Το 1986, το Μεξικό βίωνε μια βαθιά κοινωνική δυσαρέσκεια, η οποία εκφράστηκε και μέσα από τις διαμαρτυρίες γύρω από το Παγκόσμιο Κύπελλο FIFA του 1986, που είχε προγραμματιστεί να διεξαχθεί μεταξύ Μαΐου και Ιουνίου εκείνης της χρονιάς. Η ατμόσφαιρα ήταν ακόμη φορτισμένη από την κοινωνική αντίδραση που είχε προκαλέσει ο σεισμός στην Πόλη του Μεξικού το 1985. Ο Εθνικός Συντονισμός του Λαϊκού Αστικού Κινήματος (CONAMUP), που είχε ιδρυθεί το 1980 με στόχο τον συντονισμό των αγώνων για τη στέγαση, υπήρξε ένας από τους βασικούς παράγοντες αυτών των κινητοποιήσεων.

Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε ότι, τον Απρίλιο του 1986, ο πρύτανης του UNAM, Jorge Carpizo, παρουσίασε στο Πανεπιστημιακό Συμβούλιο το έγγραφο «Δυνατά και Αδύναμα Σημεία του Εθνικού Πανεπιστημίου», ανοίγοντας μια περίοδο κριτικής και συζήτησης στο εσωτερικό του πανεπιστημίου, η οποία αργότερα οδήγησε στη δημιουργία του Πανεπιστημιακού Φοιτητικού Συμβουλίου. Αν και οι διαμαρτυρίες κατά του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1986 στο Μεξικό ήταν σχετικά περιορισμένες και επικεντρώθηκαν κυρίως στο κεντρικό τμήμα της χώρας, λειτούργησαν ως βαρόμετρο για όσα θα ακολουθούσαν. «Δεν θέλουμε γκολ, θέλουμε καρπούς!» και «Δεν θέλουμε Παγκόσμιο Κύπελλο, θέλουμε αύξηση μισθού!» ήταν μερικά από τα συνθήματα που ακούστηκαν εκείνη τη χρονιά.

Πολλά έχουν αλλάξει από τότε. Το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026 είναι το πρώτο που  διεξάγεται σε τρεις χώρες της Βόρειας Αμερικής: στις Ηνωμένες Πολιτείες, στον Καναδά και στο Μεξικό. Μοιάζει, έτσι, με ένα νέο κεφάλαιο στην εμπορική ολοκλήρωση της Βόρειας Αμερικής, η οποία είχε σφραγιστεί με τη Συμφωνία Ελεύθερων Συναλλαγών της Βόρειας Αμερικής (NAFTA). Όπως και σε εκείνη τη συμφωνία, το Μεξικό βρίσκεται στην πιο μειονεκτική θέση: είναι η μόνη από τις τρεις χώρες που παραχωρεί στη FIFA «γενικές φορολογικές απαλλαγές».

Πολλά έχουν αλλάξει από το Μεξικό του 1986. Ορισμένοι από εκείνους που τότε διαμαρτύρονταν κατά του Παγκοσμίου Κυπέλλου κυβερνούν σήμερα την πόλη και τη χώρα.

Η άνοδος του αυτοαποκαλούμενου Τέταρτου Μετασχηματισμού στην προεδρία του Μεξικού, το 2018, πραγματοποιήθηκε μέσα σε συνθήκες βαθιάς πολιτικής κρίσης και υψηλών κοινωνικών προσδοκιών. Δεκαετίες λεηλασίας, αρπαγής περιουσιών, διαφθοράς, βίας και ατιμωρησίας οδήγησαν εκατομμύρια ανθρώπους να στηρίξουν εκείνους που υποσχέθηκαν αλλαγή. Ωστόσο, οκτώ χρόνια αργότερα, και ενώ βρισκόμαστε πλέον στη «δεύτερη φάση του Τέταρτου Μετασχηματισμού», πολλές από τις σημαντικότερες αλλαγές δεν έχουν υλοποιηθεί. Ακόμη χειρότερα, ορισμένα προβλήματα έχουν επιδεινωθεί.

Αυτές οι «αλλαγές που δεν ήρθαν», σε συνδυασμό με «τα προβλήματα που επιδεινώθηκαν», έχουν φέρει ολόκληρη τη χώρα σε μια εξαιρετικά σύνθετη κατάσταση. Σε όλο το Μεξικό, χιλιάδες μητέρες και οικογένειες συνεχίζουν να καταγγέλλουν την εξαφάνιση των συγγενών τους και να τους αναζητούν. Την ίδια στιγμή, καταγγέλλουν την εγκληματολογική [forensic]κρίση, τους μυστικούς τάφους, τα στρατόπεδα στρατολόγησης, τις ζώνες εξαφάνισης, την καταναγκαστική εργασία και αμέτρητες άλλες φρικαλεότητες, οι οποίες αυξάνονται καθημερινά χωρίς να αντιμετωπίζονται ως αυτό που πραγματικά είναι: μία εθνική κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Σε όλα αυτά προστίθεται η βία κατά των αυτόχθονων πληθυσμών, οι οποίοι σε διάφορα μέρη της χώρας έχουν οργανωθεί για να αντισταθούν στις εγκληματικές οργανώσεις. Οι περιπτώσεις των Nahua στην περιοχή Lower Montaña του Guerrero, καθώς και των Nahua και Purépecha στο Michoacán, που πρόσφατα έλαβαν εθνική δημοσιότητα, αποτελούν παραδείγματα μιας κατάστασης που εκτείνεται σε ολόκληρη τη χώρα.

Παρά τη βία, ο λαός αντιστέκεται. Το ίδιο κάνουν και οι εκπαιδευτικοί του Εθνικού Συντονισμού Εργαζομένων στην Εκπαίδευση (CNTE), οι οποίοι, με το σύνθημα «όποιος κι αν κυβερνά, τα δικαιώματα χρειάζονται υπεράσπιση», δεν έχουν σταματήσει να κινητοποιούνται και να διεκδικούν καλύτερες συνθήκες εργασίας. Αντιμετωπίζουν όχι μόνο τον στιγματισμό από τον Τύπο και τον επίσημο λόγο, αλλά και την ένοπλη επίθεση με επικεφαλής τον Esaú López Quero, δήμαρχο του San Pablo Villa de Mitla.

Στο ήδη ταραγμένο κοινωνικό σκηνικό πρέπει να προστεθούν οι κινητοποιήσεις των φοιτητών του Εθνικού Πολυτεχνείου και του Αυτόνομου Πανεπιστημίου της Πόλης του Μεξικού, οι αγώνες των εργαζομένων στο σεξ που βρίσκονται αντιμέτωποι με πολιτικές κοινωνικής εκκαθάρισης, καθώς και οι καταγγελίες διάφορων κοινωνικών οργανώσεων στην Πόλη του Μεξικού για την αύξηση του κόστους στέγασης και υπηρεσιών, αλλά και για τις άθλιες συνθήκες των δημόσιων συγκοινωνιών.

Σε ένα ήδη τεταμένο πολιτικό πλαίσιο, που τροφοδοτείται από την πίεση των Ηνωμένων Πολιτειών, επιβαρύνεται από τη διαρκώς εδραιωμένη δύναμη των συντηρητικών ελίτ και οξύνεται περαιτέρω από τις εσωτερικές διαιρέσεις του κυβερνώντος κόμματος και το κόστος των πραγματιστικών συμμαχιών του, δεν πρέπει να αγνοήσουμε τη δικαιολογημένη και υπόκωφη κοινωνική δυσαρέσκεια που επανεμφανίζεται από-τα-κάτω.

Αυτοί οι άνθρωποι δεν είναι «πράκτορες της αυτοκρατορίας» ούτε «μαριονέτες της Δεξιάς». Είναι άνθρωποι που έχουν κουραστεί από τόση βία. Είναι εργαζόμενοι-ες που απαιτούν καλύτερες συνθήκες εργασίας. Είναι νέοι που διεκδικούν αξιοπρεπή στέγαση. Είναι, επίσης, μητέρες και οικογένειες που εξακολουθούν να αναζητούν τους αγνοούμενους συγγενείς τους και που σήμερα φωνάζουν ένα τρομερό αλλά ισχυρό σύνθημα: «Πίσω από το Παγκόσμιο Κύπελλο βρίσκονται οι μαζικοί τάφοι».

————————————————————–

*Ο Raúl Romero Gallardo είναι κοινωνιολόγος με έδρα την Πόλη του Μεξικού, ειδικός στα θέματα της Λατινικής Αμερικής και ακαδημαϊκός τεχνικός στο Ινστιτούτο Κοινωνικών Ερευνών της UNAM. Διδάσκει στη Σχολή Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών του UNAM. Υποστηρικτής των Ζαπατίστας και αντικαπιταλιστής ακτιβιστής, είναι μέλος της Red Universitaria Anticapitalista. Έχει συντονίσει τον τόμο Resistencias Locales, Utopías Globales (2015) και γράφει συχνά στη μεξικανική εφημερίδα La Jornada. Τα ερευνητικά και πολιτικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν τον αντικαπιταλισμό, τα κοινωνικά κινήματα, τις αυτονομίες, την κοινωνικοπεριβαλλοντική αντίσταση και τις διαδικασίες χειραφέτησης.

The post Raúl Romero: Μεξικό 2026 – Οι διαμαρτυρίες πίσω από το Παγκόσμιο Κύπελλο first appeared on Aυτολεξεί.

Στη Βολιβία, εργάτες, αυτόχθονες, μεταλλωρύχοι, φοιτητές και αγρότες απεργούν, εξεγειρόμενοι-ες κατά του καθεστώτος του Rodrigo Paz, το οποίο επιδιώκει την ιδιωτικοποίηση της χώρας και την καταδίωξη των αυτοχθόνων κοινοτήτων.

Αγροτικά σωματεία δηλώνουν: «Η ζωή μας είναι συλλογική, όχι ατομική». «Η γη πρέπει να γίνεται σεβαστή, όχι να πωλείται».

Από το La Nube διαβάζουμε:

Ο Νόμος για τη «μετατροπή της γης» -Νόμος 1720- που ψηφίστηκε στις 10 Απριλίου 2026, εξουσιοδότησε το Εθνικό Ινστιτούτο Αγροτικής Μεταρρύθμισης (INRA) να μετατρέπει μια μικρή αγροτική ιδιοκτησία με τίτλο ιδιοκτησίας σε μεσαίου μεγέθους ιδιοκτησία.

Σύμφωνα με την κυβέρνηση, αυτός ο νόμος επεδιώκει να διευκολύνει τους μικρούς παραγωγούς να έχουν πρόσβαση σε τραπεζικά δάνεια, χρησιμοποιώντας τη γη τους ως εγγύηση για τη χρηματοδότηση επενδύσεων και την επέκταση της παραγωγής τους. Η κύρια κριτική κατά του νόμου 1720 είναι ότι θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για την εκ νέου συγκέντρωση γης και να αποδυναμώσει την ιστορική προστασία της μικρής αγροτικής ιδιοκτησίας στη Βολιβία.

Για τις αυτόχθονες και αγροτικές οργανώσεις, το να επιτραπεί σε μικρές γαιοκτησιες να εισέλθουν πλήρως στη χρηματοπιστωτική αγορά συνεπάγεται τον κίνδυνο αυτές οι εκτάσεις να καταλήξουν υποθηκευμένες, να πωληθούν ή να απορροφηθούν από τομείς με μεγαλύτερη οικονομική δύναμη.

Ο ερευνητής Gonzalo Colque υποστηρίζει ότι αυτός ο νόμος ωφελεί κυρίως τους επιχειρηματικούς και αγροβιομηχανικούς κλάδους που ενδιαφέρονται για την επέκταση της αγοράς γης.

Σε αυτό προστίθεται και ένα άλλο ευαίσθητο ζήτημα: η έλλειψη προηγούμενης διαβούλευσης. Διάφοροι φορείς κατήγγειλαν ότι ο νόμος ψηφίστηκε χωρίς να έχει προηγηθεί μια ευρεία διαδικασία διαλόγου με τις οργανώσεις των αυτοχθόνων και των αγροτών, παρά το γεγονός ότι το ζήτημα της γης έχει μεγάλη πολιτική και συνταγματική βαρύτητα στη Βολιβία.

Η απόρριψη του νόμου 1720 έχει οδηγήσει σε κινητοποιήσεις σε διαφορετικά τμήματα της χώρας. Εκατοντάδες αυτόχθονες από το Μπένι και το Πάντο ξεκίνησαν μια πορεία προς τη Λα Πας [διοικητική πρωτεύουσα της Βολιβίας], απαιτώντας την πλήρη κατάργηση του νόμου. Η κινητοποίηση διήνυσε περίπου 100 χιλιόμετρα, κράτησε περίπου έναν μήνα και κατάφερε να αποτελέσει ένα από τα κύρια σημεία πίεσης προς την κυβέρνηση.

Στις 24 Απριλίου, η κυβέρνηση επιχείρησε να αμβλύνει τη σύγκρουση μέσω μιας συμφωνία με τη CIDOB -Συνομοσπονδία Αυτοχθόνων Λαών της Βολιβίας- για την ενσωμάτωση ενός νέου άρθρου στον νόμο με στόχο την ενίσχυση της προστασίας των συλλογικών και αυτόχθονων εδαφών. Η πρόταση, όμως, απορρίφθηκε από μεγάλο μέρος των οργανώσεων καθώς δεν τροποποιούσε τον πυρήνα του νόμου.

Με την πάροδο των ημερών, το κίνημα άρχισε να θέτει και άλλα αιτήματα που συνδέονται με την οικονομική κρίση, την έλλειψη καυσίμων και την πολιτική δυσαρέσκεια κατά της ακροδεξιάς κυβέρνησης. Παρ’ όλο που ο νόμος 1720 καταργήθηκε, η πολιτική και κοινωνική σύγκρουση δεν σταμάτησε.

Η COB [Κεντρική Οργάνωση Εργαζομένων της Βολιβιας] διατηρεί κινητοποιήσεις και σημεία ελέγχου σε διάφορες περιοχές της χώρας, ενώ αρκετοί-ές δεν αμφισβητούν πλέον μόνο τον καταργηθέντα νόμο, αλλά και τη διακυβέρνηση του προέδρου Rodrigo Paz, εν μέσω της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης που διανύει η Βολιβία.

Ιδιαίτερο ρόλο στη γενίκευση της εξέγερσης παίζει το κίνημα των Κόκκινων Πόντσο. Ένα ιστορικό κίνημα των αυτοχθόνων αγροτών Aymara που βρίσκεται στην καρδιά όλων των εξεγέρσεων από το 2003 και επειτα: https://www.facebook.com/SMSmariA0/posts/pfbid0p1Ybv6QdB63KBivD7hRha8Ztxe9NYVr1wq59HhrJ2bFfT9we7Lm7ELfENei9bfLMl

Από το wsws.org διαβάζουμε:

Την Παρασκευή 15 Μάη, οι δρόμοι της Λα Παζ γέμισαν ξανά με διαδηλωτές και οι οργανώσεις που κινητοποιήθηκαν δήλωσαν ότι δεν θα τερματίσουν τις διαμαρτυρίες χωρίς την παραίτηση της κυβέρνησης ή την πλήρη ικανοποίηση των αιτημάτων τους.

