίων των Ουραλίων, του στόλου της Βαλτικής και του λιμανιού του Αρχάγγελου. Τον Μάρτιο του 1924, ολοκληρώθηκε μια σύμβαση με τα Ουράλια σχετικά με την προμήθεια του εργοστασίου οπτάνθρακα του Κεμέροβο. [15]

Οι αναρχοσυνδικαλιστές άποικοι αντέδρασαν αρνητικά στα μέτρα της σοβιετικής κυβέρνησης που παραχωρούσε ρωσικές επιχειρήσεις σε ξένο κεφάλαιο. Έτσι, ένας από τους Αμερικανούς, ο Schwartz, δήλωσε σε μια συνάντηση ενός μπολσεβίκικου πυρήνα ότι «οι παραχωρήσεις σε ιδιώτες επιχειρηματίες είναι κάτι επιβλαβές, καθώς αυτό σημαίνει νέες αλυσίδες δουλείας για τους εργάτες, οι οποίοι δεν θα ενδιαφέρονται πλέον για το κράτος και την πολιτική, δεν θα υποστηρίζουν τη σοβιετική εξουσία, αλλά θα προσχωρούν στις εργατικές ενώσεις – το μόνο μέρος για αυτούς». [16]

Ένα μέρος των αποίκων υπερασπίστηκε την οργάνωση των δικών τους ξεχωριστών συνδικάτων. Η μπολσεβίκικη κομματική οργάνωση του Κουζμπάς, από την άλλη πλευρά, ακολούθησε τη γραμμή της προσέγγισης των Αμερικανών και Ρώσων εργατών και της εισόδου των ξένων στα ρωσικά συνδικάτα. Ωστόσο, τόσο η διαφορά στις εθνικότητες όσο και η διαφορά στις ιδέες εμπόδισαν αυτή την προσέγγιση μεταξύ των κομμουνιστών και των αναρχοσυνδικαλιστών. Εκείνη την εποχή επιτεύχθηκε μια συμβιβαστική απόφαση, σύμφωνα με την οποία τα μέλη της IWW, που δεν συμφωνούσαν να ενταχθούν «στα ρωσικά συνδικάτα, είχαν το δικαίωμα για κάποιο χρονικό διάστημα να συμμετέχουν στο έργο των συνδικάτων χωρίς επίσημη συμμετοχή σε αυτά, ώστε να μπορούν να έχουν κάποια προηγούμενη γνώση του έργου τους». [17]

Η εφαρμογή των αναρχοσυνδικαλιστικών αρχών στη ζωή, το αυτόνομο καθεστώς της Αποικίας, ο εναλλακτικός χαρακτήρας της αναρχοσυνδικαλιστικής ιδέας του σοσιαλισμού – όλα αυτά δημιούργησαν μια κάποια ανησυχία στον κρατικοκομματικό μηχανισμό. Έτσι, ένα από τα μέλη της Κεντρικής Επιτροπής της Profintern (του Διεθνούς Συνδικάτου) εξέφρασε την ανησυχία ότι «η οργάνωση της Αποικίας σε ελεύθερη βάση θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια κατάσταση όπου αυτές οι ιδέες της αμερικανικής ομάδας, που προστάτευαν και υποστήριζαν τον σύντροφο Τρότσκι, θα μας αναγκάσουν να στείλουμε μια στρατιωτική μονάδα για να καταστείλουμε μια εξέγερση της IWW, εάν το Κεμέροβο καταληφθεί από τα λουμπενοπρολεταριακά μέλη της IWW. [18] Παρόμοιες ανησυχίες εξέφρασε και ένας από τους κομμουνιστές ηγέτες του Κουζμπάς, ο οποίος πίστευε ότι το Κεμέροβο θα μπορούσε να μετατραπεί σε αναρχοσυνδικαλιστικό οχυρό του Κουζμπάς. [19]

Τα γεγονότα μάς λένε ότι μεταξύ των κομμουνιστών και των αναρχοσυνδικαλιστών στην περιοχή του AIC «Κουζμπάς», διεξήχθη μια φυσιολογική πάλη ιδεών, κατά τη διάρκεια μιας ταυτόχρονης πολιτικής και οικονομικής συνεργασίας.

Οι δυνάμεις σε αυτόν τον αγώνα, ωστόσο, ήταν άνισες: πίσω από τους ντόπιους κομμουνιστές (τόσο Ρώσους όσο και Αμερικανούς) το Κράτος και η σύνθετη δομή διοίκησης βρέθηκαν έτοιμα να βοηθήσουν.

Οι ιδέες του κρατικού σοσιαλισμού και η πρακτική εφαρμογή του τελικά θριάμβευσαν. Μέρος των αποίκων επέστρεψε στην πατρίδα του για αυτόν τον λόγο. Η πρακτική της εκβιομηχάνισης και της «κατάστασης έκτακτης ανάγκης» του Στάλιν δεν μπορούσε παρά να τους εκδιώξει από την ΕΣΣΔ.

Από την άλλη πλευρά, οι αρχές και το ειδικό καθεστώς της AIC «Κουζμπάς» έβαζαν τέλος στη ρύθμιση της διοίκησης Κόμματος-Κράτους. Υπό τις νέες συνθήκες γενικής εκβιομηχάνισης στη χώρα, το Συμβούλιο Εργασίας και Άμυνας της ΕΣΣΔ στις 22 Δεκεμβρίου 1926 κήρυξε άκυρο το συμβόλαιο με την AIC «Κουζμπάς».

Επιβιώνοντας με επιτυχία για περισσότερα από 4 χρόνια, η Αυτόνομη αποικία διαλύθηκε από-τα-πάνω.

Μέρος των αποίκων πήγε στις ΗΠΑ, ένα άλλο μέρος παρέμεινε για να εργαστεί στις επιχειρήσεις του Κουζμπάς.

————————————————————————

Σημειώσεις:
[1] The Civil War and Military intervention in the USSR — Encyclopedia, Moscow, 1987. Page 526
[2] History of the Second International. — _oscow,, 1966. — v.2.- pp.160–162; 299–300
[3] Lenin, Works (5th Russian Edition), v. 53, p. 203–204.
[4] Lenin, ibid, v. 44. pp. 141–142
[5] With Lenin in our heart: Collection of Documents and Materials), 1976. p.40
[6] Ibid, p.57
[7] History of the Kuzbass Part 1–2, ____rov_, 1967. — p.348; Lenin, Works, 5 ed. — v.44. — pp. 655–656
[8] Center for documentation of recent history of Tomski Oblast(CDRHTO).; History of the Kuzbass. — Part 1–2. — p. 347; Outline of the history of the party organization of the Kuzbass. — ____rov_, 1973. — p.186.
[9] CDRHTO. The complicated process of eliminating anarcho-syndicalist ideas from part of the colonists and the transition to communist positions is sketched in T. Dreiser’s story “Ernita”.
[10] History of the Kuzbass, p.347
[11] Ibid., p.350
[12] Yu. A. Ivanov. Questions of the history of development of black metallurgy of the Kuzbass in the memories of contemporaries. ____rov_, 1970. — p. 206; E.A. Krivosheeva From the history of the forming of the “Autonomous Industrial Colony of the Kuzbass in From the History of Western Siberia, Issue 1. ____r_v_, 1966. — p.225.
[13] ______
[14] With Lenin in Our hearts, p. 88.
[15] History of the Kuzbass — Part 1–2. — p. 353
[16] CDRHTO
[17] History of the Kuzbass — Part 1–2. — p. 353; E.A. Krivosheeva p.224–226
[18] CDRHTO
[19] Ibid.

Βιβλιογραφία

1. E.M. Polyanskaya The Autonomous Industrial Colony of the Kuzbass, in works of the scientific conference on the history of the black metallurgy of the Kuzbass, ____r_v_, 1957.

2. Z.A. Krivosheeva From the history of the formation of the “Autonomous Industrial Colony Kuzbass” 1921–1923; From the History of Western Siberia, Issue 1, ____r_v_, 1956.

3. History of the Kuzbass, Part1-2. — ____r_v_, 1967

4. Theodore Dreiser, Ernita.

ΒΛ. ΕΠΙΣΗΣ:

Μάιος 1953: Η 1η εργατική απεργία-εξέγερση στην ανατολική Ευρώπη μετά τον θάνατο του Στάλιν

The post Η Αυτόνομη Αποικία «Κουζμπάς» της IWW στη Σοβιετική Ένωση (1922-1926): ένα πείραμα αυτονομίας & αλληλεγγύης που κατεστάλει first appeared on Aυτολεξεί.

Τελικά, αυτά τα όργανα της βάσης διαλύονται και αντικαθίστανται έκτοτε από τις νέες δομές υπό τον σιδερένιο έλεγχο της νεοσύστατης Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η κληρονομιά, όμως, αυτών των Συμβουλίων συνεχίζει να ζει έως σήμερα στο φαντασιακό των συνεχιζόμενων κοινωνικών κινημάτων στο Ιράν.

Το παρόν άρθρο φωτίζει ένα κομμάτι της σύγχρονης πολιτικής ιστορίας με την ίδρυση των λεγόμενων “Binkes” (των δομών βάσης συλλογικής απόφασης). Φωτίζει ιδιαιτέρως την περίπτωση της κουρδικής πόλης Σαναντάτζ [Sanandaj ή Sena, Sine στα κουρδικά – 2η μεγαλύτερη πόλη στο Ιρανικό Κουρδιστάν] και του 1ου Συμβουλίου που δημιουργήθηκε εκεί – για το οποίο δόθηκε και η μεγαλύτερη μάχη από τους κατοίκους για να κρατηθεί.

Προτείνουμε σχετικά το ντοκιμαντέρ “Binke” [Η βάση, 2023]: Μια άγνωστη ιστορία για την πολιτειακή αλλαγή και την προσπάθεια δημιουργίας αυτοδιευθυνόμενων συμβουλίων σε πόλεις και χωριά σε όλη τη χώρα. Διαθέσιμο εδώ: https://www.youtube.com/watch?v=1vvbkR2LQEc

Η ιστορία μπορεί να γράφεται από τους νικητές αλλά εμείς προτιμούμε να τη διαβάζουμε με τη ματιά των από-τα-κάτω:

****

Ακολουθεί το κείμενο του Siyavash Shahabi. Μετάφραση για το Αυτολεξεί: Ι. Μαραβελίδη

«Μπορεί κανείς να αγαπήσει μια πόλη, να φέρει στο μυαλό τα σπίτια και τους δρόμους της στις πιο μακρινές ή αγαπημένες αναμνήσεις. Αλλά μόνο κατά τη διάρκεια μιας εξέγερσης νιώθει κανείς πραγματικά ότι ζει στη δική του πόλη – τη δική του πόλη επειδή κατά τη διάρκεια της εξέγερσης, η πόλη ανήκει ταυτόχρονα σε «εμένα» και στους «άλλους»· τη δική του πόλη επειδή κατά τη διάρκεια της εξέγερσης, η πόλη γίνεται ένα πεδίο μάχης που έχουν επιλέξει τόσο το άτομο όσο και το πλήθος· τη δική του πόλη επειδή κατά τη διάρκεια της εξέγερσης, η πόλη γίνεται ένας περιορισμένος χώρος όπου ο ιστορικός χρόνος αναστέλλεται και κάθε δράση μέσα σε αυτήν αποκτά εγγενή αξία και οι άμεσες συνέπειες κάθε δράσης γίνονται πολύτιμες.

Κατά τη διάρκεια της καταδίωξης και της απόδρασης στη ζέση της εξέγερσης, όταν κάποιος επιτίθεται και διώχνεται από τα μέρη του, κάνει την πόλη περισσότερο δική του από ό,τι όταν παίζει στους δρόμους της σαν παιδί ή περπατά στην πόλη με ένα νεαρό κορίτσι. Την ώρα της εξέγερσης, δεν είναι πλέον μόνος στην πόλη».

~ Από τον Furio Jesi, «Σπάρτακος: Η Συμβολολογία της Εξέγερσης»

  Σε μια τολμηρή και μη απολογητική εξερεύνηση, το ντοκιμαντέρ του Zanyar Omrani “Binke” (Η Βάση) διεισδύει στο σύγχρονο πολιτικό τοπίο του Σαναντάτζ. Ο Omrani δεν απεικονίζει απλώς την ιστορία. Σπρώχνει τους θεατές στην καρδιά του καμινιού. Από την εκρηκτική απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων το 1979 μέχρι την ταραχώδη γέννηση της αυτοκυβέρνησης του Rojhelat [το «Ιρανικό Κουρδιστάν»], το “Binke” αρνείται να αποστρέψει το βλέμμα του. Αντιμετωπίζει τη φοβερή εγκαθίδρυση των δημοτικών συμβουλίων και αποτυπώνει την ωμή ανυπακοή στην επίθεση της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν προς το Κουρδιστάν. Και ας μην παραβλέπουμε την οργισμένη εξέγερση της Jina το 2022 – μια σφοδρή πολεμική κραυγή για την ανάκτηση της ίδιας της ουσίας της δημόσιας κυριαρχίας. Το “Binke” δεν είναι απλώς ένα ντοκιμαντέρ – είναι ένα πολιτικό καζάνι ανείπωτων ιστοριών που σιγοβράζει στον ατελείωτο αγώνα για αυτονομία και δικαιοσύνη. Δεν σου λέει απλώς την ιστορία – σε αρπάζει από τον γιακά και σου τη δείχνει, καθιστώντας και εσένα μάρτυρά της.

Ένοπλες λαϊκές ομάδες ή πολιτικές οργανώσεις ήταν απασχολημένες με την υπεράσπιση των γειτονιών. Sanandaj, 17/03/1979. Φωτογραφία: Michel Setboun

Σύντομη Ιστορία της Συμβουλιακής Διακυβέρνησης στο Σαναντάτζ

Στις 22 Μαρτίου 1979, πραγματοποιήθηκε συνάντηση με τη συμμετοχή του Προσωρινού Επαναστατικού Συμβουλίου, υπό την προεδρία του Υπουργού Εσωτερικών. Σε αυτές τις διαπραγματεύσεις, αποφασίστηκε ότι ένα συμβούλιο για τη διοίκηση της πόλης Σαναντάζ θα οριζόταν μέσω δημόσιων εκλογών. Αυτή η απαίτηση επιβλήθηκε από την επαναστατική κοινωνία του Κουρδιστάν στο Επαναστατικό Συμβούλιο του Χομεϊνί.

Σε αυτές τις διαπραγματεύσεις, αποφασίστηκε η διάλυση της χωροφυλακής, της αστυνομίας της πόλης, του Επαναστατικού Συμβουλίου του Σαναντάτζ και του Αρχηγείου της Ισλαμικής Επανάστασης και ότι ο στρατός δεν θα είχε το δικαίωμα να διέρχεται από την πόλη. Συνεπώς, μέχρι την εκλογή του Δημοτικού Συμβουλίου του Σαναντάτζ –και με προσωρινό χαρακτήρα–, εξελέγη μία επιτροπή αποτελούμενη από 2 αντιπροσωπείες των αριστερών ομάδων, 2 από ισλαμικές ομάδες και 1 απεσταλμένο εκ μέρους του Ταλεγκάνι.

Στις 23 Μαρτίου 1979, πραγματοποιήθηκε μια μεγάλη συγκέντρωση με τη συμμετοχή δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων στην πλατεία Ικμπάλ στο Σαναντάτζ. Σε αυτή τη συνάντηση, η κυβερνητική αντιπροσωπεία υποσχέθηκε την απελευθέρωση των κρατουμένων στους στρατώνες, την τιμωρία των υποκινητών και των δραστών της σφαγής του Σαναντάτζ, την πλήρη άρση της κυβερνητικής λογοκρισίας από το ραδιόφωνο και την τηλεόραση και την ασφάλεια της ζωής και της απασχόλησης των στρατιωτικών. Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του σε αυτή τη συνάντηση, ο Μπανί-Σαντρ χαρακτήρισε την αυτονομία ως την αρχή του αποσχισμού. Οι παρόντες στη συνάντηση δεν του επέτρεψαν να συνεχίσει την ομιλία του, φωνάζοντας συνεχώς συνθήματα.

Εν μέσω των γεγονότων στο Κουρδιστάν, στις 25 Μαρτίου 1979, πραγματοποιήθηκε συνάντηση του Τουρκμενικού Πολιτιστικού και Πολιτικού Συλλόγου για να θέσει τα αιτήματά του και να υποστηρίξει τον λαό του Σαναντάτζ. Παρά το γεγονός ότι είχε ανακοινωθεί και είχαν δοθεί εγγυήσεις για τη διεξαγωγή της από την προσωρινή κυβέρνηση, η συνάντηση αυτή διακόπηκε βίαια από μια προσχεδιασμένη πλεκτάνη από ένοπλους πράκτορες της επιτροπής και από το θρησκευτικό ρεύμα του Χομεϊνί.

Σε αντίθεση με την πόλη Σαναντάτζ, όπου φαινομενικά στάλθηκε μια Επιτροπή Επίλυσης Διαφορών, δεν ελήφθη καμία δράση για την αντιμετώπιση των αιτημάτων του τουρκμενικού λαού. Οι ένοπλοι τραμπούκοι του Χομεϊνί κατέστειλαν τον τουρκμενικό λαό αμείλικτα για 8 ημέρες. Πολλοί σκοτώθηκαν και τραυματίστηκαν. Ο λαός του Κουρδιστάν και οι πολιτικές δυνάμεις, βλέποντας τα αιτήματα του τουρκμενικού λαού να ευθυγραμμίζονται με τα δικά τους, υποστήριξαν τους αγώνες του τουρκμένων με διάφορες δηλώσεις.

Ένα ουσιαστικό μέτρο που προέκυψε από αυτές τις ανθρωπιστικές προσπάθειες ήταν η αποστολή ιατρικής ομάδας από το Σαναντάτζ στην περιοχή της Τουρκμενικής Σαχρά. Στις 28 Μαρτίου 1979, η Εταιρεία για την Υπεράσπιση της Ελευθερίας και της Επανάστασης οργάνωσε μια ιατρική και υποστηρικτική πομπή ώστε να παραδώσει κρίσιμη βοήθεια στον τουρκμενικό πληθυσμό, ο οποίος είχε άμεση ανάγκη από επείγουσα υποστήριξη. Δυστυχώς, κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, το όχημα που μετέφερε τους εθελοντές ενεπλάκη σε ένα καταστροφικό ατύχημα. Βυθίστηκε σε ένα ποτάμι κατά μήκος της διαδρομής μεταξύ Μπιτζάρ και Ζαντζάν, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους εννέα αφοσιωμένοι επαναστάτες.

Ο θάνατος των εθελοντών έριξε μια βαθιά σκιά πένθους πάνω από το Σαναντάτζ. Καθώς η πόλη προετοιμαζόταν για την κηδεία, μια συντριπτική συγκέντρωση, που αριθμούσε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, εμφανίστηκε από το Σαναντάτζ και τις γύρω περιοχές. Συγκεντρώθηκαν σε μια νηφάλια πορεία σεβασμού, εκφράζοντας ταυτόχρονα την αποδοκιμασία τους για τις εμπόλεμες στρατηγικές που είχαν υιοθετήησει οι αναδυόμενες δυνάμεις.

Στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης σύγκρουσης στο Κουρδιστάν και την Τουρκμενική Σαχρά, το δημοψήφισμα που δημιούργησε η Ισλαμική Δημοκρατία –και στο οποίο ο Χομεϊνί αναφερόταν εμφατικά ως «ούτε λέξη λιγότερο, ούτε λέξη περισσότερο»– έτυχε ψυχρής υποδοχής. Ο πληθυσμός, μαζί με διάφορους πολιτικούς φορείς, δημοκρατικούς θεσμούς και πολιτικές ομάδες στο Κουρδιστάν, επέδειξαν την απαγκίστρωσή τους από αυτό, επιλέγοντας να μην συμμετάσχουν στο δημοψήφισμα.

Από την άλλη πλευρά, η τοπική αντιδραστική τάση, με επικεφαλής τον Μουλά Αχμάντ Μοφτιζαντέχ, ήταν εξαιρετικά αντιδημοφιλής στον λαό. Οι δυνάμεις αυτού του ρεύματος αποτελούνταν από έναν αριθμό ισλαμιστών κακοποιών που τον υποστήριζαν. Ο Μοφτιζαντέχ, ο οποίος προσπαθούσε να αποκτήσει θέση και δύναμη για να λειτουργήσει ως όργανο της καταστολής του καθεστώτος, παρενοχλούσε και βασάνιζε όποιον περνούσε στον διάβα του, με τους υποστηρικτές του οπλισμένους με ρόπαλα στο Μεγάλο Τζαμί του Σαναντάτζ. Εντόπιζαν αριστερούς, τους συνελάμβαναν και τους πετούσαν στη λίμνη του τζαμιού. Αυτές οι ενέργειες δεν ήταν πολύ επιτυχημένες. Οι ένοπλες δυνάμεις αυτού του θρησκευτικού ρεύματος ετοιμάζονταν να επιτεθούν στα γραφεία πολιτικών δυνάμεων και δημοκρατικών κοινωνιών, όμως η υποστήριξη του λαού προς τις αριστερές πολιτικές δυνάμεις στο Σαναντάτζ έκανε τα σχέδια και τις συνωμοσίες αυτού του ρεύματος να αποτύχουν το ένα μετά το άλλο.

Εν μέσω αυτής της αναταραχής, ο ρόλος της αντιπροσωπείας της Προσωρινής Κυβέρνησης δεν ήταν να τερματίσει τον υπάρχοντα πόνο και τα προβλήματα και να ικανοποιήσει τα αιτήματα του λαού, αλλά ήταν μια προσωρινή προσπάθεια για την ηρεμία της κατάστασης. Σε επακόλουθες διαπραγματεύσεις, ο Υποστράτηγος Γκαράνι αναγνωρίστηκε ως υπεύθυνος για τις σφαγές στο Σαναντάτζ μέχρι εκείνο το σημείο, απομακρύνθηκε από τη θέση του, και στη θέση του διορίστηκε ο Υποστράτηγος Νάσερ Φαρμπόντ.

Έπειτα από αυτά τα γεγονότα, μια προσωρινή 5μελής επιτροπή, επιφορτισμένη με την προετοιμασία των εκλογών του Δημοτικού Συμβουλίου του Σαναντάτζ, έθεσε τις βάσεις για τις εκλογές και τη συμμετοχή των υποψηφίων. Ανεξάρτητα άτομα, οργανώσεις τόσο από την αριστερά όσο και από τη δεξιά πολιτική πτέρυγα, υπέβαλαν υποψηφιότητα για τα μέλη αυτού του συμβουλίου.

Οι κάτοικοι της πόλης διαμαρτύρονται για τις επιθέσεις με ρουκέτες από τον στρατό σε διάφορες συγκεντρώσεις. Σαναντάτζ, 25/03/1979. Φωτογραφία: Michel Setboun.

Η εκλογή του Δημοτικού Συμβουλίου του Σαναντάζ

Στις 14 Απριλίου 1979, παρά το σαμποτάζ από την ομάδα του Μουλά Αχμάντ Μοφτιζαντέχ, ο οποίος διαφώνησε με την εκλογική διαδικασία, η συντριπτική πλειοψηφία του λαού του Σαναντάτζ συμμετείχε στις εκλογές σε 68 εκλογικές περιφέρειες, εκλέγοντας 11 κύρια και 6 αναπληρωματικά μέλη για το Δημοτικό Συμβούλιο. Η σχετική ηρεμία στο Σαναντάτζ και η διοίκηση από το Δημοτικό Συμβούλιο διευκόλυναν τη συμμετοχή των ανθρώπων στη διαχείριση των δικών τους υποθέσεων.

Τα Συμβούλια Γειτονιάς άρχισαν να σχηματίζονται το ένα μετά το άλλο. Δημιουργήθηκε μια ανοιχτή, ελεύθερη και πολιτική ατμόσφαιρα. Η Ισλαμική Δημοκρατία και οι τοπικοί αντιδραστικοί ήταν δυσαρεστημένοι με αυτή την κατάσταση. Τα ηνία της εξουσίας δεν βρίσκονταν στα χέρια των νεοεξουσιοδοτημένων αντιδραστικών και των τραμπούκων του Αχμάντ Μοφτιζαντέχ. Προσπαθούσαν συνεχώς να παρεμποδίσουν το υπάρχον περιβάλλον.

Το απόγευμα της Πέμπτης 24 Απριλίου 1980, μαχητικά αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας, προκειμένου να υποστηρίξουν τις επίγειες δυνάμεις τους και να προκαλέσουν τον τρόμο, βομβάρδισαν τα περίχωρα της πόλης Σαναντάτζ για μία ώρα. Ο στρατός και οι δυνάμεις των Φρουρών της Επανάστασης που στάθμευαν στους στρατώνες του Σαναντάτζ, σε μια άγρια ​​επίθεση με κανόνια και όλμους 120 χιλιοστών, βομβάρδισαν επίσης τις γειτονιές της πόλης. Με την έναρξη των εκτεταμένων επιθέσεων στην πόλη, οι αντάρτικες οργανώσεις αποφάσισαν στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου να εγκαταλείψουν συντονισμένα την πόλη έπειτα από 24 ημέρες αντίστασης.

