Πρέπει να ήταν το 1989, όταν μια μέρα, αργά το απόγευμα, ήρθαν στο σπίτι άνδρες της κρατικής ασφάλειας, του sigurimi, όπως λεγόταν στα αλβανικά, και ζήτησαν τον πατέρα μου. Ο ίδιος έλειπε εκείνη τη στιγμή. Η μητέρα μου δούλευε απογευματινή βάρδια. Εγώ και ο μικρός αδελφός μου ήμασταν στο σπίτι. Από τη στιγμή που απομακρύνθηκαν –και για κάποιο διάστημα– δεν τον ξαναείδα. Εκείνο το απόγευμα ήταν σαν να τον κατάπιε η γη. Εμφανίστηκε μετά από λίγο καιρό, αδυνατισμένος, με ταλαιπωρημένο πρόσωπο, με τα νεύρα του μετώπου τεντωμένα και να πετάνε συνεχώς με σφυγμό. Δεν μιλούσε καθόλου. Έμαθα ότι για πολλές μέρες, αφού τον συλλάβανε εκείνο το απόγευμα, είχε περάσει από βασανιστήρια. Τον ένιωθα τελείως ξένο. Ήξερα ότι «μιλούσε πολύ», και σε κάθε στιγμή θα σχολίαζε με σαρκασμό ή αγανάκτηση το σύστημα, το καθεστώς ή τα πολιτικά του πρόσωπα. Κάποια στιγμή όλα μαθεύτηκαν και ήταν θέμα χρόνου να τον μπουντρώσουν.

Σε ένα σταλινικό καθεστώς, όπως ήταν η Αλβανία, η εσωτερική καταπίεση, οι βασανισμοί, οι εκτελέσεις, οι εγκλεισμοί, η καταναγκαστική εργασία πολιτικών και μη κρατουμένων και οι εξορίες ήταν από τις απάνθρωπες πολιτικές που ασκούσε το Κόμμα Εργασίας της Αλβανίας σε καθέναν και καθεμιά που δεν ευθυγραμμίζοταν με τη γραμμή του, και προπάντων σε αυτούς που αναζητούσαν αλλαγή του καθεστώτος. Πολλοί ήταν εκείνοι που διαφωνούσαν ασκώντας κριτική, είτε «από τα δεξιά», είτε «από τα αριστερά». Συνολικά, εκδιώχθηκαν περίπου 35.000 πολιτικοί κρατούμενοι και 6.000 εκτελέστηκαν, ενώ 59.000 εκτοπίστηκαν (internim).  

Σε μια τέτοια συνθήκη, δεν έλλειπαν φωνές, ψιθυριστά βέβαια, του τύπου: «Να μπουν οι Αμερικάνοι να τους καταστρέψουν! Να ρίξουν βόμβες στην ηγεσία αλλιώς δεν αλλάζει το σύστημα!» Για να καταλάβουμε πώς μπορεί ένας άνθρωπος να φτάσει σε αυτό το σημείο, να αναζητά και να επιθυμεί την καταστροφή του κράτους από μία ξένη δύναμη, θα πρέπει να μπούμε στο πετσί του, ώστε να κατανοήσουμε το εύρος των βασάνων, την αγανάκτηση που του έχει προκαλέσει η πολιτική του κράτους στο οποίο ζει. Προσωπικά, δεν θα ήξερα τι θα έκανα σε μια τέτοια συνθήκη. Από τη μία πλευρά ήταν η επιρροή που ασκούσε ο πατέρας μου, για να καταδικάζω το καθεστώς, και από την άλλη, το Κόμμα και το κράτος που με είχαν προετοιμάσει για την υπεράσπιση της πατρίδας με νύχια και με δόντια.

Τι θα έκανα; Να υπερασπιστώ τη χώρα μου; Το έθνος που ταυτίζεται με το Κόμμα και τις πρακτικές του; Την ίδια την ιστορία του; Να αδιαφορήσω; Να επικροτήσω την εισβολή; Τότε ίσως θα μπορούσα να φάω το παραμύθι ότι θα μας ελευθερώσουν, ενώ σήμερα, με τις αντιλήψεις και την κοσμοθεωρία που έχω διαμορφώσει, εννοείται ότι θα έλεγα πως επιτίθενται «με πρόσχημα την ελευθερία και τα δικαιώματα», για να καταστρέψουν μία χώρα για τις δικές τους ιμπεριαλιστικές βλέψεις και συμφέροντα. Ίσως να υπήρχε και μια άλλη οπτική: το να πάρεις τα όπλα και να αντιμετωπίσεις τον εισβολέα και μέσα σε αυτές τις συνθήκες να στρέψεις το όπλο στην εσωτερική εξουσία που σε καταπιέζει. Αυτό όμως θα απαιτούσε ένα περαιτέρω βήμα διαμόρφωσης μίας ταξικής συνείδησης.

Όπως πολλοί άλλοι νεαροί, επιθυμούσα την αλλαγή.

Και η Δύση εμφανιζόταν τότε ως η μόνη προοπτική. Είχαμε ακούσει βέβαια για αναρχισμό, τροτσκισμό, αλλά οι περαιτέρω πληροφορίες έλειπαν ή ήταν απαγορευμένες. Μας έλειπαν στην πραγματικότητα οπτικές που ασκούσαν πολιτική κριτική σε αυτά τα καθεστώτα, ώστε να αποκτήσουμε και μια αντίληψη για το τι ζωή θέλουμε για το μέλλον μας. Η μόνη προοπτική παρέμενε η Δύση, και ο δικός της πολιτισμός. Σήμερα, η κριτική μου στη Δύση, στον καπιταλισμό, στις δυτικές χώρες που έχουν διαχρονικά επωφεληθεί από το καθεστώς της αποικιοκρατίας και από την εκμετάλλευση των λαών στη Λατινική Αμερική, Μέση Ανατολή, Ασία και Αφρική, είναι κάτι που δεν μπορεί να με κάνει να ξεχάσω το γεγονός ότι κάποτε επιθυμούσα να απαλλαγώ από το σύστημα και το καθεστώς στο οποίο ζούσα. Αποκορύφωση αυτού ήταν η συμμετοχή μου στην πρώτη πορεία υπέρ των ΗΠΑ, με αφορμή την επίσκεψη που θα έκανε ο τότε υπουργός εξωτερικών των ΗΠΑ James Baker τον Ιούνιο το 1991.

Τα σκεφτόμουν όλα αυτά, καθώς αυτές τις μέρες διάβασα τέσσερα κείμενα που με έκαναν να προβληματιστώ γύρω από ένα βασικό ζήτημα: πώς βλέπουν οι άνθρωποι που βρίσκονται κάτω από καθεστώτα που τους καταπιέζουν και τους βασανίζουν, τις άλλες εξωτερικές δυνάμεις οι οποίες, με την πρώτη ευκαιρία, επιδιώκουν να κυριαρχήσουν στις χώρες όπου οι ίδιοι ζουν. Το πρώτο είναι η ανοικτή επιστολή που εστάλη προς τους Ιρανούς πολιτικούς κρατούμενους, δημοσιευμένη πρόσφατα στο Guardian με τίτλο «Στους πολιτικούς κρατούμενους του Ιράν, παγιδευμένους “ανάμεσα σε δύο λεπίδες ενός ψαλιδιού”» και υπογράφεται κυρίως από αριστερούς διανοούμενους, ακτιβιστές και νυν ή πρώην πολιτικούς κρατούμενους, επιστολή που έχει εγείρει συζητήσεις για τον ιμπεριαλισμό, τη διεθνή αλληλεγγύη, την κυριαρχία, τα γεωπολιτικά ζητήματα, τις ταξικές συγκρούσεις, όπως και τα κοινωνικά δικαιώματα.

Ας ξεκινήσουμε με τη θέση που υπερασπίζεται η επιστολή. Βασικά, αναγνωρίζει τη διπλή καταπίεση και τη βία που βιώνουν οι πολιτικοί κρατούμενοι, βρισκόμενοι ανάμεσα σε “δύο λεπίδες του ψαλιδιού”. Από τη μία βρίσκεται η λεπίδα της Ισλαμικής Δημοκρατίας, η οποία, ενώ επικαλείται τον αντιιμπεριαλισμό, χρησιμοποιεί πρακτικές βασανισμού και βίας εναντίον του λαού. Από την άλλη βρίσκεται η λεπίδα των ΗΠΑ και του Ισραήλ, ως ιμπεριαλιστικών και σιωνιστικών δυνάμεων που σπέρνουν τον θάνατο, ρίχνοντας βόμβες στο όνομα της ελευθερίας. Προφανώς, μέσα από το πνεύμα που χαρακτηρίζει την επιστολή, αναδεικνύονται η αλληλεγγύη και ο αγώνας που πρέπει να λαμβάνουν χώρα ταυτόχρονα και στα δύο μέτωπα: ενάντια στις επεμβάσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ και, παράλληλα, ενάντια στη βία και τα βασανιστήρια του ιρανικού καθεστώτος.

Μετά τη δημοσίευση της επιστολής, αναδείχθηκαν, σε αντίθετη κατεύθυνση, άλλοι προβληματισμοί και προσεγγίσεις. Συγκεκριμένα, η Caitlin Johnstone, στο άρθρο “It’s obnoxious for westerners to criticize the targets of the western empire”, αναφερόμενη στην έννοια της Δυτικής Αυτοκρατορίας, θεωρεί ότι, αν είναι να ασκηθεί κριτική από τους ίδιους τους ανθρώπους που βρίσκονται στην καρδιά αυτής της αυτοκρατορίας, η κριτική αυτή πρέπει να στρέφεται πρωτίστως στις χώρες που ανήκουν σε αυτή την αυτοκρατορία, οι οποίες δεν είναι το Ιράν, η Κίνα, η Ρωσία, η Κούβα ή η Βόρεια Κορέα. Υπό αυτό το πρίσμα, μια κριτική προς τις χώρες αυτές ενδεχομένως να ενισχύσει και να αναπαράγει έναν λόγο που, με πρόσχημα βέβαια την υπεράσπιση των δικαιωμάτων, μπορεί στη συνέχεια να αξιοποιηθεί από την αυτοκρατορία εναντίον τους. Συγκεκριμένα, όσον αφορά το Ιράν, υπάρχει η αντίληψη ότι δεν μπορούμε να βάλουμε στην ίδια ζυγαριά τις παραβιάσεις δικαιωμάτων προς τους πολίτες του, με τη βία και τις επεμβάσεις της Δυτικής Αυτοκρατορίας, και ότι αυτές οι παραβιάσεις, ο αυταρχισμός, η καταστολή και η βία του καθεστώτος του Ιράν θα πρέπει να κατανοηθούν σε συνάρτηση με την πίεση και τις επιθέσεις που δέχεται η χώρα, συγκεκριμένα από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Επομένως, η προσέγγιση των δύο λεπίδων, κατά την ίδια, δημιουργεί σύγχυση και μια ψευδή συμμετρία. Υπό αυτή την οπτική επιτίθεται στις αναρχικές και τροτσκιστικές θέσεις, που τάσσονται ταυτόχρονα ενάντια στη βία που ασκούν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ και στην καταστολή και τη βία που ασκεί το ιρανικό κράτος. Για την ίδια είναι ξεκάθαρο ότι αν μια κυβέρνηση αυτής της αυτοκρατορίας επιτίθεται στο Ιράν, η μόνη φωνή καταγγελίας και κριτικής θα πρέπει, από τους πολίτες αυτής της κυβέρνησης, να κατευθύνεται προς την ίδια αυτή κυβέρνηση.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο Βιτζάι Πρασάντ. Στο κείμενό του με τίτλο “Όχι στις ίσες αποστάσεις για το Ιράν” εμφανίζεται προβληματισμένος για την επίδραση της επιστολής, ακριβώς τη στιγμή που το Ιράν βρίσκεται σε μια ιδιαίτερη στρατηγική θέση και πολιτική συγκυρία, κατά την οποία έχει καταφέρει να αντιστρέψει τη δυσμενή του θέση: από θέση άμυνας, σε θέση όπου έχει το πάνω χέρι να διαπραγματευτεί, με αφορμή τα πυρηνικά όπλα και τη διέλευση εμπορικών πλοίων από τα δικά του χωρικά ύδατα. Επιπλέον, δεν συμμερίζεται τη μεταφορική έννοια των λεπίδων του ψαλιδιού, καθώς θεωρεί όχι μόνο ότι οι δύο λεπίδες είναι άνισες, αλλά και ότι, στην προκειμένη, η Ισλαμική Δημοκρατία από τη μία και οι ΗΠΑ μαζί με το Ισραήλ από την άλλη παρουσιάζονται ως δύο πηγές του κακού. Εξετάζοντας τις δύο λεπίδες από μια ιστορική σκοπιά, γίνεται κατανοητή η ασυμμετρία, δεδομένου του ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν στρατιωτική παρουσία σε όλο τον κόσμο, επιβάλλουν κυρώσεις, στηρίζουν στρατιωτικά το Ισραήλ και έχουν επέμβει επανειλημμένα σε άλλες χώρες. Το Ιράν, αντίθετα, παρά τον αυταρχικό χαρακτήρα του καθεστώτος του, δεν έχει διεξαγάγει κατακτητικούς πολέμους και τις τελευταίες δεκαετίες έχει κυρίως βρεθεί αντιμέτωπο με πόλεμο, κυρώσεις, επιθέσεις και εξωτερικές πιέσεις.

Δεύτερον, κρατά αποστάσεις σε σχέση με τη διατύπωση γύρω από ένα «ψευδές δίπολο ανάμεσα στον ιμπεριαλισμό και έναν κενό αντιιμπεριαλισμό», δηλαδή ενός αντιιμπεριαλισμού χωρίς περιεχόμενο, που ουσιαστικά λέει ότι τοποθετούμαστε εναντίον των ΗΠΑ ή της Δύσης, αλλά δεν λαμβάνουμε υπόψη την εσωτερική κρατική εξουσία και κυριαρχία που ασκείται στην κοινωνία. Για τον Πρασάντ, ο ιρανικός αντιιμπεριαλισμός δεν είναι «κενός», γιατί είχε ένα πολύ συγκεκριμένο αποτέλεσμα καθώς έδωσε τη δυνατότητα στο Ιράν να αντισταθεί στην αμερικανική και ισραηλινή επίθεση και στη διαρκή πίεση, αποτρέποντας έτσι την εισβολή και την υποταγή. Επομένως, το να χαρακτηριστεί αυτή τη στιγμή ο ιρανικός αντιιμπεριαλισμός «κενός» είναι ανακριβές.

Τέλος, κατανοούμε τη θέση του, ειδικά όταν στο τέλος της απάντησής του προς την επιστολή αναφέρει, συν τοις άλλοις, ότι η εξωτερική απειλή μπορεί ενδεχομένως να ωθεί το κράτος που δέχεται την επίθεση να λάβει αυταρχικά μέτρα και μηχανισμούς που τελικά στρέφονται ενάντια στην ίδια την κοινωνία. Ωστόσο, η χρονική στιγμή που επιλέγεται να σταλεί μια τέτοια επιστολή, το περιεχόμενο της οποίας στρέφεται εναντίον του Ιράν, δεν είναι κατά τον ίδιο, η κατάλληλη, καθώς θα το αποδυναμώσει απέναντι στην εξωτερική απειλή και την επίθεση που δέχεται. Γι’ αυτό επικαλείται την αλληλεγγύη προς το Ιράν και όχι την αμφισβήτηση του καθεστώτος του, η οποία θα δημιουργούσε ευνοϊκό έδαφος για τις δυνάμεις που επιτίθενται στο Ιράν.

Μια ενδιαφέρουσα και αξιόλογη απάντηση, απέναντι στην παραπάνω προσέγγιση, έρχεται από την Ιρανή Farah Mokhtareizadeh, μελετήτρια και ακτιβίστρια, στο κείμενο με τίτλο “Who Names the World? Anti-Imperialism and Iran’s Political Prisoners”, η οποία τοποθετεί το ζήτημα με τις δύο λεπίδες σε μία διαφορετική βάση. Το θέμα δεν είναι να βάλουμε στη ζυγαριά ή να δούμε ποια λεπίδα είναι πιο κοφτερή από την άλλη ή ποια εξουσία είναι πιο βίαιη και παράγει μεγαλύτερη καταστολή, αλλά το τι λένε οι ίδιοι οι άνθρωποι που βρίσκονται ανάμεσα σε αυτές και βιώνουν τις δύο μορφές εξουσίας και καταστολής. Υπό αυτό το πρίσμα, δεν μπορούμε να κλείσουμε τα μάτια μας απέναντι στην καταπίεση που ασκεί το ιρανικό κράτος. Για την ακρίβεια, παρεμβαίνει για να δώσει και μία γλωσσική ερμηνεία για το ψαλίδι με τις δύο λεπίδες, διευκρινίζοντας ότι το νόημα είναι ότι το σώμα, ο άνθρωπος, είναι αυτός που δέχεται τη βία από τις δύο διαφορετικές κατευθύνσεις. Επομένως, για τον πολιτικό κρατούμενο η μία εμπειρία δεν ακυρώνει την άλλη. Ο άνθρωπος στη συγκεκριμένη συνθήκη δεν ταξινομεί και ιεραρχεί τα στρατόπεδα ούτε αναλύει τη γεωπολιτική κατάσταση με γνώμονα μόνο τη στρατιωτική ισχύ. Το ότι οι ΗΠΑ είναι ισχυρότερες από το Ιράν είναι δεδομένο. Γι’ αυτόν τον λόγο θα πρέπει να στρέψουμε το βλέμμα μας προς την ανθρώπινη εμπειρία που βρίσκεται ανάμεσα στις λεπίδες. Το ζήτημα είναι κατά πόσο, μέσα στη συνθήκη του πολέμου, οι Ιρανοί που αντιστέκονται στο δικό τους καθεστώς παραμένουν πολιτικά ενεργά υποκείμενα, συνεχίζουν να αγωνίζονται και αντιστέκονται στις δύο μορφές κυριαρχίας μέσα σε ένα πνεύμα αλληλεγγύης. 

Σχετικά με αυτό συγκεκριμένα αναφέρει: «…Ένας Κούρδος συνδικαλιστής μπορεί να αντιλαμβάνεται την παγκόσμια ασυμμετρία ανάμεσα στο Ιράν και τις ΗΠΑ, γνωρίζοντας ταυτόχρονα πολύ καλά ποιος κρατά το κλειδί του κελιού του. Ένας Ιρανός σοσιαλιστής μπορεί να υπερασπίζεται τη χώρα απέναντι στην ιμπεριαλιστική επίθεση χωρίς να παραδίδει την πολιτική εκπροσώπηση των Ιρανών εργατών στην Ισλαμική Δημοκρατία. Μια Ιρανή γυναίκα μπορεί να αντιτίθεται στον σιωνισμό χωρίς να αναστέλλει τον αγώνα της ενάντια στην έμφυλη κρατική καταστολή…».

Έτσι, για τον πολιτικό κρατούμενο και όσους αντιστέκονται, ο ένας πόλεμος δεν αναβάλλεται για να δοθεί προτεραιότητα στον άλλον, καθώς και οι δύο συμβαίνουν την ίδια στιγμή. Με λίγα λόγια, η πόρτα της φυλακής δεν θα ανοίξει, επειδή το κράτος που κρατά αυτό το κλειδί δέχεται επίθεση από μία ισχυρότερη δύναμη. Ο ίδιος συνεχίζει να δέχεται την καταστολή πάνω στο σώμα του, και δεν τρέφει την αυταπάτη ότι ο εχθρός και ο εισβολέας, που επικαλείται έναν λόγο περί δικαιωμάτων, θα τον ελευθερώσει.

Από αυτό το σκεπτικό, πηγάζει και το ερώτημα που θέτει στον τίτλο: Ποιος έχει το δικαίωμα να πει στον Ιρανό κρατούμενο ότι “τώρα δεν είναι η στιγμή” να μιλήσει για τη δική του καταπίεση; Άραγε ο δυτικός αντιιμπεριαλιστής, τα όργανα του ιρανικού καθεστώτος; Προφανώς, ούτε ο Prashad ούτε η Johnstone.

Τον πρώτο λόγο για την καταπίεση, τους όρους του αγώνα και τη διαμόρφωση ενός πνεύματος αλληλεγγύης τον έχουν εκείνοι που βιώνουν την καταπίεση. Επομένως, η θέση από την οποία μιλάμε έχει τεράστια σημασία. Και όσον αφορά τη θέση από την οποία ασκούμε κριτική, καταγγέλλουμε ή αντιστεκόμαστε, όλα αυτά βέβαια έχουν πιο πολύ νόημα όταν απευθύνονται πρώτα στην εξουσία του κράτους μέσα στο οποίο ζούμε, θέτοντας έτσι ένα ζήτημα πολιτικής ευθύνης. Ένας Αμερικανός, για παράδειγμα, έχει ιδιαίτερη πολιτική ευθύνη να αντιταχθεί στην επίθεση που κάνουν οι ΗΠΑ στο Ιράν. Μπορούμε λοιπόν και να πολεμάμε τον ιμπεριαλισμό της δικής μας χώρας και να ακούμε σοβαρά τους ανθρώπους που αντιστέκονται στην καταπίεση μέσα στο Ιράν.

Μια λογική διεθνιστικής αλληλεγγύης πρέπει να χωρά και τα δύο. Αυτό σημαίνει ότι οι πολιτικοί κρατούμενοι και όσοι αντιστέκονται στο καθεστώς παράγουν πολιτικό λόγο, διαμορφώνουν κινήματα και συνειδήσεις, πρέπει να γίνονται αντιληπτοί ως άνθρωποι με πολιτική αυτενέργεια, και όχι ως παθητικά υποκείμενα στα οποία «επιβάλλεται» η πολιτική. Οι άνθρωποι αυτοί έχουν τη δική τους ιστορία και τη δική τους πολιτική παράδοση. Σε αντίθετη περίπτωση, ελλοχεύει μια μορφή πατερναλισμού, που λέει ότι οι καταπιεσμένοι, πολιτικοί κρατούμενοι, όσοι αντιστέκονται, φέρουν την εμπειρία τους, τον πόνο, τα βάσανα, αλλά από την άλλη δεν θα είναι αυτοί που θα παράγουν γνώση για τα βιώματά αυτά. Η ερμηνευτική αυθεντία παραμένει στον διανοούμενο που ερμηνεύει επιστημονικά αυτό που το υποκείμενο βιώνει. Και αυτή είναι, σε μεγάλο βαθμό, η κριτική που απευθύνει η Mokhtareizadeh στους υπογράφοντες της επιστολής. 

Όσον αφορά όλα τα παραπάνω, θα υιοθετήσω πρώτα τη θέση που λέει: ως πολίτης ενός κράτους, η βασική μου πολιτική ευθύνη συνδέεται άμεσα με την εξουσία και με τις σχέσεις κυριαρχίας που αναπαράγονται στη χώρα στην οποία ζω και εργάζομαι. Αν το κράτος είναι συνένοχο και συμμετέχει άμεσα ή έμμεσα σε πολέμους επιθετικούς σε άλλες χώρες, στις επεμβάσεις μέσα από τους μηχανισμούς επιβολής του, τότε η αντίθεση σε αυτές τις πολιτικές ξεκινά τοπικά, εσωτερικά. Η αντίθεση στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο σημαίνει αντίσταση στους κατασταλτικούς μηχανισμούς του κράτους στο οποίο ζεις, δεδομένου και του γεγονότος ότι αυτό μπορεί να συμβάλλει στην επέκταση ενός ιμπεριαλιστικού πολέμου ως σύμμαχος. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όποιος συγκρούεται με τη Δύση είναι γι’ αυτόν τον λόγο και πολιτικός μου σύμμαχος.

Ο πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία είναι ίσως το πιο καθαρό παράδειγμα αυτής της οπτικής. Στον πόλεμο αυτό, είναι κατανοητό ότι σχεδόν όλη η αριστερά και όχι μόνο θα ήθελαν την ήττα του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα σιωπάς για τα εγκλήματα και την καταστολή που έσπειρε το καθεστώς του Μιλόσεβιτς. Αντίστοιχα, η υπεράσπιση της Κούβας απέναντι στον αμερικανικό αποκλεισμό δεν σημαίνει ότι πρέπει να ερμηνευτεί ως  υπεράσπιση του κουβανικού κράτους ή να ξεχνιούνται οι άνθρωποι που εγκαταλείπουν τη χώρα όχι μόνο εξαιτίας της οικονομικής ασφυξίας που προκαλεί ο αποκλεισμός, αλλά και εξαιτίας της εσωτερικής καταστολής. Οπότε, το ζήτημα δεν είναι μόνο απέναντι σε ποιον συγκρούεται ένα κράτος, αλλά και τι σχέσεις αναπαράγει στο εσωτερικό του και επιδιώκει να επιβάλει. Και αυτό σημαίνει ότι η ήττα της ιμπεριαλιστικής επίθεσης δεν συνεπάγεται να σιωπούμε απέναντι στην εξουσία και την καταστολή του κράτους που δέχεται την επίθεση. 

Για να ξεκαθαρίσω, όμως, τι σημαίνει για μένα αυτή η θέση, χρειάζεται πρώτα να σταθώ στην ίδια την εικόνα της «Δυτικής Αυτοκρατορίας». Με τα σημερινά δεδομένα, θεωρώ ότι δεν είναι ιδιαίτερα πειστική η εικόνα μιας ενιαίας, δυτικοκεντρικής «Αυτοκρατορίας», με τις ΗΠΑ στο κέντρο και γύρω τους το ΝΑΤΟ, το χρηματοπιστωτικό σύστημα και τους συμμάχους τους, ενώ απέναντι τοποθετούνται τα κράτη που δεν έχουν ακόμη «απορροφηθεί» από αυτήν ή που αντιστέκονται στην κυριαρχία της. Μπορούμε και πρέπει να μιλάμε για αμερικανική και δυτική ηγεμονία, για ιμπεριαλιστικές πολιτικές, για επεμβάσεις, πολέμους και τεράστιες ασυμμετρίες ισχύος. Δεν είμαι όμως βέβαιος ότι όλες αυτές οι διαφορετικές σχέσεις, συμμαχίες και μηχανισμοί εξουσίας μπορούν να αντιμετωπίζονται ως μία ενιαία «Δυτική Αυτοκρατορία».

Σε ένα παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα, τα κράτη διαθέτουν δικές τους άρχουσες τάξεις, δικά τους οικονομικά συμφέροντα και κρατικούς μηχανισμούς. Ασκούν εξωτερική πολιτική, διαπραγματεύονται, συμμαχούν, ανταγωνίζονται, επενδύουν, εξάγουν κεφάλαιο και, ανάλογα με τη δύναμή τους, ασκούν πολιτική, οικονομική ή στρατιωτική πίεση. Η Ελλάδα αποτελεί ένα κοντινό παράδειγμα. Μετά την κατάρρευση του «υπαρκτού σοσιαλισμού», το ελληνικό κεφάλαιο επεκτάθηκε έντονα στα Βαλκάνια, μέσα από επενδύσεις και ιδιαίτερα μέσω του τραπεζικού συστήματος κυρίως στην Αλβανία, ενώ το ελληνικό κράτος διεκδίκησε το δικό του πολιτικό και οικονομικό ρόλο στην περιοχή. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα διαθέτει την ισχύ των ΗΠΑ ή της Γερμανίας. Η θέση των διαφορετικών κρατών είναι άνιση και ιεραρχική. Ένας μικρότερος κρίκος μπορεί να κινείται μέσα στα όρια που θέτει ένας ισχυρότερος, αλλά δεν παύει γι’ αυτό να έχει δικά του ταξικά συμφέροντα και δικές του επιδιώξεις.

Παράδειγμα είναι ο ελληνικός ιμπεριαλισμός στα Βαλκάνια μετά την κατάρρευση του «υπαρκτού σοσιαλισμού»: η εισβολή των επενδύσεων και κυρίως του τραπεζικού συστήματος στην Αλβανία, αλλά και η στρατιωτική παρουσία της Ελλάδας το 1997 στην Αλβανία, στο πλαίσιο της πολυεθνικής επιχείρησης Alba, η οποία είχε εξουσιοδοτηθεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Βέβαια, η Ελλάδα θα απλώσει τα πόδια της μέχρι εκεί που θα την αφήσει το μεγάλο σκυλί, που στην καλύτερη περίπτωση θα της αφήσει κάποιο κόκαλο. Στη συνέχεια, με το μεγάλο σκυλί μπορεί να διαπραγματευτεί για να εξασφαλίσει μια θέση και να απολαμβάνει κέρδη, όντας το μικρό κουτάβι. Αυτό όμως δεν αναιρεί ότι διαθέτει δικά της ταξικά συμφέροντα και δικές της επιδιώξεις. Εδώ μου φαίνεται πιο χρήσιμη η εικόνα της ιμπεριαλιστικής αλυσίδας. Τα καπιταλιστικά κράτη συνδέονται μεταξύ τους μέσα από άνισες και ιεραρχικές σχέσεις. Δεν αποτελούν όμως απλώς πιόνια μιας μοναδικής δύναμης. Στο εσωτερικό κάθε κρίκου υπάρχουν άρχουσες τάξεις, εργαζόμενοι, κοινωνικές συγκρούσεις και συγκεκριμένοι πολιτικοί συσχετισμοί.