Η Παζ απάντησε με βάναυση βία και νομικές διώξεις. Το Σάββατο, περίπου 3.500 στρατιώτες και αστυνομικοί αναπτύχθηκαν σε μια καταστολή πριν από την αυγή των οδοφραγμάτων γύρω από το Ελ Άλτο και κατά μήκος του αυτοκινητόδρομου Λα Παζ-Ορούρο, κάνοντας χρήση δακρυγόνων καθώς εργάτες και αγρότες χρησιμοποίησαν πέτρες, φυσίγγια δυναμίτη και φλεγόμενα οδοφράγματα σε ένδειξη αντίστασης.

Περίπου 57 άτομα συνελήφθησαν, σύμφωνα με το γραφείο του συνηγόρου του πολίτη της Βολιβίας. Οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν την Κυριακή, με στρατιωτικές και αστυνομικές φάλαγγες να εκκενώνουν τα σημεία αποκλεισμού.

Τουλάχιστον 4 άτομα έχουν χάσει τη ζωή τους κατά τη διάρκεια της καταστολής και τουλάχιστον 2 άλλα σε σχέση με τις διαμαρτυρίες. Η κυβέρνηση της Παζ και τα εταιρικά μέσα ενημέρωσης της Βολιβίας έχουν δώσει έντονη κάλυψη σε 2 θανάτους που αποδίδονται στην παρεμπόδιση της ιατρικής πρόσβασης λόγω οδοφραγμάτων.

Την Κυριακή, η κυβέρνηση εξέδωσε ένταλμα σύλληψης εναντίον του Μάριο Αργκόλο, ηγέτη του COB, για συμμετοχή στα οδοφράγματα στη Λα Παζ. […]

Οι Βολιβιανοί εργάτες απαιτούν την πτώση της καταπιεστικής κυβέρνησης Παζ, με την οποία δεν υπάρχει τίποτα να διαπραγματευτούν. Αγωνίζονται για τα δικά τους μέσα διαβίωσης και τα ανεξάρτητα ταξικά τους συμφέροντα.

Ωστόσο, οι ηγεσίες του COB και των διαφόρων παρατάξεων του κόμματος Κίνημα προς τον Σοσιαλισμό (MAS), συμπεριλαμβανομένης αυτής του Έβο Μοράλες, υπερασπίζονται τα συμφέροντα τμημάτων της άρχουσας τάξης της Βολιβίας και των διεθνών εταίρων της, οι οποίοι επιδιώκουν να φορτώσουν το βάρος της κρίσης του βολιβιανού καπιταλισμού στους ώμους των εργατών και των φτωχών αγροτών.

Στόχος τους είναι να καταστρέψουν τα περιορισμένα κοινωνικά οφέλη που υπήρξαν υπό τις κυβερνήσεις του MAS τη δεκαετία του 2000, όταν οι υψηλές τιμές των βασικών προϊόντων χρησιμοποιήθηκαν για τη χρηματοδότηση περιορισμένων κοινωνικών προγραμμάτων, επιδοτήσεων και μερικών εθνικοποιήσεων.

Το MAS ήταν μέρος του λατινοαμερικανικού κινήματος «ροζ παλίρροιας» των καπιταλιστικών κυβερνήσεων που επιδίωκαν να καταστείλουν την ταξική πάλη μέσω τέτοιων κοινωνικών παραχωρήσεων, ενώ παράλληλα επιδίωκαν στενότερους οικονομικούς δεσμούς με τη Ρωσία και την Κίνα. Όταν οι τιμές κατέρρευσαν και τα έσοδα στέρεψαν, το MAS προσέφερε στους εργαζόμενους κοινωνικές περικοπές και καταστολή – και το κόμμα κατέρρευσε.

Το COB ιδρύθηκε τον Απρίλιο του 1952, με διάταγμα της αστικής εθνικιστικής κυβέρνησης του Επαναστατικού Εθνικιστικού Κινήματος (MNR) του Βίκτορ Πας Εστενσόρο, με σκοπό την εδραίωση της κυριαρχίας του και την αποτροπή μιας σοσιαλιστικής επανάστασης, με τον ηγέτη των ανθρακωρύχων του MNR, Χουάν Λετσίν, να διορίζεται ως εκτελεστικός γραμματέας του. Ο Λετσίν έγινε αντιπρόεδρος του Πας Εστενσόρο, επισημοποιώντας την ενσωμάτωση του COB στο καπιταλιστικό κράτος μέσω μιας συμφωνίας «συνδιοίκησης» που συνέδεε την ηγεσία των συνδικάτων με το εθνικιστικό καθεστώς.

Το Επαναστατικό Εργατικό Κόμμα (POR) του Γκιγιέρμο Λόρα διευκόλυνε αυτή την ενσωμάτωση, εγκαταλείποντας τις τροτσκιστικές αρχές μετά το 1951, ευθυγραμμιζόμενο με την προοπτική “ρευστοποίησης” του Μισέλ Πάμπλο ότι οι αστοί εθνικιστές ηγέτες θα μπορούσαν να ηγηθούν μιας σοσιαλιστικής επανάστασης, αρνούμενο έτσι να αγωνιστεί για την αποφασιστική απόσχιση της εργατικής τάξης από τον Λετσίν και το MNR.

Αυτό το μοτίβο υποταγής των εργατικών οργανώσεων στον αστικό εθνικισμό συνεχίστηκε για δεκαετίες: Το POR και το COB υποστήριξαν τον αστό εθνικιστή Στρατηγό Juan José Torres όταν ανέλαβε την εξουσία τον Οκτώβριο του 1970, με τον Torres να διορίζει τον Lechín επικεφαλής της Λαϊκής Συνέλευσης. Αυτή η υποταγή των εργατών στο καπιταλιστικό κράτος τους αφόπλισε πολιτικά και φυσικά, επιτρέποντας στον φασίστα Στρατηγό Hugo Banzer να πραγματοποιήσει ένα στρατιωτικό πραξικόπημα που υποστηρίχθηκε από τις ΗΠΑ και να εξαπολύσει μια αντεπαναστατική επίθεση.

Το COB έγινε η ραχοκοκαλιά της κυβέρνησης MAS του Έβο Μοράλες, αφού διοχέτευσε την λαϊκή έξαρση της περιόδου 2000-2005 πίσω από την εκλογή του, και τον Μάιο του 2013-2014 η ηγεσία των συνδικάτων κήρυξε «ανεξαρτησία» από το MAS ακριβώς για να εφαρμόσει καλύτερα την απορρύθμιση της εργασίας και τη λιτότητα καθώς οι τιμές των βασικών προϊόντων μειώθηκαν.

Σήμερα, παρά το ένταλμα σύλληψης εναντίον του ηγέτη του, το COB επιδίωξε να διατηρήσει το κίνημα εντός των ορίων των διαπραγματεύσεων με την κυβέρνηση Paz, υπερασπιζόμενο πάνω απ’ όλα τη θέση του στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και όχι τα συμφέροντα εκείνων που κατ’ όνομα εκπροσωπεί.

Οι συνδικαλιστικές γραφειοκρατίες σε κάθε χώρα θα προσπαθήσουν να απομονώσουν, να κατακερματίσουν και να εξαντλήσουν αυτούς τους αγώνες, κατευθύνοντάς τους πίσω σε διαπραγματεύσεις με κυβερνήσεις που υπηρετούν την άρχουσα τάξη.

Οι εργαζόμενοι πρέπει να χτίσουν τις δικές τους δομές αγώνα, ανεξάρτητες από αυτές τις γραφειοκρατίες, αντιτιθέμενοι σε κάθε προσπάθεια των ψευδοαριστερών απολογητών τους που ισχυρίζονται ότι οι εργαζόμενοι πρέπει να σέβονται την εξουσία τους. Αυτό σημαίνει τη δημιουργία επιτροπών βάσης, υπόλογων στους εργαζόμενους στα εργοστάσια, στα ορυχεία, στους αυτοκινητόδρομους, στα σχολεία, στα νοσοκομεία και στις γειτονιές – και τη διεθνή σύνδεσή τους.

——————-

Διαβάστε περισσότερα:

https://todosnube.com/blog/marcha-indigena-ley-1720-bolivia-la-paz/

https://todosnube.com/blog/senado-abroga-ley-1720-bolivia/

https://todosnube.com/blog/paro-cob-bolivia-quien-defiende-central-obrera/

The post Γενικευμένος ξεσηκωμός & επ’ αόριστον γενική απεργία στη Βολιβία first appeared on Aυτολεξεί.

Παρουσίαση-συζήτηση με:
– Την Ευγενία Μιχαλοπούλου
– Τον Σταύρο Σταυρίδη
– Μέλος των Προσφυγικών Λ. Αλεξάνδρας
– Σύντομο βίντεο από το Καράκας, από τη Cira Pascual, λαϊκή εκπαιδεύτρια στην Κομούνα Panal 2021

Παρουσιάζονται οι εξής αυτόνομες αστικές κοινότητες:
– Cheran, Μεξικό: μια πόλη χωρίς πολιτικά κόμματα και αστυνομία. Από την υπεράσπιση του δάσους στην αυτοκυβέρνηση.
– 23 de Enero, Καράκας: από τους εργατικούς αγώνες στην οικοδόμηση κομμούνας.
– Jinwar, Δυτικό Κουρδιστάν: ο τόπος όπου ζουν γυναίκες. Ένα χωριό ελευθερίας στη Ροζάβα
– Acapatzingo, Μεξικό: Μια αυτόνομη αστική κοινότητα. Από την οικοδόμηση της λαϊκής εξουσίας στην οικοδόμηση της αυτονομίας.
– Προσφυγικά Λ. Αλεξάνδρας: παρουσίαση των κοινωνικών δομών των Προσφυγικών καθώς και της ολοκληρωμένης πρότασης που έχουν εκπονήσει μπροστά στην επίθεση που δέχονται.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε σε μία συγκυρία κατά την οποία η κοινότητα των Προσφυγικών της Λ. Αλεξάνδρας βρίσκεται σε μία εξαιρετικά κρίσιμη καμπή με την τρέχουσα απειλή της κρατικής εκκένωσης και «ανάπλασης». Η στήριξη όλων μας προς τέτοιες αυτόνομες αστικές κοινότητες κρίνεται κρίσιμη στον παγκόσμιο αγώνα για ελεύθερες, οικολογικές και πραγματικά δημοκρατικές πόλεις.

The post ΒΙΝΤΕΟ από την εκδήλωση: «Τόποι όπου η εξέγερση δεν έμεινε ουτοπία: Αυτόνομες αστικές κοινότητες» first appeared on Aυτολεξεί.

Ο Murray Bookchin, στο θεμελιώδες έργο του στον τομέα της κοινωνικής οικολογίας, Η Οικολογία της Ελευθερίας, άσκησε κριτική στην τάση της ιστορίας να επικεντρώνεται στην «κατάκτηση της εξουσίας», στις αυτοκρατορίες με τους «ναούς, τα μαυσωλεία και τα παλάτια» τους – χώρους που «προκαλούν το βαθιά ριζωμένο μας δέος απέναντι στην εξουσία». Οι συνέπειες αυτής της στάσης, για τον Bookchin, είναι απολύτως σαφείς:

«Κατά τραγικό τρόπο, αυτή η σκιά έχει σε μεγάλο βαθμό αποκρύψει τις τεχνικές και τις πρακτικές των αγροτών και των τεχνιτών στη «βάση» της κοινωνίας: τα εκτεταμένα δίκτυα χωριών και μικρών πόλεων· τα μωσαϊκά από αγροτεμάχια και τους οικιακούς κήπους τους· τις μικρές τους επιχειρήσεις· τις αγορές τους, οργανωμένες γύρω από την ανταλλαγή· τα έντονα βασισμένα στην αμοιβαιότητα συστήματα εργασίας τους· την οξεία αίσθηση κοινωνικότητας· και τις ευχάριστα εξατομικευμένες χειροτεχνίες τους, τους μικτούς κήπους και τους τοπικούς πόρους που παρείχαν την πραγματική συντήρηση και το καλλιτεχνικό έργο των απλών ανθρώπων».

Τα γραπτά των συνηθισμένων βιβλίων ιστορίας σκιαγραφούν μια μάλλον ζοφερή εικόνα της ανθρωπότητας για τους αναρχικούς ή τους ελευθεριακούς σοσιαλιστές. Από τα ανταγωνιζόμενα βασίλεια της Περιόδου των Εμπόλεμων Κρατών της Κίνας (475–221 π.Χ.) έως το «Μοίρασμα της Αφρικής» από τις αυτοκρατορικές δυνάμεις (περίπου 1881–1914), τα χρονικά της ανθρωπότητας μοιάζουν να κατακλύζονται είτε από λατρεία προς, είτε από υποταγή κάτω από, τις μεγάλες αίθουσες της εξουσίας. Όμως είναι κάτω από αυτές τις μεγάλες αίθουσες όπου μπορούμε να βρούμε την πραγματικά αναρχική ιστορία που αναζητούμε: μια ιστορία «βασικών ανθρώπινων συμβάσεων, κοινοτικής αλληλεγγύης και αμοιβαίας φροντίδας», η οποία τείνει να «υπερβαίνει» τις όποιες διαφορές τους και να δρα στο επίπεδο της κοινότητας, παρά στις «πολιτικές ή ημιπολιτικές κορυφές» τους (Bookcihn).

Με άλλα λόγια, όποιο κι αν είναι το πρόσωπο που κάθεται στον θρόνο, στα πόδια του υπάρχει ένα δίκτυο κομμουναλιστικών, βασισμένων στην αμοιβαιότητα χωριών και αγροτικών εγκαταστάσεων.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι κοινωνίες ήταν συγκεντρωτικές ή διοικούνταν από ισχυρές μορφές. Αντίθετα, αν κοιτάξει κανείς πέρα από τα τυπικά σχολικά βιβλία ιστορίας, θα βρει ένα μεγάλο εύρος της ανθρώπινης ιστορίας που οργανώνεται με κομμουναλιστικό και δημοκρατικό τρόπο, είτε στις συνομοσπονδιακές φυλές των Iroquois είτε στα κοινοτικά χωριά του Sulawesi στην Ινδονησία. Παρά τα όσα θα ήθελαν να μας κάνουν να πιστεύουμε πολλές δυτικές ιστοριογραφίες, η δημοκρατία δεν είναι εφεύρεση των αρχαίων Αθηναίων, αλλά μια παγκόσμια παράδοση που εκτείνεται πίσω εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες, χρόνια. Η απροθυμία να διδαχθεί αυτό στο δυτικό κοινό εξηγείται εύστοχα από τον David Graeber:

«Ο πραγματικός λόγος για την απροθυμία των περισσότερων μελετητών να δουν ένα συμβούλιο χωριού στο Sulawensi ή στο Tallensi ως «δημοκρατικό» -πέρα βέβαια από τον απλό ρατσισμό- είναι η απροθυμία να παραδεχτούν ότι άνθρωποι τους οποίους οι Δυτικοί κατέσφαξαν με τέτοια σχετική ατιμωρησία θα μπορούσαν να είναι στο ίδιο επίπεδο με τον Περικλή».