Αυτό που ονομάστηκε ως 24ήμερος πόλεμος του λαού του Σαναντάτζ, το 1980, δεν ήταν στην πραγματικότητα ένας πόλεμος με τη στρατιωτική έννοια. Αυτός ο πόλεμος είχε μία πλευρά: Ένα καθεστώς, οπλισμένο μέχρι τα δόντια με μαχητικά αεροσκάφη, ελικόπτερα, βόμβες, άρματα μάχης, κανόνια και οργανωμένες, έμπειρες δυνάμεις που είχαν απομείνει από το καθεστώς του Σάχη, μαζί με δικαστήρια της Σαρία και εκτελέσεις πεδίου δίχως δίκη… επιτέθηκε σε ανθρώπους που δεν διέθεταν κανενός είδους στρατιωτική οργάνωση, κομματική οργάνωση, μαζική οργάνωση και οικονομική οργάνωση για να καλύψουν τις βασικές ανάγκες των οικογενειών τους, και δεν διέθεταν σημαντικά όπλα και πυρομαχικά για να αντισταθούν σε αυτή την άνιση δύναμη.

Κατά τη διάρκεια της 24ήμερης αντίστασης του Σαναντάτζ εναντίον του IRGC το 1980, η Σαχίν Μπαβάφα [Shahin Bavafa] ήταν υπεύθυνη του μοναδικού νοσοκομείου της πόλης. Αντιμέτωπη με την αύξηση των επιθέσεων και τον αυξανόμενο αριθμό τραυματιών, καθώς και την έλλειψη ιατρικού προσωπικού στο νοσοκομείο, σχημάτισε Ιατρικές Επιτροπές Γειτονιάς με τη βοήθεια των κατοίκων της πόλης.

Όταν οι Φρουροί της Επανάστασης επιτέθηκαν στην πόλη από ξηρά και αέρα, ο πόλεμος επεκτάθηκε πέρα ​​από τους δρόμους και τα σοκάκια, στα σπίτια των πολιτών. Το Σαναντάτζ μετατράπηκε σε πεδίο μάχης πλήρους κλίμακας και ο αριθμός των νεκρών και των τραυματιών αυξήθηκε. Εκείνη την εποχή, το Σαναντάτζ ήταν μια μικρή πόλη στο δυτικό Ιράν, χωρίς παγκόσμια φήμη και εγκαταστάσεις, και ποτέ δεν κατάφερε να αφηγηθεί τη δική της ιστορία για την 24ήμερη πολεμική τραγωδία.

Ίσως μια από τις λίγες εναπομείνασες εικόνες του μικρού νοσοκομείου στο Σαναντάτζ εκείνες τις ημέρες είναι οι φωτογραφίες που τράβηξε ο Michel Setboun, ένας Γαλλοαλγερινός φωτογράφος, ενός σωρού από νεκρά σώματα στοιβαγμένα ανάμεσα σε κομμάτια πάγου στο πάτωμα του νοσοκομείου. Ήταν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου που η Σαχίν Μπαβάφα, με τη βοήθεια των Πεσμεργκά αλλά και απλών ανθρώπων, έθεσε τα θεμέλια για τις ιατρικές επιτροπές γειτονιάς, γνωστές ως «Ιατρικές Βάσεις» [medical binkes].

Αυτές οι Επιτροπές αποτελούνταν από απλούς ανθρώπους και νέους που, μέσα σε λίγες μέρες, έμαθαν ιατρική βοήθεια για να βοηθήσουν γρήγορα τους τραυματίες επί τόπου, καθώς η στρατιωτική κυβέρνηση και ο πόλεμος μέσα στους δρόμους συχνά καθιστούσαν πρακτικά αδύνατη τη μεταφορά των τραυματιών στο νοσοκομείο.

Όταν οι Φρουροί της Επανάστασης βομβάρδισαν το μοναδικό νοσοκομείο της πόλης, η Σαχίν έστησε ένα χειρουργείο με όλα τα χειρουργικά εργαλεία και τις εγκαταστάσεις στο υπόγειο μιας πολυκατοικίας στο κέντρο της πόλης.

Η ιστορία των καθημερινών προσπαθειών και του αγώνα της Σαχίν Μπαβάφα, μαζί με τους γιατρούς και τους νοσηλευτές που περιφέρονταν στα σοκάκια με λευκά περιβραχιόνια, περιθάλποντας τους τραυματίες, έχει γίνει αντικείμενο συζήτησης στο Σαναντάτζ όλα αυτά τα χρόνια. Από τη στιγμή που οι Φρουροί της Επανάστασης συνέτριψαν την αντίσταση του λαού και ανέλαβαν τον πλήρη έλεγχο του Σαναντάτζ, έκλεισαν τις πόρτες της πόλης στα διεθνή μέσα ενημέρωσης και αρνήθηκαν τις δολοφονίες αμάχων από τις δυνάμεις τους. Στη συνέχεια, κατασκεύασαν το επίσημο αφήγημά τους και, τον Ιούνιο του 1980, εκτέλεσαν τη Σαχίν Μπαβάφα και πολλούς νέους που είχαν υπηρετήσει στις Ιατρικές Επιτροπές Γειτονιάς κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.

Δεκαετίες πέρασαν χωρίς οι κάτοικοι του Σαναντάτζ να βρουν μια ευκαιρία για δημόσιο πένθος ή μια ευκαιρία να αναζητήσουν δικαιοσύνη.

Ωστόσο, βρήκαν καταφύγιο στο να μνημονεύουν την τραγωδία με έναν τρόπο που θα μπορούσε να λάβει χώρα μόνο μέσα στα σπίτια τους. Οι άνθρωποι βρήκαν καταφύγιο στη συνεχή εξιστόρηση της πικρής τραγωδίας: οι γονείς άδραξαν κάθε ευκαιρία να διηγηθούν τις αναμνήσεις των ημερών των βομβαρδισμών και των νυχτών του στρατιωτικού νόμου στα παιδιά τους. Σε κάθε συγκέντρωση και σε κάθε μέρος που προσέφερε την ευκαιρία για συλλογική συζήτηση, οι άνθρωποι επανεξέταζαν τα ονόματα και τις ιστορίες των εκτελεσθέντων, τις ιστορίες των ανώνυμων τάφων και την τύχη των εξόριστων. Ακούσαμε αυτές τις ιστορίες και φανταστήκαμε τι είχαν υποστεί οι γονείς μας.

Για εμάς τα παιδιά, αυτές οι αφηγήσεις ήταν παράξενες, επειδή η μόνη διαθέσιμη ιστορία για τον πόλεμο στο Σαναντάτζ αναφερόταν στον βομβαρδισμό της πόλης από τον ιρακινό στρατό, ένα γεγονός που είχαμε δει και οι ίδιοι. Αλλά η σκέψη ότι η πόλη μας είχε βομβαρδιστεί και από τον «δικό μας» στρατό ήταν δύσκολο να κατανοηθεί.

Αυτό το Συμβούλιο που λειτούργησε εκτέλεσε ενεργά και επιμελώς τα καθήκοντά του, ξεπερνώντας τα εμπόδια και επιλύοντας τα προβλήματα του λαού για 5 μήνες, μέχρι την πανεθνική επίθεση του Χομεϊνί στο Κουρδιστάν στις 19 Αυγούστου 1980. Η πανεθνική εντολή επίθεσης του Χομεϊνί και της προσωρινής κυβέρνησης στο Κουρδιστάν είχε ως στόχο να ματαιώσει την επανάσταση του 1979, εμποδίζοντας την εξάπλωση αυτής της συμβουλιακής διακυβέρνησης, η οποία επρόκειτο να γίνει πρότυπο για το υπόλοιπο Κουρδιστάν και άλλες πόλεις σε όλη τη χώρα.

Οι ενέργειες της προσωρινής κυβέρνησης, τα κόλπα του τοπικού αντιδραστικού ρεύματος του Μοφτιζαντέχ, η δημιουργία πολεμικής ατμόσφαιρας από τους νεοσύστατους Φρουρούς της Επανάστασης σε συνδυασμό με τον ανέγγιχτο στρατό του Σάχη στο Κουρδιστάν, όλα παρατάχθηκαν σε ένα μέτωπο ενάντια στα επιτεύγματα της λαϊκής εξέγερσης και ενάντια στα Συμβούλια.

Τελικά, στις 19 Αυγούστου 1980, με την εντολή του Χομεϊνί για σφαγή εναντίον του λαού του Κουρδιστάν, έλαβε τέλος και η λειτουργία του Δημοτικού Συμβουλίου του Σαναντάτζ. Αποκάλεσε τους υπερασπιστές των συμβουλίων και της διατήρησης της ανεξαρτησίας τους συνωμότες και άπιστους, και με την εντολή για αυστηρή κυβερνητική και στρατιωτική δράση, εξέδωσε διάταγμα τζιχάντ. Ο Χομεϊνί, η προσωρινή κυβέρνηση και άλλες καταπιεστικές ομάδες ασχολήθηκαν όλοι με το να εμποδίσουν το Δημοτικό Συμβούλιο του Σαναντάζ και άλλα λαϊκά συμβούλια να ριζώσουν.

Παρόμοιες μέθοδοι υποδούλωσης επιβλήθηκαν βίαια σε διάφορες άλλες περιοχές του Ιράν, ιδίως σε εργατικά κέντρα και βιομηχανικά περιβάλλοντα. Η ένταση αυτών των αντιπαραθέσεων επεκτάθηκε και στους εργαζόμενους των πετρελαϊκών εταιρειών, οι οποίοι, μόλις λίγους μήνες νωρίτερα, είχαν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην πτώση του τελικού καθεστώτος του Σάχη μέσω της έντονης βιομηχανικής τους δράσης.

Δεδομένου ότι ο σχηματισμός Συμβουλίων ήταν ένας από τους κύριους πυλώνες της Επανάστασης, το νέο καθεστώς συναίνεσε στη δημιουργία ενός είδους ισλαμικού συμβουλίου. Αυτά τα ψεύτικα συμβούλια προώθησαν τα κυβερνητικά προγράμματα σχετικά με τους χώρους εργασίας και τις συνθήκες εργασίας, τις πόλεις και, στην πραγματικότητα, μετατράπηκαν σε βραχίονα ασφαλείας της μυστικής αστυνομίας.

Σήμερα, ωστόσο, η διαχείριση των υποθέσεων μέσω συμβουλίων είναι το κύριο αίτημα των ηγετών και των ακτιβιστών του εργατικού κινήματος και άλλων κοινωνικών κινημάτων σε όλη τη χώρα. Αυτό που έχει γίνει ο ορίζοντας και η προοπτική του εργατικού κινήματος και άλλων κινημάτων διαμαρτυρίας στην ιρανική κοινωνία τα τελευταία χρόνια είναι η συμβουλιακή διακυβέρνηση σε όλα τα διαφορετικά επίπεδα της ζωής των ανθρώπων.

****

Ο Zanyar Omrani έχει συνθέσει επιδέξια στο ντοκιμαντέρ “Binke” το τι έχει συμβεί στο Κουρδιστάν από την αρχή της επανάστασης του 1979 με το κίνημα «Jin, Jiyan, Azadi». Έχει μιλήσει για τον ρόλο εγκληματιών όπως ο Χομεϊνί και την καταστολή του Κουρδιστάν.

Το ντοκιμαντέρ “Binke” [Η Βάση] είναι διαθέσιμο ηλεκτρονικά εδώ: 

https://www.youtube.com/watch?v=1vvbkR2LQEc

The post Ιστορίες εξέγερσης από το Ιράν: Η δημιουργία του Δημοτικού Συμβουλίου του Σαναντάτζ το 1979 first appeared on Aυτολεξεί.

Το δημόσιο ενδιαφέρον στις μέρες μας για το Μακεδονικό, θυμίζει κάτι από τα παλιά. Παρότι δεν βρισκόμαστε στο 1991-1994, ακόμα παρελαύνουν εθνικιστικές φανφάρες, ενδεικτικές για ένα κράτος που θεμελιώθηκε πάνω σε εθνικούς μύθους.

Πέραν όμως από τη διαστρέβλωση της ιστορίας και την απόκρυψη ιστορικών γεγονότων, η μελέτη του παρελθόντος μας αποκαλύπτει την πραγματικότητα, μία πραγματικότητα που δεν σχετίζεται με τον σφαγέα ή όχι, Μέγα Αλέξανδρο. Το αν ήταν σφαγέας ή όχι, όχι μόνο δεν αποτελεί την απαρχή του ζητήματος αλλά συσκοτίζει και το σημερινό αδιέξοδο. Αρκεί να εξετάσουμε την ιστορία των δύο προηγούμενων αιώνων, τον καιρό της γέννησης της «αρχής των εθνικοτήτων» και της «αυτοδιάθεσης των λαών».

Τι μας δείχνει η ιστορία

Στην ευρύτερη μακεδονική γεωγραφική περιοχή διαδέχτηκαν συνεχώς ιστορικά η μια αυτοκρατορία την άλλη. Από τον Μ. Αλέξανδρο στους Ρωμαίους και από εκεί στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, μέχρι τον 15^ο αι. και την κατάληψή της από τους Οθωμανούς. Με τη βυζαντινή διοίκηση και την τουρκική κατάκτηση, σημειώνονται τεράστιες πληθυσμιακές μεταβολές ακόμη και αναγκαστικές μετακινήσεις πληθυσμών από μέρους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Το 1870 η Υψηλή Πύλη για λόγους πολιτικού συμφέροντος και θέλοντας να εκτονώσει τη διένεξη μεταξύ Βουλγάρων και ελληνικού Πατριαρχείου με ζήτημα την ανεξαρτησία της βουλγαρικής εκκλησίας, ιδρύει με σουλτανικό φιρμάνι τη Βουλγαρική Εξαρχία (αυτοκέφαλη ορθόδοξη Εκκλησία της Βουλγαρίας), η οποία ενσωματώνει δεκατρείς επαρχίες. Το 10^ο άρθρο του φιρμανιού προβλέπει εξάπλωση της δικαιοδοσίας της Εξαρχίας, αναφέροντας πως, το σύνολο ή τα δύο τρίτα του πληθυσμού μιας επαρχίας, αν το ζητούσε, μπορούσε να περάσει στην Εξαρχία.

Το γεγονός αυτό θα αποτελέσει την απαρχή της διαμόρφωσης των όρων του μακεδονικού ζητήματος. Με αυτό ξεκινά η προσπάθεια προσεταιρισμού των εδαφών καθώς και του πληθυσμού της περιοχής της Μακεδονίας.

Η διάσκεψη της Κωνσταντινούπολης το 1876 σχεδιάζει την ίδρυση ενός μελλοντικού βουλγαρικού κράτους μέσω της απόδοσης σε αυτό μεγάλου τμήματος της Μακεδονίας. Τα σχέδια της διάσκεψης επικυρώνονται από τη συνθήκη ειρήνης του Αγίου Στεφάνου το 1878, με την οποία ιδρύεται η «Μεγάλη Βουλγαρία». Ωστόσο, τα προβλεπόμενα της συνθήκης ανατρέπονται από τις αντιδράσεις των Μ. Δυνάμεων και των Βαλκανικών χωρών, με αποτέλεσμα τη συνθήκη του Βερολίνου που πραγματοποιείται το ίδιο έτος, η οποία αναθεωρεί την προκαταρκτική συνθήκη και δημιουργεί μία νέα κατάσταση στα Βαλκάνια. Το συνέδριο ανατρέποντας τις ρυθμίσεις που προβλέπονταν, περιορίζει τα σύνορα της Βουλγαρίας, διαλύει τη «Μεγάλη Βουλγαρία» και θεσπίζει την ίδρυση της βουλγαρικής ηγεμονίας υπό την τουρκική υποτέλεια με δικαίωμα εκλογής ηγεμόνα. Η Ανατολική Ρωμυλία γίνεται αυτόνομη επαρχία και η Μακεδονία, η Θράκη και η Ήπειρος παραμένουν στην Τουρκία. Η Βοσνία και η Ερζεγοβίνη παραχωρούνται στην Αυστρία.

Το συνέδριο του Βερολίνου προκάλεσε πολιτική αναστάτωση και αποτέλεσε αφορμή για την κύρια διαμόρφωση του μακεδονικού ζητήματος. Οι εκκρεμότητες που άφησε για τα συνοριακά ζητήματα και τη διευθέτηση των υπόλοιπων θεμάτων για τις επαρχίες, υποδαυλίζουν συνεχώς την επανάσταση στη Δυτική Μακεδονία και αναταραχές στον μακεδονικό χώρο.

Εκδηλώνονται εξεγέρσεις με βουλγαρική και ελληνική συμμετοχή, που προσδοκούν την οριστική κατάργηση της οθωμανικής εξουσίας και προτάσσουν την απελευθέρωση της Μακεδονίας από τις οποιεσδήποτε εθνικές διαφορές των χριστιανών.

Μετά τη συνθήκη του Βερολίνου, επόμενο γεγονός που οξύνει τις διαβαλκανικές σχέσεις, αποτελεί η πραξικοπηματική κατάληψη της Ανατολικής Ρωμυλίας το 1885, από βουλγαρικά στρατεύματα. Συχνά παρουσιάζονται βουλγαρικά αντάρτικα σώματα και στον μακεδονικό χώρο, όπου παράλληλα διεκδικεί εδάφη και η Σερβία αλλά και η Ελλάδα. Μετά το 1885 το μακεδονικό ζήτημα δημιουργεί σκληρό ανταγωνισμό.

Το 1893 δημιουργείται η Εσωτερική Μακεδονική Επαναστατική Οργάνωση (ΕΜΕΟ ή ВМРО) με βουλγαρομακεδονική πρωτοβουλία. Σύμφωνα με το καταστατικό της, μέλος της θα μπορούσε να γίνει κάθε κάτοικος της ευρωπαϊκής Τουρκίας χωρίς εθνικές, θρησκευτικές ή πολιτικές διακρίσεις. Στόχοι της ήταν η κατάργηση της οθωμανικής εξουσίας, το μοίρασμα της γης των τσιφλικάδων στους ακτήμονες και η δημιουργία μιας ελεύθερης και ανεξάρτητης Μακεδονίας. Μέλη της ΕΜΕΟ, όπως ο Γιάνε Σαντάνσκι που άνηκε στην αναρχική-σοσιαλιστική τάση και ο Χρίστο Τσερνοπέεφ με σοσιαλιστικό παρελθόν, έπαιξαν σημαντικό ρόλο στο αυτονομιστικό μακεδονικό κίνημα.

Το 1895, όμως, παρουσιάζεται το Κομιτάτο των Βερχοβιστών ή Εξωτερική Μακεδονική Επαναστατική Οργάνωση, που δημιουργείται από τον βασιλιά Φερδινάνδο και τους ανθρώπους του, Μ. Σαράτωφ και Ι. Γκαρβάνωφ. Πρόκειται για μία δεύτερη, εθνικιστική όμως αυτή τη φορά, τάση που επιθυμεί μετά την εκδίωξη των Οθωμανών, την ενσωμάτωση της Μακεδονίας στη Βουλγαρία.

Η ΕΜΕΟ προετοιμάζει την εξέγερση του Ίλιντεν. Η επανάσταση που ξεσπά στις 20 Ιουλίου του 1903, κυρίως στις περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας, ήταν σχεδόν καθολική με τη συμμετοχή του αγροτικού πληθυσμού που αγανακτούσε από την οθωμανική κακοδιοίκηση. Η επανάσταση γενικεύεται και τα βουνά γεμίζουν με χιλιάδες ένοπλους μακεδόνες αγρότες. Το ελληνικό κράτος, εχθρικό προς το Ίλιντεν, συνεργάζεται με τους Οθωμανούς για την κατάπνιξή του με τον πατριαρχικό κλήρο και με πράκτορες της ελληνικής κυβέρνησης να τίθενται στην υπηρεσία του οθωμανικού στρατού. Πυρπολήσεις χωριών, φόνοι και πλιάτσικο ήταν η απάντηση του οθωμανικού κράτους προς την εξέγερση.

Οι Τσεντραλιστές (η αυτονομιστική πτέρυγα της ΕΜΕΟ) πιστεύουν ότι πρέπει να στηριχθούν για βοήθεια στις δικές τους δυνάμεις χωρίς να εξαπατώνται από τις ξένες. Τελικός στόχος των Τσεντραλιστών ήταν η ανεξαρτησία και η βαλκανική ομοσπονδία. Στις 30 Ιουλίου όμως, η εξέγερση πνίγεται στο αίμα και ο οθωμανικός στρατός διώκει τους επαναστάτες.

Η εξέγερση του Ίλιντεν, μία σημαντική προσπάθεια του λαϊκού επαναστατικού μακεδονικού κινήματος, προκαλεί την αντεπαναστατική επέμβαση των ελλήνων μισθοφόρων, η παρουσία των οποίων είχε ήδη ξεκινήσει από τον Μάιο του 1903, όταν ο μητροπολίτης Καστοριάς Καραβαγγέλης ζήτησε με επιστολή του από τον Παύλο Μελά την αποστολή μιας ομάδας ελλήνων μισθοφόρων για να χτυπήσει τα εξαρχικά χωριά της περιοχής του.

Τουρκαλβανοί στρατιώτες, γραικομάνοι, αρβανίτες και κρητικοί μισθοφόροι ενώνονται κάτω από τις διαταγές του Καραβαγγέλη. Τα σώματα περνούν από χωριά στα οποία ο μητροπολίτης εγκαθίσταται με ένοπλη συνοδεία και λειτουργεί με τη βία. Μετά την περιοδεία του Καραβαγγέλη, οι Κρητικοί ακολουθούν τη συμμορία του Βαγγέλη Γεωργίου. Με την εξέγερση του Ίλιντεν όμως, που ξεσπά τον Ιούλιο του 1903, οι άντρες του Καραβαγγέλη και οι κρητικοί κατευθύνονται προς την πόλη της Καστοριάς. Οι κρητικοί έπειτα θα ακολουθήσουν τον οθωμανικό στρατό για να καταδιώξουν τους μακεδόνες επαναστάτες.

Με τον Μακεδονικό Αγώνα (1904-1908), το ελληνικό κράτος προσπαθεί να καταπνίξει το αυτονομιστικό κίνημα των Μακεδόνων και συμμαχεί με το οθωμανικό καθεστώς. Διατίθενται κονδύλια και ποσότητες όπλων για τη δημιουργία σωμάτων και την αποστολή συμμοριών σε μη ελληνόφωνα μακεδονικά εδάφη για να τρομοκρατήσουν τον πληθυσμό. Έλληνες αξιωματικοί αρχηγοί των συμμοριών σπέρνουν τον θάνατο σε μακεδονικά χωριά σφαγιάζοντας, βιάζοντας, πλιατσικολογώντας. Το 1904 ο Μελάς διορίζεται επικεφαλής των μισθοφορικών σωμάτων με τα οποία περνά τα σύνορα, φθάνει στην Καστοριά και βάλλει ενάντια στους κομιτατζήδες που διεξήγαγαν ανταρτοπόλεμο κατά της οθωμανικής εξουσίας. Η δράση του Μελά, σύμβολο του ελληνικού εθνικισμού, των Ελλήνων οπλαρχηγών και των σωμάτων τους με την αντιμακεδονική πολιτική τους, χαρακτηρίζεται από σφαγές, σφοδρές επιθέσεις σε χωριά και βιαιότητες απέναντι στον μακεδονικό πληθυσμό.

Ο αγώνας συνεχίζεται ως το 1908, όταν θεσπίζεται το τουρκικό σύνταγμα με το κίνημα των Νεότουρκων και επέρχεται παροδική διακοπή των αναταραχών στη Μακεδονία. Από την άνοιξη του 1909, που μπαίνει σε εφαρμογή το θεσμικό έργο των Νεότουρκων, οι οποίοι απέβλεπαν στον εκτουρκισμό όλων των μειονοτήτων της οθωμανικής αυτοκρατορίας, ξεσπούν απεργίες από τη Θεσσαλονίκη ως την Κωνσταντινούπολη και από το Αϊδίνι ως τη Βηρυτό. Αρχίζουν να περνούν αντιδραστικά νομοσχέδια όπως ο αφοπλισμός και η διάλυση των χριστιανικών αντάρτικων σωμάτων και η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία για όλους τους Οθωμανούς υπηκόους.

Η δράση των Νεότουρκων μέχρι τον Ιούλιο του 1912, όταν και καταρρέει η κυβέρνησή τους έπειτα από σφοδρή λαϊκή αντίδραση, πλήττει τους κατοίκους της Μακεδονίας με αυθαιρεσίες, κακοποιήσεις και γενικότερη επιβάρυνση του, αγροτικού κυρίως, πληθυσμού.

Στον πρώτο Βαλκανικό Πόλεμο του 1912, ο οθωμανικός στρατός ηττάται από τα συμμαχικά στρατεύματα της Βουλγαρίας, της Σερβίας, της Ελλάδας και του Μαυροβουνίου και επέρχεται η διάλυση της Τουρκίας στην Ευρώπη, γεγονός που προκαλεί αναστάτωση μεταξύ των βαλκανικών κρατών όσον αφορά τον καθορισμό των συνόρων τους. Με τη Συνθήκη του Λονδίνου, τον Μάιο του 1913, αρχίζουν οι διενέξεις εντός του πρώην βαλκανικού συνασπισμού, με τη δυσαρέσκεια της Βουλγαρίας λόγω της μικρής της κατάκτησης (10%) από το έδαφος της Μακεδονίας. Τον Ιούνιο του 1913, ο βουλγαρικός στρατός επιτίθεται εναντίον των  παλαιών του συμμάχων (Ελλάδα, Σερβία) και ξεσπά ο δεύτερος Βαλκανικός (ή Διασυμμαχικός) Πόλεμος. Στον δεύτερο αυτόν  πόλεμο παίρνουν μέρος ρουμανικά και τουρκικά στρατεύματα, που εισβάλουν στα βουλγαρικά εδάφη ανεξάρτητα από τους συμμάχους.

