Η Camila Moreno είναι ερευνήτρια στο  Ομοσπονδιακό Επαρχιακό Πανεπιστήμιο του Ρίο ντε Τζανέιρο και συγγραφέας, μαζί με τους Daniel Speich Chassé και Lili Fuhr, του δοκιμίου «Carbon Metrics. Global abstractions and ecological epistemicide», Ίδρυμα Heinrich Böll, 2015.

Έχει ασχοληθεί εκτενώς με τις μεταρρυθμίσεις της νομοθεσίας για τη χρήση και την ιδιοκτησία της γης, την αποψίλωση των δασών, τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς, τις αγροβιομηχανίες καθώς και με θέματα βιοποικιλότητας. Ειδικότερα, η έρευνά της εστιάζει σε θέματα κλιματικής πολιτικής, αρθρώνοντας έναν κριτικό λόγο για τον “πράσινο καπιταλισμό” και τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές για το κλίμα.

Το παραπάνω βίντεο αποτελεί την ομιλία της στη διάσκεψη «Ακτιβισμός Μεγάλης Εικόνας», που πραγματοποιήθηκε στην Αυστραλία˙ μια εκδήλωση που διοργανώθηκε από την ερευνητική ομάδα Local Futures.

Η Moreno δεν αμφισβητεί την καταστροφή του φυσικού κόσμου από τη δυναμική του καπιταλισμού ούτε και αμφιβάλλει για τις αρνητικές επιπτώσεις της στις τοπικές κοινωνίες. Ωστόσο, πιστεύει ότι οι λεγόμενες «λύσεις» που προτείνονται από εθνικές κυβερνήσεις, ιδρύματα, δεξαμενές σκέψεις, πολυεθνικές εταιρείες και διεθνείς οργανισμούς, όχι μόνο δεν εξυπηρετούν όσους πλήττονται από την καταστροφή αυτή, αλλά λόγω των ιδιαίτερων τεχνο-οικονομικών εργαλείων και μεθόδων που χρησιμοποιούνται, οδηγούν σε αντίστροφα αποτελέσματα, εις βάρος των τοπικών κοινωνιών και των απλών ανθρώπων.

Η ιδιαίτερη έμφαση που δίνει στους τύπους της γνώσης, στις τεχνικές αναπαράστασης και στις μεθοδολογίες μέτρησης, σύγκρισης και λογιστικής καταγραφής, τη βοηθά να διευρύνει το κριτικό της βλέμμα, θέτοντας υπό αμφισβήτηση τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε εξαρχής το ζήτημα της καταστροφής της φύσης. Οι μεθοδολογίες, οι τεχνικές και οι τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται συστηματικά για την καταγραφή, αποτίμηση, σύγκριση και κατανόηση αυτής της καταστροφής δεν αναπαριστούν απλά την πραγματικότητα, αλλά την ανα-κατασκευάζουν στη βάση συγκεκριμένων μορφών γνώσης, τρόπων αντίληψης και παρέμβασης. Κατ’ αυτό τον τρόπο, αυτό που προκύπτει από την υιοθέτηση ορισμένων π.χ. προτύπων περιβαλλοντικής λογιστικής ή μετρήσεων για τον άνθρακα στην ατμόσφαιρα, είναι η ανακωδικοποίηση του ίδιου του προβλήματος, σύμφωνα, όμως, με μια ποσοτικοποιημένη γνώση και μια αναγωγιστική προσέγγιση. Η τελευταία βρίσκεται ήδη πολύ μακριά από κάθε ουσιαστική αντίληψη για τη φύση και τις ανθρωπογενείς απειλές που δέχεται.

Με δυο λόγια, αυτό που αμφισβητεί η Moreno δεν είναι το γενικό πρόβλημα, αλλά η συγκεκριμένη προβληματοποίηση του.

Αυτή καταλήγει να φετιχοποιεί το ζήτημα του άνθρακα και να μετρά το πανταχού παρόν αποτύπωμα του με όρους χρηματιστηριακούς, ακριβώς την ίδια στιγμή που μας τυφλώνει ή μας κάνει εφησυχασμένα αδιάφορους για μια σειρά καθημερινών οικολογικών καταστροφών, που μπορεί να μην σχετίζονται με τον άνθρακα και έτσι να διαφεύγουν από τις μεθοδολογίες μέτρησής του.

Όπως επισημαίνει και σε άλλη ομιλία της, η τιμολόγηση βάσει των εκπομπών άνθρακα προωθείται ήδη από το 2007 από την Παγκόσμια Τράπεζα, και μετέπειτα από άλλους διεθνείς οργανισμούς, όπως ο ΟΗΕ. Οι οργανισμοί αυτοί δεν είναι ούτε πολιτικά ουδέτεροι ούτε μπορούν να διαιρεθούν σε «κακούς» και «καλούς» φορείς της παγκόσμιας θεσμικής οργάνωσης. Εξάλλου, με αυτούς συνεργάζεται συστηματικά ένας σημαντικός αριθμός μικρών και μεγάλων κρατών, όπως και πάνω από χίλιες εταιρείες, μεταξύ αυτών ισχυρές πολυεθνικές, όπως η BP, Deutsche Bank, Veolia και η Neste Oil.

