«Ο αμυντικός πόλεμος της Ρωσίας ενάντια στην επέκταση του ΝΑΤΟ» — μία αντίληψη που έχει γίνει σχεδόν αξίωμα για πολλούς Δυτικούς αριστερούς. Αυτή η ιδέα εξυπηρετεί βολικά τους τελευταίους και στο να εκλογικεύουν τις πράξεις της Ρωσίας και στο να ριζοσπαστικοποιούν την κριτική απέναντι στις δικές τους κυβερνήσεις. Αλλά ποιον ρόλο αποδίδει ο ίδιος ο Πούτιν στην υποτιθέμενη ΝΑΤΟϊκή απειλή;

Μία προσεκτική ανάγνωση των βασικών του ομιλιών αποκαλύπτει ότι ο Πούτιν αρνείται ρητά κάθε κίνδυνο επίθεσης του ΝΑΤΟ προς τη Ρωσία. Αντιθέτως, όλη η προσοχή και το πάθος του ηγεμόνα επικεντρώνονται αλλού — στο ερώτημα της αρχέγονης «ιστορικής δικαιοσύνης». Ο Πούτιν ξεσκονίζει χρονικά χιλιετιών, βρίσκοντας σε αυτά αποδείξεις για την αντιδραστική του ουτοπία, το φανταστικό του ιστορικό δικαίωμα στο να κατέχει την Ουκρανία.

Ας μιλήσουμε, λοιπόν, για την πιο υποτιμημένη αιτία αυτού του πολέμου — την ιδεολογική εμμονή. Τη ρωσική έμμονη ιδέα.

1.300 χιλιόμετρα. Αυτό είναι το πόσο μακρύτερα έγιναν το 2022 τα σύνορα της Ρωσίας με το στρατιωτικό μπλοκ του ΝΑΤΟ αφότου δύο προηγουμένως ουδέτερες χώρες —η Σουηδία και η Φινλανδία— μπήκαν στη συμμαχία. Η Βαλτική Θάλασσα ουσιαστικά μετατράπηκε σε μία εσωτερική θάλασσα του ΝΑΤΟ. Η Αγία Πετρούπολη, η βόρεια πρωτεύουσα της Ρωσίας, βρίσκεται τώρα μόλις 148 χιλιόμετρα από τα σύνορα ενός εχθρικού μπλοκ. Ποια ήταν η αντίδραση της Ρωσίας; Εξέδωσε ο Πούτιν στρατιωτικό τελεσίγραφο; Απείλησε με προληπτική επιχείρηση; Συγκέντρωσε στρατιώτες στα σύνορα; Όχι. Τίποτα από αυτά δεν συνέβη.

Κι όμως, στο συγκείμενο της Ουκρανίας, το ζήτημα του ΝΑΤΟ συνεχίζει να ανακύπτει στον ρωσικό δημόσιο διάλογο. Κι ένας ακόμη μεγαλύτερος ρόλος αποδίδεται στο ΝΑΤΟ στον δημόσιο διαλόγο της Δυτικής αριστεράς. Και αυτό παρά το γεγονός ότι η Ουκρανία δεν έγινε δεκτή ως μέλος, το 2008. Η Γερμανία, η Γαλλία και πολλά άλλα κράτη αντιτάχθηκαν ανοιχτά στην ένταξη της Ουκρανίας — όταν το βέτο έστω και ενός μέλους είναι αρκετό για να την μπλοκάρει. Εξάλλου, η ίδια η παρουσία της ναυτικής βάσης της Ρωσίας στη Σεβαστούπολη καθιστούσε ήδη την ένταξη της Ουκρανίας στη συμμαχία σχεδόν αδύνατη. Μετά την προσάρτηση της Κριμαίας και το ξέσπασμα του πολέμου στο Ντονμπάς, η ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ έγινε ακόμη πιο αδιανόητη – η ύπαρξη εδαφικών διαφορών και συνεχιζόμενων συγκρούσεων κλείνει αυτόματα τις πόρτες της συμμαχίας σε κάθε υποψήφιο.

Προκύπτει, έτσι, ότι η ένταξη του βόρειου γείτονα της Ρωσίας στο ΝΑΤΟ δεν αποτελεί απειλή γι’ αυτήν – ενώ η Ουκρανία, η οποία δεν είχε καμία πιθανότητα ένταξης, έγινε στόχος μιας πλήρους κλίμακας εισβολής. Πώς μπορεί να εξηγηθεί κάτι τέτοιο; Ας δώσουμε τον λόγο στον ίδιο τον Βλαντιμίρ Πούτιν.

Ποιος είναι ο κύριος Ρούρικ;

Πάμε πίσω στον Φεβρουάριο του 2024. Μόσχα. Έπειτα από δύο χρόνια μποϊκοτάζ από τα Δυτικά μέσα ενημέρωσης, ένας Αμερικανός δημοσιογράφος φτάνει στην καλυμμένη από χιόνι πρωτεύουσα της Ρωσίας για να πάρει συνέντευξη από τον Βλαντιμίρ Πούτιν. Ο δημοσιογράφος αυτός είναι ο Τάκερ Κάρλσον — ένας συντηρητικός μπλόγκερ, υποστηρικτής του Ντόναλντ Τραμπ.

Σκεπτικός απέναντι στις εξηγήσεις των φιλελεύθερων μέσων ενημέρωσης για τους λόγους πίσω από την εισβολή της Ρωσίας, θέλει να ακούσει από πρώτο χέρι τι ώθησε τον Πούτιν να εξαπολύσει τον μεγαλύτερο χερσαίο πόλεμο στην Ευρώπη από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Άλλωστε, ο ηγέτης της μεγαλύτερης πυρηνικής δύναμης στον κόσμο δεν θα μπορούσε να στείλει φάλαγγες αρμάτων μάχης προς μια γειτονική πρωτεύουσα χωρίς σοβαρούς λόγους. Ίσως να υπήρχε κάτι που ώθησε τον Πούτιν να πάρει αυτή τη δύσκολη απόφαση – κάτι που το Δυτικό κοινό δεν γνωρίζει; Επιπλέον, ο Κάρλσον είχε ήδη τις δικές του εικασίες για το θέμα: πιθανότατα, όλα εξαρτώνται από την κυβέρνηση των Δημοκρατικών και την πολιτική τους προς το ανατολικό ΝΑΤΟ, η οποία, υποψιάζεται, προκάλεσε τη Ρωσία σε αυτή την απεγνωσμένη κίνηση, χωρίς να της αφήνει άλλη επιλογή.

– «Στις 24 Φεβρουαρίου 2022, απευθυνθήκατε στη χώρα σας στην πανεθνική σας ομιλία όταν ξεκίνησε η σύγκρουση στην Ουκρανία και είπατε ότι ενεργούσατε επειδή είχατε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μέσω του ΝΑΤΟ θα μπορούσαν να ξεκινήσουν μια, παραθέτω, “αιφνιδιαστική επίθεση στη χώρα μας”. Και στα αμερικανικά αυτιά αυτό ακούγεται παρανοϊκό. Πείτε μας γιατί πιστεύετε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να χτυπήσουν τη Ρωσία ξαφνικά. Πώς καταλήξατε σε αυτό;» — Ο Τάκερ Κάρλσον θέτει την πρώτη του ερώτηση.

Το ερώτημα είναι τόσο ακριβές όσο και δίκαιο. Άλλωστε, στον 21ο αιώνα, κανένα κράτος δεν μπορεί να διεξάγει ανοιχτά έναν κατακτητικό πόλεμο χωρίς να τον παρουσιάσει ως άμυνα εναντίον μιας εξωτερικής απειλής. Κάθε επιτιθέμενος -από τον Χίτλερ μέχρι τον Νετανιάχου- έχει χαρακτηρίσει τον πόλεμό του αναγκαστικό, αμυντικό, προκλημένο από έξω, μια απάντηση στον κίνδυνο που αντιμετωπίζει το κράτος και οι πολίτες του. Κι αν η Ρωσία θεωρεί τον εαυτό της ως αμυνόμενη, τότε σίγουρα πρέπει να έχει τα ισχυρότερα δυνατά επιχειρήματα για να το πράξει. Τι απειλούσε τη Ρωσία; Ποιον κίνδυνο προσπαθούσε να αποτρέψει ο Πούτιν;

– «Δεν είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ετοιμάζονταν να εξαπολύσουν μια αιφνιδιαστική επίθεση στη Ρωσία, δεν το είπα ποτέ», αποκρούει ο Πούτιν. «Κάνουμε κάποιο talk show εδώ ή μια σοβαρή συζήτηση; Θα αφιερώσω μόνο 30 δευτερόλεπτα ή ένα λεπτό από τον χρόνο σας για να σας δώσω μια σύντομη ιστορική αναδρομή. Δεν σας πειράζει;»

Σε μια προσπάθεια να εξηγήσει στο δυτικό κοινό τα πραγματικά του κίνητρα για την επίθεση στην Ουκρανία, ο Πούτιν εκφωνεί μια ψευδο-ιστορική διάλεξη 25 λεπτών. Από αυτήν, οι έκπληκτοι Αμερικανοί ακούν για πρώτη φορά ονόματα όπως ο αρχαίος Ρώσος πρίγκιπας Ρούρικ, οι πρίγκιπες Όλεγκ και Γιαροσλάβ ο Σοφός, οι Μογγόλοι ηγέτες Τζένγκις Χαν και Μπατού Χαν, ο κοζάκος αταμάνος Μπογκντάν Χμελνίτσκι και η αυτοκράτειρα Αικατερίνη Β’. Ο Πούτιν μιλά για το αίμα και την πνευματική ενότητα Ουκρανών και Ρώσων, αποκαλώντας τους «έναν λαό». Προσπαθεί μάλιστα να δώσει στον Κάρλσον μια στοίβα αρχειακών επιστολών του 17ου αιώνα που υποτίθεται ότι αποδεικνύουν ότι οι Ουκρανοί είναι αχώριστοι από τους Ρώσους.

Οποιεσδήποτε προσπάθειες του Κάρλσον να διακόψει και να επιστρέψει στο κύριο ερώτημα –τι ακριβώς είναι αυτό που απείλησε τη Ρωσία το 2022;– αποτυγχάνουν. Ο Πούτιν συνεχίζει να σέρνει τον Αμερικανό πίσω στους αιώνες, προσπαθώντας να εξηγήσει πώς οι εχθροί της Ρωσίας «τεχνητά χώρισαν» τους Ουκρανούς από τον ενιαίο ρωσικό λαό. Όλα αυτά, επιμένει ο Πούτιν, πρέπει να γίνουν κατανοητά προκειμένου να κατανοηθούν οι βαθύτερες αιτίες της εισβολής.

Για μισή ώρα, ο Ρώσος ηγέτης, αναφερόμενος σε αρχαία χρονικά και μεσαιωνικά διατάγματα, προσπαθεί να πείσει τον Αμερικανό ότι τα ουκρανικά εδάφη ανήκουν στη Ρωσία από αμνημονεύτων χρόνων. Το ουκρανικό έθνος και η κρατική του υπόσταση, υποστηρίζει, είναι τεχνητά – ένα ιστορικό ατύχημα, ένα αδέξιο λάθος που τώρα είναι καιρός να διορθωθεί.

«Θέλουν να επιτεθούν στη Ρωσία», «Θέλουν να καταστρέψουν τη Ρωσία», «Η χώρα αντιμετωπίζει στρατιωτική εισβολή», «Οι πολίτες μας θα μπορούσαν να γίνουν θύματα επιθετικότητας», «Η διεθνώς αναγνωρισμένη επικράτειά μας καταλαμβάνεται» — ούτε μία από αυτές τις φράσεις δεν ειπώθηκε, ούτε θα μπορούσε να είχε ειπωθεί.

Ο ίδιος ο Πούτιν παραδέχεται: Η Ρωσική Ομοσπονδία ως κράτος δεν αντιμετώπιζε καμία απειλή. Ο κίνδυνος υψωνόταν πάνω από μια άλλη Ρωσία – τη μυθολογική, χιλιόχρονη Ρωσία που περιλάμβανε ευρύτερες «ιστορικές» χώρες. Η Ρωσική Ομοσπονδία εντός των συνόρων της πρώην Ρωσικής Σοβιετικής Ομοσπονδιακής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας (RSFSR) που κάποτε είχε οριστεί από τους Μπολσεβίκους, είναι απλώς ένα κομμάτι της πρώην μεγάλης ρωσικής επικράτειας, συμπεριλαμβανομένης της Λευκορωσίας και της Ουκρανίας. Ο διαχωρισμός και η τελική αποχώρηση της Ουκρανίας από τον φανταστικό πνευματικό και πολιτικό χώρο του «Ρωσικού Κόσμου» – αυτή είναι η απειλή που ο Πούτιν επιδιώκει να αποτρέψει. Και στο τέλος της συνομιλίας, δηλώνει ευθέως στον Κάρλσον τα εξής:

«Η επανένωση [του ενός λαού] θα συμβεί. Δεν πήγε ποτέ πουθενά», καταλήγει με σιγουριά ο Πούτιν.

Δικαίωμα στην Ουκρανία

Ας αναρωτηθούμε: Αν ο ηγέτης μιας εμπόλεμης χώρας δώσει μια μακροσκελή διάλεξη για τα βάθη της ιστορίας για να εξηγήσει τα κίνητρά του, έχει σημασία γι’ αυτόν; Ναι, έχει. Τίποτα δεν έχει μεγαλύτερη σημασία. Είναι «μια σοβαρή συζήτηση».

Ο Πούτιν είχε δύο ώρες στον αέρα για να εξηγήσει στον κόσμο ότι δεν είναι κακός και απλώς υπερασπίζεται τη Ρωσία από την απειλή του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, αντ’ αυτού, αφιερώνει το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου του στον αέρα σε αυτό που θεωρεί ως το πιο σημαντικό πράγμα – μια αρχέγονη δικαιολόγηση του υποτιθέμενου «δικαίου» του να κατέχει την Ουκρανία.

Πώς να το αποκαλέσουμε αυτό; Μία ιδεολογική εμμονή — μία ‘idée fixe’.

Σε αντίθεση με τους χιλιάδες Δυτικούς μαρξιστές που επιμένουν ότι η Ρωσία αντιμετωπίζει απειλή από το ΝΑΤΟ, ο ίδιος ο Πούτιν δεν ισχυρίζεται τίποτα τέτοιο. Αντιθέτως, το αρνείται κατηγορηματικά. Κανείς δεν σχεδίαζε -ούτε σχεδιάζει- να επιτεθεί στη Ρωσική Ομοσπονδία. Ο λόγος για τον πόλεμο, λέει ο Πούτιν, είναι η «παράνομη», «βλάσφημη» και «ιστορικά εγκληματική» απομάκρυνση του μυθικού λίκνου της Ρωσίας -του Κιέβου και των γύρω νότιων ρωσικών εδαφών- από τη σφαίρα επιρροής της.

Δεν είναι περίεργο που ο Πούτιν δείχνει πλήρη αδιαφορία για την ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ. Ο λόγος είναι απλός: δεν ανήκουν στον φανταστικό αρχέγονο χώρο που είναι γνωστός ως «Ρωσικός Κόσμος». Οι άνθρωποι εκεί δεν μιλούν ρωσικά. Δεν υπάρχουν αρχαίες ρωσικές εκκλησίες, ούτε τόποι μεγάλων μαχών, ούτε ιερά αντικείμενα εθνικιστικής μυθολογίας. Οι Φινλανδοί δύσκολα μπορούν να χαρακτηριστούν «ένας λαός» με τους Ρώσους. Αλλά η Ουκρανία είναι μια διαφορετική ιστορία – η κατοχή της οποίας είναι η έμμονη ιδέα του ρωσικού αυτοκρατορικού εθνικισμού και του Βλαντιμίρ Πούτιν προσωπικά.

Πράγματι, ο ηγεμόνας της Ρωσίας βλέπει τον πόλεμο ως αμυντικό. Αλλά με ποια έννοια; Με απλά λόγια, δεν «υπερασπίζεται» τη Ρωσική Ομοσπονδία εντός των συνόρων του 1991, αλλά μάλλον τα σύνορα μιας αρχαίας Αυτοκρατορίας που, κατά τη βαθύτερη πεποίθησή του, αποσπάστηκαν παράνομα και τεχνητά από εχθρούς από τους κόλπους της χιλιόχρονης κρατικής υπόστασης της Ρωσίας.

Όπως ακριβώς οι σιωνιστές ηγέτες πιστεύουν ακράδαντα ότι «το δικαίωμά τους στην Ιουδαία και τη Σαμάρεια είναι γραμμένο στη Βίβλο», η ρωσική ηγεσία έχει καταλήξει να πιστεύει ότι το δικαίωμά της να κατέχει την Ουκρανία επιβεβαιώνεται από τα χρονικά των Ρως του Κιέβου και τις επιστολές του Μπογκντάν Χμελνίτσκι.

Τόσο για το Ισραήλ όσο και για τη Ρωσία, η έννοια του διεθνούς δικαίου είναι πολύ νέα και δεν έχει αντέξει ακόμη στη δοκιμασία του χρόνου. Το σύστημα διεθνούς δικαίου που βασίζεται στον ΟΗΕ είναι μόλις ογδόντα ετών· η ευρωπαϊκή συνθήκη για το απαραβίαστο των συνόρων – μόλις πενήντα. Τι είναι αυτή η ανοησία σε σύγκριση με χιλιετίες από παλιά χρονικά και ιερά κείμενα;

Αν το διεθνές δίκαιο ταπεινώνει τη Ρωσία αρνούμενο τις «νόμιμες αξιώσεις» της στο λίκνο του ρωσικού πολιτισμού, τότε πρέπει να είναι ένα κακό διεθνές δίκαιο! Αν δεν επιτρέπει την επιστροφή ιστορικών εδαφών, εξυπηρετεί τους εχθρούς της Ρωσίας. Αν διαιωνίζει τον διαμελισμό της κάποτε ενωμένης Ρωσικής Αυτοκρατορίας, αν επιτρέπει στους Ουκρανούς να εγκαταλείψουν τους κόλπους του «Ρωσικού Κόσμου», τότε η τήρηση ενός τέτοιου νόμου δεν είναι μόνο επιβλαβής αλλά και εγκληματική. Αυτή είναι περίπου η λογική των γηραιών του Κρεμλίνου.

Λίγοι θα αμφέβαλλαν για τα βαθιά ιδεολογικά κίνητρα που ωθούν τους ηγέτες του Ισραήλ στον διαρκή πόλεμό τους για εδαφική επέκταση. Γιατί, λοιπόν, η διεθνής αριστερά αρνείται να δει τις παρόμοιες ιδεολογικές παρορμήσεις πίσω από την ηγεσία της Ρωσίας;

Το να αγνoεί κανείς πόσο εμμονικός είναι ο Πούτιν με την κατάκτηση της Ουκρανίας απαιτεί ένα εξαιρετικό είδος τύφλωσης.

Η έννοια ενός διαιρεμένου λαού

Ίσως μία συνέντευξη να μην είναι αρκετή για να βγάλουμε συμπεράσματα; Ας στραφούμε στις άλλες βασικές ομιλίες και δηλώσεις του Πούτιν.

Έξι μήνες πριν από την εισβολή, τον Ιούλιο του 2021 –καθώς ο κόσμος μόλις άρχιζε να ανακάμπτει από την πανδημία και κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί έναν επερχόμενο πόλεμο πλήρους κλίμακας– ο Βλαντιμίρ Πούτιν δημοσίευσε το διαβόητο άρθρο «Σχετικά με την Ιστορική Ενότητα Ρώσων και Ουκρανών». Σε αυτό, για πρώτη φορά παρουσίασε μια ολοκληρωμένη δήλωση της δέσμευσής του στον αρχέγονο μύθο, προετοιμάζοντας το ιδεολογικό έδαφος για τη μελλοντική του εισβολή.

Σε αυτό το εντελώς ψευδοεπιστημονικό άρθρο, γεμάτο με χειρισμούς και ψευδείς ισχυρισμούς, ο Πούτιν δηλώνει ότι οι Ρώσοι, οι Λευκορώσοι και οι Ουκρανοί δεν είναι ξεχωριστά έθνη, αλλά παρακλάδια ενός ρωσικού λαού. Η κύρια ιδέα που διατρέχει ολόκληρο το άρθρο είναι σαφής: η ουκρανική ταυτότητα κατασκευάστηκε και καλλιεργήθηκε τεχνητά από τους εχθρούς της Ρωσίας ώστε να διαιρέσουν έναν λαό και να φέρουν τα μέρη του το ένα εναντίον του άλλου.

Οι Ουκρανοί στερούνται ξεχωριστής εθνικής ταυτότητας, δικής τους κρατικής υπόστασης και της δυνατότητας άσκησης κυριαρχίας όπως αυτοί κρίνουν σωστό. Για πρώτη φορά, ο Βλαντιμίρ Πούτιν εκθέτει συστηματικά τις απόψεις του για την ορθή παγκόσμια τάξη: Η Ουκρανία πρέπει να υπάρχει αποκλειστικά εντός του ρωσικού «πνευματικού και πολιτικού χώρου». Οποιαδήποτε προσπάθεια των Ουκρανών να εγκαταλείψουν αυτή τη σφαίρα θα θεωρηθεί ως παραβίαση της ακεραιότητας της αρχέγονης αρμονίας.

Τι είναι αυτό, αν όχι μία άμεση δήλωση των ιδεολογικών κινήτρων πίσω από τον πόλεμο;

Κάποιοι μπορεί να πουν: «Ίσως αυτή να είναι μόνο μία από τις πολλές δηλώσεις. Σίγουρα θα υπάρχουν και άλλες στις οποίες ο Πούτιν περιγράφει ρεαλιστικά τις απειλές για τη Ρωσία από τον Δυτικό ιμπεριαλισμό». Κι όμως, όχι – ο Πούτιν δεν έχει γράψει κανένα άλλο προγραμματικό άρθρο. Το άρθρο του «Για την Ιστορική Ενότητα…» παραμένει το μοναδικό και καθοριστικό μανιφέστο της εισβολής.

Ο Βλαντιμίρ Πούτιν επανέλαβε τις ίδιες θέσεις στην κεντρική του ομιλία στις 21 Φεβρουαρίου 2022, τρεις ημέρες προτού ξεκινήσει η εισβολή.

«Από την αρχαιότητα, οι κάτοικοι των νοτιοδυτικών ιστορικών εδαφών των Ρως του Κιέβου αυτοαποκαλούνταν Ρώσοι και Ορθόδοξοι», με αυτό ξεκινά μια ακόμη ψευδοϊστορική του εκδρομή.

Ακριβώς η μισή ομιλία του είναι αφιερωμένη στο ιδεολογικό επιχείρημα ότι η Ουκρανία είναι ένα τεχνητό κράτος, που δημιουργήθηκε από τους μπολσεβίκους. Ότι το εγκληματικό λάθος του Λένιν στην εθνική πολιτική είχε ως αποτέλεσμα την αποκοπή από την ενωμένη Ρωσική Αυτοκρατορία ενός «άσχημου πλάσματος» – μιας ανεξάρτητης Ουκρανίας. Και, προφανώς, τώρα εναπόκειται στον Βλαντιμίρ Πούτιν να διορθώσει αυτό το μοιραίο λάθος.

Ναι, αυτή η ομιλία αναφέρεται επίσης στην επέκταση της στρατιωτικής επιρροής του ΝΑΤΟ σε ολόκληρη την Ουκρανία. Αλλά αυτό που έχει σημασία είναι το πλαίσιο στο οποίο αναφέρεται. Το πρόβλημα, από την οπτική γωνία του Πούτιν, είναι αυτό: Οι παράκτιες πόλεις της Ουκρανίας κατακτήθηκαν τον 18ο αιώνα από Ρώσους τσαρικούς πολέμαρχους με κόστος το αίμα των Ρώσων στρατιωτών και, ως εκ τούτου, η παρουσία βάσεων του ΝΑΤΟ εκεί θα αποτελούσε χλεύη της μνήμης των ηρωικών Ρώσων αποικιοκρατών.

Για λόγους δικαιοσύνης, θα πρέπει να σημειωθεί ότι σε δύο σύντομες παραγράφους, ο Βλαντιμίρ Πούτιν αναφέρει μια πιθανή απειλή του ΝΑΤΟ για το διεθνώς αναγνωρισμένο έδαφος της Ρωσίας. Προειδοποιεί ότι εάν οι Αμερικανοί αναπτύξουν τους πυραύλους και τα στρατηγικά βομβαρδιστικά τους στην Ουκρανία, θα είναι σαν «μαχαίρι στο λαιμό».

Αλλά… Πρώτον, αυτά τα σύντομα αποσπάσματα χάνονται εντελώς στο φόντο της εκτεταμένης αρχέγονης δικαιολογίας του για τον πόλεμο. Αν η άμυνα ενάντια σε μια υποθετική στρατιωτική επιθετικότητα του ΝΑΤΟ ήταν πραγματικά το κύριο κίνητρο, θα ήταν σαφώς υψηλότερης προτεραιότητας. Δεύτερον, το σενάριο της ανάπτυξης πυρηνικών όπλων στην Ουκρανία και της επίθεσης των Αμερικανών στη μεγαλύτερη πυρηνική δύναμη στον κόσμο είναι εντελώς απίθανο – κάτι που ο ίδιος ο Πούτιν θα αναγνώριζε δύο χρόνια αργότερα στη συνέντευξη του Κάρλσον που αναφέρθηκε παραπάνω. Τρίτον, όπως ήδη αναφέρθηκε, όταν το «μαχαίρι στο λαιμό» ήρθε από τη Φινλανδία, ο Πούτιν δεν έκανε… τίποτα!

Τι μας μένει; Οι δύο κύριες εγκύκλιοι του Πούτιν σχετικά με την εισβολή αποτελούν καθαρά αποστάγματα ιδεολογίας.

Το βασικό επιχείρημα

Ίσως, έπειτα από 4 χρόνια πολέμου –μετά τις τεράστιες θυσίες που έκανε ο ουκρανικός λαός αντιστεκόμενος στην εισβολή, αφού οι Ουκρανοί έχουν δείξει με κάθε δράση τους ότι αρνούνται να ζήσουν υπό ρωσική κυριαρχία– ίσως, μετά από όλα αυτά, ο Βλαντιμίρ Πούτιν να έχει υιοθετήσει μια πιο ρεαλιστική στάση και να έχει εγκαταλείψει την ιδεολογική του έμμονη ιδέα για «επανένωση του διχασμένου λαού»; Όχι, παραμένει πιστός στην αντιδραστική του ουτοπία.

«Έχω πει πολλές φορές ότι θεωρώ τον ρωσικό και τον ουκρανικό λαό ως έναν λαό, στην πραγματικότητα. Υπό αυτή την έννοια, όλη η Ουκρανία είναι δική μας», δήλωσε ο Πούτιν το καλοκαίρι του 2025.

Το ίδιο καλοκαίρι, ο Ντόναλντ Τραμπ αποφάσισε να βγάλει τη Ρωσία από τη διεθνή απομόνωση και κάλεσε τον Πούτιν σε μια σύνοδο κορυφής στην Αλάσκα. Προσφέροντας αρκετά γενναιόδωρες παραχωρήσεις, ήλπιζε ότι ο Ρώσος ηγέτης, ως πραγματιστής πολιτικός, θα κατάφερνε μια συμφωνία και θα έκλεινε ειρήνη. Αλλά ο Τραμπ έκανε λάθος. Δεν υπήρξε συμφωνία. Οι Financial Times περιγράφουν τις λεπτομέρειες της συνάντησης, κεκλεισμένων των θυρών, ως εξής:

«Ο Πούτιν απέρριψε την προσφορά των ΗΠΑ της άρσης των κυρώσεων για μία κατάπαυση του πυρός, επιμένοντας ότι ο πόλεμος θα τελείωνε μόνο εάν η Ουκρανία συνθηκολογούσε […]. Ο Ρώσος πρόεδρος, στη συνέχεια, έδωσε μια περιττή ιστορική ομιλία που κάλυπτε μεσαιωνικούς πρίγκιπες όπως ο Ρούρικ του Νόβγκοροντ και ο Γιαροσλάβ ο Σοφός, μαζί με τον αρχηγό των Κοζάκων του 17ου αιώνα, Μπογκντάν Χμελνίτσκι – πρόσωπα που συχνά επικαλείται για να υποστηρίξει τον ισχυρισμό του ότι η Ουκρανία και η Ρωσία είναι ένα έθνος. Έκπληκτος, ο Τραμπ ύψωσε τη φωνή του αρκετές φορές και σε κάποιο σημείο απείλησε να αποχωρήσει. Τελικά, διέκοψε τη συνάντηση και ακύρωσε ένα προγραμματισμένο γεύμα…»

Ας επαναλάβουμε αυτό το σημείο. Στις πρώτες κιόλας συνομιλίες, από το 2022, μεταξύ των ηγετών των δύο μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων στον κόσμο, ο Βλαντιμίρ Πούτιν δεν συζητά με τον ομόλογό του για την «περικύκλωση της Ρωσίας από βάσεις του ΝΑΤΟ», ούτε για τα αμερικανικά πυρηνικά όπλα στην Ευρώπη, ούτε τις «ανησυχίες ασφαλείας της Ρωσίας», ούτε τους πυραύλους μεσαίου βεληνεκούς ή την αντιπυραυλική άμυνα – εν ολίγοις, δεν συζητά για κανένα από τα ζητήματα που επικαλούνται συνεχώς οι δυτικοί αριστεροί όταν μιλούν για τον υποτιθέμενο αμυντικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της επέκτασης του ΝΑΤΟ.

Όχι, ο Πούτιν ασχολείται με εντελώς διαφορετικά ζητήματα. Σε μια συνάντηση υψηλού επιπέδου με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, επικαλείται μεσαιωνικούς θρύλους ως το πιο σημαντικό επιχείρημα για την αναγνώριση του «δικαιώματός του στην Ουκρανία». Ξανά και ξανά, ξεκινά μακροσκελείς διαλέξεις, ελπίζοντας ότι οι Δυτικοί ηγέτες θα κατανοήσουν επιτέλους την έννοια του «ενός λαού» που έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα και θα αναγνωρίσουν την ορθότητά του.

Αν αυτό δεν είναι ιδεολογική εμμονή, τότε τι είναι;

Πράξη

Θα μπορούσε κανείς, φυσικά, να υποθέσει ότι αυτή η αρχέγονη ιδεολογική παγίδα της «επανένωσης ενός διαιρεμένου λαού» δεν πάει παραπέρα από τις ημι-ιστορικές διαλέξεις του Βλαντιμίρ Πούτιν σε δημόσιες εκδηλώσεις – ότι στην πράξη, η Ρωσία απλώς ενεργεί πραγματιστικά για να εξαλείψει τις εξωτερικές απειλές. Αλλά αυτό δεν ισχύει.

Οι ιδεολογικές αρχές της αντιδραστικής ουτοπίας της Ρωσίας υλοποιούνται πλήρως κατά τη διάρκεια αυτού του πολέμου.

Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, η Ρωσία έχει σαρωθεί από μια μαζική ιδεολογική εκστρατεία που στοχεύει στην άρνηση της ίδιας της ύπαρξης της Ουκρανίας. Οι μαθητές σε όλα τα ρωσικά σχολεία από την πρώτη δημοτικού και μετά παρακολουθούν πλέον «Συζητήσεις για σημαντικά πράγματα» – εβδομαδιαία μαθήματα κρατικής σοβινιστικής προπαγάνδας. Το 2023, τα σχολικά εγχειρίδια ξαναγράφηκαν προσωπικά από τον υπουργό Πολιτισμού Βλαντιμίρ Μεντίνσκι –έναν από αυτούς που ασκούσαν ισχυρή ιδεολογική επιρροή στον Πούτιν– ώστε να περιγραφεί η Ουκρανία ως ένας τεχνητός σχηματισμός που δημιουργήθηκε από τους μπολσεβίκους.

Ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ, ένας κορυφαίος αξιωματούχος, ζητά δημόσια την «εξαφάνιση για πάντα» της ουκρανικής ανεξαρτησίας με φόντο έναν γιγάντιο χάρτη που δείχνει τα δύο τρίτα των ουκρανικών εδαφών προσαρτημένα από τη Ρωσία. Τηλεοπτικοί προπαγανδιστές, όπως ο Βλαντιμίρ Σολοβιόφ, πηγαίνουν πολύ πέρα από την απλή άρνηση της Ουκρανίας, ζητώντας ακόμη και την καταστροφή των ουκρανικών μεγαλουπόλεων εάν οι κάτοικοί τους δεν παραδοθούν στον ρωσικό στρατό και δεν αποδεχτούν μια ρωσική ταυτότητα. Ο ακροδεξιός φιλόσοφος Αλεξάντρ Ντούγκιν, που συνδέεται άμεσα με το Κρεμλίνο, αποκαλεί την Ουκρανία «τοξικό λεκέ στην επικράτειά μας», υποστηρίζοντας ότι μετά την πλήρη κατοχή η ουκρανική ταυτότητα θα πρέπει να εξαλειφθεί για δεκαετίες, ώστε να αποφευχθεί η αναβίωσή της.

Αλλά η πιο αποκαλυπτική ενσάρκωση των αρχέγονων ιδεών του Βλαντιμίρ Πούτιν είναι η πολιτική που ακολουθείται στα κατεχόμενα εδάφη. Η έκθεση της Επιτροπής του ΟΗΕ για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα του 2025 αναγνώρισε μια συστηματική εκστρατεία για την εξάλειψη της ουκρανικής πολιτιστικής ταυτότητας στις περιοχές που προσαρτήθηκαν από τη Ρωσία:

«…[Ο]ι άνθρωποι σε περιοχές υπό τον ισχύων έλεγχο της Ρωσίας εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρούς περιορισμούς στην άσκηση του δικαιώματός τους να συμμετέχουν στην πολιτιστική ζωή, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος χρήσης και διδασκαλίας μειονοτικών γλωσσών, ιστορίας και πολιτισμού. [Υπάρχει] μια μεγάλης κλίμακας εκστρατεία για να διαγραφεί συστηματικά η ουκρανική ιστορία, ο πολιτισμός, η πολιτιστική ταυτότητα και γλώσσα, να ξαναγραφούν τα ιστορικά προγράμματα σπουδών και να κατασταλούν τα τοπικά πολιτιστικά σύμβολα, καθώς και η γενική υπονόμευση της γλωσσικής ταυτότητας των εθνοτικών μειονοτήτων σε περιοχές υπό τον ισχύων έλεγχο της Ρωσίας».

Αλλά το βασικό ιδεολογικό έργο της εξάλειψης της ουκρανικής ταυτότητας πραγματοποιείται μεταξύ παιδιών στα κατεχόμενα εδάφη. Η ουκρανική γλώσσα έχει αφαιρεθεί από τα σχολικά προγράμματα. Τα παιδιά που συνεχίζουν να μιλούν ουκρανικά υφίστανται εκφοβισμό ενώ ασκείται πίεση στους γονείς. Οι Ουκρανοί έφηβοι στρατολογούνται σε παραστρατιωτικές ομάδες όπου δέχονται κατήχηση ρωσικού σοβινισμού και εχθρότητας προς την ουκρανική ταυτότητα. Επιπλέον, ένα ολόκληρο δίκτυο «στρατιωτικο-πατριωτικών» στρατοπέδων εκπαιδεύει εφήβους από τις κατεχόμενες περιοχές σε χειρισμό όπλων, τακτικές μικρών μονάδων, επιχειρήσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ιατρική μάχης – προετοιμάζοντάς τους να πολεμήσουν ενάντια στην Ουκρανία.

Οι συστηματικές πρακτικές απαγωγής, αναγκαστικής υιοθεσίας και επανεκπαίδευσης παιδιών από κατεχόμενες ζώνες οδήγησαν στην έκδοση εντάλματος σύλληψης κατά του Βλαντιμίρ Πούτιν από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο το 2023.

Είναι υποτίθεται όλα τα παραπάνω επίσης «προκληθέντα αμυντικά μέτρα κατά της εξωτερικής απειλής του ΝΑΤΟ»; Φυσικά και όχι! Αυτό που βλέπουμε είναι μια συνεπής πολιτική εδαφικής επέκτασης και εθνικής αφομοίωσης των Ουκρανών – η κυριολεκτική εφαρμογή του δόγματος του «ενός λαού» του Πούτιν.

Η Καρχηδόνα πρέπει να καταστραφεί (Carthago delenda est)

Οι μαρξιστές συνήθως βλέπουν τα ιδεολογικά κίνητρα του πολέμου με καχυποψία, καταφεύγοντας συχνά στον οικονομικό ντετερμινισμό ή σε πραγματιστικές εξηγήσεις, όπως η τρέχουσα δημοφιλής θεωρία του «επιθετικού ρεαλισμού».

Παρ ‘όλα αυτά, όταν έχουμε να κάνουμε με ένα σύστημα στο οποίο ο ανώτατος ηγεμόνας συγκεντρώνει ουσιαστικά απεριόριστη εξουσία και κατέχει το μεγαλύτερο πυρηνικό οπλοστάσιο στον κόσμο, οι ιδεολογικές του εμμονές γίνονται ένας κρίσιμος παράγοντας που διαμορφώνει την πραγματικότητα.

Ένα κοντινό παράδειγμα μπορεί να βρεθεί στην προαναφερθείσα αντιδραστική ουτοπία της ισραηλινής ακροδεξιάς, η οποία αναμφίβολα χρησίμευσε ως βάση για τη γενοκτονία στη Γάζα και τη μόνιμη εθνοκάθαρση στη Δυτική Όχθη. Λίγοι αριστεροί παρατηρητές θα αρνηθούν τη σημασία των σιωνιστικών δογμάτων στη διαμόρφωση της πολιτικής της Μέσης Ανατολής.

Γιατί, λοιπόν, η αρχέγονη ιδεολογία του ρωσικού επεκτατισμού αγνοείται σχεδόν εντελώς από τους αριστερούς σχολιαστές; Μπορούμε να συζητήσουμε εκτενώς πώς ο Βλαντιμίρ Πούτιν κατέληξε στις ιδέες του, σε ποιο στάδιο και για ποιους λόγους ριζοσπαστικοποιήθηκαν, μετατρέποντάς τες σε κινητήρια δύναμη πίσω από τον πόλεμο. Αλλά το να αρνηθούμε την επιρροή τους στην υλική πραγματικότητα ισοδυναμεί με αμαρτία κατά της αλήθειας.

Η αριστερά επικρίνει τον Ευρωκεντρισμό. Ωστόσο, συχνά πέφτουν οι ίδιοι στην παγίδα του, προτιμώντας να πιστεύουν ότι οι ελίτ των δυτικών χωρών φέρουν αποκλειστικά την ευθύνη για κάθε πρόβλημα στον κόσμο. Αυτή ακριβώς η υπόθεση αποτελεί τη βάση της έννοιας του «αμυντικού πολέμου της Ρωσίας κατά της επέκτασης του ΝΑΤΟ». Μια τέτοια Ευρωκεντρική άποψη απογυμνώνει εντελώς τη Ρωσία από κάθε αυτενέργεια, αγνοώντας τα δικά της εσωτερικά κίνητρα και φιλοδοξίες.

Η Ρωσία του Πούτιν είναι αναμφισβήτητα ένας παράγοντας στην παγκόσμια σκηνή. Δεν ανταποκρίνεται απλώς στις εξωτερικές προκλήσεις, αλλά επιβάλλει τη θέλησή της. Έχει το δικό της όραμα για την ορθή παγκόσμια τάξη – την αντιδραστική της ουτοπία. Ένα κεντρικό στοιχείο αυτής της ουτοπίας, του «ενός λαού», είναι η υποδούλωση της Ουκρανίας και η ριζική αναδιαμόρφωση των ταυτοτήτων των πολιτών της, ένα εργαστήριο της οποίας μπορεί να παρατηρηθεί στα προσαρτημένα εδάφη.

Η ύπαρξη ενός ξεχωριστού και ανυπότακτου ουκρανικού έθνους έγινε, για τον Βλαντιμίρ Πούτιν, ένα είδος «Καρχηδόνας που πρέπει να καταστραφεί» – η ρωσική έμμονη ιδέα. Χωρίς να κατανοήσουμε αυτό το γεγονός, η 24η Φεβρουαρίου 2022 παραμένει ανεξήγητη – όπως και η επαναλαμβανόμενη αινιγματική φράση για την «εξάλειψη των βαθύτερων αιτιών της σύγκρουσης».

——————————————————————

Σημείωση του συγγραφέα:

Ας κλείσουμε οριστικά τη συζήτηση για την «επέκταση του ΝΑΤΟ προς ανατολάς». Υπάρχει ένα απλό γεγονός: η ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ δεν ήταν ποτέ ρεαλιστική ήδη από τη στιγμή που πρωτοαναφέρθηκε.

Αυτό ίσχυε ήδη πολύ πριν από το 2014. Ο λόγος είναι απλός: Η Ρωσία είχε ναυτική βάση στη Σεβαστούπολη. Όσο υπήρχε αυτή η βάση, η Ουκρανία δεν μπορούσε να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ. Μετά την προσάρτηση της Κριμαίας και την έναρξη του πολέμου στο Ντονμπάς, η ένταξη στο ΝΑΤΟ έγινε εντελώς μη ρεαλιστική.

Αυτό ήταν σαφές σε όλους – στο Κίεβο και τη Μόσχα, στις Βρυξέλλες, στο Βερολίνο και το Παρίσι, στο Λονδίνο και την Ουάσιγκτον.

Γι’ αυτό και ο ισχυρισμός της Ρωσίας ότι «το ΝΑΤΟ πλησιάζει τα σύνορά μας» είναι μια σκόπιμη χειραγώγηση. Από την αρχή, αυτό δεν ήταν μια πραγματική πιθανότητα. Δεν υπήρχε πραγματική απειλή για τη Ρωσία. Το ΝΑΤΟ εισβάλλει στη μεγαλύτερη πυρηνική δύναμη του κόσμου; Σχεδιάζει έναν πυρηνικό πόλεμο; Αυτό δεν έχει νόημα.

Παρ’ όλα αυτά, η Ρωσία χρησιμοποίησε αυτό το επιχείρημα πολύ αποτελεσματικά στην προπαγάνδα της. Παρουσίασε την «επέκταση του ΝΑΤΟ» ως την αιτία του πολέμου στον Παγκόσμιο Νότο, σε τμήματα της παγκόσμιας αριστεράς και σε δεξιούς λαϊκιστές – σε όλους εκείνους, δηλαδή, που οι ίδιοι ήθελαν να πιστέψουν ότι η Ρωσία ενεργούσε αμυντικά και όχι επιθετικά.

Όταν οι Ουκρανοί πολιτικοί μιλούσαν για το ΝΑΤΟ, ήταν κυρίως μια προσπάθεια να λάβουν εγγυήσεις ασφαλείας από τις δυτικές χώρες, χωρίς καμία πραγματική προσδοκία επίσημης ένταξης.

Τώρα αναρωτηθείτε το εξής: θα είχε δεχτεί η Ρωσία μια συμφωνία όπου η Ουκρανία δεν θα είχε καθόλου βάσεις του ΝΑΤΟ, αλλά θα προστατευόταν από το Άρθρο 5; Αν η ανησυχία της Ρωσίας ήταν πραγματικά η προστασία από μια υποθετική εισβολή, αυτός θα ήταν ένας λογικός συμβιβασμός. Αλλά όχι — η Ρωσία δεν θα μπορούσε ποτέ να συμφωνήσει σε αυτό.

Αυτός είναι ο πραγματικός πυρήνας της σύγκρουσης.

Το πρόβλημα της Ρωσίας δεν είναι μια υποθετική εισβολή του ΝΑΤΟ στο έδαφός της από την Ουκρανία. Σίγουρα όχι! Το πραγματικό «πρόβλημα» για τη Ρωσία είναι η πιθανή απώλεια της ικανότητάς της να εισβάλει στην Ουκρανία — μια χώρα που θεωρεί «νόμιμη σφαίρα επιρροής» της. Τελεία και παύλα.

—————————————————————-

*Ο Άντριι Μοβτσάν (Andriy Movchan) είναι ένας Ουκρανός αριστερός ακτιβιστής που είχε αναγκαστεί να φύγει από την Ουκρανία λόγω πολιτικών διώξεων από την ακροδεξία. Τώρα κατοικεί στη Βαρκελώνη όπου αφιερώνει τον εαυτό του στον ακτιβισμό των μέσων ενημέρωσης, στην τέχνη και τη δημοσιογραφία. Το έργο του επικεντρώνεται στο Σοβιετικό και μετα-Σοβιετικό πλαίσιο. Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί του στο andriyko22@gmail.com

ΦΑΚΕΛΟΣ ΑΥΤΟΛΕΞΕΙ: ΟΥΚΡΑΝΙΑ

The post Η ρωσική έμμονη ιδέα: Η υποτιμημένη αιτία αυτού του πολέμου | Του Andriy Movchan first appeared on Aυτολεξεί.

Με χαρά διαπιστώνουμε ότι εν λόγω συζήτηση συνεχίζει τον διάλογο πάνω σε μία ελευθεριακή βάση που απορρίπτει τη ρωσική κρατική προπαγάνδα και τις διαστρεβλώσεις που έχουν διαδοθεί τα προηγούμενα χρόνια σε εγχώρια εναλλακτικά μίντια. Αυτός είναι και ο λόγος που θεωρούμε χρήσιμη την παρακολούθηση αυτού του βίντεο.

Ακούμε τους-τις φίλους-ες και συντρόφους-ισσες μας στην αντιστεκόμενη και πολύπαθη Ουκρανία! Αλληλεγγύη και αξιοπρέπεια για όλους τους λαούς.

ΦΑΚΕΛΟΣ ΑΥΤΟΛΕΞΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ:

https://www.aftoleksi.gr/tag/oykrania/

——————————————–

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΣΧΕΤΙΚΑ:

Aυτοκρατορική μετάλλαξη του αμερικανικού ιμπεριαλισμού; (Από το βιβλίο: «Ο πόλεμος από ανθρωπολογική σκοπιά»)

The post Ο πόλεμος από ανθρωπολογική σκοπιά (για τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία) – Συζήτηση με τον Ελευθεριακό first appeared on Aυτολεξεί.

Στο τελευταίο μου μάθημα, μελετώντας το διεθνές δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μοιράστηκα την εργασία μου που ανέλυε τον νόμο της Ουκρανίας για τους αυτόχθονες πληθυσμούς, ο οποίος, αν και ατελής, προστατεύει τα εδαφικά και γλωσσικά δικαιώματα των Τατάρων της Κριμαίας, των Καραϊτών και των Κριμτσάκ. Στη συζήτηση στην αίθουσα, ένας φίλος και αυτοαποκαλούμενος μαρξιστής που φορούσε κεφίγια με ρώτησε αν γνώριζα ότι η ρωσική γλώσσα καταπιέζεται ευρέως στην Ουκρανία. Παρά τη δίκαιη υποστήριξή του προς την Παλαιστίνη και την ορθή κριτική του προς τις αποικιακές κυβερνήσεις, έτεινε να είναι συμπαθής προς μια διαφορετική αποικιακή, αυτοκρατορική δύναμη, επαναλαμβάνοντας μια από τις παραποιημένες δικαιολογίες της Ρωσίας για την εμπλοκή σε έναν απρόκλητο επιθετικό πόλεμο.

Η επέκταση της κριτικής μας πέρα ​​από τη δυτική αποικιακή αυτοκρατορία είναι σημαντική καθώς αγωνιζόμαστε να βρούμε εναλλακτικές λύσεις σε οποιαδήποτε μορφή καταπιεστικής, συγκεντρωτικής εξουσίας. Καθώς ο φασισμός φουσκώνει στην αυλή μας, μπορούμε να μάθουμε από τον ουκρανικό λαό που αντιστέκεται ενεργά σε ένα φασιστικό αυταρχικό κράτος. Και καθώς προσπαθούμε να κατανοήσουμε πώς να διαλύσουμε μια αυτοκρατορία εδώ, μπορούμε κάλλιστα να μην ξεχνούμε ότι το πρόβλημα δεν είναι η μία αυτοκρατορία ή η άλλη. Αντίθετα, το πρόβλημα είναι η ίδια η αυτοκρατορία. Καθώς μια αυτοκρατορία εξαναγκάζει την Ουκρανία σε μια συμφωνία για τα ορυκτά, μια άλλη αυτοκρατορία εκτοξεύει αυτή τη στιγμή βαλλιστικούς πυραύλους σε εμπορικά κέντρα στην Ουκρανία. 

Οι ακόλουθες πηγές με βοήθησαν να κατανοήσω την ουκρανική αντίσταση ως την προσπάθεια απομάκρυνσή της από την ανάσα μιας αποικιακής δύναμης αιώνων.

Ρωσικός Αποικισμός 101 (2023)

Μέχρι να βρω το εικονογραφημένο βιβλίο, Russian Colonialism 101, του Ουκρανού δημοσιογράφου Μαξίμ Εριστάβι, δεν είχα ακούσει για μια ρωσική ιστορία που να εξηγείται ως αποικιακή δύναμη. Στους δυτικούς αντιαποικιακούς, αντικαπιταλιστικούς κύκλους στους οποίους βρισκόμουν, η Σοβιετική Ένωση γενικά είτε ήταν ανεκτή είτε παινευόταν, με τις βίαιες εκκαθαρίσεις του Ιωσήφ Στάλιν να θεωρούνται ένα από τα μόνα σκοτεινά σημεία που αμαυρώνουν αυτή την εναλλακτική λύση στον καπιταλισμό. Γνώριζα λίγα για τον προκάτοχό της, τη Ρωσική Τσαρική Αυτοκρατορία, ή τη σημερινή Ρωσική Ομοσπονδία.

Αυτός ο οδηγός (ουσιαστικά μια λίστα ανάγνωσης από μόνος του) εξηγεί ότι οι 3 τελευταίες εκδοχές της ρωσικής κυριαρχίας -από τους Τσάρους στους Μπολσεβίκους και στο καθεστώς του Βλαντιμίρ Πούτιν- έχουν χρησιμοποιήσει τις ίδιες αποικιακές τακτικές για να ελέγξουν και να καταπιέσουν τις αυτόχθονες εθνότητες που γειτνιάζουν και βρίσκονται εντός των συνόρων της Ρωσίας. Όταν οι Ρώσοι αιχμάλωτοι πολέμου απελευθερώνονται, συχνά φωτογραφίζονται κρατώντας σημαίες της Τσαρικής Ρωσίας, της Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών (ΕΣΣΔ) και της Ρωσικής Ομοσπονδίας ταυτόχρονα. Το βιβλίο καταδεικνύει ότι ο τρέχων πόλεμος στην Ουκρανία απέχει πολύ από το να είναι ένα μοναδικό σχέδιο ενός διψασμένου για εξουσία δικτάτορα, αλλά ένα ατυχές χαρακτηριστικό της ρωσικής αποικιακής κρατικής υπόστασης.

Ματριόσκα των Ψεμάτων: Το Τέλος της Αυτοκρατορίας (2024)

Το podcast “Matryoshka of Lies”, με παρουσιαστή τον Maksym Eristavi και το ειδησεογραφικό πρακτορείο Ukrainska Pravda, εμβαθύνει σε λιγότερο γνωστές ιστορίες της ρωσικής αποικιοκρατίας. Το φινάλε της πρώτης σεζόν, “Ending Empire”, αγγίζει την επέκταση της Ρωσίας στην Αλάσκα στα τέλη του 1700, όπου επέκτειναν τις ίδιες πολιτικές καταναγκασμού και υποδούλωσης που εφάρμοσαν στα αυτόχθονα έθνη της Βόρειας Ασίας. (Η αντίσταση των Tlingit σε αυτή τη ρωσική αποικιοκρατία αποτυπώνεται καλύτερα από τον Gord Hill στο κόμικ “The 500 Years of Indigenous Resistance: Revised and Expanded”).

Εν μέρει, ο σκοπός του επεισοδίου και του podcast στο σύνολό του είναι να επιτρέψει στο δυτικό κοινό να κατανοήσει καλύτερα τη ρωσική αποικιοκρατία ως κάτι παρόμοιο με τις γενοκτονικές φρικαλεότητες της ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας με τις οποίες πολλοί Βορειοαμερικανοί μόλις πρόσφατα αρχίζουν να αντιμετωπίζουν. Όπως πολλοί ριζοσπάστες στη Βόρεια Αμερική που ζητούν τον τερματισμό της ηγεμονίας και της βίας των ΗΠΑ μέσω του τέλους της Αμερικανικής Αυτοκρατορίας, αυτό το επεισόδιο υποδηλώνει ότι μια “ολική επανεκκίνηση απέναντι σε αυτό που είναι τώρα η Ρωσική Ομοσπονδία” είναι ο μόνος τρόπος για να τερματιστούν αυτές οι συνεχιζόμενες αποικιακές επεκτατικές τακτικές.

Μια Σύντομη Ιστορία ενός Μακροχρόνιου Πολέμου: Ο Αγώνας της Ουκρανίας κατά της Ρωσικής Κυριαρχίας (2025)

Οι πολιτικές ελέγχου των τροφίμων και της αναγκαστικής λιμοκτονίας αποτελούν εδώ και καιρό μια γενοκτονική πολιτική των αποικιακών κυβερνήσεων, από τη σκόπιμη εξόντωση των ιθαγενικών πηγών τροφίμων στον Καναδά, έως την τρέχουσα ολοποίηση της τροφής στη Γάζα από το Ισραήλ. Το Χολοντόμορ (Holodomor=«θάνατος από λιμοκτονία») συνέβη το 1932-’33 στην Ουκρανία και οδήγησε στον θάνατο πάνω από το ένα πέμπτο όλων των Ουκρανών. Οι σοβιετικές πολιτικές επέβαλαν την κολεκτιβοποίηση των αγροκτημάτων, φυλάκισαν ή σκότωσαν ανθρώπους επειδή έκρυβαν ή «έκλεβαν» σιτηρά και θέσπισαν περιορισμούς στις μετακινήσεις, ώστε οι Ουκρανοί-ες να μην έχουν πρόσβαση σε άλλες πηγές τροφίμων.

Ενώ οι περισσότερες αφηγήσεις του πολέμου ξεκινούν το 2022 ή ίσως το 2014, το graphic novel της Mariam Naiem θέτει τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία σε μια προοπτική από τις αρχές της ουκρανικής εθνικότητας. Ξετυλίγει τη μακρά ιστορία πολιτικών που αποσκοπούσαν στην κατάσβεση των ουκρανικών κινημάτων κυριαρχίας που απείλησαν τον ρωσικό έλεγχο επί των πολύτιμων ουκρανικών φυσικών πόρων: από το Χολοντόμορ μέχρι τις πολιτικές που αποσκοπούσαν στην περιθωριοποίηση της ουκρανικής γλώσσας, έως την εισβολή της Ρωσίας με το που η Ουκρανία μετατοπίστηκε στην ευρωπαϊκή σφαίρα επιρροής. Αυτή η εισαγωγή στην ιστορία της περιοχής βοηθά να δοθεί ένα σημασιακό πλαίσιο στον πόλεμο, εξηγώντας τους αιώνες της ρωσικής αυτοκρατορίας και της ουκρανικής αντίστασης.

Hanna Perekhoda: «Ο αγώνας για την ελευθερία στην Ουκρανία είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τον παγκόσμιο αγώνα κατά των φασιστικών δυνάμεων» (2025)

Ενώ η δυτική αριστερά έχει γενικά εκφράσει την υποστήριξή της προς την Ουκρανία, σε ορισμένους αντιιμπεριαλιστικούς κύκλους, ο διάλογος συχνά ακινητοποιείται όταν κάποιος συνδέει την Ουκρανία με το ΝΑΤΟ, τους Ναζί ή τα πυρηνικά. Σε αυτή τη συνέντευξη, η Hanna Perekhoda, Ουκρανή σοσιαλίστρια και ιστορικός, αναφέρεται συνοπτικά σε μερικά από τα πιο αμφιλεγόμενα από αυτά τα εμπόδια. Εξηγεί ότι η υποτιθέμενη καταπίεση της ρωσικής γλώσσας και η ρωσοφοβία είναι παρόμοια με την αντι-λευκή ρατσιστική ρητορική που αυξάνεται στη Δύση. Η Perekhoda μιλά για τον ισχυρισμό του Πούτιν ότι η Ουκρανία έχει καταληφθεί από Ναζί, μια προπαγανδιστική δικαιολογία για τον πόλεμο που θυμίζει τη μυθολογία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Αναγνωρίζει την ακροδεξιά της Ουκρανίας, σημειώνοντας ότι έχει επανειλημμένα αποδειχθεί ένα περιθωριακό κίνημα. Δεδομένου ότι προβλήματα με την ακροδεξιά υπάρχουν παντού, αμφισβητεί αν αυτό δικαιολογεί μια ολοκληρωτική εισβολή ή μια παρακράτηση στρατιωτικής υποστήριξης ή άλλης βοήθειας. Σημειώνει ότι αυτό που πραγματικά διακινδυνεύει μια άνοδο του φασισμού είναι ένας μακροχρόνιος πόλεμος που διεξάγεται από ένα φασιστικό ρωσικό καθεστώς όπου οι απλοί Ουκρανοί ριζοσπαστικοποιούνται από χρόνια στρατιωτικής κατοχής και συστηματικής καταπίεσης. Όπως ξεκαθαρίζει η Perekhoda, αυτό που χρειάζεται είναι υποστήριξη για τις ζωές των Ουκρανών, την αυτονομία και την αντίσταση.

Οι απλοί άνθρωποι δεν κουβαλούν πολυβόλα: Σκέψεις για τον πόλεμο (2025)

Ο Ουκρανός συγγραφέας Artem Chapeye δίνει μια σύγχρονη αφήγηση για το πώς είναι να βρίσκεσαι θύμα ενός αποικιακού επεκτατικού πολέμου. Ως αυτοαποκαλούμενος ειρηνιστής, αριστερός και φεμινιστής, ο Chapeye εντάχθηκε στον στρατό της Ουκρανίας το 2022. Αφού προσπαθεί να νουθετήσει ευγενικά τους δυτικούς αντιιμπεριαλιστές αριστερούς για την έλλειψη κριτικής τους σε άλλες δυνάμεις σε σύγκριση με τη σχολαστική κριτική που ασκούν στην Αμερικανική Αυτοκρατορία, ο Chapeye αναφέρεται στο προνόμιο του ειρηνισμού που κρίνει την ουκρανική (και άλλες) αντίσταση· στις αναρχικές παραδόσεις της ιστορικής αντίστασης της Ουκρανίας στην αυτοκρατορία· στην πλοήγηση στην ένταση του να είσαι ενάντια στους αυταρχικούς κινδύνους του εθνικισμού, ενώ αγωνίζεσαι για μια πολιτική -και όχι εθνική- κοινότητα που βρίσκεται υπό ένα έθνος-κράτος· και στο απίστευτο ψυχολογικό κόστος του πολέμου.

Μιλώντας στον εαυτό του όσο και στο δυτικό κοινό, ο Chapeye εξηγεί την ουκρανική αντίσταση ως εξής: «Μπορούμε είτε να αντισταθούμε τώρα, με τις απώλειες που αναγκαστικά συνοδεύουν αυτό, είτε να παραμείνουμε η αποικία μιας αυτοκρατορίας για άλλα εκατό χρόνια». Το βιβλίο του εξηγεί ότι η απόφασή του να πολεμήσει ενάντια στη ρωσική εισβολή δεν οφείλεται σε μια εγγυημένη νίκη, αλλά στην ηθική επιταγή να καταπολεμήσει τον φασισμό σε όλες τις μορφές του. 

ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΕΡΓΑ:

Όπου τελειώνει η Ρωσία (ταινία, 2024)

Μάχνο: Ουκρανός Μαχητής της Ελευθερίας (graphic novel, 2022)

Γεια σου, σερβιτόρα! – Έλεν Ποτρομπένκο

Τα τρολς του Πούτιν – Τζέσικα Άρο (2022)

Χωρίς το Κράτος – Emily Channell-Δικαιοσύνη

Πέντε κοτσάνια σιταριού (graphic novel, 2022)

The post Ουκρανική αντίσταση στον ρωσικό αποικισμό – Λίστα ανάγνωσης first appeared on Aυτολεξεί.

Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί μετάφραση ενός άρθρου δημοσιευμένου στην ιστοσελίδα Philosophy World Democracy, ενός εγχειρήματος με έδρα την Ινδία που επιδιώκει να ανοίξει τον δημόσιο φιλοσοφικό διάλογο πέρα από εθνικά και γλωσσικά σύνορα, προτάσσοντας μια δημοκρατική κατανόηση του κόσμου ως κοινού τόπου όλων όσοι ζουν και μιλούν. 

Στο άρθρο εξετάζεται κριτικά ο τρόπος με τον οποίο η παγκόσμια πολιτική συγκροτείται μέσα από σχέσεις εξουσίας, γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς και κατασκευασμένες αφηγήσεις, απομακρύνοντας την πραγματική δυνατότητα συλλογικής ελευθερίας. Με αφετηρία τα παραδείγματα της Παλαιστίνης και της Ουκρανίας, οι συγγραφείς αναδεικνύουν τον ρόλο των κρατών, των μέσων ενημέρωσης και των ψηφιακών πλατφορμών στη διαμόρφωση μιας πραγματικότητας όπου η βία δικαιολογείται αντί να αμφισβητείται. Το άρθρο καλεί σε μια διαφορετική πολιτική ευαισθησία, εκείνη που επιμένει στη χειραφέτηση, στην αλληλεγγύη και στην ανάγκη να ξανασκεφτούμε τον κόσμο μακριά από τις παγιωμένες κανονικότητες της γεωπολιτικής και τις διαμεσολαβήσεις της ενημέρωσης. 