Βέβαια, το τι συμβαίνει στο εσωτερικό μίας κοινωνίας και έθνους κράτους δεν είναι ξεχωριστό και ανεξάρτητο από το παγκόσμιο γίγνεσθαι. Για παράδειγμα, το χρέος, οι επενδύσεις, οι κυρώσεις ενάντια σε ένα σύμμαχο κράτος, οι  διεθνείς συμμαχίες ασκούν ουσιαστική επίδραση στο εσωτερικό των κοινωνιών και αυτή η επίδραση διαπερνάει τις ίδιες τις ταξικές συγκρούσεις, τις κοινωνικές και πολιτικές σχέσεις. Το διεθνές και το τοπικό αλληλοδιαμορφώνονται· το ένα δεν καταργεί το άλλο. Αυτή η εικόνα δεν αφορά μόνο τη σχέση ανάμεσα στα κράτη. Κάτι αντίστοιχο ισχύει και για τον εθνικισμό. Ένας εθνικισμός που γεννιέται μέσα σε πραγματικές συνθήκες καταπίεσης μπορεί, όταν αλλάξουν οι υλικοί και πολιτικοί συσχετισμοί, να μετασχηματιστεί σε μορφή κυριαρχίας πάνω σε άλλους. Δεν έχουν όλοι οι εθνικισμοί την ίδια ισχύ ή την ίδια ιστορική θέση. Διαφορετικά θα μιλήσει ένας Σέρβος που έζησε τους νατοϊκούς βομβαρδισμούς, διαφορετικά ένας Αλβανός του Κοσόβου ή ένας Βόσνιος που βίωσε τον σερβικό εθνικισμό και διαφορετικά ένας άνθρωπος που βρέθηκε μέσα στις αντιφάσεις των ίδιων των αποσχιστικών κινημάτων. Αν θέλουμε να καταλάβουμε τι συνέβη, πρέπει να ακούσουμε και αυτούς.

Συγκεκριμένα, η Γιουγκοσλαβία δεν έπεσε επειδή έτσι το ήθελε απλώς η Δύση, και οι αποσχίσεις δεν προήλθαν μόνο από τη δική της προπαγάνδα, αλλά και από τις ίδιες τις συγκρούσεις. Ναι, διαμορφώθηκε βόσνιος και αλβανόκοσοβάρικος εθνικισμός, όχι όμως μέσα σε αίθουσες, αλλά από τις ίδιες τις υλικές συνθήκες, όταν άνθρωποι έβλεπαν τις περιοχές τους παραμελημένες, την περιουσία και τον πλούτο τους να χρησιμοποιούνται για να φτιαχτεί μια καλύτερη ζωή του Σέρβου ή του Κρόατη, ενώ οι πιο αδικημένοι πεινούσαν ή αναζητούσαν διέξοδο στις χώρες της Ευρώπης. Υπήρξε μια πολιτική άμεσου και έμμεσου εκτοπισμού. Θα έπρεπε όμως γι’ αυτό να επικροτήσουν την εισβολή της Δύσης; Προφανώς όχι. Αυτό το «όχι», όμως, δεν απαιτεί να σβήσουμε τη δική τους εμπειρία καταπίεσης και διωγμού. Αυτό το όχι απαιτεί υψηλό βαθμό ταξικής συνείδησης, ώστε από τη μία να αντιστέκεται στη δική του καταπίεση και εκτοπισμό από τον κυρίαρχο εθνικισμό, χωρίς να αναζητά την απελευθέρωσή του από μεγαλύτερες δυνάμεις.

Στη Γιουγκοσλαβία, οι εσωτερικές συγκρούσεις, οι ανισότητες, οι εθνικισμοί και οι υλικές αντιθέσεις ήταν πραγματικές. Η δυτική παρέμβαση τις αξιοποίησε, τις επηρέασε και τελικά επενέβη στρατιωτικά, αλλά δεν τις εφηύρε από το μηδέν. Ακριβώς γι’ αυτό μπορούσαμε να είμαστε κατηγορηματικά ενάντια στην επέμβαση του ΝΑΤΟ χωρίς να χρειάζεται να μετατρέψουμε τον Μιλόσεβιτς σε αντιιμπεριαλιστικό ή χειραφετητικό υποκείμενο. Η καταστολή του καθεστώτος δεν έκανε το ΝΑΤΟ απελευθερωτή· αλλά ούτε οι βόμβες του ΝΑΤΟ έκαναν την εσωτερική καταστολή απλή «άμυνα» απέναντι στη Δύση. Αν ερμηνεύσουμε κάθε κρατική βία στη Γιουγκοσλαβία ως αναγκαστικό αποτέλεσμα της δυτικής πίεσης, τότε δεν εξηγούμε πλέον την καταστολή: αρχίζουμε να τη δικαιολογούμε.

Αυτή τη λογική μπορούμε να την εντοπίσουμε και σε άλλες συνθήκες πολέμου. Για παράδειγμα, ο πόλεμος Ρωσίας – Ουκρανίας, ναι μεν έχει τις δικές τις ιδιαιτερότητες, ωστόσο υπάρχουν στοιχεία που δεν μπορούν να μην ληφθούν υπόψη. Το ένα είναι η διεύρυνση του ΝΑΤΟ που προκαλεί την αντίδραση της Ρωσίας, η οποία θεωρεί (ενδεχομένως ο κίνδυνος αυτός να είναι υπαρκτός) ότι διαμορφώνεται ένας γεωπολιτικός συσχετισμός δυνάμεων εις βάρος της. Όμως η σύγκρουση αυτή δεν γίνεται με αφορμή μόνο τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ. Η Ουκρανία υπήρξε για μεγάλο διάστημα η «αποθήκη» της Ρωσίας. Ο λιμός της δεκαετίας του ’30 έσπρωξε Ουκρανούς ακόμη και στον κανιβαλισμό, γράφοντας έτσι τη δική τους ιστορία, η οποία δεν περιορίζεται μόνο σε ζώνες επιρροής και γεωπολιτικά συμφέροντα. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αναγνωρίσουμε πως η ουκρανική κοινωνία έχει τη δική της ιστορία καταπίεσης και συγκρούσεων, και αυτή η ιστορία δεν μπορεί να αγνοείται μόνο και μόνο επειδή τοποθετούμαστε εναντίον του ΝΑΤΟ. Η ύπαρξη δυτικού ιμπεριαλισμού δεν αποκλείει την ύπαρξη ρωσικών ιμπεριαλιστικών συμφερόντων. Το γεγονός ότι η Ρωσία συγκρούεται με τη δυτική ηγεμονία δεν τη μετατρέπει από μόνο του σε αντιιμπεριαλιστική δύναμη.

Και πάλι, σε αυτή τη σύγκρουση θα πρέπει να δούμε τι λένε όχι η θεσμική εξουσία της Ουκρανίας, αλλά οι εργαζόμενοι, οι ακτιβιστές, τα συνδικάτα και οι πολιτικές οντότητες που εκφράζουν διαφορετικές προοδευτικές και ριζοσπαστικές αντιλήψεις. Εκτός και αν θεωρούμε ότι δεν υπάρχουν. Διόλου απίθανο. Και ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, δεν θα καταδίκαζα τη διάθεση μιας κοινωνίας να ξεφύγει από την επιρροή της Ρωσίας, ακόμη κι αν αυτό την οδηγεί στην αγκαλιά της Δύσης, αλλά ούτε και θα το επικροτούσα. Απεναντίας, θα αναζητούσα εκείνο το πολιτικό υποκείμενο που στρέφεται προς μια διαφορετική κατεύθυνση και εκφράζει την αξίωση για ελευθερία, δικαιοσύνη, αυτονομία και ανεξαρτησία. Για αυτό το λόγο, δεν μπορούμε να επιλέξουμε ανάμεσα σε δύο εξουσίες, ασχέτως της ισχύος τους. Μπορεί ένα κράτος να αντιδρά σε μια πραγματική απειλή για τη θέση του στο διεθνές σύστημα και ταυτόχρονα να επιχειρεί να επιβάλει τη δική του κυριαρχία σε έναν ασθενέστερο γείτονα. 

Υπό αυτή την οπτική, δεν υπάρχει μόνο ένας πόλος που δρα και όλοι οι υπόλοιποι απλώς αντιδρούν. Υπάρχουν ανταγωνιστικά καπιταλιστικά κέντρα ισχύος, με τεράστιες βέβαια διαφορές μεταξύ τους. Η περίπτωση της Κίνας εδώ είναι αποκαλυπτική. Είναι μια μεγάλη οικονομική δύναμη που προωθεί τα δικά της συμφέρονται, διέπεται από τους δικούς της εσωτερικούς και εξωτερικούς ανταγωνισμούς, τις ταξικές σχέσεις, με τις δικές της επενδύσεις και στρατηγικές. Μια δύναμη που ανταγωνίζεται την αμερικάνικη ηγεμονία και που είναι βαθιά ενσωματωμένη στον παγκόσμιο καπιταλισμό. 

Μετά από όλα αυτά, το ζήτημα επιστρέφει αναγκαστικά και στο πρόβλημα των «στρατοπέδων» [καμπισμός]. Όλη αυτή η συζήτηση —για τον ιμπεριαλισμό, τον διεθνισμό, την αλληλεγγύη, τη γεωπολιτική— μου θυμίζει ένα ερώτημα που πολλές φορές μας έκαναν, εμάς τους μετανάστες που μόλις είχαμε έρθει στην Ελλάδα,  άνθρωποι του ΚΚΕ και των πολιτικών του απογόνων: «Ήταν καλύτερα τότε στην Αλβανία ή τώρα, στον καπιταλισμό, στην Ελλάδα;» Καλείσαι έτσι να κοιτάξεις προς τα πίσω και να ζυγίσεις δύο διαφορετικές πραγματικότητες: τότε ήταν καλύτερα ή τώρα; Όμως η ίδια η κίνησή μας αποτελεί ήδη ένα μέρος της απάντησης. Εγκαταλείψαμε τη χώρα μας. Και δεν φύγαμε απλώς επειδή κάποια στιγμή κατέρρευσε το σύστημα· πολλοί θα είχαμε φύγει νωρίτερα αν μπορούσαμε, όπως προσπάθησαν να κάνουν χιλιάδες άνθρωποι στα χρόνια της δικτατορίας του «προλεταριάτου», συχνά πληρώνοντας αυτή την προσπάθεια με τη ζωή τους.

Υπό αυτή την έννοια, είχα ήδη κάνει μια επιλογή: έφυγα. Το ότι αργότερα, μέσα στη νέα συνθήκη, βρέθηκα αντιμέτωπος με άλλες μορφές κυριαρχίας, ταξικής εκμετάλλευσης και καταστολής δεν ακυρώνει την προηγούμενη εμπειρία μου. Ούτε χρειαζόμουν κάποιον να μου εξηγήσει εκ των υστέρων ότι η καταπίεση που είχα ζήσει δεν ήταν πραγματική επειδή υπήρχε κάπου αλλού ένας ισχυρότερος αντίπαλος. Ίσως γι’ αυτό δυσκολεύομαι τόσο με τα διλήμματα των στρατοπέδων. Για αυτό, πριν διασχίσουμε τον δρόμο, κοιτάμε και προς τις δύο κατευθύνσεις. Αν από τη μία έρχεται ένα φορτηγό και από την άλλη ένα ΙΧ, δεν σημαίνει ότι τα δύο οχήματα έχουν το ίδιο βάρος, την ίδια ταχύτητα ή την ίδια καταστροφική δύναμη. Σημαίνει απλώς ότι, αν αποφασίσουμε εκ των προτέρων πως οφείλουμε να κοιτάμε μόνο προς τη μία πλευρά, κινδυνεύουμε να μην αντιληφθούμε τι έρχεται από την άλλη. Κάπως έτσι αντιλαμβάνομαι και τις διαφορετικές μορφές κυριαρχίας. 

Γι’ αυτό έχει σημασία να στρέφουμε το βλέμμα, όπως μας προτείνει και η Mokhtareizadeh, στους ανθρώπους που έχουν ζήσει μέσα σε αυτά τα συστήματα και καθεστώτα: στις φωνές τους, στις βιωμένες εμπειρίες τους, στους ανθρώπους που βρίσκονται στις φυλακές, στα κινήματα, στους δρόμους, στους χώρους εργασίας. Μόνο έτσι θα καταφέρουμε να είμαστε λιγότερο δογματικοί στη σκέψη μας. Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν βιώσει πάνω στο ίδιο τους το σώμα πολλαπλές μορφές εξουσίας και έχουν μάθει να στρέφουν τα βέλη τους προς περισσότερες από μία κατευθύνσεις.

Έχουν κάτι να μας πουν. Και σίγουρα γνωρίζουν καλύτερα για τη δική τους καταπίεση περισσότερα από μια δυτική Αριστερά που έχει συνηθίσει να μιλά μέσα από έτοιμα γεωπολιτικά στρατόπεδα. Δεν έχει σημασία αν πολλοί έχουν διαβάσει Μαρξ, Λένιν, Τρότσκι ή Μπακούνιν. Ας τους ακούσουμε αντί να τους πουλάμε έτοιμη γνώση περί της Αλήθειας. Γνωρίζουν και εκείνοι τι σημαίνει έμφυλη βία, αστυνομία, φυλακή, βασανιστήριο, πείνα, εκμετάλλευση. Είναι συχνά γυμνά σώματα απέναντι στην εξουσία — αλλά σώματα με ιστορία, μνήμη και πολιτικό λόγο. Εδώ βρίσκεται για μένα και το νόημα της αλληλεγγύης. Η αλληλεγγύη δεν αντιμετωπίζει τον άλλον ως ένα παθητικό θύμα που περιμένει σωτήρες. Προϋποθέτει την αναγνώρισή του ως ενεργού πολιτικού υποκειμένου: κάποιου που αντιστέκεται, αρνείται, οργανώνεται, μιλά, διεκδικεί και ορίζει ο ίδιος τους όρους της αντίστασης. Η αλληλεγγύη δεν υπακούει στη λογική «για» τον άλλον, αλλά σε μια σχέση που συγκροτείται «με» τον άλλον. Όταν εμείς αποφασίζουμε τι χρειάζεται, τι πρέπει να λέει και ποια μορφή αγώνα δικαιούται να έχει, τότε η αλληλεγγύη κινδυνεύει να γίνει προστασία και από την προστασία περνάμε στην κηδεμονία.

Και εδώ επιστρέφουμε στο Ιράν. Τις πραγματικές προοπτικές δεν τις καθορίζουν οι κυβερνήσεις, οι στρατοί και οι γεωπολιτικοί συσχετισμοί. Τις διαμορφώνουν οι άνθρωποι που βρίσκονται σε κίνηση και αντίσταση. Στις κινητοποιήσεις του 2025 στο Ιράν εμφανίστηκαν φωνές που προσπαθούν να χαράξουν έναν λόγο έξω τόσο από την Ισλαμική Δημοκρατία όσο και από τη μοναρχική ή άλλη δεξιά αντιπολίτευση που επιχειρεί να καρπωθεί την κοινωνική δυσαρέσκεια. Υπάρχουν άνθρωποι που γνωρίζουν από πρώτο χέρι τι σημαίνουν η φτώχεια, οι ελλείψεις, η καταστολή και οι ταξικές ανισότητες, όπως γνωρίζουν επίσης τι σημαίνουν οι κυρώσεις, η εξωτερική απειλή και η ιμπεριαλιστική επίθεση.

Οι ίδιοι οι άνθρωποι έχουν γνωρίσει τι σημαίνει πυρηνικό πρόγραμμα, χρηματοδότηση συμμαχιών και δορυφόρων του καθεστώτος, και αυτοί μπορούν να μας πουν τι σημαίνει αυτό στην καθημερινή τους ζωή. Φίλοι μου από το Ιράν, που πρόσφατα είχαν εγκαταλείψει τη χώρα, μεταφέρουν τις εμπειρίες τους για την κατάσταση και τις συνθήκες, καθώς καθόμασταν και μιλούσαμε σε ένα Πατόγκ. Γνωρίζουν πολύ καλά ότι οι γεωπολιτικοί συσχετισμοί ισχύος δεν θα φέρουν γάλα για τα παιδιά τους, γι’ αυτό και βάζουν τα πράγματα από μια ταξική σκοπιά: ούτε Ισλαμική Δημοκρατία, ούτε μοναρχία, ούτε ΗΠΑ και οι δορυφόροι τους εκτός και εντός Ιράν. Γι’ αυτό βρισκόμαστε παντού στην αναζήτηση εκείνου του πολιτικού υποκειμένου —άνδρες, γυναίκες, ακτιβιστές, φοιτητές— που εξεγείρεται και γνωρίζει πολύ καλά ότι ακόμη και οι δυτικές κυρώσεις και τα εμπάργκο δεν μπορούν να λειτουργήσουν ως λόγος αναστολής των διεκδικήσεων απέναντι στην εσωτερική ταξική και ισλαμική κυριαρχία. Γνωρίζουν ότι η γεωπολιτική σύγκρουση δεν μπορεί από μόνη της να φέρει κοινωνική χειραφέτηση.

Αυτή είναι ίσως η θέση από την οποία αξίζει να ξεκινάμε: όχι από το ερώτημα αν είμαστε με το Ιράν ή όχι, αλλά από το τι λένε οι ίδιοι οι άνθρωποι που ζουν μέσα σε αυτές τις αντιθέσεις.

Εκεί αναζητώ κι εγώ την ελπίδα: στους ανθρώπους που δεν επιτρέπουν στη γεωπολιτική σύγκρουση να αποφασίσει για λογαριασμό τους ποια καταπίεση δικαιούνται να καταγγείλουν. Γιατί το γεγονός ότι ένα καθεστώς συγκρούεται με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν αλλάζει το γεγονός ότι παραμένει καθεστώς απέναντι στους ανθρώπους που καταπιέζει. Και, αντίστροφα, το γεγονός ότι άνθρωποι εξεγείρονται εναντίον αυτού του καθεστώτος δεν σημαίνει ότι ο αγώνας τους ταυτίζεται νομοτελειακά με τις επιδιώξεις των δυτικών δυνάμεων.

Επιστρέφοντας στην αφετηρία αυτού του προβληματισμού, σκέφτομαι ξανά την Αλβανία από την οποία έφυγα. Τότε η Δύση μου φαινόταν σαν ένας άλλος κόσμος, κυρίως επειδή ο κόσμος μέσα στον οποίο ζούσα ήταν το λιγότερο ασφυκτικός. Η επιθυμία για αλλαγή δεν ήταν μόνο προϊόν κάποιας δυτικής προπαγάνδας· γεννιόταν από μια πραγματική εμπειρία φόβου, έλλειψης ελευθερίας και ανέχειας. Το ότι κοιτάζαμε προς τη Δύση δεν σήμαινε ότι αγνοούσαμε την ιστορία της, παρά την εξαντλητική προπαγάνδα του Κόμματος. Ή, για την ακρίβεια, γνωρίζαμε πολλά γι’ αυτήν· όμως η πραγματικότητα μέσα στην οποία ζούσαμε ήταν τέτοια ώστε συχνά μας έκανε να παραμερίζουμε αυτή τη γνώση, ακόμη και να την «ξεχνάμε». Η εμπειρία της μετανάστευσης και όσα ακολούθησαν με έκαναν αργότερα να δω πολύ πιο καθαρά ότι και η Δύση βρίσκεται βαθιά μέσα στις σχέσεις κυριαρχίας. Έχει τις δικές της μορφές εκμετάλλευσης, τις δικές της ιεραρχίες, τα δικά της σύνορα και, βέβαια, τη δική της ιστορία επεμβάσεων και ιμπεριαλιστικής ισχύος. Το ότι αργότερα γνώρισα αυτές τις μορφές κυριαρχίας δεν αναιρεί όμως αυτό που είχα ζήσει πριν: ότι η καταπίεση στην Αλβανία ήταν πραγματική και ότι η επιθυμία μου να φύγω από αυτήν ήταν εξίσου πραγματική.

Ίσως γι’ αυτό δυσκολεύομαι να αποδεχτώ έναν αντιιμπεριαλισμό που απαιτεί να επιλέξουμε εκ των προτέρων ποια καταπίεση δικαιούμαστε να βλέπουμε και ποια πρέπει να «παραβλέψουμε» επειδή δεν ταιριάζει στην εκάστοτε γεωπολιτική αφήγηση. Ίσως το δύσκολο, αλλά αναγκαίο, είναι ακριβώς να αντιληφθούμε τις πολλαπλές σχέσεις κυριαρχίας, χωρίς να είναι απαραίτητο τις σχέσεις αυτές να τις δούμε ως συμμετρικές. Να αναγνωρίζουμε ποιος διαθέτει τη μεγαλύτερη ισχύ, χωρίς να χαρίζουμε σε κανένα κράτος τους ανθρώπους που καταπιέζει· και, πάνω απ’ όλα, να αφήνουμε τον πρώτο λόγο σε εκείνους που βρίσκονται μέσα στον αγώνα, αντί να επιβάλλουμε εμείς, εκ του ασφαλούς, τη δική μας ερμηνεία για τη δική τους πραγματικότητα.

The post Ανάμεσα στη Σκύλλα και τη Χάρυβδη. Για την αλληλεγγύη και τον αντιιμπεριαλισμό με αφορμή μία επιστολή first appeared on Aυτολεξεί.

Προς τους συναδέλφους μας ακτιβιστές, φοιτήτριες, στοχαστές, εργαζόμενες, καλλιτέχνες και άλλους κρατούμενους συνείδησης που κρατούνται πίσω από τα τείχη όλων των κέντρων κράτησης σε όλο το Ιράν:

Σας γράφουμε από μια θέση βαθιάς αλληλεγγύης, με τις καρδιές μας βαριές, γνωρίζοντας τον αγώνα που αντιμετωπίζετε στις φυλακές του Ιράν: τα βασανιστήρια, τη συστηματική παραμέληση, την αναγκαστική σιωπή και τη βάναυση πραγματικότητα των ψεύτικων δικών και εκτελέσεων. Ως πρώην και νυν πολιτικοί κρατούμενοι, ακτιβίστριες και ακαδημαϊκοί αφοσιωμένοι-ες στον παγκόσμιο αγώνα για την κατάργηση της θανατικής ποινής, για τον αντι-αυταρχισμό και τον αντι-ιμπεριαλισμό, σας βλέπουμε πέρα ​​από τις αποστάσεις της γεωγραφίας, τη σιωπή της λογοκρισίας και των διακοπών του διαδικτύου. Και στεκόμαστε σε αλληλεγγύη μαζί σας, καθώς βρίσκεστε στη διασταύρωση δύο πηγών καταπίεσης.

Από τη μία πλευρά, αντιμετωπίζετε την Ισλαμική Δημοκρατία που, από την ίδρυσή της, επέβαλε απόλυτο κοινωνικό και πολιτικό έλεγχο, βασισμένο σε μια ιδεολογία αποκλεισμού. Είναι ένα σύστημα που ισχυρίζεται ότι αντιτίθεται στην αυτοκρατορική εξουσία, ενώ χρησιμοποιεί την ίδια τη λογική της κυριαρχίας και συστήματα φυλάκισης, βασανιστηρίων και εκτελέσεων. Από την άλλη πλευρά, αντιμετωπίζετε την επιθετικότητα και τη βία των ίδιων των ιμπεριαλιστικών και σιωνιστικών δυνάμεων στις οποίες η Ισλαμική Δημοκρατία ισχυρίζεται ότι αντιτίθεται. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ υποκινούν βάναυσους πολέμους, καταστρέφουν πολιτικές υποδομές, σκοτώνουν αθώες μαθήτριες και σας αντιμετωπίζουν ως παράπλευρες απώλειες στην επιδίωξή τους για περιφερειακή κυριαρχία. Θυμόμαστε τη φρίκη της 23ης Ιουνίου 2025, όταν το Ισραήλ χτύπησε το συγκρότημα των φυλακών Evin, ισοπεδώνοντας τον θάλαμο του νοσοκομείου, το τμήμα για τα τρανς άτομα που κρατούνταν και το κέντρο επισκεπτών. Αποκαλύψατε καλύτερα αυτή τη διπλή καταπίεση όταν εκφράσατε ότι «αισθάνεστε κολλημένοι ανάμεσα στις δύο λεπίδες ενός ψαλιδιού, το κακό καθεστώς που σας φυλακίζει και σας βασανίζει και μια ξένη δύναμη που ρίχνει βόμβες στα κεφάλια σας στο όνομα της ελευθερίας».

Τον περασμένο χρόνο, είδαμε και τις δύο λεπίδες του ψαλιδιού να ακονίζονται. Βλέπουμε τις αυθαίρετες συλλήψεις και το φρικτό κύμα κρατικών εκτελέσεων. Βλέπουμε την επιδείνωση της ποινικοποίησης της εργατικής τάξης και των ανέργων, τη στοχοποίηση Κούρδων, Αράβων και Μπαλούχων, και την αποδιοπομπαία μεταχείριση των Αφγανών μεταναστών: όλες απεγνωσμένες προσπάθειες να σκοτώσουν το πνεύμα των ανθρώπων που δεν μπορούν να συγκρατήσουν. Αυτή είναι η λογική των σωφρονιστικών κρατών παντού: όταν αποτυγχάνουν να αντιμετωπίσουν τις κρίσεις που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι, απλώς προσπαθούν να ποινικοποιήσουν ή να εξαφανίσουν τους ίδιους τους ανθρώπους.

Βλέπουμε την ίδια λογική κυριαρχίας όταν το Ισραήλ χρησιμοποιεί τη «διοικητική κράτηση» για να κρατά Παλαιστίνιους πολιτικούς κρατούμενους για χρόνια χωρίς κατηγορία. Το βλέπουμε όταν οι ισραηλινές αρχές γιορτάζουν έναν νέο νόμο που τους επιτρέπει να εκτελούν τους Παλαιστίνιους πολιτικούς κρατούμενους που δεν μπορούν να ελέγξουν. Το βλέπουμε στα κέντρα κράτησης της ICE όπου η κυβέρνηση των ΗΠΑ φυλακίζει τον λαό μας, επιδιώκοντας μια πολιτική ατζέντα ρατσιστικού αποκλεισμού ή κρατά υπό κράτηση τους πολιτικούς μας ακτιβιστές επειδή τολμούν να μιλήσουν κατά της ισραηλινής γενοκτονίας που υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ. Το βλέπουμε στην ιστορία των ΗΠΑ που στοχοποιούν μαχητές της ελευθερίας, ιδιαίτερα μαύρους, ιθαγενείς, Πορτορικανούς και άλλους αντιαποικιακούς διοργανωτές, φυλακίζοντάς τους για δεκαετίες ώστε να συντρίψουν τα εθνοτικά κινήματα για απελευθέρωση και κυριαρχία. Και βλέπουμε τις συνδέσεις μεταξύ αυτών των σωφρονιστικών συστημάτων που μοιράζονται τεχνικές πληροφοριών και διακυβέρνησης, όπως όταν η φυλακή USP Marion στο Ιλινόις αποτέλεσε το πρότυπο σχέδιο για φυλακές που χτίστηκαν στο Ιράν και το Ισραήλ τη δεκαετία του 1960. Είτε πρόκειται για συνοριακό τείχος είτε για πύλη φυλακής, ο στόχος είναι ο ίδιος: να φιμώσουν τους ανθρώπους μέσω του φόβου, της κυριαρχίας και της απομόνωσης.

Ο αγώνας σας είναι τόσο παγκόσμιος όσο και τα συλλογικά μας όνειρα για ελευθερία και αξιοπρέπεια. Είμαστε στο πλευρό σας και απορρίπτουμε το ψευδές δίπολο του ιμπεριαλισμού και του κούφιου αντι-ιμπεριαλισμού. Καλούμε την παγκόσμια κοινωνία των πολιτών και τους αντιιμπεριαλιστές ακτιβιστές και οργανώσεις να επεκτείνουν την άνευ όρων υποστήριξη και αλληλεγγύη τους σε όλους-ες τους-ις φυλακισμένες-ους συγγενείς μας που αγωνίζονται για τη συλλογική μας απελευθέρωση, να οικοδομήσουν σχέσεις με τους Ιρανούς πολιτικούς κρατούμενους και να δυναμώσουν τις φωνές τους, να ασκήσουν πίεση στην Ισλαμική Δημοκρατία αμφισβητώντας την αφήγησή της και να καλέσουν την κυβέρνηση να σταματήσει αμέσως όλες τις εκτελέσεις και να απελευθερώσει όλους τους πολιτικούς κρατούμενους.

Οι ιρανικές αρχές πρέπει να σταματήσουν τώρα την απάνθρωπη πρακτική του θανάτου και της φυλάκισης. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ πρέπει να τερματίσουν τους βάρβαρους πολέμους και τις βάναυσες κυρώσεις τους που εν γνώσει τους καταστρέφουν τις κοινότητές μας.