[…] Να είμαστε όμως σαφείς: η δημοκρατία δεν αποτελεί εξαίρεση στην ιστορία, αλλά συχνά (τουλάχιστον σε τοπικό επίπεδο) τον κανόνα.

Είναι αυτές οι παραδόσεις που επηρέασαν επίσης τη σκέψη δύο Νιγηριανών αναρχικών, του Sam Mbah και του Ι.Ε. Igariwey, οι οποίοι στο κοινό τους έργο African Anarchism: The History of a Movement υποστηρίζουν ότι, ενώ ο αναρχισμός «ως αφαίρεση μπορεί πράγματι να είναι απόμακρος για τους Αφρικανούς», οι αναρχικές πρακτικές «δεν είναι καθόλου άγνωστες ως τρόπος ζωής». Η αφρικανική κοινωνία ήταν ως επί το πλείστον κοινοτιστική, όπου «αναπτύχθηκε μια συμβίωση μεταξύ ομάδων που εξασφάλιζαν τα προς το ζην με διαφορετικούς τρόπους». Η πολιτική της οργάνωση, βασισμένη σε αποκεντρωμένες συνελεύσεις και συγκεντρώσεις, δεν αντανακλούσε σε καμία περίπτωση τα συγκεντρωτικά συστήματα που αναπτύχθηκαν αλλού στον κόσμο. Όπως περιγράφουν:

«Τέτοιες συνελεύσεις και συγκεντρώσεις δεν καθοδηγούνταν από κανέναν γνωστό γραπτό νόμο, γιατί απλώς δεν υπήρχαν. Αντίθετα, βασίζονταν σε παραδοσιακά συστήματα πεποιθήσεων, στον αμοιβαίο σεβασμό και σε αυτόχθονες αρχές φυσικού δικαίου και δικαιοσύνης».

Είναι αυτές οι ιστορικές παραδόσεις που μπορούν να λειτουργήσουν ως αχτίδες φωτός μέσα στις κατά τα άλλα ζοφερές εικόνες που έχουμε για το μέλλον. Αν υπάρχουν στον κόσμο αναρχικές πρακτικές που έχουν υπάρξει για περισσότερο χρόνο από τη δική μας καπιταλιστική κόλαση, τότε το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να τις αναζωπυρώσουμε. Δεν χρειάζεται απαραίτητα να χτίσουμε μια νέα, φαινομενικά ξένη ουτοπία· χρειάζεται απλώς να ενθαρρύνουμε τις βαθιά ανθρώπινες αξίες που προϋπήρχαν της σημερινής μας δυστοπίας. […]

Πού εντάσσεται λοιπόν η Τσεράν σε όλα αυτά;

Το Σαν Φρανσίσκο Τσεράν, όπως είναι η πλήρης ονομασία του, είναι μια αυτόχθονη κοινότητα στην πολιτεία Μιτσοακάν του Μεξικού.

Πολιορκημένοι από εγκληματική δραστηριότητα, παράνομη υλοτομία και τις «διαρκείς μηχανορραφίες» των τοπικών πολιτικών κομμάτων, οι εξαντλημένοι κάτοικοι της Τσεράν συγκεντρώθηκαν στις 15 Απριλίου 2011 για να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους. Έδιωξαν γρήγορα τους παράνομους υλοτόμους που κατέστρεφαν τους φυσικούς τους πόρους, αλλά όταν αυτό τελείωσε, στράφηκαν και εναντίον των δημοτικών αρχών και των σωμάτων επιβολής του νόμου που τους είχαν εγκαταλείψει.

Απομακρύνοντάς τους και αυτούς, οι κάτοικοι της Τσεράν προχώρησαν στη δημιουργία μιας «Γενικής Κοινοτικής Συνέλευσης», χτισμένης από-τα-κάτω, μέσω συνελεύσεων που συγκροτήθηκαν στις τοπικές γειτονιές. Τους λόγους τους τους εξήγησε καθαρά μία κάτοικος, η Josefina Estrada , στους Los Angeles Times:

«Δεν μπορούσαμε πια να εμπιστευτούμε τις αρχές ή την αστυνομία, δεν νιώθαμε ότι μας προστάτευαν ή μας βοηθούσαν. Τους βλέπαμε ως συνεργούς των εγκληματιών».

Η ειρήνη και η ασφάλεια, που προσφέρει στους κατοίκους της Τσεράν αυτή τους η απόφαση, είναι εντυπωσιακές. Η γύρω πολιτεία κατέγραφε μέσα σε έναν χρόνο 180 δολοφονίες σε έναν μόνο μήνα, ενώ στην ίδια την πόλη το μόνο ουσιαστικό έγκλημα περιορίζεται σε καβγάδες μεθυσμένων ή οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ. Οι παραβάτες αυτοί συνήθως περνούν λίγο χρόνο κρατούμενοι μέχρι να συνέλθουν ή αναλαμβάνουν κοινοτική εργασία, με την τιμωρία σπάνια να ξεπερνά αυτά τα όρια. Το πολιτικό τους ιστορικό, σε σύγκριση με μεγάλο μέρος του Μεξικού, είναι επίσης ιδιαίτερα αξιόλογο, με τα μέλη του συμβουλίου να αμείβονται με μέτριους μισθούς και να λογοδοτούν σε δημοκρατικές συνελεύσεις.

Στα χρόνια πριν από την εξέγερση, περίπου το μισό από τα 59.000 στρέμματα δάσους της Τσεράν είχε υλοτομηθεί παράνομα. Tώρα όμως, με τους υλοτόμους εκτός και με τακτικές περιπολίες στη γη, τα δάση προστατεύονται αποτελεσματικά. Η σημασία αυτού του επιτεύγματος εξηγείται επίσης σε συνέντευξη στους Los Angeles Times:

«Αυτά τα δάση είναι η ίδια μας η ουσία. Μας τα άφησαν οι πρόγονοί μας για να τα προστατεύουμε και να τα φροντίζουμε», αναφέρει ο 41χρονος Francisco Huaroco, μέλος της δασικής περιπολίας, καθώς ο ίδιος και η ομάδα του περνούσαν δίπλα από κορμούς που μαρτυρούσαν την προηγούμενη λεηλασία. «Χωρίς αυτά τα δάση, η κοινότητά μας δεν είναι ολοκληρωμένη, δεν είναι ο εαυτός της».

Αυτές οι θαυμάσιες εξελίξεις θα έπρεπε να εμπνέουν κάθε αριστερό και εύλογα μπορεί να οδηγήσουν κάποιους στο ερώτημα: τι είδους αριστερή επιρροή μπορεί να εντοπιστεί στην Τσεράν; Πρόκειται για ένα σημαντικό ερώτημα, και εξίσου σημαντικό είναι, απαντώντας σε αυτό, να τονιστεί η επίδραση της ίδιας της αυτόχθονης κουλτούρας της Τσεράν στη συγκρότηση της νέας τους κοινότητας. Όπως διατυπώνεται σε άρθρο του Open Democracy:

«Η κοινότητα της Τσεράν κατέχει αυτή την περιοχή ήδη πριν από τη διαδικασία της αποικιοποίησης. Έχει διατηρήσει τους δικούς της θεσμούς για να οργανώνεται στον πολιτικό, πολιτισμικό, οικονομικό και κοινωνικό τομέα, και αυτό αντικατοπτρίζεται στην κοινωνική της δυναμική. Οι κάτοικοι του δήμου έχουν συνδυάσει τις δικές τους πρακτικές με το εθνικό δίκαιο, σε ένα καθεστώς διττής έννομης τάξης».

Παρότι η πόλη έχει αναμφίβολα δεχτεί σοσιαλιστικές επιρροές (όπως φαίνεται, για παράδειγμα, στις τοιχογραφίες του Μεξικανού επαναστάτη Emiliano Zapata), δεν διακρίνεται πουθενά κάποια μαρξιστική εξέγερση, κομμουνιστική πρωτοπορία ή αναρχικοί υποκινητές. Δεν κυματίζουν κόκκινες ή μαύρες σημαίες στην πρώτη γραμμή αυτού του κινήματος· μόνο τα πρόσωπα των ντόπιων που σκέφτηκαν ότι «ως εδώ και μη παρέκει». Και παρότι μπορεί να εμπνεύστηκαν από τις επαναστάσεις του κόσμου, παλιές και σύγχρονες, ήταν η δική τους αυτόχθονη κουλτούρα, οι παραδόσεις και ο τόπος όπου ζουν που έδωσαν ουσία στην εξέγερσή τους και έθεσαν τα θεμέλια της νέας τους κοινότητας. Η Τσεράν έχει, πράγματι, λάβει στήριξη από τη ριζοσπαστική αριστερά διεθνώς, όμως είναι περισσότερο τοπικές συλλογικότητες, όπως το Colectivo Emancipaciones, μια λατινοαμερικανική ομάδα για τα δικαιώματα των ιθαγενών, που της παρείχαν την πιο ουσιαστική υποστήριξη.

Υπάρχουν δύο σημαντικά μαθήματα που μπορούμε να αντλήσουμε από κοινότητες όπως η Τσεράν:

Πρώτον, ότι οφείλουμε να διατηρούμε την ελπίδα μέσα στον φαινομενικά ζοφερό και μη επαναστατικό κόσμο μας. Στιγμές σαν κι αυτές ενισχύουν την αναρχική πεποίθηση ότι οι άνθρωποι μπορούν, στον πυρήνα τους, να είναι αναρχικοί – και με αυτό εννοώ ότι οι άνθρωποι, ως τοπικές κοινότητες, εμπνευσμένοι από τις δικές τους παραδόσεις, τις κοινότητές τους και τους πολιτισμούς τους, θα επιδιώξουν να αυτοκυβερνηθούν και, κατ’ επέκταση, στη σύγχρονη εποχή, να δώσουν τέλος στα δεινά του καπιταλιστικού κράτους.

Δεύτερον, ότι ένα κίνημα δεν χρειάζεται να υψώνει μια αναρχική σημαία για να πετύχει αναρχικά ιδανικά. Αν πιστεύουμε πραγματικά ότι η ανθρωπότητα είναι, στον πυρήνα της, ικανή να φτάσει στην αναρχία, τότε δεν χρειάζεται να επιβάλλουμε ή να απαιτούμε τα κινήματα να συμμορφώνονται με τα πρότυπα που ορίζουν τα δικά μας. Αν πιστεύουμε όντως ότι οι ανθρώπινες κοινωνίες, όταν τους δοθεί η ευκαιρία, τείνουν προς έναν κοινοτικό τρόπο ζωής, τότε δεν υπάρχει λόγος να στεκόμαστε απ’ έξω υπαγορεύοντας ή ασκώντας άδικη κριτική στην επαναστατική δράση· το μόνο που χρειάζεται είναι να επιδιώκουμε να την εμπνέουμε και να τη στηρίζουμε.

Σκεπτόμενος την Τσεράν, θα πρότεινα ότι οφείλουμε να είμαστε οι πραγματικοί «ριζοσπάστες», όπως το θέτει ο Paulo Freire στον πρόλογο του έργου του Pedagogy of the Oppressed:

«Αυτό το πρόσωπο δεν θεωρεί τον εαυτό του ιδιοκτήτη της ιστορίας ή των ανθρώπων, ούτε απελευθερωτή των καταπιεσμένων· δεσμεύεται όμως, μέσα στην ιστορία, να αγωνιστεί στο πλευρό τους».

Στο σπουδαίο έργο του Freire είναι βαθιά εδραιωμένη η ιδέα ότι οφείλουμε να αναπτύξουμε μια «παιδεία που θέτει προβλήματα», η οποία τοποθετεί τη μαθησιακή διαδικασία στο κέντρο των υλικών συνθηκών του μαθητευόμενου, ή με άλλα λόγια, στο «εδώ και τώρα». Όπως το διατυπώνει ο ίδιος:

«Το σημείο εκκίνησης του κινήματος βρίσκεται στους ίδιους τους ανθρώπους. Όμως, επειδή οι άνθρωποι δεν υπάρχουν αποκομμένοι από τον κόσμο, αποκομμένοι από την πραγματικότητα, το κίνημα πρέπει να ξεκινά από τη σχέση ανθρώπου-κόσμου. Κατά συνέπεια, το σημείο εκκίνησης πρέπει πάντα να είναι οι άνδρες και οι γυναίκες στο «εδώ και τώρα», το οποίο συνιστά την κατάσταση μέσα στην οποία είναι βυθισμένοι, από την οποία αναδύονται και μέσα στην οποία παρεμβαίνουν».

Η πρώτη γραμμή αυτού του αποσπάσματος είναι εδώ ιδιαίτερα σημαντική, γιατί στην Τσεράν είναι πράγματι αλήθεια ότι το σημείο εκκίνησης του κινήματος βρισκόταν στους ίδιους τους ανθρώπους. Οι τοπικοί κοινωνικοί δεσμοί τους, η κληρονομιά τους και η κοινή τους ανθρωπιά παρείχαν το υπόστρωμα για τη νέα τους κοινωνία. Αυτό που ακολούθησε ήταν απλώς η ανάπτυξη μιας κατανόησης των δεινών του καπιταλισμού και των αιτιών τους, κάτι που οδήγησε σε εκείνη τη θαυμάσια μέρα της 15^ης Απριλίου 2011. Για εμάς τους ριζοσπάστες, το μόνο που χρειάζεται είναι να θέσουμε το ερώτημα: «γιατί πρέπει τα πράγματα να είναι έτσι;» και, όπου χρειάζεται, να προσφέρουμε τα εργαλεία με τα οποία αυτή η κατάσταση μπορεί να αλλάξει.

Το σημαντικό, όμως, είναι να εμπιστευόμαστε τους ανθρώπους να οργανώσουν και να αναπτύξουν μόνοι τους την απελευθέρωσή τους. Η παιδεία είναι αναγκαία, η παρέμβαση όχι. Μπορούμε να προσπαθήσουμε να φυτέψουμε τον σπόρο, αλλά δεν πρέπει να καθορίσουμε το πώς θα μεγαλώσει το φυτό.