Έως και την έκθεση του 2020 για την «Ανθρώπινη Ανάπτυξη» από τον ΟΗΕ, προτείνεται στα κράτη-μέλη του να άρουν πάση θυσία τους εθνικούς περιορισμούς τους στις «πράσινες» επενδύσεις, καθώς πιστεύεται ότι αυτές θα συμβάλλουν στη μείωση του αποτυπώματος σε άνθρακα.

Προϋπόθεση της επενδυτικής κινητοποίησης των μεγάλων «πράσινων» εταιριών και της ψηφιακής διακυβέρνησης, που θα αναλάβει την τήρηση των όρων των κλιματικών συμφωνιών σε παγκόσμια κλίμακα, είναι ένα κοινό πρότυπο μέτρησης και, στην περίπτωσή μας, οι μετρήσεις άνθρακα.

Η Moreno καταγγέλλει αυτές τις πολιτικές, όχι μόνο για τις εύνοιες που παρέχουν στις μεγάλες εταιρίες – καθώς και, όπως λέει, και για την γενικότερη συμβολή τους στην αναδιαμόρφωση της παγκόσμιας οικονομίας και ανάπτυξης– αλλά, παρατηρεί επίσης ότι η αποδοχή των μετρήσεων άνθρακα ως μίας παγκόσμιας αλήθειας, μας υποβάλλει σε επιστημοκτονία (epistemicide) κάθε άλλης γνωσιακής προσέγγισης και αντιληπτικής ευαισθησίας, που δεν αντικρίζει την πραγματικότητα με τα επιστημολογικά πρότυπα και τα τεχνικά κριτήρια που έχουν ήδη τεθεί έξωθεν και άνωθεν.

The post Οι μετρήσεις άνθρακα, οι διεθνείς οργανισμοί & η ψηφιακή διακυβέρνηση (βίντεο) first appeared on Aυτολεξεί.

Ο Καρίλ Φερέ είναι ένας από μας, ένας δικός μας άνθρωπος. Ένας αντιστάρ λογοτέχνης που έμαθε αγγλικά από τους στίχους των Clash και εμπνέεται από την πανκ και τον Γκοντάρ. Όταν βάζει στο μυαλό του ένα θέμα, ταξιδεύει στη χώρα που διάλεξε (ή αντίθετα) και για πολύ καιρό, μήνες, ίσως και χρόνια, μελετά την ιστορία, την πολιτική κατάσταση, τις κοινωνικές συνθήκες.

Σε κάθε βιβλίο του υπάρχει μια αστυνομική πλοκή, πολύ ενδιαφέρουσα, γύρω της όμως υπάρχει η Ιστορία και οι άνθρωποι που, παρότι δεν τη διαμόρφωσαν οι ίδιοι, τη ζουν στο πετσί τους. Οι δικτατορίες, οι γενοκτονίες, ο ολοκληρωτισμός, ο φασισμός και ο νεοφιλελευθερισμός είναι πρωταγωνιστές στα βιβλία του με έναν πολύ ιδιαίτερο τρόπο, και οι ήρωες του είναι άνθρωποι που η επίσημη ιστορία δεν θα ασχοληθεί και πολύ μαζί τους. Μια μαπούτσε γλύπτρια, ένας μαορί ομοφυλόφιλος, οι πρόσφυγες στη Μεσόγειο, και τώρα τελευταία μια νεαρή ενδυματολόγος στη Σιβηρία.

Το πιο πρόσφατο βιβλίο του Καρίλ Φερέ λέγεται Πάγος και διαδραματίζεται στο Νορίλσκ, την πιο μολυσμένη πόλη του πλανήτη, και δεύτερη μεγαλύτερη πόλη (μετά από το Murmansk) εντός του αρκτικού κύκλου. Εκεί, η ψυχρή περίοδος διαρκεί 280 μέρες τον χρόνο, το απόλυτο σκοτάδι διαρκεί δύο μήνες και η μέση θερμοκρασία κινείται στους μείον 13 βαθμούς Κελσίου (το ιστορικό χαμηλό είναι μείον 53).