Με αλληλεγγύη και αγάπη,

Alberto Toscano, ομότιμος καθηγητής κριτικής θεωρίας, Goldsmiths, *Πανεπιστήμιο του Λονδίνου

Angela Davis, πρώην πολιτική κρατούμενη, διακεκριμένη ομότιμη καθηγήτρια, *Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, Σάντα Κρουζ

Bernardine Dohrn, συνταξιούχος καθηγήτρια νομικής, *Πανεπιστήμιο Northwestern

Bill Ayers, καθηγητής, *College Unbound

Cherríe L Moraga, διακεκριμένη ομότιμη καθηγήτρια, Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, Σάντα Μπάρμπαρα, φεμινίστρια συγγραφέας και ακτιβίστρια από την Τσικάνα

Dan Berger, καθηγητής συγκριτικών εθνοτικών σπουδών, *Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον, Μπόθελ

Jairus Banaji, ιστορικός, ερευνητής καθηγητής, SOAS, *Πανεπιστήμιο του Λονδίνου

Jason Stanley, καθηγητής φιλοσοφίας, *Πανεπιστήμιο του Τορόντο

Judith Butler, διακεκριμένη καθηγήτρια στη Μεταπτυχιακή Σχολή, *Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, Μπέρκλεϊ

Keeanga-Yamahtta Taylor, συγγραφέας, From #BlackLivesMatter to Black Liberation, καθηγήτρια Αφροαμερικανικών Σπουδών, *Πανεπιστήμιο Πρίνστον

Michael Löwy, επίτιμος ερευνητικός διευθυντής κοινωνιολογίας στο* Centre National de la Recherche Scientifique, Παρίσι

Michael Mansfield , δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πολιτικών ελευθεριών

Mumia Abu-Jamal, νυν πολιτικός κρατούμενος, εκπαιδευτικός, δημοσιογράφος και ακτιβιστής

Ricardo Jiménez, κοινωνικός ακτιβιστής, πρώην πολιτικός κρατούμενος από το Πουέρτο Ρίκο

Ruha Benjamin, καθηγήτρια Αφροαμερικανικών Σπουδών, *Πανεπιστήμιο Πρίνστον

Ruth Wilson Gilmore, Κέντρο Μεταπτυχιακών Σπουδών, *CUNY

Walden F Bello, διεθνής επίκουρος καθηγητής κοινωνιολογίας, *Κρατικό Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης στο Μπίνγκχαμτον

Yasin al-Haj Saleh, Σύρος συγγραφέας, πολιτικός αντιφρονούντας και πρώην πολιτικός κρατούμενος στη Συρία

* Οργανισμοί μόνο για σκοπούς ταυτοποίησης

**Οι υπογράφοντες ταξινομούνται αλφαβητικά

The post Ανοιχτή επιστολή στους πολιτικούς κρατούμενους του Ιράν, παγιδευμένους «ανάμεσα σε δύο λεπίδες ενός ψαλιδιού» first appeared on Aυτολεξεί.

Ο πόλεμος που διεξάγουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ στη Μέση Ανατολή δεν στρέφεται αποκλειστικά κατά του Ιράν. Εκτός από την κατοχή ολόκληρης της Παλαιστίνης, καθώς και των Υψιπέδων του Γκολάν και άλλων περιοχών της Συρίας, τα ισραηλινά στρατεύματα κατέχουν επί του παρόντος περιοχές του Λιβάνου, ενώ οι ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές πλήττουν τη χώρα από ψηλά. Τουλάχιστον 800.000 άνθρωποι έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους στον Λίβανο από τις αρχές Μαρτίου. Αν αφεθεί ανεξέλεγκτη, η ισραηλινή κυβέρνηση θα μετατρέψει τον Λίβανο σε ακατοίκητο ερείπιο, όπως ακριβώς έκανε και με τη Γάζα.

Για να κατανοήσουμε τις συνέπειες για τους ανθρώπους στον Λίβανο, επικοινωνήσαμε με τον Elia Ayoub, ο οποίος μας μίλησε παλαιότερα για την εξέγερση που έλαβε χώρα στον Λίβανο τον Οκτώβριο του 2019 ενάντια στη σεκταριστική διακυβέρνηση των πολέμαρχων ολιγαρχών. Πώς πρέπει να κατανοήσουμε τον τελευταίο γύρο εχθροπραξιών στο πλαίσιο των τελευταίων δεκαετιών; Πώς διαμορφώνει αυτή η επίθεση τις προοπτικές για τα λιβανέζικα κινήματα απελευθέρωσης;

Ο Elia Ayoub είναι αντιεξουσιαστής ιστορικός και ερευνητής από τον Λίβανο. Παρουσιάζει το podcast The Fire These Times, διαχειρίζεται το ενημερωτικό δελτίο Hauntologies και διοργανώνει διαδικτυακά μαθήματα για τη σύγχρονη ιστορία του Λιβάνου. Μπορείτε να κάνετε δωρεά για να υποστηρίξετε τους εκτοπισμένους από τις ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο εδώ. 

Πώς επηρέασαν οι ισραηλινές πολιτικές τη ζωή σας και τις ζωές των γύρω σας καθώς μεγαλώνατε στον Λίβανο;

Θα έπρεπε να γυρίσω δεκαετίες πίσω για να δώσω μια πλήρη εικόνα. Το Ισραήλ βομβαρδίζει τον Λίβανο για μεγάλο μέρος των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών, ακόμη και αν περιοριστούμε στο να ξεκινήσουμε το 1982. Κατείχε στρατιωτικά τον νότιο Λίβανο μέχρι το 2000 και στη συνέχεια βομβάρδισε ξανά τον Λίβανο το 2006. Τότε ανέπτυξε το διαβόητο στρατιωτικό δόγμα  Dahieh –που ονομάστηκε έτσι από τα νότια προάστια της Βηρυτού (η Νταχίχ σημαίνει «προάστιο» στα αραβικά)– το οποίο απαιτεί ρητά δυσανάλογο βομβαρδισμό περιοχών πολιτών για να ασκήσουν πίεση στη Χεζμπολάχ. Βομβάρδισαν ξανά τον Λίβανο το 2023 και ιδιαίτερα το 2024. Στη συνέχεια υπέγραψαν «εκεχειρία» με τη Χεζμπολάχ, την οποία έχουν παραβιάσει τουλάχιστον 10.000 φορές από τότε, σύμφωνα με τον ΟΗΕ.

Και τώρα βομβαρδίζουν ξανά.

Το Ισραήλ παραβιάζει το διεθνές δίκαιο ως ζήτημα κρατικής πολιτικής. Ήμουν 15 ετών κατά τη διάρκεια του πολέμου του 2006. Θυμάμαι να παρακολουθώ ισραηλινά αεροσκάφη να ρίχνουν τη μία βόμβα μετά την άλλη πάνω από τη Νταχίχ. Στενοί φίλοι που κατάγονται από τον Νότο, τη Νταχίχ και την κοιλάδα Μπεκάα έχουν βιώσει θάνατο, εκτοπισμό και τραύμα πολλές φορές. Σχεδόν όλοι στον Λίβανο έχουν γίνει μάρτυρες ισραηλινών βομβαρδισμών, ανεξάρτητα από την ηλικία τους. Αν έχετε ζήσει στον Λίβανο για αρκετό χρονικό διάστημα, έχετε βιώσει την κρατική βία του Ισραήλ.

Μιλάμε για εκατομμύρια ανθρώπους από όλα τα κοινωνικά στρώματα, από όλες τις πολιτικές πεποιθήσεις – τα παιδιά, οι γονείς και οι παππούδες τους. Για παράδειγμα, η 89χρονη γιαγιά μου, η οποία διέφυγε από τη Νάκμπα το 1948 ως παιδί, δεν έχει περάσει ποτέ περισσότερο από μερικά χρόνια κάθε φορά, σε σχεδόν έναν αιώνα ζωής, χωρίς να επηρεαστεί άμεσα ή έμμεσα από τη βία του ισραηλινού κράτους. Αυτά είναι όλα όσα γνωρίζουμε για τους Ισραηλινούς. Υπάρχει μια ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι είναι ανίκανοι να υπάρξουν ως πολιτική κουλτούρα δίχως πόλεμο.

Αυτό απουσιάζει εντελώς από το μεγαλύτερο μέρος της κάλυψης των γεγονότων που έχω δει, η οποία περιορίζεται σε απάνθρωπες γεωπολιτικές αφαιρέσεις. Αυτό που συμβαίνει αυτή τη στιγμή δεν αφορά μόνο τη Χεζμπολάχ (η οποία είναι ήδη αντιδημοφιλής στον Λίβανο) που σύρει τη χώρα σε ξένους πολέμους. Αν επρόκειτο απλώς για τη Χεζμπολάχ, το Ισραήλ δεν θα έκανε εθνοκάθαρση ολόκληρων χωριών με δυναμίτη. Το Ισραήλ δεν θα ψέκαζε με ζιζανιοκτόνα μεγάλες εκτάσεις του Λιβάνου και της Συρίας για να σκοτώσει καλλιέργειες και άγρια ​​ζωή, προκειμένου να καταστήσει τη γη άχρηστη για γεωργία. Οι Ισραηλινοί πολιτικοί δεν θα απειλούσαν συστηματικά να βομβαρδίσουν τον Λίβανο γυρνώντας τον πίσω στους σκοτεινούς αιώνες, ή να απειλήσουν να μετατρέψουν την Νταχίχ σε Γάζα, ή να χαρακτηρίσουν όλους τους Λιβανέζους Σιίτες –περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού– ως εχθρικό πληθυσμό.

Η Χεζμπολάχ, ένα βαθιά αντιδραστικό κόμμα στο οποίο αντιτίθεμαι εδώ και καιρό –το λέω αυτό απλώς για να αποφύγω τη σύγχυση– δεν θα είχε υπάρξει ποτέ εξαρχής αν δεν υπήρχε η ισραηλινή κατοχή του νότιου Λιβάνου. Δεν θα υπήρχε κανένας λόγος ύπαρξης μιας ομάδας που αυτοαποκαλείται Ισλαμική Αντίσταση αν δεν ήταν απαραίτητο να αντισταθεί σε έναν τόσο βάναυσο ξένο κατακτητή.

Και τώρα, τις τελευταίες ημέρες, το Ισραήλ διέταξε την αναγκαστική εκκένωση –ουσιαστικά, την εθνοκάθαρση– ολόκληρου του νότιου Λιβάνου, της Νταχίχ και τμημάτων της Μπεκάα. Η ιστορία επαναλαμβάνεται, μόνο που τώρα τα όπλα μαζικής καταστροφής που κατέχει η ισραηλινή κυβέρνηση είναι ακόμη πιο θανατηφόρα από πριν.

Πώς έχουν αλλάξει οι ισραηλινές πολιτικές και ενέργειες απέναντι στον Λίβανο και την περιοχή στο σύνολό της την τελευταία δεκαετία;

Ένα είδος αδιεξόδου επικράτησε για το μεγαλύτερο μέρος της περιόδου μετά το 2006, με κλιμακώσεις κατά καιρούς. Οι Ισραηλινοί ήταν απασχολημένοι με τους βομβαρδισμούς της Γάζας από το 2008 και μετά, ειδικά το 2014, και η Χεζμπολάχ ασχολούνταν με την υπεράσπιση του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι Ισραηλινοί πολιτικοί δεν έχασαν ποτέ την ευκαιρία να λένε στον Λίβανο ότι μπορούν να μας καταστρέψουν όποτε θέλουν – και ότι σκοπεύουν να το κάνουν.

Ό,τι κι αν έκανε το Ισραήλ στη Γάζα, ξέραμε ότι ήθελε να κάνει το ίδιο και στον Λίβανο. Δεν χρειαζόταν κάποια ιδιοφυΐα για να το συμπεράνει κανείς αυτό. Οι Ισραηλινοί μάς τα λένε αυτά ευθέως.

Αυτό που έχει αλλάξει είναι ότι η ισραηλινή πολιτική έχει γίνει ακόμη πιο ξεκάθαρα γενοκτονική από πριν. Οι επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου παρείχαν σε μια ήδη γενοκτονική πολιτική κουλτούρα τη δικαιολόγηση που χρειαζόταν. Όλοι έχουμε δει τα αποτελέσματα.

Από λιβανέζικης άποψης, το να βλέπουν το Ισραήλ να γίνεται ολοένα και πιο βίαιο έκανε πολλούς ανθρώπους να συμπεράνουν ότι, μόλις «τελειώσουν» με τη Γάζα, θα στραφούν στον Λίβανο.

Οι επανειλημμένες ισραηλινές εισβολές και αεροπορικές επιδρομές έχουν δημιουργήσει μαζικούς εκτοπισμούς εντός του Λιβάνου. Πώς έχουν οργανωθεί οι Λιβανέζοι σε αυτές τις χαοτικές στιγμές; Ποιες ομάδες ή κινήματα έχουν βοηθήσει τους ανθρώπους να ξεφύγουν από τον πόλεμο;

Θα πρέπει να θυμόμαστε ότι αυτός ο τελευταίος γύρος μαζικού εκτοπισμού έρχεται έπειτα από έναν παρόμοιο το 2024 που επηρέασε κυρίως τις ίδιες περιοχές. Υπάρχουν καθιερωμένες διαδρομές για όσους έχουν διασυνδέσεις ώστε να μείνουν σε φίλους ή συγγενείς, για όσους έχουν τα μέσα να νοικιάσουν ένα σπίτι και ούτω καθεξής.

Όσο για εκείνους που δεν έχουν αυτά τα μέσα, είναι αυτοί που έχουν πληγεί περισσότερο. Πολλοί κοιμούνται στους δρόμους. Συχνά βλέπουμε γειτονικά χωριά που δεν έχουν πληγεί τόσο πολύ να στεγάζουν όσους προσπαθούν να ξεφύγουν, τουλάχιστον προσωρινά, ενώ οι άνθρωποι κατευθύνονται προς τον προορισμό τους – αν έχουν κάποιον κατά νου. Οι άνθρωποι προσαρμόζονται σε μια εξελισσόμενη κατάσταση σε καθημερινή βάση. Κάποιοι συγκεντρώνουν χρήματα μόνοι τους ή ως μέλη ομάδων, άλλοι προσφέρουν εθελοντικά τις υπηρεσίες τους σε συσσίτια.

Ωστόσο, είναι αδύνατο να «ξεφύγει κανείς από τον πόλεμο», καθώς οι συνέπειες γίνονται αισθητές σε όλη τη χώρα.

Το 2019, υπήρξε μια έκρηξη κοινωνικής κινηματικής δραστηριότητας στον Λίβανο, που έφερε κοντά ανθρώπους πέρα ​​από θρησκευτικές γραμμές για να απορρίψουν την κυριαρχία των ολιγαρχών πολέμαρχων. Τι απέγινε εκείνη η εποχή των πιθανοτήτων;

Έγραψα γι’ αυτό στο CrimethInc εκείνη την εποχή.

Η στιγμή του 2019 ήταν η μεγαλύτερη εξέγερση που είχε δει ποτέ αυτή η χώρα. Ήταν δυνατή μόνο χάρη σε χρόνια οργάνωσης και διαμαρτυριών, χρόνια κυβερνητικής διαφθοράς και -ιδιαίτερα σημαντική για αυτή τη συζήτηση- μιας αρκετά μεγάλης χρονικής περιόδου χωρίς να βομβαρδιστεί ο Λίβανος. Δεν θα μπορούσαμε να βγούμε στους δρόμους αν οι Ισραηλινοί βομβάρδιζαν αυτούς τους δρόμους και τα σπίτια μας – κάτι που συμβαίνει τώρα, για άλλη μια φορά.

Αυτό δείχνει πόσο καλά έχει φερθεί το Ισραήλ στο σεχταριστικό καθεστώς του Λιβάνου.

Οι ορίζοντες που άνοιξαν το 2019 έκλεισαν λίγο αργότερα από έναν συνδυασμό παραγόντων: καταστολή (συμπεριλαμβανομένης της Χεζμπολάχ), οικονομική κρίση, πανδημία COVID-19 και η έκρηξη της 4ης Αυγούστου 2020 στο λιμάνι της Βηρυτού. Για τα περισσότερα χρόνια από τότε, οι περισσότεροι άνθρωποι απλώς προσπαθούν να επιβιώσουν, με πολλούς ανθρώπους να εργάζονται πάνω σε θέματα αλληλοβοήθειας, συσσιτίων και άλλων μορφών οικοδόμησης κοινοτήτων. Θα μπορούσαμε εύλογα να αποδώσουμε την εμφάνιση αυτών των προσπαθειών σε εκείνους τους λίγους μήνες στα τέλη του 2019 και στις αρχές του 2020 που έδειξαν στους ανθρώπους –ιδίως στη γενιά που μεγάλωσε μετά τους πολέμους του Λιβάνου του 1975-1990– το τι είναι δυνατό να κάνουμε όταν ενωνόμαστε και οργανωνόμαστε.

Εκεί πήγε η εποχή των δυνατοτήτων. Αλλά νομίζω ότι δεν έχουμε δει ακόμα το τέλος αυτών των δυνατοτήτων.

Πώς κατανοείτε τη σχέση μεταξύ της κυβέρνησης Νετανιάχου και της κυβέρνησης Τραμπ σήμερα; Ποια καθορίζει την πορεία των γεγονότων και προς ποιο σκοπό;

Γνωρίζουμε από Αμερικανούς αξιωματούχους, συμπεριλαμβανομένου του Μάρκο Ρούμπιο, ότι το Ισραήλ έκανε το κάλεσμα για επίθεση στο Ιράν και οι ΗΠΑ αποφάσισαν να συμμετάσχουν – επομένως, υπό αυτή την έννοια, η ισραηλινή κυβέρνηση είναι αυτή που κάνει το κάλεσμα. Είναι σουρεαλιστικό το γεγονός ότι η μικρότερη δύναμη κατάφερε να σύρει την πολύ μεγαλύτερη δύναμη σε αυτό, και ότι μια απόφαση που ελήφθη από έναν αρκετά μικρό αριθμό ανθρώπων στο Ισραήλ είχε τέτοιες συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία, για να μην αναφέρουμε τον συνεχιζόμενο αριθμό νεκρών και την περιβαλλοντική καταστροφή.

Οι Αμερικανοί δεν έχουν τελικό στόχο. Δεν έκαναν κανέναν απολύτως προγραμματισμό. Τώρα βλέπουμε τον Τραμπ να είναι δυσαρεστημένος με τον βομβαρδισμό των ιρανικών αποθηκών πετρελαίου από το Ισραήλ, πράγμα που σημαίνει ότι δεν συντονίστηκαν καν μεταξύ τους. Δεν είναι σαφές τι θέλουν οι Ισραηλινοί πέρα ​​από την εξάπλωση του χάους ως αυτοσκοπού. Είναι πιθανό να ήταν αρκετά αλαζόνες ώστε να πιστεύουν ότι θα μπορούσαν να επιβάλουν αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν μόνο μέσω αεροπορικών βομβαρδισμών, αλλά από όσο μπορώ να καταλάβω, είναι ευχαριστημένοι απλώς να καταστρέψουν όσο το δυνατόν περισσότερο Ιράν, για όσο μπορούν. Πρόκειται για ένα καθεστώς που έχει γλιτώσει την τιμωρία παρότι διεξάγει γενοκτονία μπροστά σε ολόκληρο τον κόσμο για πάνω από δύο χρόνια, οπότε πιστεύει σαφώς ότι μπορεί να ενεργεί ατιμώρητα επ’ αόριστον.

Υπάρχουν διαφορετικές ιδεολογίες και από την αμερικανική πλευρά. Ο χριστιανός εθνικιστής και σιωνιστής Pete Hegseth γιορτάζει την καταστροφή στο Ιράν ως μια νίκη από μόνη της. Όσο για τον Trump, είναι σαφώς εκτός εαυτού. Δεν περίμενε ότι τα πράγματα θα χειροτέρευαν τόσο γρήγορα. Πιθανότατα ήλπιζε σε ένα αποτέλεσμα όπως αυτό στη Βενεζουέλα, όπου ξεφορτώθηκε τον Μαδούρο αλλά διατήρησε το καθεστώς στη θέση του με την Delcy Rodríguez στην ηγεσία, αλλά υποταγμένη στη βούληση της κυβέρνησης των ΗΠΑ. Δεν μπορούν να το πετύχουν αυτό στο Ιράν – όχι μόνο επειδή το ιρανικό καθεστώς είναι πιο ισχυρό, αλλά και επειδή οι Ισραηλινοί έχουν τις δικές τους προτεραιότητες.

Αν οι Αμερικανοί ήταν πιο έξυπνοι, θα είχαν καταλάβει πλέον ότι το πρόβλημά τους είναι το Ισραήλ. Ακόμα κι αν ο στόχος τους ήταν απλώς να διατηρήσουν την υπεροχή των ΗΠΑ, η αμερικανική υποστήριξη προς το Ισραήλ ήταν μια καταστροφή. Έχουν καταστρέψει την ψευδαίσθηση της ασφάλειας στον Κόλπο μέσα σε λίγες μέρες, έχουν αποσταθεροποιήσει την παγκόσμια οικονομία και έχουν αποδείξει σε κάθε κυβέρνηση, μια για πάντα, ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν να είναι μία έμπιστη δύναμη. Όπως και να έχει αυτό το τέλος, θα δούμε έναν αναδιοργανωμένο κόσμο με μειωμένη επιρροή των ΗΠΑ.

Από όλες τις αντιδράσεις στην αμερικανική και ισραηλινή επιθετικότητα, όπως διαμορφώθηκαν από διαφορετικές πολιτικές δυνάμεις στον Λίβανο και σε όλη την γύρω περιοχή, ποια θα μπορούσε να υποδηλώνει έναν ορίζοντα απελευθέρωσης;

Στον Λίβανο, ομάδες όπως η Buzuruna Juzuruna, η οποία επικεντρώνεται στην επισιτιστική βιωσιμότητα και η Egna Legna, ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός που διευθύνεται από γυναίκες μετανάστριες από την Αιθιοπία και παρέχει στέγη, ασφάλεια τροφίμων και άλλα, αποτελούν παραδείγματα του τι είναι δυνατό στη χώρα πέρα ​​από το σεκταριστικό και εθνικιστικό status quo. Η Queer Mutual Aid Lebanon είναι ακόμη μια άλλη ομάδα, καθώς ο ορισμός τους για την queer κοινότητα στον Λίβανο δεν περιορίζεται μόνο σε Λιβανέζους queer.

Σε περιόδους πολέμου, ο «ανθρωπιστικός» λόγος μπορεί είτε να αναπαράγει υπάρχουσες δυναμικές εξουσίας —για παράδειγμα, αγνοώντας τις μετανάστριες οικιακές βοηθούς ή τις κουήρ Λιβανέζους— είτε να αποπολιτικοποιεί μια εγγενώς πολιτική κατάσταση —για παράδειγμα, οι αναφορές για το πώς επηρεάζονται οι μετανάστριες οικιακές βοηθοί χωρίς να αναφέρεται ότι το Ισραήλ βομβαρδίζει περιοχές αμάχων, αναγκάζοντας άπαντες να φύγουν. Ομάδες όπως αυτές που ανέφερα τα διαπερνούν όλα αυτά. Λειτουργούν με βάση τη λογική ότι οι άνθρωποι υποστηρίζουν τους ανθρώπους επειδή είναι άνθρωποι. Κι αυτή μπορεί να είναι μια πολύ ριζοσπαστική πράξη.

Οι στρατιωτικές επιθέσεις από ξένες δυνάμεις —ειδικά από ιμπεριαλιστικά έθνη— συχνά προκαλούν ένα έντονο πατριωτικό αίσθημα σε όσους τις βιώνουν. Πώς θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τα κινήματα για την απελευθέρωση αυτό το γεγονός;

Αυτό δεν συμβαίνει πραγματικά στον Λίβανο, επειδή η χώρα είναι ήδη διαλυμένη. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που κατηγορούν επίσης τη Χεζμπολάχ για την αντίδραση στη δολοφονία του Χαμενεΐ εκτοξεύοντας πυραύλους προς το Ισραήλ, επομένως εδώ δεν πρόκειται να δούμε μια κατάσταση «συσπείρωσης πίσω από τα στρατεύματα».

Ποια είναι τα πιο αποτελεσματικά πράγματα που μπορούν να κάνουν τα κοινωνικά κινήματα βάσης σε άλλα μέρη του κόσμου αυτή τη στιγμή για να υποστηρίξουν όσους υφίστανται αυτή τη βία;

Πάντα διστάζω με ερωτήματα σαν κι αυτό, μόνο και μόνο επειδή η «αποτελεσματικότητα» είναι ένα κριτήριο που περιλαμβάνει πάρα πολλούς διαφορετικούς παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη. Κατά γενικό κανόνα, θα έλεγα ότι η υιοθέτηση ενός αντιεξουσιαστικού πλαισίου είναι ένας καλός τρόπος για να αποφευχθεί η χειροτέρεψη των δεινών των ανθρώπων που ζουν υπό καθεστώτα όπως των Αγιατολάχ, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι αυτός ο πόλεμος δεν έχει καμία σχέση με την απελευθέρωση αυτών των ανθρώπων.

Πιστεύω, επίσης, ότι αυτή είναι μια κατάσταση κατά την οποία οι διασπορές και οι υποστηρικτές τους εκτός Ιράν, Λιβάνου και Παλαιστίνης μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο. Για παράδειγμα, υπάρχει πολύ λίγος χώρος στο Ιράν σήμερα για φιλοπαλαιστινιακό ακτιβισμό, επειδή το καθεστώς των Αγιατολάχ έχει εδώ και καιρό καιρό υιοθετήσει τον φιλοπαλαιστινιακό λόγο για τους δικούς του σκοπούς – οι οποίοι δεν έχουν καμία σχέση με την αποαποικιοποίηση της Παλαιστίνης και την προώθηση μιας αντισιωνιστικής λύσης που αντιμετωπίζει όλους ισότιμα ​​ανεξάρτητα από θρησκεία ή εθνότητα. Το Ιράν έχει ένα σύστημα που μπορεί εύλογα να περιγραφεί ως απαρτχάιντ φύλου. Ένα κράτος σαν αυτό δεν μπορεί να απελευθερώσει τους Παλαιστίνιους από το εθνο-ρατσιστικό απαρτχάιντ του Ισραήλ.

Όσοι από εμάς βρισκόμαστε στη διασπορά μπορούμε να συνδέσουμε τον αυταρχισμό του Ισραήλ με τον αυταρχισμό του Ιράν χωρίς να τα εξισώνουμε. Αυτό είναι κρίσιμο, επειδή πρέπει να αντιμετωπίζουμε με ευαισθησία την εμπειρία όσων θυματοποιούνται και από τα δύο καθεστώτα. Για έναν Παλαιστίνιο στη Γάζα, θα μπορούσε να ακούγεται προσβλητικό να πει ότι το Ιράν είναι τόσο κακό όσο το Ισραήλ, και αντιστρόφως για τα θύματα των Αγιατολάχ στο Ιράν. Η απουσία μιας τέτοιας απόχρωσης διευκολύνει όσους –συμπεριλαμβανομένων τμημάτων της ιρανικής διασποράς– προωθούν την ιδέα ότι το Ισραήλ θα απελευθερώσει το Ιράν.

Υπάρχει αντιαραβικός ρατσισμός μεταξύ της ιρανικής διασποράς, ο οποίος, ειρωνικά, έχει ομοιότητες με την καταστολή των μη περσικών ομάδων, όπως οι Άραβες και οι Κούρδοι Αχβάζ, από το καθεστώς των Αγιατολάχ. Πρόκειται για μια μορφή εθνοτικής υπεροχής που προσελκύει και έλκεται από τη σιωνιστική εθνοτική υπεροχή, με την οποία οι περισσότεροι αναγνώστες αυτής της πλατφόρμας είναι πιο εξοικειωμένοι.

Από την πλευρά της παλαιστινιακής διασποράς, θα μπορούσαν να γίνουν περισσότερα ώστε να αναγνωριστεί η βία του καθεστώτος των Αγιατολάχ και του λεγόμενου «άξονα αντίστασης», οι οποίοι έχουν σκοτώσει χιλιάδες και χιλιάδες ανθρώπους -συμπεριλαμβανομένων Παλαιστινίων Σύρων που αντιτάχθηκαν στον Άσαντ- ενώ προσποιούνται ότι είναι φιλοπαλαιστινικοί.

Τέτοιες συνδέσεις είναι πολύ πιο δύσκολο να δημιουργηθούν στην περιοχή μας, αλλά οι διασπορές με περισσότερα προνόμια μπορούν να βοηθήσουν στην οικοδόμηση αυτών των απεγνωσμένα απαραίτητων δεσμών.

Κι ενώ βρισκόμαστε σε αυτό το σημείο, θα πρέπει επίσης να οικοδομούμε δεσμούς με μέλη της εβραϊκής διασποράς που απορρίπτουν την σιωνιστική εθνοτική υπεροχή υπέρ της οικοδόμησης ενός κοινού μέλλοντος.

Ένα από τα πιο εξαντλητικά πράγματα σχετικά με φρικτές τραγωδίες σαν κι αυτή είναι ότι μας αναγκάζουν να επικεντρωθούμε στη μείωση της βλάβης αντί να χτίσουμε τον κόσμο των ονείρων μας. Αν δεν υπήρχαν οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, τι θα προτιμούσατε να σκέφτεστε, να κάνετε, να δημιουργείτε;

Θα ζούσα στο χωριό μου στον Λίβανο, σκεπτόμενος αν θα έπρεπε να πάω σε κάποια πιο αγροτική περιοχή όπου θα μπορούσα να εργαστώ και να χρησιμοποιήσω τη γη για να οικοδομήσω την επισιτιστική βιωσιμότητα και να προωθήσω την αλληλοβοήθεια από-τα-κάτω σε όλη τη χώρα και πέρα ​​από αυτήν.

Θα περνούσα περισσότερο χρόνο στο δάσος εκεί, μαθαίνοντας τις ντόπιες ονομασίες για τα ζώα και τα φυτά με το παιδί μου, το οποίο δεν έχει πάει ποτέ στον Λίβανο.