Αν τα είδη των παραδόσεων για τα οποία μιλούσαν ο Bookchin, ο Graeber, ο Mbah και ο Igariwey, σε συνδυασμό με την επιρροή επαναστατικής σκέψης και πρακτικής από άλλα μέρη του κόσμου, οδήγησαν στην εξέγερση στην Τσεράν, τότε μπορούμε να περιμένουμε ότι θα ακολουθήσουν πολλές τέτοιες εξεγέρσεις. Το καθήκον του ριζοσπάστη, λοιπόν, δεν είναι να προσπαθήσει να πάρει τον έλεγχο ενός κινήματος ούτε να «επιβάλει τον λόγο του» σε αυτό (για να χρησιμοποιήσουμε τη διατύπωση του Freire), αλλά να εμπλακεί με τους ανθρώπους, να τους εμπνεύσει και να αγωνιστεί μαζί τους – όχι για αυτούς ούτε στη θέση τους. Αυτό που εμείς μπορεί να ονομάζουμε ή να αισθανόμαστε ως αναρχικό κίνημα δεν είναι απαραίτητο να αυτοπροσδιορίζεται ως τέτοιο, όμως αυτό δεν το καθιστά λιγότερο άξιο της στήριξής μας. Αυτό που βλέπουμε στην Τσεράν είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι να παίρνουν την απελευθέρωσή τους στα χέρια τους, μια πράξη που θα έπρεπε να μας γεμίζει ελπίδα.

The post Μαθήματα από την πόλη Cherán first appeared on Aυτολεξεί.

Η κατάσταση στην Ελλάδα και την Ευρώπη

Έχουν ξεπεράσει τον ένα μήνα οι αγροτικές κινητοποιήσεις στη χώρα μας και η αγωνιστική διάθεση των αγροτών δεν φαίνεται να κάμπτεται εύκολα. Και δεν είναι μόνο ή κυρίως το πρόβλημα των επιδοτήσεων και του ΟΠΕΚΕΠΕ. Η μεγάλη διάρκεια του αγώνα και το υψηλό αγωνιστικό φρόνημα  δείχνουν ότι ο αγώνας των γεωργών των κτηνοτρόφων, των μελισσοκόμων, των αλιέων και όλων των εργαζόμενων στον πρωτογενή τομέα της παραγωγής είναι ζήτημα επιβίωσης, όπως και οι ίδιοι τονίζουν. Είναι, δηλαδή, περισσότερο φανερός από κάθε άλλη φορά ο κίνδυνος αφανισμού της αγροτικής παραγωγής. Αυτή η διαπίστωση δεν βγαίνει μόνο από την  κραυγή αγωνίας των αγροτών στα μπλόκα. Βγαίνει από τη θλιβερή «πρωτιά» που καταγράφει η παραγωγή γεωργικών προϊόντων της Ελλάδας, καθώς φιγουράρει πρώτη στη λίστα με τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) με τις μεγαλύτερες μειώσεις σε όγκο προϊόντων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, για το  2023 φαίνεται ότι η παραγωγή γεωργικών προϊόντων στη χώρα μας μειώθηκε κατά 16%, καταγράφοντας το υψηλότερο ποσοστό σε όλη την ΕΕ. Βγαίνει, επίσης, από τις  χαμηλές τιμές που πωλούν τα προϊόντα τους και στη συνέχεια τα βλέπουν στα σούπερ-μάρκετ σε τριπλάσιες ή και ακόμη πιο ακριβές τιμές. Βγαίνει από το πανάκριβο ρεύμα και το πετρέλαιο που πληρώνουν.

Όλα αυτά, και πολλά άλλα, που με κάθε ευκαιρία επαναλαμβάνουν οι αγρότες, είναι που οδηγούν όχι μόνο στην πολύ μεγάλη μείωση των αγροτικών προϊόντων, όπως μας ενημερώνει η Eurostat, αλλά στον διαφαινόμενο αφανισμό της αγροτικής παραγωγής, κάτι που αποτελεί υπαρκτό φόβο όπως φαίνεται από τις αγωνιώδεις εκκλήσεις που κάνουν κάθε μέρα οι αγρότες από τα μπλόκα προς την κυβέρνηση και την κοινωνία. Και η μεν κοινωνία όχι μόνο τους ακούει, αλλά και τους συμπαραστέκεται υποδειγματικά, παρά τα προβλήματα και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε στις μετακινήσεις και παρά τις πρόσκαιρες απώλειες που μπορεί να υπάρχουν σε ορισμένους κλάδους της οικονομίας. Γιατί νιώθουμε ότι η επιβίωση των αγροτών και η συνέχιση και βελτίωση της παραγωγής προϊόντων δεν είναι ένα συντεχνιακό αίτημα του αγροτικού κλάδου. Είναι θέμα που αφορά  το παρόν και το μέλλον του τόπου.

Το μεγάλο πρόβλημα είναι η απάθεια και η αδιαφορία της κυβέρνησης μπροστά στον επερχόμενο αφανισμό. Και αυτό φαίνεται όχι μόνο από την αδιαλλαξία, τον αυταρχισμό, τις απειλές, τις προσπάθειες πρόκλησης κοινωνικού αυτοματισμού, τις διώξεις και άλλους ύπουλους τρόπους με τους οποίους επιχειρεί να διασπάσει τον αγώνα τους. Φαίνεται και από τη στάση που τηρεί απέναντι στην καταστροφική για την αγροτική  παραγωγή -και όχι μόνο-συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την MERCOSUR, η οποία θα επιταχύνει τον αφανισμό. Γιατί μια από τις βασικές επιδιώξεις αυτής της συμφωνίας είναι η κατάργηση της μικρής και μεσαίας αγροτικής παραγωγής και η προώθηση μιας βιομηχανοποιημένης, κεφαλαιοκεντρικής παραγωγής και το εμπορίας προϊόντων από μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις, όπως οι ADM, Bunge, Cargill, Louis–Dreyfus, Lactalis, JBL κ.λπ. (στις υπόλοιπες αρνητικές επιπτώσεις της συμφωνίας ΕΕ και Mercosur θα αναφερθούμε πιο κάτω). Το μόνο σημείο στο οποίο η κυβέρνηση έχει δίκιο, είναι ότι το πρόβλημα της εγκατάλειψης της αγροτικής παραγωγής είναι διαχρονικό, αφού όλες οι κυβερνήσεις, ιδιαίτερα μετά από την μεταπολίτευση αδιαφόρησαν για την οργάνωση και ενίσχυση του αγροτικού τομέα και παράλληλα, έκαναν πολιτικά παιχνίδια με τις ευρωπαϊκές αγροτικές επιδοτήσεις.

Βέβαια παρόμοια προβλήματα αντιμετωπίζουν οι αγρότες και στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες Σύμφωνα με την έκθεση της Eurostat, στην οποία ήδη αναφερθήκαμε, μόνο στην Ουγγαρία και τη Σλοβακία, σημειώθηκε αύξηση αγροτικών προϊόντων. Στις υπόλοιπες χώρες υπήρξαν μειώσεις, με τις πιο έντονες να είναι στην Ελλάδα (-16%), την Εσθονία, τη Λετονία, την Ισπανία (η καθεμία -9%) και τη Σουηδία (-8%). Παράλληλα έχει γίνει σαφές σε όλους τους ευρωπαίους αγρότες ότι πιθανή συμφωνία ΕΕ και MERCOSUR, εκτός των υπολοίπων αρνητικών συνεπειών (οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών) θα πλήξει ανεπανόρθωτα την πλειοψηφία των αγροτικών προϊόντων και θα προκαλέσει κινδύνους ακόμη και αφανισμού ορισμένων κλάδων. Αυτός είναι ο λόγος που αγρότες πολλών ευρωπαϊκών χωρών έχουν αρχίσει κινητοποιήσεις.

Είναι φανερό, λοιπόν, ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια γενικευμένη κρίση και στον αγροτικό τομέα, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στην Ευρώπη.

Το κίνημα των αγροτών MST στη Βραζιλία και η αγροτική μεταρρύθμιση

Μια παρόμοια κατάσταση κρίσης στον αγροτικό τομέα βίωνε η Βραζιλία, την δεκαετία του 1980. Την κρίση είχε επιδεινώσει το δικτατορικό καθεστώς που επί μια εικοσαετία, από τον Απρίλιο του 1964, εξουσίαζε στη χώρα. Το 1984, αγρότες, αγωνιστές του αντιδικτατορικού αγώνα πήραν την πρωτοβουλία να οργανώσουν ένα κίνημα, το οποίο παράλληλα  με τον αγώνα για τον εκδημοκρατισμό της χώρας θα αγωνίζονταν για μια δημοκρατική αγροτική μεταρρύθμιση. Στην πρώτη συνάντηση που έγινε στις 22 Ιανουαρίου 1984, στην πόλη Cascavel (πολιτεία Paraná), ήταν παρόντα λιγότερο από 100 άτομα, τα οποία αποφάσισαν να ιδρύσουν το MST, το οποίο παρά την κρατική βία και την τρομοκρατία των πολυεθνικών της αγροβιομηχανίας εξελίχθηκε στο μεγαλύτερο λαϊκό κίνημα των αγροτών στη Βραζιλία και ένα από τα μεγαλύτερα στη Λατινική Αμερική.

Το κίνημα αυτό με την ίδρυσή του, ανάμεσα στους άλλους, έθεσε δύο πολύ βασικούς στόχους: Το σχεδιασμό μιας πραγματικά λαϊκής αγροτικής μεταρρύθμισης και τον αγώνα για την εφαρμογή της. Την αναλυτική πρόταση για μια αγροτική μεταρρύθμιση, που θα είναι σε όφελος όλου του λαού και ταυτόχρονα θα προστατεύει το φυσικό περιβάλλον, την κατέθεσε γραπτά στην κυβέρνηση και όλα αυτά τα χρόνια δεν έχει σταματήσει να  διεκδικεί την θεσμική κατοχύρωσή της από όλες τις κυβερνήσεις. Παράλληλα οργανώνει ποικιλόμορφους αγώνες για να την επιβάλλει στην πράξη, οι οποίοι (αγώνες) παρά την  τρομοκρατία και καταστολή και από το κράτος, από τις πολυεθνικές και από τους τσιφλικάδες έχουν εξαιρετικά αποτελέσματα, όπως θα δούμε στη συνέχεια. (Ακολουθεί μια πολύ περιληπτική παρουσίαση της  μεταρρύθμισης).

Λαϊκή Αγροτική Μεταρρύθμιση (Reforma Agrária Popular)¹

Η Λαϊκή Αγροτική Μεταρρύθμιση δεν αφορά μόνο όσους καλλιεργούν τη γη αλλά και την ανάγκη παραγωγής υγιεινής τροφής για ολόκληρο τον πληθυσμό. Ο αγώνας για καθιέρωσή της συνεπάγεται σύγκρουση με τις μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες, που είναι υπεύθυνες για την παραγωγή φυτοφαρμάκων, γενετικά τροποποιημένων σπόρων και την εξάντληση των φυσικών πόρων. Διότι οι συνέπειες του περιβαλλοντικά καταστροφικού μοντέλου που επιβάλλουν οι πολυεθνικές γίνονται σταδιακά αισθητές από το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού. Με την αγροτική μεταρρύθμιση πρωταρχικός στόχος των αγροτών έγινε η παραγωγή υγιεινών τροφίμων, απαλλαγμένων από φυτοφάρμακα και γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς (ΓΤΟ), για όλο τον πληθυσμό, εφαρμόζοντας την αρχή της διατροφικής κυριαρχίας.

Όμως, η λαϊκή αγροτική μεταρρύθμιση υπερβαίνει κατά πολύ τα παραγωγικά ζητήματα. Στοχεύει, παράλληλα, στη δημιουργία νέων ανθρώπινων, κοινωνικών και έμφυλων σχέσεων, στην διασφάλιση της πρόσβασης στην εκπαίδευση σε όλα τα επίπεδα στις αγροτικές περιοχές, ενώ παράλληλα στοχεύει στην οικοδόμηση αυτόνομων μορφών συνεργασίας μεταξύ των εργαζομένων που ζουν στην ύπαιθρο, όπως και στις αστικές περιοχές.

Σε αυτό το πλαίσιο τα βασικά σημεία για το πρόγραμμα της αγροτικής μεταρρύθμισης του MST είναι:

1. Εκδημοκρατισμός της πρόσβασης στη γη και σε όλους τους φυσικούς πόρους.

2. Διασφάλιση και διατήρηση των φυσικών πόρων, του νερού, της βιοποικιλότητας (πανίδα και χλωρίδα), των ορυκτών και των ενεργειακών πηγών ως δημοσίων αγαθών.

3. Παραγωγή υγιεινών προϊόντων διατροφής χρησιμοποιώντας αγροοικολογικές τεχνικές, απαλλαγμένες από φυτοφάρμακα και γενετικά τροποποιημένους σπόρους.

4. Οι σπόροι αποτελούν φυσική κληρονομιά και δεν μπορεί να υπάρξει ιδιωτική ιδιοκτησία ή οικονομικός έλεγχος πάνω τους. Προσπάθεια μας είναι να διατηρηθούν, να πολλαπλασιαστούν και να κοινωνικοποιηθούν οι αυτοφυείς και παραδοσιακοί σπόροι.

5. Ανάπτυξη της συνεργατικής παραγωγής ενέργειας, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες των περιφερειών, των δήμων και των κοινοτήτων, με διαφορετικές πηγές ανανεώσιμων πόρων που καλύπτουν τις πραγματικές ανάγκες του λαού.

6. Διασφάλιση της πρόσβασης σε πολιτιστικά αγαθά για τον αγροτικό πληθυσμό, καθώς και το δικαίωμα σε ποιοτική και δωρεάν δημόσια εκπαίδευση, που θα στοχεύει στην τεχνική, επιστημονική και πολιτική κατάρτιση από κριτική οπτική γωνία της πραγματικότητας και του κοινωνικού πλαισίου.

7. Η ύπαιθρος θα πρέπει να είναι ένας τόπος ευημερίας, απαλλαγμένος από βία, που να διασφαλίζει ότι ο αγροτικός πληθυσμός έχει ευκαιρίες και συνθήκες για μια αξιοπρεπή ζωή, με τα εργασιακά δικαιώματα εγγυημένα και τις εργασιακές σχέσεις να βασίζονται στη συνεργασία και την καταπολέμηση της ταξικής αποξένωσης. Ταυτόχρονα, λαμβάνει υπόψη ότι η πρόσβαση στη γη και τους καρπούς της πρέπει να εγγυώνται την επιβίωση και την διατροφική ανεξαρτησία.