Στο Νορίλσκ άνοιξε το 1935 το στρατόπεδο «Διορθωτικής Εργασίας» Norillag, ένα από τα γκουλάγκ της Σιβηρίας, με πληθυσμό πολιτικών κρατουμένων που το 1951 έφτασε τους 72.500, άνθρωποι που δούλευαν στα ορυχεία και τα μεταλλεία. Διότι εκεί βρίσκονται τα μεγαλύτερα αποθέματα νικελίου, χαλκού και παλλαδίου στον κόσμο, τα οποία υπολογίζονται σε 1,8 δισεκατομμύρια τόνους. Η όξινη βροχή και το τοξικό νέφος είναι καθημερινότητα, ενώ σημαντικό ποσοστό των παγκόσμιων εκπομπών διοξειδίου του θείου προέρχεται από εκεί.

Ο Καρίλ Φερέ πάει εκεί με το τετράδιο ή με το λάπτοπ του και ασχολείται με τους νέους της περιοχής, αυτούς τους τριαντάρηδες που γεννήθηκαν στο Νορίλσκ και παρέμειναν στο Νορίλσκ από ανάγκη, παρ’ όλο που ξέρουν το χαμηλό προσδόκιμο της ζωής τους· αυτούς που δουλεύουν στα (ιδιωτικά πια) ορυχεία, που δυσκολεύονται να πληρώσουν το νοίκι τους, που δεν τους νοιάζει ο Πούτιν και ο Στάλιν, που δεν έζησαν στο προηγούμενο καθεστώς και δεν τους ενδιαφέρει, που δεν έχουν ιδέα από ιδεώδη κομμουνιστικά και επαναστάσεις, που πνίγονται από τη διαφθορά της Ρωσίας, οργανώνουν κρυφές αντιστάσεις για τα περιβαλλοντικά τους προβλήματα, φοβούνται το κράτος το παρακράτος και τους νεοναζί, αγανακτούν από τον φόβο τους, και τα Σάββατα πίνουν και χορεύουν σαν να μην υπάρχει αύριο.

Αυτοί, όπως κι εμείς, και άλλοι πριν από μας, δεν έχουν σκεφτεί ποτέ τι να απέγιναν οι άνθρωποι εκείνοι που βγήκαν από το στρατόπεδο το 1956, που η κοινωνία τούς φοβόταν και δεν ήθελε πολλά πολλά μαζί τους, ενώ το κράτος ήθελε να τους κρύψει και να μην ξανακούσει γι’ αυτούς. Ή τι γίνονται εκείνες οι νομαδικές φυλές της περιοχής τους που δεν μπορούν πια να ζήσουν όπως πριν λόγω είτε της κλιματικής αλλαγής είτε της μόλυνσης είτε και των πολιτικών διώξεων που έχουν υποστεί. Ή εκείνοι οι στρατιώτες του Αφγανιστάν που έφυγαν ως σοβιετικοί ήρωες και γύρισαν ως αλήτες σε μια νέα χώρα, έχοντας διαπράξει και δεχτεί απίστευτες φρικαλεότητες, πεταμένοι στα αζήτητα από το νέο καθεστώς.

Τι γίνονται τελικά οι άνθρωποι όταν η ιστορία τούς ξεβράζει στο περιθώριο;

Σημ. 1. Οι φωτογραφίες είναι της Ελίνα Τσερνίσοβα από το project “Days Of Night, Nights Of Day”, στο Νορίλσκ. Δική της φωτογραφία είναι και αυτή στο εξώφυλλο της ελληνικής έκδοσης του Πάγου. Σε όλες τις φωτογραφίες του Νορίλσκ οι άνθρωποι περπατάνε μόνοι, όμως στον Πάγο, όπως και στα άλλα βιβλία του Καρίλ Φερέ, υπάρχει χώρος και για αγάπες. Χωρίς αγάπη και ποίηση δεν βγαίνει η ζωή, λέει.

Σημ. 2 Ο Καρίλ Φερέ αφιερώνει το βιβλίο στους νέους ανθρώπους που γεννήθηκαν στο Νορίλσκ, και στη Σβετλάνα Αλεξίεβιτς, συγγραφέα βιβλίων όπως Τσερνομπίλ, Μολυβένιοι στρατιώτες, Το τέλος του κόκκινου ανθρώπου. Από αυτό το τελευταίο επιλέγει ο Φερέ για την προμετωπίδα του δικού του βιβλίου ένα απόσπασμα: «Ο κόκκινος άνθρωπος δεν κατάφερε να έχει  πρόσβαση σ’ αυτό το βασίλειο της ελευθερίας που ονειρευόταν μέσα στην κουζίνα του. Μοίρασαν τη Ρωσία χωρίς αυτόν, και έμεινε με τα χέρια άδεια. Ταπεινωμένος και απογυμνωμένος. Επιθετικός και επικίνδυνος».

Σημ.3 Ο Πάγος κυκλοφόρησε στην Eλλάδα στο τέλος του 2021 από τις εκδόσεις Άγρα, σε μετάφραση της Αργυρώς Μακάροφ. 

The post «Πάγος»: Ο Καρίλ Φερέ στο Νορίλσκ first appeared on Aυτολεξεί.