Κατανοούν ο ένας τον άλλον ο παλαιστινιακός λαός και ο ουκρανικός λαός;

Υποστηρίζουν ο ένας τον άλλον; Ποιες είναι οι διαφορές ανάμεσα σε αυτές τις δύο συνθήκες καταπίεσης; Και με ποιον τρόπο συνδέονται με τον κουρδικό λαό, που βρίσκεται διασκορπισμένος από την Τουρκία έως το Ιράκ· με τα βάσανα των κατώτερων καστών και των φυλετικών κοινοτήτων της Ινδίας· με τον λαό του Νταγκεστάν· τις Ιρανές γυναίκες· τον λαό των Ουιγούρων που υποφέρει στην Κίνα (1) αλλά που τη στιγμή που μιλάμε αξιοποιείται ως πολιτοφυλακή στη Συρία από τη Δύση (το πιο πρόσφατο τρόπαιό της) (2)· τους Αρμένιους χριστιανούς που, διαφεύγοντας από τη γενοκτονία τους, καταλήγουν σε ένα δυτικο-ισλαμικό πογκρόμ στη Συρία (3)· τους αγώνες για την ίδια την επιβίωση στο Σουδάν από κρίσεις που σε μεγάλο βαθμό έχουν ενορχηστρωθεί από τις ΗΠΑ και τα κράτη-αντιπροσώπους τους (4)· τον χωρίς-χαρτιά λαό των Ροχίνγκια (5), εγκαταλελειμμένο στη θάλασσα από την ινδική κυβέρνηση; Αυτά είναι τα ερωτήματα που έχουν αναδυχθεί σε συζητήσεις με φίλους στον Τρίτο και στον Δεύτερο Κόσμο – με αυτούς που προστέθηκαν πρόσφατα και απρόθυμα στην «Ευρώπη», που συχνά αποκαλούνται «Σλάβοι», αντιμετωπίζονται ως εργατικό δυναμικό του μέλλοντος και πολιτισμικά κρατούνται μέσα στη δημώδη μορφή μιας καθαρά ‘ευρωπαϊκής’ γλώσσας, της ‘γερμανικής’.

I

Εδώ και μήνες μας απασχολεί το ζήτημα της σύγκρισης -ή της αναλογίας των δεινών- ανάμεσα στην Ουκρανία και την Παλαιστίνη. Δεν μπορούμε ακόμη να γνωρίζουμε γιατί οι Παλαιστίνιοι, οι οποίοι αυτή τη στιγμή υφίστανται εξόντωση, παίρνουν συγκεκριμένες πολιτικές ή ηθικές θέσεις. Για παράδειγμα, μπορούμε μόνο να αναρωτηθούμε αν γνωρίζουν για την καταπίεση, 3.500 ετών, της πλειονότητας των κατώτερων καστών στην Ινδία, τη δουλεία τους, τις σφαγές και τα πογκρόμ. Ίσως να μην το γνωρίζουν, όμως αυτό δεν πρέπει να μεταβάλει στο ελάχιστο όσα αισθανόμαστε για τους αγώνες της Παλαιστίνης, του Σουδάν, της Ουκρανίας, των Σάαμι, του Μπαλουχιστάν ή της Σομαλίας.

Μήπως οι Ουκρανοί – που ζουν έναν πόλεμο ο οποίος κρατά τις συζητήσεις για την έκβασή του, είτε μέσω διαπραγματεύσεων είτε μέσω της ίδιας της συνέχισής του, μακριά από τους ίδιους– γνωρίζουν για το κύμα μαζικών δολοφονιών που βρίσκεται σε εξέλιξη στην Παλαιστίνη; Γνωρίζουν πόσοι έχουν σκοτωθεί σε αυτόν τον πόλεμο από όλες τις πλευρές -διότι πρόκειται για έναν ιδιόμορφο παγκόσμιο πόλεμο, που διαμορφώνει τη μοίρα των αυτοκρατοριών του αιώνα μας και στον οποίο Ινδοί, Νεπαλέζοι, Γάλλοι και άνθρωποι πολλών άλλων εθνικοτήτων πολεμούν και πεθαίνουν- και ποια πλευρά έχει θυσιάσει τις περισσότερες ζωές; Αναρωτιούνται άραγε γιατί μια τέτοια διεθνής πολιτοφυλακή δεν επιτρέπεται να εισέλθει στα παλαιστινιακά εδάφη από εκείνους που ελέγχουν όλα τα εδάφη;

Ακόμη και εμείς, που βρισκόμαστε έξω από τις ζώνες της καταστροφής, δεν γνωρίζουμε όλες τις απαντήσεις. Για τη «Δύση» είναι ζωτικής σημασίας οι αριθμοί των Ρώσων νεκρών να εμφανίζονται υψηλότεροι, ενώ για τη ρωσική πλευρά είναι οι μεγαλύτεροι ουκρανικοί αριθμοί που εξυπηρετούν τους στόχους της. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι σχεδόν δύο εκατομμύρια άνθρωποι ενδέχεται να έχουν χάσει τη ζωή τους – και κυρίως από την ουκρανική πλευρά. Κατ’ αντιστοιχία, είναι εσφαλμένο να απευθύνουμε αυτό το ερώτημα στους Ουκρανούς, όπως είναι εξίσου εσφαλμένο να το θέτουμε στους Παλαιστινίους.

II

Σήμερα, οι περισσότερες πολιτικές απόψεις εκφράζονται από ενδιαφερόμενους παράγοντες που μπορεί να έχουν ελάχιστη σχέση με την πραγματική κατάσταση, παρότι εκείνοι που υποφέρουν εξακολουθούν να αποτελούν την ώθηση, αυτών των ίδιων παραγόντων και των αφεντικών τους. Για παράδειγμα, ένας μεγάλος αριθμός λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που υποστηρίζουν το Ισραήλ είναι ινδικής προέλευσης και καθοδηγούνται από τον μηχανισμό ελέγχου των κοινωνικών δικτύων της ανώτερης κάστας των υπερασπιστών της κυριαρχίας (κοινώς γνωστή ως «ινδουιστική» δεξιά) (6), οι οποίοι ευθυγραμμίζονται με τη Ρωσία και την Τραμπική Αμερική. Αντίστοιχα, στη Γαλλία, οι Ρώσοι έχουν αξιοποιήσει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να διαμορφώσουν το πολιτικό τοπίο υπέρ της ακροδεξιάς, η οποία ευθυγραμμίζεται με τον Πούτιν. Για τον σκοπό αυτό, διέδωσαν την έννοια του «ισλαμο-αριστερισμού» (‘Islamo-gauchiste’) και καλλιέργησαν την αντίληψη περί αντισημιτισμού στους δεξιούς κύκλους -φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να διαπράξουν αντισημιτικές πράξεις βεβήλωσης- ενώ ταυτόχρονα ενίσχυσαν τις εικόνες των (πραγματικών) φρικαλεοτήτων που διαπράττονται στη Γάζα μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα της ριζοσπαστικής αριστεράς, με σκοπό να περιθωριοποιήσουν την αριστερά και να ευνοήσουν τη σύγκλιση της δεξιάς και της ακροδεξιάς (7).

Μπορούμε να δούμε λογαριασμούς ρωσικών μέσων κοινωνικής δικτύωσης να συνδέουν την Ουκρανία και την Παλαιστίνη με έναν τρόπο που τους εξυπηρετεί, παρουσιάζοντάς τες απλώς ως αντι-αμερικανικές υποθέσεις, κάτι που μετατρέπεται ταχύτατα σε ένα σύμπλεγμα συμφερόντων σχεδόν αδιαχώριστο, με στόχο τη διανομή της λείας του κόσμου. Το ίδιο ισχύει και για πολλούς εκπροσώπους των ουκρανικών μέσων κοινωνικής δικτύωσης και ενημέρωσης, οι οποίοι συχνά ευθυγραμμίζονται με το Ισραήλ και την Αμερική. Οι παράγοντες που βρίσκονται πίσω από αυτές τις εκστρατείες είναι συχνά απρόσμενοι, πολιτικοί τεχνολόγοι που χειραγωγούν τη λεγόμενη κοινή γνώμη.

Το ερώτημα επίσης είναι: γιατί οι μεγάλες μάζες των χρηστών των μέσων κοινωνικής δικτύωσης διαδίδουν τόσο εύκολα κύματα μίσους και τοξικά μηνύματα; Η απάντηση έχει δύο σκέλη.

Πρώτον, τις τελευταίες δύο δεκαετίες, λόγω της σύγκλισης των λεγόμενων «αριστερών» και «δεξιών» πολιτικών δυνάμεων ως προς τα θεμελιώδη ζητήματα της οικονομικής και εξωτερικής πολιτικής και λόγω του ρόλου τους ως φρουρών των υπερ-πλούσιων ολιγαρχών του καπιταλισμού στις περισσότερες περιοχές του κόσμου, η εκλογική πολιτική κατέληξε να εκφυλιστεί σε μια επιλογή ανάμεσα σε χρώματα πάνω σε ένα ψηφοδέλτιο. Οι φωνές που βρίσκονταν εκτός αυτής της συναίνεσης αναγκάστηκαν να αναζητήσουν χώρους έκφρασης που δεν ελέγχονταν από τα καπιταλιστικά μέσα ενημέρωσης στις ίδιες τους τις χώρες, προκειμένου να αρθρώσουν τις θέσεις τους. Σε αυτό το πλαίσιο, τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης εμφανίστηκαν ως μια τέτοια εναλλακτική, ικανή να φιλοξενήσει συζητήσεις για ζητήματα που εκτείνονταν από τα Wikileaks έως τους αμερικανικούς πολέμους εξόντωσης, προσελκύοντας μάλιστα πολλούς σεβαστούς δυτικούς διανοούμενους. Αυτή η διαδικασία τερματίστηκε με την εισβολή στην Ουκρανία.

Δεύτερον, η εμπιστοσύνη στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης έχει σχεδόν ολοκληρωτικά διαβρωθεί παγκοσμίως, εξαιτίας μιας σειράς εξελίξεων:

1. Η αφελής βεβαίωση -ή η προσποίηση- των μέσων και των πολιτικών ότι ο ρόλος των μέσων είναι να λένε ολόκληρη την αλήθεια και ότι πράγματι μπορούν να το κάνουν, να πουν «την πλήρη αλήθεια». [Εδώ εισερχόμαστε στο φιλοσοφικό ζήτημα της συνάφειας (pertinence), δηλαδή, στο τι μπορούμε να κρατήσουμε στο πεδίο της προσοχής μας. Είναι αδύνατο να μεταφερθεί ή να καλυφθεί ό,τι συμβαίνει στον κόσμο και κάθε ζωντανό ον σχετίζεται με τον κόσμο μέσα από ένα σχήμα που καθορίζει τι είναι γι’ αυτό συναφές. Συχνά ξεχνάμε τον κανόνα που διέπει τη δημόσια σφαίρα: οφείλουμε να δίνουμε λόγο για το ίδιο το σχήμα που καθορίζει τη συνάφεια. Τα μέσα ενημέρωσης διαπραγματεύονται με διακριτές αλλά αλληλοδιαπλεκόμενες δυνάμεις, το κράτος, τις βιομηχανίες, τις πολιτοφυλακές, τη μαφία. Συχνά, αυτό το πλέγμα διαπραγματεύσεων και οι σχετικές δημοσιογραφικές αναφορές παρουσιάζονταν ως το «βέλτιστο μέλημα»: το σημείο όπου οι ανησυχίες μιας κοινωνίας συναντούσαν όσα μπορούσε να παρακολουθήσει και όσα δεν μπορούσε να αγνοήσει. Η πραγματικότητα όμως ήταν διαφορετική αφού αυτή η εξουσία καθορισμού του κόσμου -για τη συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων που μοχθούν για τη συντήρησή του- αξιοποιήθηκε για να διαμορφωθεί ένας κόσμος όπου θα ευημερούσαν οι ολιγαρχικές δυνάμεις. Οι νέοι φασισμοί αναπροσάρμοσαν το φιλελεύθερο αυτό σχήμα και το μετέτρεψαν σε ένα πλαίσιο διαρκών απειλών: οι μετανάστες, οι άστεγοι, τα θύματα των ναρκωτικών, οι μουσουλμάνοι, οι Άραβες, οι φυλετικά υποτιμημένοι του κόσμου, οι πρόσφυγες.]
2. η ανάδειξη ήδη από τα πρώιμα έργα του Noam Chomsky του εκτεταμένου στρατιωτικού και καπιταλιστικού ελέγχου πάνω στα μέσα ενημέρωσης, ο οποίος στηρίζει τη διατήρηση μιας πολεμικής οικονομίας στην Αμερική· ο κρατικός έλεγχος των μέσων στην Κίνα, το Ιράν, το Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία· ο ολιγαρχικός και φασιστικός έλεγχος των μέσων στην Ινδία, τη Ρωσία και την Ουκρανία·
3. η εμφάνιση του WikiLeaks και άλλων κουλτουρών «ενημερωτών εκ των έσω» (whistleblowers), που έγινε δυνατή χάρη στις αξίες των πρώτων ημερών του Διαδικτύου, αξίες που περιελάμβαναν και μια αναρχική διάθεση. Ωστόσο, η ηθική των χάκερ εκείνης της εποχής είναι σήμερα ασύμβατη με τις νέες τεχνολογίες και την κλίμακα στην οποία αυτές λειτουργούν.
4. οι αλλαγές στην οργάνωση των μέσων μαζικής ενημέρωσης, για παράδειγμα ο πολλαπλασιασμός των τηλεοπτικών καναλιών, συμπεριλαμβανομένων των καναλιών συνεχούς ειδησεογραφίας, χωρίς τα κατάλληλα μέσα για τη διεξαγωγή σοβαρής δημοσιογραφίας. Η κατάσταση αυτή οδήγησε στον πολλαπλασιασμό των τηλεοπτικών εκπομπών και στην παρακμή της ερευνητικής δημοσιογραφίας, των ρεπορτάζ και των ξένων ανταποκριτών. Παράλληλα, επέτρεψε την εφαρμογή στρατηγικής των μέσων ενημέρωσης -την οποία ξεκίνησε ο Τόνι Μπλερ και, με διαφορετικό τρόπο, ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι- να κορεστούν τα μέσα ώστε να ελεγχθούν.
5. και πιο πρόσφατα, η στήριξη των καπιταλιστικών μέσων ενημέρωσης της «Δύσης» στη γενοκτονία των Παλαιστινίων, καθώς και η σχεδόν πλήρης αδιαφορία τους για τους Ουκρανούς ως ανθρώπους –το «τέλος»– υπέρ της μεταχείρισής τους ως μέσου για τη δημιουργία ενός απομονωτικού φράγματος ανάμεσα στη Ρωσία και τη «Δύση».

Μπορούμε μόνο να υποθέσουμε μια απάντηση στο ερώτημα σχετικά με την ευρύτερη υποστήριξη που σχεδόν πάντα υπήρχε για την Παλαιστίνη, καθώς μετά το Μόναχο δεν ήταν εύκολο να κινητοποιηθεί κανείς υπέρ της. Πρώτον, η Παλαιστίνη δεν είναι χώρα, δεν είναι κράτος, αλλά απλώς ένας λαός -ο παλαιστινιακός λαός- που σκοτώθηκε και διασκορπίστηκε από τη Δύση, η οποία ταυτόχρονα προσέλκυσε κομμουνιστές, αναρχικούς και σοσιαλιστές ακτιβιστές από την Ασία από το 1948 και από την Ευρώπη από τη δεκαετία του 1960. Ο αγώνας αυτός είναι παλαιότερος από εκείνον της Ουκρανίας (αλλά πολύ νεότερος από τον αγώνα της πλειονότητας των κατώτερων καστών της Ινδίας), ενώ ταυτόχρονα συμπίπτει με πολλές από τις αντι-αποικιοκρατικές απελευθερώσεις, συμπεριλαμβανομένης της Ινδίας, η οποία τον υιοθέτησε ως αιτία για την ολοκλήρωση του δικού της αντι-αποικιοκρατικού αγώνα. Για παράδειγμα, η Ινδία δεν διατηρούσε διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ μέχρι την ανάληψη της εξουσίας από τους υπερασπιστές της ανωτερότητας των ανώτερων καστών οι οποίοι, με τη σειρά τους, υποστηρίζονται στενά από την Αμερική. Επιπλέον, είναι η ίδια η απελπισία του παλαιστινιακού αγώνα -μια αργή παρακμή, μια σταδιακή υποχώρηση, δεκαετίες παραχωρήσεων εδαφών, ένας αυξανόμενος ρυθμός «αποδεκτών» φρικαλεοτήτων εναντίον τους- που δημιούργησε τα κύματα υποστήριξης μετά το 1968. Αυτός ο συγκεκριμένος τύπος υποστήριξης, πρέπει να υποψιαζόμαστε, έχει κάτι το θεολογικό.

Θέσαμε πολλές από τις ερωτήσεις μας σε φίλους «της περιοχής», οι οποίοι δήλωσαν ότι ταυτίζονται ή αισθάνονται αλληλεγγύη προς την Ουκρανία. Ωστόσο, αυτή η ταύτιση φαίνεται να βασίζεται στις αναλογίες που αντιλαμβάνεται κάθε άτομο ξεχωριστά ανάμεσα στις δύο διαφορετικές καταστάσεις. Για παράδειγμα, θεωρήθηκε ως μια κατάσταση συνεχής με το Μπαλουχιστάν, το Κασμίρ, το Νταγκεστάν, τους Κούρδους, την Αρμενία και ούτω καθεξής, ως η συνέχιση των αυτοκρατορικών πολέμων από τον 18ο αιώνα και μετά, ενάντια στην επιθυμία των λαών να βρουν την ελευθερία ή αντίθετα προς την πολιτική ώθηση των λαών. Κάποιοι είδαν στον Ζελένσκι έναν «Μαχμούντ Αμπάς της Δύσης», εν μέρει λόγω της ανοιχτής υποστήριξής του προς το Ισραήλ και της τεχνικής συμμετοχής της Ουκρανίας (8) στην εισβολή στη Συρία υπό την ηγεσία της Τουρκίας, με χρηματοδότηση από το Κατάρ και, αργότερα, από το Ισραήλ, εκ μέρους της Δύσης (9).

Υπάρχει ωστόσο και τεράστια άγνοια, η οποία είναι κατανοητή καθώς βλέπουμε ότι πολλοί στην Ινδία εξακολουθούν να αγνοούν τα γεγονότα στο Σουδάν, όπου μια γενοκτονία εξελίσσεται σαν ποδοσφαιρικός αγώνας πολλών ομάδων, στον οποίο, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, συμμετέχουν η Κίνα, το Ισραήλ, η Ρωσία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (10). Υπάρχουν περιοχές της Ινδίας, γνωστές ως «Βορειοανατολικά», όπου συνεχίζονται καταπιέσεις και πόλεμοι, για τις οποίες σπάνια βρίσκουμε ειδήσεις, και συχνά μαθαίνουμε μόνο από αποσπασματικές πληροφορίες που δημοσιεύονται σε διάφορες διεθνείς εφημερίδες. Γιατί δεν μπορούμε να δούμε ο ένας τον άλλον, παρά την πιθανή πλήρη διασύνδεση που επιτρέπουν οι νέες τεχνολογίες;

Υπάρχουν πολλοί λόγοι, αλλά ο πιο σημαντικός είναι το σύστημα ελέγχου που καθορίζει τι αγοράζει κανείς στο σούπερ-μάρκετ και ποιο χρώμα ψηφίζει στις εκλογές και, κατά συνέπεια, τι επιτρέπεται να γνωρίζει ή να βλέπει. Μας έχουν διδάξει και μας έχουν αναγκάσει να κρατάμε το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου αόρατο (11). Υπό αυτές τις συνθήκες παρατηρούμε εξαιρετικά πολιτικά εγκλήματα να επιτρέπονται και να διαπράττονται, καθιστώντας το ένα το άλλο αόρατα.

III

Αυτό χρειάζεται διευκρίνιση. Τα πρώτα ερωτήματα στην πολιτική είναι: ποιο άτομο υποφέρει, πόσα άτομα, πού, υπό ποιες συνθήκες αδράνειας, και ποιος ετοιμάζεται να επωφεληθεί από τον πόνο τους; Κατόπιν έρχεται το ερώτημα πώς μπορούμε από κοινού να τερματίσουμε αυτό το μαρτύριο, χωρίς όμως σε καμία περίπτωση την παραίτηση από την ελευθερία εκείνων που υποφέρουν. Η ελευθερία αυτή είναι αδιαπραγμάτευτη. Αντί για αυτό, το μόνο που βλέπουμε στους νεοαναστηλωμένους «γεωπολιτικοποιημένους» κυρίαρχους λόγους -μια τεχνική εξουσίας των Ναζί- είναι η παρουσίαση των συνθηκών ως μέσων για την επίτευξη φρικτών σκοπών, ίσως ακόμη χειρότερων από όσα συνέβησαν τον προηγούμενο αιώνα.

Το ζήτημα της Ουκρανίας και της Παλαιστίνης είναι ενιαίο για τον εξής λόγο: κανένας όρος, κανένα επιχείρημα, καμία γεω-πολιτικο-τεχνική δεν μπορεί να δικαιολογήσει όσα λαμβάνουν χώρα σε καμία από τις δύο περιοχές. Επιπλέον, καμία από τις λεγόμενες λύσεις για την Ουκρανία -όπως ο διαμελισμός της μεταξύ Ρωσίας, Ευρώπης και Αμερικής- δεν είναι αποδεκτή, διότι η ίδια η ύπαρξη της ελευθερίας δηλαδή αυτό που είναι οι άνθρωποι, αυτό που είναι κάθε άτομο, θα κατατμηθεί και θα κατανεμηθεί και έτσι θα αφανιστεί. Αυτοί -ο Τραμπ, ο Στάρμερ, ο Πούτιν, η Μπάερμποκ και όλοι οι υπόλοιποι- μιλούν σαν οι Ουκρανοί να είναι ένα κομμάτι πηλός μπροστά στους λευκούς θεούς, που μπορεί να θελήσουν ή να μη θελήσουν να τους πλάσουν, να τους δώσουν ή να μη τους δώσουν ζωή. Κι όμως, εδώ διαγράφεται το περίγραμμα μιας νέας παγκόσμιας τάξης: το «αποτέλεσμα» στην Παλαιστίνη θα χρησιμοποιηθεί για να δικαιολογήσει την Ουκρανία (και πολύ χειρότερα στην Αφρική), ενώ η Ουκρανία θα χρησιμοποιηθεί για να δικαιολογήσει τη Γροιλανδία και την Ταϊβάν.

Εδώ τελειώνει η συμμετρία ανάμεσα στην Παλαιστίνη και την Ουκρανία, και αναδύονται δύο διαφορετικές μορφές φρίκης. Οι Παλαιστίνιοι καλούνται απλώς να πεθάνουν, αφήνοντας όλη εκείνη τη γη σε Ισραήλ-Αμερική. Οι Ουκρανοί, αντίθετα, πρέπει να συνεχίσουν να ζουν ως απλός φραγμός ή μηχανισμός καθυστέρησης ή στην καλύτερη περίπτωση ως αναμεταδότες των ίδιων των διαιρετών τους. Τους λένε ότι οφείλουν να θερίζουν σιτάρι για τη Δύση και να παράγουν ορυκτά για τους Ρώσους. Η Ουκρανία αποκαλύπτει ότι μια νέα μορφή δουλείας καταφθάνει σε όλες τις πιο αδύναμες περιοχές του κόσμου. Και αποκαλύπτει ότι πολλά από τα πρόσφατα ενταγμένα μέρη της Ευρώπης, με ιστορίες πολύ παλαιότερες από εκείνες της Γερμανίας, της Γαλλίας και των πλούσιων σκανδιναβικών χωρών, είναι πιθανό να κατανεμηθούν εκ νέου ως ζώνες επιρροής και εκμετάλλευσης.

Υπάρχει επίσης η αντιιμπεριαλιστική υποστήριξη προς την Παλαιστίνη και την Ουκρανία. Ωστόσο, στην περίπτωση της Ουκρανίας, αυτή η υποστήριξη φαίνεται κάπως συγκεχυμένη. Από τη μία πλευρά, τα δυτικά μέσα ενημέρωσης εκφράζουν σχεδόν καθολική υποστήριξη προς την Ουκρανία ενώ οι ίδιοι οι υποστηρικτές της αρνούνται, από φόβο και ντροπή, να αναγνωρίσουν ότι η Ρωσία δεν είναι χώρα αλλά μια βάναυση αυτοκρατορία. Από την άλλη πλευρά, ο αυτοπροσδιορισμός πολλών εκπροσώπων της Ουκρανίας ως «λευκών» απομακρύνει την Ουκρανία από την Παλαιστίνη, το Σουδάν (12) και τη Σομαλία.

Δεν είναι «ρεαλισμός» η επίκληση των «συνθηκών»· πρόκειται για μια ολοένα και πιο διαδεδομένη, σχεδόν θεωρητικοποιημένη τακτική στον χώρο της πολιτικής, η οποία έχει δημοσιοποιηθεί μέσα από τα ακαδημαϊκά έργα των John Mearsheimer και Stephen Walt, που αμφότεροι έχουν αντιταχθεί στη συνεχιζόμενη γενοκτονία των Παλαιστινίων από το Ισραήλ και τη Δύση. Η θεωρία του γεωπολιτικού ρεαλισμού διατυπώνει δύο «πραγματικότητες» ως προϋπόθεση και όριο κάθε πολιτικής: πρώτον, ότι τα έθνη-κράτη, τα σύνορα, οι επιδρομές για φυσικούς πόρους, η λεηλασία μικρότερων χωρών από μεγαλύτερες, καθώς και οι πολιτοφυλακές, μεταξύ άλλων, συνιστούν τις πραγματικότητες ή τα δεδομένα του κόσμου· και δεύτερον, ότι η βούληση των ισχυρότερων κρατών να καθορίσουν το μέλλον του κόσμου, αξιοποιώντας αυτές τις «πραγματικότητες», αποτελεί την αναγκαία συνθήκη της. Αντιθέτως, αυτό που μπορούμε να διαπιστώσουμε είναι ότι όλες οι πραγματικότητες αυτού του κόσμου παράγονται μέσα από την πολιτική ή, όπως συμβαίνει συχνά, μέσα από την αντιπαράθεση ανάμεσα στην πολιτική ως αγώνα για την ελευθερία και στις ολιγαρχίες κάθε είδους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων του φυλετικοποιημένου ολοκληρωτισμού και της θεολογικοποίησης.

Ο μόνος ρεαλισμός στην πολιτική είναι αυτός που επιδιώκουμε να πραγματώσουμε, και αυτός είναι πάντοτε η ελευθερία. Σε έναν κόσμο για τον οποίο είμαστε όλοι υπεύθυνοι, αν κάτι επιμένει ως πραγματικότητα (όπως τα καθεστώτα-μαριονέτες της Δυτικής Ασίας) και έτσι συγκροτεί τις πραγματικές συνθήκες για την επίτευξη πολιτικών σκοπών (στην περίπτωση της Αμερικής μέσω του στρατιωτικοποιημένου Ισλάμ -Αλ Κάιντα, ISIS, Αλ Νούσρα- για την καταστροφή των δημοκρατικών δυνατοτήτων στην Ασία), τότε αυτό πρέπει να νοηθεί αποκλειστικά ως αποτυχία της συλλογικής ικανότητας πραγμάτωσης, δηλαδή της πολιτικής. Η ισχύς που επιτρέπει την πραγματοποίηση του κόσμου έχει απομακρυνθεί όσο ποτέ άλλοτε από τον λαό και κινδυνεύει σήμερα περισσότερο από κάθε άλλη φορά με πλήρη έκλειψη. Μια τέτοια έκλειψη θα δημιουργήσει έναν αβίωτο κόσμο για όλους και αυτός ο κόσμος θα είναι απλώς μια φευγαλέα πανήγυρις για τους ολιγάρχες λίγο πριν εγκαθιδρυθεί η ανομία. Με αυτή την έννοια, η σκοτεινή τέχνη της «γεωπολιτικής» και των εθνικισμών εμποδίζει όλα μας (Ουκρανούς, Παλαιστίνιους, Ινδούς, Ιρανούς, Σουδανούς, Σομαλούς, Ρουμάνους, Δανούς…) από το να δούμε τι πλησιάζει: τον διαμελισμό του κόσμου ανάμεσα σε τρεις δυνάμεις, την Κίνα (13), τη Ρωσία και τις ΗΠΑ.

Αλλά μπορούμε να πράξουμε κάτι από κοινού, και μάλιστα σύντομα, που εξακολουθεί να παραμένει εντός των δυνάμεών μας. Πρώτον, οι περιοχές του δεύτερου και τρίτου κόσμου πρέπει να απελευθερωθούν από τον χάρτη των υπολογισμών του πρώτου κόσμου ή των υπερδυνάμεων. Για να καταστεί αυτό εφικτό, οι ιστορίες μας πρέπει να αρθρωθούν θεωρητικά, με διακρίσεις που αντλούνται τόσο από το παρελθόν -από τα συστατικά στοιχεία ή τις ομολογικές δυνάμεις των περιοχών μας- όσο και από το μέλλον· δηλαδή, μπορεί να μη θέλουμε όσα έχει συσσωρεύσει ο πρώτος κόσμος, αλλά μπορεί να επιδιώκουμε νέους τρόπους ελευθερίας ή νέες μορφές πολιτικής.

Μπορούμε να διεκδικήσουμε την πολιτική, ιστορική και φιλοσοφική αυτονομία των περιοχών μας, κατ’ αρχάς σε θεωρητικό επίπεδο, ώστε σε πολιτικό επίπεδο να μπορούμε όλοι να αρνηθούμε να είμαστε οι καρφίτσες στον παγκόσμιο χάρτη πάνω στον οποίο ο πρώτος κόσμος υφαίνει τους εφιάλτες μας. Η αλληλεγγύη χωρίς όρους είναι ο μόνος τρόπος με τον οποίο μπορούμε ταυτόχρονα να εκπαιδεύουμε και να εμπιστευόμαστε η μια την άλλη. Γι’ αυτό, το αίτημά μας προς εσάς (όποια κι αν είστε, όπου κι αν βρίσκεστε) είναι πάντοτε: εκπαιδεύστε μας. Και απαιτήστε από εμάς την ίδια εκπαίδευση.

Αλλά κυρίως, όλοι μαθαίνουμε καλύτερα από τους ίδιους τους ανθρώπους. Δεν ισχύει αυτό και για την Παλαιστίνη και την Ουκρανία; Όλες θέλουμε να μάθουμε από τους ίδιους τους ανθρώπους. Το ίδιο και από τους ανθρώπους του Νταγκεστάν, τους Κούρδους, τους Σομαλούς, τις Ιρανές γυναίκες, τις Σουδανές φεμινίστριες. Οφείλουμε να θέλουμε να τους ακούμε, κρατώντας η μια το χέρι του άλλου. Μπορούμε άραγε να δημιουργήσουμε ένα φόρουμ όπου να μπορούμε να το κάνουμε αυτό; 

Ίσως ήδη το κάνουμε, ο καθένας με τον τρόπο του.