Οι βουλγαρικές στρατιωτικές δυνάμεις χάνουν και αποσύρονται από τη Δυτική και Ανατολική Θράκη. Τον Αύγουστο του 1913 υπογράφεται στο Βουκουρέστι Συνθήκη Ειρήνης, ερήμην του πληθυσμού, με το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης να παραβιάζεται καθώς η Βουλγαρία διατηρεί τη Δυτική Θράκη και οι Σέρβοι βελτιώνουν τις θέσεις τους στην Άνω Μακεδονία και στην περιοχή του Κοσυφοπεδίου. Στην Ελλάδα δίνεται ένα τμήμα της Θράκης και η λεγόμενη Αιγαιακή Μακεδονία (ακτές Αιγαίου Πελάγους με τη Θεσσαλονίκη), περιοχή στην οποία κατοικούσαν σύμφωνα με τις απογραφές του 1906, 1.150.000 μουσουλμάνοι, 623.000 ελληνορθόδοξοι και 627.000 βουλγαρορθόδοξοι.

Η εθνογραφική αυτή σύνθεση των πληθυσμών θα ανατραπεί άνωθεν με τη διαδικασία της ανταλλαγής πληθυσμών και τον καταναγκαστικό εξελληνισμό.

Μετά τους Βαλκανικούς και το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου ακολουθεί η τριχοτόμηση του ιστορικού και γεωγραφικού χώρου της Μακεδονίας. Οι δύο περιοχές που δεν προσαρτήθηκαν στην Ελλάδα ονομάστηκαν Νοτιοσλαβική Μακεδονία (ή Μακεδονία του Βαρδάρη) και Βουλγαρική Μακεδονία (ή Μακεδονία του Πίριν), κάτι που οι σημερινοί πολιτικοί και θρησκευτικοί ηγέτες επίμονα αποκρύπτουν.

Έκτοτε οι Μακεδόνες υφίστανται βίαιο εξελληνισμό, φυλακίσεις και εξοντωτικούς διωγμούς. Υποχρεώνονται να αλλάξουν τα ονόματά τους και τη γλώσσα τους ενώ πάνω από 1.000 χωριά και πόλεις μετονομάζονται στην ελληνική.

Εν τέλει, οι πραγματικές αιτιάσεις του μακεδονικού ζητήματος υπερβαίνουν ονόματα και ‘ιστορικές συνέχειες’. Αυτά αποτελούν απλώς συμπληρώματα δικαίωσης της επιδίωξης για πλήρη κυριαρχία και οικονομική εκμετάλλευση των Βαλκανίων.

——————————————————————–

*Κείμενο επικαιροποιημένο για το Αυτολεξεί. Πρώτη δημοσίευση: Περιoδικό ContAct, τεύχος 10, Νοέμβριος 2007.

**Φωτογραφία κειμένου: Συνάντηση στην οροσειρά του Αίμου των οπλαρχηγών (βοεβόδες) της εξέγερσης του Ίλιντεν, 1903.

ΒΛ. ΕΠΙΣΗΣ:

Κομμάτι της εξέγερσης του Ίλιντεν αποτέλεσε και η δημιουργία της Κομμούνας της Στράντζας:

Η Κομμούνα της Στράντζας και ο Μιχαήλ Γκερτζίκοφ

ΒΑΛΚΑΝΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΚΑΙ ΚΟΜΜΟΥΝΕΣ. Επαναστατικά προτάγματα στη Βουλγαρία του 19ου & 20ού αιώνα

The post Η εξέγερση του Ίλιντεν το 1903: Για την (προ)ιστορία του Μακεδονικού Ζητήματος first appeared on Aυτολεξεί.

Ο Σιλί Προυντόμ (Sully Prudhomme), ο Λέων Τολστόι και το πρώτο βραβείο Νόμπελ

Όταν απονεμήθηκε το πρώτο βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας το 1901, απονεμήθηκε στον πλέον σχετικά άγνωστο Σιλί Προυντόμ. Γεννημένος στις 16 Μαρτίου 1839, ο Προυντόμ ήταν Γάλλος ποιητής και δοκιμιογράφος που απέφυγε το ρομαντικό κίνημα. Χαλαρά συνδεδεμένος με το κίνημα του Παρνασσισμού, o Προυντόμ επιθυμούσε να δημιουργήσει μια επιστημονική ποίηση για την εποχή του. Σύμφωνα με την επιτροπή Νόμπελ, το βραβείο απονεμήθηκε «σε ειδική αναγνώριση της ποιητικής του σύνθεσης, η οποία αποδεικνύει υψηλό ιδεαλισμό, καλλιτεχνική τελειότητα και έναν σπάνιο συνδυασμό των ιδιοτήτων της καρδιάς και του νου».

Ο Λέων Τολστόι ήταν επίσης υποψήφιος για το βραβείο εκείνη τη χρονιά. Ο Ρώσος συγγραφέας απορρίφθηκε λόγω της εκκεντρικής θρησκευτικής του οπτικής και της υιοθέτησης του αναρχισμού. Η επιτροπή ήθελε μια λιγότερο αμφιλεγόμενη προσωπικότητα για το πρώτο βραβείο Νόμπελ, αλλά η απόφαση δεν έγινε δεκτή από την καλλιτεχνική κοινότητα – ή ακόμη και από πολλά μέλη της επιτροπής. Μετά την απόφαση, ο Τολστόι έλαβε μια επιστολή από μια ομάδα Σουηδών καλλιτεχνών και κριτικών που ήταν απογοητευμένοι -και ίσως ακόμη και λίγο σκανδαλισμένοι- από την απόφαση της επιτροπής: 

“Προς τον Λέοντα Τολστόι,

Αναφορικά με την απονομή του Βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας για πρώτη φορά, εμείς, οι υπογράφοντες συγγραφείς, καλλιτέχνες και κριτικοί, επιθυμούμε να εκφράσουμε τον θαυμασμό μας για εσάς. Συγκεκριμένα, βλέπουμε στο πρόσωπό σας όχι μόνο τον πιο σεβαστό πατριάρχη της σημερινής λογοτεχνίας, αλλά και για εμάς τον μεγαλύτερο και πιο βαθύ ποιητή που, κατά τη γνώμη μας, θα έπρεπε να ήταν ο πρώτος που θα έπρεπε να σκεφτεί κανείς, ακόμα κι αν εσείς ο ίδιος δεν επιδιώξατε ποτέ αυτό το είδος ανταμοιβής. Αισθανόμαστε την έντονη ανάγκη να σας ενημερώσουμε ότι, ως συνέπεια της τρέχουσας σύνθεσής του, θεωρούμε ότι ο θεσμός που έχει τον έλεγχο του εν λόγω Βραβείου δεν αντικατοπτρίζει ούτε την άποψη των καλλιτεχνών ούτε της κοινής γνώμης. Δεν πρέπει να δημιουργείται η εντύπωση σε άλλες χώρες ότι η τέχνη που προέρχεται από ελεύθερους στοχαστές και ελεύθερα δημιουργικά άτομα, ακόμη και μεταξύ των πολιτών μας που διαμένουν σε απομακρυσμένες περιοχές, δεν εκτιμάται ως της καλύτερης ποιότητας και με το υψηλότερο κύρος από όλους τους άλλους”.

Υπογράφουν οι:

Το 1902, ο Τολστόι απορρίφθηκε για άλλη μια φορά για το βραβείο Νόμπελ. Η επιτροπή Νόμπελ το απένειμε στον Theodor Mommson. Η απώλεια του βραβείου δεν φάνηκε να απασχολεί ιδιαίτερα τον Τολστόι. Μάλιστα, είπε ότι «με γλίτωσε από την οδυνηρή ανάγκη να ασχοληθώ με κάποιο τρόπο με τα χρήματα… που γενικά θεωρούνται πολύ απαραίτητα και χρήσιμα, αλλά τα οποία θεωρώ ως την πηγή κάθε είδους κακού». Παρά την ίδια τη συμφιλιωτική αντίδραση του Τολστόι, η οργή συνεχίστηκε. Μια σουηδική εφημερίδα δημοσίευσε ένα κύριο άρθρο το 1902 αποκαλώντας την επιτροπή Νόμπελ «άδικους τεχνίτες και ερασιτέχνες της λογοτεχνίας».

Τρία χρόνια αργότερα, ο Τολστόι δημοσίευσε το «Μεγάλο Αμάρτημα». Αν και πλέον σχεδόν ξεχασμένο, το έργο αφηγείται τη δύσκολη ζωή ενός Ρώσου χωρικού. Η Ρωσική Ακαδημία Επιστημών αποφάσισε ότι το έργο ενίσχυε πραγματικά το κύρος του Τολστόι ως συγγραφέα, γι’ αυτό και τον πρότεινε ξανά για το βραβείο Νόμπελ. Η επιστολή υποψηφιότητας εγκρίθηκε από όλα τα εξαίρετα ακαδημαϊκά ιδρύματα της Ρωσίας και συνοδευόταν από ένα αντίγραφο του  «Μεγάλου Αμαρτήματος».

Αλλά ο Τολστόι εξακολουθούσε να μην θέλει ειλικρινά να έχει καμία σχέση με το βραβείο. Μόλις έμαθε για την υποψηφιότητα, πήρε την πένα του. Ο Τολστόι έγραψε στον φίλο του Arvid Jarnefelt, έναν Φινλανδό συγγραφέα και μεταφραστή του, ζητώντας του να αφαιρέσει το όνομά του από τον κατάλογο των υποψηφίων:

«Αν ήταν γραφτό να συμβεί, τότε θα ήταν πολύ δυσάρεστο για μένα να το αρνηθώ. Γι’ αυτό, έχω μια χάρη να σας ζητήσω. Αν έχετε οποιουσδήποτε δεσμούς στη Σουηδία -νομίζω ότι έχετε-, παρακαλώ προσπαθήστε να τους χρησιμοποιήσετε ώστε να μην μου απονεμηθεί αυτό το βραβείο. Παρακαλώ, προσπαθήστε να κάνετε ό,τι καλύτερο μπορείτε για να αποφύγετε την απονομή του βραβείου σε εμένα».

Ο Jarnefelt λέγεται ότι έστειλε μια μετάφραση της επιστολής στην επιτροπή. Το αν παρενέβη ο Jarnefelt ή αν η επιτροπή είχε ούτως ή άλλως τα δικά της σχέδια δεν θα το μάθουμε, αλλά ο Τολστόι δεν κέρδισε το βραβείο – ο Giosuè Carducci το κέρδισε. 

Ο Λέων Τολστόι ήταν ο μόνος υποψήφιος που ζήτησε διακριτικά την αφαίρεση του ονόματός του, καθώς και να αρνηθεί το χρηματικό έπαθλο των 100.000 δολαρίων. Μερικά χρόνια αργότερα, όταν το κοινό εξοργίστηκε ξανά που ο Τολστόι δεν προτάθηκε, έγραψε:

«Πρώτον, με έσωσε από τη δύσκολη θέση της διαχείρισης τόσων χρημάτων, επειδή τέτοια χρήματα, κατά τη γνώμη μου, φέρνουν μόνο κακό. Δεύτερον, ένιωσα μεγάλη τιμή που έλαβα τόση συμπάθεια από ανθρώπους που δεν έχω καν γνωρίσει».

Πηγές:

https://blog.bookstellyouwhy.com/sully-prudhomme-leo-tolstoy-and-the-first-nobel-prize

https://lidenz.com/october-8-leo-tolstoy-rejected-nobel-prize/

Δημοσίευση: Ι.Μ. Μαραβελίδη

The post Γιατί ο Τολστόι έκανε ό,τι μπορούσε για να μην πάρει το Νόμπελ; – Η ιστορία πίσω από την υποψηφιότητά του first appeared on Aυτολεξεί.

Την εποχή της σοβιετικής εισβολής [τον Αύγουστο του 1968] στην Τσεχοσλοβακία, δύο μήνες μετά τη σύσταση των πρώτων εργατικών συμβουλίων, υπήρχαν ίσως λιγότερα από δύο ντουζίνες από αυτά – αν και αυτά συγκεντρώνονταν στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις και ως εκ τούτου αντιπροσώπευαν έναν μεγάλο αριθμό εργαζομένων. Αλλά το κίνημα απογειώθηκε, και έως τον Ιανουάριο του 1969 υπήρχαν Συμβούλια σε περίπου 120 επιχειρήσεις, που εκπροσωπούσαν περισσότερους από 800.000 εργαζόμενους – περίπου το ένα έκτο των εργαζομένων της χώρας. Αυτό συνέβη παρά τη νέα διάθεση αποθάρρυνσης από την κυβέρνηση, από τον Οκτώβριο του 1968.

Από την αρχή, αυτό ήταν ένα κίνημα βάσης από-τα-κάτω που ανάγκασε το κόμμα, την κυβέρνηση και τις διοικήσεις των επιχειρήσεων να αντιδράσουν. Τα Συμβούλια σχεδίασαν τα δικά τους καταστατικά και τα εφάρμοσαν από την αρχή. Το σχέδιο καταστατικού για το εργοστάσιο Wilhelm Pieck στην Πράγα (ένα από τα πρώτα, που δημιουργήθηκε τον Ιούνιο του 1968) αποτελεί ένα καλό παράδειγμα.

«Οι εργάτες του εργοστασίου W. Pieck (CKD Πράγα) επιθυμούν να εκπληρώσουν ένα από τα θεμελιώδη δικαιώματα της σοσιαλιστικής δημοκρατίας, δηλαδή το δικαίωμα των εργατών να διαχειρίζονται το δικό τους εργοστάσιο», ανέφερε η εισαγωγή του καταστατικού. «Επιθυμούν επίσης έναν στενότερο δεσμό μεταξύ των συμφερόντων ολόκληρης της κοινωνίας και των συμφερόντων του κάθε ατόμου. Για τον σκοπό αυτό, αποφάσισαν να εγκαθιδρύσουν την εργατική αυτοδιαχείριση».

Όλοι οι εργαζόμενοι που δούλευαν για τουλάχιστον τρεις μήνες, εκτός από τον διευθυντή, είχαν δικαίωμα να συμμετάσχουν, και οι εργαζόμενοι στο σύνολό τους, που ονομάζονταν ως η «Συνέλευση των Εργαζομένων», ήταν το ανώτατο όργανο το οποίο θα λάμβανε όλες τις θεμελιώδεις αποφάσεις. Με τη σειρά της, η Συνέλευση θα εξέλεγε το εργατικό συμβούλιο για να εκτελεί τις αποφάσεις του συνόλου, να διαχειρίζεται το εργοστάσιο και να προσλαμβάνει τον διευθυντή. Τα μέλη του συμβουλίου θα υπηρετούσαν διαδοχικά, θα εκλέγονταν με μυστική ψηφοφορία και θα ήταν ανακλητά. Ο διευθυντής θα επιλεγόταν έπειτα από εξέταση του κάθε υποψηφίου που θα διεξαγόταν από ένα σώμα που αποτελούνταν από την πλειοψηφία των εργαζομένων και μια μειοψηφία από εξωτερικές οργανώσεις.

Ένας διευθυντής θα ήταν ο ανώτατος διαχειριστής, ισοδύναμος με τον διευθύνοντα σύμβουλο μιας καπιταλιστικής εταιρείας. Το εργατικό συμβούλιο θα ήταν το ισοδύναμο ενός διοικητικού συμβουλίου σε μια καπιταλιστική εταιρεία της οποίας οι μετοχές διακινούνται στο χρηματιστήριο. Αυτός ο εποπτικός ρόλος, ωστόσο, θα ήταν ριζικά διαφορετικός: Το εργατικό συμβούλιο θα έπρεπε να αποτελούνταν από εργαζόμενους που ενεργούν προς το συμφέρον των συναδέλφων τους και, θεωρητικά, με γνώμονα και το ευρύτερο καλό της κοινωνίας.

Αντιθέτως, σε μια καπιταλιστική εταιρεία εισηγμένη στο χρηματιστήριο, το διοικητικό συμβούλιο αποτελείται από κορυφαία στελέχη της εταιρείας, τους φίλους του διευθύνοντος συμβούλου, στελέχη από άλλες εταιρείες στις οποίες υπάρχει σύμπνοια συμφερόντων, και ίσως μια ή δύο διασημότητες, και το διοικητικό συμβούλιο έχει υποχρέωση μόνο απέναντι στους κατόχους των μετοχών της εταιρείας. Αν και αυτή η υποχρέωση απέναντι στους μετόχους είναι αρκετά ισχυρή σε ορισμένες χώρες ώστε να κατοχυρώνεται σε νομικά καταστατικά, η ιδιοκτησία των μετοχών κατανέμεται σε τόσους πολλούς που το διοικητικό συμβούλιο συχνά ενεργεί προς το συμφέρον αυτής της ανώτατης διοίκησης, κάτι που μεταφράζεται στην ελάχιστη δυνατή ανεμπόδιστη μεταφορά πλούτου προς τα πάνω. Αλλά σε περιπτώσεις όπου το διοικητικό συμβούλιο τηρεί το νόμιμο καθήκον του και κυβερνά προς το συμφέρον των κατόχων των μετοχών, αυτό το καθήκον σημαίνει απλώς τη μεγιστοποίηση της τιμής των μετοχών με κάθε απαραίτητο μέσο, μη εξαιρουμένων των μαζικών απολύσεων, των μειώσεων μισθών και της αφαίρεσης παροχών από τους εργαζομένους. Σε κάθε περίπτωση, η καπιταλιστική εταιρεία κυβερνάται αντίθετα με τα συμφέροντα του εργατικού δυναμικού της (του οποίου οι συλλογικές προσπάθειες αποτελούν την πηγή των κερδών), σύμφωνα με τον νόμο.

Η Εθνική Συνέλευση επιδίωξε να κάνει νόμο τα καταστατικά

Τα καταστατικά του εργοστασίου Wilhelm Pieck ήταν παρόμοια με τα καταστατικά που εκδίδονταν σε άλλες επιχειρήσεις που δημιουργούσαν εργατικά συμβούλια. Ήταν λογικό να συσταθεί μια εθνική ομοσπονδία συμβουλίων για να συντονίσει το έργο τους και η οικονομική δραστηριότητα να έχει σχέση με το ευρύτερο κοινωνικό συμφέρον. Ενόψει της καταληκτικής ημερομηνίας της κυβέρνησης για τη διαμόρφωση της εθνικής νομοθεσίας που θα έδινε νομική υπόσταση στα συμβούλια, πραγματοποιήθηκε Γενική Συνέλευση των Εργατικών Συμβουλίων στις 9 και 10 Ιανουαρίου 1969 στο Πίλσεν, μια από τις σημαντικότερες βιομηχανικές πόλεις της Τσεχοσλοβακίας (ίσως πιο γνωστή διεθνώς για τις διάσημες μπύρες της). Μια έκθεση 104 σελίδων άφησε πίσω της ένα καλό αρχείο της συνάντησης (ήταν επίσης μαγνητοσκοπημένη). Εκπρόσωποι από όλη την Τσεχία και τη Σλοβακία συγκεντρώθηκαν για να παράσχουν τις απόψεις των συμβουλίων και να βοηθήσουν στην προετοιμασία του εθνικού νόμου.

Οι ηγέτες των συνδικάτων ήταν μεταξύ των συμμετεχόντων στη συνάντηση και υποστήριξαν τους συμπληρωματικούς ρόλους των συνδικάτων και των συμβουλίων (τα συνδικάτα, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, συγκάλεσαν τα δύο τρίτα των συμβουλίων). Ένας από τους πρώτους ομιλητές, ένας μηχανικός που ήταν πρόεδρος του τοπικού συνδικάτου του στο Πίλσεν, είπε ότι η καταμερισμός των καθηκόντων αποτελούσε μια φυσική εξέλιξη:

«Για εμάς, η ίδρυση εργατικών συμβουλίων συνεπάγεται ότι θα μπορέσουμε να επιτύχουμε ένα καθεστώς σχετικής ανεξαρτησίας για την επιχείρηση, ότι η εξουσία λήψης αποφάσεων θα διαχωριστεί από τις εκτελεστικές εξουσίες, ότι τα συνδικάτα θα έχουν το ελεύθερο να εφαρμόσουν τις δικές τους επιμέρους πολιτικές, ότι σημειώνεται πρόοδος προς την επίλυση του προβλήματος της σχέσης των παραγωγών με αυτό που παράγουν, δηλαδή, αρχίζουμε να λύνουμε το πρόβλημα της αποξένωσης».

Σε αυτή τη συνάντηση εκπροσωπήθηκαν περίπου 190 επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων 101 εργατικών συμβουλίων και 61 προπαρασκευαστικών επιτροπών για τη δημιουργία συμβουλίων. Οι υπόλοιπες ήταν συνδικαλιστικές ή άλλου είδους επιτροπές. Η συνάντηση ολοκληρώθηκε με την ομόφωνη ψήφιση ενός ψηφίσματος 6 σημείων, που περιελάμβανε «το δικαίωμα στην αυτοδιαχείριση ως αναφαίρετο δικαίωμα του σοσιαλιστή παραγωγού».

Το ψήφισμα δήλωνε:

«Είμαστε πεπεισμένοι ότι τα Εργατικά Συμβούλια μπορούν να βοηθήσουν στον εξανθρωπισμό τόσο της εργασίας όσο και των σχέσεων εντός της επιχείρησης και να δώσουν σε κάθε παραγωγό την αίσθηση ότι δεν είναι απλώς ένας υπάλληλος, ένα απλό στοιχείο εργασίας στη διαδικασία παραγωγής, αλλά και ο οργανωτής και ο συνδημιουργός αυτής της διαδικασίας. Γι’ αυτό θέλουμε να τονίσουμε εκ νέου εδώ και τώρα ότι τα συμβούλια πρέπει πάντα να διατηρούν τον δημοκρατικό τους χαρακτήρα και τους ζωτικούς δεσμούς τους με τους εκλογείς τους, αποτρέποντας έτσι τη δημιουργία μιας ειδικής κάστας “επαγγελματικών στελεχών της αυτοδιαχείρισης”».

Αυτός ο δημοκρατικός χαρακτήρας, και η δημοτικότητα της έννοιας, αποδεικνύεται από τη μαζική συμμετοχή — μια έρευνα σε 95 Συμβούλια διαπίστωσε ότι το 83% των εργαζομένων είχαν συμμετάσχει στις εκλογές των συμβουλίων. Πραγματοποιήθηκε μια σημαντική μελέτη σε αυτά τα 95 συμβούλια, που εκπροσωπούσαν τον κατασκευαστικό και άλλους τομείς, και μια ενδιαφέρουσα τάση προέκυψε από τα δεδομένα σχετικά με το υψηλό επίπεδο εμπειρίας που ενσωματώνεται στα εκλεγμένα μέλη των συμβουλίων. Περίπου τα τρία τέταρτα των μελών των συμβουλίων βρίσκονταν στους χώρους εργασίας τους για περισσότερα από δέκα χρόνια, και ως επί το πλείστον για περισσότερα από 15 χρόνια. Περισσότερο από το 70% των μελών των συμβουλίων ήταν τεχνικοί ή μηχανικοί, περίπου το ένα τέταρτο ήταν χειρώνακτες εργάτες και μόνο το 5% προερχόταν από το διοικητικό προσωπικό. Αυτά τα αποτελέσματα αντιπροσωπεύουν έναν ισχυρό βαθμό ψήφου υπέρ αυτών που θεωρούνταν ως οι καλύτεροι υποψήφιοι, όχι ως αποτέλεσμα μιας ψηφοφορίας που οι εργαζόμενοι απλά ψηφίζουν τους φίλους τους ή υποψηφίους σαν αυτούς — επειδή το συμβουλιακό κίνημα ήταν ιδιαίτερα ισχυρό στους τομείς της μεταποίησης, οι περισσότεροι από αυτούς που ψήφισαν για τα μέλη των συμβουλίων ήταν χειρώνακτες εργάτες.

Αυτά τα αποτελέσματα κατέδειξαν υψηλό επίπεδο πολιτικής ωριμότητας εκ μέρους των Τσεχοσλοβάκων εργατών. Μια άλλη ένδειξη αυτής της σοβαρότητας είναι ότι το 29% όσων εκλέχθηκαν σε συμβούλια είχαν πανεπιστημιακή εκπαίδευση, πιθανώς υψηλότερο μέσο επίπεδο εκπαίδευσης από αυτό που κατείχαν τότε οι διευθυντές. Πολλοί διευθυντές στο παρελθόν είχαν τοποθετηθεί στις θέσεις τους μέσω πολιτικών διασυνδέσεων, και η επιθυμία να εξεγερθούν ενάντια στη μερικές φορές ερασιτεχνική διοίκηση έπαιξε ρόλο στο κίνημα των συμβουλίων. Είναι επίσης ενδιαφέρον ότι περίπου τα μισά μέλη των συμβουλίων ήταν επίσης μέλη του Κομμουνιστικού Κόμματος. Οι Τσεχοσλοβάκοι εργάτες συνέχισαν να πιστεύουν στον σοσιαλισμό, ενώ απέρριπταν το επιβληθέν σύστημα σοβιετικού τύπου.