Εκτιμώ αυτήν την ερώτηση, επειδή μπορεί εύκολα να ξεχάσει κανείς το μέγεθος αυτού που μας λήστεψαν. Κάνω ό,τι καλύτερο μπορώ για να διατηρήσω την ελπίδα και να δημιουργήσω ρίζες όπου κι αν βρίσκομαι, αλλά πάντα θρηνώ για το τι έχουν κάνει στις ζωές μας οι πολυγενεακές μηχανές καταστροφής που είναι τα ισραηλινά και αμερικανικά κράτη. Όσο υπάρχει ένα αδίστακτο και υπερ-μιλιταριστικό σιωνιστικό κράτος στα νότια μας, είναι πολύ επικίνδυνο για μένα να ζήσω στον Λίβανο με το παιδί μου.

The post «Η Ιστορία Επαναλαμβάνεται»: Μια Λιβανέζικη Προσέγγιση στον Πόλεμο κατά της Παλαιστίνης, του Λιβάνου & του Ιράν first appeared on Aυτολεξεί.

Τελικά, αυτά τα όργανα της βάσης διαλύονται και αντικαθίστανται έκτοτε από τις νέες δομές υπό τον σιδερένιο έλεγχο της νεοσύστατης Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η κληρονομιά, όμως, αυτών των Συμβουλίων συνεχίζει να ζει έως σήμερα στο φαντασιακό των συνεχιζόμενων κοινωνικών κινημάτων στο Ιράν.

Το παρόν άρθρο φωτίζει ένα κομμάτι της σύγχρονης πολιτικής ιστορίας με την ίδρυση των λεγόμενων “Binkes” (των δομών βάσης συλλογικής απόφασης). Φωτίζει ιδιαιτέρως την περίπτωση της κουρδικής πόλης Σαναντάτζ [Sanandaj ή Sena, Sine στα κουρδικά – 2η μεγαλύτερη πόλη στο Ιρανικό Κουρδιστάν] και του 1ου Συμβουλίου που δημιουργήθηκε εκεί – για το οποίο δόθηκε και η μεγαλύτερη μάχη από τους κατοίκους για να κρατηθεί.

Προτείνουμε σχετικά το ντοκιμαντέρ “Binke” [Η βάση, 2023]: Μια άγνωστη ιστορία για την πολιτειακή αλλαγή και την προσπάθεια δημιουργίας αυτοδιευθυνόμενων συμβουλίων σε πόλεις και χωριά σε όλη τη χώρα. Διαθέσιμο εδώ: https://www.youtube.com/watch?v=1vvbkR2LQEc

Η ιστορία μπορεί να γράφεται από τους νικητές αλλά εμείς προτιμούμε να τη διαβάζουμε με τη ματιά των από-τα-κάτω:

****

Ακολουθεί το κείμενο του Siyavash Shahabi. Μετάφραση για το Αυτολεξεί: Ι. Μαραβελίδη

«Μπορεί κανείς να αγαπήσει μια πόλη, να φέρει στο μυαλό τα σπίτια και τους δρόμους της στις πιο μακρινές ή αγαπημένες αναμνήσεις. Αλλά μόνο κατά τη διάρκεια μιας εξέγερσης νιώθει κανείς πραγματικά ότι ζει στη δική του πόλη – τη δική του πόλη επειδή κατά τη διάρκεια της εξέγερσης, η πόλη ανήκει ταυτόχρονα σε «εμένα» και στους «άλλους»· τη δική του πόλη επειδή κατά τη διάρκεια της εξέγερσης, η πόλη γίνεται ένα πεδίο μάχης που έχουν επιλέξει τόσο το άτομο όσο και το πλήθος· τη δική του πόλη επειδή κατά τη διάρκεια της εξέγερσης, η πόλη γίνεται ένας περιορισμένος χώρος όπου ο ιστορικός χρόνος αναστέλλεται και κάθε δράση μέσα σε αυτήν αποκτά εγγενή αξία και οι άμεσες συνέπειες κάθε δράσης γίνονται πολύτιμες.

Κατά τη διάρκεια της καταδίωξης και της απόδρασης στη ζέση της εξέγερσης, όταν κάποιος επιτίθεται και διώχνεται από τα μέρη του, κάνει την πόλη περισσότερο δική του από ό,τι όταν παίζει στους δρόμους της σαν παιδί ή περπατά στην πόλη με ένα νεαρό κορίτσι. Την ώρα της εξέγερσης, δεν είναι πλέον μόνος στην πόλη».

~ Από τον Furio Jesi, «Σπάρτακος: Η Συμβολολογία της Εξέγερσης»

  Σε μια τολμηρή και μη απολογητική εξερεύνηση, το ντοκιμαντέρ του Zanyar Omrani “Binke” (Η Βάση) διεισδύει στο σύγχρονο πολιτικό τοπίο του Σαναντάτζ. Ο Omrani δεν απεικονίζει απλώς την ιστορία. Σπρώχνει τους θεατές στην καρδιά του καμινιού. Από την εκρηκτική απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων το 1979 μέχρι την ταραχώδη γέννηση της αυτοκυβέρνησης του Rojhelat [το «Ιρανικό Κουρδιστάν»], το “Binke” αρνείται να αποστρέψει το βλέμμα του. Αντιμετωπίζει τη φοβερή εγκαθίδρυση των δημοτικών συμβουλίων και αποτυπώνει την ωμή ανυπακοή στην επίθεση της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν προς το Κουρδιστάν. Και ας μην παραβλέπουμε την οργισμένη εξέγερση της Jina το 2022 – μια σφοδρή πολεμική κραυγή για την ανάκτηση της ίδιας της ουσίας της δημόσιας κυριαρχίας. Το “Binke” δεν είναι απλώς ένα ντοκιμαντέρ – είναι ένα πολιτικό καζάνι ανείπωτων ιστοριών που σιγοβράζει στον ατελείωτο αγώνα για αυτονομία και δικαιοσύνη. Δεν σου λέει απλώς την ιστορία – σε αρπάζει από τον γιακά και σου τη δείχνει, καθιστώντας και εσένα μάρτυρά της.

Ένοπλες λαϊκές ομάδες ή πολιτικές οργανώσεις ήταν απασχολημένες με την υπεράσπιση των γειτονιών. Sanandaj, 17/03/1979. Φωτογραφία: Michel Setboun

Σύντομη Ιστορία της Συμβουλιακής Διακυβέρνησης στο Σαναντάτζ

Στις 22 Μαρτίου 1979, πραγματοποιήθηκε συνάντηση με τη συμμετοχή του Προσωρινού Επαναστατικού Συμβουλίου, υπό την προεδρία του Υπουργού Εσωτερικών. Σε αυτές τις διαπραγματεύσεις, αποφασίστηκε ότι ένα συμβούλιο για τη διοίκηση της πόλης Σαναντάζ θα οριζόταν μέσω δημόσιων εκλογών. Αυτή η απαίτηση επιβλήθηκε από την επαναστατική κοινωνία του Κουρδιστάν στο Επαναστατικό Συμβούλιο του Χομεϊνί.

Σε αυτές τις διαπραγματεύσεις, αποφασίστηκε η διάλυση της χωροφυλακής, της αστυνομίας της πόλης, του Επαναστατικού Συμβουλίου του Σαναντάτζ και του Αρχηγείου της Ισλαμικής Επανάστασης και ότι ο στρατός δεν θα είχε το δικαίωμα να διέρχεται από την πόλη. Συνεπώς, μέχρι την εκλογή του Δημοτικού Συμβουλίου του Σαναντάτζ –και με προσωρινό χαρακτήρα–, εξελέγη μία επιτροπή αποτελούμενη από 2 αντιπροσωπείες των αριστερών ομάδων, 2 από ισλαμικές ομάδες και 1 απεσταλμένο εκ μέρους του Ταλεγκάνι.

Στις 23 Μαρτίου 1979, πραγματοποιήθηκε μια μεγάλη συγκέντρωση με τη συμμετοχή δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων στην πλατεία Ικμπάλ στο Σαναντάτζ. Σε αυτή τη συνάντηση, η κυβερνητική αντιπροσωπεία υποσχέθηκε την απελευθέρωση των κρατουμένων στους στρατώνες, την τιμωρία των υποκινητών και των δραστών της σφαγής του Σαναντάτζ, την πλήρη άρση της κυβερνητικής λογοκρισίας από το ραδιόφωνο και την τηλεόραση και την ασφάλεια της ζωής και της απασχόλησης των στρατιωτικών. Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του σε αυτή τη συνάντηση, ο Μπανί-Σαντρ χαρακτήρισε την αυτονομία ως την αρχή του αποσχισμού. Οι παρόντες στη συνάντηση δεν του επέτρεψαν να συνεχίσει την ομιλία του, φωνάζοντας συνεχώς συνθήματα.

Εν μέσω των γεγονότων στο Κουρδιστάν, στις 25 Μαρτίου 1979, πραγματοποιήθηκε συνάντηση του Τουρκμενικού Πολιτιστικού και Πολιτικού Συλλόγου για να θέσει τα αιτήματά του και να υποστηρίξει τον λαό του Σαναντάτζ. Παρά το γεγονός ότι είχε ανακοινωθεί και είχαν δοθεί εγγυήσεις για τη διεξαγωγή της από την προσωρινή κυβέρνηση, η συνάντηση αυτή διακόπηκε βίαια από μια προσχεδιασμένη πλεκτάνη από ένοπλους πράκτορες της επιτροπής και από το θρησκευτικό ρεύμα του Χομεϊνί.

Σε αντίθεση με την πόλη Σαναντάτζ, όπου φαινομενικά στάλθηκε μια Επιτροπή Επίλυσης Διαφορών, δεν ελήφθη καμία δράση για την αντιμετώπιση των αιτημάτων του τουρκμενικού λαού. Οι ένοπλοι τραμπούκοι του Χομεϊνί κατέστειλαν τον τουρκμενικό λαό αμείλικτα για 8 ημέρες. Πολλοί σκοτώθηκαν και τραυματίστηκαν. Ο λαός του Κουρδιστάν και οι πολιτικές δυνάμεις, βλέποντας τα αιτήματα του τουρκμενικού λαού να ευθυγραμμίζονται με τα δικά τους, υποστήριξαν τους αγώνες του τουρκμένων με διάφορες δηλώσεις.

Ένα ουσιαστικό μέτρο που προέκυψε από αυτές τις ανθρωπιστικές προσπάθειες ήταν η αποστολή ιατρικής ομάδας από το Σαναντάτζ στην περιοχή της Τουρκμενικής Σαχρά. Στις 28 Μαρτίου 1979, η Εταιρεία για την Υπεράσπιση της Ελευθερίας και της Επανάστασης οργάνωσε μια ιατρική και υποστηρικτική πομπή ώστε να παραδώσει κρίσιμη βοήθεια στον τουρκμενικό πληθυσμό, ο οποίος είχε άμεση ανάγκη από επείγουσα υποστήριξη. Δυστυχώς, κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, το όχημα που μετέφερε τους εθελοντές ενεπλάκη σε ένα καταστροφικό ατύχημα. Βυθίστηκε σε ένα ποτάμι κατά μήκος της διαδρομής μεταξύ Μπιτζάρ και Ζαντζάν, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους εννέα αφοσιωμένοι επαναστάτες.

Ο θάνατος των εθελοντών έριξε μια βαθιά σκιά πένθους πάνω από το Σαναντάτζ. Καθώς η πόλη προετοιμαζόταν για την κηδεία, μια συντριπτική συγκέντρωση, που αριθμούσε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, εμφανίστηκε από το Σαναντάτζ και τις γύρω περιοχές. Συγκεντρώθηκαν σε μια νηφάλια πορεία σεβασμού, εκφράζοντας ταυτόχρονα την αποδοκιμασία τους για τις εμπόλεμες στρατηγικές που είχαν υιοθετήησει οι αναδυόμενες δυνάμεις.

Στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης σύγκρουσης στο Κουρδιστάν και την Τουρκμενική Σαχρά, το δημοψήφισμα που δημιούργησε η Ισλαμική Δημοκρατία –και στο οποίο ο Χομεϊνί αναφερόταν εμφατικά ως «ούτε λέξη λιγότερο, ούτε λέξη περισσότερο»– έτυχε ψυχρής υποδοχής. Ο πληθυσμός, μαζί με διάφορους πολιτικούς φορείς, δημοκρατικούς θεσμούς και πολιτικές ομάδες στο Κουρδιστάν, επέδειξαν την απαγκίστρωσή τους από αυτό, επιλέγοντας να μην συμμετάσχουν στο δημοψήφισμα.

Από την άλλη πλευρά, η τοπική αντιδραστική τάση, με επικεφαλής τον Μουλά Αχμάντ Μοφτιζαντέχ, ήταν εξαιρετικά αντιδημοφιλής στον λαό. Οι δυνάμεις αυτού του ρεύματος αποτελούνταν από έναν αριθμό ισλαμιστών κακοποιών που τον υποστήριζαν. Ο Μοφτιζαντέχ, ο οποίος προσπαθούσε να αποκτήσει θέση και δύναμη για να λειτουργήσει ως όργανο της καταστολής του καθεστώτος, παρενοχλούσε και βασάνιζε όποιον περνούσε στον διάβα του, με τους υποστηρικτές του οπλισμένους με ρόπαλα στο Μεγάλο Τζαμί του Σαναντάτζ. Εντόπιζαν αριστερούς, τους συνελάμβαναν και τους πετούσαν στη λίμνη του τζαμιού. Αυτές οι ενέργειες δεν ήταν πολύ επιτυχημένες. Οι ένοπλες δυνάμεις αυτού του θρησκευτικού ρεύματος ετοιμάζονταν να επιτεθούν στα γραφεία πολιτικών δυνάμεων και δημοκρατικών κοινωνιών, όμως η υποστήριξη του λαού προς τις αριστερές πολιτικές δυνάμεις στο Σαναντάτζ έκανε τα σχέδια και τις συνωμοσίες αυτού του ρεύματος να αποτύχουν το ένα μετά το άλλο.

Εν μέσω αυτής της αναταραχής, ο ρόλος της αντιπροσωπείας της Προσωρινής Κυβέρνησης δεν ήταν να τερματίσει τον υπάρχοντα πόνο και τα προβλήματα και να ικανοποιήσει τα αιτήματα του λαού, αλλά ήταν μια προσωρινή προσπάθεια για την ηρεμία της κατάστασης. Σε επακόλουθες διαπραγματεύσεις, ο Υποστράτηγος Γκαράνι αναγνωρίστηκε ως υπεύθυνος για τις σφαγές στο Σαναντάτζ μέχρι εκείνο το σημείο, απομακρύνθηκε από τη θέση του, και στη θέση του διορίστηκε ο Υποστράτηγος Νάσερ Φαρμπόντ.

Έπειτα από αυτά τα γεγονότα, μια προσωρινή 5μελής επιτροπή, επιφορτισμένη με την προετοιμασία των εκλογών του Δημοτικού Συμβουλίου του Σαναντάτζ, έθεσε τις βάσεις για τις εκλογές και τη συμμετοχή των υποψηφίων. Ανεξάρτητα άτομα, οργανώσεις τόσο από την αριστερά όσο και από τη δεξιά πολιτική πτέρυγα, υπέβαλαν υποψηφιότητα για τα μέλη αυτού του συμβουλίου.

Οι κάτοικοι της πόλης διαμαρτύρονται για τις επιθέσεις με ρουκέτες από τον στρατό σε διάφορες συγκεντρώσεις. Σαναντάτζ, 25/03/1979. Φωτογραφία: Michel Setboun.

Η εκλογή του Δημοτικού Συμβουλίου του Σαναντάζ

Στις 14 Απριλίου 1979, παρά το σαμποτάζ από την ομάδα του Μουλά Αχμάντ Μοφτιζαντέχ, ο οποίος διαφώνησε με την εκλογική διαδικασία, η συντριπτική πλειοψηφία του λαού του Σαναντάτζ συμμετείχε στις εκλογές σε 68 εκλογικές περιφέρειες, εκλέγοντας 11 κύρια και 6 αναπληρωματικά μέλη για το Δημοτικό Συμβούλιο. Η σχετική ηρεμία στο Σαναντάτζ και η διοίκηση από το Δημοτικό Συμβούλιο διευκόλυναν τη συμμετοχή των ανθρώπων στη διαχείριση των δικών τους υποθέσεων.

Τα Συμβούλια Γειτονιάς άρχισαν να σχηματίζονται το ένα μετά το άλλο. Δημιουργήθηκε μια ανοιχτή, ελεύθερη και πολιτική ατμόσφαιρα. Η Ισλαμική Δημοκρατία και οι τοπικοί αντιδραστικοί ήταν δυσαρεστημένοι με αυτή την κατάσταση. Τα ηνία της εξουσίας δεν βρίσκονταν στα χέρια των νεοεξουσιοδοτημένων αντιδραστικών και των τραμπούκων του Αχμάντ Μοφτιζαντέχ. Προσπαθούσαν συνεχώς να παρεμποδίσουν το υπάρχον περιβάλλον.

Το απόγευμα της Πέμπτης 24 Απριλίου 1980, μαχητικά αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας, προκειμένου να υποστηρίξουν τις επίγειες δυνάμεις τους και να προκαλέσουν τον τρόμο, βομβάρδισαν τα περίχωρα της πόλης Σαναντάτζ για μία ώρα. Ο στρατός και οι δυνάμεις των Φρουρών της Επανάστασης που στάθμευαν στους στρατώνες του Σαναντάτζ, σε μια άγρια ​​επίθεση με κανόνια και όλμους 120 χιλιοστών, βομβάρδισαν επίσης τις γειτονιές της πόλης. Με την έναρξη των εκτεταμένων επιθέσεων στην πόλη, οι αντάρτικες οργανώσεις αποφάσισαν στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου να εγκαταλείψουν συντονισμένα την πόλη έπειτα από 24 ημέρες αντίστασης.

Αυτό που ονομάστηκε ως 24ήμερος πόλεμος του λαού του Σαναντάτζ, το 1980, δεν ήταν στην πραγματικότητα ένας πόλεμος με τη στρατιωτική έννοια. Αυτός ο πόλεμος είχε μία πλευρά: Ένα καθεστώς, οπλισμένο μέχρι τα δόντια με μαχητικά αεροσκάφη, ελικόπτερα, βόμβες, άρματα μάχης, κανόνια και οργανωμένες, έμπειρες δυνάμεις που είχαν απομείνει από το καθεστώς του Σάχη, μαζί με δικαστήρια της Σαρία και εκτελέσεις πεδίου δίχως δίκη… επιτέθηκε σε ανθρώπους που δεν διέθεταν κανενός είδους στρατιωτική οργάνωση, κομματική οργάνωση, μαζική οργάνωση και οικονομική οργάνωση για να καλύψουν τις βασικές ανάγκες των οικογενειών τους, και δεν διέθεταν σημαντικά όπλα και πυρομαχικά για να αντισταθούν σε αυτή την άνιση δύναμη.

Κατά τη διάρκεια της 24ήμερης αντίστασης του Σαναντάτζ εναντίον του IRGC το 1980, η Σαχίν Μπαβάφα [Shahin Bavafa] ήταν υπεύθυνη του μοναδικού νοσοκομείου της πόλης. Αντιμέτωπη με την αύξηση των επιθέσεων και τον αυξανόμενο αριθμό τραυματιών, καθώς και την έλλειψη ιατρικού προσωπικού στο νοσοκομείο, σχημάτισε Ιατρικές Επιτροπές Γειτονιάς με τη βοήθεια των κατοίκων της πόλης.

Όταν οι Φρουροί της Επανάστασης επιτέθηκαν στην πόλη από ξηρά και αέρα, ο πόλεμος επεκτάθηκε πέρα ​​από τους δρόμους και τα σοκάκια, στα σπίτια των πολιτών. Το Σαναντάτζ μετατράπηκε σε πεδίο μάχης πλήρους κλίμακας και ο αριθμός των νεκρών και των τραυματιών αυξήθηκε. Εκείνη την εποχή, το Σαναντάτζ ήταν μια μικρή πόλη στο δυτικό Ιράν, χωρίς παγκόσμια φήμη και εγκαταστάσεις, και ποτέ δεν κατάφερε να αφηγηθεί τη δική της ιστορία για την 24ήμερη πολεμική τραγωδία.

Ίσως μια από τις λίγες εναπομείνασες εικόνες του μικρού νοσοκομείου στο Σαναντάτζ εκείνες τις ημέρες είναι οι φωτογραφίες που τράβηξε ο Michel Setboun, ένας Γαλλοαλγερινός φωτογράφος, ενός σωρού από νεκρά σώματα στοιβαγμένα ανάμεσα σε κομμάτια πάγου στο πάτωμα του νοσοκομείου. Ήταν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου που η Σαχίν Μπαβάφα, με τη βοήθεια των Πεσμεργκά αλλά και απλών ανθρώπων, έθεσε τα θεμέλια για τις ιατρικές επιτροπές γειτονιάς, γνωστές ως «Ιατρικές Βάσεις» [medical binkes].

Αυτές οι Επιτροπές αποτελούνταν από απλούς ανθρώπους και νέους που, μέσα σε λίγες μέρες, έμαθαν ιατρική βοήθεια για να βοηθήσουν γρήγορα τους τραυματίες επί τόπου, καθώς η στρατιωτική κυβέρνηση και ο πόλεμος μέσα στους δρόμους συχνά καθιστούσαν πρακτικά αδύνατη τη μεταφορά των τραυματιών στο νοσοκομείο.

Όταν οι Φρουροί της Επανάστασης βομβάρδισαν το μοναδικό νοσοκομείο της πόλης, η Σαχίν έστησε ένα χειρουργείο με όλα τα χειρουργικά εργαλεία και τις εγκαταστάσεις στο υπόγειο μιας πολυκατοικίας στο κέντρο της πόλης.

Η ιστορία των καθημερινών προσπαθειών και του αγώνα της Σαχίν Μπαβάφα, μαζί με τους γιατρούς και τους νοσηλευτές που περιφέρονταν στα σοκάκια με λευκά περιβραχιόνια, περιθάλποντας τους τραυματίες, έχει γίνει αντικείμενο συζήτησης στο Σαναντάτζ όλα αυτά τα χρόνια. Από τη στιγμή που οι Φρουροί της Επανάστασης συνέτριψαν την αντίσταση του λαού και ανέλαβαν τον πλήρη έλεγχο του Σαναντάτζ, έκλεισαν τις πόρτες της πόλης στα διεθνή μέσα ενημέρωσης και αρνήθηκαν τις δολοφονίες αμάχων από τις δυνάμεις τους. Στη συνέχεια, κατασκεύασαν το επίσημο αφήγημά τους και, τον Ιούνιο του 1980, εκτέλεσαν τη Σαχίν Μπαβάφα και πολλούς νέους που είχαν υπηρετήσει στις Ιατρικές Επιτροπές Γειτονιάς κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.

Δεκαετίες πέρασαν χωρίς οι κάτοικοι του Σαναντάτζ να βρουν μια ευκαιρία για δημόσιο πένθος ή μια ευκαιρία να αναζητήσουν δικαιοσύνη.

Ωστόσο, βρήκαν καταφύγιο στο να μνημονεύουν την τραγωδία με έναν τρόπο που θα μπορούσε να λάβει χώρα μόνο μέσα στα σπίτια τους. Οι άνθρωποι βρήκαν καταφύγιο στη συνεχή εξιστόρηση της πικρής τραγωδίας: οι γονείς άδραξαν κάθε ευκαιρία να διηγηθούν τις αναμνήσεις των ημερών των βομβαρδισμών και των νυχτών του στρατιωτικού νόμου στα παιδιά τους. Σε κάθε συγκέντρωση και σε κάθε μέρος που προσέφερε την ευκαιρία για συλλογική συζήτηση, οι άνθρωποι επανεξέταζαν τα ονόματα και τις ιστορίες των εκτελεσθέντων, τις ιστορίες των ανώνυμων τάφων και την τύχη των εξόριστων. Ακούσαμε αυτές τις ιστορίες και φανταστήκαμε τι είχαν υποστεί οι γονείς μας.

Για εμάς τα παιδιά, αυτές οι αφηγήσεις ήταν παράξενες, επειδή η μόνη διαθέσιμη ιστορία για τον πόλεμο στο Σαναντάτζ αναφερόταν στον βομβαρδισμό της πόλης από τον ιρακινό στρατό, ένα γεγονός που είχαμε δει και οι ίδιοι. Αλλά η σκέψη ότι η πόλη μας είχε βομβαρδιστεί και από τον «δικό μας» στρατό ήταν δύσκολο να κατανοηθεί.

Αυτό το Συμβούλιο που λειτούργησε εκτέλεσε ενεργά και επιμελώς τα καθήκοντά του, ξεπερνώντας τα εμπόδια και επιλύοντας τα προβλήματα του λαού για 5 μήνες, μέχρι την πανεθνική επίθεση του Χομεϊνί στο Κουρδιστάν στις 19 Αυγούστου 1980. Η πανεθνική εντολή επίθεσης του Χομεϊνί και της προσωρινής κυβέρνησης στο Κουρδιστάν είχε ως στόχο να ματαιώσει την επανάσταση του 1979, εμποδίζοντας την εξάπλωση αυτής της συμβουλιακής διακυβέρνησης, η οποία επρόκειτο να γίνει πρότυπο για το υπόλοιπο Κουρδιστάν και άλλες πόλεις σε όλη τη χώρα.

Οι ενέργειες της προσωρινής κυβέρνησης, τα κόλπα του τοπικού αντιδραστικού ρεύματος του Μοφτιζαντέχ, η δημιουργία πολεμικής ατμόσφαιρας από τους νεοσύστατους Φρουρούς της Επανάστασης σε συνδυασμό με τον ανέγγιχτο στρατό του Σάχη στο Κουρδιστάν, όλα παρατάχθηκαν σε ένα μέτωπο ενάντια στα επιτεύγματα της λαϊκής εξέγερσης και ενάντια στα Συμβούλια.

Τελικά, στις 19 Αυγούστου 1980, με την εντολή του Χομεϊνί για σφαγή εναντίον του λαού του Κουρδιστάν, έλαβε τέλος και η λειτουργία του Δημοτικού Συμβουλίου του Σαναντάτζ. Αποκάλεσε τους υπερασπιστές των συμβουλίων και της διατήρησης της ανεξαρτησίας τους συνωμότες και άπιστους, και με την εντολή για αυστηρή κυβερνητική και στρατιωτική δράση, εξέδωσε διάταγμα τζιχάντ. Ο Χομεϊνί, η προσωρινή κυβέρνηση και άλλες καταπιεστικές ομάδες ασχολήθηκαν όλοι με το να εμποδίσουν το Δημοτικό Συμβούλιο του Σαναντάζ και άλλα λαϊκά συμβούλια να ριζώσουν.

Παρόμοιες μέθοδοι υποδούλωσης επιβλήθηκαν βίαια σε διάφορες άλλες περιοχές του Ιράν, ιδίως σε εργατικά κέντρα και βιομηχανικά περιβάλλοντα. Η ένταση αυτών των αντιπαραθέσεων επεκτάθηκε και στους εργαζόμενους των πετρελαϊκών εταιρειών, οι οποίοι, μόλις λίγους μήνες νωρίτερα, είχαν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην πτώση του τελικού καθεστώτος του Σάχη μέσω της έντονης βιομηχανικής τους δράσης.

Δεδομένου ότι ο σχηματισμός Συμβουλίων ήταν ένας από τους κύριους πυλώνες της Επανάστασης, το νέο καθεστώς συναίνεσε στη δημιουργία ενός είδους ισλαμικού συμβουλίου. Αυτά τα ψεύτικα συμβούλια προώθησαν τα κυβερνητικά προγράμματα σχετικά με τους χώρους εργασίας και τις συνθήκες εργασίας, τις πόλεις και, στην πραγματικότητα, μετατράπηκαν σε βραχίονα ασφαλείας της μυστικής αστυνομίας.

Σήμερα, ωστόσο, η διαχείριση των υποθέσεων μέσω συμβουλίων είναι το κύριο αίτημα των ηγετών και των ακτιβιστών του εργατικού κινήματος και άλλων κοινωνικών κινημάτων σε όλη τη χώρα. Αυτό που έχει γίνει ο ορίζοντας και η προοπτική του εργατικού κινήματος και άλλων κινημάτων διαμαρτυρίας στην ιρανική κοινωνία τα τελευταία χρόνια είναι η συμβουλιακή διακυβέρνηση σε όλα τα διαφορετικά επίπεδα της ζωής των ανθρώπων.

****

Ο Zanyar Omrani έχει συνθέσει επιδέξια στο ντοκιμαντέρ “Binke” το τι έχει συμβεί στο Κουρδιστάν από την αρχή της επανάστασης του 1979 με το κίνημα «Jin, Jiyan, Azadi». Έχει μιλήσει για τον ρόλο εγκληματιών όπως ο Χομεϊνί και την καταστολή του Κουρδιστάν.

Το ντοκιμαντέρ “Binke” [Η Βάση] είναι διαθέσιμο ηλεκτρονικά εδώ: 

https://www.youtube.com/watch?v=1vvbkR2LQEc

The post Ιστορίες εξέγερσης από το Ιράν: Η δημιουργία του Δημοτικού Συμβουλίου του Σαναντάτζ το 1979 first appeared on Aυτολεξεί.