Πρέπει να δεσμευθούμε ότι δεν θα εγκαταλείψουμε ποτέ η μια το άλλο, μέχρι τέλους· ότι στεκόμαστε ο ένας για το άλλο χωρίς όρους, ως άνθρωποι χωρίς καμία εξαίρεση.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. «Αξιολόγηση του OHCHR σχετικά με τα ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Αυτόνομη Περιφέρεια Ουιγούρων του Σινγιάνγκ, Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας»,

Έκθεση OHCHR, https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/countries/2022-08-31/22-08-31-final-assesment.pdf

2. «Τι κάνουν οι Ουιγούροι στη Συρία;», Foreign Policy, 4 Απριλίου 2025, https://foreignpolicy.com/2025/04/04/uyghurs-tpd-syria-fighters/

3. «Χριστιανοί ηγέτες καλούν το νέο καθεστώς της Συρίας να εγγυηθεί την ασφάλεια και τα δικαιώματα», La Croix, 10 Απριλίου 2025,

https://web.archive.org/web/20250410105643/https://international.la-croix.com/world/christian-leaders-urge-syrias-new-regime-to-guarantee-safety-rights

4. Για τις συνεχιζόμενες μαζικές δολοφονίες, βλ. Justin Lynch, «Στο Σουδάν, οι πολιτικές των ΗΠΑ άνοιξαν τον δρόμο για τον πόλεμο», Foreign Policy, 20 Απριλίου 2023, https://foreignpolicy.com/2023/04/20/sudan-civil-war-biden-burhan-hemeti-foreign-policy/

5. Ο Ινδός υπουργός Εσωτερικών δήλωσε για τους μουσουλμάνους πρόσφυγες από γειτονικές χώρες: «Οι παράνομοι μετανάστες είναι σαν τερμίτες». Βλ. «Shoot the Traitors» (Πυροβολήστε τους προδότες) – Διακρίσεις κατά των μουσουλμάνων στο πλαίσιο της νέας πολιτικής ιθαγένειας της Ινδίας, Human Rights Watch, https://www.hrw.org/report/2020/04/10/shoot-traitors/discrimination-against-muslims-under-indias-new-citizenship-policy

Για τις πρόσφατες αναφορές σχετικά με εγκλήματα εναντίον τους, βλ. «Η Ινδία κατηγορείται για την απάνθρωπη απέλαση των προσφύγων Ροχίνγκια», Suhasini Raj, New York Times, 17 Μαΐου 2025, https://www.nytimes.com/2025/05/17/world/asia/india-rohingya-sea-deport.html

6. Βλ. επίσης https://thediplomat.com/2023/10/indias-digital-footprint-on-the-israel-gaza-war/
7. D. Chavalarias, « Minuit moins dix à l’horloge de Poutine » 2024: https://hal.science/hal-04S2U585v4

8. Η παρουσία αυτού που μπορεί να ονομαστεί «Ουκρανία» (επειδή δεν γνωρίζουμε πλέον τι σκέφτονται οι πολίτες της) παρατηρείται στο Σουδάν, ενώ η ρωσική επένδυση στην καταστροφή του Σουδάν και τη γενοκτονία έχει αλλάξει. Βλ. «Ukrainian special forces ‘in Sudan operating against Russian mercenaries’», The Guardian, 06 Φεβρουαρίου 2024, https://www.theguardian.com/world/2024/feb/0S/ukrainian-special-forces-sudan-russian-mercenaries-wagner

9. Η μετατροπή του τουρκικού κράτους σε μισθοφορικό όργανο των ΗΠΑ και των κρατών που εμπίπτουν στα συμφέροντά τους – ευρέως τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα μαριονετικά καθεστώτα της Δυτικής Ασίας, συμπεριλαμβανομένης της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, το Ηνωμένο Βασίλειο – ξεκίνησε με τους παράνομους βομβαρδισμούς της «Ανατολικής Ευρώπης» από το ΝΑΤΟ. Σήμερα, η Τουρκία αποτελεί τον πιο ανησυχητικό παράγοντα σε συγκρούσεις που βρίσκονται μακριά από αυτήν, αλλά που εμπίπτουν επίσης στα πρώην οθωμανικά εδάφη, και συγχέει και καταστρέφει την πιθανότητα οποιουδήποτε πραγματικού απελευθερωτικού αγώνα μέσω του εργαλειοποιημένου Ισλάμ, το οποίο είναι δημιούργημα των ΗΠΑ μέσω οργάνων όπως το ISIS και η Αλ Κάιντα. Το κίνημα ανεξαρτησίας του Νταγκεστάν εμπίπτει σε αυτή την «περίπλοκη κατάσταση». Για τον ισλαμισμό, βλ. https://www.reuters.com/world/europe/dagestan-shootings-spotlight-rising-islamist-threat-putin-2024-06-25/. Για την επιρροή της Τουρκίας στη Ρωσία, βλ. «Η Τουρκία επεκτείνει την επιρροή της εντός των συνόρων της Ρωσίας», https://asiatimes.com/2023/02/turkey-spreads-influence-inside-russias-borders/

10. Για τον ρόλο της Κίνας και της Ρωσίας στο Σουδάν, βλ. «Σύγκρουση στο Σουδάν: πώς εμπλέκονται η Κίνα και η Ρωσία και ποιες είναι οι διαφορές μεταξύ τους», The Conversation, 8 Ιουνίου 2023, https://theconversation.com/sudan-conflict-how-china-and-russia-are-involved-and-the-differences-between-them-205947. Για το Ισραήλ, βλ. «Ο ρόλος των ΗΠΑ και του Ισραήλ στην πορεία του Σουδάν προς τον πόλεμο», The New Arab, 2 Μαΐου 2023, https://www.newarab.com/analysis/us-and-israeli-role-sudans-path-war

11. Βλ. Shaj Mohan και Divya Dwivedi, «Ahoratos, Palestine», Philosophy World Democracy, τόμος 4, αριθ. 11 (Νοέμβριος 2023),  https://www.philosophy-world-democracy.org/articles-1/ahoratos-palestine

12. Τα όπλα που χρησιμοποιούνται για τη δολοφονία αμάχων στο Σουδάν είναι γνωστό ότι προέρχονται από το έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τη μεσολάβηση του μαριονετικού κράτους των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Η άμεση και έμμεση εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών έχει μακρά ιστορία, που χρονολογείται από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Ωστόσο, το πιο πρόσφατο δίκτυο σχέσεων ΗΠΑ-ΗΑΕ φαίνεται να βασίζεται σε οικονομική διαφθορά, με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να αποκτούν αυτονομία μέσω αυτής, όπως αποδεικνύεται από τις επιχειρηματικές δραστηριότητες του γαμπρού του Τραμπ -κατά τι που δεν διαφέρει από ορισμένες άλλες αμερικανικές προεδρίες ή από την οικογένεια Ερντογάν. Βλέπε, για παράδειγμα, «Jared Kushner Says $1.5Bn From Qatar, UAE Came ‘Irrespective’ of Trump Win», Newsweek, https://www.newsweek.com/jared-kushner-says-15bn-qatar-uae-came-irrespective-trump-win-2004895

13. Η ισχύς και η παρέμβαση της Κίνας στον κόσμο πραγματοποιούνται με μη συμβατικά μέσα, τα οποία δεν αναφέρονται συχνά λόγω του φόβου της «Δύσης» να χάσει την αντίληψη της υπεροχής της στον κόσμο. Βλ. Sujit Raman, Nick Carlsen, «The World’s Underground Bankers», Lawfare, https://www.lawfaremedia.org/article/the-world-s-underground-bankers

The post Η μια για την άλλη, χωρίς όρους: Για την Παλαιστίνη και την Ουκρανία first appeared on Aυτολεξεί.

«Με αφορμή τον πόλεμο στην Ουκρανία και την άνοδο στην εξουσία αυταρχικών ηγετών σαν τον Ντόναλντ Τραμπ, το παρόν δοκίμιο φωτίζει ορισμένες θεμελιώδεις πτυχές της ρωσικής κοινωνίας και, ταυτόχρονα, αναλύει ανθρωπολογικά τις ανακατατάξεις στον Δυτικό κόσμο».

ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΗ ΜΕΤΑΛΛΑΞΗ ΤΟΥ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟΥ ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟΥ;

Η Αριστερά, λόγω της στενά οικονομίστικης αντίληψής της για την πολιτική, αδυνατεί να διακρίνει τις διαφορές μεταξύ του μεταπολεμικού αμερικανικού ιμπεριαλισμού από τον κλασικό ιμπεριαλισμό αυτοκρατορικού τύπου, είτε στην περίπτωση του παραδοσιακότερου δυτικού ιμπεριαλισμού (Βρετανία, Γαλλία, Βέλγιο, Πορτογαλία κ.ο.κ.) είτε σε αυτή –σήμερα– μη δυτικών κρατών με αυτοκρατορικό παρελθόν (Κίνα, Ρωσία, Τουρκία κ.λπ.). Μπορεί, φυσικά, ένας θεωρητικός του αμερικανικού ιμπεριαλισμού σαν τον Μπρεζίνσκι να ωραιοποιεί πράγματα και καταστάσεις όταν ισχυρίζεται ότι η παγκόσμια κυριαρχία των ΗΠΑ αποτελεί μια «νέα μορφή ηγεμονίας» που δεν βασίζεται στην ωμή επιβολή αλλά στον θεμελιώδη ρόλο της πολιτιστικής ηγεμονίας^[1], εντούτοις υπογραμμίζει σωστά τη βασική και θεμελιώδη διαφορά ανάμεσα στις δύο μορφές ιμπεριαλισμού: τον παραδοσιακό ιμπεριαλισμό που βασίζεται στην εδαφική επέκταση και κατοχή και έναν ιμπεριαλισμό που βασίζεται στην προώθηση της ήπιας ισχύος και στην παροχή κινήτρων (σ’ επίπεδο οικονομίας, ασφάλειας κ.ο.κ.) για την προσχώρηση των μικρότερων χωρών στη σφαίρα ηγεμονίας του.

Ουσιαστικά, αυτή η τελευταία εκδοχή ιμπεριαλισμού καθορίζεται από τα όρια που θέτουν στην άσκηση επεκτατικής πολιτικής τα δημοκρατικά αντίβαρα που μέχρι πολύ πρόσφατα επιβίωναν εντός των δυτικών κοινωνιών – όχι μόνο σε θεσμικό επίπεδο (Διεθνές Δίκαιο, ΟΗΕ, διεθνή δικαστήρια, συμβάσεις τις οποίες σχεδόν όλα τα δυτικά κράτη έχουν υπογράψει), μα και σ’ επίπεδο κοινωνικό (όπως, π.χ., στην περίπτωση της αντίδρασης σημαντικού κομματιού της αμερικανικής κοινωνίας ενάντια στον πόλεμο στο Βιετνάμ ή στο Ιράκ). Η κατάργηση ή ο παροπλισμός των μέσων προβολής μιας τέτοιας ήπιας ισχύος, όπως τα προγράμματα ανθρωπιστικής βοήθειας που συντόνιζε η USAID (την οποία, διόλου τυχαία, οι ιθαγενείς αριστεροί καταγγέλλουν ως μια CIA με ανθρώπινο πρόσωπο^[2]) ή η περίφημη «Φωνή της Αμερικής» (Voice of America)^[3], και η εντελώς απαξιωτική, σατραπικού τύπου δημόσια αντιμετώπιση συμμαχικών χωρών (από τον Καναδά και το Μεξικό ως την Ουκρανία) σηματοδοτούν και σε συμβολικό/επιτελεστικό επίπεδο την αλλαγή στη φύση του αμερικανικού ιμπεριαλισμού.

Υπό τον Τραμπ, αυτός λαμβάνει χαρακτηριστικά αυτοκρατορικού τύπου, απαιτώντας πλήρη υποταγή, ακόμη και σ’ επίπεδο δημόσιας παρουσίας, των συμμαχικών χωρών όχι απλά στην αμερικανική πολιτική αλλά στις εκάστοτε επιθυμίες του μεγάλου Ηγέτη.

Σε τούτη την κοσμοθεωρητική σύμπλευση, σε ό,τι έχει να κάνει με την αντίληψη περί εξωτερικής πολιτικής αλλά και άσκησης της εξουσίας, γενικότερα, πρέπει ν’ αποδώσουμε τη σκανδαλώδη, εξόφθαλμή και παντελώς ανεξήγητη, βάσει των κυρίαρχων ρεαλιστικών ή οικονομίστικων σχημάτων, συμπόρευση του Τραμπ με την πουτινική Ρωσία («Το σύνολο του ΑΕΠ των σημερινών συμμάχων των ΗΠΑ είναι τουλάχιστον 20 φορές μεγαλύτερο από το αντίστοιχο ρωσικό, ενώ το εμπόριο με τη Ρωσία δεν ήταν ποτέ ιδιαίτερα σημαντικό για τις ΗΠΑ. Γιατί, τότε, να ξεκινήσει κανείς εμπορικό πόλεμο με τους εύρωστους συμμάχους του για χάρη της πρόσβασης σε μια ασήμαντη, ουσιαστικά, αγορά; Η απάντηση έγκειται, πιθανότατα, στο ότι η συμμαχία με τη Ρωσία επιλέγεται για λόγους που δεν έχουν την παραμικρή σχέση με την προώθηση ή τη διασφάλιση των αμερικανικών συμφερόντων»^[4]).

Σύμφωνα με τη Γαλλίδα σοβιετολόγο και ιστορικό Φρανσουάζ Τομ, η οποία ήδη από το 2018 τόνιζε τα κοινά χαρακτηριστικά του τραμπισμού με τον πουτινισμό^[5], η σημερινή εκδοχή «καθαρού» τραμπισμού^[6] μετατρέπει σταδιακά, πλην όμως με γοργούς ρυθμούς, τις ΗΠΑ σε καθεστώς πουτινικού τύπου, με στοιχεία, μάλιστα, που θυμίζουν τα παλιά ολοκληρωτικά καθεστώτα: επιβολή μιας επίσημης γραμμής στον Τύπο διά του ασφυκτικού ελέγχου των κρατικών ειδησεογραφικών πρακτορείων και της τρομοκράτησης των αντιπολιτευόμενων μέσων (με το φόβητρο μηνύσεων και οικονομικών πιέσεων) αλλά και μεγάλων δικηγορικών γραφείων και πανεπιστημίων που θεωρούνται φιλο-Δημοκρατικά· πλήρης υποταγή της νομοθετικής εξουσίας στην εκτελεστική της ομόλογο (με το Ρεπουμπλικανικό κόμμα να ‘χει πλήρως αλωθεί από τον τραμπισμό, και τα μέλη του Κογκρέσου να μετατρέπονται σε φερέφωνα που αναπαράγουν συντονισμένα μέχρι και τις πιο παρανοϊκές απόψεις του Ηγέτη)· μετατροπή του FBI σε μηχανισμό στοχοποίησης εσωτερικών εχθρών, εγκαθίδρυση ενός συστήματος προσωπολατρίας του αλάθητου Ηγέτη· μετατροπή της δημόσιας διατράνωσης της πίστης μας σ’ εκείνον σε βασικό κριτήριο πρόσληψης στον κρατικό μηχανισμό· σύσταση μιας παράλληλης πραγματικότητας βασισμένης σ’ έναν θεμελιωτικό μύθο (το ότι το αποτέλεσμα των εκλογών του 2020 ήταν προϊόν νοθείας)· υπόνοιες για την αλλαγή του Συντάγματος ώστε ο Ηγέτης να διεκδικήσει μια ακόμα προεδρική θητεία κ.ο.κ.^[7].

Είναι στο πλαίσιο της προσωπικής διπλωματίας των Τραμπ-Μασκ που θα πρέπει ν’ αναζητηθούν οι όποιες οικονομικές ή άλλες, «υλικού» τύπου αιτίες ή πτυχές της φιλορωσικής τους πολιτικής. Πρόκειται για τη συζήτηση σχετικά με το αν η Ρωσία, ήδη από τα τελευταία χρόνια της σοβιετικής περιόδου, χρησιμοποιεί τον Τραμπ ως «asset», τουτέστιν ως χρήσιμο εργαλείο εξωτερικής πολιτικής, στο πλαίσιο μιας σχέσης που δεν προϋποθέτει απαραιτήτως τη συνειδητή αποδοχή αυτού του ρόλου από τον εκάστοτε ενδιαφερόμενο. Εν προκειμένω, τα πράγματα δεν είναι ξεκάθαρα, καθώς δεν έχουμε αδιάσειστες αποδείξεις. Εντούτοις, υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να πιστεύει κανείς ότι οι οικονομικές σχέσεις που ο Τραμπ διατηρούσε ήδη από τη δεκαετία του ’80 με τη Ρωσία πιθανότατα έχουν επηρεάσει τη φιλική του προαίρεση απέναντι στη χώρα^[8]. Αντίστοιχα, όπως τονίζει η Φιόνα Χιλ, ο Μασκ επιθυμεί τη στενή συνεργασία με τη Ρωσία προκειμένου να αναπτύξει περισσότερο τα προγράμματα της Space X και της Starlink^[9].

Σε κάθε περίπτωση, και δεν πρόκειται εδώ για απόπειρα εξύφανσης συνωμοσιολογικών σεναρίων, δύο είναι τα αδιαμφισβήτητα δεδομένα που δίνουν τροφή στις προαναφερθείσες εικασίες: Αφενός, η συντονισμένη προσπάθεια της Ρωσίας, ήδη από τη σοβιετική εποχή, να διεισδύσει στην αμερικανική Δεξιά προκειμένου ν’ αντιστρέψει την αντιρωσική/αντι-κομμουνιστική της πίστη^[10]· αφετέρου, η σύμπτωση των πολιτικών του Τραμπ με τις ρωσικές επιδιώξεις, όχι μόνο σ’ επίπεδο εξωτερικής πολιτικής, μα και σ’ επίπεδο εσωτερικής πολιτικής, ακόμα και σε τομείς φαινομενικά άσχετους με τις αμερικανο-ρωσικές σχέσεις, όπως η στενότατη συνεργασία με το λόμπι των κρυπτονομισμάτων ή η επιλογή ιδεολογικών παραφρόνων σαν τους Κας Πατέλ και Νταν Μπαντζίνο ως επικεφαλής του FBI και του αντι-εμβολιαστή Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ ως Υπουργού Υγείας.

Με άλλα λόγια, η συστηματική αποσάθρωση του ομοσπονδιακού κράτους και της αμερικανικής οικονομίας από τους Τραμπ-Μασκ, μέσω της διαμόρφωσης ενός παρασιτικού και διεφθαρμένου καθεστώτος, που θα άρχει επί μιας οικονομίας-πλυντήριο μαύρου χρήματος, αλλά και της αναστολής της δημογραφικής δυναμικής και των κοινωνικών και τεχνικών κατακτήσεων που μετέτρεψαν τις ΗΠΑ σε παγκόσμια υπερδύναμη, απλώς συμβαδίζει με μια από τις βασικότερες (αν όχι τη βασικότερη) επιδιώξεις της ρωσικής εξωτερικής πολιτικής: την αποδυνάμωση των ΗΠΑ με σκοπό το πέρασμα από έναν «μονοπολικό» σ’ έναν «πολυπολικό» κόσμο – τουτέστιν σ’ έναν κόσμο όπου θα επικρατεί ο αυτοκρατορικού τύπου ιμπεριαλισμός και οι κάθε είδους αναθεωρητικές επιδιώξεις.

—————————-

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ: 

[1] Βλ.: Ζ. Brzezinski, Η μεγάλη σκακιέρα…, ό.π., κεφ. 1ο.

[2] Βλ.: Κ. Βαξεβάνης, «Το κατάστημα λειτουργεί υπό νέα διεύθυνση», documentonews.gr, 23/2/2025.

[3] Για τη σημασία της VOA ως όπλου των ΗΠΑ σε επίπεδο πολέμου της πληροφορίας, βλ.: B. Wittes “The Situation: Unilateral Disarmament in the Information Wars”, lawfaremedia.org, 17/3/2025.

[4] T. Snyder, “The War Trump Chooses”, ό.π.

[5] Βλ.: F. Thom, Comprendre le poutinisme, Παρίσι, Desclée de Brouwer, 2018.

[6] Τουτέστιν ενός τραμπισμού απαλλαγμένου πλέον από τα όρια που είχαν επιβάλει, κατά την πρώτη προεδρεία Τραμπ, στις επιθυμίες και επιδιώξεις του Νεοϋορκέζου μεγιστάνα τα στελέχη που προέρχονταν από την παραδοσιακή, «γερακίσια» πτέρυγα του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος (από συμβούλους όπως ο Τζον Μπόλτον μέχρι υπουργούς σαν τον Πομπέο και τον Μπιλ Μπαρ).

[7] F. Thom, «États-Unis: le clonage du poutinisme?», desk-russie.eu, 22/12/2024.

[8] Βλ. για το συγκεκριμένο ζήτημα τη συνέντευξη του Αμερικανού δημοσιογράφου και συγγραφέα, Craig Unger “‘Trump is a Russian asset’” (στο κανάλι του Times Radio στο youtube, 10/3/2025), ο οποίος αναφέρει τα δάνεια που του παρείχαν ρωσικές τράπεζες, αλλά και το ξέπλυμα μαύρου χρήματος που έκαναν Ρώσοι μαφιόζοι αγοράζοντας διαμερίσματα στον Πύργο Τραμπ της Νέας Υόρκης. Σύμφωνα με το Grok, το λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης του Χ (δηλαδή του Μασκ), «ο Ντ. Τραμπ έχει ενεργήσει κατά τρόπον ώστε να φαίνεται πως θα μπορούσε να χρησιμοποιείται από τη Ρωσία: Εγκωμιάζει τον Βλαντίμιρ Πούτιν και προωθεί πολιτικές που ευθυγραμμίζονται με τα ρωσικά συμφέροντα. Βάσει των διαθέσιμων ιστορικών στοιχείων, κανένας άλλος πρόεδρος των ΗΠΑ δεν έχει επιδείξει ανάλογη συμπεριφορά και σε τέτοιο, μάλιστα, βαθμό» (απάντηση του Grok στο ακόλουθο ερώτημα του χρήστη lamatzi: «Has any American president ever acted as if he were a Russian asset?»).

[9] Βλ. τη συνέντευξή της “Dr. Fiona Hill – What’s Next for the Russia-Ukraine War”, στο κανάλι του podcast Prof G Conversations στο youtube (21/3/2025).

[10] Βλ. σχετικά το λεπτομερές άρθρο της Γαλλίδας ιστορικού Λορένς Σεν-Ζιλ για τη συστηματική διείσδυση στον χώρο του Ευαγγελισμού και στο λόμπι της οπλοκατοχής, δηλαδή σε δύο χώρους που επηρεάζουν άμεσα την εκλογική βάση των Ρεπουμπλικανών, η οποία έχει καταλήξει στη δημιουργία ενός πραγματικού «ρωσικού λόμπι»: L. Saint-Gilles, «Le lobby russe aux États-Unis», desk-russie.eu, 13/5/2023.

The post Aυτοκρατορική μετάλλαξη του αμερικανικού ιμπεριαλισμού; (Από το βιβλίο: «Ο πόλεμος από ανθρωπολογική σκοπιά») first appeared on Aυτολεξεί.

Με μεγάλη λύπη δημοσιεύουμε την είδηση ότι ο αγαπημένος Ουκρανός καλλιτέχνης, ζωγράφος, αναρχικός και αντιφασίστας David Chichkan σκοτώθηκε από τα ρωσικά πυρά στη Ζαπορίζια. Στις 9 Αυγούστου, τραυματίστηκε σοβαρά ενώ απωθούσε τη φασιστική επίθεση του ρωσικού πεζικού προς τη Ζαπορίζια. Νωρίς το πρωί της 10ης Αυγούστου, η καρδιά του σίγησε.

Ο Νταβίντ δεν φοβόταν να αμφισβητήσει ανοιχτά τον φασισμό και το έκανε στους δρόμους, στην τέχνη του και στο πεδίο της μάχης. Yποστήριξε και συμμετείχε σε όλες τις πολιτικές διαδικασίες και κοινωνικές διαμαρτυρίες τα τελευταία 20 χρόνια. Από νεαρό αγόρι ταυτίστηκε με την υποκουλτούρα των SHARP (skinheads ενάντια στις φυλετικές προκαταλήψεις) και απέδειξε γενναία τη δύναμη της αλληλεγγύης. Υπήρξε μέλος αρκετών αναρχικών πρωτοβουλιών, ακτιβιστής στο Maidan και σύμμαχος των συνδικάτων.

Χαρακτηριστικό ήταν το γκράφιτι του ιδίου που αποτύπωνει την αντίσταση των Ρομά στη ρωσική εισβολή. Ο Νταβίντ θα αποτελεί για πάντα σύμβολο για την ευρύτερη αριστερά και για τον αντιεξουσιαστικό αγώνα για δικαιοσύνη.

[…] Ονειρεύομαι ότι οι Αυτοκρατορικοί θα χάσουν φέτος, αν και αυτό είναι πολύ αφελές. Φέτος θα καταταγώ στον στρατό και θα ήθελα να μείνω ζωντανός. Φέτος θα ήθελα περισσότεροι Ουκρανοί να μάθουν για το σχέδιο του Κουρδιστάν, τις κουρδικές αυτονομίες και τους Κούρδους. Ελπίζω να μην ξεκινήσουν νέοι πόλεμοι στον πλανήτη. Ελπίζω οι συντηρητικές και αυταρχικές δυνάμεις να μην νικήσουν.”

Rest in Power, David

1986 — 2025

>>> UPDATE: Ντοκιμαντέρ για τον Νταβίντ από τον ουκρανικό αριστερό ιστότοπο https://commons.com.ua/en/:

 

View this post on Instagram

 

A post shared by oleksiyradynski (@oleksiy.radynski)

The post In memoriam: Για τον Ουκρανό καλλιτέχνη & αναρχικό David Chichkan (1986-2025) first appeared on Aυτολεξεί.

«Προλετάριοι όλου του κόσμου, κατεβείτε στα δικά σας βάθη, αναζητήστε την αλήθεια εκεί, δημιουργήστε τη μόνοι σας! Δεν θα τη βρείτε πουθενά αλλού»   ~Νέστωρ Μάχνο

1. Ενώ η Ουκρανία βρίσκεται σε μία κομβική περιοχή ανάμεσα σε ανταγωνιστικές αυτοκρατορικές ζώνες, έχει τη δική της αποικιακή ιστορία με τη Ρωσική Αυτοκρατορία που την κυριαρχεί εδώ και καιρό και θέλει να την κρατήσει υπό την επιρροή της. Παρ’ όλο που η Ουκρανία, όπως και άλλες μετασοβιετικές ρεπούμπλικες, έχει στραφεί στο ΝΑΤΟ για προστασία από τη ρωσική απειλή, δεν είχε προγραμματιστεί κάποιο σχέδιο του ΝΑΤΟ ή της ΕΕ στην Ουκρανία. Κι αν οι ευρωπαϊκές σημαίες κυμάτιζαν στην πλατεία Μαϊντάν το 2013-2014, αυτό συνέβη όχι τόσο για ενταξιακούς λόγους, όσο για να αντισταθούν στον ρωσικό ιμπεριαλισμό, ο οποίος εκλαμβάνεται ως άμεση απειλή, και για να ξεφύγουν από το αυταρχικό και διεφθαρμένο σύστημά του. Και ενώ υπάρχουν πολλοί λόγοι για να επικρίνουμε το ουκρανικό κράτος και την πολιτική τάξη, δεν μπορούμε επουδενί να τους κατηγορήσουμε για την έναρξη του πολέμου.

2. Μέχρι το 2022 η αλληλοεπικάλυψη των καπιταλιστικών συμφερόντων μεταξύ Ρωσίας και Δυτικής Ευρώπης ήταν πολύ προχωρημένη και μάλιστα συνεχίστηκε πολύ μετά το ξέσπασμα της ολικής εισβολής του 2022. Μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001, η Ρωσία φιλοξένησε ακόμη και βάσεις του ΝΑΤΟ στο όνομα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας. Την ίδια στιγμή, ο Δυτικός κόσμος έκλεινε τα μάτια μπροστά στις σφαγές στην Τσετσενία, που επίσης πραγματοποιήθηκαν στο όνομα του πολέμου κατά της τρομοκρατίας. Μόνο με το ξέσπασμα των αραβικών εξεγέρσεων και τον φόβο για τη μετάδοσή τους στη Ρωσία, ο Πούτιν άλλαξε στάση και ξεκίνησε σταυροφορία κατά της «δημοκρατίας» και της «συλλογικής Δύσης».

3. Γινόμαστε, πράγματι, μάρτυρες ενός αγώνα επιρροής για την ηγεμονία στο εσωτερικό του αυτοκρατορικού συστήματος. Η άνοδος του φασισμού και των πολεμικών ιμπεριαλισμών σε όλες τις πλευρές των προφανών γραμμών σύγκρουσης είναι τα εξέχοντα χαρακτηριστικά αυτού του αγώνα. Αλλά, κάτω από το θέατρο της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, υπάρχουν λαϊκά κινήματα που υπερασπίζονται τα εδάφη και τις συνθήκες ύπαρξής τους με κόστος τη ζωή τους.

Σε αυτά τα κινήματα χρειάζεται να αποκαταστήσουμε την ορατότητα.

4. Η ουκρανική αντίσταση απορρέει από ένα λαϊκό κίνημα χειραφέτησης ενάντια σε ένα ολιγαρχικό πολιτικό σύστημα υπό τη μισθοδοσία του Κρεμλίνου. Το σύστημα αυτό είχε αντέξει μέχρι τότε χάρη στον εφησυχασμό της Ευρώπης και εφάρμοζε νεοφιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις από το 1991. Το κίνημα του Μαϊνταν ξεκίνησε το 2013 με την κατάληψη της κεντρικής πλατείας του Κιέβου από εκατοντάδες χιλιάδες Ουκρανούς-ες από όλη τη χώρα. Κατά την έναρξη της ρωσικής επίθεσης το 2022, κανείς δεν πίστευε στην ουκρανική αντίσταση και μόνο μια μαζική λαϊκή κινητοποίηση της επέτρεψε να αντέξει το σοκ. Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η δυτική στρατιωτική βοήθεια έφτανε μόνο με το σταγονόμετρο.

5. Το ρωσικό κράτος δεν είναι το αθώο θύμα των δυτικών «ιμπεριαλιστικών» ελιγμών – είναι μια μακρόχρονη ιμπεριαλιστική και αποικιοκρατική δύναμη πρώτης τάξεως. Καθ’ όλη τη διάρκεια της ιστορίας του, το ρωσικό κράτος συγκροτήθηκε μέσω της υποταγής και του «εκπολιτισμού» εκατοντάδων μειονοτικών πολιτισμών και του αποικισμού των εδαφών τους. Συνεπώς, το ρωσικό κράτος δεν έχει κανένα δικαίωμα να παριστάνει ότι είναι ο κήρυκας της αποαποικιοποίησης και του αντιιμπεριαλισμού.

6. Η σχεδόν ταυτόχρονη άνοδος στην εξουσία νεοφασιστικών ή υπερφασιστικών κομμάτων διαφορετικού βαθμού διεκδικητικότητας σε όλες τις μεγάλες δυνάμεις (Ηνωμένες Πολιτείες, Ευρωπαϊκή Ένωση, Ρωσία κ.λπ.) μαρτυρά λιγότερο την επιστροφή των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιπαραθέσεων που βασίζονται σε διακριτές λογικές ανά μπλοκ, και περισσότερο τη γενίκευση μιας ανοιχτής συμμαχίας μεταξύ των παγκοσμιοποιημένων υπερπλουσίων και μιας νεοφασιστικής διεθνούς που διαπερνά όλα τα φαινομενικά εμπόλεμα μπλοκ. Ενώ ο επείγων χαρακτήρας της κατάστασης απαιτεί την υποστήριξη της ένοπλης αντίστασης στην Ουκρανία ενάντια στη ρωσική στρατηγική κατάληψης, η κύρια γραμμή του μετώπου για εμάς δεν είναι μεταξύ των κρατών αλλά στο εσωτερικό του καθενός από αυτά. Η αποκατάσταση του χώρου όπου οι ηθικές διαφορές θα μπορούν να εκφραστούν και να ξεδιπλώσουν τις στρατηγικές τους προεκτάσεις εκατέρωθεν της γραμμής του μετώπου είναι ο μόνος τρόπος για να αποφύγουμε να μας καταπιεί η γεωπολιτική του πολέμου.