Η κυβέρνηση επιδίωξε να αποδυναμώσει τον εργατικό έλεγχο

Η κυβέρνηση συνέταξε ένα νομοθετικό νομοσχέδιο, αντίγραφα του οποίου κυκλοφόρησαν τον Ιανουάριο του 1969, αλλά το νομοσχέδιο δεν κατατέθηκε ποτέ καθώς η σοβιετική πίεση στην ηγεσία του τσεχοσλοβακικού κόμματος εντάθηκε και οι σκληροπυρηνικοί άρχισαν να επιβάλλονται. Το νομοσχέδιο θα άλλαζε το όνομα των εργατικών συμβουλίων σε συμβούλια επιχειρήσεων και θα αποδυνάμωνε ορισμένα από τα καταστατικά που είχαν διαμορφωθεί από τα ίδια τα συμβούλια. Αυτές οι υποχωρήσεις περιελάμβαναν μια πρόταση για άσκηση βέτο από πλευράς του κράτους στην επιλογή διευθυντών επιχειρήσεων, ότι το ένα πέμπτο των συμβουλίων των επιχειρήσεων θα αποτελείται από μη εκλεγμένους εξωτερικούς ειδικούς και ότι τα συμβούλια αυτών που το νομοσχέδιο αναφέρει ως «κρατικές επιχειρήσεις» (τράπεζες, σιδηρόδρομοι και άλλες οντότητες που θα παρέμεναν άμεσα ελεγχόμενες από την κυβέρνηση) θα μπορούσαν να έχουν μόνο μια μειοψηφία μελών που θα εκλέγονται από τους ίδιους τους εργαζομένους και θα επιτρεπόταν κυβερνητικό βέτο στις αποφάσεις των συμβουλίων.

Αυτή η προτεινόμενη υπαναχώρηση αντιμετωπίστηκε με αντιδράσεις. Η καθημερινή συνδικαλιστική εφημερίδα Práce, σε σχόλιό της τον Φεβρουάριο, και ένα ομοσπονδιακό συνέδριο των συνδικάτων, τον Μάρτιο, χαρακτήρισαν και οι δύο το κυβερνητικό νομοσχέδιο «το ελάχιστο αποδεκτό». Σε σχόλιο της Práce, ένας μηχανικός και ακτιβιστής των συμβουλίων, ο Rudolf Slánský ο νεώτερος (γιος του εκτελεσμένου αρχηγού του κόμματος), έθεσε το κίνημα των συμβουλίων στο πλαίσιο του ζητήματος της ιδιοκτησίας των επιχειρήσεων.

«Η διαχείριση της οικονομίας του έθνους μας είναι ένα από τα κρίσιμα προβλήματα», έγραψε ο Slánský.

«Η βασική οικονομική αρχή στην οποία στηρίζεται ο γραφειοκρατικός-συγκεντρωτικός μηχανισμός διαχείρισης είναι η άμεση άσκηση των λειτουργιών ιδιοκτησίας της εθνικοποιημένης βιομηχανίας. Το κράτος, ή ακριβέστερα διάφορα κεντρικά όργανα του κράτους, αναλαμβάνουν αυτό το καθήκον. Είναι σχεδόν περιττό να υπενθυμίσουμε στον αναγνώστη ένα από τα κύρια μαθήματα του μαρξισμού, δηλαδή ότι αυτός που έχει ιδιοκτησία έχει εξουσία… Η μόνη δυνατή μέθοδος μετατροπής του γραφειοκρατικού-διοικητικού μοντέλου της σοσιαλιστικής μας κοινωνίας σε δημοκρατικό μοντέλο είναι η κατάργηση του μονοπωλίου της κρατικής διοίκησης στην άσκηση των λειτουργιών ιδιοκτησίας και η αποκέντρωσή της προς εκείνους των οποίων το συμφέρον έγκειται στη λειτουργία της σοσιαλιστικής επιχείρησης, δηλαδή στις συλλογικότητες των εργαζομένων των επιχειρήσεων».

Απευθυνόμενος στους γραφειοκράτες που αντιτάχθηκαν στη μείωση του κεντρικού ελέγχου, ο Slánský έγραψε:

«[Α]υτοί οι άνθρωποι αρέσκονται στο να συγχέουν ορισμένες έννοιες. Λένε, για παράδειγμα, ότι αυτός ο νόμος θα σήμαινε τη μετατροπή της κοινωνικής ιδιοκτησίας στο σύνολό της σε ιδιοκτησία μιας ομάδας, παρ’ όλο που σαφώς δεν πρόκειται για ζήτημα ιδιοκτησίας, αλλά μάλλον για το ποιος ασκεί δικαιώματα ιδιοκτησίας στο όνομα ολόκληρης της κοινωνίας, αν είναι ο κρατικός μηχανισμός ή οι σοσιαλιστές παραγωγοί απευθείας, δηλαδή οι συλλογικότητες των επιχειρήσεων».

Παρ’ όλα αυτά, υπήρχε ένταση μεταξύ των καθηκόντων της εποπτείας και της καθημερινής διαχείρισης. Ένας άλλος σχολιαστής, ένας καθηγητής νομικής, δήλωσε:

«Δεν πρέπει… να θέτουμε τη δημοκρατία και την τεχνική ικανότητα ως αντίθετα, αλλά να αναζητούμε μια αρμονική ισορροπία μεταξύ αυτών των δύο συνιστωσών… Ίσως θα ήταν καλύτερο να μην μιλάμε για μεταβίβαση λειτουργιών αλλά μάλλον για μεταβίβαση καθηκόντων. Τότε θα είναι απαραίτητο η κατάλληλη μεταβίβαση να υπαγορεύεται από τις ανάγκες και όχι από λογικές δόγματος ή γοήτρου».

Αυτές οι συζητήσεις δεν θα είχαν καμία ευκαιρία να εξελιχθούν.

Τον Απρίλιο του 1969, ο Alexander Dubček αναγκάστηκε να παραιτηθεί από τη θέση του πρώτου γραμματέα του κόμματος και αντικαταστάθηκε από τον Gustáv Husák, ο οποίος δεν έχασε χρόνο και ξεκίνησε την καταστολή. Το νομοσχέδιο απορρίφθηκε τον Μάιο. Οι κυβερνητικοί και κομματικοί αξιωματούχοι ξεκίνησαν μια εκστρατεία κατά των συμβουλίων.

Η κυβέρνηση απαγόρευσε επίσημα τα Εργατικά Συμβούλια τον Ιούλιο του 1970, αλλά μέχρι τότε αυτά είχαν ήδη εξαφανιστεί.

——————————————————

* Το παρόν αποτελεί ένα απόσπασμα από το βιβλίο It’s Not Over: Learning From the Socialist Experiment, που εκδόθηκε από τις εκδόσεις Zero Books. Οι παραπομπές παραλείπονται. Οι πηγές που παραλείπονται και αναφέρονται σε αυτό το απόσπασμα είναι: Robert Vitak, “Workers Control: The Czechoslovak Experience,” Socialist Register, 1971· Oldřich Kyn, “The Rise and Fall of the Economic Reform in Czechoslovakia,” American Economic Review , Μάιος 1970· και διάφορα άρθρα που έχουν ανθολογηθεί στο Vladimir Fišera, Workers’ Councils in Czechoslovakia: Documents and Essays 1968-69, St. Martin’s Press, 1978.

** Διαδικτυακή πηγή: https://www.workerscontrol.net/authors/forgotten-workers%E2%80%99-control-movement-prague-spring

The post Το Ξεχασμένο Κίνημα Εργατικών Συμβουλίων της Άνοιξης της Πράγας (1968-’69) first appeared on Aυτολεξεί.

Μια από τις πιο αξιοσημείωτες πτυχές για όσους μελετούν τον Πόλεμο των Χωρικών, το μεγάλο επαναστατικό κίνημα που σάρωσε την κεντρική Γερμανία το 1524 και το 1525, είναι το γεγονός ότι οι διεκδικήσεις του έχουν καταγραφεί με μεγάλη λεπτομέρεια. Τα πιο γνωστά εξ αυτών είναι τα αιτήματα που συγκεντρώθηκαν στα «Δώδεκα Άρθρα», τα οποία γράφτηκαν στη γερμανική πόλη Μέμινγκεν από εκπροσώπους των στρατών των αγροτών τον Μάρτιο του 1525. Και υπάρχουν αμέτρητα παρόμοια έγγραφα.

Στα αιτήματά τους, οι επαναστατημένοι αγρότες διατύπωσαν την αντίθεσή τους στη δουλοπαροικία, την εκμετάλλευση και την καταπίεση. Επειδή όμως ο πλούτος στη φεουδαρχική κοινωνία ήταν βασισμένος στην ιδιοκτησία της γης, έπρεπε επίσης να υπογραμμίσουν άλλη μια θεμελιώδη πτυχή της εκμετάλλευσής τους – τη σχέση της κοινωνίας με τον φυσικό κόσμο. Κομμάτια αυτής της ιδέας φανερώνονται στα αιτήματά τους σχετικά με τις ενοικιάσεις και την πρόσβαση στη γη. Αλλά και πιο συγκεκριμένα, ο αγροτικός κόσμος συχνά έθετε αιτήματα που τόνιζαν τη σχέση του με τη φύση και τον τρόπο με τον οποίο πίστευε ότι έπρεπε να τη χρησιμοποιεί. Δύο από τα «Δώδεκα Άρθρα» το καθιστούν ξεκάθαρο:

«Έως τώρα υπήρχε η συνήθεια να μην επιτρέπεται σε κανέναν φτωχό να πιάνει ελάφια ή άγρια πτηνά ή ψάρια σε τρεχούμενα νερά, πράγμα που μας φαίνεται αρκετά απρεπές και αντιαδελφικό, καθώς και εγωιστικό και μη συμβατό με τον Λόγο του Θεού. Σε ορισμένα μέρη, οι αρχές προς μεγάλη μας ενόχληση και ζημία, επιτρέπουν απερίσκεπτα στα ζώα να καταστρέφουν μάταια τις καλλιέργειές μας, τις οποίες ο Θεός βοηθά να αναπτυχθούν για το καλό του ανθρώπου, και παράλληλα περιμένουν από εμάς να μείνουμε άπραγοι».

Το Άρθρο συνεχίζει:

«Όταν ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο, του έδωσε την επικυριαρχία πάνω σε όλα τα ζώα, τα πουλιά που βρίσκονται στον αέρα και τα ψάρια στο νερό. Συνεπώς, επιθυμούμε, αν κάποιος άνθρωπος [θεωρεί ότι] έχει την ιδιοκτησία των υδάτων, να μας αποδείξει με αξιόπιστα έγγραφα ότι αυτό του το δικαίωμα αποκτήθηκε ακούσια μέσω αγοράς… ενώ όποιος δεν μπορεί να προσκομίσει τέτοιου είδους στοιχεία, θα πρέπει ως δείγμα καλής θελήσεως να παραιτηθεί από τη διεκδίκησή του.

Το Πέμπτο Άρθρο αναπτύσσει περισσότερο το θέμα:

«Μας θίγει το θέμα της κοπής των ξύλων, αφού οι ευγενείς έχουν οικειοποιηθεί όλα τα δάση για τον εαυτό τους… Η γνώμη μας είναι πως τα ξύλα που έχουν πέσει στα χέρια ενός άρχοντα, είτε πνευματικού είτε κοσμικού, αν δεν έχουν αγοραστεί δεόντως, θα πρέπει να επιστραφούν στην κοινότητα. Θα έπρεπε, επίσης, κάθε μέλος της κοινότητας να είναι ελεύθερο να παίρνει όσα καυσόξυλα χρειάζεται για το σπίτι του».

Και αναφέρεται ξανά το ζήτημα της ιδιωτικής ιδιοκτησίας των φυσικών πόρων – αν και δεν αμφισβητείται συνολικά, αλλά περισσότερο η άδικη ιδιοποίηση:

«Αν το δάσος –παρότι αρχικά κατασχέθηκε άδικα– αργότερα πουλήθηκε κανονικά, ας διευθετηθεί το ζήτημα με φιλικό πνεύμα και σύμφωνα με τις Γραφές».

Το Δέκατο Άρθρο αντιτίθεται στην περίφραξη (ιδιωτικοποίηση) της γης και των πόρων:

«Μας θίγει η οικειοποίηση λιβαδιών και αγρών από ιδιώτες, όταν αυτά κάποτε άνηκαν σε κάποια κοινότητα. Όλα αυτά, θα τα πάρουμε πίσω στα χέρια μας».

Δεν ήταν μόνο στα Δώδεκα Άρθρα που διατυπώθηκαν αυτές και παρόμοιες απαιτήσεις. Στα εξήντα δύο άρθρα των χωρικών του Στούλινγκεν [Stühlingen], μιας περιοχής που η εξέγερση ξεκίνησε για πρώτη φορά το καλοκαίρι του 1524, οι αγρότες διατύπωσαν μια σειρά από παράπονα ειδικά για το πώς τους επιτρεπόταν ή περιοριζόταν η χρήση των φυσικών πόρων:

Άρθρο 14: «Το δάσος της κοινότητας και άλλες δασώσεις περιοχές έχουν αφαιρεθεί από το δικαίωμά μας στη χρήση, σε αντίθεση με την αρχαία παράδοση».

Άρθρο 16: «Έχουμε πολλά κτήματα και λιβάδια ελεύθερης κυριότητας μέσα από τα οποία ρέει τρεχούμενο νερό -αυτό το χρησιμοποιούσαμε μέχρι τώρα όπως χρειαζόμασταν, για το άλεσμα ή για να ποτίσουμε τα λιβάδια, όπως και τα νερά που είναι κοινά για όλους- αλλά τα τελευταία χρόνια οι άρχοντες μας τα έχουν αποκλείσει και δεν μας αφήνουν να τα χρησιμοποιούμε. Αντιθέτως, τα νοικιάζουν σε ψαράδες, οι οποίοι στη συνέχεια κάνουν σημαντική ζημιά στα κτήματά μας».

Άρθρο 28: «Μας έχει απαγορευτεί να καθαρίζουμε και να καίμε άχυρα και ζιζάνια σε βοσκοτόπια και λιβάδια την άνοιξη, σε αντίθεση με την παράδοση».

Στο 42ο άρθρο τους, οι αγρότες του Στούλινγκεν παραπονέθηκαν ότι οι άρχοντες μπορούσαν να τοποθετούν φράχτες για να δημιουργούν κυνηγετικά καταφύγια πάνω στη γη τους. Όμως οι χωρικοί δεν μπορούσαν να τα αφαιρέσουν χωρίς να τιμωρηθούν, και τα θηράματα κατέστρεφαν τις καλλιέργειές τους.

Εκατοντάδες παρόμοια παραδείγματα μπορούν να βρεθούν σε δεκάδες άλλα έγγραφα εξεγερμένων αγροτών. Η γη, το νερό, οι φυσικοί πόροι, τα άγρια ζώα και η πεσμένη ξυλεία είχαν γίνει σημεία ταξικής πάλης, καθώς οι γαιοκτήμονες περιόριζαν, ιδιωτικοποιούσαν και έλεγχαν τη φύση προς το συμφέρον τους. Αυτή η διαδικασία ήταν συνεχής και συχνά σήμαινε την καταστροφή ή την κατάργηση των εθιμικών δικαιωμάτων στα οποία οι αγρότες βασίζονταν για αιώνες.

Αυτή η διαδικασία δεν πρέπει να μας κάνει εντύπωση. Τέτοια περιστατικά λάμβαναν χώρα σε όλη την Ευρώπη. Αντικατόπτριζαν τις αλλαγές στη φεουδαρχική οικονομία, όπου κομμάτια της κοινωνίας έβλεπαν όλο και περισσότερο τις ιδιωτικές επιχείρησης ως τρόπο μεγιστοποίησης του πλούτου τους. Οι απαρχές του καπιταλισμού, υπό αυτό το πρίσμα, έσπερναν τους σπόρους μιας μεγάλης εξέγερσης, λόγω της αντίφασης μεταξύ των οικονομικών συμφερόντων των φεουδαρχικών άρχουσων τάξεων και του τρόπου με τον οποίο οι αγρότες ήθελαν να χρησιμοποιούν τη φύση για τις κοινότητές τους.

Σε μια πρόσφατη περιγραφή της εξέγερσης, η Lyndal Roper τοποθετεί τις διεκδικήσεις σχετικά με τη χρήση της φύσης στο επίκεντρο της εξέγερσης. Γράφει, «για τους αγρότες, η γη ήταν ένα εργασιακό περιβάλλον, για τους άρχοντες ήταν τόπος αναψυχής και ένας πόρος που μπορούσε να γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης με σκοπό το κέρδος». Αναφέρει ότι οι αγρότες «ήθελαν οι αποφάσεις να λαμβάνονται συλλογικά και οι φυσικοί πόροι να διαχειρίζονται με σεβασμό στο περιβάλλον, το οποίο και είχε δημιουργηθεί από τον Θεό». Αργότερα αναφέρει πως «τα παράπονα των αγροτών επικεντρώνονταν γύρω από την οικολογία και τη δημιουργία την ίδια». Άλλες οικονομικές αλλαγές είχαν επίσης τις επιπτώσεις τους. Όπως σημειώνει η Roper, οι εξορύξεις ρύπαιναν τα ποτάμια. Η ανάγκη για καύσιμα προς χρήση του αυξανόμενου αριθμού βιομηχανικών διεργασιών μικρής κλίμακας είχε αντίκτυπο στα δάση.

Αυτός ήταν ένας κόσμος όπου η φύση υπήρχε για τη χρήση της από τους ανθρώπους, οι οποίοι βρισκόντουσαν από πάνω και ξέχωρα από τη χλωρίδα και την πανίδα. Ένα καλό παράδειγμα αυτής της σκέψης μάς δίνεται από τον Keith Thomas, ο οποίος παραθέτει ένα ποίημα του 17ου αιώνα:

«Ο φασιανός, η πέρδικα και ο κορυδαλλός
πέταξαν μέχρι το σπίτι σου, όπως στη Κιβωτό.
Το πρόθυμο βόδι ήρθε από μόνο του για σφαγή,
μαζί με το αρνί.
Και κάθε κτήνος έφερε εκεί
τον Εαυτό του, ως προσφορά…»

Ο Thomas αναφέρεται συγκεκριμένα στην Αγγλία [των βασιλικών οίκων] των Τυδώρ και των Στιούαρτ, αλλά οι ιδέες του ταυτίζονται και με τη Γερμανία του 16ου αιώνα. Η θεολογία δίδασκε πως η φύση είχε δοθεί από τον Θεό προς χρήση της ανθρωπότητας. Κάθε φυτό και ζώο είχε τον δικό του συγκεκριμένο ρόλο. Το 1653, ο Herny More μπορούσε να γράψει πως τα ζώα ζούσαν μόνο «μέχρι να χρειαστεί να τα φάμε». Όπως συνεχίζει ο Thomas: «Η σύγχρονη θεολογία παρείχε έτσι τα ηθικά θεμέλια για την υπεροχή του ανθρώπου πάνω στη φύση, η οποία από τις αρχές της νεότερης εποχής είχε ήδη γίνει ο αποδεκτός στόχος του ανθρώπινου μόχθου. Η κυρίαρχη θρησκευτική παράδοση δεν είχε καμία σχέση με τη “λατρεία” της φύσης που πολλές ανατολίτικες θρησκείες διατηρούσαν».

Ο αγώνας των αγροτών για τον έλεγχο της φύσης και των πόρων πρέπει να γίνει κατανοητός σε αυτό ακριβώς το ιδεολογικό πλαίσιο. Η Roper υποστηρίζει πως αυτό δεν ήταν «μια οικολογία της διατήρησης [conservationist]με τη σύγχρονη έννοια, καθώς θεωρούσε ότι το περιβάλλον υπήρχε για να χρησιμοποιείται από τους ανθρώπους». Ωστόσο, μας λέει, μπορούσε να οδηγήσει σε μια κατανόηση ότι το περιβάλλον έπρεπε να προστατεύεται, για το καλό της κοινότητας και όχι για το ατομικό κέρδος.

Από την άλλη, η άρχουσα τάξη κινούταν προς την αντίθετη κατεύθυνση. Η προσέγγισή της για τη φύση, ως κάτι που θα έπρεπε να αξιοποιείται με σκοπό το κέρδος, ταιριάζει με την κυρίαρχη ιδεολογική προσέγγιση σήμερα. Ήταν η αρχή μιας αντίληψης για τη φύση που –καθώς οι καπιταλιστικές οικονομικές σχέσεις εξελίσσονταν περαιτέρω και τελικά υπερίσχυαν της παλιάς τάξης πραγμάτων– θα έβλεπε μια κατάσταση όπου η φύση ήταν απλώς ένα μέρος της παραγωγικής διαδικασίας.

Όπως έγραψε ο Μαρξ στο Grundrisse, με την έλευση του καπιταλισμού, «για πρώτη φορά, η φύση γίνεται καθαρά ένα αντικείμενο για την ανθρωπότητα, καθαρά ένα ζήτημα χρησιμότητας· παύει να αναγνωρίζεται ως μια δύναμη από μόνη της· και η θεωρητική ανακάλυψη των αυτόνομων νόμων της εμφανίζεται απλώς ως ένα τέχνασμα για να την υποτάξει στις ανθρώπινες ανάγκες, είτε ως αντικείμενο κατανάλωσης είτε ως μέσο παραγωγής”.

Ωστόσο, θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και να μην απορρίψουμε εντελώς και την προσέγγιση των αγροτών απέναντι στη φύση. Το όραμά τους για ένα μετα-επαναστατικό τοπίο δημοκρατικών αγροτικών κοινοτήτων, όπου η εξουσία των φεουδαρχών θα είχε καταστραφεί και οι κοινότητες στα χωριά θα ήταν σε θέση να διαχειρίζονται τη δική τους σχέση με τη φύση προς όφελος του συλλογικού, βρίσκεται πολύ κοντά σε ένα σύγχρονο σοσιαλιστικό όραμα για μια μετα-καπιταλιστική κοινωνία.

Το πρόβλημα ήταν, όπως επεσήμανε ο Φρίντριχ Ένγκελς στη δική του αφήγηση για τον Πολέμο των Χωρικών, πως η οικονομική βάση για μια τέτοια κοινοτική [communal]κοινωνία δεν υπήρχε ακόμη. Οι αγρότες δεν είχαν τη δυνατότητα να νικήσουν τους φεουδάρχες στην ύπαιθρο και οι πόλεις δεν ήταν ακόμη κέντρα πιθανής εξουσίας της εργατικής τάξης. Παρ’ όλα αυτά, οι Γερμανοί αγρότες του 1525 παραμένουν πηγή έμπνευσης, καθώς διατύπωσαν την επιθυμία τους να αξιοποιήσουν τον φυσικό κόσμο και τους πόρους του προς όφελος όλων, καταργώντας τη δουλοπαροικία και νικώντας τη φεουδαρχία.

Το ζήτημα σήμερα, όπως ακριβώς ίσχυε και για τους αγρότες του 1525, ήταν η εξουσία. Ποιοι είχαν την εξουσία να ελέγχουν τους φυσικούς πόρους και πώς θα μπορούσε αυτή η εξουσία να τους αφαιρεθεί προς όφελος της ανθρωπότητας;

Μεταγενέστεροι στοχαστές και ακτιβιστές, όπως ο Καρλ Μαρξ, θα ανέπτυσσαν πλήρως μια κριτική της σχέσης του καπιταλισμού με τη φύση και του τρόπου με τον οποίο η φύση ενσωματώθηκε στη διαδικασία συσσώρευσης κεφαλαίου. Θα βασίζονταν στις ιδέες και την επαναστατική δραστηριότητα προσωπικοτήτων όπως ο Michael Gaismair, ο οποίος ονειρεύτηκε και αγωνίστηκε για έναν κόσμο όπου η γη και η εργασία θα μπορούσαν να οργανωθούν έτσι ώστε οι φτωχότεροι να μπορούν «να έχουν όχι μόνο τροφή και νερό, αλλά και ρούχα και όλα τα απαραίτητα» και «η γη να γίνει πιο υγιής» μέσω της ορθολογικής διαχείρισης των ελών και των βάλτων. Ή στην προσωπικότητα του Τόμας Μύντσερ, ο οποίος οδηγήθηκε στο να εξεγερθεί εξαιτίας «των εικασιών των αρχόντων και των πριγκίπων μας ότι όλα τα πλάσματα είναι ιδιοκτησία τους. Τα ψάρια στο νερό, τα πουλιά στον αέρα, τα φυτά στην επιφάνεια της Γης».

The post O Πόλεμος των Χωρικών στη Γερμανία (1524–1525): 500 χρόνια από την εξέγερση first appeared on Aυτολεξεί.