Η οργάνωση του MST, οι καταλήψεις και οι αγώνες

Στο Πρώτο Εθνικό Συνέδριο του MST, τον Ιανουάριο του 1985, το κίνημα των ακτημόνων αποφάσισε να δράσει με τα συνθήματα «H Γη ανήκει σε όσους την καλλιεργούν» και «Η κατάληψη είναι η μόνη λύση». Πέντε μήνες αργότερα, 2.500 οικογένειες συμμετείχαν σε 12 καταλήψεις μεγάλων κτημάτων στην πολιτεία της Σάντα Καταρίνα. Από τη χρονιά εκείνη και για  42 χρόνια οι καταλήψεις γης και υποδομών που αξιοποιούνται για κοινωνικούς σκοπούς έχουν πολλαπλασιαστεί. Στις εκτάσεις των καταλήψεων δημιουργούνται οικισμοί, όπου κατοικούν χιλιάδες οικογένειες που οργανώνουν ποικίλες αγροτικές δραστηριότητες (γεωργικές και κτηνοτροφικές) παράγοντας μεγάλη ποικιλία προϊόντων. Οι καταλήψεις γίνονται με αγώνες, εμπνέονται από τις αρχές της κοινωνικής δικαιοσύνης και αφετηριακή αξία έχουν την ιδέα ότι η γη είναι κοινό αγαθό και πρέπει να αξιοποιείται σε όφελος όλης της κοινωνίας. Η λειτουργία των καταλήψεων στηρίζεται στην αυτοδιαχείριση και για το λόγο αυτό μοναδικός θεσμός λήψης αποφάσεων είναι η Συνέλευση στην οποία μπορούν να πάρουν μέρος όσοι και όσες ζουν μέσα στην κατάληψη.

Σήμερα, οι καταλήψεις του MST στη Βραζιλία φτάνουν περίπου τις 2.000 και έχουν επεκταθεί σε 24 από τις 27 πολιτείες της χώρας. Στις καταλήψεις ζουν 470.000 αγροτικές οικογένειες και περισσότερο από 1.500.000 άνθρωποι, ενώ υπάρχουν 185 συνεταιρισμοί, 1.900 ενώσεις, 120 αγροτικές επιχειρήσεις, σχολεία και άλλες κοινωνικές υποδομές.  

Βέβαια αυτές οι επιτυχίες ήλθαν με πολύ σκληρούς και αιματηρούς αγώνες. Το κράτος οι πολυεθνικές των τροφίμων και της αγροβιομηχασνίας όπως και πιο μεγάλοι γαιοκτήμονες δεν ήταν δυνατό να αποδεχτούν ως νόμιμες τις καταλήψεις και όλα αυτά τα χρόνια επιχειρούν με πολύ σκληρή καταστολή να τις σταματήσουν.  Μια από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις καταστολής είναι η δολοφονία 21 αγροτών, στις 17 Απριλίου 1996, στην κατάληψη  Μαξαχέιρα στην Κουριονόπολις, κοντά στο Ελντοράντο ντο Καράχας, όπου  ζουν 3.500 οικογένειες. Η πολύνεκρη αυτή καταταστολή έγινε από 155 αστυνομικούς που επιχείρησαν να εκκενώσουν την κατάληψη.

Πρόσφατα, τον Αύγουστο του 2024 είχα και προσωπική εμπειρία (είχα κάνει και σχετικό δημοσίευμα) από επίθεση μπράβων των τσιφλικάδων στην  κατάληψη Dom Pedro, στην κοινότητα Cajamar, πενήντα χιλιόμετρα από την πόλη του Σάο Πάολο. Εκεί οι «λατιφουντίτες», όπως τους αποκαλούν οι ντόπιοι, μπήκαν νύχτα στην κατάληψη και κατέστρεψαν όλες τις εγκαταστάσεις της βιοτεχνίας για την επεξεργασία και τυποποίηση  προϊόντων μανιόκας, (αγροτικό προϊόν της Βραζιλίας) προκειμένου να αναγκάσουν τους αγρότες να φύγουν. Η συνέλευση όμως της κατάληψης αποφάσισε να καλέσει αλληλέγγυους και να κατασκευάσει εκ νέου τις εγκαταστάσεις, κάτι που έγινε με μεγάλη επιτυχία

Η μεγάλη κοινωνική προσφορά των καταλήψεων του MST έχει σαν αποτέλεσμα την πάνδημη αποδοχή τους από την κοινωνία. Σύμφωνα με δημοσκόπηση της εφημερίδας Sem Terra, το 85% των πολιτών στηρίζει τις καταλήψεις, ενώ το 94% θεωρεί δίκαιο τον αγώνα του MST για αγροτική μεταρρύθμιση,

Η θέση του MST για τη συμφωνία ΕΕ – MERCOSUR 

Σε διεθνή συνάντηση στο Ρίο ντε Τζανέιρο, στις 15 Νοεμβρίου του 2024, το MST κατήγγειλε το σχέδιο της Συμφωνίας Ελεύθερου Εμπορίου, ανάμεσα στην ΕΕ και τη MERCOSUR επισημαίνοντας ανάμεσα στα άλλα ότι είναι μια συμφωνία που θα ενισχύσει την αποβιομηχάνιση των χωρών του παγκόσμιου νότου. Ταυτόχρονα οι μικρές και μεσαίες ευρωπαϊκές εκμεταλλεύσεις θα εκτεθούν έτσι σε αθέμιτο ανταγωνισμό και θα πληγούν από τις εισαγωγές φθηνών και, συχνά, τοξικών προϊόντων από τους γίγαντες της βιομηχανικής γεωργίας και της κτηνοτροφίας.

Όσον αφορά το φυσικό περιβάλλον θα ενταθεί η καταστροφή πολύτιμων οικοσυστημάτων, σε μία περίοδο μάλιστα που καθημερινά, όπως τόνισε  η εκπρόσωπος του κινήματος, Cássia Bechara, τα δάση της περιοχής Chaco της Αργεντινής και της Παραγουάης, ή το τροπικό δάσος του Αμαζονίου, η σαβάνα Cerrado ή το Pantanal στη Βραζιλία αντικαθίστανται από βοσκοτόπια για καλλιέργεια βοοειδών και σόγιας. Άμεσα και έμμεσα, αυτή η συμφωνία θα οδηγήσει στην καταστροφή της φύσης στη Νότια Αμερική. 

Τελικά, πρόκειται για μια συμφωνία προσαρμοσμένη στις επιθυμίες της παγκόσμιας αγροτικής βιομηχανίας με εξαγωγικό προσανατολισμό, η οποία θα εξυπηρετήσει επίσης πολύ τα συμφέροντα της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας, καθώς και της χημικής βιομηχανίας.

Τα αποτελέσματα της μέχρι τώρα δράσης του MST²

Θα χρειάζονταν πολύς χώρος, για να παρουσιάσουμε αναλυτικά τα θετικά αποτελέσματα του αγροτικού κινήματος MST, στα 42 χρόνια από την ίδρυσή του, όχι μόνο στην παραγωγή και διακίνηση προϊόντων, αλλά και σε πολλούς ‘άλλους κοινωνικούς τομείς. Πιστεύουμε όμως ότι αξίζει, έστω και συνοπτικά να αναφερθούμε σε ορισμένα από αυτά. Όσον αφορά στην παραγωγή και διακίνηση προϊόντων έχουν δημιουργηθεί 79 παραγωγικοί συνεταιρισμοί, 50 συνεταιρισμοί εμπορίου και παροχής υπηρεσιών, 28 συνεταιρισμοί παροχής τεχνικής βοήθειας και 4 πιστωτικοί συνεταιρισμοί. Επίσης έχει ξεκινήσει η δημιουργία 140 βιοτεχνιών μικρής και μεσαίας κλίμακας για την επεξεργασία φρούτων, δημητριακών, γάλακτος κ.ά.

Όσον αφορά την εκπαίδευση, στην οποία το MST δίνει πολύ μεγάλη σημασία, θα πρέπει πρωταρχικά να αναφέρουμε ότι το κίνημα έχει δημιουργήσει και συντηρεί την Εθνική Σχολή Φλορεστάν Φερνάντες (ENFF), οι εγκαταστάσεις της οποίας βρίσκονται κοντά στο Σάο Πάολο. Η σχολή παρέχει γνώσεις πολύ υψηλού επιπέδου, αφού σε αυτή διδάσκουν ειδικοί επιστήμονες, ερευνητές, και πανεπιστημιακοί από πολλά επιστημονικά ιδρύματα της Λατινικής Αμερικής Επίσης λειτουργούν 2000 σχολεία στις καταλήψεις , όπου η διδασκαλία στηρίζεται στις αντιιεραρχικές και συμμετοχικές δομές εκπαίδευσης του Paulo Freire. Για την ενημέρωση του κοινού εκδίδει την εφημερίδα Sem Terra, ενώ συντηρεί και 20 ραδιοφωνικούς σταθμούς.

Οι αδιαμφισβήτητες επιτυχίες του επιτυχίες του κινήματος MST οφείλονται τόσο στην αγωνιστική διάθεση των αγροτών όσο και στη μεγάλη προσφορά του κινήματος στην κοινωνία. Γιατί όπως εξηγεί ο João Paulo Rodrigues, μέλος του εθνικού συντονισμού του κινήματος MST: «Αυτός ο αγώνας ξεπερνά κατά πολύ την ιδιοκτησία γης. Αφορά την εγγύηση της αξιοπρέπειας, της εργασίας και του δικαιώματος να ζεις στην ύπαιθρο με πρόσβαση στην εκπαίδευση, την υγεία και την υγιεινή διατροφή. Θέλουμε να μετατρέψουμε τη γη σε ένα συλλογικό και παραγωγικό αγαθό».³

ΥΓ. Όπως ήδη αναφέραμε, τη μεγάλη επιτυχία της δράσης του MST όπως και την αλληλεγγύη του προς τον δοκιμαζόμενο Παλαιστινιακό λαό επαίνεσε δημόσια ο ΟΗΕ, στις 7 Νοεμβρίου, 2023, για την αποστολή χιλιάδων τόνων προϊόντων από την παραγωγή του στην αποκλεισμένη Γάζα.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1 Οι γνώσεις σχετικά με τη δράση του κινήματος MST, των αγροτών της Βραζιλίας προέρχονται αφενός από την πολύχρονη μελέτη της ιστορίας του κινήματος και την συμμετοχή μου σε πολλά σεμινάρια στη Σχολή ENFF του MST στο Σάο Πάολο και αφετέρου από πολλές επισκέψεις και πολυήμερη διαμονή στις καταλήψεις Boa Sorte, Marielle Vive, Irmã Alberta, Piri Tuba και Dom Pedro, όπου συμμετείχα σε συνελεύσεις  καταλήψεων. Επίσης εκτός από τις παραγωγικές μονάδες επισκεφτήκαμε αυτοδιαχειριζόμενα σχολεία, όπως και άλλες αυτοδιαχειριζόμενες δομές που λειτουργούν στις καταλήψεις.

2 Τα αριθμητικά στοιχεία που αναφέρονται περιλαμβάνονται στο άρθρο προέρχονται από το βιβλίο “A Histiria da Luta Pela Terra e o MST”. (Η Ιστορία του Αγώνα για τη Γη και το MST) Συγγραφέας του βιβλίου είναι ο Mitsue Morrisawa, ενώ το βιβλίο εκδόθηκε στο Σάο Πάλο από τις εκδόσεις Expressão Popular.

3 Εφημερίδα Sem Terra.

The post Αγροτική παραγωγή & αυτοδιαχείριση: Ελλάδα, Ευρώπη και η αγροτική μεταρρύθμιση του κινήματος MST στη Βραζιλία first appeared on Aυτολεξεί.

«Ζούμε σε έναν κόσμο που κυβερνάται από τη δύναμη, που κυβερνάται από τη βία, που κυβερνάται από την εξουσία», δήλωσε ο Stephen Miller στον παρουσιαστή του CNN, Jake Tapper, στις 5 Ιανουαρίου 2026, διευκρινίζοντας το φασιστικό πρόγραμμα καθώς δικαιολόγησε την κατάληψη της Γροιλανδίας με τη βία. «Αυτοί είναι οι σιδερένιοι νόμοι του κόσμου από την αρχή του χρόνου».

Νωρίς το πρωί της 3ης Ιανουαρίου, η κυβέρνηση Τραμπ πραγματοποίησε μια τηλεοπτική επιδρομή στη Βενεζουέλα, βομβαρδίζοντας τουλάχιστον επτά στόχους στο Καράκας και απαγάγοντας τον πρόεδρο Νικολάς Μαδούρο και τη σύζυγό του, Σέλια Φλόρες. Αυτό ήταν το αποκορύφωμα μιας εκστρατείας πίεσης διάρκειας ενός έτους, κατά την οποία η κυβέρνηση χαρακτήρισε τους Βενεζουελάνους μετανάστες στις ΗΠΑ ως «ναρκοτρομοκράτες», επιχείρησε να χρησιμοποιήσει τον Νόμο περί Ξένων Εχθρών, βομβάρδισε φερόμενα «σκάφη μεταφοράς ναρκωτικών», κατέσχεσε πετρελαιοφόρα και ανέπτυξε το ναυτικό των ΗΠΑ για να αποκλείσει τη Βενεζουέλα.

Το καθεστώς Τραμπ αρχικά κατηγόρησε τον Μαδούρο ότι ηγείται του “Cartel de los Soles”, μιας κατασκευής τόσο επινοημένης όσο η “antifa”. Αν και αναθεώρησαν αυτή την κατηγορία χθες προκειμένου να διατυπώσουν μια λιγότερο εύθραυστη νομική υπόθεση, είναι χαρακτηριστικό της μεθόδου τους ότι ξεκινούν με ένα ψευδές αφήγημα και αναζητούν τα μέσα για να το επιβάλουν στην πραγματικότητα. Ένας από τους κύριους στόχους του Ντόναλντ Τραμπ ήταν να δημοσιεύσει μια φωτογραφία του Νικολάς Μαδούρο αλυσοδεμένου, σε αντιστοιχία με τις φωτογραφίες που έχουν κυκλοφορήσει οι ομοσπονδιακές υπηρεσίες με άτομα που έχουν απαχθεί από την ICE. Αντί να προσφέρει βελτιώσεις στις οικονομικές συνθήκες οποιουδήποτε, ο Τραμπ προσφέρει στους υποστηρικτές του την έμμεση συγκίνηση της ταύτισης με τους δεσμοφύλακες και τους βασανιστές.

Στόχος του είναι να απανθρωποποιήσει τους αντιπάλους του και να απευαισθητοποιήσει τους πάντες στο είδος της βίας που θα απαιτηθεί για να διατηρηθεί η βασιλεία του και ο ίδιος ο καπιταλισμός σε μια εποχή μείωσης των κερδών.

Τα εταιρικά μέσα ενημέρωσης εκτελούν τον κλασικό τους ρόλο της πιστής αντιπολίτευσης, εγείροντας ερωτήματα σχετικά με τη νομιμότητα της ενέργειας, ενώ δαιμονοποιούν τον Μαδούρο και λατρεύουν τη δεξιά αντίπαλό του, Μαρία Κορίνα Ματσάντο. Οι αναρχικοί και όσοι άλλοι στοχεύουν στην αντιπαράθεση με τον ιμπεριαλισμό είναι απαραίτητο να τοποθετήσουν την επίθεση στη Βενεζουέλα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, να σκεφτούν πώς θα μπορούσε να μοιάζει μια αποτελεσματική αντιπολίτευση και να προσδιορίσουν πώς μπορούμε να αναλάβουμε δράση ως απάντηση.