7. Αυτή η διεθνής νεοφασιστική επίθεση αποτελεί μια συντονισμένη πολιτική απάντηση στις χειραφετητικές πολιτικές προόδους των τελευταίων ετών, στην άνοδο των οικολογικών, αντι-εξορυκτικών και αποαποικιοκρατικών αγώνων παντού, και στην ευρεία εξάπλωση των φεμινιστικών και queer αγώνων. Αποτελεί επίσης, και πάνω απ’ όλα, μια αντίδραση στην ηχηρή επιστροφή των δημοκρατικών διεκδικήσεων και του διαμοιρασμού της εξουσίας που, από τα τέλη της δεκαετίας του 2000, έχουν κλονίσει και συνεχίζουν να κλονίζουν τόσα πολλά από τα καθεστώτα που προέκυψαν από τις διαιρέσεις του κόσμου μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Ψυχρό Πόλεμο.

Κι ενώ η επανάσταση δεν έχει νικήσει ακόμη πουθενά, πολεμάται παντού με την ίδια σκληρότητα από τα κόμματα εξουσίας.

8. Το γεγονός ότι μια εθνική ή λαϊκή αντίσταση στηρίζεται σε ανταγωνιστικές μεγάλες δυνάμεις για να χαλαρώσει τον ζυγό που τη βαραίνει δεν μειώνει σε καμία περίπτωση τη νομιμότητα του αγώνα της για χειραφέτηση. Αυτό ισχύει σήμερα τόσο για την Παλαιστίνη, για το Κανάκι [Νέα Καληδονία], για ολόκληρη τη Δυτική Αφρική, για τη Συρία, όσο και για την Ουκρανία ή τη Γεωργία. Η άρνηση αυτού του γεγονότος θα ισοδυναμούσε με το να στείλουμε στον σκουπιδοντενεκέ της ιστορίας όλους τους αντιστασιακούς και επαναστάτες που κατοικούν στο πάνθεον των αντιιμπεριαλιστικών αγώνων.

9. Σήμερα, όπως και στο παρελθόν, στα κέντρα της λαϊκής αντίστασης στην εισβολή και τον αποικισμό δοκιμάζονται και σφυρηλατούνται οι δυνάμεις που θα διαμορφώσουν το μέλλον. Από αυτό προκύπτει ότι δεν πρέπει να αφήσουμε κανένα έδαφος στα χέρια των αντιπάλων μας του σήμερα και του αύριο, είτε είναι φασίστες, είτε αντιδραστικοί, είτε φιλελεύθεροι-αυταρχικοί. Για τους επαναστάτες-τριες Ουκρανούς-ές, η πλήρης συμμετοχή στην εδαφική άμυνα είναι σύμφωνη με την Εξέγερση του Μαϊντάν και την υπεράσπιση των υποσχέσεών της σε πόλεμο και ειρήνη. Οι Ουκρανοί δεν πολεμούν για τον Ζελένσκι και τα κόμματα εξουσίας, αλλά για μια Ουκρανία στην οποία θα μπορούν να αντιταχθούν σε μια κυβέρνηση που θα λογοδοτεί σε αυτούς-ές και όχι στη Μόσχα, την Ουάσιγκτον ή την Ευρωπαϊκή Ένωση.

10. Πρέπει να είμαστε στο πλευρό τόσο της παλαιστινιακής αντίστασης στον ισραηλινό αποικισμό όσο και της ουκρανικής λαϊκής αντίστασης στη ρωσική εισβολή. Στον πόλεμο ή σε μια κατάπαυση του πυρός που γίνεται αντικείμενο διαπραγμάτευσης πάνω στις πλάτες του ουκρανικού λαού από τον νέο ιμπεριαλιστικό άξονα Τραμπ-Πούτιν, πρέπει να αποστασιοποιηθούμε από κάθε γεωπολιτική ευθυγράμμιση και να υπερασπιστούμε έναν κοινό επαναστατικό ορίζοντα, το μόνο αντίδοτο στην αντιδραστική και εκχυδαϊστική βιασύνη, στην οποία συμβάλλουν όλες οι κρατικές δυνάμεις. Αυτός ο επαναστατικός ορίζοντας συνεπάγεται στρατηγικές θέσεις και στάσεις που ποικίλλουν ανάλογα με τον χρόνο και τον τόπο και απαιτούν από εμάς να καλλιεργούμε και να επικαιροποιούμε μια διεθνιστική αντίληψη των καταστάσεων.

11. Κατά την τελευταία δεκαετία, πολλές επαναστάσεις ακολουθήθηκαν από πολέμους που καταπνίγηκαν βίαια από τις εκάστοτε εξουσίες. Στην Ουκρανία, οι επαναστάτες βρίσκονται αντιμέτωποι με μια ρωσική αντεπανάσταση που αποσκοπεί στη συντριβή του λαϊκού κινήματος του Μαϊντάν και στην αποκατάσταση μιας αυτοκρατορικής τάξης. Η ένοπλη αντίσταση θεωρείται αναπόφευκτη μπροστά σε μια υπαρξιακή απειλή για τις κοινότητες, τη γη και τη ζωή, αλλά και οι μη στρατιωτικές στρατηγικές, όπως το σαμποτάζ, η ιατρική υποστήριξη και η ανθρωπιστική βοήθεια είναι επίσης ζωτικής σημασίας. Αυτές οι συμπληρωματικές προσεγγίσεις δεν είναι αντιφατικές. Από τη Γαλλία, ο αγώνας κατά του ρωσικού φασισμού και της ιμπεριαλιστικής επιθετικότητας μπορεί να πάρει τη μορφή της ενεργητικής αλληλεγγύης και της άμεσης βοήθειας.

Σε αυτό το πλαίσιο, προτεραιότητά μας είναι να μην χαθούμε σε μια a priori ρητορική κατά του πολέμου (που βρίσκεται σε εξέλιξη και συνίσταται σε μια εισβολή, καταστροφή και κατοχή της γης και της ζωής της Ουκρανίας) ή κατά της προμήθειας όπλων στην Ουκρανία, αλλά να κατανοήσουμε τις επιλογές των επαναστατών στην κατάσταση αυτή και να τους δώσουμε συγκεκριμένη υποστήριξη στην ποικιλομορφία των δράσεών τους, σύμφωνα με τις ευαισθησίες και τις δυνατότητές μας. Δεν ξεγελιόμαστε από τους ελιγμούς των Δυτικών δυνάμεων, οι οποίες θα προσπαθήσουν να εκμεταλλευτούν την κατάσταση για να τη μετατρέψουν σε όργανο κυριαρχίας, ενώ θα συνεχίσουν να ξεπουλάνε την Ουκρανία με το πρόσχημα της υπεράσπισής της. Δεν περιμένουμε τίποτα από αυτά τα κράτη και δεν ακολουθούμε την ατζέντα τους στα μέσα ενημέρωσης. Χτίζουμε συγκεκριμένα τις δικές μας δράσεις και την αλληλεγγύη μας όσο ο ρωσικός πόλεμος και η ρωσική κατοχή συνεχίζονται.

12. Αυτά τα λίγα σημεία δίνουν αφορμή για διάφορες πιθανές δράσεις: ενίσχυση συγκεκριμένων δεσμών με τις ουκρανικές οργανώσεις πολιτών για να προετοιμαστούμε για το μέλλον, όποιο κι αν είναι αυτό, υποστήριξη με κάθε τρόπο των συντρόφων που δραστηριοποιούνται στην πολιτική βοήθεια καθώς και εκείνων που έχουν επιλέξει να λάβουν μέρος στη στρατιωτική αντίσταση. Να υποστηρίξουμε, να καλωσορίσουμε και να βοηθήσουμε τους Ρώσους λιποτάκτες, φυσικά, αλλά και τους Ουκρανούς πρόσφυγες που δεν βλέπουν πλέον πώς μπορούν να συνεχίσουν να υπάρχουν στις σημερινές συνθήκες σύγκρουσης.

Οι καταστάσεις πολέμου και κατοχής, όπως και οι εξεγέρσεις, παράγουν αλλαγές που ανοίγουν τον χώρο για ριζοσπαστικές υπαρξιακές επιλογές για όλους-ες. Αντί να προσπαθούμε να ορίσουμε μονολιθικές ιδεολογικές γραμμές από απόσταση, δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος να σχετιστούμε με την κατάσταση από το να προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε και να υποστηρίξουμε όλους εκείνους που εργάζονται για τη χειραφέτηση και τη λαϊκή εξουσία, στους τρόπους δράσης τους μέσα στην κατάσταση (στην Ουκρανία, τη Ρωσία, τη Γεωργία, στη διασπορά και στις συλλογικότητες αλληλεγγύης, στην πρώτη γραμμή, στα μετόπισθεν, στην εξορία). Πρώτα απ’ όλα, πρέπει να αναγνωρίσουμε ο ένας τον άλλον, να μοιραστούμε τις αναλύσεις και τις στρατηγικές μας επιλογές και να συνεργαστούμε για να ενισχύσουμε τις αντίστοιχες δράσεις μας σε μια κατάσταση που, αν και ξεχωριστή, είναι ήδη κοινή για όλους μας.

The post 12 θέσεις για επαναστατική αλληλεγγύη από τα κάτω για τον πόλεμο στην Ουκρανία & τις συνέπειές του first appeared on Aυτολεξεί.

Πρώτα απ’ όλα, θα ήθελα να σας ζητήσω να συστηθείτε και να μας πείτε λίγα λόγια για το πολιτικό σας παρελθόν.

Xeniia: Ωραία, το όνομά μου είναι Xeniia. Είμαι μέλος του Solidarity Collectives και αν και συμμετέχω σε διάφορους τομείς, επίσημα είμαι στην ομάδα στρατιωτικής υποστήριξης, δηλαδή δουλεύω με τα αιτήματα των συντρόφων/ισσών μας που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, οργανώνω υλικοτεχνική υποστήριξη και βοήθεια για αυτούς. Αυτό συνεπάγεται ενασχόληση με διαχειριστικά θέματα, καθώς και με τη διατήρηση της επικοινωνίας με ομάδες από το εξωτερικό. Πριν από τον πόλεμο, ασχολούμουν με τον οικοαναρχισμό. Ήμουν οργανωμένη στην πόλη Χάρκοβο στην Ουκρανία και συμμετείχα σε διάφορα πράγματα όπως δράσεις διάσωσης ζώων και οργάνωση διαδηλώσεων. Μετά αρχίσα σιγά-σιγά να εμπλεκόμαι στο αναπτυσσόμενο φοιτητικό κίνημα, μετά στο φεμινιστικό κίνημα κ.λπ. Ταυτίζω τον εαυτό μου με την προσθήκη “αναρχό-” λόγω της έμπνευσης που αντλώ από την αναρχική προοπτική οργάνωσης και θεώρησης του κόσμου, προσθέτοντας κάποιο είδος στόχου στη ζωή. Όταν ξεκίνησε ο πόλεμος συναντήθηκα με άλλους συντρόφους στην πόλη του Κιέβου και από την αρχή της εισβολής η κύρια δραστηριότητά μου περιστρεφόταν γύρω από την εξασφάλιση βοήθειας για τους συντρόφους μας.

Mira: Γεια σας, είμαι η Mira και αυτό που κάνω κυρίως στο Solidarity Collectives είναι παρουσιάσεις στο εξωτερικό, συγκέντρωση χρημάτων, διάδοση του λόγου μας. Πριν από την εισβολή πλήρους κλίμακας, η κύρια πολιτική μου ενασχόληση ήταν με τον Αναρχικό Μαύρο Σταυρό Κιέβου από το 2011. Ενώ δεν είχαμε ποτέ μακροχρόνια αναρχικούς κρατούμενους στην Ουκρανία, με έναν από τους λόγους γι’ αυτό να είναι ότι το ουκρανικό κράτος δεν ήταν πολύ καταπιεστικό γενικά σε διάφορες πολιτικές ομάδες, είχαμε πολλούς πρόσφυγες από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Ανάμεσά τους υπήρχαν πολλοί πολιτικοί σύντροφοι – αντιφασίστες, αναρχικοί, αριστεροί – οι οποίοι καταπιέζονταν στα αντίστοιχα κράτη τους και είχαν ανάγκη από υποστήριξη και ένα μέρος για να πάνε. Έτσι, για πολλούς από αυτούς ο ευκολότερος τρόπος να φύγουν από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία ήταν να έρθουν στην Ουκρανία. Και όταν ερχόντουσαν, ήμασταν απασχολημένοι με την εξεύρεση υποστήριξης γι’ αυτούς, πχ. νομική υποστήριξη. Δεν ήθελαν όλοι τους, αλλά οι περισσότεροι από αυτούς επιθυμούσαν να έχουν νομική υποστήριξη κατά την απόκτηση εγγράφων και χαρτιών από τις τοπικές αρχές. Χρειάζονταν επίσης βοήθεια για να βρουν ένα μέρος για να ζήσουν, ένα μέρος για να εργαστούν, ίσως έναν ψυχίατρο ή ψυχολόγο, ενδεχομένως κάποια ιατρική βοήθεια. Έτσι, υπήρχαν αρκετά πράγματα που έπρεπε να γίνουν γύρω από αυτό το θέμα. Και το άλλο έργο στο οποίο συμμετείχα ήταν ένα αναρχοφεμινιστικό φεστιβάλ. Φτιάχναμε ένα διεθνές αναρχο-φεμινιστικό φεστιβάλ με τίτλο “Good Night Macho Pride”. Και συγκεντρώναμε ανθρώπους, αναρχικούς και αναρχοφεμινιστές από διάφορα μέρη του κόσμου. Είχαμε συμμετέχοντες από τη Ρωσία, την Ουκρανία, τη Λευκορωσία, τη Γεωργία, την Αρμενία, το Καζακστάν, το Κιργιστάν, τις δυτικές χώρες, την Πολωνία, τη Γερμανία, τη Βόρεια Ευρώπη, μερικούς από τη Νότια Ευρώπη, ακόμη και τη Βραζιλία, μια φορά. Προσπαθούσαμε να συνδέσουμε τους ανθρώπους και να τους δώσουμε την πλατφόρμα όπου μπορούν να δημιουργήσουν σχέσεις και έργα μεταξύ τους. Έτσι προσπαθούσαμε να συνδέσουμε την Ανατολή με τη Δύση και να κάνουμε τα πράγματα πιο ορατά, γιατί, όπως το βλέπω, οι περισσότεροι σύντροφοι στη λεγόμενη Ευρωπαϊκή Ένωση δεν γνωρίζουν καν ότι αυτές οι ανατολικές χώρες έχουν στην πραγματικότητα αναρχικά κινήματα.

Δεδομένου ότι σήμερα ισχύει στρατιωτικός νόμος στην Ουκρανία, οι άνθρωποι που δεν έχουν γεννηθεί άνδρες μπορούν να φύγουν τυπικά. Αλλά βλέπω ότι ένα μέρος των ανθρώπων που υποστηρίζετε είναι γυναίκες. Επίσης, η πλειοψηφία των Solidarity collectives είναι γυναίκες, αν δεν κάνω λάθος. Μπορείτε να εξηγήσετε τους λόγους που σας ωθούν, όπως και άλλες γυναίκες και λοατκι άτομα, να παραμείνετε και να αντισταθείτε στην εισβολή; Μπορείτε επίσης να μας πείτε αν υπάρχουν και queer άτομα στην πρώτη γραμμή, τα οποία υποστηρίζετε;

X: Στην αρχή αυτής της εισβολής δεν είχαμε ιδέα για το τι επρόκειτο να συμβεί, αλλά για μένα ήταν προφανές ότι ήθελα να μείνω σε οποιαδήποτε κατάσταση επρόκειτο να προκύψει στη συνέχεια. Σκεφτόμασταν ότι η σύγκρουση θα εξελισσόταν σε έναν αντάρτικο πόλεμο, με τη μισή Ουκρανία να καταλαμβάνεται πολύ γρήγορα. Έτσι, ενώ δεν ήμουν σίγουρη για το μέλλον, μόνο μια ιδέα ήταν ξεκάθαρη για μένα – ότι θέλω να μείνω εδώ και να δραστηριοποιηθώ, και όχι να γίνω πρόσφυγας και να φύγω μακριά. Με αυτή την απόφαση μετέτρεψα τις ιδέες μου σε πράξη και βρέθηκα στο Solidarity Collectives. Υπήρχε η δυνατότητα να πάω στο στρατό κάποια στιγμή, αλλά προτίμησα να μείνω ενεργή μέσω των Solidarity Collectives. Όσον αφορά την ευρύτερη εικόνα, υποστηρίζουμε πολλές γυναίκες και κάποια queer άτομα. Ο καθένας από αυτούς είναι λίγο μοναδικοί ως προς τα κίνητρά τους, με το προσωπικό τους παρελθόν και συνθήκες από τις οποίες ήρθαν σε αυτόν τον πόλεμο. Κάποια από αυτά τα άτομα εργάζονταν ως φωτογράφοι πριν από την εισβολή και όταν ξέσπασε ο πόλεμος άρχισαν να χρησιμοποιούν τον εξοπλισμό τους για παρακολούθηση των θέσεων του εχθρού ως πολίτες κατά τις πρώτες ημέρες, όταν πολλοί από τους θεσμούς είχαν καταρρεύσει. Τα αστυνομικά τμήματα και οι δημόσιες διοικήσεις μπορούν να φύγουν, αλλά οι άνθρωποι παραμένουν. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι ήταν η αυτοοργάνωση του λαού και των συντρόφων μας (συμπεριλαμβανομένων των γυναικών), οι οποίοι μέχρι τότε δεν είχαν καμία στρατιωτική εμπειρία, που κατάφερε να συγκρατήσει τη ρωσική εισβολή τις πρώτες μέρες, πριν ο στρατός καταφέρει να ανασυνταχθεί και να αντισταθεί. Κάποιοι από αυτούς ήρθαν γιατί τους ήταν φανερό ότι η αντίσταση σε αυτό που συνέβαινε ήταν ζήτημα επιβίωσης. Κάποιες γυναίκες εντάχθηκαν στο στρατό μετά από κάποιο χρονικό διάστημα, όχι τις πρώτες ημέρες αλλά σε τρεις ή σε έξι μήνες. Και ήταν μια λογική απόφαση να θέλουν να είναι ενεργό μέρος της αντίστασης ενάντια στον καταπιεστή, τον ρωσικό ιμπεριαλισμό.

Μ: Εγώ βασικά έφυγα στην αρχή επειδή φοβόμουν πολύ. Επηρεάστηκα από την προσωπική μου εμπειρία με Ρώσους πρόσφυγες και από όσα μου έλεγαν για τις εμπειρίες τους από τη σύλληψη και τα βασανιστήρια. Αυτή η ιδέα ότι μπορούμε να είμαστε υπό κατοχή και να περάσουμε το ίδιο πράγμα με έκανε να αγχώνομαι υπερβολικά. Κατά τη διάρκεια των πρώτων ημερών της εισβολής ήμουν πραγματικά σοκαρισμένη και δεν σκεφτόμουν πολύ καθαρά. Τότε ένας σύντροφος με ρώτησε τι θα κάναμε αν ξυπνούσαμε αύριο στη Ρωσία. Μάζεψα τα πράγματά μου και έφυγα μέσα σε 15 λεπτά. Αγχώθηκα ακόμα περισσότερο, καθώς φανταζόμουν ότι, εφόσον εξακολουθούσα να έχω επαφή με Ρώσους πρόσφυγες, αν με πιάσουν και με βασανίσουν, και αν έλεγα κάτι, τότε κάποιος πρόσφυγας μπορεί να βασανιστεί επίσης ή ακόμα και να σκοτωθεί. Φοβήθηκα πολύ, αλλά συγκέντρωσα δυνάμεις και εντάχθηκα στην πρώτη συλλογικότητα βοήθειας από τα κάτω, που είχαμε πριν από το Solidarity Collectives. Νομίζω ότι από τις 25 Φεβρουαρίου ήμουν ήδη απασχολημένη με αυτό. Αλλά δεν ήμουν στην Ουκρανία κατά τους πρώτους μήνες – έμενα στην Πολωνία. Ακόμα και τώρα οι περισσότερες δραστηριότητές μου σχετίζονται με την οργάνωση πραγμάτων στο εξωτερικό. Έτσι, ζω κυρίως σε λεωφορεία, τρένα και σε όποιο τυχαίο σπίτι με φιλοξενήσουν. Νομίζω όμως ότι όταν πρόκειται για γυναίκες και κούιρ άτομα που αποφασίζουν να ενταχθούν στην αντίσταση πρέπει να έχουμε κατά νου ότι ήταν αποτέλεσμα της πατριαρχίας το γεγονός ότι αυτοί οι άνθρωποι μένουν αόρατοι. Θέλω να πω, όλοι οι ήρωες που γνωρίζουμε είναι άνδρες.

Για παράδειγμα, ακόμη και μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο υπήρχε ένα τεράστιο στίγμα για τις γυναίκες που πολέμησαν σε αυτόν. Εννοώ ότι μερικές φορές δέχονταν ακόμα και σωματικές επιθέσεις, επειδή θεωρούνταν ότι ήταν ‘‘τσούλες’’ που πήγαιναν στο στρατό για να ¨κλέψουν¨ τους άντρες. Ήταν διαδεδομένo, μπορείτε ακόμη και να διαβάσετε γι’ αυτό. Υπάρχει ένα καλό βιβλίο σχετικά με αυτό από τον Alexievich, που εξηγεί τι συνέβη στη Σοβιετική Ένωση μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Λέγεται “Ο πόλεμος δεν έχει πρόσωπο γυναίκας”. Υπάρχει μια παρόμοια διαδικασία που συμβαίνει ακόμα και τώρα: υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που θα έλεγαν κάποιες μαλακίες για τις γυναίκες μαχήτριες, αλλά νομίζω ότι το πρόβλημα ήταν πολύ μεγαλύτερο πριν από 80 χρόνια. Τώρα, όπως συνέβαινε και παλαιότερα, με τους άνδρες να πηγαίνουν στην πρώτη γραμμή οι γυναίκες πρέπει να πάρουν τη θέση τους. Ως αποτέλεσμα έχουμε πολύ περισσότερες γυναίκες που εργάζονται σε δουλειές, οι οποίες πριν από αυτό θεωρούνταν “ανδρικές δουλειές”. Το ίδιο συνέβη και στη σοβιετική εποχή. Υπήρχαν χωριά στα οποία δεν υπήρχαν άντρες. Νομίζω ότι ο λόγος για τον οποίο οποιοσδήποτε, όχι μόνο οι γυναίκες αλλά και οι άνθρωποι από το εξωτερικό που έρχονται να πολεμήσουν για εμάς,  αποφασίζουν να πολεμήσουν ενώ δεν είναι υποχρεωμένοι να το κάνουν, είναι ένα θέμα για έρευνα. Νομίζω ότι δεν είμαστε εμείς αυτοί που πρέπει να απαντήσουμε ειδικά από τη στιγμή που δεν είμαστε στο μέτωπο. Αλλά αν ρωτήσετε τα άτομα που στηρίζουμε, το καθένα θα σας πει μια άλλη ιστορία. Νομίζω ότι ένα κοινό στοιχείο για αυτά τα μη cis-male άτομα και άτομα που έρχονται από το εξωτερικό για να αγωνιστούν είναι ότι βλέπουν μια τεράστια αδικία να συμβαίνει και έρχονται εδώ για να αγωνιστούν για τη δικαιοσύνη. Και αν μιλάμε για αναρχικούς είναι πολύ απλό γιατί δεν υπάρχει δικαιοσύνη χωρίς ειρήνη. Αυτό είναι το σωστό πράγμα που πρέπει να κάνουμε τώρα, αν και εγώ δεν είμαι στο μέτωπο τώρα γιατί πιστεύω ότι κάνω κάτι πολύ σημαντικό, το οποίο δεν απειλεί να με σκοτώσει.

X: Άκουσα ότι ο αριθμός των γυναικών που υπηρετούν στον ουκρανικό στρατό είναι τώρα περίπου 16%. Ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά γυναικών σε στρατό στον κόσμο. Είναι ενδιαφέρον ότι οι περισσότερες από τις γυναίκες που υποστηρίζουμε είναι νοσοκόμες. Επιλέγουν το επάγγελμα του γιατρού. Όταν υπάρχει η δυνατότητα να είναι στρατιώτες ή στην παρακολούθηση των εχθρικών θέσεων, επιλέγουν το επάγγελμα που έχει να κάνει περισσότερο με τη διάσωση ζωών παρά με την αφαίρεσή τους.

Μ: Ήταν παρόμοια στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Θέλω να πω ότι η θέση του γιατρού είναι μια πολύ παραδοσιακή θέση για τις γυναίκες στο στρατό.

X: Βέβαια, κάποιες από τις συντρόφισσές μας ασχολούνταν εξ αρχής με την παρακολούθηση, αλλά το επίσημο επάγγελμα στα έγγραφά τους έλεγε κάτι σαν οδηγός ή κάτι τέτοιο. Ήταν ένα είδος αντιμετώπισης της γραφειοκρατίας. Κάποιες από τις γυναίκες στον ουκρανικό στρατό υπηρετούν επίσης ως στρατιώτισσες, αλλά τα έγγραφά τους λένε ότι είναι μαγείρισσες ή κάτι τέτοιο.

Μ: Η κυβέρνηση ακύρωσε έναν κατάλογο απαγορευμένων επαγγελμάτων για τις γυναίκες το 2015. Νομίζω ότι ο κατάλογος περιείχε περισσότερα από 100 επαγγέλματα που ήταν απαγορευμένα για τις γυναίκες. Έλεγε μερικά ηλίθια πράγματα όπως ότι δεν μπορείς να είσαι γυναίκα και οδηγός του μετρό. Δεν μπορείς να εργαστείς υπόγεια κ.λπ., Εν τω μεταξύ, πολλές γυναίκες έκαναν τέτοιες δουλειές ούτως ή άλλως – για παράδειγμα, ήταν ανθρακωρύχοι. Αλλά στο μετρό εξακολουθεί να υπάρχει θέμα. Πρόσφατα διάβασα ένα άρθρο που αναφερόταν σε κορίτσια που διαμαρτύρονται επειδή τώρα το τμήμα των σταθμών του μετρό έχει μια διαφήμιση που στην πραγματικότητα ψάχνει να προσλάβει γυναίκες επειδή οι άντρες μπορεί να επιστρατευθούν. Και τότε ακομά, οι κοπέλες που εμφανίζονταν για συνέντευξη για δουλειά αντιμετωπίζονταν αρνητικά από τους γραφειοκράτες.

X: Στο Χάρκοβο συμβαίνει τώρα – έχουμε την πρώτη γυναίκα οδηγό του μετρό… Αλλά τέλος πάντων, επιστρέφοντας στο ζήτημα των κινήτρων των γυναικών και των queer ανθρώπων μας. Υπάρχει μια ενδιαφέρουσα ιστορία. Υπάρχει ένα queer άτομο από την Ουκρανία, γεννημένο στην Κριμαία, που πήγε ως πρόσφυγας στη Γερμανία την περίοδο 2014-2022 και επέστρεψε πίσω για να συμμετάσχει στην αντίσταση όταν ξεκίνησε η εισβολή πλήρους κλίμακας. Υποθέτω ότι όταν γεννιέσαι σε κάποιο μέρος, το οποίο αποκαλείς σπίτι σου, όπου έχεις φίλους, συγγενείς, έχεις μια λίγο πιο βαθιά προσωπική σχέση με αυτό.

Θα λέγατε ότι οι γυναίκες ή τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα, οι μη-σις άνδρες γενικά, έχουν επιπλέον λόγους για να αντισταθούν στην επιθετικότητα του Πούτιν;

Μ: Θεωρητικά, αν είμαστε υπό κατάληψη, η ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα δεν θα υπάρχει δημοσίως. Στη Ρωσία σήμερα απαγορεύεται ακόμη και να μιλάμε γι’ αυτό. Μπορείς να συλληφθείς μόνο και μόνο επειδή έχεις μια πινακίδα με ουράνιο τόξο, παρ’ όλο που τα ουράνια τόξα υπάρχουν στην πραγματικότητα εκτός του ΛΟΑΤΚΙ. Υπήρξε μια τρελή ιστορία για ένα κορίτσι στη Ρωσία που είχε σκουλαρίκια με ουράνιο τόξο – αλλά με επτά χρώματα αντί για έξι. Και παρ’ όλο που η σημαία των ΛΟΑΤΚΙ έχει έξι χρώματα, αυτή συνελήφθη για 15 ημέρες. Το να ζεις στη Ρωσία και να ζεις στα κατεχόμενα εδάφη δεν είναι το ίδιο. Κάποια στιγμή η αποκαλούμενη Δημοκρατία του Ντονέτσκ δήλωσε ότι θα εφαρμόσει τη θανατική ποινή για το να είσαι γκέι. Δεν ξέρω αν το έχουν εφαρμόσει αυτό, αλλά το δήλωσαν.

Ακούστηκε αρκετά, όταν συνέβη. Νομίζω ότι αυτό είναι ένα σημαντικό πράγμα για κάποιους ανθρώπους. Και για τις γυναίκες, τα κατεχόμενα εδάφη ενέχουν κάποιους ακραίους κινδύνους για σεξουαλική βία. Είναι λίγο πολύ ότι κανείς δεν μπορεί να σε υπερασπιστεί. Είναι γεμάτα από ένοπλους άνδρες. Νομίζω ότι στην Κριμαία αυτός ο κίνδυνος είναι λιγότερο υπαρκτός επειδή κατελήφθη χωρίς πολεμικές ενέργειες και πραγματικά έβαλαν χρήματα σε αυτήν. Αλλά σύμφωνα με τις στατιστικές και την τρέλα που συμβαίνει στο Ντονμπάς, εκεί ζουν έναν εφιάλτη. Έχω μια φίλη που δεν έφυγε από την αρχή από εκεί. Και κινδύνευσε δύο φορές να σκοτωθεί. Μια φορά κατά τη διάρκεια μιας διαδήλωσης κατά της ρωσικής εισβολής, η οποία αντιμετωπίστηκε με τεράστια βία από τους κατακτητές. Και τη δεύτερη φορά ήταν όταν απλώς περπατούσε σε ένα χωράφι και άκουσε κάποιους άνδρες να γεμίζουν τα όπλα τους και να την κοροϊδεύουν. Έτσι, εννοώ, είναι προφανές ότι σε αυτή την περιοχή, σε ένα τέτοιο περιβάλλον, υπάρχουν πολλοί βιασμοί. Θέλω να πω, υπάρχουν πολλοί βιασμοί παντού, στην πραγματικότητα. Αλλά εκεί, η ποσότητα είναι πολύ πιο τρομακτική.

Και επίσης, η φτώχεια κάνει τις γυναίκες να βρίσκονται σε πολύ πιο αδύναμη θέση. Εκτός αυτού, αν είχαν κάποιον άνδρα στην οικογένειά τους, είναι πιθανό να στρατολογήθηκε από τις ρωσικές δυνάμεις από το 2014, όταν ξεκίνησε ουσιαστικά η κατοχή αυτών των εδαφών. Σε αυτές τις περιοχές υπάρχει αυτό που οι ερευνητές αποκαλούν “σεξ για την επιβίωση”. Είναι όταν οι γυναίκες δίνουν σεξουαλικές υπηρεσίες για να έχουν φαγητό για να ταΐσουν τα παιδιά τους. Υπήρχαν άρθρα σχετικά με αυτό. Για παράδειγμα, θυμάμαι μια γυναίκα από τα κατεχόμενα εδάφη που έλεγε ότι είχε ένα ανθοπωλείο και ότι ο σύζυγός της σκοτώθηκε και ότι έχει τρία παιδιά και καμία υποστήριξη από κανένα κράτος, γιατί εκείνη την εποχή δεν υπήρχε στην πραγματικότητα κανένα κράτος. Έτσι, λοιπόν, με αυτόν τον τρόπο βοηθάει τα παιδιά της να έχουν φαγητό κάθε μέρα. Επίσης βομβαρδίζονται από ατελείωτες ποσότητες ρουκετών. Για εκείνη την περιοχή, είναι απλά ατελείωτο. Για εμάς ο πόλεμος ξεκίνησε μάλλον το 2022, ενώ για τους ανθρώπους στο Ντονμπάς ξεκίνησε το 2014, όταν εισέβαλαν για πρώτη φορά οι ρωσικές δυνάμεις.