Οι μέθοδοι διδασκαλίας επανεξετάζονται προκειμένου να αναπτυχθεί το κριτικό πνεύμα των μαθητών: « Το σχολείο πρέπει να τοποθετήσει το παιδί σε ένα περιβάλλον τέτοιο που η άσκηση των αντικοινωνικών του παρορμήσεων να καθίσταται αδύνατη, όχι με τον καταναγκασμό και τη βία, αλλά με την αλληλεγγύη, την ειλικρίνεια, την εργασία, την αγάπη και την ελευθερία που είναι χαρακτηριστικά του φυσικού και ανθρώπινου χώρου που το περιβάλλει […] Το νέο σχολείο σέβεται την προσωπικότητα του παιδιού. Πιστεύουμε ότι όλες οι μέθοδοι πρέπει να δοκιμάζονται, επιλέγοντας πάντοτε εκείνη που ταιριάζει περισσότερο στα τοπικά χαρακτηριστικά, τη φύση και το χαρακτήρα του κάθε παιδιού. Είναι προφανές ότι δεν αρκεί να αλλάξουμε το όνομα του σχολείου: πρέπει να αλλάξουμε το πνεύμα του, την ηθική τους, τις μεθόδους του.»[ Ibid]

Σε επίπεδο νοοτροπίας, επίσης, ένας νέος άνεμος πνέει. Παρά την ισότητα των φύλων που υποστηρίζει η CNT-FAI, είναι φανερό ότι οι γυναίκες χρειάζονται μια ειδική οργάνωση για να ακουστεί καλύτερα η φωνή τους και για να υπερασπιστούν τα δικαιώματά τους. Το 1934, ιδρύεται η Grupo Cultural Feminino (Πολιτιστική Ομάδα Γυναικών) και αναπτύσσεται με την υποστήριξη των γυναικών του περιοδικού Mujeres Libres (Ελεύθερες Γυναίκες). Αυτές οι ομάδες θα δημιουργήσουν την οργάνωση Mujeres Libres τον Απρίλη του 1936. Διεξάγουν έναν διπλό αγώνα: για την κοινωνική επανάσταση και για την απελευθέρωση των γυναικών. Στο απόγειό τους, το 1938, περιλαμβάνουν πάνω από 30.000 γυναίκες. Το περιοδικό Mujeres Libres γράφει: «Η καλύτερη μάνα δεν είναι αυτή που σφίγγει το παιδί της στο στήθος της, αλλά εκείνη που το βοηθά να δημιουργήσει έναν καινούριο κόσμο για τον εαυτό του.»[ Mary Nash, Femmes Libres Espagne 1936-1939, Editions La pensée sauvage, 1977]

The post Ελευθεριακή εκπαίδευση και χειραφέτηση στην Ισπανική Επανάσταση first appeared on Aυτολεξεί.

45 χρόνια μετά τη λαϊκή εξέγερση και την Κομμούνα της Γκουάνγκτζου, που απαίτησε τον τερματισμό της στρατιωτικής κυριαρχίας της Νότιας Κορέας, επανεξετάζουμε ένα γεγονός που είναι συγκρίσιμο μόνο, σύμφωνα με τον Τζορτζ Κατσιαφίκας, με την Παρισινή Κομμούνα ή που μπορεί να γίνει κατανοητό μόνο σε αυτό που η συγγραφέας Χαν Κανγκ αποκαλεί «την “απόλυτη κοινότητα” των αυτοδιοικούμενων πολιτών». (Διάλεξη για το βραβείο Νόμπελ, 2024)

Τους δύο τελευταίους αιώνες, δύο γεγονότα ξεχωρίζουν ως μοναδικοί φάροι της αυθόρμητης ικανότητας χιλιάδων απλών ανθρώπων να αυτοκυβερνώνται:  η Παρισινή Κομμούνα του 1871 και η Λαϊκή Εξέγερση της Γκουάνγκτζου το 1980.

Και στις δύο πόλεις, ένας άοπλος πληθυσμός, σε αντίθεση με τις δικές του κυβερνήσεις, ουσιαστικά απέκτησε τον έλεγχο του αστικού χώρου και τον διατήρησε παρά την παρουσία καλά οπλισμένων στρατιωτικών δυνάμεων που επιδίωκαν να αποκαταστήσουν τον «νόμο και την τάξη». Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι στάθηκαν στο ύψος των περιστάσεων και δημιούργησαν λαϊκά όργανα πολιτικής εξουσίας που αντικατέστησαν αποτελεσματικά και αποδοτικά τις παραδοσιακές μορφές διακυβέρνησης. Τα ποσοστά εγκληματικότητας μειώθηκαν κατακόρυφα κατά την περίοδο της απελευθέρωσης και οι άνθρωποι ένιωσαν πρωτόγνωρες μορφές συγγένειας μεταξύ τους.

Οι απελευθερωμένες πραγματικότητες των Κομμούνων στο Παρίσι και την Γκουάνγκτζου έρχονται σε αντίθεση με τον ευρέως διαδεδομένο μύθο ότι οι άνθρωποι είναι ουσιαστικά κακοί και ως εκ τούτου χρειάζονται ισχυρές κυβερνήσεις για να διατηρήσουν την τάξη και τη δικαιοσύνη. Αντίθετα, η συμπεριφορά των πολιτών κατά τη διάρκεια αυτών των στιγμών απελευθέρωσης αποκάλυψε μια έμφυτη ικανότητα αυτοκυβέρνησης και συνεργασίας. Ήταν οι δυνάμεις της κυβέρνησης, όχι ο ακυβέρνητος λαός, που ενήργησαν με μεγάλη βιαιότητα και αδικία.

Τα γεγονότα στην Γκουάνγκτζου [Gwangju] εκτυλίχθηκαν μετά την ανατροπή του δικτάτορα της Νότιας Κορέας. Ο Παρκ Τσουνγκ-Χι δολοφονήθηκε από τον ίδιο του τον αρχηγό των μυστικών υπηρεσιών. Μέσα στην ευφορία που επικράτησε μετά την πτώση του Παρκ, οι φοιτητές ηγήθηκαν ενός τεράστιου κινήματος για τη δημοκρατία, αλλά ο στρατηγός Τσουν Ντου-Χουάν κατέλαβε την εξουσία και απείλησε με βία αν οι διαμαρτυρίες συνεχίζονταν.

Σε όλη την Κορέα, με μοναδική εξαίρεση την Γκουάνγκτζου, οι άνθρωποι παρέμειναν στα σπίτια τους. Με την έγκριση των Ηνωμένων Πολιτειών, η νέα στρατιωτική κυβέρνηση αποδέσμευσε από τα μέτωπα της αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης (DMZ) μερικούς από τους πιο έμπειρους αλεξιπτωτιστές, για να δώσουν ένα μάθημα στην Κουανγκτζού. Όταν αυτοί οι στρατιώτες έφτασαν στην πόλη, τρομοκράτησαν τον πληθυσμό με τρόπους αδιανόητους. Στις πρώτες αντιπαραθέσεις το πρωί της 18ης Μαΐου, ειδικά σχεδιασμένα ρόπαλα έσπασαν τα κεφάλια ανυπεράσπιστων φοιτητών. Καθώς οι διαδηλωτές έτρεχαν για την ασφάλειά τους και ανασυντάσσονταν, οι αλεξιπτωτιστές επιτέθηκαν άγρια: «Μια ομάδα στρατευμάτων επιτέθηκε σε κάθε φοιτητή ξεχωριστά. Του έσπαγαν το κεφάλι, τον χτυπούσαν στην πλάτη και τον κλωτσούσαν στο πρόσωπο. Όταν οι στρατιώτες τελείωσαν, ο τόπος έμοιαζε με ένα σωρό ρούχα σε σάλτσα κρέατος» [Lee Jae-Eui, Kwangju Diary: Beyond Death, Beyond the Darkness of the Age, σελ. 46]. Τα πτώματα στοιβάζονταν σε φορτηγά, όπου οι στρατιώτες συνέχιζαν να τα χτυπούν και να τα κλωτσούν. Μέχρι τη νύχτα, οι αλεξιπτωτιστές είχαν στήσει στρατόπεδα σε πολλά πανεπιστήμια.

Καθώς οι φοιτητές αντεπιτίθονταν, οι στρατιώτες χρησιμοποίησαν ξιφολόγχες εναντίον τους και συνέλαβαν δεκάδες ακόμη άτομα, πολλά από τα οποία ξεγυμνώθηκαν, βιάστηκαν και κακοποιήθηκαν περαιτέρω. Ένας στρατιώτης σήκωσε την ξιφολόγχη του προς τους συλληφθέντες φοιτητές και τους φώναξε: «Αυτή είναι η ξιφολόγχη που χρησιμοποίησα για να κόψω το στήθος σαράντα γυναικών Βιετκόνγκ [στο Βιετνάμ]!» Ολόκληρος ο πληθυσμός σοκαρίστηκε από τη φοβερή αντίδραση των αλεξιπτωτιστών. Οι αλεξιπτωτιστές ήταν τόσο εκτός ελέγχου που μαχαίρωσαν μέχρι θανάτου ακόμη και τον διευθυντή πληροφοριών του αστυνομικού τμήματος, ο οποίος προσπάθησε να τους κάνει να σταματήσουν να κακοποιούν τους ανθρώπους. [Kwangju Diary, σελ. 79]

Παρά τους σφοδρούς ξυλοδαρμούς και τις εκατοντάδες συλλήψεις, οι φοιτητές ανασυντάσσονταν συνεχώς και αντιστέκονταν με πείσμα. Καθώς η πόλη κινητοποιούνταν την επόμενη μέρα, ο αριθμός των ανθρώπων από όλα τα κοινωνικά στρώματα μείωσε το ποσοστό των φοιτητών μεταξύ των διαδηλωτών [The May 18 Kwangju Democratic Uprising, σελ. 127].

Αυτή η αυθόρμητη γενιά ενός λαϊκού κινήματος ξεπέρασε τις παραδοσιακές διαιρέσεις μεταξύ πόλης και πανεπιστημιακής κοινότητας – μια από τις πρώτες ενδείξεις της γενίκευσης της εξέγερσης.

Οι αλεξιπτωτιστές κατέφυγαν για άλλη μια φορά στην άκαρδη βαρβαρότητα – σκοτώνοντας και ακρωτηριάζοντας ανθρώπους που τύχαινε να συναντήσουν στους δρόμους. Ακόμη και οδηγοί ταξί και λεωφορείων που προσπαθούσαν να βοηθήσουν τους τραυματίες και τους αιμορραγούντες μαχαιρώθηκαν, ξυλοκοπήθηκαν και σε ορισμένες περιπτώσεις σκοτώθηκαν. Μερικοί αστυνομικοί προσπάθησαν κρυφά να απελευθερώσουν αιχμαλώτους, και αυτοί επίσης χτυπήθηκαν με ξιφολόγχες [Kwangju Diary, σελ. 113]. Πολλοί αστυνομικοί απλώς επέστρεψαν στα σπίτια τους, ενώ ο αρχηγός της αστυνομίας αρνήθηκε να διατάξει τους άνδρες του να πυροβολήσουν τους διαδηλωτές, παρά την επιμονή του στρατού να το κάνει.

Ο κόσμος αντεπιτέθηκε με πέτρες, ρόπαλα, μαχαίρια, σωλήνες, σιδερένιες ράβδους και σφυριά εναντίον 18.000 αστυνομικών των Μονάδων Αποκατάστασης Τάξης και πάνω από 3.000 αλεξιπτωτιστών. Αν και πολλοί άνθρωποι σκοτώθηκαν, η πόλη αρνήθηκε να ηρεμήσει. Στις 20 Μαΐου, δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά μια εφημερίδα με τίτλο Militants’ Bulletin, παρέχοντας ακριβείς ειδήσεις – σε αντίθεση με τα επίσημα μέσα ενημέρωσης. Στις 5:50 μ.μ., ένα πλήθος 5.000 ατόμων κατάφερε να ξεπεράσει ένα αστυνομικό οδόφραγμα. Όταν οι αλεξιπτωτιστές τους απώθησαν, συγκεντρώθηκαν ξανά και κάθισαν σε έναν δρόμο. Στη συνέχεια, επέλεξαν εκπροσώπους για να προσπαθήσουν να διασπάσουν περαιτέρω την αστυνομία από τον στρατό. Το βράδυ, η πορεία ξεπέρασε τους 200.000 ανθρώπους σε μια πόλη με πληθυσμό τότε 700.000 κατοίκους. Το τεράστιο πλήθος ένωσε εργάτες, αγρότες, φοιτητές και ανθρώπους από όλα τα κοινωνικά στρώματα. Εννέα λεωφορεία και πάνω από διακόσια ταξί ηγήθηκαν της πομπής στη Λεωφόρο Kumnam, την εμπορική περιοχή του κέντρου της πόλης. Για άλλη μια φορά, οι αλεξιπτωτιστές επιτέθηκαν άγρια, και αυτή τη φορά ολόκληρη η πόλη αντεπιτέθηκε. Κατά τη διάρκεια της νύχτας, αυτοκίνητα, τζιπ, ταξί και άλλα οχήματα πυρπολήθηκαν και σπρώχτηκαν προς τις στρατιωτικές δυνάμεις. Αν και ο στρατός επιτέθηκε επανειλημμένως, η βραδιά κατέληξε σε αδιέξοδο στην Πλατεία Δημοκρατίας. Στον σιδηροδρομικό σταθμό, πολλοί διαδηλωτές σκοτώθηκαν, και στο Επαρχιακό Μέγαρο δίπλα στην Πλατεία Δημοκρατίας, οι αλεξιπτωτιστές άνοιξαν πυρ εναντίον του πλήθους με M-16, σκοτώνοντας πολλούς άλλους.

Τα λογοκριμένα μέσα ενημέρωσης δεν είχαν αναφέρει καν τις δολοφονίες. Αντ’ αυτού, ψευδείς αναφορές για βανδαλισμούς και μικρές αστυνομικές ενέργειες ήταν οι ειδήσεις που κατασκεύασαν. Η βαρβαρότητα του στρατού δεν αναφέρθηκε καθόλου. Αφού τα νυχτερινά δελτία ειδήσεων ξανά δεν κατάφεραν να ενημερώσουν επαρκώς για την όλη κατάσταση, χιλιάδες άνθρωποι περικύκλωσαν το κτίριο των μέσων ενημέρωσης του MBC. Σύντομα η διεύθυνση του σταθμού και οι στρατιώτες που τον φρουρούσαν υποχώρησαν και το πλήθος εισέβαλε μέσα. Μην μπορώντας να θέσουν σε λειτουργία τις εγκαταστάσεις μετάδοσης, οι άνθρωποι πυρπόλησαν το κτίριο. Το πλήθος στόχευσε κτίρια με έναν έξυπνο τρόπο:

«Στη 1:00 π.μ., οι πολίτες προχώρησαν κατά κοπάδια προς την εφορία, έσπασαν τα έπιπλά της και έβαλαν φωτιά. Ο λόγος ήταν ότι οι φόροι που έπρεπε να χρησιμοποιηθούν για τη ζωή και την ευημερία των ανθρώπων είχαν χρησιμοποιηθεί για τον στρατό και την παραγωγή όπλων για να σκοτώνουν και να ξυλοκοπούν ανθρώπους. Ήταν μια πολύ ασυνήθιστη περίπτωση να βάλουν φωτιά στους ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς και την εφορία, προστατεύοντας παράλληλα το αστυνομικό τμήμα και άλλα κτίρια» [The May 18 Kwangju Democratic Uprising, σελ. 138].

Εκτός από την Εφορία και δύο κτίρια των μέσων ενημέρωσης, πυρπολήθηκαν το Γραφείο Εποπτείας Εργασίας, η αποθήκη αυτοκινήτων του Επαρχιακού Μεγάρου και 16 αστυνομικά οχήματα. Η τελική μάχη στον σιδηροδρομικό σταθμό γύρω στις 4:00 π.μ. ήταν σφοδρή. Οι στρατιώτες χρησιμοποίησαν και πάλι M-16 εναντίον του πλήθους, σκοτώνοντας πολλούς στις πρώτες γραμμές. Άλλοι σκαρφάλωσαν πάνω από τα πτώματα για να συνεχίσουν τη μάχη ενάντια στον στρατό. Με απίστευτο σθένος, ο λαός επικράτησε και ο στρατός υποχώρησε βιαστικά.

Στις 9:00 π.μ. το επόμενο πρωί (21 Μαΐου), περισσότεροι από 100.000 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν ξανά στη λεωφόρο Kumam απέναντι στους αλεξιπτωτιστές. Μια μικρή ομάδα φώναξε ότι κάποιοι έπρεπε να πάνε στην Asia Motors (έναν στρατιωτικό εργολάβο) και να κατασχέσουν οχήματα. Μερικές δεκάδες άνθρωποι έφυγαν, φέρνοντας πίσω μόνο επτά (ο ακριβής αριθμός των εξεγερμένων που ήξεραν να οδηγούν). Καθώς μετέφεραν περισσότερους οδηγούς πέρα ​​δώθε, σύντομα 350 οχήματα, συμπεριλαμβανομένων τεθωρακισμένων οχημάτων μεταφοράς προσωπικού, βρέθηκαν στα χέρια του λαού. Οδηγώντας αυτά τα απαλλοτριωμένα οχήματα στην πόλη, οι διαδηλωτές συσπείρωσαν τον πληθυσμό και πήγαν επίσης σε γειτονικές πόλεις και χωριά για να διαδώσουν την εξέγερση. Μερικά φορτηγά έφεραν ψωμί και ποτά από το εργοστάσιο της Coca Cola. Οι διαπραγματευτές επιλέχθηκαν από το πλήθος και στάλθηκαν στον στρατό. Ξαφνικά, πυροβολισμοί διαπέρασαν την ήδη πυκνή ατμόσφαιρα, τερματίζοντας την ελπίδα για μια ειρηνική διευθέτηση. Για δέκα λεπτά, ο στρατός πυροβολούσε αδιακρίτως και μέσα στη σφαγή, δεκάδες σκοτώθηκαν και πάνω από 500 τραυματίστηκαν.

Ο λαός αντέδρασε γρήγορα. Λιγότερο από δύο ώρες μετά τους πυροβολισμούς, το πρώτο αστυνομικό τμήμα δέχτηκε έφοδο για όπλα. Περισσότεροι άνθρωποι σχημάτισαν ομάδες δράσης και έκαναν επιδρομές σε οπλοστάσιο της αστυνομίας και της εθνοφρουράς, και συγκεντρώθηκαν σε δύο κεντρικά σημεία. Με τη βοήθεια ανθρακωρύχων από το Χουασούν, οι διαδηλωτές απέκτησαν μεγάλες ποσότητες δυναμίτη και πυροκροτητών [The May 18 Kwangju Democratic Uprising, σελ. 143]. Επτά λεωφορεία γεμάτα με γυναίκες εργάτριες κλωστοϋφαντουργίας κατευθύνθηκαν προς το Νατζού, όπου κατέλαβαν εκατοντάδες τουφέκια και πυρομαχικά και τα έφεραν πίσω στην Γκουάνγκτζου. Παρόμοιες κατασχέσεις όπλων σημειώθηκαν στις κομητείες Τσανγκσόνγκ, Γιογκγουάνγκ και Ταμιάνγκ. Το κίνημα εξαπλώθηκε γρήγορα στο Χουασούν, το Νατζού, το Χαμπιούνγκ, το Γιονγκγουάνγκ, το Καντζίν, το Μουάν, το Χαέναμ, το Μόκπο – συνολικά, σε τουλάχιστον 16 άλλα μέρη της νοτιοδυτικής Κορέας [The May 18 Kwangju Democratic Uprising, σελ. 164]. Η ταχεία εξάπλωση της εξέγερσης υπήρξε μια ακόμη ένδειξη της ικανότητας του λαού για αυτοκυβέρνηση και αυτόνομη πρωτοβουλία. Ελπίζοντας να φέρνουν την εξέγερση στο Τσουντζού και τη Σεούλ, ορισμένοι διαδηλωτές ξεκίνησαν, αλλά απωθήθηκαν από στρατεύματα που μπλόκαραν τους αυτοκινητόδρομους, τους δρόμους και τις σιδηροδρομικές γραμμές. Ελικόπτερα εξουδετέρωσαν μονάδες ένοπλων διαδηλωτών από τις κομητείες Χουασούν και Γιονγκγουάνγκ που προσπαθούσαν να φτάσουν στην Γκουάνγκτζου. Αν ο στρατός δεν είχε ελέγξει τόσο αυστηρά τα μέσα ενημέρωσης και δεν είχε περιορίσει τα ταξίδια, η εξέγερση μπορεί να είχε μετατραπεί σε πανεθνική εξέγερση.

Μέσα στην ένταση της στιγμής, αναπτύχθηκε μια δομή που ήταν πιο δημοκρατική από τις προηγούμενες διοικήσεις της πόλης.

Συγκεντρωμένοι στο Πάρκο Κουάνγκτζου και στον κόμβο Γιου-τονγκ, σχηματίστηκαν πυρήνες μάχης και ηγεσία. Πολυβόλα επιτέθηκαν στο Επαρχιακό Μέγαρο (όπου ο στρατός είχε το διοικητήριό του). Μέχρι τις 5:30 μ.μ., ο στρατός υποχώρησε. Μέχρι τις 8:00 μ.μ. ο λαός έλεγχε την πόλη. Παντού αντηχούσαν ζητωκραυγές. Αν και τα όπλα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ήταν πολύ κατώτερα από αυτά του στρατού, η γενναιότητα και οι θυσίες του λαού αποδείχθηκαν πιο ισχυρές από την τεχνική ανωτερότητα του στρατού.

Η Ελεύθερη Κομμούνα διήρκεσε έξι ημέρες. Οι καθημερινές συνελεύσεις πολιτών έδωσαν φωνή στην πολυετή απογοήτευση και τις βαθιές φιλοδοξίες των απλών ανθρώπων. Οι τοπικές ομάδες πολιτών διατήρησαν την τάξη και δημιούργησαν ένα νέο είδος κοινωνικής διοίκησης – από τον λαό και για τον λαό. Συμπτωματικά, στις 27 Μαΐου -την ίδια ημέρα που η Παρισινή Κομμούνα συνετρίβη πάνω από 100 χρόνια πριν- η Κομμούνα Γκουάνγκτζου κατακλύστηκε από στρατιωτική βία παρά την ηρωική αντίσταση. Αν και καταπνίγηκε βάναυσα το 1980, για τα επόμενα 7 χρόνια το κίνημα συνέχισε να αγωνίζεται και το 1987 οργανώθηκε μια πανεθνική εξέγερση που τελικά οδήγησε σε μια ρεφορμιστική δημοκρατική εκλογή στη Νότια Κορέα.

Όπως και το θωρηκτό Ποτέμκιν, ο λαός της Γκουάνγκτζου έχει επανειλημμένως σηματοδοτήσει την έλευση της επανάστασης στη Νότια Κορέα – από την Εξέγερση των Αγροτών του Ντονγκχάκ του 1894 και την φοιτητική εξέγερση του 1929 έως την εξέγερση του 1980. Όπως η Παρισινή Κομμούνα και το θωρηκτό Ποτέμκιν, η ιστορική σημασία της Γκουάνγκτζου είναι διεθνής, όχι απλώς κορεατική (ή γαλλική ή ρωσική). Η σημασία και τα μαθήματά της ισχύουν εξίσου καλά σε Ανατολή και Δύση, Βορρά και Νότο. Η λαϊκή εξέγερση του 1980, όπως και αυτά τα προηγούμενα σύμβολα επανάστασης, είχε ήδη παγκόσμιες επιπτώσεις. Μετά από δεκαετίες κατά τις οποίες βασικά δημοκρατικά δικαιώματα καταπιέστηκαν σε όλη την Ανατολική Ασία, ένα κύμα εξεγέρσεων και εξεγέρσεων μεταμόρφωσε την περιοχή. Οι επαναστάσεις του 1989 στην Ευρώπη είναι γνωστές, αλλά ο ευρωκεντρισμός συχνά εμποδίζει την κατανόηση των ασιατικών αντίστοιχων επαναστάσεων. Έξι χρόνια μετά την εξέγερση της Γκουάνγκτζου, η δικτατορία του Μάρκος ανατράπηκε στις Φιλιππίνες. Ο Ακίνο και ο Κιμ Ντε-Τζουνγκ γνωρίζονταν στις Ηνωμένες Πολιτείες και οι εμπειρίες της Γκουάνγκτζου ενέπνευσαν την ανάληψη δράσης στη Μανίλα.