Το Εγχειρίδιο

Η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών έχει μακρά ιστορία ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων στη Λατινική Αμερική, συμπεριλαμβανομένων επιχειρήσεων κατά της Κούβας που διήρκεσαν πάνω από έναν αιώνα, του αιματηρού στρατιωτικού πραξικοπήματος στη Χιλή το 1973 και της εισβολής του Τζορτζ Μπους στον Παναμά το 1989. Η επίθεση στη Βενεζουέλα συνεχίζεται από εκεί που σταμάτησε μια σειρά από πιο πρόσφατες προσπάθειες, από τις εισβολές του Τζορτζ Μπους στο Αφγανιστάν και το Ιράκ το 2002 και το 2003 έως την κατάργηση της διεθνούς «τάξης που βασίζεται σε κανόνες» από τον Τζο Μπάιντεν, ώστε να μπορέσει ο Μπενιαμίν Νετανιάχου να προβεί σε γενοκτονία στην Παλαιστίνη από το 2023.

Ταυτόχρονα, το πρόγραμμα της κυβέρνησης Τραμπ αντιπροσωπεύει μια απόκλιση από τα προηγούμενα πρότυπα. Επιδιώκοντας να πραγματοποιήσει την εξόρυξη πόρων με ωμή βία χωρίς την παραμικρή πρόφαση οποιασδήποτε άλλης ατζέντας, ο Τραμπ ενώνεται με τον Βλαντιμίρ Πούτιν και τον Μπενιαμίν Νετανιάχου στην εγκαινίαση μιας εποχής γυμνής απληστίας για τον εαυτό της.

Ενώ οι υφιστάμενοι του Τραμπ έχουν επικαλεστεί τις νοθευμένες εκλογές που πραγματοποιήθηκαν στη Βενεζουέλα το 2024 για να δικαιολογήσουν την επίθεση, ο Τραμπ δεν προσποιείται ότι φέρνει εκλογές ή «δημοκρατία» στη Βενεζουέλα. Ορισμένες πηγές αναφέρουν ότι η αντιπολίτευση με επικεφαλής τη Μαρία Κορίνα Ματσάντο υποστηρίζεται από σχεδόν το 80% του πληθυσμού της Βενεζουέλας, παρ’ όλα αυτά ο Τραμπ ισχυρίζεται ότι δεν έχουν αρκετή υποστήριξη για να κυβερνήσουν. Προφανώς, εννοεί ότι δεν έχουν την υποστήριξη του στρατού. Ο ίδιος ο Τραμπ θα προτιμούσε να συνεργαστεί με ένα αυταρχικό καθεστώς που είναι άμεσα υπόλογο σε αυτόν. Εξάλλου και ο ίδιος θα προτιμούσε να μην λογοδοτεί σε εκλογές, είτε στη Βενεζουέλα είτε στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο Τραμπ χρησιμοποιεί τον πόλεμο για να αποτρέψει την εσωτερική κρίση. Ενώ ο Τραμπ και μια ομάδα αντικομμουνιστών Ρεπουμπλικανών πιέζουν εδώ και καιρό για αλλαγή καθεστώτος και η ναυτική συγκέντρωση στην Καραϊβική αυξάνεται από τον Αύγουστο, αυτό το πραξικόπημα καθορίστηκε χρονικά για να καταλάβει τον κύκλο των μέσων ενημέρωσης, προκειμένου να αποσπάσει την προσοχή από τις επιδεινούμενες δημοσκοπήσεις και μια σειρά από δικαστικές ήττες σχετικά με τις προσπάθειες του Τραμπ να αναπτύξει την Εθνοφρουρά. Ταυτόχρονα, τα στοιχεία για τη συνενοχή του Τραμπ στην υπόθεση του Τζέφρι Έπσταϊν για παιδική κακοποίηση και βιασμούς τελικά διασπούν τη βάση του Τραμπ.

Καθώς οι αυταρχικοί ηγέτες χάνουν την εξουσία, γίνονται πιο επικίνδυνοι και απρόβλεπτοι.

Οι ελιγμοί του Νετανιάχου για να μείνει μπροστά από το σκάνδαλο διαφθοράς του -συμπεριλαμβανομένης της ετοιμότητάς του να θυσιάσει ομήρους προκειμένου να συνεχίσει να διαπράττει γενοκτονία- είναι διδακτικοί εδώ. Όταν η κρίση τούς απειλεί, τέτοιοι ηγέτες δημιουργούν πρόσθετες κρίσεις για να αποσπάσουν την προσοχή αυτών που κυβερνούν. Οποιαδήποτε αποτελεσματική αντιπολίτευση θα πρέπει να θυμάται να κρατά τα φώτα της δημοσιότητας σε αυτό που προσπαθεί να κρύψει ο Τραμπ. Αυτό είναι που φοβάται περισσότερο.

Έχοντας γίνει κατανοητή ως μία επιχείρηση των μέσων ενημέρωσης, η επίθεση στη Βενεζουέλα είναι μια επίθεση εναντίον όλων μας: μια προσπάθεια εκφοβισμού όλων όσων μπορεί να αντισταθούν στο καθεστώς Τραμπ, να μας κάνουν να αποδεχτούμε ότι η κρατική βία θα συνεχίσει να κλιμακώνεται ό,τι κι αν κάνουμε, να μας πείσουν ότι δεν είμαστε οι πρωταγωνιστές της εποχής μας.

Όπως υποστηρίξαμε το 2025, ο Τραμπ έχει αντιγράψει μεγάλο μέρος του εγχειριδίου του από αυταρχικούς ηγέτες όπως ο Βλαντιμίρ Πούτιν. Όταν ο Πούτιν έγινε πρωθυπουργός τον Αύγουστο του 1999, τα ποσοστά αποδοχής του ήταν ακόμη χαμηλότερα από ό,τι είναι του Τραμπ τώρα. Έλυσε αυτό το πρόβλημα μέσω του δεύτερου πολέμου της Τσετσενίας, ο οποίος ανέτρεψε δραματικά τις δημοσκοπήσεις υπέρ του. Στη συνέχεια, κάθε φορά που η υποστήριξή του έπεφτε, επαναλάμβανε αυτό το κόλπο – εισβάλλοντας στη Γεωργία το 2008, στην Κριμαία και το Ντονμπάς το 2014 και στην Ουκρανία το 2022 – εδραιώνοντας σιγά σιγά τον έλεγχο του στη ρωσική κοινωνία μέχρι που μπορούσε να αντέξει οικονομικά να ταΐζει Ρώσους στον κρεατομηχανή του πολέμου, εκατό χιλιάδες κάθε φορά.

Ο Πούτιν χρησιμοποίησε τον πόλεμο στην Ουκρανία ως μέσο εσωτερικού ελέγχου – και στη Ρωσία, αυτό ξεπερνά κατά πολύ την καταστολή των διαμαρτυριών. Καθώς οι οικονομικές συνθήκες επιδεινώνονται, ο Πούτιν πρέπει να προβάλλει συνεχώς δύναμη και βιαιότητα, αλλά πρέπει επίσης να καταλάβει τι να κάνει με έναν ολοένα και πιο ανήσυχο και απελπισμένο πληθυσμό. Το να στέλνει νέους άνδρες από φτωχές οικογένειες της ενδοχώρας στα δόντια του πολέμου επιτρέπει στον Πούτιν να τους κρατά απασχολημένους. Αν μερικές εκατοντάδες χιλιάδες από αυτούς δεν επιστρέψουν ποτέ στην πατρίδα τους, τόσο το καλύτερο – δεν θα εμφανιστούν στις στατιστικές ανεργίας και η αστυνομία δεν θα χρειαστεί να καταστείλει τις διαμαρτυρίες τους.

Ομοίως, η στρατολόγηση έχει οδηγήσει όσους πιθανότατα θα ηγούνταν μιας επανάστασης να εγκαταλείψουν τη χώρα κατά χιλιάδες. Αυτή είναι μια στρατηγική που θα δούμε να επαναλαμβάνεται αλλού καθώς η παγκόσμια κρίση του καπιταλισμού εντείνεται.

Η κύρια διαφορά μεταξύ των δύο πλαισίων είναι ότι, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι πολύ πιο ισχυρές από τη Ρωσία, η εξουσία του Τραμπ δεν είναι τόσο ασφαλής όσο του Πούτιν. Ταυτόχρονα, μετά τις καταστροφικές κατοχές του Αφγανιστάν και του Ιράκ, οι Αμερικανοί ψηφοφόροι έχουν πολύ λιγότερη ανοχή σε επιχειρήσεις που θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή Αμερικανών στρατιωτών.

Ο Τραμπ δεν είναι ιδιαίτερα πειθαρχημένος στρατηγός, ούτε είναι ένας επικεντρωμένος τακτικιστής. Βασίζεται πάντα σε απειλές και εκφοβισμό για να επιτύχει τους στόχους του, εκμεταλλευόμενος τη δειλία και την αδυναμία των συγχρόνων του. Προφανώς, στοιχηματίζει ότι ο εκφοβισμός θα χρησιμεύσει για να υποτάξει τις κυβερνήσεις της Λατινικής Αμερικής στις ιδιοτροπίες του χωρίς την ανάγκη περαιτέρω στρατιωτικής δράσης. Εάν αυτό δεν λειτουργήσει, πιθανότατα σκοπεύει να βασιστεί στη στρατιωτική τεχνολογία, σε ιδιώτες μισθοφόρους και σε άλλα μέσα άσκησης βίας χωρίς να χρειάζεται να στείλει αμερικανικά στρατεύματα για να καταλάβουν τη Βενεζουέλα ή άλλες χώρες. Αλλά ο πόλεμος, μόλις προκληθεί, επιβάλλει τη δική του λογική. Εάν η κυβέρνηση Τραμπ συνεχίσει σε αυτή την πορεία, οι αμερικανικές δυνάμεις ενδέχεται να εμπλακούν σε ανοιχτή σύγκρουση.

Μετά την επίθεση στη Βενεζουέλα, ο Τραμπ και οι μπράβοι του απείλησαν να αναλάβουν παρόμοιες ενέργειες με στόχο το Μεξικό, την Κούβα, την Κολομβία, τη Δανία και άλλα έθνη. Σίγουρα θα τις αναλάβουν εάν νιώσουν ότι ενεργούν από θέση ισχύος, αλλά ακόμη και αν τα πράγματα πάνε άσχημα γι’ αυτόν, ο Τραμπ μπορεί να επιχειρήσει να χρησιμοποιήσει τέτοια κόλπα για να αποσπάσει την προσοχή από την αδυναμία του.

Αυτοκίνητα περιμένουν σε ουρές για καύσιμα στη Βενεζουέλα μετά τις επιθέσεις. Και αυτό, στη χώρα με το 17% των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου.

Η Επιστροφή της Λεηλασίας

Ο καπιταλισμός ξεκίνησε εν μέσω αποικιακής λεηλασίας και, καθώς τα περιθώρια κέρδους μειώνονται σε ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία, οι κυβερνήσεις επιστρέφουν σε αυτή την παλιομοδίτικη στρατηγική συσσώρευσης. Αυτό εξηγεί την αρπαγή γης από τον Πούτιν στην Ουκρανία, τη συνεχιζόμενη προσπάθεια του Νετανιάχου να χρησιμοποιήσει τη γενοκτονία ως μορφή εξευγενισμού και την τελευταία περιπέτεια του Τραμπ στη Βενεζουέλα.

Σε ένα έγγραφο με τίτλο «Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας» του Νοεμβρίου 2025, η κυβέρνηση Τραμπ δεσμεύτηκε ρητά σε ένα «Επακόλουθο Τραμπ» του Δόγματος Μονρόε, με στόχο την «αποκατάσταση της αμερικανικής υπεροχής στο Δυτικό Ημισφαίριο» ως μέσο για να «στερηθούν οι ανταγωνιστές εκτός του Ημισφαίριου τη δυνατότητα να τοποθετούν δυνάμεις ή άλλες απειλητικές δυνατότητες ή να κατέχουν ή να ελέγχουν στρατηγικά ζωτικής σημασίας περιουσιακά στοιχεία στο Ημισφαίριό μας».

Ο Τραμπ έχει ασπαστεί την αυτο-εξιδανικευμένη μετονομασία αυτής της γεωπολιτικής στρατηγικής σε «Δόγμα Ντονρόε», δηλώνοντας ότι «η αμερικανική κυριαρχία στο Δυτικό Ημισφαίριο δεν θα αμφισβητηθεί ποτέ ξανά». Αυτό αφορά το πετρέλαιο, όπως έχει τονίσει ο Τραμπ – η Βενεζουέλα περιέχει το 17% των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου – αλλά είναι επίσης ένα μέσο για να διεκδικήσει την εξουσία με την Κίνα, η οποία είναι σημαντικός επενδυτής και εισαγωγέας της πετρελαϊκής βιομηχανίας της Βενεζουέλας, αγοράζοντας το 80% των εξαγωγών πετρελαίου της Βενεζουέλας και στηρίζοντας τη πετρελαϊκή βιομηχανία της Βενεζουέλας με δάνεια άνω των 60 δισεκατομμυρίων δολαρίων από το 2007. Αυτή η στρατηγική προηγείται του Τραμπ: μια ανανέωση του Δόγματος Μονρόε με επίκεντρο τον ανταγωνισμό με την Κίνα και τη Ρωσία στον Παγκόσμιο Νότο ήταν βασικό μέρος της Επιτροπής του 2024 για τη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας που δημιουργήθηκε υπό την κυβέρνηση Τζο Μπάιντεν. Η Επιτροπή του 2024 ζήτησε ρητά τον ανταγωνισμό με την Κίνα και τη Ρωσία για τη μόχλευση στη Λατινική Αμερική όσον αφορά την «ανάπτυξη και αξιοποίηση των φυσικών πόρων, καθώς και τις εγκαταστάσεις και τις δυνατότητες προβολής ισχύος». Ενώ ο Τραμπ αντιπροσωπεύει τη στροφή προς την απολυταρχία, η γεωπολιτική και οικονομική λογική βρισκόταν ήδη σε ισχύ.

Με άλλα λόγια, η ωμή βαρβαρότητα του Τραμπ προσφέρει στην άρχουσα τάξη μια λύση σε ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι καπιταλιστές όλων των αποχρώσεων – το πρόβλημα της εξαφάνισης των ευκαιριών.

Το σχέδιο του Τραμπ να αναλάβουν οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες τον έλεγχο της εξόρυξης πόρων στη Βενεζουέλα αποτελεί μέρος μιας νέας φάσης αποικιακής λεηλασίας, μιας επιστροφής στην άμεση κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων από άλλες χώρες. Πρέπει να το κατανοήσουμε αυτό στο ευρύτερο πλαίσιο της στασιμότητας και της χρηματιστικοποίησης. Ιστορικά, αυτό αντικατοπτρίζει προηγούμενες περιόδους «συστημικού χάους»,¹ όταν η μείωση των κερδών ανάγκασε τους καπιταλιστές να στραφούν προς την οικονομική κερδοσκοπία και ο μηχανισμός του καπιταλιστικού παγκόσμιου συστήματος αγωνίστηκε μέχρι να ανασυσταθεί σε μια νέα τάξη μέσω της μαζικής βίας. Το πιο σχετικό πρόσφατο παράδειγμα είναι η περίοδος από το 1914 έως το 1945, η οποία είδε και τους δύο παγκόσμιους πολέμους του 20ού αιώνα.