Η ζωή της πλειονότητας της ιρανικής κοινωνίας έχει περιέλθει σε μια απελπιστική κατάσταση. Οι οικονομικές πολιτικές της Ισλαμικής Δημοκρατίας, που επί δεκαετίες μειώνουν καθημερινά το ψωμί των ανθρώπων ενώ παχαίνουν τη μειοψηφία των καπιταλιστών που υποστηρίζει, έχουν σήμερα οδηγήσει τον λαό σε πρωτοφανή φτώχεια και δυστυχία, περιορίζοντας περισσότερο από ποτέ τη αγοραστική δύναμη των εργαζομένων και των μεροκαματιάρηδων (ή μισθωτών).

Η Ισλαμική Δημοκρατία, από την αρχή της, οικοδομήθηκε πάνω στην καταστολή των επαναστατικών οργανώσεων και στη σφαγή αγωνιστών και διαφωνούντων, ενώ καθ’ όλη της την ύπαρξη—ανεξάρτητα από το ποια πολιτική φράξια είχε την εξουσία— έχει επιβιώσει μόνο μέσω της βίας, της εξόντωσης των αντιπάλων και της απογύμνωσης της κοινωνίας από τις οργανώσεις της. Το ιστορικό της είναι γεμάτο από διαδοχικά κύματα βίαιης καταστολής: από την αιματηρή καταστολή των επαναστατών στα πρώτα χρόνια μετά την Επανάσταση του 1979, μέχρι την επίθεση σε επαναστατικές οργανώσεις και τη σφαγή δεκάδων χιλιάδων αγωνιστών τη δεκαετία του 1980· από τη βίαιη καταστολή όσων διαμαρτύρονταν για τη φτώχεια που προκάλεσαν οι πολιτικές προσαρμογής τη δεκαετία του 1990 σε πόλεις όπως η Μασχάντ, το Εσλαμσάχρ, το Σιράζ, το Καζβίν και το Αράκ, μέχρι την αιματηρή καταστολή των διαδηλώσεων στις φοιτητικές εστίες της Τεχεράνης και τις επαίσχυντες δολοφονίες διανοουμένων· από τη δολοφονία ανθρώπων που διαμαρτύρονταν για την οικονομική ανέχεια τον Δεκέμβριο του 2017 και τον Νοέμβριο του 2019, μέχρι την καταστολή των γυναικών και ανδρών που απαίτησαν ισότητα με το προοδευτικό σύνθημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» στις κινητοποιήσεις του 2022, και τέλος τη δίχως προηγούμενο σφαγή ανθρώπων που είχαν οδηγηθεί στα άκρα τον Ιανουάριο του 2026.

Κι όμως, τις τελευταίες πέντε δεκαετίες, τα προοδευτικά κινήματα διαφόρων κοινωνικών στρωμάτων στο Ιράν δεν σταμάτησαν ούτε στιγμή. Οι φοιτητές, οι δάσκαλοι, οι συνταξιούχοι, οι γυναίκες και η εργατική τάξη, όλα αυτά τα χρόνια, παρά την καταστολή κάθε συλλογικής δραστηριότητας και το στραγγάλισμα κάθε προσπάθειας οργάνωσης και δημιουργίας σωματείων, έχουν ξεσηκωθεί σε κάθε δυνατή ευκαιρία —με τίμημα τα βασανιστήρια, τη φυλακή, την εξορία και τον θάνατο— ενάντια στον αντιδραστισμό, την εκμετάλλευση και το δεσποτισμό και έχουν παλέψει για τη νίκη των δίκαιων συλλογικών αιτημάτων τους.

Σήμερα, ωστόσο, μαζί με την επιβεβλημένη φτώχεια, πένθος και δυστυχία επί της πλειονότητας της Ιρανικής κοινωνίας, η σκιά ενός καταστροφικού πολέμου πέφτει πάνω στα κεφάλια αυτού του πολύπαθου λαού. Μόλις λίγους μήνες μετά τις επιθέσεις του γενοκτονικού και κατοχικού ισραηλινού καθεστώτος στο Ιράν και τη δολοφονία περισσοτέρων από χιλίων αθώων ανθρώπων, η κυβέρνηση των ΗΠΑ —με την αιματοβαμμένη ιστορία της, σφαγής, εκατομμυρίων στο Αφγανιστάν, στη Λιβύη, στη Συρία και στο Ιράκ— καταφεύγει και πάλι σε ένα ανερυθρίαστο ψέμα και, υπό τα θρασύτατα συνθήματα «σωτηρίας του ιρανικού λαού» και «βοήθειας» για την ανατροπή της Ισλαμικής Δημοκρατίας και την «αποκατάσταση της παλιάς δόξας», επιδιώκει να ανοίξει εκ νέου τον δρόμο για βομβαρδισμούς, καταστροφή και στέρηση της ζωής, της περιουσίας, της ασφάλειας και της αξιοπρέπειας των ανθρώπων αυτής της χώρας.

Εμείς, οι υπογράφοντες τη δήλωση αυτή, που θεωρούμε τους εαυτούς μας αντιπάλους του υφιστάμενου καθεστώτος, πιστεύουμε πως κανένα μίσος προς την Ισλαμική Δημοκρατία δεν μπορεί να δικαιολογήσει την αποδοχή ή τη σύμπλευση με τα ιμπεριαλιστικά και καταστροφικά σχέδια των πολεμοκάπηλων. Έχουμε γίνει μάρτυρες των καταστροφικών των στρατιωτικών επεμβάσεων των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν, στη Συρία, στη Λιβύη και στο Ιράκ, και καμία «φιλελεύθερη» ή «ανθρωπιστική» υπόσχεση δεν μπορεί να σβήσει από τη μνήμη μας τη σφαγή των λαών της Μέσης Ανατολής και την καταστροφή των προοδευτικών κινημάτων αυτών των χωρών από τον πόλεμο.

Πιστεύουμε ότι, ενώ για πολλές δυνάμεις που δραστηριοποιούνται στο σήμερα, η απαίτηση για πόλεμο και κυρώσεις αποτελεί προσπάθεια εισόδου στην πολιτική αρένα και διεκδίκησης μεριδίου εξουσίας – μέσω της δολοφονίας, του μαρτυρίου και του βασανισμού αντιπάλων – για εμάς δεν μπορεί να σημαίνει τίποτα άλλο πέρα από τον θάνατο και τον ακρωτηριασμό των αγαπημένων μας, την καταστροφή των βασικών υποδομών της χώρας, τη στέρηση νερού, ηλεκτρικού ρεύματος, καυσίμων και δημόσιων υπηρεσιών, καθώς και βαθύτερη ταπείνωση, φτώχεια, πείνα και ακόμη πιο άδεια τραπέζια.

Πιστεύουμε ότι ο πόλεμος θα καταστρέψει τα ίδια τα θεμέλια της κοινωνικής μας ζωής και θα γυρίσει δεκαετίες πίσω τα κινήματα διαμαρτυρίας μας — συμπεριλαμβανομένων του εργατικού, του γυναικείου, του φοιτητικού, των εκπαιδευτικών και των συνταξιούχων — θα γκρεμίσει τους αγώνες που χτίσαμε με τόσο πόνο και κόπο και θα περιορίσει τη ζωή μας σε μια απλή μάχη για «επιβίωση». Ξέρουμε ότι η απελευθέρωση από τα νύχια της εκμετάλλευσης και του δεσποτισμού δεν είναι δυνατή μέσω ξένης επέμβασης ή με το να στηριχθούμε σε υποσχέσεις για ανατροπή του υπάρχοντος καθεστώτος, πιστεύουμε ότι η ισότητα και η ελευθερία είναι καρπός του αγώνα και της προσπάθειας των ίδιων των κοινωνιών, όχι εισαγόμενες ή εμπορεύσιμες έννοιες.

Καλούμε όλους τους ελευθερόφρονες ανθρώπους του Ιράν, χωρίς δισταγμό και χωρίς φόβο απέναντι στις απειλές των πολεμοκάπηλων, να μεταφέρουν το σύνθημα «Όχι στον πόλεμο» στις οικογένειες, στους φίλους, στους χώρους εργασίας και στις γειτονιές τους, και να μην επιτρέψουν, ελλείψει ανεξάρτητων προοδευτικών ΜΜΕ, η φωνή εκείνων που αντιτίθενται στον πόλεμο και στους υποκινητές του να σιγήσει. Πιστεύουμε ότι η αντίσταση απέναντι στη ξένη στρατιωτική επέμβαση και η διάδοση του συνθήματος «Όχι στον πόλεμο» σε όλη την κοινωνία δεν είναι απλώς αδιαχώριστη από όλα τα συνθήματα των προοδευτικών κινημάτων στην ιστορία του Ιράν, αλλά αποτελούν τη βάση και το θεμέλιο κάθε αγώνα που περιφρουρεί ως πολύτιμα τα ιδανικά της αξιοπρέπειας, της ισότητας και μιας πιο ανθρώπινης ζωής.

Όχι στον πόλεμο!
Ζήτω οι προοδευτικοί αγώνες των μαζών!

—————————————————————–

Παρακάτω η λίστα όσων υπογράφουν τη δήλωση:

Collective Statement: No to Military Attack and Foreign Interference in Iran – Long Live the Struggle | Forward.

The post Κοινή δήλωση: Όχι στην ξένη στρατιωτική επέμβαση στο Ιράν! Ζήτω ο αγώνας από τα κάτω! first appeared on Aυτολεξεί.

Από την αρχή του έτους, οι εξελίξεις στη Ροζάβα και τη Συρία έχουν κλιμακωθεί δραματικά. Με δεδομένη τη ραγδαία επιδείνωση της κατάστασης, υπάρχει επείγουσα ανάγκη για μια σε βάθος ανάλυση της σημερινής πραγματικότητας, καθώς και των στόχων και συμφερόντων των εμπλεκόμενων δρώντων μέσα σε αυτό το σύνθετο πλέγμα πολιτικών σχέσεων.

Δεν είναι η πρώτη φορά που η Δημοκρατική Αυτόνομη Διοίκηση Βόρειας και Ανατολικής Συρίας (DAANES) βρίσκεται υπό ασφυκτική πίεση. Από το ξέσπασμα του συριακού πολέμου το 2011, η επανάσταση στη Ροζάβα έχει δεχτεί επανειλημμένα επιθέσεις από ποικίλους παίκτες, μεταξύ των οποίων το λεγόμενο Ισλαμικό Κράτος (IS), το καθεστώς Άσαντ και – το πιο επίμονο απο όλους – το τουρκικό κράτος.

Η τελευταία κλιμάκωση ξεκίνησε στις 6 Ιανουαρίου 2026, όταν στρατεύματα και πολιτοφυλακές που συνδέονται με τη λεγόμενη συριακή μεταβατική κυβέρνηση εξαπέλυσαν επιθέσεις στις συνοικίες Σέιχ Μαξούντ, Ασραφιγιέ και Μπενί Ζεΐντ στο Χαλέπι. Οι επιθέσεις αυτές σύντομα επεκτάθηκαν σε μεγάλα τμήματα της Ροζάβα, θέτοντας ουσιαστικά ολόκληρη τη βόρεια Συρία υπό επίθεση. Παρά την εκεχειρία που φέρεται να ανακοίνωσε το συριακό καθεστώς στις 18 Ιανουαρίου, η βία συνεχίστηκε αμείωτη και στη συνέχεια εξαπλώθηκε στη Χασάκα και στις περιοχές γύρω από το Κομπάνι. Αναφορές κάνουν λόγο για σφαγές αμάχων.

Ως αποτέλεσμα αυτών των συνεχιζόμενων επιθέσεων, η ίδια η ύπαρξη της Ροζάβα βρίσκεται πλέον υπό αμφισβήτηση. Οι τρέχουσες εξελίξεις αντανακλούν μια μετατόπιση στην ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή και σηματοδοτούν την είσοδο σε μια νέα πολιτική φάση στη Μέση Ανατολή.

Για να γίνει κατανοητή η βασική δυναμική της σημερινής κατάστασης, το υπόβαθρο των πρόσφατων εξελίξεων στη Συρία και ο αντίκτυπός τους στη Ροζάβα, είναι αναγκαίο να αναλυθούν λεπτομερέστερα οι συνολικές ανακατατάξεις στη Μέση Ανατολή. Μια ιστορικά τεκμηριωμένη κατανόηση αυτών των πολιτικών διεργασιών είναι κρίσιμη, ώστε οι δημοκρατικές δυνάμεις να μπορέσουν να αντισταθούν στην ιδιοποίηση από την καπιταλιστική νεωτερικότητα και να διαμορφώσουν μια ανεξάρτητη, χειραφετητική προοπτική.

Ένα νέο στάδιο στον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο

Το εννοιολογικό και θεωρητικό πλαίσιο του «Τρίτου Παγκόσμιου Πολέμου», όπως διατυπώθηκε από τον Αμπντουλάχ Οτσαλάν στο έργο του «Manifesto for a Democratic Civilization», προσφέρει έναν κεντρικό άξονα προσανατολισμού για μια ουσιαστική αποτίμηση των σημερινών εξελίξεων στη Συρία.

Ο όρος αυτός, που χρησιμοποιείται από το Κίνημα Ελευθερίας του Κουρδιστάν εδώ και πάνω από δύο δεκαετίες, περιγράφει την παγκόσμια διαδικασία αναδιάταξης των ηγεμονικών δυνάμεων και των ζωνών επιρροής, η οποία ξεκίνησε με την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Τα έτη 1989 – 90 σηματοδότησαν το τέλος της διπολικής παγκόσμιας τάξης, που διαχώριζε τον κόσμο ανάμεσα στο σοβιετικό και το καπιταλιστικό μπλοκ, και οδήγησαν στη διάλυση των παλαιών ισορροπιών ισχύος, ιδιαίτερα στη Μέση Ανατολή. Σε αυτή τη χαοτική φάση, στόχος των δυνάμεων της καπιταλιστικής νεωτερικότητας είναι η πλήρης ενσωμάτωση της περιοχής στην καπιταλιστική ηγεμονία.

Σε αυτό το πλαίσιο, μπορούν να διακριθούν τρεις βασικές ομάδες δρώντων στη Μέση Ανατολή, καθεμία από τις οποίες κινείται με διαφορετικά συμφέροντα και επιδιώξεις:

Πρώτον, οι διεθνείς δρώντες, με επικεφαλής τις ΗΠΑ, συγκροτούν ένα κυρίαρχο μπλοκ. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν την αναδιάρθρωση της περιοχής στο πλαίσιο του λεγόμενου «Σχεδίου Ευρύτερης Μέσης Ανατολής» (Greater Middle East Project – GME), με στόχο τον έλεγχο των πόρων και των εμπορικών οδών της περιοχής. Το GME διαμορφώθηκε ως απάντηση στο κενό ισχύος που άφησε η κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού και αποσκοπεί στον μετασχηματισμό της Μέσης Ανατολής σύμφωνα με νεοφιλελεύθερες αντιλήψεις. Μια ματιά στις αιματηρές συνέπειες αυτής της πολιτικής τα τελευταία τριάντα χρόνια σε χώρες όπως το Ιράκ, το Αφγανιστάν, η Λιβύη και η Συρία καταδεικνύει τις καταστροφικές επιπτώσεις στις κοινωνίες της περιοχής. Η στρατηγική των ΗΠΑ βασίζεται κυρίως σε τρεις πυλώνες: την εξάλειψη πιθανών απειλών προς τις ΗΠΑ και τη Δύση, τον έλεγχο των ενεργειακών πόρων και διαδρόμων και τη διασφάλιση της ασφάλειας του Ισραήλ και της ικανότητάς του να προβάλει πολεμική ισχύ στην περιοχή. Σε αυτό το πλαίσιο, τόσο η αποδόμηση του σχεδίου του «σιιτικού τόξου» του Ιράν όσο και η συγκρότηση ενός λεγόμενου «Αραβικού ΝΑΤΟ» διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο. Το τελευταίο εκδηλώνεται, μεταξύ άλλων, μέσω των Συμφωνιών του Αβραάμ, που αποσκοπούν στη στρατηγική σύμπλευση σουνιτικών κρατών – ιδίως της Σαουδικής Αραβίας και των κρατών του Κόλπου – με το Ισραήλ.

Η δεύτερη ομάδα δρώντων αποτελείται από τα υπάρχοντα εθνικά κράτη της περιοχής, τα οποία επιχειρούν να αντισταθούν στις προσπάθειες του Σχεδίου Ευρύτερης Μέσης Ανατολής για αναδιαμόρφωση της περιοχής και επιβολή πολιτικών κυριαρχίας, αποδομώντας την τάξη του 20ού αιώνα που προέκυψε από το σύστημα Σάικς–Πικό. Αντιθέτως, επιμένουν στη διατήρηση της κρατικής τάξης που εγκαθιδρύθηκε πριν περίπου εκατό χρόνια με τη Συμφωνία Σάικς–Πικό.

Ο τρίτος δρών εκπροσωπείται από τις κοινωνικές δυνάμεις. Σήμερα αυτές εκφράζονται κυρίως από το Κίνημα Ελευθερίας του Κουρδιστάν, το οποίο, μέσα από την ανάπτυξη του μοντέλου του Δημοκρατικού Συνομοσπονδισμού και του δημοκρατικού έθνους, διατυπώνει μια εναλλακτική πρόταση τόσο απέναντι στην τάξη του έθνους-κράτους όσο και στο Σχέδιο Ευρύτερης Μέσης Ανατολής.

Από τις 7 Οκτωβρίου 2023 μέχρι την πτώση του συριακού καθεστώτος Μπάαθ

Με τη γενοκτονία στην Παλαιστίνη που ξεκίνησε μετά τις 7 Οκτωβρίου 2023, η διαδικασία αναδιαμόρφωσης της Μέσης Ανατολής απέκτησε σημαντική δυναμική. Το υφιστάμενο status quo θεωρήθηκε εμπόδιο στη δυτική ηγεμονία και, γι’ αυτό, διαλύθηκε σκόπιμα, προκειμένου να εγκαθιδρυθούν νέες σχέσεις ισχύος. Στο πλαίσιο αυτό, η ιρανική επιρροή στην Παλαιστίνη (Χαμάς) και στον Λίβανο (Χεζμπολάχ) αποδυναμώθηκε, ενώ η αλλαγή εξουσίας στη Συρία έπληξε έναν ακόμη κεντρικό πυλώνα της περιφερειακής ηγεμονίας του Ιράν. Το Ιράν βρίσκεται έτσι αντιμέτωπο με το δίλημμα είτε να υποστεί αλλαγή καθεστώτος είτε να υποταχθεί στην υφιστάμενη ηγεμονική τάξη.

Μέσα σε αυτή την αναδιάρθρωση της Μέσης Ανατολής, το Ισραήλ αναλαμβάνει τον ρόλο του ηγεμονικού κέντρου. Γύρω από το Ισραήλ οικοδομείται μια νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας. Οι Συμφωνίες του Αβραάμ σηματοδοτούν μια διαδικασία σταδιακής ενσωμάτωσης των αραβικών εθνικών κρατών σε αυτό το σύστημα, με το Ισραήλ ως κεντρικό δρώντα και εκπρόσωπο της δυτικής ηγεμονίας. Ταυτόχρονα, το σουνιτικό μπλοκ, που είχε κλονιστεί σοβαρά από την Αραβική Άνοιξη, ανασυγκροτείται. Σε αυτό το πλαίσιο, πληθαίνουν οι εκκλήσεις για στρατηγική περικύκλωση του Ιράν. Πέρα από τη διάσταση της πολιτικής ασφάλειας, ο μετασχηματισμός της Μέσης Ανατολής σύμφωνα με τη νέα παγκόσμια τάξη στοχεύει επίσης στον έλεγχο των ενεργειακών αποθεμάτων και των νέων ενεργειακών διαδρομών, στη διασφάλιση της ανεμπόδιστης κίνησης του κεφαλαίου, στην κυριαρχία στην Ανατολική Μεσόγειο και στην εγκαθίδρυση πολιτικών καθεστώτων που περιορίζουν και συγκρατούν το περιθώριο δράσης της Ρωσίας και της Κίνας.

Η πτώση του καθεστώτος Μπάαθ στις 8 Δεκεμβρίου 2024, ύστερα από 62 χρόνια διακυβέρνησης, αποτελεί συνέχεια αυτής της πολιτικής και εγκαινίασε μια νέα φάση αβεβαιότητας στη Συρία. Όταν η Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ (HTS), που έχει τις ρίζες της στην αλ-Κάιντα, εξελίχθηκε πρόσφατα από ένα μέχρι πρότινος μικρό ισλαμιστικό εμιράτο στην περιοχή του Ιντλίμπ -υπό την αιγίδα και την εποπτεία του τουρκικού κράτους – και ανέλαβε την εξουσία, έγινε σαφές ότι η συριακή κρίση δεν είχε τελειώσει. Η HTS, που πλέον συγκροτεί τη μεταβατική κυβέρνηση, σηματοδοτεί την απαρχή μιας νέας φάσης αστάθειας.

Η Συρία υπό την HTS ως νέα δύναμη-αντιπρόσωπος της Δύσης

Με την πτώση του καθεστώτος Άσαντ και την ανάληψη της εξουσίας από τη Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ (HTS), το δίκτυο των σχέσεων στη Συρία μεταβλήθηκε ποιοτικά. Αναδύθηκε μια νέα ισορροπία δυνάμεων, η οποία πρέπει να γίνει κατανοητή για να αποτιμηθούν σωστά οι σημερινές εξελίξεις. Η διαμορφούμενη κατάσταση πρέπει να αναλυθεί πρωτίστως από την οπτική των ΗΠΑ και του δυτικού μπλοκ.

Από την έναρξη του συριακού εμφυλίου πολέμου το 2011, στόχος των ΗΠΑ και των συμμάχων τους ήταν η ανατροπή του καθεστώτος Άσαντ και η εγκαθίδρυση μιας φιλοδυτικής κυβέρνησης – στόχος που ουσιαστικά επιτεύχθηκε με τη σημερινή μεταβατική κυβέρνηση. Αυτό έφερε τις ΗΠΑ σε άμεση αντιπαράθεση με τη Ρωσία και το Ιράν, που αποτέλεσαν τους κεντρικούς πυλώνες στήριξης του καθεστώτος Άσαντ κατά τη διάρκεια του πολέμου. Μέχρι την πτώση του Άσαντ, η ρωσική πολιτική αποσκοπούσε στη σταθεροποίηση του υπάρχοντος συριακού εθνικού-κρατικού συστήματος μέσω της διατήρησής του στην εξουσία.

Με την ανάληψη της εξουσίας από την HTS, αυτή η ισορροπία δυνάμεων εισέρχεται σε μια νέα φάση. Με την HTS, μια δύναμη που οικοδομήθηκε με σημαντική προετοιμασία από το Ηνωμένο Βασίλειο¹, υπάρχει πλέον στη Δαμασκό μια κυβέρνηση ενταγμένη στο σχέδιο αναδιοργάνωσης υπό την ηγεσία των ΗΠΑ και της Δύσης. Η HTS αποδέχεται τους κανόνες της καπιταλιστικής νεωτερικότητας, είναι οικονομικά ενσωματωμένη στο δυτικό στρατόπεδο, αναγνωρίζει de facto την ισραηλινή ηγεμονία και τηρεί σιωπή απέναντι στην ισραηλινή κατοχή τμημάτων της νότιας Συρίας.

Για τις ΗΠΑ, αυτή η μετατόπιση συμμαχιών δεν αποτελεί κάτι καινούργιο. Όταν οι ΗΠΑ συμμάχησαν με τους Κούρδους, αυτοί δέχονταν επίθεση από το Ισραηλινό Κράτος, ο Άσαντ βρισκόταν ακόμη στην εξουσία και οι ΗΠΑ αντιτάσσονταν στο καθεστώς του. Παρά τη στήριξη που παρείχαν στο YPG και αργότερα στις SDF, σημειώθηκε σοβαρή μεταβολή στις σχέσεις με τις SDF μετά την αλλαγή καθεστώτος στη Συρία, καθώς οι ΗΠΑ άρχισαν να στηρίζουν το νέο συριακό καθεστώς. Προηγουμένως, οι ΗΠΑ επιδίωκαν να ελέγχουν τις κυρίως τακτικές και στρατιωτικές τους σχέσεις στη Συρία από ανατολικά του Ευφράτη, ενώ πλέον επιχειρούν να υλοποιήσουν την πολιτική και διπλωματική τους στρατηγική μέσω της Δαμασκού.

Αυτή η νέα στρατηγική σφραγίστηκε τυπικά στη συνάντηση στο Παρίσι στις 5 και 6 Ιανουαρίου 2026, όπου Συρία και Ισραήλ συμφώνησαν σε έναν κοινό μηχανισμό επικοινωνίας υπό την εποπτεία των ΗΠΑ. Ωστόσο, η συνάντηση αυτή δεν περιορίστηκε εκεί. Ταυτόχρονα, συγκροτήθηκε μια συμμαχία εναντίον της DAANES. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν βρισκόταν επίσης στο Παρίσι εκείνες τις ημέρες. Αυτή η συμμαχία κατά της Ροζάβα, που στηρίζεται από τις ΗΠΑ, τη Γαλλία, τη Βρετανία και την Τουρκία, υποστηρίζεται επίσης από την ΕΕ. Αυτό κατέστη σαφές κατά την επίσκεψη της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στη Δαμασκό, όπου παρείχε πολιτική στήριξη στο νέο καθεστώς, την ώρα που διεξαγόταν πόλεμος εξόντωσης κατά των κουρδικών οικισμών. Με αυτή την έννοια, η επίθεση στη Ροζάβα δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός, αλλά μέρος μιας συντονισμένης προσέγγισης μεταξύ του καθεστώτος αλ-Σαράα και της Δύσης.

Για την εξυπηρέτηση πιο συγκεκριμένων συμφερόντων, οι νικήτριες δυνάμεις στη Συρία συγκρούονται πλέον μεταξύ τους, και σε αυτό δεν υπάρχει χώρος για το πρόταγμα μιας δημοκρατικής Συρίας. Το Ισραήλ επιθυμεί ειλικρινά η Συρία να παραμείνει κατακερματισμένη. Η Τουρκία, από την άλλη, επιδιώκει μια συριακή διοίκηση πιστή σε αυτήν και την εφαρμογή του νεοοθωμανισμού σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο. Τα κράτη του Κόλπου και η Βρετανία θέλουν να εγκαθιδρύσουν μέσω της HTS μια σφαίρα επιρροής στην Ανατολική Μεσόγειο. Η ισχυρότερη από όλες αυτές τις δυνάμεις, οι ΗΠΑ, επιδιώκει να εγκαθιδρύσει μια ισορροπία ανάμεσα σε αυτές τις χώρες, που όλες είναι σύμμαχοί της, και κατά πάσα πιθανότητα θα καταλήξει να υιοθετήσει μια στάση κοντά στα επιχειρήματα του Ισραήλ. Το σχέδιο της Τουρκίας είναι στην ουσία η αναβίωση μιας περιόδου παρόμοιας με εκείνη του καθεστώτος Άσαντ, με διαφορετικά ονόματα· σε αυτό το σημείο, έρχεται αυτομάτως σε σύγκρουση με τους λαούς της περιοχής. Αυτό σημαίνει ότι προωθεί μια κεντρική, εθνο-κρατική εξουσία, βασισμένη στον εθνοτικό διαχωρισμό και την καταπίεση. Το Ισραήλ, αντίθετα, ακολουθεί μια καθαρά τακτική προσέγγιση στην περιοχή. Έχοντας εξασφαλίσει όλες τις βραχυπρόθεσμες παραχωρήσεις που επιθυμούσε από την ηγεσία της HTS μετά τη συμφωνία του Παρισιού, η ισραηλινή κυβέρνηση φαίνεται έτοιμη να χρησιμοποιεί τις ομάδες της HTS σαν Δαμόκλειο Σπάθη πάνω από την υπόλοιπη Συρία για μεγάλο χρονικό διάστημα. Σημειωτέον ότι το Ισραήλ απλώς παρακολουθεί τις σφαγές της HTS μετά τη συμφωνία του Παρισιού. Η Τουρκία, από την άλλη, θα προκαλεί διαρκώς την HTS εναντίον των SDF, επιχειρώντας να ελαχιστοποιήσει τα κέρδη των Κούρδων.

Ο αμερικανικός πραγματισμός απέναντι στους Κούρδους

Η πραγματιστική πολιτική των ΗΠΑ απέναντι στους Κούρδους πριν από την πτώση του Άσαντ οφειλόταν πρωτίστως στον αγώνα κατά του Ισλαμικού Κράτους (ISIS). Από την οπτική των ΗΠΑ, αυτή η δωδεκαετής τακτική συμμαχία στηριζόταν σε τρία βασικά κίνητρα: πρώτον, η συνεργασία με το YPG προσέφερε τον πιο αποτελεσματικό τρόπο απόκτησης στρατιωτικού κύρους στον πόλεμο κατά του ISIS. Δεύτερον, οι ΗΠΑ επεδίωκαν να θέσουν υπό έλεγχο την επανάσταση, περιορίζοντας τον σοσιαλιστικό ή «αποϊκό» (Apoist – όρος που χρησιμοποιείται για τους υποστηρικτές της πολιτικής γραμμής του Οτσαλάν) προσανατολισμό της και κατευθύνοντάς τη προς μια εθνικιστική, εθνο-κρατική κατεύθυνση. Τρίτον, οι Κούρδοι χρησίμευαν ως μέσο άσκησης πίεσης στο καθεστώς Άσαντ και στο μπλοκ Ρωσίας–Ιράν.