Σε όλη την Ασία, εμφανίστηκαν λαϊκά κινήματα για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα: το τέλος του στρατιωτικού νόμου επιτεύχθηκε στην Ταϊβάν το 1987. Στη Βιρμανία, ένα λαϊκό κίνημα εξερράγη τον Μάρτιο του 1988, όταν φοιτητές και εθνοτικές μειονότητες βγήκαν στους δρόμους της Ρανγκούν [Γιανγκόν]. Παρά τη φρικτή καταστολή, το κίνημα ανάγκασε τον Πρόεδρο Νε Γουίν να παραιτηθεί έπειτα από 26 χρόνια διακυβέρνησης. Την επόμενη χρονιά, φοιτητές ακτιβιστές στην Κίνα έκαναν μια ευρεία δημόσια έκκληση για δημοκρατία, μόνο και μόνο για να πυροβοληθούν στην πλατεία Τιενανμέν και να κυνηγηθούν για χρόνια αργότερα. Η σειρά του Νεπάλ ήταν η επόμενη. Επτά εβδομάδες διαμαρτυριών που ξεκίνησαν τον Απρίλιο του 1990 ανάγκασαν τον βασιλιά να εκδημοκρατίσει την κυβέρνηση. Η επόμενη χώρα που βίωσε μια έκρηξη ήταν η Ταϊλάνδη, όταν είκοσι ημέρες απεργίας πείνας από έναν κορυφαίο πολιτικό της αντιπολίτευσης έφεραν εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους στους δρόμους τον Μάιο του 1992. Δεκάδες σκοτώθηκαν όταν ο στρατός κατέστειλε τις διαδηλώσεις στους δρόμους, και λόγω της βιαιότητας ο στρατηγός Σουτσίντα Κραπαγιούν αναγκάστηκε να παραιτηθεί. Το 1998 στην Ινδονησία, φοιτητές ζήτησαν «επανάσταση – λαϊκή εξουσία» και κατάφεραν να ανατρέψουν τον Σουχάρτο. Συνεντεύξεις που διεξήγαγε ένας Αμερικανός ανταποκριτής στα πανεπιστήμια της Ινδονησίας κατέδειξαν ότι το σύνθημα «λαϊκή εξουσία» υιοθετήθηκε από τις Φιλιππίνες, όπως και η τακτική καινοτομία της κατάληψης δημόσιου χώρου.

(Πηγή: libcom.org )

#Σαν_σήμερα

The post Μάης 1980: Η Εξέγερση της Γκουάνγκτζου & η παράδοση των καταπιεσμένων (του George Katsiaficas) first appeared on Aυτολεξεί.

Η Πρωτομαγιά είναι μια από τις μέρες που οι αναρχικοί γιορτάζουν την αυτοδιάθεση και την αυτοπραγμάτωση. Οι άνθρωποι συνήθιζαν να ανάβουν φωτιές για να σηματοδοτήσουν το τέλος του χειμώνα εδώ και χιλιάδες χρόνια. Μόνο όταν η εκβιομηχάνιση αποσύνδεσε βίαια τους ανθρώπους από τη γη που τους έθρεψε, η Πρωτομαγιά άρχισε να γιορτάζεται ως εργατική αργία. Αλλά, στη βάση της, η Πρωτομαγιά δεν αφορά την εργασία: αφορά την αφθονία. Αφορά την υπέρβαση, την ευχαρίστηση, την ελευθερία – την ακμάζουσα πηγή της ίδιας της ζωής.

Ως μια χιλιετής ιερή ημέρα που τιμά την επιστροφή της άνοιξης, η Πρωτομαγιά κατευθύνει τις σκέψεις μας προς τη φύση – ένα άγριο και όμορφο χάος που ρέει μέσα μας και μας θρέφει, το οποίο μπορούμε να απολαύσουμε αλλά ποτέ να ελέγξουμε. Οι χαρούμενες πράξεις εξέγερσής μας δεν υποδεικνύουν έναν κόσμο στον οποίο οι εργαζόμενοι πληρώνονται λίγο καλύτερα για την εργασία τους, αλλά τη δυνατότητα να μπορέσουμε να εξαλείψουμε όλες τις μορφές καταπίεσης που στέκονται ανάμεσα σε εμάς και στην τεράστια προοπτική της ζωής μας.

Ακολουθούν μερικές πρόσφατες συναρπαστικές στιγμές από την αιώνια κληρονομιά της Πρωτομαγιάς. Ευχόμαστε ό,τι καλύτερο στις δικές σας προσπάθειες σήμερα, όπως τραγουδά ο λαϊκός τραγουδιστής: «Το να αγωνίζεσαι για κάτι σημαίνει να το κάνεις δικό σου».

Πριν από την Πρωτομαγιά: 1871, 1877, 1884

Προτού να γίνει η Πρωτομαγιά διεθνής ημέρα εορτασμού των εργατικών αγώνων, οι εργάτες και άλλοι επαναστάτες τηρούσαν ως αντίστοιχη μέρα την 18η Μαρτίου, την επέτειο της έναρξης της Παρισινής Κομμούνας το 1871.

Για παράδειγμα, στις 18 Μαρτίου 1877, ο νεαρός Πίτερ Κροπότκιν ενώθηκε με τον Πίντι, τον Στέπνιακ και αναρχικούς από όλη την Ελβετία προς μια διαδήλωση στη Βέρνη. Ο Κροπότκιν έχει μείνει στην ιστορία ως ένας ειρηνικός υποστηρικτής της επιστήμης και της αλληλοβοήθειας, παρ’ όλα αυτά αυτός και οι φίλοι του έφεραν κοντάρια σημαιών, σιδερογροθιές και άλλο εξοπλισμό ώστε να αμυνθούν. Έπειτα από μια μακρά αντιπαράθεση στους δρόμους, κατάφεραν να σώσουν την κόκκινη σημαία τους από την αστυνομία που προσπάθησε να την πάρει και προχώρησαν σε μια συνάντηση 2.000 ατόμων στην οποία απήγγειλαν λόγους, τραγούδησαν επαναστατικά τραγούδια και διάβασαν τηλεγραφήματα ενθάρρυνσης από τη Γαλλία και την Ισπανία.

Σε συνάντηση στο Σικάγο στις 7 Οκτωβρίου 1884, η Ομοσπονδία Οργανωμένων Συνδικάτων Εργασίας αποφάσισε να απαιτήσει τον περιορισμό της εργάσιμης ημέρας σε 8 ώρες έως την Πρωτομαγιά του 1886. Η ηγεσία αυτής της οργάνωσης, η οποία αργότερα έγινε η Αμερικανική Ομοσπονδία Εργασίας (AFL), εξέδωσε κρυφά μια ανακοίνωση συμβουλεύοντας τα μέλη να μην εμπλακούν στο κίνημα γύρω από αυτό το αίτημα, αλλά οι απλοί άνθρωποι το ασπάστηκαν σε μεγάλους αριθμούς.

1886

Οι αναρχικοί οργανωτές Άλμπερτ και Λούσι Πάρσονς οδήγησαν 80.000 ανθρώπους στη Λεωφόρο Μίσιγκαν του Σικάγο στην πρώτη σύγχρονη διαδήλωση της Πρωτομαγιάς, φωνάζοντας συνθήματα όπως «Οκτάωρη εργασία χωρίς μείωση μισθών!». Τις επόμενες ημέρες, 350.000 εργάτες σε όλες τις ΗΠΑ απεργούσαν σε 1.200 εργοστάσια, συμπεριλαμβανομένων 70.000 στο Σικάγο, 45.000 στη Νέα Υόρκη και 32.000 στο Σινσινάτι.

Τέσσερις μέρες αργότερα, η αστυνομία επιτέθηκε σε μια συγκέντρωση εργατών στο Σικάγο, κάποιος απάντησε πετώντας μια βόμβα και τα υπόλοιπα είναι ιστορία.

Ο Άλμπερτ Πάρσονς και τέσσερις άλλοι αναρχικοί έχασαν τη ζωή τους στην επακόλουθη δίκη-παρωδία, η οποία θεωρήθηκε τόσο ευρέως στημένη και άδικη που το 1893 ο κυβερνήτης ανέτρεψε τις καταδίκες και επέκρινε τη δικαστική διαδικασία. Η Λούσι Πάρσονς, αργότερα συνιδρύτρια των Βιομηχανικών Εργατών του Κόσμου, αφιερώθηκε σε μια ζωή επαναστατικής οργάνωσης.

1891

Αποφασισμένος να εκδικηθεί για τους μάρτυρες του Χέιμαρκετ και να οικοδομήσει ένα επαναστατικό κίνημα ικανό να καταργήσει τον καπιταλισμό και το κράτος, ο έμπειρος αναρχικός οργανωτής Ερρίκο Μαλατέστα επέστρεψε κρυφά στην Ιταλία για να προετοιμάσει έντονες διαδηλώσεις για την Πρωτομαγιά.

Το απόγευμα της 1ης Μαΐου 1891, χιλιάδες εργάτες συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Santa Croce στη Ρώμη για να ακούσουν μια σειρά ομιλητών. Σύντομα ακολούθησε μια πορεία χιλιάδων ακόμη ατόμων, συμπεριλαμβανομένων μελών της αναρχικής ομοσπονδίας με κόκκινα πανό. Όπως σημείωσε ο αρχηγός της αστυνομίας, «Η εμφάνιση της Federazione Anarchica προκάλεσε τον άμεσο ενθουσιασμό μέσα στο πλήθος».

Ο αναρχικός Αμίλκαρε Τσιπριάνι [Amilcare Cipriani], ο οποίος είχε καταδικαστεί σε θάνατο και στη συνέχεια εξορίστηκε στη Νέα Καληδονία ως τιμωρία επειδή ενήργησε ως Αρχηγός του Επιτελείου κατά την υπεράσπιση της Παρισινής Κομμούνας, σηκώθηκε να μιλήσει. Παρατηρώντας ένα «δάσος» από ξιφολόγχες με τις οποίες εκατοντάδες στρατιώτες και ιππικό είχαν περικυκλώσει την πλατεία, ο Τσιπριάνι ζήτησε ηρεμία, υποστηρίζοντας ότι δεν ήταν η κατάλληλη στιγμή για να αντιμετωπιστούν οι Αρχές. Ωστόσο, ένας ομιλητής εκτός προγράμματος, ο αναρχικός Galileo Palla, ο οποίος είχε ζήσει εξόριστος στην Αργεντινή με τον Μαλατέστα, πήδηξε στο βήμα και προέτρεψε το πλήθος να ξεσηκωθεί σε εξέγερση, καταλήγοντας: «Ζήτω η επανάσταση!».

Οι επακόλουθες ταραχές εξαπλώθηκαν σε όλη την πόλη και διήρκεσαν μέχρι αργά το βράδυ.

1894

Μαζικές ταραχές σάρωσαν το Κλίβελαντ του Οχάιο την Πρωτομαγιά του 1894 σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την ανεργία που φούντωνε από την οικονομική κρίση του προηγούμενου έτους. Η απεργία στην Pullman ξεκίνησε λίγες μέρες αργότερα, στις 11 Μαΐου, και κορυφώθηκε με αναταραχές σε όλη τη χώρα και δολοφονίες πολλών εργατών από αστυνομικούς και άλλους μισθοφόρους.

Ως απάντηση, ο Πρόεδρος Γκρόβερ Κλίβελαντ ανακοίνωσε ότι η Εργατική Πρωτομαγιά τον Σεπτέμβριο θα γινόταν εθνική εορτή, επιχειρώντας να οικειοποιηθεί τους αγώνες των εργατών χωρίς να επιβεβαιώνει την επέτειο του περιστατικού στο Χέιμαρκετ. Ο Σάμιουελ Γκόμπερς, ιδρυτής της AFL και σφοδρός αντίπαλος της μετανάστευσης, του αναρχισμού, του σοσιαλισμού και, αργότερα, των Βιομηχανικών Εργατών του Κόσμου, υποστήριξε την ομοσπονδιακή κυβέρνηση στη συντριβή της απεργίας στην Πούλμαν και υποστήριξε την προσπάθεια του Γκρόβερ Κλίβελαντ να υπονομεύσει τη δυναμική της Πρωτομαγιάς. Μην κάνετε λάθος: η επίσημη ηγεσία των νομιμοποιημένων εργατικών οργανώσεων είχε ως στόχο σε μεγάλο βαθμό να τις τιθασεύσει και να τις παραλύσει από την αρχή.

1909

Δύο εργατικές συγκεντρώσεις ανακοινώθηκαν για την Πρωτομαγιά του 1909 στο Μπουένος Άιρες. Η μία οργανώθηκε από τη σοσιαλιστική Γενική Ένωση Εργατών (UGT) και η άλλη από την αναρχική Περιφερειακή Ομοσπονδία Εργατών της Αργεντινής (FORA).

Όπως αφηγείται ο ιστορικός Οσβάλντο Μπάγιερ, «Μετά το μεσημέρι, η Πλατεία Λορέα άρχισε να γεμίζει με ανθρώπους που δεν ήταν θαμώνες της πόλης: πολλά μουστάκια, μπερέδες, μαντήλια, μπαλωμένα παντελόνια, πολλά ξανθά μαλλιά, πολλά φακιδωτά πρόσωπα, πολλοί Ιταλοί, πολλοί «Ρώσοι» (όπως αποκαλούσαν τον Εβραίο μετανάστη εκείνη την εποχή) και κάποιοι Καταλανοί. Μαζί ήρθαν και οι αναρχικοί με τις κόκκινες σημαίες τους: «Θάνατος στην μπουρζουαζία! Πόλεμος στην μπουρζουαζία!» ήταν οι πρώτες κραυγές που ακούστηκαν.

Η πιο θορυβώδης ομάδα φαινόταν να είναι οι αναρχικοί της ένωσης «Luz al Soldado» («Φωτίστε τον στρατιώτη»). Σύμφωνα με την αστυνομική αναφορά της ημέρας, κατέστρεψαν τραμ, απελευθέρωσαν άλογα από τις άμαξες της πόλης και κατέστρεψαν αρτοποιεία που αρνήθηκαν να κλείσουν τις βιτρίνες τους για τον εορτασμό της εργατικής αργίας.

Ο αρχηγός της αστυνομίας, συνταγματάρχης Ραμόν Φαλκόν, έφτασε και έδωσε την εντολή για επίθεση. Η αστυνομία έσπαγε κεφάλια, πυροβόλησε διαδηλωτές και τους ποδοπάτησε με τα άλογα, σκοτώνοντας αρκετούς εργάτες και τραυματίζοντας σοβαρά δεκάδες άλλους.

Οι σοσιαλιστές ενώθηκαν με τους αναρχικούς ζητώντας γενική απεργία αορίστου χρόνου απαιτώντας την παραίτηση του Φαλκόν. Ο συνταγματάρχης απάντησε με συλλήψεις και επιδρομές και έκλεισε τον αναρχικό τύπο. Στις 4 Μαΐου, 33 χρόνια μετά το περιστατικό στο Χέιμαρκετ, ένα πλήθος έως και 80.000 ατόμων συγκεντρώθηκε για να συνοδεύσει τα λείψανα των μαρτύρων του στο νεκροταφείο. Η αστυνομία του Φαλκόν εμφανίστηκε ξανά για να ξυλοκοπήσει και να πυροβολήσει τους πενθούντες.

Ένας από τους αναρχικούς που επηρεάστηκαν από τη σφαγή εκείνης της Πρωτομαγιάς ήταν ένας έφηβος ουκρανικής καταγωγής, ο Σάιμον Ραντοβίτσκι [Simon Radowitzky]. Έξι μήνες αργότερα, ο Ραντοβίτσκι χρησιμοποίησε μια αυτοσχέδια βόμβα για να ανατινάξει την άμαξα του Φαλκόν, σκοτώνοντας τον ίδιο τον συνταγματάρχη και τον γραμματέα του Χουάν Λαρτιγκάου. Όταν τελικά συνελήφθη και ξυλοκοπήθηκε από την αστυνομία, φώναξε «Viva el anarquismo!». Ο Ραντοβίτσκι έγινε ένας από τους πιο εξέχοντες πολιτικούς κρατούμενους στην ιστορία της Αργεντινής.

1919

Ταραχές ξέσπασαν ξανά στο Κλίβελαντ του Οχάιο όταν αντιδραστικοί κύκλοι μαζί με την αστυνομία επιτέθηκαν σε μια διαδήλωση της Πρωτομαγιάς, στην οποία συμμετείχαν μέλη συνδικάτων, αναρχικοί και σοσιαλιστές που διαμαρτύρονταν για τη φυλάκιση του Γιουτζίν Ντεμπς, ενός συνδικαλιστή που είχε αποκτήσει την πρώτη του εμπειρία στην απεργία στην Πούλμαν δεκαετίες νωρίτερα.

1937

Την Πρωτομαγιά του 1937, η Έμμα Γκόλντμαν μίλησε στο Χάιντ Παρκ του Λονδίνου για τους αναρχικούς στον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο, επιδεικνύοντας ένα τεράστιο πανό που υποστήριζε τη CNT.

Στην Καταλονία, μεταξύ 3ης και 8ης Μαΐου, σε αυτό που έγινε γνωστό ως οι Ημέρες του Μάη, ξέσπασαν συγκρούσεις στη Βαρκελώνη μεταξύ αναρχικών και άλλων τοπικών συμμετεχόντων στην Ισπανική Επανάσταση, από τη μία πλευρά, και από την άλλη, της αστυνομίας, μελών του Κομμουνιστικού Κόμματος που υπηρετούσαν τον Στάλιν καθώς και άλλων μελών της Ρεπουμπλικανικής κυβέρνησης. Αυτό προμήνυε την ήττα της Ισπανικής Επανάστασης υπέρ του Φράνκο, προδομένη από αυταρχικούς μέσα από τις ίδιες της τις τάξεις.

«Αυτό για το οποίο εργάζονταν οι κομμουνιστές δεν ήταν να αναβάλουν την Ισπανική Επανάσταση μέχρι να έρθει μια καταλληλότερη στιγμή, αλλά να διασφαλίσουν ότι αυτή δεν θα συνέβαινε ποτέ. Αυτό γινόταν όλο και πιο προφανές με την πάροδο του χρόνου, καθώς η εξουσία αποσπόταν όλο και περισσότερο από τα χέρια της εργατικής τάξης και ενώ όλο και περισσότεροι επαναστάτες κάθε απόχρωσης ρίχνονταν στη φυλακή. Κάθε κίνηση γινόταν στο όνομα της στρατιωτικής αναγκαιότητας, επειδή αυτό το πρόσχημα ήταν, ας πούμε, έτοιμο, αλλά το αποτέλεσμα ήταν να οδηγηθούν οι εργάτες πίσω από μια πλεονεκτική θέση και προς μια θέση στην οποία, όταν τελείωνε ο πόλεμος, θα ήταν αδύνατο να αντισταθούν στην επανεισαγωγή του καπιταλισμού… Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι τα όπλα είχαν σκόπιμα παρακρατηθεί για να μην πέσουν πολλά από αυτά στα χέρια των αναρχικών, οι οποίοι αργότερα θα τα χρησιμοποιούσαν για επαναστατικό σκοπό».

~ Τζορτζ Όργουελ, Φόρος τιμής στην Καταλονία

1945

Ως έφηβος, ο Ισπανός αναρχικός Αντόνιο Γκαρσία Μπαρόν εντάχθηκε στη Φάλαγγα Ντουρούτι για να νικήσει τον φασισμό και να προωθήσει την αναρχική επανάσταση κατά τη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου. Εξαιτίας της αδιαφορίας των καπιταλιστικών εθνών, της υποστήριξης των Ναζί προς τις δυνάμεις του Φράνκο και τις προδοσίες των κομμουνιστών προς άλλους αντιφασίστες, η Επανάσταση στην Ισπανία ηττήθηκε το 1939, αλλά ο ίδιος ο Μπαρόν δεν τα παράτησε ποτέ. Πήγε στη μάχη της Δουνκέρκης, όπου έδωσε σε έναν πεινασμένο Βρετανό στρατιώτη ένα πολύτιμο διάλειμμα για μεσημεριανό γεύμα, αρπάζοντας το όπλο του και καταρρίπτοντας δύο ναζιστικά πολεμικά αεροσκάφη, προς μεγάλη έκπληξη του στρατιώτη.

Λίγο αργότερα, ο Μπαρόν συνελήφθη και στάλθηκε στο ναζιστικό στρατόπεδο θανάτου στο Μαουτχάουζεν. Ακόμα και περιτριγυρισμένος από μαζικές εκτελέσεις και λιμοκτονία, ο Μπαρόν κουβαλούσε μαζί του τα αναρχικά του ιδανικά. Κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψης του ίδιου του Χίμλερ, ο Μπαρόν κατάφερε να αντιμετωπίσει τον ηγέτη των SS. Η Ισπανία είχε αφαιρέσει την υπηκοότητα του Μπαρόν όταν εισήλθε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης. Ο ίδιος δεν προσπάθησε ποτέ να την ανακτήσει. Στο Μαουτχάουζεν, ο Μπαρόν ήταν σημαδεμένος με ένα μπλε τρίγωνο και το γράμμα «S» – το σήμα που χαρακτήριζε τους κρατούμενους που θεωρούνταν απάτριδες.

Οι εκτελέσεις στους θαλάμους αερίων στο Μαουτχάουζεν συνεχίστηκαν μέχρι λίγο πριν από την αυτοκτονία του Αδόλφου Χίτλερ [που ανακοινώθηκε] την 1η Μαΐου 1945. Στις 5 Μαΐου, οι Συμμαχικές Δυνάμεις απελευθέρωσαν το στρατόπεδο συγκέντρωσης Μαουτχάουζεν. Οι κρατούμενοι τους υποδέχτηκαν με ένα πανό που έγραφε: «Οι Ισπανοί αντιφασίστες χαιρετίζουν τις απελευθερωτικές δυνάμεις». Με την ήττα του φασισμού και την απελευθέρωση των στρατοπέδων συγκέντρωσης, ο Αντόνιο Γκαρσία Μπαρόν ξεκίνησε να ζήσει τη ζωή του μακριά από την εμβέλεια του κράτους, του καπιταλισμού και, κυρίως, της εκκλησίας. Εγκαταστάθηκε στη βολιβιανή ζούγκλα όπου, παρά τις επιθέσεις ιαγουάρων και τις πολλαπλές απόπειρες δολοφονίας, κατάφερε να ζήσει ως ο τελευταίος επιζών της Φάλαγγας Ντουρούτι.

1950

Οι μαύροι εργάτες στη Νότια Αφρική συμμετείχαν σε διαδηλώσεις της Πρωτομαγιάς ήδη από το 1928, όταν η πορεία τους επισκίασε τη διαδήλωση μόνο-για-λευκούς που διοργάνωσε το ρατσιστικό Εργατικό Κόμμα.

Το 1950, το Κομμουνιστικό Κόμμα της Νότιας Αφρικής κάλεσε σε απεργία την Πρωτομαγιά σε ένδειξη διαμαρτυρίας κατά του Νόμου για την Καταστολή του Κομμουνισμού. Η αστυνομία της Νότιας Αφρικής ανταπέδωσε με βάναυση βία, σκοτώνοντας 18 άτομα σε όλο το Σοβέτο. Ο νεαρός Νέλσον Μαντέλα αναζήτησε καταφύγιο σε έναν κοιτώνα νοσοκόμων όλη τη νύχτα για να ξεφύγει από τους πυροβολισμούς.

Πρωτομαγιά στην Αβάνα της Κούβας το 1961: η κρατική οικειοποίηση μιας λαϊκής γιορτής.

1968

Την 1η Μαΐου 1968, τη χρονιά κατά την οποία η Πολιτικοστρατιωτική Δικτατορία στη Βραζιλία έγινε ακόμη πιο καταπιεστική, στο Σάο Πάολο, φοιτητές, διοργανωτές γειτονιάς και εργάτες οργανωμένοι στο Grupo de Osasco ξεκίνησαν να σαμποτάρουν τις επίσημες εορταστικές εκδηλώσεις της Πρωτομαγιάς. Οι συμμετέχοντες στην ομάδα χαρτογράφησαν όλες τις εισόδους και εξόδους της Praça da Sé, της πλατείας στο κέντρο της πόλης, και οργάνωσαν μια ομάδα αυτοάμυνας με εξήντα σιδερένιες ράβδους τυλιγμένες σε εφημερίδα. Όταν ο κυβερνήτης της πολιτείας έφτασε στο σημείο, ξέσπασαν ταραχές. Το πλήθος έδιωξε τον κυβερνήτη και την αστυνομία από τη σκηνή και την πυρπόλησε με κραυγές υποστήριξης για την απεργία των Contagem στη Minas Gerais, την πρώτη μεγάλη απεργία κατά τη διάρκεια του στρατιωτικού καθεστώτος.

Στη Γαλλία, έπειτα από μήνες συγκρούσεων μεταξύ φοιτητών και Αρχών στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού στη Ναντέρ, η διοίκηση έκλεισε το πανεπιστήμιο στις 2 Μαΐου 1968. Φοιτητές του Πανεπιστημίου της Σορβόννης στο Παρίσι συναντήθηκαν στις 3 Μαΐου για να διαμαρτυρηθούν σε ένδειξη αλληλεγγύης προς τους φοιτητές στη Ναντέρ. Στις 6 Μαΐου, περισσότεροι από 20.000 φοιτητές, καθηγητές και υποστηρικτές πορεύτηκαν προς τη Σορβόννη για να αντιμετωπίσουν την αστυνομία που προσπαθούσε να την αποκλείσει. Ακολούθησαν μαζικές συγκρούσεις, οι οποίες προκάλεσαν έναν μήνα απεργιών και καταλήψεων που σχεδόν ανέτρεψαν τη γαλλική κυβέρνηση.