Δεν πρόκειται λοιπόν μόνο για το πετρέλαιο. Είναι ένα μέσο για να ενισχυθούν οι συνθήκες για την καπιταλιστική κερδοσκοπία γενικά, και μια πρόγευση μιας μεγαλύτερης κλίμακας βίας που θα έρθει. Μπαίνουμε σε μια φάση σχέσεων που βασίζονται στην καθαρή βία, όχι στο «κράτος δικαίου» ή τη διπλωματία, και αυτή η επίθεση -όπως και η ίδια η προεδρία Τραμπ- είναι ένα σύμπτωμα, όχι μια αιτία.

Αλλά αυτό αντιπροσωπεύει μια απόκλιση από τον εθνικιστικό και λαϊκιστικό ιμπεριαλισμό του παρελθόντος, όπου τα καθεστώτα έκλεβαν πόρους από την παγκόσμια περιφέρεια προκειμένου να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής στον αυτοκρατορικό πυρήνα. Η επίθεση του Τραμπ στη Βενεζουέλα έχει υπολογιστεί για να ωφελήσει ένα ολοένα και μικρότερο κλιμάκιο καπιταλιστών. Η μεσαία τάξη και η λευκή εργατική τάξη δεν είναι πλέον «μικρότεροι εταίροι» σε αποικιακές επιχειρήσεις και έχουν ολοένα και λιγότερους λόγους να ταυτίζονται μαζί τους.

Το Ζήτημα της Ηγεσίας

Αρχικά, η αντιπρόεδρος της Βενεζουέλας Ντέλσι Ροντρίγκες υιοθέτησε έναν προκλητικό τόνο, αλλά αμέσως υποχώρησε σε πιο συμφιλιωτική ρητορική. Αυτό έχει πυροδοτήσει εικασίες ότι η Ροντρίγκες μπορεί να είναι έτοιμη να συνεργαστεί με το καθεστώς Τραμπ ή ότι συνεργάζεται ήδη.

Διάφορα πιθανά σενάρια υπάρχουν και είναι δύσκολο να προσδιοριστεί η αλήθεια. Ίσως οι Ηνωμένες Πολιτείες να έχουν βάλει την Ντέλσι Ροντρίγκεζ σε μια τρομακτική κατάσταση, αλλά εκείνη να αντέχει με θάρρος. Ίσως το καθεστώς Τραμπ έχει ήδη διαπραγματευτεί κρυφά με την Ντέλσι Ροντρίγκεζ και εκείνη να σκοπεύει να μιλήσει σκληρά, διευκολύνοντας παράλληλα την αμερικανική ατζέντα για την εξόρυξη πόρων. Ίσως συμβαίνει κάτι άλλο. Ανεξάρτητα από αυτό, η ευαλωτότητα του Τσαβισμού² μέχρι την απαγωγή του ηγέτη του —και την πιθανότητα η Ροντρίγκεζ ή άλλα μέλη της κυβέρνησης της Βενεζουέλας να είναι συνένοχοι ή να γίνουν συνένοχοι στο σχέδιο του Τραμπ να αναλάβει τον έλεγχο των πόρων της Βενεζουέλας— υπογραμμίζουν το γεγονός ότι όλες οι ιεραρχίες αποτελούν σημείο αποτυχίας για τους αγώνες απελευθέρωσης.

Έχουμε ήδη δει πώς η ηγεσία προηγούμενων επαναστατικών αριστερών κινημάτων, όπως η κυβέρνηση του Ντανιέλ Ορτέγκα στη Νικαράγουα, έχει ενσωματωθεί βίαια στη λειτουργία του νεοφιλελευθερισμού και έχει αναγκαστεί να επιβάλει καπιταλιστικά μέτρα λιτότητας και κρατικό έλεγχο στους πληθυσμούς που βρίσκονται υπό την κυριαρχία τους. Αντιμέτωποι με αυτές τις ήττες, ορισμένοι καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι ο μόνος τρόπος για να αποκτήσει κανείς κυριαρχία είναι να ελέγχει ένα ισχυρό έθνος-κράτος που διαθέτει πυρηνικά όπλα. Αυτή είναι η λογική που διέπει τον « καμπισμό », την υποστήριξη σε ιμπεριαλιστικές δυνάμεις όπως η Ρωσία και η Κίνα που ανταγωνίζονται τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ωστόσο, η Ρωσία και η Κίνα λειτουργούν σύμφωνα με την ίδια αυταρχική, καπιταλιστική λογική που λειτουργεί η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών σήμερα – και όσοι επιλέγουν να τις υποστηρίξουν δεν θα έχουν μεγαλύτερη επιρροή στις ενέργειες των ηγετών τους από ό,τι οι Βενεζουελάνοι στην κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών. Όσοι επιδιώκουν να ευθυγραμμιστούν με τον έναν ή τον άλλο γεωπολιτικό κρατικό παράγοντα, αναπόφευκτα θα καταλήξουν να υπερασπίζονται τους γενοκτονικούς αυταρχικούς ηγέτες από μια θέση απόλυτης αδυναμίας. Η πραγματική εναλλακτική λύση δεν είναι ο καμπισμός, αλλά μια διεθνής αντίσταση από-τα-κάτω που εκτείνεται πέρα ​​από τα σύνορα.

Αλλά για να αποτελέσει αυτό μια πειστική εναλλακτική λύση, οι άνθρωποι στις Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να αναπτύξουν την ικανότητα να αποτρέψουν την κυβέρνηση των ΗΠΑ από βομβαρδισμούς και λεηλασίες στο εξωτερικό.

Τι να περιμένετε, πώς να προετοιμαστείτε

Η επίθεση στη Βενεζουέλα σηματοδοτεί την κλιμάκωση ενός πολέμου δι’ αντιπροσώπων με την Κίνα. Η μετατόπιση της βιομηχανικής βάσης, συμπεριλαμβανομένης της τεχνολογικής βιομηχανίας, σε μια βιομηχανία σε καιρό πολέμου είναι ένας τρόπος αντιμετώπισης της στασιμότητας της οικονομίας, αλλά αυτό θα είναι δυνατό μόνο εάν η κυβέρνηση Τραμπ καταφέρει να ενισχύσει το «εθνικό πνεύμα» και τον πατριωτισμό. Αναμφισβήτητα, η βιασύνη για την ενοποίηση της χρηματοδότησης και του πολλαπλασιασμού της τεχνητής νοημοσύνης αποσκοπεί στη δημιουργία ενός πιο εύπιστου και ελεγχόμενου πληθυσμού προς την κατεύθυνση αυτού του τελικού σκοπού.

Βραχυπρόθεσμα, μπορούμε να περιμένουμε να δούμε την κυβέρνηση Τραμπ να επιχειρεί για άλλη μια φορά να χρησιμοποιήσει τον Νόμο περί Ξένων Εχθρών εναντίον Βενεζουελάνων και άλλων στόχων. Η προηγούμενη προσπάθεια του Τραμπ και του Μίλερ απορρίφθηκε στο δικαστήριο επειδή οι ΗΠΑ δεν βρίσκονταν, στην πραγματικότητα, σε πόλεμο. Τώρα που έχουν δημιουργήσει έναν πόλεμο, θα τον χρησιμοποιήσουν για να κηρύξουν μια σειρά από πρόσθετες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και να δικαιολογήσουν πρόσθετα μέτρα καταστολής. Μπορούμε επίσης να περιμένουμε περισσότερη ρατσιστική βία κατά των Λατινοαμερικανών και των Κινέζων, καθώς και αντίποινα κατά της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ από μη κρατικούς παράγοντες ή πληρεξούσιους παράγοντες, τα οποία η κυβέρνηση Τραμπ θα επιδιώξει να εκμεταλλευτεί για να προωθήσει την ατζέντα της.

Οι ενδιάμεσες εκλογές έχουν προγραμματιστεί για τον Νοέμβριο του 2026. Ο Ντόναλντ Τραμπ και οι Ρεπουμπλικάνοι δεν είναι ευνοημένοι. Αλλά ο Τραμπ έχει ήδη ξεπεράσει τόσες πολλές κόκκινες γραμμές που δεν μπορεί να ανεχθεί καμία απειλή για την εξουσία του. Είτε μέσω εκλογικών παρεμβάσεων, νοθείας, είτε, πιθανότατα, μεθοδευμένων κρίσεων που νομιμοποιούν μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης, μπορούμε να περιμένουμε ότι οι ενδιάμεσες εκλογές θα είναι οι λιγότερο «δημοκρατικές» εκλογές στην πρόσφατη ιστορία. Οι εκλογές από μόνες τους δεν θα μας βγάλουν από αυτό το χάος. 

Καθώς ο Τραμπ μαστίζεται από διάφορες κρίσεις, σκάνδαλα και εμπόδια, θα γίνει πιο βίαιος, απρόβλεπτος και επικίνδυνος. Αυτό είναι ένα σημάδι αδυναμίας, αλλά είναι μια αδυναμία που υποστηρίζεται από την πλήρη ισχύ του αμερικανικού στρατού. Θα πρέπει να αναμένουμε στρατιωτικές εμπλοκές σε μεγαλύτερη κλίμακα μέχρι τον Οκτώβριο του τρέχοντος έτους, συμπεριλαμβανομένων περαιτέρω αναπτύξεων της Εθνοφρουράς και ίσως ακόμη και στρατιωτικού νόμου.

Οι μη δημοφιλείς πόλεμοι χωρίς σαφή εντολή -ειδικά οι πόλεμοι που έχουν ως αποτέλεσμα θύματα στις ΗΠΑ ή άλλες θυσίες στο εσωτερικό- μπορούν να σημάνουν την πτώση ενός καθεστώτος. Είναι καθήκον μας να μετατρέψουμε αυτόν τον πόλεμο -μαζί με τα άλλα λάθη του Τραμπ και τους πολέμους που θα ακολουθήσουν- σε μυλόπετρα γύρω από το λαιμό ολόκληρης της άρχουσας τάξης. Θα χρειαστεί τόση λαϊκή δύναμη για να εκδιωχθεί ο Τραμπ, ώστε να διαδώσουμε παρόμοιες φιλόδοξες προτάσεις -όχι απλώς να απαιτήσουμε την επιστροφή σε ένα αντιδημοφιλές κεντρώο status quo. Οι επαναστάτες πρέπει να προετοιμαστούν να ξεπεράσουν τις κεντρώες προσπάθειες να αναδιαμορφώσουν το κράτος. Μπορεί να φαίνεται δύσκολο να το φανταστεί κανείς τώρα, αλλά οι εξεγέρσεις και οι επαναστάσεις εκτυλίσσονται γρήγορα. Οι επαναστάσεις της «Γενιάς Ζ» ανέτρεψαν καθεστώτα σε όλο τον κόσμο κατά τη διάρκεια του 2024.

Διαδηλώσεις σε όλες τις ΗΠΑ έχουν χρησιμοποιήσει γνωστά συνθήματα όπως «Όχι αίμα για πετρέλαιο». Δυστυχώς, ο Τραμπ έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι οπαδοί του θέλουν και τα δύο – πετρέλαιο και αίμα. Τα αντιπολεμικά κινήματα τείνουν να είναι εγγενώς συντηρητικά, καθώς επιδιώκουν να επηρεάσουν την κρατική πολιτική. Αλλά όπως και οι κυβερνήσεις πριν από αυτό, το καθεστώς Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι δεν ανησυχεί για την αντιπολίτευση. Αντί να παρουσιάζουμε αιτήματα μέσω συμβολικών διαμαρτυριών, πρέπει να οικοδομήσουμε οριζόντια κινήματα ικανά να αντιμετωπίσουν τις ανάγκες μέσω άμεσης δράσης. Αυτά θα πρέπει να επικεντρωθούν στις κοινές συνθήκες που αντιμετωπίζουν οι απλοί άνθρωποι από το Καράκας μέχρι τη Μινεάπολη: φτώχεια, λιτότητα, λεηλασία βασικών πόρων, έλεγχος από βίαιους μισθοφόρους, διακυβέρνηση από ανεύθυνους μεγιστάνες. Η αντίσταση στη δραστηριότητα της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες αποτελεί ένα πολλά υποσχόμενο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.

Αν, πράγματι, όπως υπονοεί ο Stephen Miller, οι κυβερνήσεις δεν αντιπροσωπεύουν τις επιθυμίες ή την αυτονομία των ανθρώπων που κυβερνούν, αν -όπως θα έπρεπε τώρα να είναι προφανές σε όλους- δεν έχουν κατά νου τα συμφέροντά μας, αλλά απλώς ενεργούν για να αρπάξουν όσο το δυνατόν περισσότερο πλούτο για τον εαυτό τους, τότε κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να τις υπακούσει. Το μόνο ερώτημα είναι πώς να δημιουργήσουμε αρκετή συλλογική δύναμη -αρκετή δύναμη βάσης, αρκετή οριζόντια εξουσία- για να τις νικήσουμε.

Παράρτημα: Περαιτέρω Ανάγνωση

Αρχικά, οι αναγνώστες θα πρέπει να συμβουλευτούν το άρθρο « Καταδικάζουμε την Αυτοκρατορική Επίθεση στη Βενεζουέλα », μια διεθνή δήλωση λατινοαμερικανικών αναρχικών οργανώσεων που δημοσιεύτηκε τον Δεκέμβριο του 2025.

Για βαθύτερο ιστορικό της κατάστασης στη Βενεζουέλα, ενθαρρύνουμε τους ισπανόφωνους αναγνώστες να μελετήσουν το αρχείο της πλέον αναρχικής έκδοσης της Βενεζουέλας, El Libertario, όπου μπορεί κανείς να βρει, για παράδειγμα, μια κριτική αξιολόγηση των Μπολιβαριανών κοινωνικών οργανώσεων από το 2006 ή μια συλλογή κειμένων σχετικά με τον ρόλο της πετρελαϊκής βιομηχανίας στην υποταγή των λαϊκών κινημάτων βάσης στη Βενεζουέλα και στην ενσωμάτωσή τους στην παγκόσμια οικονομία:

«Η Βενεζουέλα αποτελεί μέρος της διαδικασίας οικοδόμησης νέων μορφών διακυβέρνησης στην περιοχή, οι οποίες έχουν αποκινητοποιήσει τα κοινωνικά κινήματα που ανταποκρίθηκαν στην εφαρμογή μέτρων διαρθρωτικής προσαρμογής τη δεκαετία του 1990, νομιμοποιώντας εκ νέου τόσο το κράτος όσο και την αντιπροσωπευτική δημοκρατία, προκειμένου να ικανοποιηθούν οι ποσοστώσεις εξαγωγής φυσικών πόρων προς τις κύριες αγορές του κόσμου».