Μπορείτε να περιγράψετε πώς ήταν η ζωή εδώ πριν από την εισβολή πλήρους κλίμακας, όσον αφορά τα δικαιώματα των γυναικών και των ΛΟΑΤΚΙ και τη μεταχείριση στην κοινωνία, γενικά;

X: Όλες οι διαδηλώσεις για την 8η Μαρτίου και για τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ, στις οποίες συμμετείχα, δέχτηκαν επιθέσεις από ακροδεξιούς νεαρούς. Αλλά τουλάχιστον υπήρχε ένα κίνημα…

Μ: Πάντα εξαρτάται, νομίζω, με τι συγκρίνουμε. Αν το συγκρίνουμε, τουλάχιστον νομικά, με το πώς είναι τα πράγματα στη Δυτική Ευρώπη, τότε σίγουρα η κατάσταση ήταν χειρότερη. Πολλές επιθέσεις από τη Δεξιά, η οποία είχε πολύ περισσότερο χώρο για να δράσει. Επίσης, ενώ ο γάμος μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου δεν απαγορεύεται ρητά, δεν είναι νομιμοποιημένος. Οι άνθρωποι που έχουν το ίδιο φύλο δεν μπορούν να συνάψουν γάμο. Υπάρχει ακόμα πολύς στιγματισμός στην κοινωνία. Έτσι, αν συγκρίνουμε με τη Δυτική Ευρώπη, τότε τα πράγματα είναι χειρότερα. Αλλά αν συγκρίνουμε με τη Ρωσία, τότε ήταν ένας επίγειος παράδεισος, επειδή δεν έχουμε νόμους που να απαγορεύουν πράγματα επειδή είναι “γκέι προπαγάνδα”. Θέλω να πω, πρέπει να ακούσετε τι λένε οι Ρώσοι που βρίσκονται στην εξουσία.

Για παράδειγμα, ο Πούτιν λέει ότι ένας από τους κύριους λόγους αυτού του πολέμου είναι να κρατήσουμε τη μαμά και τον μπαμπά και να μην επιτρέψουμε την αντικατάστασή τους από τον “γονέα νούμερο ένα” και τον “γονέα νούμερο δύο”. Υπάρχουν αρκετές ομιλίες του όπου το αναφέρει αυτό. Επίσης, νομίζω στην περιοχή της Αγίας Πετρούπολης, λέγανε πχ: “Ξέρω για τι πολεμάει ο στρατός μας, γιατί οι στρατιώτες μας, όταν ήρθαν στο τμήμα του Ντονμπάς, το οποίο ακόμα δεν είχε ”απελευθερωθεί” (δηλαδή ακόμα δεν είχε καταληφθεί), οι σχολικές τουαλέτες εκεί δεν είχαν δύο τύπους τουαλέτας, αλλά τρεις – για κορίτσια, για αγόρια και για αυτό το τρίτο φύλο”. Στην πραγματικότητα, τα σχολεία μας δεν είναι τόσο προοδευτικά, αυτό δεν είναι αλήθεια. Αλλά, όπως βλέπετε, όταν ανοίγουν το στόμα τους, λένε ψέματα. Αλλά εννοώ ότι αυτό μπορεί να είναι ένας από τους λόγους για να υποστηρίξει κάποιος τον πόλεμο και όντως να ξεκινήσει έναν. Αν και νομίζω ότι υπάρχει ακόμα πολύ στίγμα γύρω από αυτά τα θέματα στην Ουκρανία, δεν απαγορεύονται σε κρατικό επίπεδο. Εξαρτάται πάντα από το τι θα συγκρίνουμε. Αλλά, σίγουρα, ευχόμαστε τα πράγματα να γίνουν καλύτερα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο διοργανώναμε αυτές τις εκδηλώσεις. Στην πραγματικότητα, η πρώτη διαδήλωση της 8ης Μαρτίου στην οποία συμμετείχα ήταν το 2007, ή έτσι νομίζω. Ήμασταν μόνο 15 άτομα τότε. Η τελευταία, στην οποία συμμετείχα, νομίζω, ήταν το 2021. Και αυτή ήταν τεράστια. Τουλάχιστον αρκετές εκατοντάδες. Οι δεξιοί οργάνωσαν μια αντιδιαδήλωση εναντίον μας, αλλά αυτή τη φορά ο αριθμός τους ήταν πολύ μικρότερος από τον δικό μας.

Όσον αφορά τις διαμαρτυρίες, συμμετείχατε σε κάποια διαμαρτυρία για τα θέματα αυτά μετά την εισβολή πλήρους κλίμακας;

X: Τέτοιες διαμαρτυρίες υπάρχουν, ειδικά κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους. Υπήρξε μια διαδήλωση στις 8 Μαρτίου, υπήρξαν επίσης διαμαρτυρίες που οργανώθηκαν από την κοινότητα ΛΟΑΤΚΙ της Ουκρανίας. Για να είμαστε ειλικρινείς, έχουμε πολύ μεγάλο σεβασμό για αυτή την κοινότητα, καθώς είναι πραγματικά πολύ καλή στην οργάνωση της αυτή την εποχή. Και είναι πολύ καλοί στο να προβάλλουν την παρουσία τους.

Καταφέρνουν καλά να θέτουν και να οργανώνονται γύρω από τα θέματά τους. Τώρα αγωνίζονται πολύ γι’ αυτά τα πράγματα, ειδικά σε συνθήκες πολέμου. Είναι σημαντικό αν ο σύντροφός σου τραυματιστεί, να μπορείς να τον ακολουθήσεις στο νοσοκομείο ως μέλος της οικογένειας και να μπορείς να πάρεις αποφάσεις για τη ζωή του. Τώρα αυτό φαίνεται πιο σημαντικό από ό,τι πριν. Αλλά όσον αφορά το 2022, δεν θυμάμαι να γίνονται τότε μεγάλες δράσεις και διαδηλώσεις. Είναι περισσότερο τώρα σε αυτό το τελευταίο έτος.

Μ: Νομίζω ότι οι άνθρωποι ήταν σοκαρισμένοι τότε και δεν ήταν έτοιμοι να δράσουν. Όλα τα μυαλά ήταν επικεντρωμένα στην επιβίωση. Όταν είσαι σε κατάσταση επιβίωσης δεν μπορείς να ασχοληθείς με άλλα πράγματα. Αυτό ίσχυε και για εμάς.

X: Και εγώ, για να είμαι ειλικρινής, δεν συμμετείχα σε καμία δράση, επειδή ήμουν πολύ κουρασμένη.

Μ: Επίσης, είμαστε πολύ απασχολημένες. Όσον αφορά εμένα, είμαι λίγο πίσω στο να παίρνω υγειονομική περίθαλψη και να ασχολούμαι με την υγεία μου. Και ήδη διαπίστωσα ότι όλα είναι αρκετά χάλια. Επειδή δεν έκανα τίποτα για την υγεία μου αυτά τα τρία χρόνια, οπότε υπάρχουν πολλά πράγματα που πρέπει να δουλέψω. Μετά βίας βρίσκω χρόνο γι’ αυτό. Πολλοί άνθρωποι δεν ενδιαφέρονται πραγματικά πολύ για άλλα πράγματα εκτός από τον πόλεμο αυτή τη στιγμή.

X: Δεν νομίζω πραγματικά ότι οι άνθρωποι δεν ενδιαφέρονται για άλλα πράγματα. Υπάρχει η ομάδα μας πχ. που κάνει αυτό το έργο αλληλοβοήθειας. Αλλά, υπάρχουν επίσης δυναμικά φοιτητικά κινήματα. Βρισκόμαστε στην πρακτική της υποστήριξης των αντιστεκόμενων πολιτών και των συντρόφων. Αλλά, υπάρχει μια φοιτητική ένωση που είναι πολύ ενεργή στις συνεχιζόμενες κοινωνικές συγκρούσεις. Ονομάζεται Pryama diya -μια αναρχική φοιτητική ένωση- που κάνει κάποιες δράσεις και συνδέεται, όπως θυμάμαι, και με γυναίκες. Όμως, κάθε φορά, τόσο κατά τη διάρκεια του πολέμου όσο και σε ειρηνικές περιόδους, σε τέτοιες δράσεις θα εμφανιστεί κάποια ομάδα νεαρών δεξιών παιδιών που θα πουν ”Όχι, όχι, αυτό είναι κομμουνισμός, φεμινισμός, προπαγάνδα ΛΟΑΤΚΙ κλπ”. Αλλά παρά το γεγονός ότι εμείς προωθούμε τις αξίες μας κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου (του πολέμου), και άλλα κινήματα, όπως το δεξιό κίνημα, συνεχίζουν να προωθούν τις δικές τους, οπότε αυτός ο ανταγωνισμός των αντίθετων αξιών στην κοινωνία συνεχίζεται.

Συνεχίζοντας λοιπόν σε αυτό το θέμα, θα ήθελα να ρωτήσω τα εξής. Ιστορικά, οι γυναίκες απεικονίζονταν κυρίως ως θύματα πολέμων, ως ανήμπορες χήρες και μητέρες. Όλη αυτή η γυναικεία συμμετοχή είτε στην αντίσταση έχει αλλάξει καθόλου αυτή την απεικόνιση στα ΜΜΕ ή γενικά; Και αν ναι, έχει επίσης αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι άνδρες τις αντιμετωπίζουν γενικά;

Μ: Όπως είπα, οι γυναίκες πάντα πολεμούσαν. Αντάρτικα κινήματα; Γεμάτα γυναίκες. Στρατός; Οι Σοβιετικοί είχαν ακόμη και γυναίκες πιλότους στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Υπήρχαν επίσης πολλές γυναίκες γιατροί που επιχειρούσαν στις γραμμές του μετώπου, κάτι που δεν είναι σε καμία περίπτωση λιγότερο επικίνδυνο από το να πολεμάς ενεργά. Είναι εντελώς το ίδιο πράγμα. Αλλά νομίζω ότι τότε υπήρχε αυτή η αυταρχική νοοτροπία που ήταν πολύ εναντίον της γυναικείας χειραφέτησης, προσπαθώντας να προωθήσει ότι η θέση της γυναίκας έπρεπε να είναι στην κουζίνα. Νομίζω ότι αυτό που έχει αλλάξει στις μέρες μας είναι ότι η κοινωνία, τουλάχιστον ένα μέρος της κοινωνίας, είναι έτοιμο να τις αναγνωρίσει ως κάτι περισσότερο από νοικοκυρές. Μπορείτε να ακούσετε τους πολιτικούς αυτές τις μέρες να λένε ”захисники і захисниціе”, που σημαίνει ”προστάτες και προστάτριες” – με τη γυναικεία κατάληξη. Στην πραγματικότητα το κάνουν αρκετά συχνά επειδή το απαιτεί η κοινωνία. Και νομίζω ότι η διαφορά δεν είναι ότι πολεμούν τώρα όπως πολεμούσαν πριν. Η διαφορά είναι ότι η κοινωνία είναι πολύ πιο έτοιμη να τις αναγνωρίσει. Και οι γυναίκες έχουν επίσης δουλέψει σκληρά για να αναγνωριστούν. Το πρόβλημα πριν δεν ήταν ότι δεν αγωνίζονταν, αλλά ότι ήταν αόρατες. Τώρα εμείς και πολλοί πολλοί άλλοι άνθρωποι εργαζόμαστε για να τα κάνουμε ορατά, για να εκφράσουν τη θέση τους, για να προβάλουν αιτήματα, για να μιλήσουν για τα σχετικά προβλήματα.

X: Από φεμινιστική άποψη, οι γυναίκες που συμμετέχουν τώρα στην αντίσταση μπορούν να θεωρηθούν ως ένα από τα υψηλότερα επίπεδα φεμινισμού, με την έννοια ότι οι γυναίκες έχουν οπλιστεί και πρόκειται να πολεμήσουν ενάντια σε έναν καταπιεστή. Ξέρετε, θα βρίσκεστε κάθε φορά σε θέση θύματος όταν είστε άμαχες και άοπλες και μετά έρχονται προς το μέρος σας ένοπλοι στρατιώτες.

Μ: Λοιπόν, το κύριο θέμα είναι ότι μπορείς να ξεσηκωθείς ενάντια σε ένα φασιστικό κράτος που μας επιτίθεται, το οποίο έχει μεγάλη δύναμη. Θέλω να πω, προσωπικά δεν θα το αποκαλούσα το υψηλότερο επίπεδο φεμινισμού, σίγουρα. Υπάρχουν άτομα που έκαναν τεράστιο έργο για να καταστεί δυνατή η συμμετοχή των γυναικών. Και σίγουρα τέτοια άτομα που ξόδεψαν όλη τους τη ζωή αγωνιζόμενα για αυτή τη δυνατότητα δεν αξίζουν λιγότερο θαυμασμό. Το γεγονός ότι οι άνθρωποι παίρνουν τα όπλα εξακολουθεί να μην αλλάζει πολύ τη δυναμική μεταξύ μας, επειδή, ξέρετε, συνεχίζουμε να είμαστε σε έναν κύκλο. Ο ένας αγωνίζεται, ο άλλος όχι. Για μένα, είναι επίσης η ιδέα ότι ο φεμινισμός γενικά είναι πάντα μια μάχη με κάτι που είναι ισχυρότερο, πολύ πιο επικίνδυνο και ικανό να σε σκοτώσει. Απλά γίνεται ολοφάνερο όταν βλέπεις αυτόν τον αγώνα να υλοποιείται. Υπάρχουν ακόμα άνθρωποι που είναι σεξιστές και δεν δέχονται οι γυναίκες να παίρνουν τα όπλα, αλλά σίγουρα υπάρχουν και πολλοί άνθρωποι που το αναγνωρίζουν. Είναι δύσκολο να προσποιηθούμε ότι αυτά τα ζητήματα δεν υπάρχουν, επειδή η κατάσταση είναι πολύ ακραία. Για παράδειγμα, υπήρξε μια περίπτωση με ΛΟΑΤΚΙ άτομο στο μέτωπο. Ήταν ένα ζευγάρι ομοφυλόφιλων που έγινε viral στο Facebook επειδή είπε κάτι σαν: “δεν μπορούμε να παντρευτούμε αν και αγαπιόμαστε, και τώρα ο ένας από εμάς αγωνίζεται. Αν συμβεί κάτι στον έναν από εμάς, ο άλλος δεν μπορεί να πάρει καμία απόφαση, επειδή δεν είμαστε επίσημα συγγενείς”. Φυσικά υπήρχαν και δεξιοί που ισχυρίστηκαν ότι το ζευγάρι δεν ήταν στην πρώτη γραμμή και έλεγε ψέματα, αλλά υπήρχε και πολύς κόσμος που στήριξε το ζευγάρι, έκανε αναδημοσιεύσεις κ.λπ.

X: Ακόμα, τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα και οι γυναίκες περνάνε δύσκολα όταν εντάσσονται στο στρατό. Είναι γραφειοκρατικό, υπάρχει πολλή ιεραρχία, υπάρχουν πολλές-έχουμε μια ειδική λέξη γι’ αυτό – μετασοβιετικές αξίες μέσα σε αυτή τη δομή και, σίγουρα, κάποιες γυναίκες περνούν παρενοχλήσεις και υποτίμηση των ίδιων ως ανθρώπων, αλλά εξακολουθούν να αγωνίζονται μέσα σε αυτή τη δομή και για τον εαυτό τους, για να αναγνωριστούν. Έτσι είναι εξαιρετικά δύσκολο μερικές φορές.

Πώς είναι η κατάσταση στα κατεχόμενα εδάφη.

Μ: Τα περισσότερα που γνωρίζω είναι από ανθρώπους των οποίων οι συγγενείς βρίσκονται στα κατεχόμενα εδάφη, και είναι φρικτό. Οι άνθρωποι εκεί αισθάνονται  φοβισμένοι επειδή ελέγχονται συνεχώς. Ανά πάσα στιγμή μπορεί να έρθει η τοπική αστυνομία και να σε ψάξει, να ελέγξει το τηλέφωνό σου, και αν βρει κάτι που δεν της αρέσει, μπορεί να σε σκοτώσει, να σε βάλει στην ανεπίσημη τοπική φυλακή – την “υπόγεια” όπως την αποκαλούν. Στην πραγματικότητα, ένα μέρος των ανθρώπων που προτείνουν για ανταλλαγή δεν είναι στρατιώτες είναι απλά πολίτες. Εκτός αυτού, κλέβουν και παιδιά, οπότε υπάρχουν συγγενείς που τους λείπουν τα παιδιά τους. Θέλω να πω, είναι ένας πόλεμος με τάσεις γενοκτονίας. Όταν υπάρχουν κατοχόμενες περιοχές, πραγματικά, τότε έχεις αυτές τις γενοκτονικές τάσεις. Πρόσφατα υπήρξε ένα βίντεο με έναν τύπο από το ρωσικό στρατό να επιδεικνύει το νέο του αυτοκίνητο με ουκρανικές πινακίδες κυκλοφορίας, λέγοντας, “ναι, αγόρασα αυτό το αυτοκίνητο” και εγώ λέω, έλα τώρα, δεν το έχεις αγοράσει. Εννοώ ότι απλά παίρνουν ό,τι τους αρέσει και δεν έχουν καθόλου επιπτώσεις. Και αυτός ο Ρώσος στρατιώτης πηγαίνει μετά σε ένα μαγαζί και η κοπέλα εκεί, βλέποντας τις πινακίδες, αρχίζει να του μιλάει στα ουκρανικά. Σε μισή ώρα ήταν ήδη στην ανεπίσημη φυλακή -το είπε αυτός στο βίντεο- στο “υπόγειο”, που σημαίνει ότι σίγουρα βασανίστηκε, ίσως και να πέθανε. Και το λένε ανοιχτά, δεν είναι μυστικό. Ακουγόταν για πολλά χρόνια, ειδικά όταν ήμουν στην Ελλάδα, ότι η ουκρανική κυβέρνηση περιόριζε τη ρωσική γλώσσα. Εγώ μιλάω ρωσικά. Η Ksun είναι επίσης ρωσόφωνη. Μιλάμε ρωσικά στο δρόμο, χρησιμοποιούμε τα ρωσικά σε πολλά μέρη. Μερικές φορές χρησιμοποιώ ουκρανικά, ίσως σε ένα κατάστημα, αλλά όχι συχνά. Στο τηλέφωνο ή οπουδήποτε αλλού μιλάω ρωσικά. Θέλω να πω, δεν μιλάμε ποτέ μεταξύ μας στα ουκρανικά, γιατί μιλάμε και οι δύο ρωσικά. Και κανείς δεν θα με πάει σε υπόγεια φυλακή γι’ αυτό. Στα κατεχόμενα εδάφη, όμως, θα το κάνουν αν μιλάς ουκρανικά. Μπορείς να πεθάνεις γι’ αυτό. Θέλω να πω, δεν μου αρέσουν εδώ κάποια πράγματα, που ίσως συνδέονται με τη γλώσσα, αλλά συγκριτικά… Ότι κάποιος μπορεί να σε σκοτώσει εξαιτίας αυτού. Αλλά το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι η γλώσσα ή άλλα τέτοια πράγματα. Το πρόβλημα είναι ότι υπό κατοχή έχεις ανθρώπους με όπλα που ελέγχουν απόλυτα τη ζωή σου, που μπορούν να σου κάνουν ό,τι θέλουν. Και στο 99% των περιπτώσεων δεν θα έχουν καμία συνέπεια για τις πράξεις τους.

X: Την εποχή που η περιοχή του Χάρκοβο βρισκόταν υπό κατοχή για λίγους μήνες  κάποιοι από τους συγγενείς μου ζούσαν σε χωριά εκεί. Και έφτασαν στο σημείο να μην υπάρχουν τρόφιμα – ήταν άνοιξη, κατά τους πρώτους μήνες της εισβολής. Έτσι, ήταν βασικά λίγο δύσκολο να βρεις φαγητό. Η ρωσική πλευρά έφερνε αυτοκινητοπομπές με ανθρωπιστική βοήθεια, συμπεριλαμβανομένων τροφίμων, αλλά βασικά έπρεπε να δώσεις όλα σου τα στοιχεία – αριθμό τηλεφώνου, στοιχεία διαβατηρίου κ.λπ. – έτσι ώστε ενδεχομένως να σε μεταφέρουν στη Ρωσία στο μέλλον. Και οι συγγενείς μου πάλευαν να τα βγάλουν πέρα, αλλά δεν έπεσαν στο κόλπο με τα τρόφιμα.

Μ: Στη Μαριούπολη απαγόρευσαν σε φαρμακοποιό να πουλήσει ινσουλίνη σε ανθρώπους που δεν είχαν ρωσικό διαβατήριο. Υπάρχουν τόσα πολλά πράγματα που δεν πάνε καλά με αυτή την κατάσταση, ώστε μπορούμε να κάνουμε μια ξεχωριστή συνέντευξη γι’ αυτό και θα είναι για πέντε ώρες, νομίζω.

X: Και έχω μια κάπως αστεία ιστορία για τους συγγενείς μου από το Χάρκοβο. Αφού το χωριό απελευθερώθηκε και οι Ουκρανοί στρατιώτες πήγαιναν στο χωριό, ένας στρατιώτης στάθμευσε το αυτοκίνητό του κάτω από ένα δέντρο που ήταν ακριβώς έξω από το σπίτι των συγγενών μου. Η θεία μου έγινε έξαλλη και πήγε προς το μέρος του, κρατώντας ένα ξύλο και φωνάζοντάς του να πάρει το αυτοκίνητό του από εκεί. Δεν θα τολμούσες ποτέ να το κάνεις αυτό σε έναν Ρώσο στρατιώτη, φυσικά. Αλλά αυτός ο στρατιώτης είπε κάτι σαν “αχ, συγγνώμη συγγνώμη, θα φύγω”. Και η θεία μου απάντησε κάτι σαν “ωραία, και πες στους φίλους σου να μην έρθουν ούτε αυτοί να παρκάρουν εδώ”.

Γιατί αντέδρασε έτσι;

X: Λοιπόν, έβαλε το αυτοκίνητο κοντά στο δέντρο, και το δέντρο είναι κοντά στο σπίτι των συγγενών μου και υπήρχε η απειλή μιας ρουκέτας ή ενός τηλεκατευθυνόμενου μη επανδρωμένου αεροσκάφους που θα στόχευε το αυτοκίνητο. Δυστυχώς, αυτή η θεία σκοτώθηκε πριν από λίγο καιρό εξαιτίας των ρωσικών βομβαρδισμών. Αλλά το θέμα είναι ότι ποτέ δεν θα επιτρέπες στον εαυτό σου να κάνει κάτι τέτοιο στις ρωσικές δυνάμεις κατοχής. Φοβάσαι πολύ τους ανθρώπους με όπλα, ενώ στον ουκρανικό στρατό υπάρχουν άνθρωποι από την ίδια περιοχή με σένα με τους οποίους θα μπορούσες να μοιραστείς κάποια κατανόηση.

Μ: Έχω έναν συνάδελφο που πήγε σε μια μικρότερη πόλη, καθώς στην αρχή της εισβολής ο κόσμος έλεγε ότι είναι πιο ασφαλείς οι μικρότερες πόλεις. Έτσι, πήγε στο Ίρπιν με το γιο της. Αλλά εκεί ήταν πραγματικά πολύ τρομακτικά και δεν μπορούσαν να συνεχίσουν να κάθονται στο υπόγειο καταφύγιο και έτσι έφυγαν. Και στάθηκαν τυχεροί γιατί είδαν πυροβολημένα αυτοκίνητα, από εκεί που περνούσαν – αυτοκίνητα με σκοτωμένους ανθρώπους μέσα. Και στο σπίτι από το οποίο έφυγαν, κατοικούσαν μέχρι τότε τρεις από τους θείους της, οι οποίοι τώρα είναι όλοι νεκροί – οι δύο πυροβολήθηκαν και ο ένας πέθανε επειδή δεν είχε ινσουλίνη. Έχω έναν πελάτη που μου είπε επίσης ότι αυτή και ο γιος της είδαν έναν συμμαθητή του νεκρό. Και μετά υπάρχει όλη η ρωσική προπαγάνδα για το ότι η Μπούχα και το Ίρπιν είναι ψεύτικα. Αν ζεις στο Κίεβο, πιθανότατα έχεις γνωρίσει κάποιον σε αυτές τις πόλεις και ξέρεις ότι δεν είναι ψεύτικα. Και είναι τεράστιο άγχος να βλέπεις ότι υπάρχουν άνθρωποι που μπορούν να πιστεύουν τέτοια πράγματα. Ειδικά αν πρόκειται για ανθρώπους τους οποίους θεωρούσες συντρόφους πριν. Αυτό είναι πολύ οδυνηρό. Ή να μην νοιάζονται. Στις μέρες μας οι περισσότεροι άνθρωποι δεν νοιάζονται. Νομίζω ότι για πολλούς ανθρώπους είναι σαν το Netflix. Ήμασταν δημοφιλείς πριν, αλλά η νέα σεζόν είναι βαρετή.

X: Ω ναι, είναι τόσο ενοχλητικό να ακούς ότι κάποιος μακριά κουράζεται από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Εμείς λέμε: “Ω! Φίλε, είναι ώρα να σταματήσουμε τον πόλεμο τότε, επειδή ένας τύπος στη Γερμανία βαρέθηκε”.

Μ: Ναι, συνέβη πολλές φορές να περάσουμε από μια πόλη και να στείλουμε μήνυμα σε τοπικούς ακτιβιστές για να κάνουμε μια εκδήλωση και αυτοί να λένε “είμαστε απασχολημένοι με την υποστήριξη της Γάζας τώρα”. Θέλω να πω, δεν πρόκειται για διαγωνισμό. Δεν είναι ότι εγώ και ένα άτομο από τη Γάζα ήρθαμε και σας ζητάμε να επιλέξετε ποιον θα υποστηρίξετε. Είναι πολύ περίεργο. Νομίζω ότι σε πολλά πολιτικά στέκια και σε περιοχές όπου η ζωή είναι ακόμα κάπως καλή, οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν αυτόν τον ακτιβισμό ως υποκουλτούρα.

Αυτό είναι το πρόβλημα. Γι’ αυτό είναι τόσο εύκολο για τους ανθρώπους να λένε ότι προτιμούν να είναι “άνετοι υποστηρικτές της Ρωσίας”, επειδή δεν αισθάνονται ότι αυτό είναι πραγματικό. Δεν βλέπουν το αίμα και τη μυρωδιά του θανάτου. Δεν βιώνουν τις ρουκέτες. Είναι απλά μόδα. Γι’ αυτό σε αυτή τη χώρα υποστηρίζουμε αυτό και σε αυτή τη χώρα υποστηρίζουμε εκείνο. Κοιτάξτε τα γεγονότα. Ανοίξτε τα μάτια σας. Αυτό είναι ένα αστικό προνόμιο, και εννοώ, δεν υπάρχει τίποτα αριστερό στο να υποστηρίζεις έναν καταπιεστή και την αυτοκρατορία του. Και όχι, υποστηρίζοντας την Ουκρανία δεν υποστηρίζεις μια αυτοκρατορία, γιατί η άλλη αυτοκρατορία, που είναι οι ΗΠΑ, εξακολουθεί να κρατάει πίσω την ουκρανική πλευρά. Σίγουρα, για την αυτοκρατορία των ΗΠΑ η σημερινή κατάσταση είναι καλή. Δηλαδή, ένας ατελείωτος πόλεμος. Δεν μπορούμε να σταματήσουμε τους εισβολείς από το να μας πυροβολούν. Θα πρέπει απλώς να προσπαθήσουμε να σταματήσουμε τις ρουκέτες που μας ρίχνουν. Και να εξαρτόμαστε από την ύπαρξη πυραύλων. Για να το σταματήσουμε αυτό, θα πρέπει να τους απενεργοποιήσουμε τη δυνατότητα να μας βομβαρδίζουν καθημερινά. Αυτή είναι η μόνη δυνατή λύση. Και ναι, αν βρίσκεστε σε αυτή την κατάσταση, θα πάρετε όπλα από όποιον είναι δυνατόν να πάρετε όπλα. Οι Κούρδοι έκαναν το ίδιο πράγμα. Θα ήταν ηλίθιοι αν δεν το έκαναν. Να κάτσουν με τις ρουκέτες να έρχονται προς το μέρος τους και να πουν, “όχι, δεν θέλουμε βοήθεια, δεν χρειαζόμαστε αντιπυραυλική άμυνα, θα πεθάνουμε”. Θέλω να πω, τι θέλει ο κόσμος από εμάς, να κάνουμε συλλογική αυτοκτονία; Ή να πάμε στην Ευρώπη; Μήπως οι ίδιοι προσπάθησαν να γίνουν πρόσφυγες; Το βίωσαν αυτό; Να είσαι μόνος σου με τα προβλήματά σου, να μην έχεις χρήματα. Για παράδειγμα, στη Γερμανία, αν τοποθετηθείς σε ένα κέντρο προσφύγων, οι αρχές θα σου πάρουν τα κατοικίδια. Δεν μπορείτε να έχετε το κατοικίδιό σας μαζί σας αν ζείτε σε κέντρο προσφύγων. Έτσι, αν έχετε σκύλο ή γάτα, θα σας τα πάρουν.

Ο κουρδικός λαός έχει αντιμετωπίσει πολλά αρνητικά σχόλια σχετικά με τη λήψη όπλων από το ΝΑΤΟ.

Χ: Είναι σε πολλά μέρη το ίδιο. Και είναι τόσο τρελό. Έχετε κάποια εναλλακτική λύση από πού να πάρετε όπλα; Έχουμε έναν πόλεμο με ένα ολοκληρωτικό κράτος με φασιστικές τάσεις. Αντίθετα, υπάρχουν άνθρωποι που προτείνουν απλά να ξαπλώσουμε ανυπεράσπιστοι και να πεθάνουμε ή να μας καταλάβουν, να μας βιάσουν και να μας σκοτώσουν. Δεν μπορώ να φανταστώ κάτι που να είναι πιο μακριά από οποιαδήποτε φεμινιστική, αριστερή, αντιφασιστική προοπτική. Η πρόταση αυτή είναι απλώς η αστική επιθυμία να διατηρηθεί ο κόσμος ως έχει.

Μ: Οι Κούρδοι έπρεπε επίσης να πολεμήσουν ενάντια σε φασίστες, όταν αντιμετώπιζαν το ISIS. Αλλά αν δεν έχεις αρκετά όπλα τι μπορείς να κάνεις – από κάπου θα πάρεις βοήθεια.