1971

Την 1η Μαΐου, πάνω από 50.000 άνθρωποι παρακολούθησαν μια αντιπολεμική συναυλία στην Ουάσινγκτον, η οποία διοργανώθηκε σε συντονισμό με τη May Day Tribe, ένα ριζοσπαστικό αριστερό σχηματισμό που περιλάμβανε ομάδες Yippie, ομοφυλόφιλων και φεμινιστριών. Η κυβέρνηση ανακάλεσε την άδεια και εκκένωσε το πάρκο στο οποίο λάμβανε χώρα η συναυλία. Παρ’ όλα αυτά, τα ξημερώματα της 3ης Μαΐου, πάνω από 15.000 αντιπολεμικοί διαδηλωτές, οργανωμένοι σε ομάδες συγγένειας, επιχείρησαν να κλείσουν ολόκληρη την πόλη της Ουάσινγκτον μέσω μιας συντονισμένης πολιτικής ανυπακοής. Ένας ίσος αριθμός αστυνομικών, στρατιωτών και πεζοναυτών απάντησαν με δακρυγόνα και βίαιες επιθέσεις, κατάσχοντας και καταστρέφοντας περιουσιακά στοιχεία τυχαία, συμπεριλαμβανομένων δύο σημαδεμένων ασθενοφόρων. Πάνω από 7.000 άτομα συνελήφθησαν μέχρι τις 8π.μ. και ο αριθμός πλησίαζε τους 13.000 μέχρι το τέλος της εβδομάδας – μόνο 79 από τους οποίους καταδικάστηκαν τελικά. Ένα ομοσπονδιακό δικαστήριο αργότερα επιδίκασε συνολικά 12 εκατομμύρια δολάρια στους συλληφθέντες.

1983

Στο Λονδίνο, το αναρχικό περιοδικό Class War δημοσίευσε το πρώτο του τεύχος την Πρωτομαγιά. Αναγνωρίζοντας διαισθητικά ότι οι αγώνες στους χώρους εργασίας είχαν σε μεγάλο βαθμό παρακαμφθεί από την αναδιάρθρωση του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού, το Class War επικεντρώθηκε στους αγώνες της κοινότητας και στις αστικές αναταραχές, προκαλώντας τους Θατσερικούς με ένα ασεβές χιούμορ που συνεχίζει να επηρεάζει μερικούς από τους καλύτερους αναρχικούς προπαγανδιστές έως σήμερα.

Συμμετέχοντας σε αντιφασιστικές οργανώσεις, στις ταραχές κατά του Κεφαλικού Φόρου που ανέτρεψαν την κυβέρνηση της Θάτσερ και στο Καρναβάλι κατά του Καπιταλισμού της 18ης Ιουνίου 1999 που έθεσε το σκηνικό για τις διαδηλώσεις κατά της Συνόδου Κορυφής του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου στο Σιάτλ το 1999, ο ταξικός πόλεμος βοήθησε στη δημιουργία των θεμελίων για τα σημερινά αναδυόμενα αναρχικά κινήματα.

1986

Στην Ουκρανία, οι κρατικοί εορτασμοί για την εκατονταετηρίδα της Πρωτομαγιάς προχώρησαν όπως είχε προγραμματιστεί, αν και πολλά από τα στελέχη του κυβερνώντος Κομμουνιστικού Κόμματος απουσίαζαν χωρίς εξήγηση. Αυτό οφειλόταν στο ότι ο πυρηνικός αντιδραστήρας στο Τσερνόμπιλ έλιωνε, εκπέμποντας θανατηφόρα ακτινοβολία στον αέρα. Οι γραφειοκράτες του κόμματος γνώριζαν ότι αυτό συνέβαινε, αλλά δεν το είχαν ακόμη παραδεχτεί στο κοινό, εκθέτοντας αμέτρητους εργάτες σε δηλητηρίαση από ακτινοβολία.

Αυτή η καταστροφή καταδεικνύει τις μοιραίες συνέπειες της αφομοίωσης της Πρωτομαγιάς και των εργατικών κινημάτων γενικότερα από τα αυταρχικά κόμματα. Είτε σοσιαλιστική είτε δημοκρατική, η ίδια η ύπαρξη του Κράτους προϋποθέτει ιεραρχίες που αναπόφευκτα εκθέτουν τους εργαζόμενους και όλους μας σε δυσανάλογο κίνδυνο.

1987

Στο Βερολίνο, ένα πάρτι δρόμου στην περιοχή Κρόιτσμπεργκ την Πρωτομαγιά εξελίχθηκε απροσδόκητα σε μια μεγάλη σύγκρουση, προσελκύοντας πολλά τμήματα του πληθυσμού, αναγκάζοντας την αστυνομία να εγκαταλείψει την περιοχή για ώρες. Από εκείνη τη νύχτα ελευθερίας ξεκίνησε μια παράδοση μαζικής αντιπαράθεσης, μια ετήσια ημέρα ταραχών στο κέντρο του Βερολίνου που συνεχίζεται έως σήμερα.

Οι Atari Teenage Riot σε συναυλία κατά τη διάρκεια των ταραχών της Πρωτομαγιάς του 1999 στο Βερολίνο.

The post Οι Μέρες του Μάη: Ιστορίες Θάρρους & Αντίστασης – Στιγμιότυπα από την ιστορία της Πρωτομαγιάς (19ος-20ός αι) first appeared on Aυτολεξεί.

Η ζωή και το έργο του αναρχικού Ομάρ Αζίζ και η επίδρασή του στην αυτοοργάνωση της συριακής επανάστασης

Της Leila Al Shami στο TAHRIR ICN

Ο Omar Aziz (γνωστός στους φίλους του ως Abu Kamel) γεννήθηκε στη Δαμασκό. Επέστρεψε στη Συρία από την εξορία στη Σαουδική Αραβία και τις Ηνωμένες Πολιτείες τις πρώτες ημέρες της Συριακής Επανάστασης [2011]. Διανοούμενος, οικονομολόγος, αναρχικός, σύζυγος και πατέρας, σε ηλικία 63 ετών, αφοσιώθηκε στον επαναστατικό αγώνα. Συνεργάστηκε με τοπικούς ακτιβιστές για τη συλλογή ανθρωπιστικής βοήθειας και τη διανομή της σε προάστια της Δαμασκού που δέχονταν επιθέσεις από το καθεστώς. Μέσα από το συγγραφικό του έργο και τη δραστηριότητά του προώθησε την τοπική αυτοκυβέρνηση, την οριζόντια οργάνωση, τη συνεργασία, την αλληλεγγύη και την αλληλοβοήθεια ως τα μέσα με τα οποία οι άνθρωποι θα μπορούσαν να χειραφετηθούν από την τυραννία του κράτους. Μαζί με συντρόφους του, ο Αζίζ ίδρυσε την πρώτη Τοπική Επιτροπή στο Barzeh της Δαμασκού. Το παράδειγμα εξαπλώθηκε σε όλη τη Συρία και μαζί του μερικά από τα πιο ελπιδοφόρα και διαρκή παραδείγματα μη ιεραρχικής αυτοοργάνωσης που προέκυψαν από τις χώρες της Αραβικής Άνοιξης.

Στο αφιέρωμά της στον Ομάρ Αζίζ, η Budour Hassan λέει, ότι «δεν φορούσε μάσκα V for Vendetta, ούτε σχημάτισε μαύρα μπλοκ. Δεν είχε εμμονή με το να δίνει συνεντεύξεις στον Τύπο… [Ωστόσο] σε μια εποχή που οι περισσότεροι αντιιμπεριαλιστές θρηνούσαν για την κατάρρευση του συριακού κράτους και την «αεροπειρατεία» μιας επανάστασης που ποτέ δεν υποστήριξαν εξ αρχής, ο Αζίζ και οι σύντροφοί του αγωνίζονταν ακούραστα για την άνευ όρων ελευθερία από κάθε μορφή δεσποτισμού και κρατικής ηγεμονίας»[1].

Ο Αζίζ ενθαρρυνόταν από το επαναστατικό κύμα που κατέλαβε τη χώρα και πίστευε ότι «οι συνεχιζόμενες διαδηλώσεις ήταν σε θέση να σπάσουν την κυριαρχία της απόλυτης εξουσίας»[2], αλλά έβλεπε έλλειψη συνέργειας μεταξύ της επαναστατικής δραστηριότητας και της καθημερινής ζωής των ανθρώπων. Για τον Aziz, δεν είχε νόημα να συμμετέχει κανείς σε διαδηλώσεις που απαιτούσαν την ανατροπή του καθεστώτος, ενώ εξακολουθούσε να ζει μέσα σε αυστηρές ιεραρχικές και αυταρχικές δομές που επέβαλε το κράτος. Περιέγραψε έναν τέτοιο διαχωρισμό σαν η Συρία να επικαλύπτεται από δύο χρονικότητες: «τον χρόνο της Εξουσίας» που «εξακολουθεί να διαχειρίζεται τις δραστηριότητες της ζωής» και «τον χρόνο της Επανάστασης» που ανήκει στους ακτιβιστές που εργάζονται για την ανατροπή του καθεστώτος».[3] Ο Αζίζ πίστευε ότι για τη συνέχεια και τη νίκη της επανάστασης, η επαναστατική δραστηριότητα έπρεπε να διαπεράσει όλες τις πτυχές της ζωής των ανθρώπων. Υποστήριζε ριζικές αλλαγές στην κοινωνική οργάνωση και τις σχέσεις, προκειμένου να αμφισβητηθούν τα θεμέλια ενός συστήματος που βασιζόταν στην κυριαρχία και την καταπίεση.

Ο Αζίζ έβλεπε θετικά παραδείγματα παντού γύρω του. Ενθαρρύνθηκε από τις πολλαπλές πρωτοβουλίες που ξεπήδησαν σε όλη τη χώρα, όπως η εθελοντική παροχή επείγουσας ιατρικής και νομικής υποστήριξης, η μετατροπή σπιτιών σε νοσοκομεία πεδίου και η οργάνωση καλαθιών τροφίμων για διανομή. Είδε σε αυτές τις πράξεις «το πνεύμα της αντίστασης του συριακού λαού στη βαρβαρότητα του συστήματος, στη συστηματική δολοφονία και την καταστροφή της κοινότητας».[4] Το όραμα του Ομάρ ήταν να διαδοθούν αυτές οι πρακτικές και πίστευε ότι ο τρόπος για να επιτευχθεί αυτό ήταν η δημιουργία Τοπικών Συμβουλίων. Τον όγδοο μήνα της συριακής επανάστασης, όταν οι εκτεταμένες διαδηλώσεις κατά του καθεστώτος ήταν ακόμη σε μεγάλο βαθμό ειρηνικές, ο Ομάρ Αζίζ συνέταξε ένα έγγραφο συζήτησης για τα Τοπικά Συμβούλια στη Συρία, όπου περιέγραφε το όραμά του.

Κατά την άποψη του Αζίζ, το Τοπικό Συμβούλιο ήταν το φόρουμ μέσω του οποίου οι άνθρωποι που προέρχονται από διαφορετικές κουλτούρες και διαφορετικά κοινωνικά στρώματα θα μπορούσαν να συνεργαστούν για την επίτευξη τριών πρωταρχικών στόχων: να διαχειριστούν τη ζωή τους ανεξάρτητα από τους θεσμούς και τα όργανα του κράτους, να παράσχουν τον χώρο που θα επέτρεπε τη συλλογική συνεργασία των ατόμων και να ενεργοποιήσουν την κοινωνική επανάσταση σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο.

Στο έγγραφό του ο Aziz απαριθμεί ποιες πιστεύει ότι πρέπει να είναι οι βασικές ανησυχίες των τοπικών συμβουλίων:

1. Η προώθηση της ανθρώπινης και πολιτικής αλληλεγγύης μέσω της βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης, ιδίως μέσω της παροχής ασφαλούς στέγασης στους εκτοπισμένους, της παροχής ψυχολογικής και υλικής βοήθειας στις οικογένειες των τραυματιών ή των κρατουμένων, της παροχής ιατρικής και επισιτιστικής υποστήριξης, της διασφάλισης της συνέχειας των εκπαιδευτικών υπηρεσιών και της υποστήριξης και του συντονισμού των δραστηριοτήτων των μέσων ενημέρωσης. Ο Aziz σημειώνει ότι οι πράξεις αυτές θα πρέπει να είναι εθελοντικές και δεν θα πρέπει να υποκαθιστούν τα οικογενειακά ή συγγενικά δίκτυα υποστήριξης. Πιστεύει ότι θα χρειαστεί χρόνος για να νιώσουν οι άνθρωποι άνετα εκτός της παροχής κρατικών υπηρεσιών και να προσαρμόσουν την κοινωνική τους συμπεριφορά ώστε να είναι πιο συνεργάσιμοι. Ο Aziz πίστευε ότι ο ρόλος του συμβουλίου θα πρέπει να περιοριστεί στο ελάχιστο, επιτρέποντας την ανάπτυξη μοναδικών κοινοτικών πρωτοβουλιών.
2. Η προώθηση της συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένης της οικοδόμησης τοπικών κοινοτικών πρωτοβουλιών και δράσεων και της προώθησης της καινοτομίας και της εφευρετικότητας, την οποία ο Aziz είδε ότι καταπνίγεται από μισό αιώνα τυραννίας. Το τοπικό συμβούλιο θα αποτελούσε το φόρουμ μέσω του οποίου οι άνθρωποι θα μπορούσαν να συζητήσουν τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν στη ζωή και τις καθημερινές τους συνθήκες. Το τοπικό συμβούλιο θα υποστήριζε τη συνεργασία και θα επέτρεπε στους ανθρώπους να επινοούν τις κατάλληλες λύσεις στα προβλήματα που αντιμετώπιζαν, συμπεριλαμβανομένων των θεμάτων που αφορούσαν τις υποδομές, την κοινωνική αρμονία και το εμπόριο, καθώς και των θεμάτων που απαιτούσαν λύσεις εκτός της τοπικής κοινότητας. Ο Aziz είδε, επίσης, ως βασικό ρόλο την υπεράσπιση εδαφών σε αγροτικές και αστικές περιοχές που είχαν υποστεί απαλλοτριώσεις και εξαγορές από το κράτος. Απέρριπτε την αστική απαλλοτρίωση της γης και την περιθωριοποίηση και τον εκτοπισμό των αγροτικών κοινοτήτων, τις οποίες θεωρούσε ως μέθοδο που χρησιμοποιούσε το καθεστώς για να επιβάλει την πολιτική της κυριαρχίας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Ο Aziz πίστευε ότι ήταν απαραίτητο να εξασφαλιστεί η πρόσβαση στη γη που μπορεί να ικανοποιήσει τις ανάγκες της ζωής για όλους και ζήτησε την εκ νέου ανακάλυψη των κοινών αγαθών. Ήταν ρεαλιστής αλλά αισιόδοξος. Σημείωνε ότι «είναι σαφές ότι οι πράξεις αυτές εφαρμόζονται σε ασφαλείς τοποθεσίες ή σε περιοχές οιονεί “απελευθερωμένες” από την εξουσία. Αλλά είναι δυνατόν να αξιολογηθεί η κατάσταση κάθε περιοχής και να καθοριστεί τι μπορεί να επιτευχθεί». Ο Aziz τάχθηκε υπέρ της δημιουργίας οριζόντιων συνδέσμων μεταξύ των συμβουλίων για τη δημιουργία δεσμών και αλληλεξάρτησης μεταξύ διαφορετικών γεωγραφικών περιοχών.
3. Η σχέση με τον Ελεύθερο Συριακό Στρατό (FSA) και η διασύνδεση μεταξύ της προστασίας και της υπεράσπισης της κοινότητας και της συνέχειας της Επανάστασης. Ο Aziz πίστευε ότι ήταν σημαντικό να υπάρξει συντονισμός μεταξύ της λαϊκής πολιτικής και της λαϊκής ένοπλης αντίστασης. Θεωρούσε ότι ο ρόλος του FSA ήταν να διασφαλίζει την ασφάλεια και την άμυνα της κοινότητας ιδίως κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων, να υποστηρίζει τη διασφάλιση των γραμμών επικοινωνίας μεταξύ των περιοχών και να παρέχει προστασία για τη μετακίνηση ανθρώπων και υλικοτεχνικών εφοδίων. Ο ρόλος του Συμβουλίου θα ήταν να παρέχει τροφή και στέγαση σε όλα τα μέλη του FSA και να συντονίζει με τον FSA την ασφάλεια της κοινότητας και την αμυντική στρατηγική της περιοχής.
4. Η σύνθεση των τοπικών συμβουλίων και η οργανωτική δομή. Ο Aziz είδε μια σειρά προκλήσεων που αντιμετωπίζει η συγκρότηση πολλαπλών τοπικών συμβουλίων. Η πρώτη ήταν το καθεστώς, το οποίο επανειλημμένα εισέβαλε σε πόλεις και κωμοπόλεις προκειμένου να παραλύσει το κίνημα, να απομονώσει τον κόσμο σε θύλακες και να εμποδίσει τη συνεργασία. Ο Aziz υποστήριξε ότι για να απαντήσουν σε τέτοιες επιθέσεις του κράτους, οι μηχανισμοί αντίστασης έπρεπε να παραμείνουν ευέλικτοι και καινοτόμοι. Τα Συμβούλια θα πρέπει να αναβαθμίζονται ή να μειώνονται ανάλογα με τις ανάγκες και να προσαρμόζονται στις σχέσεις εξουσίας επί τόπου. Πίστευε ότι αυτή η ευελιξία ήταν απαραίτητη για να πραγματοποιηθεί η επιθυμία της κοινότητας για ελευθερία. Είδε επίσης την πρόκληση στο να ενθαρρυνθούν οι άνθρωποι να εφαρμόσουν έναν τρόπο ζωής και κοινωνικές σχέσεις που ήταν νέοι και άγνωστοι. Επίσης, η παροχή υπηρεσιών έπρεπε να διατηρηθεί και ήταν απαραίτητο να βρεθεί ένας τρόπος για να αποκτήσει μια ανεξάρτητη πηγή ενέργειας εν όψει των περικοπών, καθώς και να υποστηριχθεί η ανάπτυξη οικονομικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων. Για τον λόγο αυτό, πίστευε ότι στα μέλη των τοπικών συμβουλίων θα έπρεπε να περιλαμβάνονται κοινωνικοί λειτουργοί και άτομα με εξειδίκευση σε διάφορους κοινωνικούς, οργανωτικούς και τεχνικούς τομείς, τα οποία να έχουν τόσο τον σεβασμό των ανθρώπων όσο και τη δυνατότητα και την επιθυμία να εργαστούν εθελοντικά. Για τον Aziz, η οργανωτική δομή του τοπικού συμβουλίου είναι μια διαδικασία που ξεκινά με τα ελάχιστα απαιτούμενα και θα πρέπει να εξελίσσεται ανάλογα με το επίπεδο του μετασχηματισμού που επιτεύχθηκε από την επανάσταση, την ισορροπία δυνάμεων εντός μιας συγκεκριμένης περιοχής και τη σχέση με τις γειτονικές περιοχές. Ενθάρρυνε τα τοπικά συμβούλια να μοιράζονται γνώσεις, να μαθαίνουν από την εμπειρία άλλων συμβουλίων και να συντονίζονται σε περιφερειακό επίπεδο.
5. Ο ρόλος του Εθνικού Συμβουλίου είναι να δώσει νομιμοποίηση στην πρωτοβουλία και να κερδίσει την αποδοχή των ακτιβιστών. Θα πρέπει να αναζητήσει χρηματοδότηση προκειμένου να πραγματοποιήσει τις απαραίτητες εργασίες και να καλύψει τα έξοδα που ενδεχομένως δεν είναι δυνατόν να καλυφθούν σε περιφερειακό επίπεδο. Το Εθνικό Συμβούλιο θα διευκολύνει τον συντονισμό μεταξύ των περιφερειών, προκειμένου να βρεθεί κοινός τόπος και να ενισχυθεί η στενότερη αλληλεξάρτηση [5].

Το έργο του Ομάρ Αζίζ είχε τεράστιο αντίκτυπο στην επαναστατική οργάνωση στη Συρία. Ενώ η κυρίαρχη πολιτική αντιπολίτευση απέτυχε να επιτύχει κάτι αξιόλογο από το 2011 και μετά, το κίνημα της από-τα-κάτω αντιπολίτευσης, μπροστά στη βίαιη καταστολή, παρέμεινε δυναμικό και καινοτόμο και ενσάρκωσε το αναρχικό πνεύμα. Ο πυρήνας της αντιπολίτευσης βάσης είναι η νεολαία, κυρίως από τις φτωχές και μεσαίες τάξεις, στην οποία οι γυναίκες και διάφορες θρησκευτικές και εθνοτικές ομάδες παίζουν ενεργό ρόλο (βλ. εδώ και εδώ). Πολλοί από αυτούς τους ακτιβιστές παραμένουν μη προσκείμενοι σε παραδοσιακές πολιτικές ιδεολογίες, αλλά παρακινούνται από ανησυχίες για την ελευθερία, την αξιοπρέπεια και τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα. Ο πρωταρχικός τους στόχος παραμένει η ανατροπή του καθεστώτος και όχι η ανάπτυξη μεγάλων προτάσεων για μια μελλοντική Συρία.

Η κύρια μορφή επαναστατικής οργάνωσης ήταν η ανάπτυξη των tansiqiyyat – εκατοντάδες τοπικές επιτροπές που δημιουργήθηκαν σε γειτονιές και πόλεις σε ολόκληρη τη χώρα. Εδώ, οι επαναστάτες ακτιβιστές συμμετέχουν σε πολλαπλές δραστηριότητες, από την καταγραφή και την αναφορά των παραβιάσεων που πραγματοποιούνται από το καθεστώς (και όλο και περισσότερο κι από άτομα της αντιπολίτευσης) έως την οργάνωση διαμαρτυριών και εκστρατειών πολιτικής ανυπακοής (όπως απεργίες και άρνηση πληρωμής λογαριασμών κοινής ωφέλειας) και τη συλλογή και παροχή βοήθειας καθώς και ανθρωπιστικών προμηθειών σε περιοχές που βομβαρδίζονται ή πολιορκούνται. Δεν υπάρχει ένα ενιαίο μοντέλο, αλλά συχνά λειτουργούν ως οριζόντια οργανωμένες, χωρίς ηγέτες ομάδες, που αποτελούνται από όλα τα τμήματα της κοινωνίας. Αποτελούν το θεμέλιο του επαναστατικού κινήματος δημιουργώντας αλληλεγγύη μεταξύ των ανθρώπων, αίσθηση κοινότητας και συλλογικής δράσης. Δείτε εδώ για τις προσπάθειες του Yabroud (προάστιο της Δαμασκού) να οργανωθεί με απουσία του κράτους. Ορισμένες τοπικές επιτροπές έχουν εκλεγμένους αντιπροσώπους, όπως στο Kafranbel Idlib, όπου μια επιτροπή εκλεγμένων αντιπροσώπων έφτιαξε το δικό της σύνταγμα (δείτε εδώ). Οι ακτιβιστές της νεολαίας από το Kafranbel κρατούν ζωντανό το λαϊκό κίνημα διαμαρτυρίας και έχουν αποκτήσει παγκόσμια φήμη για τη χρήση πολύχρωμων και σατιρικών πανό στις εβδομαδιαίες διαμαρτυρίες τους (δείτε εδώ). Συμμετέχουν επίσης σε πολιτικές δραστηριότητες, όπως η παροχή ψυχοκοινωνικής υποστήριξης σε παιδιά και φόρουμ για ενήλικες που συζητούν θέματα όπως η πολιτική ανυπακοή και η ειρηνική αντίσταση.

Σε επίπεδο πόλης και περιφέρειας έχουν συσταθεί Επαναστατικά Συμβούλια ή majlis thawar. Αποτελούν συχνά την πρωταρχική πολιτική διοικητική δομή σε περιοχές που απελευθερώθηκαν από το κράτος, καθώς και σε ορισμένες περιοχές που παραμένουν υπό κρατικό έλεγχο. [6] Αυτά εξασφαλίζουν την παροχή βασικών υπηρεσιών, συντονίζουν τις δραστηριότητες των τοπικών επιτροπών και συντονίζονται με τη λαϊκή ένοπλη αντίσταση. Αναμφίβολα, καθώς η κρατική παροχή υπηρεσιών έχει εξαφανιστεί από ορισμένες περιοχές και η ανθρωπιστική κατάσταση έχει επιδεινωθεί, έχουν διαδραματίσει ολοένα και πιο ζωτικό ρόλο. Δεν υπάρχει ένα ενιαίο μοντέλο για τα Τοπικά Συμβούλια, αλλά κυρίως ακολουθούν κάποια μορφή αντιπροσωπευτικού δημοκρατικού μοντέλου. Ορισμένα έχουν δημιουργήσει διάφορες διοικητικές υπηρεσίες για να αναλάβουν λειτουργίες που προηγουμένως κατείχε το κράτος. Ορισμένα ήταν πιο επιτυχημένα και χωρίς αποκλεισμούς από άλλα, τα οποία αγωνίστηκαν να εκτοπίσουν τη γραφειοκρατία του παλαιού καθεστώτος ή ταλαιπωρήθηκαν από εσωτερικές διαμάχες [7].