Με τη νέα ισορροπία δυνάμεων στη Συρία και την εγκαθίδρυση ενός φιλοδυτικού καθεστώτος στη Δαμασκό, αυτά τα τακτικά συμφέροντα μετατοπίστηκαν ριζικά. Τα παλαιά επιχειρήματα και περιορισμοί έχουν χάσει τη σημασία τους. Σε αυτό το πλαίσιο, οι ΗΠΑ επιχειρούν πλέον να θέσουν τους Κούρδους υπό μαζική πολιτική, στρατιωτική και οικονομική πίεση, προκειμένου να τους εξαναγκάσουν σε μια de facto «εθελοντική» ενσωμάτωση στο συριακό κράτος. Ταυτόχρονα, δίνεται στην Τουρκία μεγαλύτερο περιθώριο ελιγμών για να περιορίσει την επιρροή των Κούρδων και να τους ωθήσει ακόμη περισσότερο προς τη Δαμασκό.

Οι ΗΠΑ δεν έχουν αποκρύψει αυτή τη στάση. Στις 20 Ιανουαρίου 2026, ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για τη Συρία, Τομ Μπάρακ, εξέφρασε ανοιχτά αυτή την τακτική προσέγγιση προς τις SDF στη δήλωσή του: «Σήμερα, η κατάσταση έχει αλλάξει ριζικά. Η Συρία διαθέτει πλέον μια αναγνωρισμένη κεντρική κυβέρνηση που έχει ενταχθεί στον Παγκόσμιο Συνασπισμό για την Ήττα του ISIS (ως 90ό μέλος στα τέλη του 2025), σηματοδοτώντας στροφή προς τη Δύση και συνεργασία με τις ΗΠΑ στον τομέα της αντιτρομοκρατίας. Αυτό μετατοπίζει τη λογική της εταιρικής σχέσης ΗΠΑ–SDF: ο αρχικός ρόλος των SDF ως κύριας αντι-ISIS δύναμης στο πεδίο έχει σε μεγάλο βαθμό εκπνεύσει, καθώς η Δαμασκός είναι πλέον τόσο πρόθυμη όσο και σε θέση να αναλάβει καθήκοντα ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένου του ελέγχου των φυλακών και των καταυλισμών του ISIS.»²

Οι ΗΠΑ έφεραν το νέο συριακό καθεστώς υπό τον αλ-Σαράα σε επαφή με το Ισραήλ (για πρώτη φορά στην ιστορία των δύο χωρών) και συνεχίζουν να επιχειρούν την ενίσχυση αυτού του καθεστώτος και την οικοδόμηση μιας «νέας Συρίας» μέσω του αλ-Σαράα. Σε αυτό το πλαίσιο, η σχέση μεταξύ αλ-Σαράα και Ισραήλ έχει ύψιστη σημασία για τις ΗΠΑ. Αυτό περιλάμβανε και τη διαμόρφωση μιας σχέσης στην οποία ο αλ-Σαράα υποτάσσεται στην ισραηλινή ηγεμονία στην περιοχή – κάτι που τελικά επικύρωσε στη συνάντηση του Παρισιού. Σε δεύτερο βήμα, οι ΗΠΑ επιχειρούν τώρα να «ενσωματώσουν» με κάποιον τρόπο τους Κούρδους, με τους οποίους είχαν στρατιωτική συμμαχία επί πάνω από δέκα χρόνια, στο νέο καθεστώς.

Εδώ ακριβώς εμφανίστηκαν οι ρωγμές και οι δυσκολίες. Οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται από τις 10 Μαρτίου 2025, και το καθεστώς της Δαμασκού έχει σε μεγάλο βαθμό κωφεύσει στα αιτήματα των SDF. Κάθε φορά που μια συμφωνία με τις SDF φαινόταν κοντά, η Τουρκία παρενέβαινε άμεσα. Στις 4 Ιανουαρίου, ακριβώς πριν από την επίθεση στο Χαλέπι, οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των SDF και της αντιπροσωπείας της Δαμασκού εξελίσσονταν αρχικά θετικά, σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, και όλα έδειχναν ότι επρόκειτο να υπογραφεί συμφωνία. Τότε όμως ο φιλοτουρκικός υπουργός Εξωτερικών αλ-Σέιμπανι εισήλθε στην αίθουσα των διαπραγματεύσεων και κήρυξε τη λήξη τους. Μία ημέρα αργότερα ξεκίνησαν στο Παρίσι διαπραγματεύσεις για συμφωνία ασφάλειας με το Ισραήλ, και στις 6 Ιανουαρίου επιτεύχθηκε συμφωνία. Την ίδια ημέρα πραγματοποιήθηκε και η επίθεση στο Χαλέπι. Η Τουρκία συμμετείχε στην επίθεση στο Χαλέπι με όλες της τις δυνάμεις και συνεχίζει να το κάνει και σήμερα. Από τον σχεδιασμό έως την εκτέλεση, η Τουρκία έχει εμπλακεί στρατιωτικά, διπλωματικά, σε επίπεδο πληροφοριών και τεχνικά. Πρόκειται για μια επιχείρηση που διεξάγεται από κοινού με την κυβέρνηση της Δαμασκού και τις ένοπλες ομάδες που δρουν για λογαριασμό της Τουρκίας. Οι επιθέσεις είχαν ως βασικό στόχο να κάμψουν τη βούληση των Κούρδων στις διαπραγματεύσεις μεταξύ SDF και Δαμασκού, να υπονομεύσουν τα αιτήματά τους για αναγνώριση, να επιβάλουν την ενσωμάτωση μέσω της αποδυνάμωσης της στρατιωτικής τους ισχύος και να αποδυναμώσουν τη διαπραγματευτική θέση των SDF ώστε να επιτευχθεί πλήρης συνθηκολόγηση.

Σε ό,τι αφορά τις σχέσεις Κούρδων και ΗΠΑ, τα τελευταία χρόνια έχει διαμορφωθεί ένας ιδιότυπος διαχωρισμός μεταξύ διεθνών και περιφερειακών δρώντων κατά μήκος δυτικά και ανατολικά του Ευφράτη. Μέχρι το σημερινό σημείο καμπής, οι ΗΠΑ είχαν υποδείξει στους Κούρδους ότι δεν θα παρενέβαιναν σε ζητήματα δυτικά του Ευφράτη. Σε αυτή τη βάση, οι ΗΠΑ δεν αντιτάχθηκαν στις τουρκικές στρατιωτικές επιχειρήσεις στο Αφρίν (2018), στη Μανμπίτζ (2024) και στο Ταλ Ριφάατ. Ωστόσο, απέσυραν τις δυνάμεις τους και τήρησαν σιγή όταν ο τουρκικός στρατός επιτέθηκε και κατέλαβε το Ταλ Αμπιάντ και το Ρας αλ-Άιν το 2019, παρότι αμφότερες οι περιοχές βρίσκονται ανατολικά του Ευφράτη.

Σήμερα, και πάλι, γινόμαστε μάρτυρες μιας τεράστιας στρατιωτικής επίθεσης ανατολικά του Ευφράτη: πόλεις όπως η Ταμπκά, η Ράκα και η Άιν Ίσα βρίσκονται πλέον υπό τον έλεγχο του συριακού καθεστώτος, ενώ η Χασάκα και το Κομπάνι τελούν υπό πολιορκία. Ο διαχωρισμός ανάμεσα σε δυτικά και ανατολικά, που προηγουμένως θεωρούνταν μια υποθετική «κόκκινη γραμμή», έχει χάσει την ισχύ του σε αυτή τη νέα φάση. Η σιωπή των ΗΠΑ απέναντι σε αυτές τις εξελίξεις ισοδυναμεί στην πράξη με στήριξη της αξίωσης του Άχμεντ αλ-Σαράα να εγκαθιδρύσει κρατική κυριαρχία σε ολόκληρη τη Συρία. Η σημερινή κατάσταση δείχνει ότι η θεμελιώδης αντίληψη των ΗΠΑ δεν είναι πλέον η διαπραγμάτευση μιας διαίρεσης σε δυτική και ανατολική ζώνη του Ευφράτη, αλλά η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αποδυνάμωση των SDF.

Οι αμερικανικές προσπάθειες σύμπλευσης Δαμασκού, Τουρκίας και Ισραήλ

Από την οπτική των ΗΠΑ, η βασική λογική στη Συρία είναι η ευθυγράμμιση Ισραήλ και Τουρκίας. Από τη μία πλευρά βρίσκεται το Ισραήλ, ο στενότερος σύμμαχος της Δύσης στην περιοχή· από την άλλη, η Τουρκία, μέλος του ΝΑΤΟ, της οποίας η σχέση με τη Δύση χαρακτηρίζεται από εντάσεις, αλλά παραμένει στρατηγικά αναντικατάστατη. Η Ουάσινγκτον επιδιώκει να ενθαρρύνει την Τουρκία και το Ισραήλ να εντοπίσουν κοινά συμφέροντα ασφάλειας, να συντονίσουν τις προσεγγίσεις τους και να παρουσιάσουν ένα κοινό πλαίσιο για τη Συρία. Τελικά, αυτή η στρατηγική οδηγεί προς τον σχηματισμό μιας ευρύτερης σύμπλευσης που συνδέει τη Δαμασκό, την Τουρκία και το Ισραήλ.

Σε στρατηγικό επίπεδο, η Τουρκία και το Ισραήλ επιδιώκουν αποκλίνουσες επιδιώξεις στη Συρία. Η Τουρκία είναι αποφασισμένη να αποτρέψει τους Κούρδους από το να αποκτήσουν πολιτική, διοικητική ή στρατιωτική αυτονομία και έχει δείξει ελάχιστη διάθεση συμβιβασμού σε αυτό το ζήτημα. Αντίστοιχα, η Άγκυρα ευνοεί την ανάδυση μιας ισχυρής, συγκεντρωτικής συριακής ηγεσίας υπό τον αλ-Σαράα, που θα συγκεντρώνει όλους τους μοχλούς εξουσίας. Το Ισραήλ, αντίθετα, παρότι έχει επιβάλει ορισμένες απαιτήσεις στον αλ-Σαράα, δεν εμπιστεύεται ούτε το καθεστώς ούτε το μπλοκ ισχύος που τον περιβάλλει. Από την ισραηλινή οπτική, αυτή η ηγεσία θα μπορούσε να αποτελέσει πρόκληση για την ασφάλειά του σε μεσοπρόθεσμο έως μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Δεν είναι λοιπόν προς το συμφέρον του Ισραήλ η Συρία να καταστεί υπερβολικά ισχυρή ή να ενισχύσει σημαντικά τις στρατιωτικές της δυνατότητες. Αντιθέτως, το Ισραήλ ευνοεί μια περισσότερο κατακερματισμένη, αποκεντρωμένη και ευέλικτη πολιτική δομή – στην οποία εκπροσωπούνται Κούρδοι, Δρούζοι, Αλεβίτες και άλλες κοινωνικές ομάδες – περιορίζοντας έτσι την ικανότητα της Δαμασκού να προβάλλει ισχύ και διατηρώντας το δικό του περιθώριο επιρροής. Ο λόγος γι’ αυτό δεν είναι κάποιο ενδιαφέρον για τη δημοκρατία, αλλά η επιθυμία διατήρησης της δικής του ηγεμονίας και επιρροής. Επιπλέον, για το Ισραήλ και τις δυτικές δυνάμεις είναι κρίσιμο να μπορούν να χρησιμοποιούν την HTS εναντίον του Ιράν και των σιιτικών πολιτοφυλακών, όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο και οι Δυνάμεις Λαϊκής Κινητοποίησης στο Ιράκ. Παρά αυτές τις θεμελιώδεις διαφορές, οι προσπάθειες εντοπισμού ενός κοινού εδάφους μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ συνεχίζονται. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν ενεργά να φέρουν τη Δαμασκό, την Άγκυρα και το Τελ Αβίβ στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Πρέπει να τονιστεί ότι όλοι οι κρατικοί δρώντες που αναφέρθηκαν εντάσσονται τελικά στην καπιταλιστική νεωτερικότητα. Παρότι διαθέτουν διαφορετικές στρατηγικές διεύρυνσης της δικής τους ηγεμονίας, συμπλέουν βραχυπρόθεσμα για να πνίξουν εναλλακτικές προοπτικές, όπως εκείνη που εκπροσωπεί η Ροζάβα ως εγχείρημα δημοκρατικού σοσιαλισμού.

Σε αυτή την εξίσωση, οι Κούρδοι υφίστανται πλέον πιέσεις να ενσωματωθούν στο νέο καθεστώς μέσω της απομείωσης, της αποδυνάμωσης και της ιδεολογικής τους απονεύρωσης. Το αν αυτό θα επιτύχει είναι ένα ερώτημα που θα εξαρτηθεί πλέον από την αντίσταση της Ροζάβα.

Η ιδεολογική ουσία της επίθεσης

Οι επιθέσεις στη Ροζάβα δεν είναι μόνο πολιτικής και στρατιωτικής φύσης, αλλά διαθέτουν και μια βαθιά ιδεολογική διάσταση. Με τη σημερινή πίεση, οι ΗΠΑ επιχειρούν να «φιλελευθεροποιήσουν» τα επαναστατικά επιτεύγματα και να ενισχύσουν εθνικιστικές δυνάμεις. Από τη μία, επιδιώκουν να προωθήσουν εθνικιστικές ατζέντες, από την άλλη συνεχίζουν να προσπαθούν να διαιρέσουν τους Κούρδους σε «καλούς» (KDP κ.λπ.) και «κακούς» (PKK κ.λπ.), ώστε να αποδυναμώσουν την ενότητά τους. Στον πυρήνα αυτής της στρατηγικής βρίσκεται η επίθεση στην ιδέα του δημοκρατικού έθνους – τον πυρήνα της ίδιας της επανάστασης. Οι Κούρδοι πρέπει να τεθούν αντιμέτωποι με τους Άραβες και να υπονομευθεί το εγχείρημα της συνύπαρξης. Αντίστοιχα, οι επιθέσεις στράφηκαν στην αρχή του πολέμου ιδιαίτερα εναντίον περιοχών με αραβική πλειοψηφία, όπως η Ράκα, η Ταμπκά και η Ντέιρ εζ-Ζορ. Στόχος είναι η εθνοτική διαίρεση και, από εκεί, είτε η επιβολή συνθηκολόγησης στους Κούρδους είτε η σύνθλιψη της πολιτικής τους βούλησης διά της ωμής βίας, κάτι που θα άνοιγε τον δρόμο για εθνοκαθάρσεις, σφαγές και συστηματική δημογραφική αλλοίωση. Επομένως, η σημερινή κατάσταση δεν αποσκοπεί μόνο στην καταστροφή των επιτευγμάτων της κουρδικής κοινωνίας στη Συρία, αλλά και στην υποδαύλιση εχθροτήτων μεταξύ των λαών. Η αποδυνάμωση των Κούρδων προκειμένου να κυριαρχηθεί η Μέση Ανατολή αποτελεί πολιτική «διαίρει και βασίλευε» ηλικίας διακοσίων ετών. Πρόκειται για μια νέα εκδοχή της ιμπεριαλιστικής πολιτικής «διαίρει και βασίλευε» που έχει διατηρήσει την ηγεμονία της καπιταλιστικής νεωτερικότητας στη Μέση Ανατολή τα τελευταία 200 χρόνια.

Ταυτόχρονα, κουρδικές εθνικιστικές δυνάμεις όπως το ENKS και το KDP προωθούνται στοχευμένα, όπως φάνηκε πρόσφατα στη συνάντηση στο Ερμπίλ στις 17 Ιανουαρίου 2026. Εδώ και χρόνια, αυτές οι δυνάμεις προωθούν έναν λόγο που επιχειρεί να περιορίσει την αυτοδιοίκηση σε μια καθαρά εθνοπολιτισμική ατζέντα. Το διάταγμα που εξέδωσε ο αλ-Σαράα στις 17 Ιανουαρίου, με το οποίο αναγνωρίζει την κουρδική γλώσσα και παραχωρεί περαιτέρω υποχωρήσεις, πρέπει να γίνει κατανοητό σε αυτό το πλαίσιο ως ένας τακτικός ελιγμός που αποσκοπεί στο να δώσει ώθηση σε αυτή την εθνικιστική γραμμή. Το διάταγμα δεν έχει συνταγματική δεσμευτική ισχύ, ενώ το ίδιο το καθεστώς στηρίζεται στην άρνηση, τη διαίρεση και τις σφαγές Αλεβιτών, Δρούζων και Κούρδων. Η ταυτόχρονη συνέχιση των στρατιωτικών επιθέσεων από την HTS καθιστά σαφές ότι ο τελικός στόχος είναι η πλήρης υποταγή στη Δαμασκό.

Σε αυτό το σημείο διακρίνονται δύο διαφορετικές στρατηγικές απέναντι στους Κούρδους. Από τη μία, το τουρκικό κράτος και το συριακό καθεστώς ακολουθούν μια πολιτική σύνθλιψης των επαναστατικών επιτευγμάτων, που εκτείνεται έως και σε γενοκτονικές πρακτικές. Από την άλλη, η στρατηγική των ΗΠΑ αποσκοπεί λιγότερο στη φυσική καταστροφή και περισσότερο στη φιλελευθεροποίηση και την αποπολιτικοποίηση της επανάστασης. Η στήριξη αυτού του σχεδίου στοχεύει στη διαστρέβλωση και τη διοχέτευση του επαναστατικού-δημοκρατικού δυναμικού των Κούρδων. Η πολιτική του «διαίρει και βασίλευε» εφαρμόζεται πρωτίστως μέσω της στήριξης εθνικιστικών κουρδικών στοιχείων. Ιδίως οι επαναστατικές, ριζοσπαστικά δημοκρατικές και σοσιαλιστικές δυνάμεις στο Κουρδιστάν πρόκειται να εξουδετερωθούν με αυτόν τον τρόπο. Ένας από τους βασικούς στόχους στο πλαίσιο αυτό είναι η απομόνωση του PKK και της γραμμής της ελευθερίας. Η διεθνής στήριξη σε αυτό το σχέδιο αποσκοπεί στη διαστρέβλωση και τη διοχέτευση του επαναστατικού-δημοκρατικού δυναμικού των Κούρδων και βρίσκει ευρεία απήχηση στο διεθνές διπλωματικό πεδίο. Αυτό προωθεί μια γραμμή έθνους-κράτους περιορισμένη σε ορισμένα κουρδικά δικαιώματα και αιτήματα, η οποία υποτάσσεται στο αμερικανοϊσραηλινό σχέδιο για τη Μέση Ανατολή. Ταυτόχρονα, μια αποδυναμωμένη κουρδική μειονότητα παραμένει ένα δυνητικό εργαλείο για τις δυνάμεις της καπιταλιστικής νεωτερικότητας, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί εκ νέου ως μοχλός σε συγκρούσεις με τη Δαμασκό.

Σε αυτό το πλαίσιο, δεν μπορεί να γίνεται λόγος για «προδοσία» των Κούρδων ή της Ροζάβα από τις ΗΠΑ ή την ΕΕ. Προδοσία μπορεί να υπάρξει μόνο εκεί όπου υπάρχει στρατηγική σύμπραξη ή ένα κοινό πολιτικό σχέδιο για το μέλλον. Το πολύ-πολύ, μπορούν να θεωρηθούν προδομένοι εκείνοι οι δρώντες που συνειδητά έδεσαν το μέλλον τους με τις ΗΠΑ και επένδυσαν σε μια στρατηγική συμμαχία.

Αυτό όμως δεν ισχύει για τη Ροζάβα. Σε καμία στιγμή δεν υπήρξε κοινό ιδεολογικό ή πολιτικό σχέδιο μεταξύ της Δημοκρατικής Αυτόνομης Διοίκησης Βόρειας και Ανατολικής Συρίας και των ΗΠΑ. Από την αρχή, οι σχέσεις ήταν καθαρά τακτικού χαρακτήρα, εξαρτημένες από μια συγκεκριμένη γεωπολιτική συγκυρία και αυστηρά περιορισμένες στον κοινό αγώνα κατά του λεγόμενου Ισλαμικού Κράτους.

Οι ΗΠΑ, ως ιμπεριαλιστική δύναμη και ηγεμόνας του καπιταλιστικού παγκόσμιου συστήματος, επιδιώκουν να εκμεταλλευτούν τα επιτεύγματα των κοινωνικών αγώνων για ελευθερία προς όφελος των δικών τους συμφερόντων. Υπό αυτό το πρίσμα, οι σημερινές επιθέσεις πρέπει να γίνουν κατανοητές όχι μόνο σε πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο, αλλά κυρίως ως προς το ιδεολογικό τους βάθος. Οι δυνάμεις της καπιταλιστικής νεωτερικότητας έχουν συντονίσει τις προσπάθειές τους για να αυξήσουν την πίεση στους Κούρδους, να τους περιορίσουν και να τους εργαλειοποιήσουν σύμφωνα με τα δικά τους στρατηγικά σχέδια. Αυτές οι επιθέσεις απέδειξαν για ακόμη μία φορά ότι οι δυνάμεις της καπιταλιστικής νεωτερικότητας είναι ικανές να ποδοπατούν κάθε αξία στην επιδίωξη των ίδιων τους των συμφερόντων.

Αντίθετα, η στρατηγική γραμμή του Κινήματος Ελευθερίας του Κουρδιστάν είναι σαφής: οι εταίροι του δεν είναι ιμπεριαλιστικά κράτη, αλλά οι παγκόσμιες δημοκρατικές δυνάμεις, τα κοινωνικά κινήματα και οι αντισυστημικοί δρώντες που υπερασπίζονται την αυτοδιάθεση, την ισότητα και μια εναλλακτική κοινωνική τάξη.

Χαρακτηρίζοντας την πολιτική της HTS

Σε αυτό το πλαίσιο, αξίζει να εξεταστεί πιο προσεκτικά η συριακή κυβέρνηση. Ο χαρακτήρας της συριακής μεταβατικής κυβέρνησης που ελέγχεται από την HTS μπορεί να γίνει κατανοητός μόνο στο πλαίσιο του ιδεολογικού της προσανατολισμού και της πολιτικής της πρακτικής. Από την αρχή, ο ηγέτης της HTS Άχμεντ αλ-Σαράα ακολουθεί μια αντιδραστική και μονολιθική γραμμή. Έχει απειλήσει επανειλημμένα τους Κούρδους, έχει αγνοήσει τις πρωτοβουλίες συμφιλίωσης της Δημοκρατικής Αυτόνομης Διοίκησης Βόρειας και Ανατολικής Συρίας και, αντίθετα, έχει απαιτήσει την πλήρη υποταγή τους στην κατασταλτική του εξουσία. Με την HTS, το Ισλαμικό Κράτος αποτελεί μέρος της συριακής κυβέρνησης, και η απελευθέρωση τρομοκρατών του Ισραηλινού Κράτους από πολιτοφυλακές της HTS, όπως στις 19 Ιανουαρίου στην πόλη αλ-Σαντάντα και στη Ράκα, καταδεικνύει ξεκάθαρα αυτή τη σύνδεση. Μέσω της ταυτότητας της HTS, οι ηγεμονικές δυνάμεις οδήγησαν το ISIS σε κρατική μορφή.

Αυτή η πολιτική στοχεύει στην καταστροφή της Δημοκρατικής Αυτόνομης Διοίκησης Βόρειας και Ανατολικής Συρίας, η οποία οικοδομήθηκε από Κούρδους, Άραβες, Ασσύριους και άλλες πληθυσμιακές ομάδες στη βάση της έννοιας του δημοκρατικού έθνους. Στη θέση της επιδιώκεται να εγκαθιδρυθεί ένα αυταρχικό σύστημα βασισμένο σε ένα και μόνο έθνος και μία και μόνη πίστη. Αυτός ο τρόπος σκέψης συνιστά άμεση επίθεση στη διαχρονική αδελφική συνύπαρξη λαών και θρησκευτικών κοινοτήτων στη Μέση Ανατολή. Στόχος είναι να αποτραπεί η δημοκρατική αντίληψη του έθνους που θα μπορούσε να καταστήσει δυνατή την ειρήνη και τη σταθερότητα στη Συρία και στην περιοχή.

Οι επιθέσεις της HTS δεν αποτελούν επομένως μεμονωμένο μέτρο πολιτικής ασφάλειας, αλλά μέρος ενός συνολικού σχεδίου ενάντια στο μέλλον της Συρίας. Η HTS δρα ως κεντρικός παράγοντας μιας πολιτικής που δεν αποσκοπεί στην εθνική ενότητα, αλλά στη διαίρεση και τον κατακερματισμό. Ενώ η Δημοκρατική Αυτόνομη Διοίκηση Βόρειας και Ανατολικής Συρίας είχε οικοδομήσει κουρδοαραβική ενότητα, η HTS επιχειρεί σκόπιμα να υποδαυλίσει την εχθρότητα μεταξύ Κούρδων και Αράβων. Υπό αυτή την έννοια, η HTS διεξάγει έναν πόλεμο δι’ αντιπροσώπων υπό την επιρροή εξωτερικών δυνάμεων. Με μια τέτοια στρατηγική, ούτε μια δημοκρατική ενότητα της Συρίας ούτε ένα σταθερό μέλλον για το κράτος είναι δυνατά.

«Ενσωμάτωση» ή αφομοίωση;

Από την έναρξη των διαπραγματεύσεων για την ενσωμάτωση των αυτόνομων περιοχών της Βορειοανατολικής Συρίας στη νέα συριακή τάξη, έχει πλέον καταστεί σαφές ότι, για την HTS, η «ενσωμάτωση» σημαίνει στην πραγματικότητα αφομοίωση. Το πιο πρόσφατο διάταγμα της 17ης Ιανουαρίου από τον πρόεδρο της μεταβατικής κυβέρνησης, Άχμεντ αλ-Σαράα, το οποίο επιφανειακά φαίνεται να αναγνωρίζει κουρδικά δικαιώματα, δεν συνιστά ρήξη με την προηγούμενη πολιτική. Αντίθετα, πρόκειται για μια τακτική άσκηση εξουσίας στο πλαίσιο ενός αυστηρά κρατοκεντρικού τρόπου σκέψης. Δεν επιλύει την κρίση, αλλά την αναδιοργανώνει και την καθιστά διαχειρίσιμη.

Στον πυρήνα του, το διάταγμα αναγνωρίζει στοιχεία πολιτισμικής ταυτότητας, αλλά αρνείται να αναγνωρίσει τη συλλογική πολιτική υποκειμενικότητα και την ικανότητα αυτοκυβέρνησης της κοινωνίας. Οι τοπικοί μηχανισμοί λήψης αποφάσεων και οι μορφές αυτοοργάνωσης αποκλείονται από τη νόμιμη πολιτική σφαίρα. Η αναγνώριση αυτή έχει, επομένως, περιοριστικό και όχι απελευθερωτικό χαρακτήρα.

Το κεντρικό ερώτημα είναι τι και ποιον αφορά αυτή η αναγνώριση: αναγνωρίζεται μια κοινωνία που αγωνίζεται και είναι οργανωμένη ή απλώς μια κατακερματισμένη, εξατομικευμένη και ελέγξιμη κοινωνική ομάδα; Στην πραγματικότητα, το διάταγμα στοχεύει στην υπονόμευση της πολιτικής και στρατιωτικής ισορροπίας στη βόρεια Συρία, και ιδίως των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF).

Αυτή η στρατηγική δεν βασίζεται στην ανοιχτή στρατιωτική καταστροφή, αλλά σε πιο λεπτές μεθόδους. Στόχος είναι να αποσπαστεί η κοινωνία από τη συλλογική πολιτική της βούληση, να απομονωθούν οι SDF και να παρουσιαστούν ως ένα καθαρά «στρατιωτικό πρόβλημα». Ενώ παραχωρούνται επιμέρους πολιτισμικά δικαιώματα, αυτά αποσυνδέονται σκόπιμα από τη Δημοκρατική Αυτόνομη Διοίκηση Βόρειας και Ανατολικής Συρίας και τις SDF, ώστε να τους αφαιρεθεί η κοινωνική τους νομιμοποίηση. Όροι όπως «εθνική ενότητα», «μία στέγη» και «καμία προνομιακή μεταχείριση» δεν υπηρετούν τον πλουραλισμό, αλλά την επιβολή ενός συγκεντρωτικού κρατικού μοντέλου ως της μόνης νόμιμης τάξης.

Η ποικιλομορφία δεν νοείται ως συστατική πολιτική δύναμη, αλλά ως μια συνθήκη που πρέπει να ελεγχθεί. Η ύπαρξη της Δημοκρατικής Αυτόνομης Διοίκησης Βόρειας και Ανατολικής Συρίας και των SDF στιγματίζεται ως απόκλιση από τον κανόνα. Ο στόχος δεν είναι η κατανόηση του κουρδικού ζητήματος, αλλά η σύνθλιψή του και η αναδιαμόρφωσή του.