X: Ήταν επίσης η συμφωνία της Ουκρανίας με τις ΗΠΑ και τη Ρωσία, στις αρχές της δεκαετίας του ’90, όταν η ουκρανική πλευρά εγκατέλειψε τα πυρηνικά της όπλα και οι άλλες χώρες ήταν υπεύθυνες για την άμυνα της Ουκρανίας…

Μ: Η Βρετανία συμμετείχε επίσης στη συμφωνία – το μνημόνιο της Βουδαπέστης. Νομίζω ότι ήταν το 1994. Μέχρι τότε η Ουκρανία ήταν μία από τις πιο καλά εξοπλισμένες πυρηνικά χώρες και εγκατέλειψε τον πυρηνικό της εξοπλισμό με την εγγύηση από αυτά τα κράτη ότι αν κάποιος της επιτεθεί -συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας- θα προστατεύσουν τον ουκρανικό πληθυσμό. Αλλά, τώρα, μετά από αυτό που συνέβη στην Ουκρανία, έγινε πολύ σαφές ότι κανείς δεν θα εγκαταλείψει τα πυρηνικά του όπλα. Αν είχαμε πυρηνικά όπλα, δεν θα είχαμε αυτόν τον πόλεμο αυτή τη στιγμή. Παρ’ όλο που είμαι πάντα υπέρ του πυρηνικού αφοπλισμού, επειδή πρέπει γενικά να μην υπάρχει πυρηνική δύναμη. Αλλά θα έπρεπε όλοι να εγκαταλείψουν τα πυρηνικά τους όπλα, όλοι μαζί, και όχι έτσι. Τώρα τα πυρηνικά κράτη έχουν τον έλεγχο και όλοι φαίνονται να φοβούνται τη Ρωσία. Οι ουκρανικές δυνάμεις που κατέλαβαν τη ρωσική πόλη Sudzha ήταν μια μεγάλη εξαίρεση στον κανόνα του φόβου από τις πυρηνικές δυνάμεις.

Κ: Είναι επειδή οι άνθρωποι που ήδη υποφέρουν και ίσως δεν έχουν πολλά περισσότερα να χάσουν μπορούν να κάνουν τέτοια πράγματα. Χάνουμε ακόμα εδάφη κάθε μέρα. Τον τελευταίο χρόνο δεν καταφέραμε να επιστρέψουμε κανένα σημαντικό έδαφος, ενώ η Ρωσία καταλαμβάνει όλο και περισσότερα χωριά.

M: Εκτός από τη Sudzha – αυτό ήταν ένα κέρδος. Αλλά δεν είναι ουκρανικό έδαφος. Νομίζω ότι ο λόγος της κατάληψής του είναι ότι η ουκρανική πλευρά θα προσπαθήσει να κάνει ανταλλαγή. Δεν νομίζω ότι χρειαζόμαστε πίσω την πρώτη μας πρωτεύουσα –  γνωρίζατε ότι η Sudzha ήταν η πρώτη πρωτεύουσα της Σοβιετικής Ουκρανίας; Πριν από το Χάρκοβο γίνει πρωτεύουσα, ήταν η Sudzha, έστω και για ένα μήνα περίπου. Ο Μάχνο ήταν επίσης εκεί. Έχουν μάλιστα πολύ έντονη ουκρανική προφορά εκεί και κάποιοι μιλούν ακόμα και ουκρανικά.

Θα θέλατε να μοιραστείτε κάποιες τελευταίες σκέψεις για το ελληνικό κοινό;

Μ: Ελέγξτε τα γεγονότα.

X: Και να είστε αλληλέγγυοι με τους Ουκρανούς συντρόφους.

Μ: Σταματήστε να υποστηρίζετε μάτσο, αντι-LGBT, αντι-γυναικεία συντηρητικά κράτη όπως η Ρωσία, ή το Ιράν, που στην πραγματικότητα είναι σύμμαχοι μεταξύ τους.

The post Φωνές από την Ουκρανία, μέρος 2ο: Γυναικεία και ΛΟΑΤΚΙ+ ζητήματα first appeared on Aυτολεξεί.

Για πρόλογο…

Στις αρχές της δεκαετίας του ’90, μια παρέα νεαρών αναρχικών επέστρεφε στη Σαλονίκη απ’ την Αθήνα, με το βραδινό φτηνό τρένο. Η κουβέντα τους στράφηκε κάποια στιγμή αναπόφευκτα στα «πολιτικά» κι έμεινε ’κεί για ώρα. Στη γωνιά του φουλαρισμένου κουπέ, καθόταν με κλειστό στόμα κι ανοιχτά αυτιά ένας πενηντάρης, που φορούσε ένα τριμμένο καφετί σακάκι μ’ άσπρη ρίγα, πολυκαιρισμένα σκαρπίνια κι έφερνε κάπως του Τενγκίζ Σουλακβελίτζε – δε χρειαζόταν κοφτερή αντίληψη για να καταλάβει κάποιος ότι προερχόταν απ’ την πρώην Σοβιετική Ένωση, μιας και τα σύνορα είχαν ανοίξει πρόσφατα. Λίγο πριν τη στάση στη Λάρισα, ο νυχτερινός συνταξιδιώτης εκδηλώθηκε: «Αυτά που λέτε τόσην ώρα τά ’λεγε κι ο Μάχνο». Έκπληκτοι, οι νεαροί θέλησαν να μάθουν από που γνώριζε το Νέστορ Μάχνο. Ο ομογενής φάνηκε να εκπλήσσεται περισσότερο απ’ τους αναρχικούς – «Εγώ πως τον ξέρω ή εσείς;».

Αφού οι τελευταίοι του εξήγησαν πως ό,τι γνώσεις διέθεταν προέρχονταν απ’ τα βιβλία, εκείνος ετοιμάστηκε να κατεβεί και πριν το κάνει τους απάντησε χαμογελαστός: «Εγώ τον ξέρω καλά επειδή ο παππούς μου πολέμησε στον Στρατό του!».

Ο Νέστορ Μάχνο (1888-1934) ήταν Ουκρανός αναρχικός, καταγόμενος από φτωχή αγροτική οικογένεια του Γκιουλάι-Πολέ, στα όρια της σημερινής περιφέρειας της Ζαπορίζια. Κατορθώνοντας να επιβιώσει από μια σειρά διώξεων και φυλακίσεων του Τσαρικού καθεστώτος, αναδεικνύεται στο φυσικό ηγέτη του αναρχικού αγροτικού κινήματος της Μαχνοβτσίνα, παίρνοντας το προσωνύμιο «Μπάτκο – Πατέρας». Με το ξέσπασμα της Οχτωβριανής Επανάστασης, οργανώνει τον τοπικό πληθυσμό σε πολιτοφυλακές/μιλίτσιες και ρίχνεται στον επαναστατικό αγώνα εναντίον του καθεστώτος Σκοροπάντσκυ (ντόπιου συνεργάτη των Γερμανο-Αυστριακών δυνάμεων κατοχής) κι αργότερα ενάντια στους Λευκοφρουρούς αντεπαναστάτες που επιθυμούν να επαναφέρουν τον Τσαρισμό. Παράλληλα, δίνει ξεχωριστό βάρος στο χτίσιμο της νέας κοινωνίας πάνω στις αρχές του διεθνισμού, της αλληλεγγύης των καταπιεσμένων και της κοινωνικής ισότητας, οργανώνοντας κομμούνες και σοβιέτ στα εδάφη που ελέγχει ο Εξεγερτικός Επαναστατικός Στρατός της Ουκρανίας (Μαχνοβίτες). Συνάπτει στρατιωτική συμμαχία με τους Μπολσεβίκους αλλά είναι φανερό ότι αυτή δεν πρόκειται να κρατήσει για πολύ – ο απολυταρχισμός κι η δεσποτική αντίληψη των τελευταίων για τον «κομμουνισμό», τους κάνει να στραφούν σύντομα εναντίον του, συντρίβοντας με προδοτικό και κτηνώδη τρόπο τα επαναστατικά επιτεύγματα της Μαχνοβτσίνα. Ο Μάχνο καταφεύγει αρχικά στη Ρουμανία κι ύστερα στο Παρίσι, όπου πεθαίνει μέσα στη φτώχεια και φυματικός το 1934.

Αποφασίσαμε στην πρώτη εκδοτική απόπειρα της Λαϊκής Βιβλιοθήκης να καταπιαστούμε μ’ ένα ζήτημα μάλλον παραμελημένο, αν όχι άγνωστο – τη συμμετοχή των Ελλήνων Ποντίων (των Β.Α. ακτών της Μαύρης Θάλασσας – Αζοφική) στο κίνημα της Μαχνοβτσίνα. Βασικό ρόλο στην επιλογή μας έπαιξε μια παρεξήγηση που θεωρούμε ότι επικρατεί γύρω απ’ το συγκεκριμένο θέμα: ο εθνικισμός, ο μεγαλοϊδεατισμός κι η πατριωτική θρηνωδία έχουν σφιχταγκαλιάσει σε τόσο μεγάλο βαθμό το «Ποντιακό», ώστε κι εμείς, οι αναρχικοί, καταλήγουμε ορισμένες φορές να δεχτούμε άκριτα τούτη την ταύτιση. Η ιστορία μας διδάσκει ότι τα πράγματα δεν είναι έτσι. Δεν υπάρχουν λαοί κι εθνοτικές ομάδες που είναι απ’ τη φύση τους «αντιδραστικοί» ή «επαναστάτες», μιας κι είναι η ανάγκη, όπως κι οι συνθήκες που επικρατούν σε μια δεδομένη εποχή, που έχουν τον πρώτο ρόλο. Είναι ακριβώς αυτές που έφεραν στις γειτονιές μας, στη διάρκεια της τελευταίας 25ετίας, ένα μεγάλο αριθμό ανθρώπων απ’ τις περιοχές όπου έδρασαν οι Μαχνοβίτες παρτιζάνοι. Δεν θεωρούμε απίθανο να συναντήσουμε αργά ή γρήγορα κάποιον απ’ τους πρώτους, στον οποίο να έχει μεταφερθεί ο απόηχος εκείνων των ιστορικών γεγονότων με τη μορφή παραμυθιών, θρύλων ή διηγήσεων του παππούδων και των γιαγιάδων του. Υποσχόμαστε να τον ψάξουμε!

Απρίλης του 2017
Λαϊκή Βιβλιοθήκη

Ακολουθεί το pdf του βιβλίου (πατήστε refresh αν δεν εμφανίζεται με την πρώτη φορά):

https://drive.google.com/file/d/1BbH8jgdUwEhis9_1g9zsawWuJke_M_y5/view

The post Η Συμμετοχή των Ελλήνων Εποίκων της Αζοφικής στο Μαχνοβιτικό Κίνημα (1918-1921) (e-book) first appeared on Aυτολεξεί.

Πρώτα απ’ όλα, έχει περάσει πολύς καιρός από την τελευταία φορά που ήρθαμε σε επαφή με την ομάδα σας. Μπορείτε να μας πείτε ποια είναι η κατάστασή σας από τότε;

S- Το κύριο πράγμα είναι ότι η ομάδα μας συνέχισε να εργάζεται. Συνεχίσαμε να κάνουμε το ίδιο πράγμα και για μένα είναι ένα από τα πολύ σημαντικά επιτεύγματα της ομάδας μας γιατί μετά από δυόμισι χρόνια πολέμου πολλές εθελοντικές ομάδες δεν υπάρχουν πια.

Μερικοί από αυτούς χάνουν πόρους, άλλοι χάνουν το κίνητρο. Τώρα, λοιπόν, ο αριθμός των εθελοντικών ομάδων, σε σύγκριση με την αρχή του πολέμου, μειώνεται και το ότι συνεχίζουμε τη δουλειά μας για μένα είναι εξαιρετικά σημαντικό. Αλλά δεν συνεχίζουμε απλώς να εργαζόμαστε, προσπαθούμε να κάνουμε πιο φιλόδοξα έργα, προσπαθούμε να εργαστούμε σε νέες κατευθύνσεις. Μία από τις νέες κατευθύνσεις φέτος έγινε η παραγωγή των δικών μας drones FPV. Ξεκινήσαμε το εργαστήριό μας για drone και ήδη στείλαμε τα drones μας σε δικούς μας ανθρώπους που μάχονται. Επίσης, η συλλογικότητά μας μεγάλωσε με μερικούς νέους ανθρώπους που εντάχθηκαν σε αυτήν. Ταυτόχρονα, νέοι σύντροφοι προσχώρησαν στον ουκρανικό στρατό, μετρώντας έτσι περισσότερους στρατιώτες με ελευθεριακές τάσεις προς υποστήριξη. Η γεωγραφία των ανθρωπιστικών μας αποστολών αυξήθηκε. Προηγουμένως, η κύρια τοποθεσία μας ήταν η πόλη Lyman στην Περιφέρεια του Ντονέτσκ, μετά αρχίσαμε να υποστηρίζουμε χωριά στην περιφέρεια Mykolaiv και Kherson, τα οποία υπέστησαν πολύ μεγάλες ζημιές κατά τη διάρκεια των μαχών που έγιναν σε αυτές τις περιοχές. Και τώρα, αρχίσαμε να υποστηρίζουμε το Sumy και την Περιφέρεια του Χάρκοβο, καθώς μετά τη νέα ρωσική επίθεση στην Περιφέρεια του Χάρκοβο, υπάρχουν πολλοί νέοι άνθρωποι εσωτερικά εκτοπισμένοι [internal displaced persons (IDPs)] που μετακινήθηκαν από τα χωριά της πρώτης γραμμής προς τις γειτονικές περιοχές. Έτσι, αρχίσαμε να παρέχουμε βοήθεια σε αυτούς τους ανθρώπους.

Στο ανθρωπιστικό μέτωπο, αφού είστε σε επαφή με όλους αυτούς τους ανθρώπους που επλήγησαν περισσότερο από αυτόν τον πόλεμο, έχετε παρατηρήσει κάποια αλλαγή σε αυτούς; Εξακολουθούν να υποστηρίζουν τον αγώνα για την ανάκτηση των κατεχόμενων εδαφών και την επιστροφή στα σπίτια τους ή έχουν οικοδομήσει ελπίδες στις ειρηνευτικές συμφωνίες;

S- Είναι μια περίπλοκη ερώτηση γιατί το πρώτο πράγμα που ακούς από τους ανθρώπους είναι ότι θέλουν να σταματήσει αυτός ο πόλεμος. Και το δεύτερο πράγμα που ακούς από αυτούς είναι η πίστη τους στον ουκρανικό στρατό. Έτσι, φυσικά, οι άνθρωποι θέλουν πραγματικά να σταματήσουν αυτόν τον πόλεμο. Από την άλλη πλευρά, θέλουν να επιστρέψουν στα σπίτια τους – μερικά από τα οποία είναι ήδη κατειλημμένα. Έτσι, χωρίς κάποια επιχείρηση αντεπίθεσης, χωρίς απελευθέρωση αυτών των εδαφών, θα είναι για πάντα εκτοπισμένοι. Δεν θα υπάρχει μέρος για να επιστρέψουν. Και η ρωσική επίθεση δεν σταματά. Θα προχωρά όλο και περισσότερο στην Ουκρανία. Έχουμε όλο και περισσότερους εκτοπισμένους, όλο και περισσότερα χωριά και πόλεις που καταστρέφονται και ισοπεδώνονται – δεν υπάρχουν πια.

Οπότε, ναι, ο κόσμος θέλει να σταματήσει αυτός ο πόλεμος, αλλά ταυτόχρονα θέλουν να αποχωρήσουν οι δυνάμεις κατοχής. Βλέπω κάποιες αντιφάσεις εδώ, και υπάρχουν κοινωνιολογικές έρευνες που δείχνουν επίσης αυτές τις αντιφάσεις. Σήμερα, έχουμε μια αύξηση της τάσης οι άνθρωποι να υποστηρίζουν ειρηνικές διαπραγματεύσεις και μια ειρηνική συμφωνία, τουλάχιστον ο μισός πληθυσμός το θέλει αυτό. Την ίδια στιγμή, οι άνθρωποι δεν είναι έτοιμοι για συμβιβασμούς. Έτσι, λένε «ναι, θέλουμε να σταματήσει αυτός ο πόλεμος. Πιστεύουμε ότι η Ουκρανία πρέπει να υπογράψει κάποιες ειρηνικές συμφωνίες με τη Ρωσία, αλλά ταυτόχρονα δεν είμαστε έτοιμοι να χάσουμε εδάφη. Δεν είμαστε έτοιμοι να είμαστε ένα ουδέτερο κράτος, εμείς δεν είμαστε έτοιμοι να χάσουμε τη δυνατότητα να συμμετάσχουμε σε στρατιωτικές συμμαχίες γιατί χρειαζόμαστε προστασία». Αυτή είναι η αντίφαση. Επομένως, είναι πολύ δύσκολο να σας πω ποια είναι η γενική άποψη του ουκρανικού πληθυσμού, επειδή διαφέρει. Και εξαρτάται επίσης από την περιοχή που θα ρωτήσετε. Οι άνθρωποι που προέρχονται από εδάφη που βρίσκονται κοντά στην πρώτη γραμμή είναι περισσότερο υπέρ μιας ειρηνικής συμφωνίας, ενώ άτομα που βρίσκονται λίγο πιο μακριά από την πολεμική προσπάθεια υποστηρίζουν τη συνέχιση των μαχών.

Δεν υπάρχει τίποτα εξαιρετικό σε αυτή την εικόνα, πάντα μοιάζει κάπως έτσι. Επομένως, προς το παρόν, θα έλεγα ότι η ουκρανική κοινωνία είναι ακόμα έτοιμη να πολεμήσει, αλλά έχει ήδη κουραστεί από τον πόλεμο και η τάση μετατοπίζεται σιγά-σιγά προς τις διαπραγματεύσεις, αλλά σιγά-σιγά, καθώς ένα σημαντικό τμήμα της κοινωνίας είναι ακόμα έτοιμο για πάλη.

Και έχεις να προσθέσεις κάτι σχετικά με τις προσωπικές σου ιδέες σχετικά με αυτό; Πώς νιώθεις;

S- Και πάλι, είναι περίπλοκο. Όλα εξαρτώνται από το τι θα γραφτεί σε αυτές τις ειρηνικές διαπραγματεύσεις και από το εάν η Ουκρανία θα λάβει πραγματικές εγγυήσεις ασφαλείας. Θέλω να πω, ότι αυτή η εισβολή δεν θα ξαναγίνει. Σε αυτή την περίπτωση, μπορώ να συμφωνήσω σε συμβιβασμούς. Αλλά σήμερα πολλοί άνθρωποι, και στον οργανισμό μας, πιστεύουν ότι όλες αυτές οι ειρηνικές διαπραγματεύσεις δεν είναι πραγματικές. Είναι απλώς πολιτικές κινήσεις που θέλουν να δείξουν ότι και τα δύο μέρη θέλουν ειρήνη, ότι είναι και οι δύο «καλά παιδιά» και ότι δεν θέλουν να πολεμήσουν. Λένε «ο πόλεμος είναι πολύ κακό πράγμα, οπότε είμαστε έτοιμοι να υπογράψουμε την ειρηνική διαπραγμάτευση ανά πάσα στιγμή, αλλά η άλλη πλευρά δεν θέλει να το κάνει αυτό». Εμένα μου μοιάζει περισσότερο με πολιτικό παιχνίδι και όχι με πραγματική προετοιμασία για διαπραγματεύσεις, ειδικά λόγω των θέσεων που έχουν ανακοινώσει και οι δύο πλευρές, δεν μπορεί να βρει κανείς τη χρυσή τομή – είναι πολύ ριζοσπαστικές.

Η ουκρανική πλευρά λέει ότι η ειρηνική πρότασή μας είναι να επιστραφούν όλα τα ουκρανικά εδάφη που κατέλαβε η Ρωσία στα σύνορα του 1991 –δηλαδή με ολόκληρο το Ντονμπάς και την Κριμαία–, να λάβουμε αποζημιώσεις από τη Ρωσία για την αποκατάσταση της Ουκρανίας και ότι ο Πούτιν δεν πρέπει να είναι ηγέτης της Ρωσίας πια. Αυτή είναι λοιπόν η ειρηνική πρόταση της Ουκρανίας.

Η ειρηνική πρόταση από τη Ρωσία, συνεπάγεται την παράδοση δύο ακόμη περιφερειών στον εισβολέα. Αυτό σημαίνει ότι η Ρωσία θα πάρει τις περιφέρειες Ντόνετσκ, Λουχάνσκ, Ζαπορίζια και Χερσώνα. Αυτό σημαίνει να αποκτήσουν ακόμη και εδάφη, τα οποία ποτέ δεν έλεγξαν.

Αυτές οι προτάσεις είναι απλώς μια τρέλα και όλοι καταλαβαίνουν ότι είναι απολύτως μη αποδεκτές. Έτσι, προς το παρόν*, οι προτάσεις και από τις δύο πλευρές φαίνονται υπερβολικά μη ρεαλιστικές. Φυσικά, υποστηρίζω την πρόταση της Ουκρανίας γιατί αφορά τη δικαιοσύνη -είναι το καλύτερο σενάριο- αλλά αυτό το καλύτερο σενάριο δεν μοιάζει ρεαλιστικό. Και επειδή υπάρχει πολύ μεγάλη αντίφαση μεταξύ των προτάσεων και των δύο πλευρών, και οι δύο είναι απολύτως μη ρεαλιστικές. Έτσι, δεν μοιάζουν με πραγματικές προτάσεις για ειρηνική διαπραγμάτευση. Φαίνεται ότι και οι δύο πλευρές είναι έτοιμες να συνεχίσουν τη μάχη. Φαίνεται ότι αυτός ο πόλεμος θα συνεχιστεί. Και σε αυτή την περίπτωση, το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να συνεχίσουμε τον αγώνα μας και να συνεχίσουμε να αμυνόμαστε από τον ρωσικό ιμπεριαλισμό.

Η επόμενη ερώτηση αφορά περισσότερο το θέμα των κοινωνικών κινημάτων. Οι περισσότεροι από τους αναρχικούς και τις αριστερές ομάδες στην Ελλάδα είτε δεν έχουν πάρει θέση σε αυτόν τον πόλεμο, είτε ήταν κατά της ανοιχτής υποστήριξης της Ουκρανίας. Αυτό ισχύει τόσο για τα πιο mainstream μέρη του κινήματος, όσο και για τα μη κοινοβουλευτικά. Από την άλλη όμως, από τις 7 Οκτωβρίου δημιουργήθηκε ένα μεγάλο κίνημα για την υποστήριξη των Παλαιστινίων που πολεμούν ενάντια στο Ισραήλ και είναι ακόμα ισχυρό. Πώς μπορείτε να συγκρίνετε τους δύο πολέμους και πώς αισθάνεστε για αυτή τη διαφορά στη στήριξη από την Ελλάδα και την Ευρώπη γενικότερα;

S- Πρώτα απ’ όλα, φυσικά, κάθε πόλεμος είναι διαφορετικός και κάθε κατάσταση σε διάφορα μέρη του κόσμου είναι διαφορετική. Άρα, δεν μπορούμε να πούμε απλώς ότι μοιάζουν, αφού δεν είναι έτσι. Υπάρχουν διαφορετικές ιστορίες και των δύο συγκρούσεων, διαφορετικοί παράγοντες εμπλέκονται σε κάθε πόλεμο. Πάντα αποφεύγω τις απλοποιήσεις και προσπαθώ να δείξω ότι κάθε περίπτωση είναι διαφορετική. Και δεν μου αρέσει όταν κάποιος λέει ότι οι Ουκρανοί είναι σαν τους Παλαιστίνιους ή ότι η Ουκρανία είναι σαν το Ισραήλ, γιατί όχι, δεν είμαστε ούτε Παλαιστίνιοι ούτε Ισραήλ.

Αλλά φυσικά, μπορείτε να βρείτε μερικούς παραλληλισμούς. Και το κυριότερο είναι η κατοχή. Γιατί το έδαφος της Παλαιστίνης είναι υπό ισραηλινή κατοχή για πολλά χρόνια και εδώ, νομίζω, όλοι οι αριστεροί σε όλο τον κόσμο καταλαβαίνουν ότι η κατοχή είναι κάτι κακό. Ότι δεν υπάρχει τίποτα καλό στην κατοχή και ότι η κατοχή δεν πρέπει να συγχωρείται, γι’ αυτό υποστηρίζουν τον αγώνα των ανθρώπων να επιστρέψουν στη γη και τα σπίτια τους.

Και εδώ είναι που μπορούν να γίνουν παραλληλισμοί, αφού έχουμε τμήματα της Ουκρανίας κατεχόμενα από ένα μεγάλο αυταρχικό στρατιωτικοποιημένο κράτος. Ο λαός από τα κατεχόμενα δεν περίμενε ούτε ήθελε αυτή την κατοχή από αυτούς τους αυτοαποκαλούμενους «απελευθερωτές». Πολλοί από αυτούς έγιναν πρόσφυγες, όπως πολλοί Παλαιστίνιοι έγιναν πρόσφυγες. Πολλοί από αυτούς τους ανθρώπους σήμερα αγωνίζονται για να απελευθερώσουν τη γη τους και τις πατρίδες τους, τα χωριά τους. Ένας άλλος παραλληλισμός που μπορούμε να κάνουμε, είναι η τακτική των δύο χωρών εισβολής: το Ισραήλ ρίχνει βόμβες στη Γάζα, ισχυριζόμενος ότι αυτό που κάνει είναι «ακριβή πλήγματα» σε στρατιωτικές υποδομές. Βλέπουμε όμως πόσοι άμαχοι σκοτώθηκαν σε αυτά τα λεγόμενα «χτυπήματα ακριβείας». Το ίδιο μπορείτε να βρείτε κι εδώ, κάθε φορά που ένας ρωσικός πύραυλος καταστρέφει ένα νοσοκομείο ή έναν σιδηροδρομικό σταθμό, η Ρωσία λέει ότι ήταν μια στρατιωτική υποδομή ή κάποιοι Ουκρανοί στρατιώτες που κρύβονταν εκεί. Μιλούν και για «ακριβή χτυπήματα», αλλά μετά από τέτοια «ακριβή χτυπήματα» βλέπουμε ολοσχερώς κατεστραμμένες πόλεις – οικισμούς, που απλώς δεν υπάρχουν πια, είναι μόνο ερείπια. Μπορείτε να βρείτε πολλές ομοιότητες αν ρίξετε απλώς μια ματιά στις φωτογραφίες.

Φυσικά, η Ουκρανία δεν είναι το τέλειο κράτος, αλλά συγγνώμη, η Γάζα διοικείται από τη Χαμάς, η οποία δεν είναι το τέλειο θύμα. Ωστόσο, τα θύματα δεν χρειάζεται να είναι τέλεια. Όπως έχουμε πολλά προβλήματα εδώ στην Ουκρανία, το ίδιο έχουν και οι Παλαιστίνιοι. Εάν υποστηρίζετε τον παλαιστινιακό λαό, δεν σημαίνει ότι υποστηρίζετε τη Χαμάς. Δεν ξέρω ποιος μπορεί να στηρίζει τη Χαμάς και να παραμένει αριστερός ή αναρχικός. Μπορείς όμως να στηρίξεις τον αγώνα του λαού. Και εδώ είναι το ίδιο.. Γι’ αυτό, ακόμα κι αν κάτι δεν σας αρέσει στον κρατικό μηχανισμό της Ουκρανίας, ή αν είστε σε αντίθεση με όλα τα κράτη γενικά, αυτό δεν είναι ακόμα λόγος να μην υποστηρίζετε τα θύματα μιας εισβολής.

Γι’ αυτό, λοιπόν, προσωπικά βρίσκω πολλούς παραλληλισμούς και αντιστέκομαι στην κατοχή και στις δύο περιοχές, στην Ουκρανία και στην Παλαιστίνη.

Μπορείτε, επίσης, να προσθέσετε λίγα λόγια για το ιστορικό πλαίσιο; Παρατηρούμε πως ενώ τα κινήματα εξέτασαν εκτενώς την κατάσταση στην Παλαιστίνη και το Ισραήλ τα τελευταία 70 χρόνια, δεν υπάρχει τόση γνώση για την ιστορία του ρωσικού ιμπεριαλισμού στην Ανατολική Ευρώπη.

S- Είναι μια μακρά διαδικασία φυσικά, και η Ουκρανία -τα εδάφη που αποτελούν τη σύγχρονη Ουκρανία- καταλήφθηκε από τη Ρωσική Αυτοκρατορία πριν από εκατοντάδες χρόνια. Αλλά, φυσικά, ο ουκρανικός πολιτισμός υπάρχει – δεν είναι το ίδιο με τον ρωσικό πολιτισμό. Υπάρχει επίσης η ουκρανική γλώσσα και επίσης διαφέρει από τη ρωσική γλώσσα. Είναι χαρακτηριστικό για όλες τις αυτοκρατορίες να παρουσιάζουν όλους τους πολιτισμούς, τις ιστορικές προσωπικότητες, όλους τους ποιητές κ.λπ., εντός των εδαφών που ελέγχουν, ως δικές τους – ως μέρος του αυτοκρατορικού «όλου». Και υπάρχουν πολλοί τέτοιοι άνθρωποι, όπως ποιητές, που έχουν καταγωγή από την Ουκρανία, αλλά που ο κόσμος τους γνωρίζει ως Ρώσους. Αυτή η διαδικασία δεν περιορίζεται μόνο στην Ουκρανία, ισχύει για όλα τα εδάφη και όλα τα έθνη, που βρέθηκαν να είναι μέρος της Ρωσικής Αυτοκρατορίας.

Η κατάσταση θα μπορούσε να είχε αλλάξει στην αρχή της Σοβιετικής Ένωσης. Κατά τα πρώτα χρόνια της Σοβιετικής Ένωσης, υπήρξε η λεγόμενη διαδικασία της Ουκρανοποίησης εδώ. Και πάλι, δεν περιοριζόταν μόνο στην Ουκρανία αυτό, αλλά και στις άλλες δημοκρατίες που ήταν μέρος της Σοβιετικής Ένωσης. Η πρώτη γενιά των σοβιετικών ηγετών, στα πρώτα χρόνια του καθεστώτος, φαινόταν να κλίνει προς την πολιτική υποστήριξη των εθνικών κουλτούρων. Αλλά στη συνέχεια όλα τελείωσαν με την άνοδο του Στάλιν στην εξουσία. Ξεκίνησε μια διαδικασία ενοποίησης, η οποία ήταν βασικά μια διαδικασία ρωσοποίησης, επειδή η Ρωσία ήταν ο πυρήνας της Σοβιετικής Ένωσης. Υπονοούσε ότι όλοι οι άλλοι λαοί θα έπρεπε να ενωθούν κάτω από ένα συγκεκριμένο πρότυπο σοβιετικής υπηκοότητας – αυτό ήταν η ρωσική υπηκοότητα. Αυτή η διαδικασία εφαρμόστηκε σε όλα τα σχολεία όλων των διαφορετικών εθνοτήτων που αποτελούσαν τη Σοβιετική Ένωση.