Ενώ η κύρια βάση της δραστηριότητας βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό σε τοπικό επίπεδο, υπάρχουν ορισμένες διαφορετικές ομάδες-ομπρέλες που έχουν δημιουργηθεί για να συντονίζουν και να δικτυώνονται σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. Αυτές περιλαμβάνουν τις Τοπικές Επιτροπές Συντονισμού, τις Εθνικές Επιτροπές Δράσης, την Ομοσπονδία των Επιτροπών Συντονισμού της Συριακής Επανάστασης και τη Γενική Επιτροπή της Συριακής Επανάστασης. Καμία δεν αντιπροσωπεύει το σύνολο των τοπικών επιτροπών/συμβουλίων και έχουν διαφορετικές οργανωτικές δομές και διαφορετικά επίπεδα εμπλοκής ή μη εμπλοκής με την επίσημη πολιτική αντιπολίτευση. Υπήρχε ένας διαδραστικός χάρτης που έδειχνε τις συντονιστικές επιτροπές και τα συμβούλια, καθώς και την άνθηση πολλών άλλων πρωτοβουλιών και εκστρατειών των πολιτών σε μια χώρα όπου η δραστηριότητα αυτή είχε προηγουμένως κατασταλεί βάναυσα.

Μια σημαντική απειλή που αντιμετωπίζουν αυτές οι ποικίλες πρωτοβουλίες δεν είναι μόνο οι διώξεις των ακτιβιστών από το καθεστώς, η έλλειψη πόρων, η επίθεση του κράτους σε μη στρατιωτικές περιοχές και η ολοένα και μεγαλύτερη επιδείνωση των συνθηκών ασφαλείας και ανθρωπιστικής βοήθειας. Ορισμένα τοπικά συμβούλια έχουν καταληφθεί από αντιδραστικές και αντεπαναστατικές δυνάμεις. Για παράδειγμα, στην Αλ Ράκα μη τοπικές ομάδες ανταρτών με σαλαφιστικές/τακφιρίτικες τάσεις πήραν μεγάλο μέρος της εξουσίας από το τοπικό συμβούλιο. Καθώς προσπάθησαν να επιβάλουν ένα ισλαμικό όραμα που είναι ξένο σχεδόν σε όλους, ο λαός της Ράκα πραγματοποιούσε συνεχείς διαμαρτυρίες εναντίον τους. Σε αυτό το βίντεο εδώ από τον Ιούνιο του 2013 οι άνθρωποι διαδηλώνουν ενάντια στις συλλήψεις μελών της οικογένειάς τους από την Jabhat Al Nusra. Οι γυναίκες φωνάζουν «ντροπή σας! Μας προδώσατε στο όνομα του Ισλάμ». Καθ’ όλη τη διάρκεια του Αυγούστου 2013, οι κάτοικοι της Αλ Ράκα διαμαρτύρονται σχεδόν καθημερινά κατά του Ισλαμικού Κράτους του Ιράκ και της Αλ Σαμ (ISIS) απαιτώντας την απελευθέρωση εκατοντάδων κρατουμένων, απαχθέντων και αγνοουμένων. Παρομοίως, στο Χαλέπι επαναστάτες ξεκίνησαν την εκστρατεία «φτάνει πια» ζητώντας να σταματήσουν οι καταχρήσεις των ανταρτών και να αποδοθούν ευθύνες. Αυτή η διαδήλωση, από τον Ιούνιο του 2013, πραγματοποιήθηκε μπροστά από το δικαστήριο της Σαρία στο Χαλέπι μετά τη δολοφονία ενός παιδιού επειδή φέρεται να προσέβαλε τον προφήτη Μωάμεθ. Ο κόσμος εδώ ζητά να προσαχθούν οι δολοφόνοι στη δικαιοσύνη λέγοντας «Η Επιτροπή της Σαρία έχει γίνει η Υπηρεσία Πληροφοριών της Πολεμικής Αεροπορίας!» (ο πιο βάναυσος κλάδος ασφαλείας του καθεστώτος Άσαντ). Στο Idlib οι άνθρωποι διαμαρτύρονται επίσης κατά της Επιτροπής Σαρία που έχει συσταθεί, εδώ λένε «είμαστε ενάντια στο καθεστώς, ενάντια στις εξτρεμιστικές δολοφονίες και την καταπίεση» και ζητούν την επιστροφή επαγγελματιών δικηγόρων (ανεξάρτητη δικαιοσύνη) στο δικαστήριο (αντί για θρησκευόμενους).

Ο Ομάρ Αζίζ δεν έζησε για να δει τις συχνά φαινομενικά ανυπέρβλητες προκλήσεις που θα έπλητταν τους επαναστάτες της Συρίας ή τις επιτυχίες και τις αποτυχίες των πειραμάτων τοπικής αυτοοργάνωσης. Στις 20 Νοεμβρίου 2012, συνελήφθη στο σπίτι του από τη mukhabarat (την τρομακτική υπηρεσία πληροφοριών).

Λίγο πριν από τη σύλληψή του δήλωσε: «Δεν είμαστε τίποτα λιγότερο από τους εργάτες της Παρισινής Κομμούνας: αυτοί αντιστάθηκαν για 70 ημέρες κι εμείς συνεχίζουμε για ενάμιση χρόνο». [8]

Ο Αζίζ κρατήθηκε σε ένα κελί κράτησης της υπηρεσίας πληροφοριών διαστάσεων 4 επί 4 μέτρων, το οποίο μοιραζόταν με άλλα 85 άτομα. Αυτό πιθανότατα συνέβαλε στην επιδείνωση της ήδη αδύναμης υγείας του. Αργότερα μεταφέρθηκε στις φυλακές Άντρα, όπου πέθανε από καρδιακές επιπλοκές τον Φεβρουάριο του 2013, μια ημέρα πριν από τα 64α γενέθλιά του.

Το όνομα του Ομάρ Αζίζ μπορεί να μην γίνει ποτέ ευρέως γνωστό, αλλά αξίζει να αναγνωριστεί ως κορυφαία σύγχρονη μορφή στην ανάπτυξη της αναρχικής σκέψης και πρακτικής. Τα πειράματα προς τη λαϊκή επαναστατική οργάνωση που ο ίδιος ενέπνευσε παρέχουν διορατικότητα και μαθήματα αναρχικής οργάνωσης για τις μελλοντικές επαναστάσεις σε όλο τον κόσμο.

Σημειώσεις:
1 Budour Hassan, ‘Omar Aziz: Rest in Power’, 20 February 2013, http://budourhassan.wordpress.com/2013/02/20/omar-aziz/
2 Omar Aziz, ‘A discussion paper on Local Councils,’ (in Arabic) http://www.facebook.com/note.php?note_id=143690742461532
3 Ό.π.
4 Ό.π.
5 Ό.π.
6 For a report on Local Councils see in Gayath Naisse ‘Self organization in the Syrian people’s revolution’: http://www.internationalviewpoint.org/spip.php?article3025
7 Ό.π.
8 Via @Darth Nader https://twitter.com/DarthNader/status/304015567231266816

Καταστατικές αρχές των τοπικών συμβουλίων στη Συρία: Κείμενο του Ομάρ Αζίζ από το 2011

“Αν η επανάσταση αποτύχει, η ζωή μου όπως κι ολόκληρης της γενιάς μου θα είναι πια κενή νοήματος αφού όλα όσα έχουμε ονειρευτεί κι έχουμε πιστέψει θα είναι απλά χίμαιρες” – Ομάρ Αζίζ

Πρόλογος: Ο χρόνος της εξουσίας και ο χρόνος της επανάστασης

Η επανάσταση είναι ένα εξαιρετικό γεγονός που αλλάζει την ιστορία των ανθρώπινων κοινωνιών. Είναι μια ρήξη στον χρόνο και τον χώρο ταυτόχρονα, στην οποία οι άνθρωποι ζουν μεταξύ δύο χρόνων, του χρόνου της εξουσίας και του χρόνου της επανάστασης. Η επανάσταση φέρνει την κοινωνία σε μια νέα εποχή όπου συναντά την απελευθέρωση του χρόνου της.

Η επανάσταση στη Συρία ξεκίνησε οκτώ μήνες νωρίτερα και έχει ακόμη πολύ χρόνο μπροστά της, στον αγώνα να αποκαθηλώσει το καθεστώς και να ανοίξει νέους χώρους για τη ζωή. Ως τώρα, οι τρέχουσες διαδηλώσεις στάθηκαν ικανές να σπάσουν την απόλυτη κυριαρχία της εξουσίας στους δρόμους. Η γεωγραφία της εξουσίας είναι κατακερματισμένη από το ένα σημείο στο άλλο και απ’ την μια μέρα στην άλλη, κι απ’ την μια ώρα στην άλλη μέσα στην ίδια μέρα. Οι συνεχόμενες διαδηλώσεις επίσης παρήγαγαν ένα εθνικό συμβούλιο που περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα από κινητοποιήσεις, οργανώσεις και πολιτικά κόμματα, που αντιπροσωπεύουν αξιοπρεπώς μια εναλλακτική αντι-εξουσία σε αραβικό και διεθνές επίπεδο, και αναλαμβάνουν την προστασία του συριακού λαού απ’ τους φόνους και την αγριότητα του καθεστώτος.

Ωστόσο, το επαναστατικό κίνημα αυτό παρέμεινε αποστασιοποιημένο απ’ τις κοινωνικές σχέσεις των ανθρώπων και δεν κατάφερε να αναμειχθεί με την καθημερινή ζωή τους. Έπεσε στην παλιά παγίδα του “καταμερισμού της εργασίας” μεταξύ επαναστατικής δραστηριότητας και καθημερινής ζωής. Αυτό σημαίνει ότι οι κοινωνικές σχέσεις στη Συρία υφίστανται μια αλληλοεπικάλυψη, καθώς ο χρόνος της εξουσίας καταφέρνει ακόμα να απλώνεται πάνω απ’ τις καθημερινές δραστηριότητες ενάντια στον χρόνο της επανάστασης, που είναι αυτός στον οποίο οι ακτιβιστές προσπαθούν να ρίξουν το καθεστώς. Η αλληλοεπικάλυψη αυτή είναι επικίνδυνη, καθώς οι επαναστάσεις από τη φύση τους βασίζονται πάνω στην ταύτιση των γραμμών της ζωής των ανθρώπων και της επαναστατικής τους δραστηριότητας.

Ο ένας μεγάλος κίνδυνος της επερχόμενης περιόδου είναι ο φόβος να κινηθούμε, ο άλλος η κούραση των ανθρώπων απ’ τον συνεχόμενο αντίκτυπο της επανάστασης στις ζωές τους και στις οικογένειές τους. Επίσης, ο κίνδυνος της αυξανόμενης χρήσης των όπλων στη δίνη της οποίας μπορεί να παγιδευτεί η επανάσταση.

Ακολούθως, όσο η κοινωνικές σχέσεις της εξουσίας μένουν αλώβητες στην προσπάθεια των ανθρώπων να κρατήσουν διαχωρισμένο τον χρόνο της εξουσίας και τον χρόνο της επανάστασης, η επανάσταση δε θα μπορεί να δημιουργήσει μια νικηφόρο ατμόσφαιρα. Θα πρέπει να κρατήσουμε στην μνήμη μας ότι οι πιο γόνιμες μάχες που δώσαμε τους τελευταίους μήνες ήταν οι αποκεντρωτικές, ιδιαίτερα στους τομείς της ιατρικής περίθαλψης και της υποστήριξης συλληφθέντων, πρωτοβουλίες που τώρα χρειάζεται να εμπλουτίσουμε, περιλαμβάνοντας ευρύτερους χώρους της ζωής. Η επανάσταση στην καθημερινή ζωή είναι η αναγκαία προϋπόθεση για τη συνέχιση της επανάστασης ως την νίκη. Είναι απαραίτητη μια ρευστή κοινωνική δικτύωση βάσει της δραστηριοποίησης των συνάψεων μεταξύ της επανάστασης και της καθημερινής ζωής των ανθρώπων. Και αυτή μπορεί να προκύψει από τα “τοπικά συμβούλια”.

Ο πρόλογος αυτός και το κείμενο που ακολουθεί προς συζήτηση, στοχεύουν στην ανίχνευση της δυνατότητας σχηματισμού τοπικών συμβουλίων, που θα απαρτίζονται από μέλη με διαφορετικές κουλτούρες και που θα ανήκουν σε διαφορετικά κοινωνικά στρώματα, αλλά που θα εργαστούν από κοινού για να πετύχουν τα κάτωθι:

* Την υποστήριξη των ανθρώπων στο να οργανώσουν τις ζωές τους ανεξάρτητα από τους θεσμούς και τα όργανα του κράτους

* Τη δημιουργία χώρων όπου θα μπορεί να οργανωθεί η συλλογική αλληλεγγύη πάνω σε πολιτικά ζητήματα, σε σύνδεση με τις καθημερινές ζωές των ανθρώπων

* Την επέκταση της κοινωνικής επανάστασης σε επίπεδο συνοικείας και την ενοποίηση των σχημάτων αλληλεγγύης

* Τα ζητήματα πυρηνικού ενδιαφέροντος των τοπικών συμβουλίων είναι τα εξής: επικοινωνία με τον κόσμο, δημιουργία άμεσων σχέσεων εμπιστοσύνης μεταξύ των ανθρώπων

* Παροχή υποστήριξης και βοήθειας σε όσους φτάνουν σε μια νέα περιοχή ή σε όσους φεύγουν [1]

* Οικονομική στήριξη στις οικογένειες των συλληφθέντων

* Ηθική-συναισθηματική στήριξη στις πληγείσες οικογένειες και διασφάλιση της παροχής προμηθειών

Πέρασε πολύς καιρός που οι άνθρωποι ξοδεύουν τη ζωή τους ψάχνοντας για ένα ασφαλέστερο μέρος να εγκατασταθούν με τις οικογένειές τους. Επίσης, πολύς καιρός που προσπαθούν όλη μέρα να μάθουν πού βρίσκονται οι αγνοούμενοί τους, ή αυτοί για κάποιον τρόπο να αποδράσουν, βασιζόμενοι σε συγγενείς ή στη γνώση του μέρους όπου οδηγούνται. Ο ρόλος των τοπικών συμβουλίων είναι η απόδραση απ’ αυτήν την αθλιότητα, που υποπίπτει στον χρόνο της εξουσίας, μέσω ενός πλήθους μοναδικών κοινοτικών πρωτοβουλιών. Αυτό σημαίνει ότι τα συμβούλια αναλαμβάνουν τουλάχιστον:

1. Την εύρεση ασφαλών σπιτιών και την παροχή προμηθειών για τα άτομα και τις οικογένειές τους που έρχονται στην περιοχή όπου υπάρχει συμβούλιο, σε συνεργασία με το συμβούλιο της περιοχής απ’ όπου έφυγαν.

2. Την οργάνωση αρχείων δεδομένων για τους συλληφθέντες και τους φυλακισμένους, και την ενημέρωση των σχετικών φορέων της επανάστασης, και επικοινωνία με τις νομικές οργανώσεις και τις οικογένειες προκειμένου να παρακολουθούν την κατάσταση των δικών τους που βρίσκονται κρατούμενοι.

3. Την οργάνωση αρχείων για τις πληγείσες οικογένειες και την εξασφάλιση των δαπανών μέσω της οικονομικής υποστήριξης του κόσμου, και των “περιφερειακών ταμείων της επανάστασης”.

Αυτές οι δράσεις χρειάζεται να οργανωθούν και να επικοινωνηθούν οι πληροφορίες και η γνώση της οργάνωσής των καθηκόντων τους, ωστόσο δεν είναι σε καμμία περίπτωση αδύνατον να αναληφθούν. Η επανάσταση δημιούργησε μια γενιά ειδικών στην οργάνωση των διαδηλώσεων και των απεργιών και των διαμαρτυριών, μπορεί να ωθήσει τις έμφυτες ικανότητες των ανθρώπων πέρα απ’ τα επίπεδα ειδικών της διοίκησης. Μια τέτοια ευθύνη δεν μπορεί να περιορίζεται στον κύκλο συγγενών και φίλων (ή τουλάχιστον θα πρέπει να ξεπεράσει πλέον αυτό το πρώιμο στάδιο) και δε θα πρέπει με κανέναν τρόπο να περιορίζεται. Οι άνθρωποι χρειάζονται χρόνο και εξάσκηση στην επαφή και την πιο αποτελεσματική κοινωνική δράση ώστε να κινούνται πιο άνετα από την κρατική ασφάλεια.

Η ελεύθερη ανταλλαγή μεταξύ των ανθρώπων δημιουργεί η ίδια τη συμμετοχή

* Παρέχει ένα πεδίο για συζήτηση, ανταλλαγή ιδεών και αναζήτηση λύσεων στα προβλήματα της ζωής

* Παράγει οριζόντιους δεσμούς μεταξύ των τοπικών συμβουλίων μιας γεωγραφικής περιοχής με μια άλλη, που επεκτείνονται ώστε να καλύψουν την αλληλεξάρτηση μεταξύ όλων των περιοχών.

Η επανάσταση μεταμορφώνει τις προοπτικές της ζωής μόλις διαφανεί η βεβαιότητα επικράτησης της ελευθερίας και ενός εφικτού διαφορετικού μέλλοντος, και μετά την ανακάλυψη ότι αυτό διαμορφώνεται από τις ικανότητες και τις καινοτομίες και την επινοητικότητα των ανθρώπων που διαφέρουν από την μοναδική παθητική μοίρα της υποταγής που τους επιφύλασε μισός αιώνας δεσποτισμού, ενώ οι ίδιοι ανοίγουν ποικιλόμορφες προοπτικές συμμετοχής στον κοινωνικό πλούτο. Ο ρόλος των τοπικών συμβουλίων εδώ έγκειται στην ενεργοποίηση αυτής της συνεργασίας, και στο μπόλιασμα μ’ αυτήν, όλων των κοινωνικών χώρων που ζουν τώρα κάτω απ’ το ακλόνητο πρόσωπο της εξουσίας, πχ:

1. Στην ενθάρρυνση των ανθρώπων να συζητούν τις συνθήκες της καθημερινής ζωής τους (σχετικά με την εργασία και τις απαιτήσεις της ζωής κλπ), την κυκλοφορία των ιδεών και την έμπρακτη απόπειρα επίλυσης των κοινωνικών προβλημάτων.

2. Στην επεξεργασία των ζητημάτων όπου απαιτούνται λύσεις που ξεπερνούν την τοπική κοινότητα, όπως το οικονομικό, ή η υποστήριξη δράσεων από άλλες περιοχές.

Το θέμα της γης: να την ανακαλύψουμε εκ νέου μαζί

* Υπεράσπιση του εδάφους της κοινότητας οπουδήποτε το κράτος επιχειρήσει να επέμβει ή κατέχει ήδη. Η αρπαγή της καλύτερης γης σε αστικές και αγροτικές περιοχές και η εκτόπιση των τοπικών πληθυσμών της Συρίας υπήρξε το θεμέλιο της πολιτικής κυριαρχίας και κοινωνικής περιθωριοποίησης, που υιοθέτησε το καθεστώς. Αυτή η πολιτική είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ζωνών κατοικιών “ασφαλών” για τους αστυνομικούς ή στρατιωτικούς, και επαναλήφθηκε όσον αφορά την οικοδόμηση των εμπορικών κέντρων των πλουσίων και των εμπορικών ζωνών κατανάλωσης. Το επαναστατικό κίνημα που έχουμε μπροστά μας στις αγροτικές και στις αστικές περιοχές είναι μία απ’ τις όψεις της αντίστασης των ανθρώπων στην πολιτική της αρπαγής γαιών, της αποκοπής τους απ’ τη γη τους και της περιθωριοποίησής τους. Ο ρόλος των τοπικών συμβουλίων θα είναι η άμεση υπεράσπιση της γης που κατέχει η εξουσία με οποιοδήποτε πρόσχημα.

Είναι απαραίτητο να αναληφθούν τα παρακάτω καθήκοντα:

* Μια γρήγορη έρευνα των περιουσιακών υποθέσεων που κινήθηκαν δικαστικά και των σχετικών αποφάσεων.

* Η επικοινωνία με δίκτυα νομικής υποστήριξης της επανάστασης και το ξεκίνημα νέων δικών για να αμφισβητηθούν νομικά οι αρπαγές γης και να ακυρωθούν οι σχεδιαζόμενες.

* Να γίνει η υπεράσπιση της γης και της προσωπικής ιδιοκτησίας των πληγέντων ζήτημα των μαζών.

Η Δημιουργία των τοπικών συμβουλίων:

* Η δημιουργία τοπικών συμβουλίων είναι κτήμα της κινητοποίησης σε κάθε περιοχή, που σημαίνει ότι θα είναι δύσκολο να σχηματιστούν σε περιοχές που υπόκεινται σε έντονη παρουσία των δυνάμεων ασφαλείας και ευκολότερο σε περιοχές όπου το επαναστατικό κίνημα είναι ισχυρό.

* Η επιτυχία του έργου του συμβουλίου στον τόπο του βαδίζει σε συμφωνία με τις ανάγκες και τις συνθήκες των ανθρώπων και με το πώς αυτοί αλληλεπιδρούν μαζί του.

* Η επιτυχία που απολαμβάνει το κάθε συμβούλιο είναι επιτυχία των εμπειριών άλλων συμβουλίων και επεκτείνει την επιτυχία όλων τους.

* Η δημιουργία συμβουλίων δεν είναι εύκολο έργο, αλλά αποτελεί τη βάση για τη συνέχιση της επανάστασης. Η δυσκολία δεν βρίσκεται μόνο στην ασφυκτική πίεση των δυνάμεων ασφαλείας, τις απαγωγές και τις επιθέσεις, αλλά στη δημιουργία ζωών και σχέσεων ολότελα νέων και ανοίκειων. Πρέπει να βρούμε τη συνταγή για μια εναλλακτική εξουσία, ο ρόλος της οποίας θα είναι να στηρίζει και να αναπτύσσει τις οικονομικές και κοινωνικές δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα ήδη, και να εντείνει την οργανωτική εμπειρία των διαφόρων τομέων.

* Το εγχείρημα των τοπικών συμβουλίων μπορεί να τεθεί σε εφαρμογή αρχικά εκεί όπου βρίσκονται οι πιο ικανές συνθήκες. Τα μέρη αυτά θα παίξουν έναν πιλοτικό ρόλο για τη δημιουργία συμβουλίων σε άλλες περιοχές, όπου οι συνθήκες είναι πιο δυσχερείς.

* Εξαιτίας της έλλειψης εκλογικής πρακτικής τα υπάρχοντα τοπικά συμβούλια μπορούν να απαρτίζονται από άτομα γνωστά στις κοινότητες που εμπνέουν σεβασμό και που έχουν κάποια ειδικότητα σε κοινωνικούς, ρυθμιστικούς και τεχνολογικούς τομείς και που έχουν τη δυνατότητα και επιθυμούν να εργαστούν εθελοντικά.

* Η τοπική λειτουργία του συμβουλίου διεξάγεται σε συμφωνία με τις προτεραιότητες της περιοχής του και συνενώνει: μέλη του τοπικού συμβουλίου, ακτιβιστές της ευρύτερης περιοχής, εθελοντές ακτιβιστές εκτός της περιοχής που όμως έχουν ειδικές γνώσεις πάνω στις δράσεις που θα αναληφθούν.

Ο Ρόλος του Εθνικού Συμβουλίου

Το συμβούλιο αυτό έχει έναν κεντρικό ρόλο για τους εξής λόγους:

* Για την νομιμοποίηση του εγχειρήματος: η προσαρμογή σε εθνικό επίπεδο της ιδέας των τοπικών συμβουλίων στοχεύει στην αναγκαία νομιμοποίηση της γενίκευσής τους και της αποδοχής τους από τους ακτιβιστές κάθε περιοχής

* Τη χρηματοδότηση: η χρηματοδότηση της συριακής επανάστασης είναι ένα απ’ τα καθήκοντα που πρέπει να αναληφθούν προκειμένου να επιτραπεί η μέγιστη δυνατή ευελιξία των συμβουλίων ώστε να καλυφθούν τα πολεμοφόδια και όλα τα άλλα έξοδα και οι δαπάνες που ενδεχομένως να μην μπορεί να καλύπτει σε κάθε φάση ένα τοπικό συμβούλιο από μόνο του.

* Τη διευκόλυνση του συντονισμού μεταξύ διαφορετικών περιοχών και την άνοδο του επιπέδου οργάνωσης στα πλαίσια που κάθε περιοχή και κάθε άνθρωπος θα εξακολουθήσει να λαμβάνει πρωτοβουλίες σε συμφωνία με την έννοια της ρευστότητας. Η αυτονομία στη δράση, είναι που παρέχει αναμφισβήτητα την μέγιστη ρευστότητα στο κίνημα, που συχνά ζημιώνεται απ’ την απουσία καλυμμένων φιλικών χώρων. Και ο ρόλος του εθνικού συμβουλίου εδώ θα είναι πρωταρχικά να βρίσκει κοινά εδάφη και να συντονίζει την αλληλεξάρτηση μεταξύ διαφορετικών περιοχών.

Περισσότερα για τον Ομάρ Αζίζ βλ. το ακόλουθο άρθρο:

Aπό το Παρίσι έως τη Συρία: δημιουργώντας εναλλακτικά μέλλοντα στο παρόν

Φάκελος Αυτολεξεί για τη ΣΥΡΙΑ: https://www.aftoleksi.gr/tag/syria/

#Σαν_σήμερα

The post Η ζωή & το έργο του Σύριου αναρχικού επαναστάτη Ομάρ Αζίζ – Ημέρα μνήμης Remember Omar Aziz first appeared on Aυτολεξεί.