Εθνοτική διαίρεση και εργαλειοποίηση των αραβικών φυλών

Ένας ακόμη καθοριστικός παράγοντας των σημερινών εξελίξεων είναι η σκόπιμη εθνοτική διαίρεση μεταξύ Κούρδων και Αράβων. Παράλληλα με τις διπλωματικές συνομιλίες μεταξύ Άγκυρας και Δαμασκού, βρίσκονταν σε εξέλιξη συγκεκριμένες στρατιωτικές και πολιτικές προετοιμασίες.

Κεντρικό στοιχείο αυτών των προετοιμασιών αποτέλεσε η στοχευμένη άσκηση επιρροής στις αραβικές φυλές στις περιοχές της DAANES. Τόσο η κυβέρνηση αλ-Σαράα όσο και η Τουρκία εργάζονται εδώ και καιρό για να αποτρέψουν αυτές τις φυλές από τη συνεργασία με την αυτοδιοίκηση. Οι προσπάθειες αυτές εντάθηκαν ιδιαίτερα τους τελευταίους μήνες.

Σύμφωνα με συριακές πηγές, ακόμη και πριν ξεκινήσουν οι συγκρούσεις, η μεταβατική κυβέρνηση είχε ήδη καταφέρει να προσεταιριστεί ορισμένες αραβικές δυνάμεις στο Χαλέπι που συνεργάζονταν με κουρδικές μονάδες. Αυτή η αλλαγή στρατοπέδου λειτούργησε ως δοκιμαστικό εγχείρημα για παρόμοιες στρατηγικές ανατολικά του Ευφράτη. Τις δραστηριότητες αυτές συντόνιζε ο σύμβουλος του αλ-Σαράα για φυλετικά ζητήματα, Τζιχάντ Ίσα αλ-Σέιχ (Αμπού Άχμεντ Ζεκκούρ), ο οποίος δραστηριοποιούνταν τόσο στην Τουρκία όσο και στη βορειοανατολική Συρία³.

Στα τέλη του 2025, μια αντιπροσωπεία ταξίδεψε στην Τουρκία και πραγματοποίησε συναντήσεις με φυλάρχους στο Κιλίς, την Ούρφα και το Μαρντίν. Ακολούθησαν συνομιλίες στο Ρας αλ-Άιν, στη Ράκα και στο Ντέιρ εζ-Ζορ. Στόχος ήταν η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης με τις αραβικές φυλές και η προσέλκυσή τους στη συνεργασία με την HTS.

Επισήμως, αυτή η πρωτοβουλία παρουσιάζεται ως συμβολή στην «κοινωνική ενότητα της Συρίας». Στην πραγματικότητα, αποσκοπεί στην αύξηση της αστάθειας στις περιοχές που ελέγχονται από τις SDF, στην αποκόλληση των αραβικών φυλών από τη Δημοκρατική Αυτόνομη Διοίκηση Βόρειας και Ανατολικής Συρίας και στην εργαλειοποίησή τους εναντίον άλλων κοινωνικών ομάδων, όπως οι Δρούζοι στη Σουέιντα. Βραχυπρόθεσμα, αυτή η στρατηγική ενδέχεται να ενισχύσει την HTS, μα μακροπρόθεσμα οξύνει τις εθνοτικές εντάσεις και ανοίγει τον δρόμο για περαιτέρω διαιρέσεις στη Συρία.

Διεθνές σχέδιο καταστροφής ενός δημοκρατικού μοντέλου για την περιοχή

Σε αυτή τη βάση, η επίθεση στη Ροζάβα δεν στοχεύει αποκλειστικά στην καταστροφή των επιτευγμάτων της κουρδικής κοινωνίας. Αντίθετα, στόχος αυτού του διεθνούς σχεδίου, που υποστηρίζεται τόσο από περιφερειακούς δρώντες όπως το Ισραήλ και η Τουρκία όσο και από διεθνείς δυνάμεις – πρωτίστως τις ΗΠΑ και τα ευρωπαϊκά κράτη – είναι η καταστροφή του ίδιου του εγχειρήματος και της ιδέας μιας δημοκρατικής Συρίας και μιας δημοκρατικής Μέσης Ανατολής.

Η επίθεση στρέφεται εναντίον των αρχών της τοπικής δημοκρατίας, της απελευθέρωσης των γυναικών, της ισότητας των εθνοτικών και θρησκευτικών κοινοτήτων και της ιδέας ενός «τρίτου δρόμου». Σκοπός της είναι να αποδείξει ότι εναλλακτικές πέρα από το έθνος-κράτος, τον εθνικισμό και την πολιτική ισχύος δεν είναι εφικτές. Η Δημοκρατική Αυτόνομη Διοίκηση Βόρειας και Ανατολικής Συρίας ωθείται έτσι είτε σε πλήρη παράδοση, ώστε να επιστρέψει στην τάξη πραγμάτων που υπήρχε πριν το 2011, είτε σε ολοκληρωτική φυσική εξόντωση.

Σήμερα, ιδίως υπό συνθήκες πολέμου, είναι απαραίτητο να καταστεί σαφές σε ολόκληρο τον κόσμο ποιος υπερασπίζεται πραγματικά την ελευθερία. Αυτός ο αγώνας δεν μπορεί να διεξαχθεί μέσω κρατών ή κυβερνήσεων· πρέπει να ριζώνει στην ίδια την κοινωνία, στους δρόμους. Η γνήσια νομιμοποίηση και η διαρκής ισχύς αναδύονται μόνο μέσα από τη μαζική αλληλεγγύη. Όταν υπάρχει τέτοια συλλογική δύναμη, γίνεται πολύ δυσκολότερο για τα κράτη να συντηρούν τη βία και την καταστολή. Διαφορετικά, οι αποφάσεις λαμβάνονται από τα πάνω και οι λαοί υποβιβάζονται σε παθητικούς θεατές. Δεν υπάρχει λόγος να εμπιστευόμαστε τις κυβερνήσεις. Αλλάζουν στάση από τη μια στιγμή στην άλλη όταν αλλάζουν τα συμφέροντά τους. Η ιστορία είναι γεμάτη από τέτοια παραδείγματα, και το βλέπουμε να συμβαίνει ακόμη και σήμερα. Για τον λόγο αυτό, η μορφή παρέμβασης που χρειαζόμαστε δεν είναι η επίσημη διπλωματία, αλλά η διπλωματία των λαών. Οι λαοί πρέπει να μπορούν να κατανοούν ο ένας τον άλλον άμεσα, πέρα από σύνορα. Αυτό που συμβαίνει πρέπει να εξηγείται ανοιχτά και χωρίς μεσολαβήσεις στις ίδιες τις κοινωνίες. Αυτό δεν αποτελεί μόνο ηθική αναγκαιότητα, αλλά και μια ισχυρή γεωπολιτική δύναμη. Η ευθύνη για την επικοινωνία της πραγματικότητας του κόσμου δεν μπορεί να αφεθεί αποκλειστικά στα κράτη. Κάθε κράτος είναι έτοιμο να εγκαταλείψει τις αρχές του τη στιγμή που απειλούνται τα συμφέροντά του. Γι’ αυτό, η μόνη βιώσιμη πηγή πίεσης βρίσκεται στη συνειδητή αλληλεγγύη των λαών. Η εξήγηση των πραγματικοτήτων του κόσμου στις κοινωνίες παντού αποτελεί το θεμέλιο μιας διαρκούς και αποτελεσματικής διπλωματίας των λαών. Αν αυτό δεν συμβεί, τα σχέδια θα συνεχίσουν να καταρτίζονται από τα πάνω και, για άλλη μια φορά, οι λαοί θα μείνουν στο περιθώριο.

Η Δημοκρατική Αυτόνομη Διοίκηση Βόρειας και Ανατολικής Συρίας και το Κίνημα Ελευθερίας του Κουρδιστάν έχουν πλέον καλέσει σε διεύρυνση της αντίστασης απέναντι στις επιθέσεις και ποντάρουν στην καθολική αντίσταση. Το σημείο αναφοράς γι’ αυτό είναι η αντίσταση στο Κομπάνι το 2014–2015. Δεν ήταν μόνο οι μαχητές των YPG και YPJ που νίκησαν το ISIS, αλλά και η πλατιά υποστήριξη, το ηθικό στήριγμα και η αλληλεγγύη των κοινωνιών, των δημοκρατικών και σοσιαλιστικών δυνάμεων σε παγκόσμιο επίπεδο. Με αυτή την έννοια, έχει έρθει η ώρα να παρασχεθεί εκ νέου μια τέτοια στήριξη στους μαχητές της Ροζάβα – Κουρδιστάν. Απέναντι στις ενωμένες δυνάμεις της καπιταλιστικής νεωτερικότητας, οι δυνάμεις της δημοκρατικής νεωτερικότητας οφείλουν να ενωθούν για να δημιουργήσουν ένα δεύτερο Κομπάνι και να αποδείξουν ότι η αντίσταση των λαών παραμένει αδιάσπαστη και ότι η ιδέα του δημοκρατικού σοσιαλισμού ζει ως εναλλακτική απέναντι στο υπάρχον σύστημα εκμετάλλευσης και καταπίεσης.

1. https://www.telegraph.co.uk/politics/2025/11/21/jonathan-powell-syrian-terror-group-national-security/

2. https://x.com/USAMBTurkiye/status/2013635851570336016

3. https://yeniyasamgazetesi9.com/saranin-sabikali-asiret-danismani/

The post Η Ροζάβα, οι αλλαγές στη Συρία και ο ολοκληρωτικός πόλεμος | Ανάλυση από την Ακαδημία Δημοκρατικής Νεωτερικότητας first appeared on Aυτολεξεί.

Via Φεγιάζ Μπαϊραμ: Στη Ροζάβα, όλοι οι Κούρδοι —από 7 έως 70 ετών, γυναίκες και άνδρες, από καλλιτέχνες μέχρι αγρότες και από πολιτικούς μέχρι εργάτες— αντιστέκονται στις συμμορίες του ISIS (το νέο Συριακό κράτος), οι οποίες υποστηρίζονται από τις ΗΠΑ, την ΕΕ και αραβικά κεφάλαια, και τις οποίες η Τουρκία έχει καθοδηγήσει, εκπαιδεύσει και εξοπλίσει άμεσα. Οι επιθέσεις οργανώνονται από το ίδιο το τουρκικό κράτος και εκτελούνται με την παροχή κάθε είδους όπλων, πληροφοριών και αεροπορικής υποστήριξης.

​Μέχρι τώρα, οι περισσότερες περιοχές που βρίσκονταν υπό τον έλεγχο της Αυτόνομης Διοίκησης της Ροζάβα έχουν καταληφθεί, και οι Κούρδοι έχουν παγιδευτεί στο Κομπάνι, τη Χασάκα και το Καμισλό, αποκομμένοι μεταξύ τους.

Ποτέ στην πρόσφατη ιστορία δεν έχουν αντιμετωπίσει οι Κούρδοι μια τόσο σοβαρή απειλή αφανισμού. Οι Κούρδοι περιμένουν από ολόκληρο τον έντιμο κόσμο να γίνει η φωνή τους.

——————————–

Αναφορά από RojavaKurdistan, 22/01/26:

Έκθεση Κατάστασης – Κομπάνι:

Μετά την κατάληψη του φράγματος από ένοπλες παρατάξεις, διακόπηκε η παροχή ηλεκτρικού ρεύματος στην πόλη Κομπάνι, γεγονός που οδήγησε αμέσως στην αναστολή της παροχής νερού. Σήμερα, όλες οι υπηρεσίες διαδικτύου διακόπηκαν επίσης εντελώς. Ο κύριος σταθμός ανταλλαγής διαδικτύου βρίσκεται σε περιοχές υπό τον έλεγχό των επιτιθέμενων και οι αναφορές δείχνουν ότι ο μετασχηματιστής λεηλατήθηκε, με αποτέλεσμα την πλήρη διακοπή των επικοινωνιών.

Ανθρωπιστική Κατάσταση

Πλήρης διακοπή των υπηρεσιών ηλεκτρικού ρεύματος, νερού και διαδικτύου σε ολόκληρη την πόλη.

Όλοι οι δρόμοι πρόσβασης στο Κομπάνι έχουν κλείσει, αφήνοντας την πόλη σε πλήρη απομόνωση.

Συνεχής μεγάλης κλίμακας εκτοπισμός, με τους περισσότερους κατοίκους των γύρω χωριών να καταφεύγουν προς το κέντρο της πόλης.

Οι άμαχοι αναγκάζονται να κοιμούνται σε δρόμους, σχολεία και τζαμιά λόγω έλλειψης στέγης.

Σοβαρές ελλείψεις ψωμιού, που επιδεινώνουν περαιτέρω την ήδη δύσκολη ανθρωπιστική κατάσταση.

Ανησυχίες για την ασφάλεια

Η διακοπή των επικοινωνιών και οι συνθήκες πολιορκίας έχουν εγείρει σοβαρές ανησυχίες σχετικά με τον άμεσο κίνδυνο μαζικών φρικαλεοτήτων. Η πλήρης απομόνωση της πόλης αυξάνει σημαντικά τις απειλές για τους αμάχους και εμποδίζει την ανεξάρτητη επαλήθευση ή την αντιμετώπιση έκτακτης ανάγκης.

Επείγουσες Ανάγκες και Απαιτούμενες Δράσεις

Άμεσο άνοιγμα ασφαλών ανθρωπιστικών διαδρόμων προς την πόλη Κομπάνι χωρίς καθυστέρηση.

Απρόσκοπτη και άμεση πρόσβαση των ανθρωπιστικών οργανώσεων για την παροχή τροφίμων, νερού, ιατρικής βοήθειας και καταφυγίου έκτακτης ανάγκης.

Ταχεία αποκατάσταση βασικών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένου του ηλεκτρικού ρεύματος, του νερού και των τηλεπικοινωνιών.

Καταβάλλουμε προσπάθειες για το άνοιγμα ενός ανθρωπιστικού διαδρόμου και για τη διευκόλυνση της ανάπτυξης ανθρωπιστικών οργανώσεων για την ανακούφιση της πίεσης που ασκείται στους αμάχους. Η άμεση διεθνής δράση είναι απαραίτητη. Η σιωπή και η αδράνεια θα έχουν καταστροφικές συνέπειες για τον λαό του Κομπάνι.

————————

Υπερασπιζόμαστε τη ΡΟΖΑΒΑ!

Στεκόμαστε ενάντια στην επίθεση της Τουρκίας και της Συρίας στον Δημοκρατικό Συνομοσπονδισμό.

Για την ειρήνη, τη δικαιοσύνη, την ελευθερία στη Μέση Ανατολή και παντού

Συγκέντρωση: ΣΑΒΒΑΤΟ 24/01 στις 2μμ στο Σύνταγμα, Αθήνα

The post Η Ροζάβα σε πολιορκία | Έκθεση Κατάστασης για το Κομπάνι – γενική κινητοποίηση στο Κάμισλο | Συγκέντρωση, Αθήνα: 24/01 first appeared on Aυτολεξεί.

«Βρισκόμαστε εδώ στα σύνορα της Γάζας», είπε ο Shalev Hulio, ποζάροντας με ένα όπλο στον ώμο του.

Ήταν 7 Νοεμβρίου 2023 και κατέγραφε ένα βίντεο για να ανακοινώσει την έναρξη της νέας του νεοσύστατης επιχείρησης κυβερνοτεχνολογίας, Dream Security.

Το 2022, ο Hulio είχε παραιτηθεί από τη θέση του ως Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου NSO, της ισραηλινής εταιρείας κυβερνοεπιτήρησης που δημιούργησε το διαβόητο λογισμικό κατασκοπείας Pegasus. Η επιλογή του σκηνικού του βίντεο ήταν μια έντονη υπενθύμιση ότι η Παλαιστίνη -και ιδιαίτερα η Γάζα- είναι ένα εργαστήριο ισραηλινής τεχνολογίας και όπλων, τα οποία στη συνέχεια διατίθενται στην παγκόσμια αγορά. Η χρονική στιγμή -έναν μήνα μετά την 7η Οκτωβρίου- ήταν μια προφητεία των στρατιωτικοποιημένων εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) του Ισραήλ για τη διεξαγωγή «της πρώτης γενοκτονίας με τη βοήθεια ΤΝ στον κόσμο».[1]

Από την έναρξη του πολέμου τον Οκτώβριο του 2023, το Ισραήλ χρησιμοποιεί εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να διεξάγει την μαζική εκστρατεία βομβαρδισμού στη Γάζα. Η «διεύθυνση στόχων» του ισραηλινού στρατού βασίζεται σε στρατιώτες με δυνατότητες αποκωδικοποίησης, κυβερνοασφάλειας και έρευνας για την παραγωγή στόχων σε μεγάλη κλίμακα. Το Pegasus χρησιμοποιείται για τον εντοπισμό και τη συλλογή δεδομένων ατόμων. Αυτά τα δεδομένα στη συνέχεια τροφοδοτούνται σε αυτοματοποιημένες πλατφόρμες στόχευσης όπως το Where’s Daddy, το Gospel και το Lavender, οι οποίες χρησιμοποιούν αναγνώριση προσώπου, γεωγραφικό εντοπισμό και cloud computing για τη δημιουργία στόχων με ταχείς ρυθμούς. Το spyware μπορεί επίσης να καταγράφει και να χειραγωγεί ενέργειες για την κατασκευή πλαστών ψηφιακών αποδεικτικών στοιχείων για να δικαιολογήσει αναδρομικά την εκτέλεση αμάχων.

Με την εφαρμογή αυτών των νέων τεχνολογιών, η Γάζα παραμένει το κορυφαίο πεδίο δοκιμών του Ισραήλ για τις εξελίξεις στην αυτοματοποίηση του πολέμου. Αυτές οι εξελίξεις μπορούν στη συνέχεια να διατεθούν στην αγορά και να εξαχθούν σε παγκόσμια κλίμακα.

Από το Pegasus στη Γάζα

Το Pegasus είναι το πιο κακόβουλο λογισμικό κατασκοπείας στην αγορά.

Σε αντίθεση με άλλους τύπους κακόβουλου λογισμικού, οι οποίοι λειτουργούν εξαπατώντας τους ανθρώπους ώστε να κάνουν κλικ σε έναν σύνδεσμο που στη συνέχεια μολύνει τη συσκευή τους, το Pegasus έχει δυνατότητα μηδενικού κλικ. Η τεχνολογία μπορεί να εγκατασταθεί απομακρυσμένα χωρίς καμία αλληλεπίδραση από τον χρήστη, καθιστώντας σχεδόν αδύνατη την ανίχνευσή της. Οι εισβολείς μπορούν να πάρουν τον έλεγχο της κάμερας και του μικροφώνου ενός τηλεφώνου, μετατρέποντάς το ουσιαστικά σε μια συσκευή ζωντανής παρακολούθησης και καταγραφής. Μπορούν να εξαγάγουν όλα τα δεδομένα, συμπεριλαμβανομένων μηνυμάτων, email, φωτογραφιών, ηχογραφήσεων, ιστορικού περιήγησης, ημερολογίων και τοποθεσιών. Και μπορούν να χρησιμοποιήσουν το Pegasus για να τοποθετήσουν παραποιημένα και ενοχοποιητικά στοιχεία στην κινητή συσκευή ενός στόχου. Το Pegasus μπορεί να εξαπλωθεί σαν ιός μέσω δικτύων επικοινωνίας.

Το Citizen Lab, ένας καναδικός οργανισμός ψηφιακής εποπτείας με έδρα το Πανεπιστήμιο του Τορόντο, άρχισε να δημοσιεύει καταδικαστικές και αποκαλυπτικές αναφορές για το Pegasus το 2016. Το 2019, δύο Ισραηλινοί κατάσκοποι που παρίσταντο ως επενδυτές ζήτησαν συναντήσεις με την ερευνητική ομάδα του Citizen Lab στο Τορόντο. Ο ανώτερος ερευνητής John Scott-Railton υποψιάστηκε ότι το αίτημά τους ήταν ένα τέχνασμα για τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με το ερευνητικό έργο και τη μεθοδολογία του Εργαστηρίου. Κανόνισε παρ’ όλα αυτά μια συνάντηση  για γεύμα με έναν άνδρα που περιέγραφε τον εαυτό του ως έναν πλούσιο Παριζιάνο ονόματι Michel Lambert. Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας τους, ο “επενδυτής” άσκησε πιέσεις για πληροφορίες σχετικά με τις αναφορές του Εργαστηρίου για τον Όμιλο NSO. Καθώς έτρωγαν επιδόρπιο, ένας δημοσιογράφος και ένας φωτογράφος από το Associated Press, οι οποίοι είχαν ενημερωθεί για την οργάνωση από τον Scott-Railton, πλησίασαν το τραπέζι. Ο επισκέπτης έτρεξε να φύγει από το εστιατόριο, παίρνοντας μαζί του δύο άλλους κατασκόπους που κατέγραφαν τη συνάντηση. Ο Lambert αργότερα αποκαλύφθηκε ότι ήταν ο Aharon Almog-Assoulin, ένας συνταξιούχος Ισραηλινός αξιωματούχος ασφαλείας.

Το 2020, χάρη σε μια μαζική διαρροή δεδομένων, η κλίμακα χρήσης του Pegasus έγινε σαφής. Η Κοινοπραξία Forbidden Stories, ένα διεθνές δίκτυο δημοσιογράφων με έδρα το Παρίσι, αφιερωμένο στην προστασία δημοσιογράφων, ανακάλυψε ότι πάνω από 50.000 άνθρωποι είχαν γίνει στόχος κυβερνητικών πελατών του ομίλου NSO. Στους στόχους περιλαμβάνονταν δημοσιογράφοι, υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ακαδημαϊκοί, διπλωμάτες, ηγέτες συνδικάτων, πολιτικοί και αρκετοί αρχηγοί κρατών. Μετά τη διαρροή και σε συνεργασία με το Εργαστήριο Ασφαλείας της Διεθνούς Αμνηστίας και το Εργαστήριο Πολιτών, το Forbidden Stories συναντήθηκε με τα θύματα για να διεξάγει εγκληματολογικές αναλύσεις των συσκευών τους. Το Έργο Pegasus είναι η έρευνά τους για την κυβερνοκατασκοπεία με στόχο την αντιμετώπιση απειλών υψηλής τεχνολογίας για δημοσιογράφους και υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Το έργο Ψηφιακής Βίας της Forensic Architecture έχει χαρτογραφήσει κάθε μολυσμένο τηλέφωνο σε όλο τον κόσμο, καταγράφοντας κάθε περίπτωση στην οποία το spyware έχει συνδεθεί με κρατική βία. Ο αριθμός των νεκρών του Pegasus περιλαμβάνει τη δολοφονία του Μεξικανού δημοσιογράφου Cecilio Pineda στις 2 Μαρτίου 2017 και την εξωδικαστική εκτέλεση του Σαουδάραβα δημοσιογράφου Jamal Khashoggi από μια σαουδαραβική ομάδα εξόντωσης στην Κωνσταντινούπολη στις 2 Οκτωβρίου 2018.

Τα σκάνδαλα Pegasus προκάλεσαν ασυνήθιστα έντονες αντιδράσεις από κυβερνήσεις. Τον Νοέμβριο του 2021, η κυβέρνηση των ΗΠΑ έθεσε στη μαύρη λίστα τον Όμιλο NSO για δράση «αντίθετη με τα συμφέροντα εθνικής ασφάλειας ή εξωτερικής πολιτικής των Ηνωμένων Πολιτειών».[2] Αυτό το διάταγμα απαγόρευσε στην εταιρεία να διεξάγει επιχειρηματικές δραστηριότητες με οποιαδήποτε βιομηχανία με έδρα τις ΗΠΑ. Τον Φεβρουάριο του 2022, η εποπτική αρχή δεδομένων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζήτησε την απαγόρευση του Pegasus σε ολόκληρη την ΕΕ. Μέχρι σήμερα, αυτό δεν έχει συμβεί.

Θύματα του Pegasus και οργανώσεις υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν καταθέσει αγωγές κατά του ομίλου NSO σε πολλές περιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ισπανίας και της Βρετανίας. Η Apple, η οποία παράγει τεχνολογία iPhone, και το WhatsApp, ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο πρόγραμμα ανταλλαγής μηνυμάτων που ανήκει στη μητρική εταιρεία του Facebook, Meta, μηνύουν την εταιρεία επειδή τα προϊόντα τους παραβιάστηκαν από τον Pegasus. Ο όμιλος NSO προσπάθησε να απορρίψει την υπόθεση WhatsApp σε ένα Περιφερειακό Δικαστήριο της Καλιφόρνια με το σκεπτικό ότι, ως ξένη οντότητα, είναι απρόσβλητος από δικαστικές διαμάχες. Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, ωστόσο, απέρριψε αυτό το επιχείρημα και η υπόθεση προχωρά. Το Forbidden Stories ανακάλυψε ότι Ισραηλινοί αξιωματούχοι προσπάθησαν να κατασχέσουν έγγραφα της NSO για να τα αποτρέψουν από το να υποβληθούν στη διαδικασία αποκάλυψης στην υπόθεση WhatsApp, προκειμένου να εμποδίσουν την αποκάλυψη των δραστηριοτήτων και των πελατών της εταιρείας.

Ο Όμιλος NSO προσπάθησε να εκμεταλλευτεί τον τρέχοντα πόλεμο στη Γάζα για να αντιστρέψει αυτά τα περιοριστικά μέτρα εναντίον του. Στις 7 Νοεμβρίου -την ίδια ημέρα που ο Hulio ανακοίνωσε τη νέα του νεοσύστατη επιχείρηση από τα σύνορα της Γάζας- οι νομικοί εκπρόσωποι της εταιρείας έστειλαν μια «επείγουσα» επιστολή στον Υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Άντονι Μπλίνκεν, ζητώντας να διαγραφεί από τη μαύρη λίστα. Η επιστολή ισχυριζόταν ότι «η κυβερνο-πληροφορίες της NSO είναι ένα κρίσιμο εργαλείο που χρησιμοποιείται για να βοηθήσει στην τρέχουσα καταπολέμηση των τρομοκρατών».[3]

Επιτήρηση για έλεγχο και κέρδος

Επί δεκαετίες, ο ισραηλινός στρατός, που θεωρείται παγκόσμιος ηγέτης στην κυβερνοασφάλεια, δοκιμάζει νέα όπλα και τεχνολογίες επιτήρησης σε Παλαιστίνιους.

Πράγματι, ο έλεγχος των υπό κατοχή Παλαιστινίων από το Ισραήλ είναι το σημείο όπου ένας συνδυασμός φυλετικοποίησης, ασφαλειοποίησης και εποικιστικού αποικισμού κατέστησε δυνατή την άνοδο και την εξάπλωση τέτοιων προηγμένων τεχνολογιών ελέγχου. Για παράδειγμα, τον Οκτώβριο του 2023 οι ισραηλινές αρχές άρχισαν να χρησιμοποιούν ένα πειραματικό σύστημα αναγνώρισης προσώπου, γνωστό ως Red Wolf, για την παρακολούθηση των Παλαιστινίων και την αυτοματοποίηση αυστηρών περιορισμών στην ελευθερία κινήσεών τους. Όταν οι Παλαιστίνιοι εισέρχονται σε μια εμβέλεια καμερών παρακολούθησης, τα πρόσωπά τους σαρώνονται και ένα πρόγραμμα τεχνητής νοημοσύνης τους ελέγχει με βάση μια λίστα καταζητούμενων. Αυτό το πρόγραμμα εκτελείται από τη Μονάδα Κυβερνοεπιτήρησης 8200, χρησιμοποιώντας μια τεχνολογία που αναπτύχθηκε από την ιδιωτική ισραηλινή εταιρεία Corsight και το Google Photos.

Για να αναπτύξει τις ικανότητές της στον τομέα της επιτήρησης, η ισραηλινή κυβέρνηση βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στον ιδιωτικό τεχνολογικό τομέα. Αυτές οι εταιρείες, που συχνά ιδρύονται και διοικούνται από πρώην αξιωματικούς των μυστικών υπηρεσιών, αξιοποιούν τις σχέσεις τους εντός του στρατού για να αναπτύξουν τις τεχνολογίες τους σε Παλαιστίνιους προτού αυτές διατεθούν στην αγορά ως «δοκιμασμένες στο πεδίο».

Η βιομηχανία επιτήρησης του Ισραήλ είναι πλήρως ενσωματωμένη στην παγκόσμια αγορά. Οι κυβερνήσεις που επιδιώκουν να ενισχύσουν τον έλεγχό τους μέσω τεχνολογίας με επεμβατικές δυνατότητες είναι ένθερμοι καταναλωτές ισραηλινών προϊόντων, γεγονός που, με τη σειρά του, δίνει στο Ισραήλ διπλωματικό πλεονέκτημα έναντι αυτών των κυβερνήσεων. Το Μαρόκο, για παράδειγμα, είναι σημαντικός πελάτης του ομίλου NSO. Πάνω από 10.000 από τους τηλεφωνικούς αριθμούς που εντοπίστηκαν μέσω της διαρροής Pegasus προέρχονταν από τη μαροκινή κυβέρνηση, συμπεριλαμβανομένων των αρχηγών κρατών της Ισπανίας και της Γαλλίας. Το 2022, το Μαρόκο έγινε το τρίτο αραβικό κράτος που συμφώνησε στην ομαλοποίηση με το Ισραήλ, μέσω των λεγόμενων Συμφωνιών του Αβραάμ (τα δύο πρώτα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν, είναι επίσης αξιοσημείωτοι καταναλωτές ισραηλινού spyware). Τον Ιούνιο του 2024, το Μαρόκο επέτρεψε σε ένα ισραηλινό πολεμικό πλοίο που μετέφερε όπλα να δέσει, αφού η Ισπανία αρνήθηκε.