Έτσι, είτε στα σχολεία της Ουκρανίας είτε στα σχολεία του Καζακστάν, ο Ρώσος παρουσιάστηκε ως ο τυπικός πολίτης της Σοβιετικής Ένωσης. Αυτό έγινε σιγά σιγά η κανονικότητα για όλες τις περιοχές, που ήταν μέρος της Σοβιετικής Ένωσης. Ενώ υπήρχαν ακόμη ουκρανικά σχολεία και υπήρχε η ουκρανική λογοτεχνία, αυτή η αργή διαδικασία αναγκαστικής ρωσοποίησης άφησε το διαρκές σημάδι της. Για παράδειγμα, στο τέλος της σοβιετικής περιόδου είχαμε τη ρωσική γλώσσα ως κύρια στην Ουκρανία. Ήταν η γλώσσα των ελίτ, ενώ τα Ουκρανικά ήταν σαν η γλώσσα του χωριού. Αν κάποιος ερχόταν στην πόλη -στο Κίεβο, για παράδειγμα- και μιλούσε ουκρανικά, θεωρούνταν αστείο για τους περισσότερους. Αν ήθελες να έχεις μια καλή θέση στην εταιρεία που εργαζόσουν, ή ακόμα και να προχωρήσεις στο εκπαιδευτικό σύστημα, θα έπρεπε να μιλάς ρωσικά. Ήταν καλύτερα να μιλάς ρωσικά.

Και όσοι μιλούσαν Ουκρανικά, συχνά δεν μιλούσαν ακριβώς τη γλώσσα. Πολλοί Ουκρανοί μιλούν πραγματικά τα Surzhyk, ένα μείγμα ουκρανικής και ρωσικής γλώσσας σε διαφορετικές αναλογίες. Και όταν ερχόταν κανείς στο Κίεβο και άρχιζε να μιλά Surzhyk, όλοι καταλάβαιναν ότι είναι από κάποιο χωριό. Αυτή η κατάσταση επέβαλε σε τέτοιους ανθρώπους ένα δίλημμα – αν ήθελαν μια καλή θέση, θα έπρεπε να μάθουν καλά Ουκρανικά ή καλά Ρωσικά, αλλά για μια πραγματικά καλή θέση, έπρεπε οπωσδήποτε να μάθουν καλά Ρωσικά. Εξαίρεση μπορεί να αποτελούσαν οι δυτικές περιφέρειες της Ουκρανίας όπου οι θέσεις της ουκρανικής γλώσσας στις πόλεις ήταν πάντα ισχυρές.

Για να καταλάβετε πόσο βαθιά έχει πάει αυτή η ρωσοποίηση, επιτρέψτε μου να σας δώσω ένα άλλο παράδειγμα: εγώ και ο αδερφός μου είμαστε και οι δύο από μια ρωσόφωνη οικογένεια. Στις αρχές του 2000, ο αδερφός μου αποφάσισε να αλλάξει τη γλώσσα που μιλούσε και έτσι άρχισε να μιλά Ουκρανικά. Και ακόμη και οι φίλοι του δεν κατάλαβαν γιατί το έκανε αυτό. Ο κόσμος μπορούσε να τον κοροϊδέψει, λόγω της απόφασής του να μιλήσει ουκρανικά. Αλλά με τον καιρό, αυτή η διαδικασία άλλαξε σιγά σιγά. Μετά το πρώτο Μαϊντάν, και μετά ειδικά μετά το δεύτερο Μαϊντάν, η ουκρανική γλώσσα έγινε η κύρια.

Έτσι, σήμερα έχουμε μια άλλη διαδικασία όπου η ουκρανική γλώσσα έχει γίνει υποχρεωτική. Θα πρέπει να μιλά κανείς ουκρανικά για να βρει δουλειά: το προσωπικό σε ένα καφέ πρέπει να μιλά ουκρανικά, οι άνθρωποι στις τράπεζες, στην κυβέρνηση, στα εκπαιδευτικά ιδρύματα, όλοι τους πρέπει να μιλούν ουκρανικά. Υπάρχει απαγόρευση να τραγουδάτε ρωσικά τραγούδια στους δρόμους του Κιέβου. Έτσι, σήμερα φτάσαμε στην αντίθετη κατάσταση. Αλλά, φυσικά, φτάσαμε σε αυτή την αντίθετη κατάσταση μόνο λόγω της ρωσικής πολιτικής. Οι εθνικιστές πολιτικοί μας το ονόμασαν αυτό «ευγενικές ουκρανοποιήσεις». Αλλά σήμερα μοιάζει περισσότερο με το αντίθετο και οι ρωσόφωνοι τώρα μπορεί να αισθάνονται καταπίεση.

Αλλά αυτή η νέα πραγματικότητα ήρθε στη ζωή μόνο επειδή η Ρωσία, ως χώρα, έγινε ο κύριος εχθρός της Ουκρανίας και επειδή η Ρωσία έπαιξε αυτό το πολιτιστικό χαρτί, και πιο συγκεκριμένα το χαρτί της γλώσσας, εναντίον της Ουκρανίας. Είπαν ότι είναι εδώ για να προστατεύσουν τα συμφέροντα των ρωσόφωνων και με αυτό πολλοί Ουκρανοί αποφάσισαν να αλλάξουν τη γλώσσα τους σε Ουκρανικά, με τη θέλησή τους. Είπαν ότι δεν θέλουν πια να μιλούν τη γλώσσα ενός επιτιθέμενου. Νομίζω ότι σε αρκετά χρόνια η ουκρανική γλώσσα θα ξαναποκτήσει και τα υπόλοιπα δημόσια πεδία και η νέα γενιά θα μιλά κυρίως Ουκρανικά.

Τώρα, επιστρέφοντας στη δουλειά που κάνετε με το Solidarity Collectives, θα ρωτούσα σε πιο προσωπικό επίπεδο πώς αντιμετωπίζετε όλη την κούραση των τελευταίων δυόμισι ετών, μαζί με όλα τα τραύματα του πολέμου. Έχετε σκεφτεί ποτέ να φύγετε από την Ουκρανία;

S- Ας ξεκινήσουμε από το ότι δεν μπορώ να φύγω από την Ουκρανία, είναι παράνομο. Υπάρχουν άνθρωποι που το κάνουν – δωροδοκούν για να περάσουν τα σύνορα. Μερικοί από αυτούς πνίγηκαν στον μεθοριακό ποταμό Tysa. Οι επίσημες στατιστικές κάνουν λόγο για περίπου 60 ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους στην προσπάθειά τους να διασχίσουν το ποτάμι και να φτάσουν στα ρουμανικά σύνορα. Αλλά δεν πρόκειται να φύγω από την Ουκρανία, νομίζω ότι η δουλειά μας εδώ είναι σημαντική. Φυσικά, όλοι είναι κουρασμένοι, αλλά για μένα είναι επίσης μια ευκαιρία να αντιμετωπίσω όλο αυτό το άγχος, να αντιμετωπίσω αυτόν τον πόλεμο, όντας κάπως χρήσιμος. Έτσι, η εθελοντική μου εργασία δεν είναι μόνο μια πραγμάτωση των απόψεών μου, των αντιεξουσιαστικών ιδεών μου, αλλά είναι και ένα μέτρο για να κάνω τον εαυτό μου να νιώθει καλά.

Χωρίς αυτό, νομίζω ότι θα τρελαθώ. Χωρίς να αισθάνομαι ότι είμαι χρήσιμος, χωρίς να αισθάνομαι ότι κάνω κάτι, ότι βοηθάω ανθρώπους, και βοηθάω συντρόφους, και βοηθάω πολίτες, χωρίς όλα αυτά, δεν ξέρω, θα ήμουν τώρα στο νοσοκομείο με ψυχικά προβλήματα. Αλλά φυσικά, πολλοί άνθρωποι «καίγονται» – ακόμη και μεταξύ των μελών μας. Κάποιοι που ξεκίνησαν να δουλεύουν μαζί μας πριν, τώρα δεν είναι μέλη της ομάδας γιατί είπαν «συγγνώμη, είμαι πολύ κουρασμένος, δεν μπορώ να δουλέψω άλλο, θα πάρω λίγο χρόνο να ξεκουραστώ». Μπορώ να καταλάβω αυτούς τους ανθρώπους πολύ καλά.

Την ίδια στιγμή, σκέφτεσαι πάντα τους συντρόφους σου στην πρώτη γραμμή και είναι πολύ πιο δύσκολο για αυτούς. Δεν έχουν τη δυνατότητα να ξεκουραστούν όπως εμείς οι υπόλοιποι. Δεν μπορούν να πάνε σε ένα μπαρ, δεν μπορούν να πάνε σινεμά, δεν μπορούν να περάσουν χρόνο με φίλους ή με κάποιον που αγαπούν. Όταν το υπενθυμίζεις στον εαυτό σου αυτό, τότε συνεχίζεις να εργάζεσαι γιατί σίγουρα δεν είσαι στη χειρότερη θέση εδώ, ούτε στη χειρότερη κατάσταση.

Εντάξει, και τελευταία ερώτηση, πιστεύετε ότι όλη αυτή η ισχυρή παρουσία που έχετε ως αναρχικοί και αριστεροί άνθρωποι, τώρα τόσο στην ανθρωπιστική πλευρά της βοήθειας, όσο και στην πρώτη γραμμή, θα βοηθήσει στην αντιμετώπιση του εθνικισμού που μπορεί να αναδυθεί πιο πέρα ​​μετά τον πόλεμο;

S- Δεν θα αναδυθεί απλώς μετά τον πόλεμο, καθώς έχουμε ήδη την άνοδο του εθνικισμού ακόμη και σήμερα, γιατί όλοι οι πόλεμοι οδηγούν σε άνοδο του εθνικισμού. Αλλά η κατάσταση μπορεί να γίνει ακόμη χειρότερη αν χάσουμε αυτόν τον πόλεμο ή εάν οι πιθανές ειρηνικές διαπραγματεύσεις είναι πολύ κακές για την Ουκρανία.

Σε αυτή την περίπτωση, κάποιοι θα αισθανθούν απογοητευμένοι, θα αισθανθούν ότι η κυβέρνηση τούς πρόδωσε, και με όλο αυτόν τον ρεβανσισμό, ναι, μπορούμε να δούμε ένα ακόμη μεγαλύτερο κύμα εθνικισμού. Και φυσικά, στόχος μας είναι να προωθήσουμε ένα άλλο σύνολο ιδεών – να αντιπαρατεθούμε στον εθνικισμό, να διαδώσουμε αντιφασιστικές ιδέες, να δείξουμε ότι ο Πουτινισμός δεν είναι πραγματικός αντιφασισμός αλλά ένας ψεύτικος, και ότι το να είσαι αντιφασίστας σήμερα σημαίνει να είσαι ενάντια στο ρωσικό καθεστώς.

Αυτό προσπαθούμε να κάνουμε: προσπαθούμε να προωθήσουμε τον διεθνισμό, προσπαθούμε να αντιμετωπίσουμε τον εθνικισμό, προσπαθούμε να δείξουμε ότι υπάρχουν άνθρωποι από πολλές χώρες που υποστηρίζουν την Ουκρανία. Ότι έχουμε ανθρώπους από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία στην ομάδα μας. Ότι έχουμε αγωνιστές από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία στο πλευρό μας σήμερα και ότι το πρόβλημα δεν έγκειται στις εθνικότητες, το πρόβλημα είναι η άρχουσα τάξη και οι άρχουσες ελίτ που ξεκίνησαν αυτόν τον πόλεμο. Αλλά δυστυχώς, το κίνημά μας δεν είναι αρκετά δυνατό για να αλλάξει τη γενική άποψη, και δυστυχώς έχουμε αυτή την άνοδο του εθνικισμού. Αλλά ένα πιο εφικτό καθήκον για εμάς είναι να αντιμετωπίσουμε τις συντηρητικές ιδέες που προωθούνται επίσης από εθνικιστές στον στρατό και στην κοινωνία των πολιτών. Προσπαθούμε να αντικρούσουμε την προπαγάνδα τους υποστηρίζοντας ότι αν είστε ενάντια στο σημερινό ρωσικό καθεστώς, τότε θα πρέπει να είστε και ενάντια στην ομοφοβία, ενάντια στον αντιφεμινισμό και ενάντια σε όλες τις συντηρητικές αξίες, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της σύγχρονης ρωσικής εθνικιστικής ιδεολογίας.

Αυτό είναι ένα από τα καθήκοντά μας – να προωθήσουμε προοδευτικές αξίες και ιδέες και να μην επαναλάβουμε τη συντηρητική αφήγηση των ρωσικών κρατών. Γι’ αυτό σήμερα προσπαθούμε να είμαστε όσο το δυνατόν πιο ορατοί και να δημιουργούμε δίκτυα, γιατί όταν τελειώσει ο πόλεμος θα είναι το κύριο καθήκον μας να δυναμώσουμε τον πολιτικό μας αγώνα και τις ιδέες μας.

Κάποιες τελευταίες σκέψεις;

S- Νομίζω ότι οι ελληνικοί ακτιβιστικοί κύκλοι είναι πραγματικά πολύ συγκεντρωμένοι στη ρωσική εκδοχή του τι συμβαίνει στην Ουκρανία. Φυσικά, δεν πρέπει να πιστεύεις όλα όσα σου λέει η ουκρανική πλευρά… Δεν πρέπει να πιστεύεις τους Ουκρανούς φιλελεύθερους για παράδειγμα, αφού ξέρω ότι δεν λένε τα πάντα για αυτό που συμβαίνει εδώ. Αλλά έχετε συντρόφους εδώ, αναρχικούς, σοσιαλιστές, μαρξιστές, ανθρώπους που δεν θα ξεπλύνουν το ουκρανικό κράτος. Σύντροφοι που γνωρίζουν τα προβλήματα στο ουκρανικό κράτος και που το επικρίνουν εδώ και πολλά χρόνια. Αυτοί οι άνθρωποι θα μπορούσαν να εξηγήσουν την άποψή τους, οπότε, τουλάχιστον, προσπαθήστε να μιλήσετε μαζί τους. Προσπαθήστε να ακούσετε τη θέση τους, την αλήθεια τους. Την αλήθεια μας.

Νομίζω ότι αν προσπαθήσετε πραγματικά να μας ακούσετε, αν προσπαθήσετε να εμβαθύνετε στην Ιστορία αυτής της σύγκρουσης, στις θέσεις του αντιεξουσιαστικού κινήματος εδώ, ίσως τότε αλλάξετε λίγο γνώμη. Ίσως ανακαλύψετε ότι η κατάσταση είναι πιο περίπλοκη από μια μάχη μεταξύ δύο ιμπεριαλισμών, γιατί απλά δεν είναι αλήθεια. Ναι, μπορώ να συμφωνήσω ότι είναι ένας ιμπεριαλιστικός πόλεμος. Αλλά δεν είναι ο πόλεμος δύο ιμπεριαλισμών, είναι ο πόλεμος ενός ιμπεριαλισμού για να τεθεί ο έλεγχος σε όλη την περιοχή. Είναι ο πόλεμος ενός μεγάλου ιμπεριαλιστικού κράτους ενάντια σε ένα πολύ μικρότερο και πολύ πιο δημοκρατικό κράτος. Ακόμα κι αν είστε εξαρχής αντίθετοι με όλα τα κράτη, θα πρέπει να καταλάβετε ότι υπάρχει διαφορά. Υπάρχει διαφορά μεταξύ της Βόρειας Κορέας και της Φινλανδίας στο επίπεδο ελευθερίας και υπάρχει διαφορά ελευθερίας ανάμεσα στη Ρωσία και την Ουκρανία.

Η γενική εικόνα αυτού του πολέμου είναι ότι είναι ένας αμυντικός πόλεμος από την πλευρά μας, και ό,τι κάνουμε εδώ είναι να προσπαθούμε να προστατευτούμε από μια μεγάλη αυταρχική δύναμη και σε αυτόν τον αγώνα χρειαζόμαστε την υποστήριξή σας.

Ευχαριστώ που με ακούσατε.

Σας ευχαριστούμε πολύ που μας μιλήσατε!

————————————————————

*Η συνέντευξη έλαβε χώρα το καλοκαίρι του 2024.

———————-

A collaborator of Greek libertarian journal Aftoleksi has taken several interviews from Ukrainian activists in the late summer of this year. Today we publish the first one: Interview with a participant of the Ukrainian antiauthoritarian volunteer network Solidarity Collectives:

So first of all, it’s been a long time since we last came in contact with your group. Can you tell us what has been your situation since then?

S- The main thing is that our group continued to work. We continued to do the same thing and for me it’s one of the very important achievements of our group because after two and a half years of war  many volunteer groups don’t exist anymore. Some of them lose resources, others lose motivation. So now the number of volunteer groups, compared to the beginning of the war, is decreasing and that we are continuing our work for me is super cool and super important. But we’re not just continuing to work, we’re trying to do more ambitious projects, we’re trying to work in new directions. One of the new directions this year became the production of FPV drones on our own. We started our drone workshop and already sent our own FPV drones to our fighters. Also, our collective grew with some new people joining in. At the same time new comrades joined at the Ukrainian army and thus we have more soldiers with libertarian leanings to support. The geography of our humanitarian trips increased. Before, our main location was the city Lyman in Donetsk Oblast, then we began supporting villages within the Mykolaiv and Kherson Oblast which were very heavily damaged during the fights that took place within these regions. And now, we started to support Sumy and the Kharkiv Oblast because after the new Russian offensive in Kharkiv Oblast, there are a lot of new internal displaced persons (IDPs) who moved from the villages on the front line to the nearby regions. So ,we started delivering help to these people.

On the humanitarian front, since you are in contact with all these people affected the most by this war, have you noticed any change in them? Are they still supporting the fight to reclaim the occupied grounds and go back to their houses or they have built hope on the peace agreements?

S- It’s a complicated question because the first thing you hear from people is they want this war to stop. And the second thing you hear from them is their belief in the Ukrainian army. So, of course, people really want to stop this war. On the other hand, they want to return to their homes – some of whom are already occupied. So, without counter-offensive operation, without liberation of these territories, they will be IDPs forever. There will be no place for them to return to. And the Russian offensive doesn’t stop. It will proceed further and further into Ukraine. We have more and more displaced people, more and more villages and towns that are destroyed and leveled to the ground – they don’t exist anymore.

So, yes, people want this war to stop, but at the same time they want the occupying forces out. I see some contradictions here, and there are sociological surveys that also show these contradictions. Today we have an increase in the tendency that people support peaceful negotiations and a peaceful agreement, at least half of the population wants this. At the same time, people are not ready for compromises. So, they say “yes, we want this war to stop. We think that Ukraine should sign some peaceful agreements with Russia, but at the same time we are not ready to lose territories. We are not ready to be a neutral state, we are not ready to lose the possibility to join any military alliances because we need protection.” This is the contradiction. So, it’s very hard to tell you what’s the general opinion of the Ukrainian population because it differs. And it also depends on the region where you will ask. People who are from territories that are close to the front line are more in favor of a peaceful agreement while people who are a little bit further from the war effort are supporting the continuation of fighting.

There’s nothing exceptional in this picture, it always looks like this. So, for now, I would say that Ukrainian society is still ready to fight, but it’s already tired of war and for people, the tendency is slowly shifting to the negotiations, but slowly, and a significant  part of the society is still ready to fight.

And do you have something to add about your personal ideas about it? How do you feel?

S- Again, it’s complicated. Everything depends on what will be written in these peaceful negotiations and will Ukraine get real security guarantees. I mean, that invasion will not happen again. In this case I may agree on compromises. But today many people, in our organization as well, think that all these peaceful negotiations are not real. It’s just political moves to show that both parts want peace. That they’re both “good guys”. They don’t want to fight, they say “war is a very bad thing, so we are ready to sign the peaceful negotiation any moment, but the other side doesn’t want to do this”. To me, it looks more like a political game, and not a real preparation for negotiations, especially because of the proclamation of the positions of both sides that they announced, you can’t find the golden middle. They are too radical.

The Ukrainian side says that our peaceful proposition is to return all Ukrainian territories occupied by Russia to the borders of 1991 –that means with the whole Donbass and Crimea–, to get reparations from Russia to restore Ukraine and that Putin should not be leader of Russia anymore. So, this is the Ukrainian peaceful proposition.

Peaceful proposition from Russia, implies two more oblasts to be surrendered to the invader. This means that Russia will get Donetsk, Luhansk, Zaporizhia and Kherson oblasts. This means getting even territories, which they never controlled.

These propositions are just madness and everyone understands that they’re absolutely not acceptable. So, for the moment*, the propositions from both sides look like too unrealistic. Of course, I support the Ukrainian proposition because it’s about justice, it’s the best scenario, but this best scenario doesn’t look like realistic. And because there’s too big contradiction between both sides’ propositions, they both are absolutely unrealistic. So, they don’t look like real propositions for peaceful negotiation. It looks like both sides are ready to continue fighting. It looks like that war will continue. And in this case, everything we can do is to continue our struggle and to continue to defend ourselves from Russian imperialism.

Next question goes more to the issue of social movements. Most of the anarchists and leftist groups in Greece have either not taken any position in this war, or they have been against an open support for Ukraine. This holds for both the more mainstream parts of the movement, as well as for the non-parliamentary ones. But on the other hand, since the 7th of October, a big movement for support of Palestinians fighting against Israel was formed and it’s still strong. How can you compare the two wars and how do you feel about this difference in support from Greece and Europe in general?

S- First of all, of course, every war is different and every situation in different parts of the world is different. So, we can’t just say that they are similar, since they are not. There are different histories of both conflicts, different factors are involved in each war. I always avoid simplifications and try to show instead that it’s not the same case, it’s different. And I don’t like when someone says that Ukrainians are just like Palestinians or that Ukraine is like Israel, because no, we are neither Palestinians nor Israel.

But of course, you can find some parallels. And the main thing is occupation. Because the territory of Palestine has been under Israeli occupation for many years and here, I think, all leftist all over the world understand that occupation is something bad. That there’s nothing cool in occupation and occupation should not be forgived, so they support the struggle of people to return back their land and their homes.

And it is here that parallels can be drawn, since we have parts of Ukraine occupied by a big authoritarian militarized state. The people from the occupied territories didn’t expect nor wanted this occupation by these self-proclaimed “liberators”. A lot of them became refugees, like a lot of Palestinian people became refugees. A lot of these people today are fighting to liberate their land and their hometowns, their home villages. Another parallel we can draw, it’s the tactic of the two invading countries: Israel throwing bombs on Gaza, claiming what they do to be “precise strikes” on military infrastructure. But we see how many civilians died in these so-called “precise strikes”. The same you can find here, every time a Russian rocket destroyes a hospital or a railway station, Russia tells that it was a military infrastructure, or some Ukrainian soldiers hiding there. They also speak of “precise strikes”, but after such “precise strikes” we see completely destroyed towns – settlements, which just don’t exist anymore, it’s just ruins. You can find a lot of similarities just if you take a look at the pictures.

Of course, Ukraine is not the perfect state, but sorry, Gaza is run by Hamas, which is not the perfect victim. But victims should not be perfect, anyways. As we have a lot of problems here in Ukraine, so do the Palestinians. If you support Palestinian people, it doesn’t mean you support Hamas. I don’t know who can support Hamas and remain leftist or anarchist. But you can support the struggle of the people. And here it’s the same.. That’s why even if you don’t like something in the Ukrainian state apparatus, or if you are in opposition to all states in general, it’s still not a reason to not support the victims of an invasion.

So, because of this, I personally find many parallels and I stand against occupation in both regions, in Ukraine and in Palestine.

Can you, also, add a little bit about the historic context. While movements have in length examined the situation in Palestine and Israel during the last seventy years, there is not so much knowledge about the history of Russian imperialism in Eastern Europe.

S- It’s a long process of course, and Ukraine -the territories which comprise contemporary Ukraine- was occupied by the Russian Empire hundreds of years ago. But, of course, Ukrainian culture exists – it’s not the same as Russian culture. The Ukrainian language also exists and it also differs from the Russian language. It is typical for all empires to present all cultures, historical figures, all poets, etc, within the territories they control as their own – as part of the imperial “whole”. And there are a lot of such people (like poets), who are originally from Ukraine, but whom the world knows as Russians. This process is not limited solely to Ukraine, it’s valid for all territories and all nations, which were part of the Russian Empire.

Situation could have changed at the beginning of the Soviet Union. During the first years of the Soviet Union, it was the so called process of Ukrainianization here. And again, it wasn’t limited only to Ukraine, but to the other republics that were part of the Soviet Union. The first generation of Soviet leaders, in the first years of the regime, seemed to have been leaning towards politics supportive of national cultures. But then it all finished with Stalin’s rise to power. A process of unification started, which was basically a process of russification, because Russia was the core of the Soviet Union. It implied that all the other peoples should be unified under one specific standard of a Soviet citizenship – this being the Russian citizenship. This process was implemented in all of the schools of all the diverse ethnicities that comprised the Soviet Union.

So, whether in Ukrainian schools or in Kazakhstan schools, the Russian person was presented as the standard citizen-type of the Soviet Union. This slowly became the normality for all regions, which were part of the Soviet Union. While there still were Ukrainian schools and Ukrainian literature did existed, this slow process of enforced russification left its lasting mark. For example, at the end of the Soviet period we had the Russian language as the main one in Ukraine. It was the language of the elites, while Ukrainian was like a language of the village. If someone came to the city -to Kiev for example- and spoke Ukrainian, it was considered funny for most people. If you wanted to have a good position in the company you worked for, or even to proceed in the educational system, you should have spoken Russian. It was better to speak Russian.

And those who spoke Ukrainian, they often didn’t speak exactly the language. A lot of Ukrainians actually speak “Surzhyk”, a mix of Ukrainian and Russian language in different proportions. And when you came to Kiev and started to speak Surzhyk, everyone understood that you’re from some village. This situation forced a dilemma on such people – if they wanted a good position, they should learn good Ukrainian or good Russian, but for a really good position, one definitely had to learn good Russian. The exception may be the Western Regions of Ukraine where positions of Ukrainian language in cities were always strong.

To get the picture of how deep this russification has gone, let me give you another example: me and my brother we’re both from a Russian speaking family. In the beginning of 2000th my brother decided to change the language he spoke, so he started speaking Ukrainian. And even his friends didn’t understand why he did it. People could make fun of him, because of his decision to speak Ukrainian. But with time, this process slowly changed. After the first Maidan, and then especially after the second Maidan, the Ukrainian language became the main one.

So, today we have another process where Ukrainian language has become mandatory. You should speak Ukrainian to get a job: the staff in a cafe have to speak Ukrainian, the people in the banks, in the government, in educational institutions, all of them should speak Ukrainian. There is a prohibition to sing Russian songs on the Kiev streets. So, today we came to the opposite situation. But, of course, we came to this opposite situation only because of Russian politics. Our nationalist politicians called it “kind Ukrainizations”. But today it’s more like the situation turned to the opposite and Russian speakers today can feel oppression. 

But this new reality came to life only because Russia, as a country, became the main enemy of Ukraine, and because Russia played this cultural card, and more specifically the language card, against Ukraine. They said that they are here to protect the interests of Russian-speaking people, and with this a lot of Ukrainians decided to change their language to Ukrainian, by their own will. They said that they don’t want to speak the language of an aggressor anymore. I think that in several years Ukrainian language will retake the rest of the public fields and the new generation will speak mostly Ukrainian. 

Now back to the work that you do with Solidarity Collectives. I would ask on a more personal level how do you cope with all the tiredness of the last two and a half years, along with all the trauma of war, and have you ever thought about leaving Ukraine?

S- Let’s start with that I can’t leave Ukraine, it’s illegal. There are people who do it – they pay bribes to cross the border. Some of them drowned in the border river Tysa. Official statistics speak of around 60 people who have died in their attempt to cross the river and get to the Romanian border. But I’m not going to leave Ukraine, I think that our work here is important. Of course, everyone is tired, but for me it’s also a possibility to deal with all this stress, to deal with this war, by being useful somehow. Thus, my volunteer work is not only a realization of my views, of my antiauthoritarian ideas, but it’s also some measure to make myself feel well.

Without it, I think I will go crazy. Without feeling that I’m useful, without feeling that I’m doing something, that I’m helping people, and helping comrades, and helping civilians, without all this, I don’t know, I will be in a hospital now, with mental issues. But of course, many people burn out, even among our members. Some people who started work with us before, now they’re not part of the team because they said “I’m sorry, I’m too tired, I can’t work anymore, I will have some time to rest”. I can understand these people very well.

At the same moment you always think about your comrades on the front line, and it is much more difficult for them. They don’t have a possibility to get a rest like the rest of us. They can’t go to a bar, they can’t go to a cinema, they can’t spend time with friends, or with someone they love. When you remind yourself of this, then you continue to work because you’re definitely not in the worst position here, not in the worst situation.

Okay, and last question, do you think that all this strong presence that you have as anarchist and leftist people, now both in the humanitarian side of aid, and also on the front lines, is going to help to counter the nationalism that might rise further after the war?

S- It will not rise after the war, we have the rise of nationalism even today, because all wars lead to a rise of nationalism. But the situation can get even worse if we lose this war, or if potential peaceful negotiations are very bad for Ukraine.

In this case, some people will feel themselves disappointed, they will feel that the government has betrayed them, and with all this revanchism, yeah, we can see an even bigger wave of nationalism. And of course, our goal is to promote another set of ideas – to counter nationalism, to spread anti-fascist ideas, to show that Putinism is not real anti-fascism but a fake one, and that to be an anti-fascist today means to be against the Russian regime.

That’s what we’re trying to do: we’re trying to promote internationalism, we’re trying to counter nationalism, we’re trying to show that there are people from many countries who support Ukraine. That we have people from Russia and Belarus in our group. That we have fighters from Russia and Belarus on our side today, and that the problem does not lay in nationalities, the problem is the ruling class, and ruling elites who started this war. But unfortunately, our movement is not strong enough to change the general opinion, and unfortunately we have this rise of nationalism. But a more achievable task for us is to counter conservative ideas which are being promoted also by nationalists in the army and in civil society. We try to counter their propaganda by claiming that if you’re against the current Russian regime, then you should also be against homophobia, against anti-feminism, and against all the conservative values, which constitute the backbone of the contemporary Russian nationalist ideology. This is one of our tasks – to promote progressive values and ideas and not to repeat the conservative narrative of the Russian states. That’s why today we are trying to be as visible as possible, and to create networks, because when the war is finished it will be our main task to empower our political struggle and our ideas.

Any last thoughts?

S- I think that Greek activist circles are really too concentrated on the Russian version of what is going on in Ukraine. Of course, you shouldn’t believe everything the Ukrainian side tells you… You should not believe Ukrainian liberals for example, since I know they don’t say everything about what is going on here. But you have comrades here, anarchists, socialists, marxists, people who will not white-wash the Ukrainian state. Comrades who know about the problems in the Ukrainian state and who have criticized it for many years. These people could explain their perspective, so, at least, try to speak with them. Try to hear their position, their truth. Our truth.

I think that if you really try to hear them out, if you try to dig deeper into the History of this conflict, in the positions of the antiauthoritarian movement here, maybe then you will change your mind a little. Maybe you will find out that the situation is more complicated than a fight between two imperialisms, because it’s simply not true. Yes, I can agree that it’s an imperialistic war. But it’s not the war of two imperialisms, it’s the war of one imperialism to set control all over the region. It’s the war of a big imperialistic state against a much smaller and much more democratic state. Even if you stand in opposition to all states, you should understand that there is a difference. There is a difference between North Korea and Finland in the level of freedom and there is a difference of freedom in Russia and Ukraine.

The general picture of this war is that it’s a defensive war on our side, with everything we do here being to try to protect ourselves from a big authoritarian power and in this struggle we need your support.

Thank you for listening!

Thank you very much for talking to us!

*Interview was taken in the summer of 2024.

The post Φωνές από την Ουκρανία, μέρος 1ο: «Το να είσαι αντιφασίστας σήμερα σημαίνει να είσαι ενάντια στο ρωσικό καθεστώς» first appeared on Aυτολεξεί.