Η Ινδία, επίσης, υπέγραψε συμφωνία δύο δισεκατομμυρίων δολαρίων με το Ισραήλ το 2017 για την απόκτηση πυραυλικών συστημάτων και αδειοδότησης για τον Pegasus. Σε αντάλλαγμα, η Ινδία ψήφισε υπέρ του Ισραήλ το 2019 στο Οικονομικό και Κοινωνικό Συμβούλιο του ΟΗΕ για να αρνηθεί την ιδιότητα του παρατηρητή σε μια παλαιστινιακή οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η κυβέρνηση Μόντι έχει χρησιμοποιήσει τον Pegasus για να κατασκευάσει αποδεικτικά στοιχεία  εναντίον δημοσιογράφων με την κατηγορία της τρομοκρατίας.

Τα συστήματα στόχευσης με τεχνητή νοημοσύνη είναι η λογική απόρροια προϊόντων που παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως το Pegasus. Αντικατοπτρίζουν επίσης ένα άλλο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιείται παγκοσμίως: την προγνωστική αστυνόμευση μέσω «συστημάτων που βασίζονται σε δεδομένα», η οποία χρησιμοποιεί τεχνολογία επιτήρησης για την ποσοτικοποίηση, την παρακολούθηση και την πρόβλεψη της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Στην περίπτωση της Γάζας, αυτή η τεχνολογία εφαρμόζεται για να προσδιορίσει φερόμενα ποιος μπορεί να είναι μέλος της Χαμάς ή της Παλαιστινιακής Ισλαμικής Τζιχάντ (PIJ). Όπως και το προγνωστικό φυλετικό προφίλ που βασίζεται στον άνθρωπο στην αστυνόμευση, τα συστήματα που βασίζονται σε δεδομένα είναι εγγενώς ελαττωματικά και μεροληπτικά, καθώς υποβιβάζουν τους ανθρώπους σε στατιστικά σημεία δεδομένων. Για παράδειγμα, η μηχανή Lavender που χρησιμοποιείται στη Γάζα έχει κατά λάθος επισημάνει άτομα όπως αστυνομικούς, εργαζόμενους πολιτικής άμυνας, συγγενείς μαχητών και κατοίκους που τυχαίνει να έχουν το ίδιο όνομα ή ψευδώνυμο με έναν μαχητή, ως μέλη της Χαμάς ή της PIJ και στη συνέχεια τα έχει τοποθετήσει σε λίστες θανάτου.

Αυτή η φονική μηχανή τεχνητής νοημοσύνης βασίζεται επίσης στην υποστήριξη ξένων τεχνολογικών εταιρειών, συμπεριλαμβανομένων των cloud computing από την Google, την Amazon, τη Meta και τη Microsoft. Μέσω του Project Nimbus, μιας σύμβασης 1,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων με την ισραηλινή κυβέρνηση, η Google και η Amazon Web Services παρέχουν υποδομή cloud computing και υπηρεσίες μηχανικής μάθησης στο Ισραήλ. Η Google προσφέρει επίσης προηγμένα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης στο Ισραήλ που θα χρησιμοποιηθούν για τη συλλογή δεδομένων για αναγνώριση προσώπου και παρακολούθηση αντικειμένων στο πλαίσιο του Project Nimbus. Έχει επίσης προταθεί ότι τα μεταδεδομένα από το WhatsApp, που ανήκει στη Meta, έχουν χρησιμοποιηθεί για την παροχή δεδομένων για το σύστημα στόχευσης Lavender. Για παράδειγμα, μια είσοδος στην τεχνητή νοημοσύνη είναι το εάν κάποιος βρίσκεται σε ομαδική συνομιλία στο WhatsApp με έναν ύποπτο για μαχητή της Χαμάς ή της PIJ.

Μαθαίνοντας από το Pegasus

Τα τεχνολογικά εξελιγμένα όπλα του Ισραήλ πωλούνται παγκοσμίως, σε τουλάχιστον 130 χώρες. Τα τελευταία πέντε χρόνια, οι εξαγωγές όπλων του Ισραήλ έχουν υπερδιπλασιαστεί, καθιστώντας το τον μεγαλύτερο εξαγωγέα όπλων στον κόσμο κατά κεφαλήν.

Από την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, οι εξαγωγές όπλων έχουν φτάσει σε ιστορική κορυφή. Ο γενικός διευθυντής του Υπουργείου Άμυνας του Ισραήλ, Υποστράτηγος (ε.α.) Εγιάλ Ζαμίρ, εξήγησε: «Πολλές χώρες στον κόσμο παρακολουθούν τις επιτυχίες των ισραηλινών συστημάτων μάχης στον πόλεμο, σε όλες τις διαστάσεις, και αγοράζουν ισραηλινά όπλα για να προστατεύσουν τους πολίτες τους».[4]

Το “λαμπερό” νέο προϊόν που δοκιμάζεται στο πεδίο στη Γάζα είναι οι μηχανές στόχευσης με τεχνητή νοημοσύνη. Πράγματι, σε συνδυασμό με την ιστορική κορυφή στις ισραηλινές εξαγωγές όπλων, το μέλλον του πολέμου υφίσταται μια σημαντική μεταμόρφωση. Τη δεκαετία του 2000, ο σύγχρονος πόλεμος επεκτάθηκε από την ανθρώπινη μάχη στις δολοφονίες με την τεχνολογία, με την άνοδο και τη διάδοση των drones υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, η οποία εξάλειψε μεγάλο μέρος του κινδύνου για τους στρατιώτες. Όπως και ο πόλεμος με drones, ο κυβερνοπόλεμος περιλαμβάνει τη συμμετοχή μαχητών που βρίσκονται τόσο μακριά από τη σφαγή που μπορεί κάλλιστα να παίζουν ένα βιντεοπαιχνίδι. Η επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην επιλογή στόχων απομακρύνει τους ανθρώπους ακόμη περισσότερο από τη διαδικασία, καθώς οι αυτοματοποιημένες μηχανές μπορούν να κάνουν το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς.

Επιπλέον, τόσο ο πόλεμος με drones όσο και ο κυβερνοπόλεμος μοιράζονται τον μύθο της ακρίβειας [precision]. Στη Γάζα, αυτός ο μύθος είναι ιδιαίτερα εμφανής, με χαλαρότερους περιορισμούς στον επιτρεπόμενο αριθμό νεκρών πολιτών στη δολοφονία ενός ύποπτου και τη χρήση τεχνολογίας τεχνητής νοημοσύνης όπως η Lavender για τη δημιουργία λιστών δολοφονίας. Ισραηλινοί αξιωματικοί πληροφοριών που αναπτύσσουν τη Lavender την περιγράφουν ως έχουσα «σφάλματα» σε περίπου 10% των περιπτώσεων και ως στόχο την σήμανση ατόμων με ελάχιστη έως καθόλου σχέση με μαχητές. Επιπλέον, όταν κατονομάζεται ένας στόχος, ολόκληρη η οικογένειά του σημαδεύεται για θάνατο, καθώς η τεχνολογία, Where’s Daddy, χρησιμοποιείται για να βομβαρδίσει το σπίτι και όχι έναν τόπο μαχητικής δραστηριότητας. (Οι βομβαρδισμοί συχνά συμβαίνουν τη νύχτα, όταν οι μαχητές κοιμούνται στο σπίτι με την οικογένειά τους, εξ ου και το άθλιο όνομα.) Ως αποτέλεσμα, χιλιάδες Παλαιστίνιοι, κυρίως γυναίκες, παιδιά και άμαχοι, έχουν εξαφανιστεί από τις ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές.

Αν τα σκάνδαλα του Pegasus αποτελούν κάποια ένδειξη, τα πιο πρόσφατα όπλα με τεχνητή νοημοσύνη του Ισραήλ είναι αναπόφευκτο να εξαχθούν για κέρδος και να χρησιμοποιηθούν σε άλλους ευάλωτους πληθυσμούς. Αλλά οι δημοσιογράφοι και οι οργανισμοί που συμμετέχουν στο Πρόγραμμα Pegasus έχουν επίσης πάρει μαθήματα για το πώς η τεχνολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να βελτιώσει και όχι να καταστρέψει την ανθρώπινη ζωή και αξιοπρέπεια. Οι στοχοποιημένοι δημοσιογράφοι έχουν μάθει τη σημασία του περιορισμού της χρήσης της τεχνολογίας και της προστασίας του εαυτού τους με προγράμματα κρυπτογράφησης. Έχουν επίσης μάθει να χειραγωγούν την τεχνολογία προς όφελός τους, δημιουργώντας νέους τρόπους επικοινωνίας με πηγές και ρεπορτάζ για γεγονότα. Η Access Now, ένας οργανισμός ψηφιακών δικαιωμάτων, προσφέρει μια 24ωρη τηλεφωνική γραμμή βοήθειας για την ψηφιακή ασφάλεια σε πληθυσμούς που βρίσκονται σε κίνδυνο. Οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα προσφέρουν υποτροφίες σε δημοσιογράφους που εργάζονται σε εμπόλεμες ζώνες για να παρακολουθήσουν ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης ψηφιακής ασφάλειας στο Βερολίνο.

Η μεγαλύτερη πρόκληση παραμένει η έλλειψη διεθνούς ρύθμισης ή εποπτείας για κακόβουλες τεχνολογίες. Μέχρι στιγμής, η διεθνής κατακραυγή σε απάντηση στην υπόθεση Pegasus έχει αποδειχθεί εξαίρεση. Οι συνεχιζόμενες αγωγές κατά του ομίλου NSO μπορεί να έχουν αντίκτυπο, αλλά δεν υπάρχει τίποτα που να μπορεί να σταματήσει ή να αποτρέψει τις ισραηλινές εταιρείες από το να αναπτύσσουν και να πωλούν άλλες καταπιεστικές και θανατηφόρες τεχνολογίες.

Όπως καταδεικνύει η γενοκτονία στη Γάζα με την υποστήριξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, το κόστος και οι κίνδυνοι που σχετίζονται με αυτές τις τεχνολογίες δεν κατανέμονται ισότιμα. Αυτή η εποχή μαζικής επιτήρησης και αυτοματοποιημένου πολέμου διευκολύνεται από τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες, τα παγκόσμια εμπορικά δίκτυα και την έλλειψη διεθνούς εποπτείας. Αλλά η παγκόσμια εμβέλεια των τεχνολογιών αρπακτικού χαρακτήρα καθιστά επείγουσα την ανάγκη για αντεπίθεση. Η αντίσταση κατά του κυβερνοχώρου διεξάγεται από δημοσιογράφους, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εργαζόμενους στον τεχνολογικό κλάδο και θιγμένα μέλη του κοινού. Οι φρικαλεότητες που διαπράττει το Ισραήλ στον λαό της Γάζας και το παγκοσμιοποιημένο μάρκετινγκ για τα όργανα του θανάτου τους αποτελούν απόδειξη ότι μια τέτοια αντίσταση είναι επιτακτική.

Σημειώσεις

[1] Marc Owen Jones, “In Gaza, we are watching the world’s first AI-assisted genocide,” The New Arab, April 10, 2024.

[2] “Commerce Adds NSO Group and Other Foreign Companies to Entity List for Malicious Cyber Activities,” U.S. Department of Commerce, November 3, 2021.

[3] “Paul Hastings November 7, 2023, ‘Urgent’ Request for Meeting With Anthony Blinken,” Available on Document Cloud (contributed by the Intercept).

[4] Udi Etzion, “A new record in defense exports: over 13 billion dollars, but there are warning signs,” Walla, June 17, 2024. [Hebrew]

The post Η γενοκτονία θα αυτοματοποιηθεί: Το Ισραήλ, η τεχνητή νοημοσύνη & το μέλλον των πολέμων first appeared on Aυτολεξεί.

Τα συμβούλια ήταν πάντοτε αναμφίβολα δημοκρατικά…
~Hannah Arendt

Καθώς η Ελλάδα και άλλα μέρη του κόσμου κατακλύζονται όλο και συχνότερα από πυρκαγιές και πλημμύρες, όλο και περισσότεροι άνθρωποι συνειδητοποιούν ότι οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής είναι εδώ και αλλάζουν το πρόσωπο των τόπων μας, ενώ παράλληλα τα χρόνια των νεοφιλελεύθερων πολιτικών έχουν αφήσει τις προληπτικές δημόσιες υπηρεσίες υποχρηματοδοτούμενες και ανεπαρκώς εξοπλισμένες για τις περιόδους καταστροφών που έρχονται. Γίνεται επίσης σαφές ότι δεν φαίνεται να υπάρχει κανένα σχέδιο δράσης για να σταματήσει η επερχόμενη καταστροφή. Οι σύνοδοι κορυφής των κυρίαρχων τάξεων -οι λεγόμενες COP– έχουν αναγνωριστεί ευρέως ως αποτυχίες.

Φυσικά, δεν πρέπει να μας εκπλήσσουν οι αποτυχημένες προσπάθειες των παγκόσμιων ελίτ να αντιμετωπίσουν με επιτυχία την κλιματική κρίση. Τα αποτελέσματα των συνόδων κορυφής COP μέχρι στιγμής, και προβλέψιμα ως προς αυτά που θα ακολουθήσουν ήταν, και θα συνεχίσουν να είναι θανάσιμα αναποτελεσματικά, αφού πρόκειται για χώρους συνάντησης των ανωτάτων κλιμακίων του κόσμου. Οι αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν προκειμένου να αποφευχθεί η κλιματική καταστροφή έχουν να κάνουν με δραστικά μέτρα προς την κατεύθυνση της αποανάπτυξης, της ανατροπής των ανισοτήτων εξουσίας που επιτρέπουν την ίδια την ύπαρξη των ελίτ – με άλλα λόγια, τίποτα λιγότερο από μια ριζική κοινωνική αλλαγή. Αυτοί που συμμετέχουν στις συνόδους κορυφής της COP, ως μέρος των παγκόσμιων ελίτ, δεν ενδιαφέρονται για μια τέτοια προοπτική και προτιμούν αντ’ αυτού τα καλλωπιστικά μέτρα που δεν θέτουν σε κίνδυνο τη συνέχιση του business-as-usual. Μόνο οι απλοί άνθρωποι, αυτοί που ήδη υφίστανται τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής που τροφοδοτείται από την ανάπτυξη, έχουν το ενδιαφέρον και τη βούληση να λάβουν τις δύσκολες αποφάσεις που είναι απαραίτητες για την αποτροπή της επερχόμενης καταστροφής. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι κοινωνικοί οικολόγοι πάντα επέμεναν ότι οι οικολογικές λύσεις απαιτούν αμεσοδημοκρατικά μέσα.

Πού μπορούν οι άνθρωποι να συναντηθούν μεταξύ τους και να αναζητήσουν συλλογικές και ρεαλιστικές λύσεις σε ένα υπαρξιακό πρόβλημα που θέτει σε κίνδυνο τα προς το ζην; Κάποιοι μπορεί να προτείνουν την κλίμακα του έθνους-κράτους, αλλά όπως είπε ο C.L.R. James, ένας από τους μεγαλύτερους αντιαποικιακούς στοχαστές του 20ού αιώνα, μια ριζική, ουσιαστικά επαναστατική, κοινωνική αλλαγή δεν μπορεί να επιτευχθεί σε εθνικό επίπεδο. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τον ίδιο, η εθνική ποιότητα του κράτους πρέπει να καταστραφεί- δηλαδή, η επανάσταση πρέπει να είναι μια διεθνής επανάσταση.

Αυτό βρίσκει ιδιαίτερη συνάφεια με την προσέγγιση που απαιτείται για την επιτυχή αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, καθώς τόσο η κερδοσκοπική καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση όσο και η εθνικοκεντρική κρατική τέχνη τείνουν να διχάζουν τους ανθρώπους. Ο φυσικός κόσμος δεν αναγνωρίζει σύνορα, είτε αυτά βασίζονται στην εθνική ένταξη είτε στην ταξική θέση. Έτσι, η διατήρησή του απαιτεί την κατάργησή τους, κάτι που θα απαιτήσει την αντικατάσταση των σημερινών θεσμών με νέους που θα επιτρέψουν την ανάδυση ενός γνήσιου δημόσιου χώρου ανοιχτού σε όλους. Όπως προτείνει ο C.L.R. James, κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα πώς θα μοιάζουν οι νέοι θεσμοί, αλλά σύμφωνα με τον ίδιο, μπορούμε να εμπνευστούμε τα οράματά με τις υψηλότερες κορυφές του παρελθόντος ως οδηγό. Για τον James, τέτοιες ήταν οι θεσμικές μορφές της δημόσιας συνέλευσης και του συμβουλίου των αντιπροσώπων, όπως αυτές που εκδηλώθηκαν εν μέσω λαϊκών εξεγέρσεων. Αυτές φαίνονται πιο κατάλληλες πολιτικές μορφές για την εποχή μας που μαστίζεται από κρίσεις.

Σύμφωνα με τη Hannah Arendt, η ιστορική καταγωγή του κομματικού συστήματος βρίσκεται στο Κοινοβούλιο, ενώ τα συμβούλια γεννήθηκαν αποκλειστικά από τις δράσεις και τα αυθόρμητα αιτήματα του λαού. Για την ίδια, η μορφή των συμβουλίων είναι η μόνη γνωστή δημοκρατική εναλλακτική στον κοινοβουλευτισμό, και οι αρχές στις οποίες βασίζεται ο πρώτος έρχονται σε πλήρη αντίθεση με τις αρχές του δεύτερου από πολλές απόψεις: πρώτα και κύρια είναι, όπως επιμένει η Arendt, ότι τα συμβούλια ελέγχουν τους αντιπροσώπους τους, αντί να εκπροσωπούνται από αυτούς. Από την άλλη πλευρά, σημειώνει ότι ένα από τα μεγάλα πλεονεκτήματα του θεσμού του συμβουλίου είναι η μεγάλη εγγενής ευελιξία του, το οποίο φαίνεται να μην χρειάζεται ιδιαίτερες προϋποθέσεις για τη σύστασή του, παρά μόνο τη συνάντηση και κοινή δράση ενός ορισμένου αριθμού ανθρώπων σε μη προσωρινή βάση.

Η δημιουργία τοπικών οικολογικών συμβουλίων, διεθνώς διασυνδεδεμένων μεταξύ τους, θα μπορούσε να αποτελέσει ένα εξαιρετικά σημαντικό βήμα για την ανάπτυξη βιώσιμων απαντήσεων στην κλιματική αλλαγή. Και αυτό δεν είναι κάποια τραβηγμένη πρόταση που έρχεται από το πουθενά, αλλά μια πολύ πραγματική στρατηγική προσέγγιση που εφαρμόζεται για παράδειγμα σε διάφορα μέρη της Μεσοποταμίας, όπου τα περιβαλλοντικά κινήματα καλλιεργούν πυρετωδώς την ανάδυση του λαϊκού θεσμού του οικολογικού συμβουλίου για τη διατήρηση των κοινοτικών μέσων διαβίωσης.

Κινήσεις της Μεσοποταμίας προσπάθησαν να προωθήσουν μια διαρθρωτική εναλλακτική λύση στη συνεχιζόμενη περιβαλλοντική υποβάθμιση στο Βόρειο Κουρδιστάν (Μπακούρ), ξεπερνώντας κατά πολύ την πορεία των μονοθεματικών εκστρατειών. Έτσι, μας πρόσφεραν μια ματιά στο πώς μπορεί να εδραιωθεί μια πραγματικά δημοκρατική διπλή εξουσία που επιδιώκει να ανοίξει έναν πραγματικό δημόσιο χώρο όπου μπορούν να συμμετέχουν όλα τα μέλη ενός συγκεκριμένου τόπου και στη συνέχεια να συνδέσει αυτούς τους χώρους για τη λήψη αποφάσεων σε υπερτοπικό επίπεδο. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι τα οικολογικά συμβούλια στη Μεσοποταμία αναπτύχθηκαν με την προοπτική να ανήκουν σε όλη την κοινωνική βάση, αντί να αποτελούν κόμβο ιδεολογικού σεχταρισμού -κάτι που θα μπορούσε να σοκάρει τους ακτιβιστές σε άλλα μέρη του κόσμου. Αλλά πρέπει πάντα να έχουμε κατά νου ότι ο μόνος τρόπος για να πολιτικοποιήσουμε έναν πληθυσμό και να του εμφυσήσουμε το πάθος για δημοκρατική συμμετοχή είναι να του δώσουμε χώρο για αυτοοργάνωση και αυτοχειραφέτηση. Και αυτό ακριβώς συμβαίνει εδώ και μερικά χρόνια σε διάφορα μέρη του Κουρδιστάν, με πιο αξιοσημείωτη περίπτωση αυτή της Ροζάβα.

Μια τέτοια στρατηγική απορρέει αφενός από την κατανόηση ότι εκείνοι που ζουν πιο γειωμένοι – και όχι οι ελίτ που κρύβονται στα απομακρυσμένα γραφεία τους – έχουν πιο στενές εμπειρίες με τα τοπικά φυσικά συστήματα και αφετέρου από την αναγνώριση ότι τα προβλήματα που μαστίζουν κάθε τόπο είναι αλληλένδετα. Αυτό συνεπάγεται μια ριζική αλλαγή του τρόπου διακυβέρνησης των κοινωνιών μας, μετατοπίζοντας την εξουσία λήψης αποφάσεων από τις ελίτ προς τη βάση. Δεν μπορούμε να περιμένουμε τίποτα ουσιαστικό από αρχηγούς κρατών ή τα καπιταλιστικά συμφέροντα. Η ελπίδα μας βρίσκεται ο ένας στον άλλον και στη βάση παγκοσμίως. Αυτό είναι που πρέπει να υποστηρίζουμε και να καλλιεργούμε όποτε το βλέπουμε να αναδύεται από τη λαϊκή δράση.

The post Συμβούλια Οικολογίας: Περιβαλλοντικές στρατηγικές από τη Μεσοποταμία στον υπόλοιπο κόσμο first appeared on Aυτολεξεί.

Κείμενο: Siyâvash Shahabi

Η απόφαση του ΡΚΚ να διαλύσει τη δομή του και να σταματήσει τον ένοπλο αγώνα δεν είναι απλώς αποτέλεσμα στρατιωτικής ήττας ή πίεσης από το τουρκικό κράτος. Είναι μια απάντηση σε μια πιο σύνθετη πολιτική πραγματικότητα: αλλαγή του πολιτικού πεδίου, των μέσων ισχύος και της μορφής της αντίστασης.

Εδώ και δεκαετίες, ο ένοπλος αγώνας του ΡΚΚ δεν γεννήθηκε στο κενό. Υπήρξε ως μια ιστορική απάντηση στην άρνηση της κουρδικής ταυτότητας, στη συστηματική καταπίεση και στην παντελή απουσία πολιτικής συμμετοχής. Όμως η σημερινή Τουρκία, παρά τις αντιφάσεις της, δεν είναι η Τουρκία της δεκαετίας του ’90. Σήμερα, κουρδικά κόμματα, ανεξάρτητοι βουλευτές, γυναικείες οργανώσεις και τοπικά συμβούλια έχουν καταφέρει να αποκτήσουν μια κοινωνική βάση και παρουσία σε πολλές κουρδικές περιοχές. Η κουρδική κοινωνία, παρά την καταστολή, κατάφερε να φέρει ένα μέρος της πολιτικής της δύναμης στο προσκήνιο.

Σε αυτό το νέο τοπίο, ο ένοπλος αγώνας δεν ενίσχυε πια αυτές τις κατακτήσεις· αντίθετα, είχε γίνει πρόσχημα για την καταστολή όλων των άλλων μορφών αντίστασης. Το τουρκικό κράτος, κάνοντας συνεχώς αναφορά στον “κίνδυνο της τρομοκρατίας”, δεν καταδίωκε μόνο το ΡΚΚ, αλλά και τα κοινωνικά κινήματα, τα νόμιμα κόμματα, τους πολιτιστικούς φορείς και τους κριτικούς διανοούμενους. Η έννοια της «τρομοκρατίας» έγινε εργαλείο διαχείρισης του πολιτικού χώρου – ένα εργαλείο που μετέτρεψε την «έκτακτη ανάγκη» σε μόνιμη κατάσταση.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η διακοπή του ένοπλου αγώνα δεν είναι απλώς μια τακτική ή ηθική επιλογή, αλλά μια πολιτική κίνηση που στοχεύει να αφαιρέσει από το κράτος ασφαλείας το βασικό του επιχείρημα νομιμοποίησης. Δεν μπορεί να υπάρξει πραγματικός πολιτικός ανταγωνισμός όσο κάθε διαφωνία καταπνίγεται με την κατηγορία της «συμπάθειας προς το ΡΚΚ». Στην πράξη, η συνέχιση του ένοπλου αγώνα κρατούσε σε ομηρία ακόμα και τους νομικούς και κοινωνικούς αγώνες.

Ωστόσο, όσο σωστή κι αν είναι αυτή η απόφαση ως απάντηση σε μια περίπλοκη κατάσταση, χωρίς σαφείς πολιτικές εγγυήσεις, χωρίς αποδόμηση του μηχανισμού ασφαλείας και χωρίς κατάργηση των αντιτρομοκρατικών νόμων που έχουν κυριαρχήσει στον πολιτικό χώρο, υπάρχει ο κίνδυνος να μετατραπεί σε μια μονόπλευρη υποχώρηση. Το τουρκικό κράτος δεν έχει προσφέρει ούτε ουσιαστικές παραχωρήσεις, ούτε νομικές μεταρρυθμίσεις, ούτε κάποιο σχέδιο για έναν δημοκρατικό διάλογο με την κουρδική κοινωνία.

Γι’ αυτό, η λήξη του ένοπλου αγώνα μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για πολιτική οργάνωση και ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών – αλλά μόνο αν συνοδευτεί από προώθηση δικαιωμάτων και πραγματική πολιτική ισχύ. Αλλιώς, υπάρχει ο κίνδυνος να εδραιωθεί το κρατικό αφήγημα: «νικήσαμε, παραδόθηκαν» – και η καταστολή να συνεχιστεί, ακόμη και χωρίς υπαρκτό εχθρό.

Το ΡΚΚ, ως πολιτικοκοινωνική δύναμη, βρίσκεται σε μια ιστορική στιγμή: μια στιγμή που καλείται, με βάση την εμπειρία του, να επανακαθορίσει τον αγώνα του – όχι στην απομόνωση των βουνών, αλλά μέσα στις πόλεις, τα συμβούλια, τα συνδικάτα. Και αυτή η στιγμή δεν είναι το τέλος της αντίστασης, αλλά η αρχή μιας νέας μορφής: μιας αντίστασης που θα διεκδικήσει ξανά το δικαίωμα της πολιτικής, έξω από το μονοπώλιο του κράτους.

The PKK’s decision to dissolve its organizational structure and end armed struggle is not just a result of military defeat or pressure from the Turkish state. It is a response to a more complex political reality: a shift in the political terrain, in the tools of power, and in the form of resistance itself.

For decades, the PKK’s armed struggle didn’t emerge in a vacuum. It was a historical reaction to the denial of Kurdish identity, systematic repression, and the total lack of real political participation. But Turkey today—with all its contradictions—is no longer the Turkey of the 1990s. Kurdish parties, independent representatives, women’s organizations, and local councils now have presence and social bases in many Kurdish-majority areas. Despite repression, Kurdish society has managed to bring part of its political power into the official sphere.

In these new conditions, armed struggle had stopped reinforcing these achievements. Instead, it had become an excuse to push back all other forms of resistance. The Turkish state, constantly referring to the “threat of terrorism,” used this as a justification not only to target the PKK, but also to crush civil movements, legal political parties, cultural activists, and even critical intellectuals. The label of “terrorism” became a tool to control the country’s political space, turning a so-called emergency situation into a permanent one.

In this sense, ending armed struggle is not just a tactical or moral decision. It is a way to strip the security state of its main tool of legitimacy. It’s impossible to compete in the official political arena while every criticism is silenced under the accusation of supporting the “terrorist PKK.” In fact, the continuation of the armed struggle had gradually taken legal and social activism hostage.

Still, even if this decision responds to a complex reality, without clear political guarantees, without dismantling the security structure, and without repealing the anti-terrorism laws that dominate the political field, it risks becoming a one-sided retreat. The Turkish state has not offered any real concessions, legal reforms, or clear vision for democratizing its relationship with the Kurdish population.

Therefore, while ending armed resistance might open space for political organizing and civil society, it will only count as progress if it is matched by advances in rights and political power. Otherwise, the risk is that the official narrative—“we won, they surrendered”—becomes dominant, while the security apparatus continues its repression even without a real enemy.

The PKK, as a political and social force, now stands at a historic turning point: a moment when it must draw on its own history to shift from military logic to social logic—not in the isolation of the mountains, but in the heart of cities, councils, unions. And this moment is not the end of resistance, but the beginning of a new kind: a resistance that seeks to take back the right to politics from the state’s monopoly.

ΒΛ. ΕΠΙΣΗΣ:
https://trise.org/2025/05/13/strategic-transformation-the-pkks-dissolution-within-the-framework-of-democratic-modernity/

The post Αυτοδιάλυση PKK: Ιστορική Αναγκαιότητα ή το Τέλος της Αντίστασης; first appeared on Aυτολεξεί.