-Ley Habilitante: dictadura para el capital energético (“The Enabling Law: Dictatorship for Energy Capital) στο El Libertario #62, Μάρτιος-Απρίλιος 2011

Θα μπορούσαμε να κατανοήσουμε την επίθεση του Τραμπ στη Βενεζουέλα ως έναν τρόπο συνέχισης αυτής της «διαδικασίας οικοδόμησης νέων μορφών διακυβέρνησης στην περιοχή» σήμερα.

The post «Ένας κόσμος που κυβερνάται από τη βία» Η επίθεση στη Βενεζουέλα & οι επερχόμενες συγκρούσεις | Crimethinc   first appeared on Aυτολεξεί.

Διαδηλωτές κατάφεραν να μπουν χθες στον χώρο όπου διεξάγεται η φετινή 30ή Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP30) στη Μπελέμ της Βραζιλίας και συγκρούστηκαν με τους φρουρούς ασφαλείας στην είσοδο. Με συνθήματα όπως «η γη μας δεν πωλείται!», αυτόχθονες λαοί και οργανώσεις διαμαρτύρονται, απαιτώντας επιτέλους πραγματική δράση για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προστασία των δασών. 

Η COP αποτελεί, επί της ουσίας, μια σύνοδο κορυφής για το κλίμα των αρχουσών ελίτ και των λόμπι των υπερπλούσιων – ένας ολοένα και πιο ελιτίστικος χώρος, γεμάτος με κενές ομιλίες και υποσχέσεις, ενώ οι περιοχές με τη μεγαλύτερη βιοποικιλότητα στον πλανήτη συνεχίζουν να λεηλατούνται και η ανθρωπότητα βρίσκεται σε επικίνδυνη θέση. Εδώ και χρόνια, αυτές οι σύνοδοι κορυφής της COP δεν αποτέλεσαν τίποτα άλλο παρά ένα αστείο που στόχευε στο να κάνει ένα “greenwashing” στην εικόνα όλων εκείνων που είναι περισσότερο υπεύθυνοι για την εκτυλισσόμενη πολυδιάστατη κρίση –τις πολυεθνικές εταιρείες και τις εθνικές κυβερνήσεις– με τις κοινότητες που υποφέρουν περισσότερο να μένουν εντελώς έξω από τη διαβούλευση και τη λήψη απόφασης.

Στη Βραζιλία, οι κοινότητες που προστατεύουν τον Αμαζόνιο –οι πραγματικοί φύλακες του κλίματος– δεν προσκλήθηκαν στο «μεγάλο τραπέζι». Γι’ αυτό αποφάσισαν να μπουν μόνοι τους.

Η οπισθοδρόμηση στις κλιματικές πολιτικές είναι παντού εμφανής ενώ είναι ενδεικτικό της κατάστασης πως στην έκθεση του Προγράμματος Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών (UNEP) για τις παγκόσμιες εκπομπές το 2024 φαίνεται ότι δεν παρατηρήθηκε πρόοδος σε σχέση με τους κλιματικούς στόχους, αντίθετα οι εκπομπές αυξήθηκαν κατά 1,2%.

Η επιλογή της τοποθεσίας όπου λαμβάνει χώρα η φετινή COP χαρακτηρίζεται από τους αυτόχθονες και τα οικολογικά κινήματα ως μια προκλητική απόφαση – λαμβάνει χώρα στην πόλη Μπελέμ της Βραζιλίας, στις παρυφές του Αμαζονίου, μια περιοχή που μαστίζεται από τη συνεχιζόμενη αποψίλωση των δασών και την περιβαλλοντική εκμετάλλευση.

Λαοί χάνουν καθημερινά το νερό τους, τα δάση τους ακόμα και τη ζωή τους υπερασπίζοντάς τα. Αυτό δεν ήταν απλά μια πράξη διαμαρτυρίας: είναι μια υπενθύμιση ότι χωρίς κλιματική δικαιοσύνη, δεν υπάρχουν πραγματικές λύσεις. Μία υπενθύμιση ότι οι ελίτ δεν μπορούν να επιλύσουν την κλιματική κρίση, καθώς τα προνόμια και ο πλούτος τους την προκάλεσαν εξαρχής. Εναπόκειται στις τοπικές κοινότητες σε όλο τον κόσμο να συνδεθούν μεταξύ τους και να αναλάβουν την πρωτοβουλία από-τα-κάτω.

Σε αυτά τα πλαίσια, ταυτόχρονα και αντιθετικά προς την COP, διεξάγεται το People’s Summit που μας δείχνει έμπρακτα πώς θα έπρεπε να λαμβάνονται οι αποφάσεις! Αυτή η Σύνοδος Κορυφής των Λαών αποτελεί μια αυτόνομη εκδήλωση που διοργανώνεται από κινήματα βάσης από 62 χώρες, η οποία θα διαρκέσει από την Τετάρτη (12) έως την Κυριακή (16) Νοεμβρίου. Μεταξύ των συμμετεχόντων είναι μια μεγάλη αντιπροσωπεία από το MST (Κίνημα Ακτήμονων Εργατών), το οποίο προωθεί την ιδέα ότι η άμεση συμμετοχή της βάσης και η λαϊκή αγροτική μεταρρύθμιση είναι τόσο αναγκαιότητα όσο και λύση για την οικολογική κρίση, το καπιταλιστικό σύστημα και την υπερθέρμανση του πλανήτη.

————————————————————–

ΒΛ. ΕΠΙΣΗΣ:

Η AntiCOP 2024 ολοκληρώνεται με τις προτάσεις των αυτόχθονων πληθυσμών για το κλίμα

Για τη φετινή Cop29 θυμόμαστε τα λόγια του Αντρέ Γκορτζ: Η οικολογία είναι βαθιά αντικαπιταλιστική & ανατρεπτική

The post Διαδηλωτές εισέβαλαν στη φετινή Διάσκεψη για το Κλίμα COP30 (βίντεο) first appeared on Aυτολεξεί.

Προσκαλούμε εργαζόμενους από ανακτημένες και αυτοδιαχειριζόμενες επιχειρήσεις, συνεταιρισμούς, κοινωνικές και λαϊκές οργανώσεις, από συνδικαλιστικές οργανώσεις, καθώς και ακαδημαϊκούς που ενδιαφέρονται και υιοθετούν τις πρακτικές της αυτοδιαχείρισης, όπως και το πρόταγμα για μια νέα οικονομία των εργαζομένων, να συμμετάσχουν σε αυτή τη νέα Διεθνή Συνάντηση.

Οι διεθνείς συναντήσεις για την “Οικονομία των Εργαζομένων” είναι ένας χώρος συζήτησης και ανταλλαγής εμπειριών αυτοδιαχείρισης της εργασίας ανάμεσα σε  συλλογικότητες για τον κοινοτισμό, σε κοινωνικές οργανώσεις και γενικότερα, οργανώσεις της εργατικής τάξης. Οι συλλογικότητες αυτές θέτουν σε συζήτηση  τα προβλήματα   και τις επιτυχίες τους και τα εξετάζουν από κοινού με φορεις ενεργούς κοινωνικής δράσης, όπως και με φορείς ακαδημαϊκής έρευνας, με στόχο την αναζήτηση και διαμόρφωση μιας εναλλακτικής πρότασης από την εργασία και την αυτοδιαχείριση, ως απάντηση  στην κρίση στην οποία επιβάλλει στους λαούς ο παγκόσμιος νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός. Οι Διεθνείς Συναντήσεις πραγματοποιούνται κάθε δύο χρόνια: οι δύο πρώτες έγιναν στο Μπουένος Άιρες της Αργεντινής, (2007 και 2009) και στη συνέχεια στο Μεξικό (2011), στη Βραζιλία (στο Ζοάο Πεσσόα, 2013), στη Βενεζουέλα (Πούντο Φίχο, 2015), στην Αργεντινή (Πιγουέ, 2017), στη Βραζιλία (Γκουαραρέμα, στην Εθνική Σχολή Florestan Fernandes, 2019), στο Μεξικό (2021, λόγω Covid έγινε διαδικτυακά) και στην Αργεντινή, (Ροζάριο, (2023). Από το 2014 πραγματοποιούνται, οργανωμένες ανά περιοχή, περιφερειακές συναντήσεις κάθε δύο χρόνια στη Λατινική Αμερική, στην Ευρώπη και τη Βόρεια και Κεντρική Αμερική. Η επιτυχημένη εμπειρία της 4^ης Λατινοαμερικανικής Συνάντησης που πραγματοποιήθηκε στην επαρχία Λα Ριόχα, στην Αργεντινή το 2024, και διοργανώθηκε από τον ιστορικό συνεταιρισμό Copegraf, που εκδίδει την εφημερίδα, El Independiente στην επαρχία αυτή, όπως και από άλλες οργανώσεις της από την υπόλοιπη Αργεντινή, ήταν καθοριστική στην απόφαση να επαναληφθεί στο ίδιο μέρος, η διοργάνωση φέτος, αλλά αυτή τη φορά για τη Διεθνή Συνάντηση, στην οποία θα συμμετέχουν εκπρόσωποι και από άλλες ηπείρους.

Οι εργασίες συνεδρίες θα πραγματοποιηθούν στο Κέντρο Πολιτισμού Pedro Ignacio de Castro Βarros, στην πρωτεύουσα της επαρχίας Λα Ριόχα, (βόρεια Αργεντινή),

Το Πλαίσιο και οι συζητήσεις της Δέκατης Συνάντησης

Αυτή η Συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο μιας πολύ κρίσιμης κατάστασης, η οποία με το πέρασμα του χρόνου συνεχώς επιδεινώνεται, τόσο στην Αργεντινή όσο και στην ευρύτερη περιοχή. Ταυτόχρονα βαθαίνει η διεθνής οικονομική κρίση, και πληθαίνουν επικίνδυνα οι επιθέσεις στις ιστορικές κατακτήσεις της εργατικής τάξης και παράλληλα εκατομμύρια άνθρωποι εξωθούνται σε επισφαλή εργασία  και άτυπη απασχόληση. Αυτά συμβαίνουν σε έναν κόσμο που μαστίζεται από μια τεραστίων διαστάσεων περιβαλλοντική κρίση, η οποία θέτει σε κίνδυνο την ίδια τη ζωή στον πλανήτη, την ώρα που αυξάνεται επικίνδυνα η συσσώρευση του πλούτου και  το κεφάλαιο με πολύ γρήγορους ρυθμούς ο συγκεντρώνεται σε συνεχώς λιγότερα χέρια εις βάρος της εργασίας.

Η συνεχώς αυξανόμενη επικίνδυνα επιθετική υπεροχή των δεξιών και ακροδεξιών επιλογών σε πολλές χώρες και η συχνή προσφυγή στους πολέμους για την επίλυση των διαφορών μεταξύ των εθνών, ή και εντός των εθνών  από κοινού με τις ασταθείς και ταυτόχρονα επικίνδυνες πολιτικές επιλογές, ιδιαίτερα σε στρατιωτικό επίπεδο,  της ακόμη ηγεμονικής ιμπεριαλιστικής δύναμης, των Ηνωμένων Πολιτειών, καθιστούν την κατάσταση ακόμη πιο ασταθή και επικίνδυνη. Οι επιθέσεις και οι απελάσεις μεταναστών, η γενοκτονία στη Γάζα, οι «αθόρυβοι» πόλεμοι στην Αφρική, η καταστροφική υποβάθμιση των συνθηκών διαβίωσης, όπως και η επιταχυνόμενη κατάργηση των δημόσιων πολιτικών στην υγεία, την εκπαίδευση, τη στέγαση και την απασχόληση είναι μόνο μερικές μεταξύ άλλων συμφορών που υφίστανται οι λαοί, ενώ παράλληλα απειλούν επικίνδυνα τους αγώνες της εργατικής τάξης. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, κυβερνήσεις όπως αυτή του Χαβιέ Μιλέϊ στην Αργεντινή όχι μόνο αμφισβητούν τις ελάχιστα αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης του λαού, αλλά στοχοποιούν την εργατική τάξη ως τον κύριο εχθρό τους και ιδιαίτερα εκείνες τις οργανώσεις και τις πολιτικές συλλογικότητες που επιδιώκουν το κοινό καλό. Η αυτοδιαχείριση και η εργατική οικονομία είναι ένα όραμα αντίθετο με αυτό της ανερχόμενης ακροδεξιάς. Έχουμε ένα εναλλακτικό σχέδιο απέναντι στο κεφάλαιο και ως εκ τούτου, πρέπει να συζητήσουμε τα προβλήματα, την κατάσταση και τα επιτεύγματα των ιδεών και των εγχειρημάτων που λειτουργούν με βάση αυτές τις ιδέες, καθώς και τις δυνατότητες για τον συντονισμό, την πάρα πέρα  ανάπτυξη και την εδραίωσή τους. Έτσι, οι εμπειρίες μας και οι ιδέες μας μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο διαλόγου και αντιπαραθέσεων  και να προβληθούν ως μία από τις λίγες εφαρμοσμένες διαδικασίες που είναι ικανές να παρουσιάσουν μια πραγματική και αποτελεσματική εναλλακτική λύση, βασισμένη στην πρακτική και την εμπειρία των ανακτημένων επιχειρήσεων, των συνεταιρισμών και των κοινοτικών οργανώσεων, στην πόλη και την ύπαιθρο, οι οποίες, παρά τις δυσκολίες, υπάρχουν και δημιουργούν μια διαφορετική λογική σε καθημερινή βάση. Η ενίσχυση αυτών των εναλλακτικών εγχειρημάτων μέσω της ανταλλαγής εμπειριών, του διαλόγου για όλα τα ζητήματα που προκύπτουν και του τοπικού, περιφερειακού και διεθνούς συντονισμού είναι ο σκοπός αυτών των συναντήσεων από την καθιέρωσή τους, πριν από περισσότερα από δεκαοκτώ χρόνια. Με αυτή την πεποίθηση, σας προσκαλούμε να συμμετάσχετε σε αυτή τη νέα Συνάντηση  με στόχο την ενίσχυση και επέκταση της συζήτησης και της οργάνωσης και την επανεξέταση ενός οικονομικού και κοινωνικού σχεδίου από την οπτική γωνία της εργατικής τάξης, των εμπειριών και των οργανώσεων της.

Οι άξονες του διαλόγου στη 10η Διεθνή Συνάντηση για την “Οικονομία των Εργαζομένων”

Κάθε ένας από τους άξονες που ακολουθούν χρησιμεύει ως οδηγός για τα θέματα που θα συζητηθούν στη συνάντηση και ως σημείο αναφοράς για τη διαμόρφωση του προγράμματος με βάση τις προτάσεις που θα κατατεθούν, ένα έργο που θα αναλάβει η τοπική και διεθνής οργανωτική επιτροπή.

Οι βασικοί άξονες:

1. Ανάλυση της κατάστασης της εργατικής τάξης στην πολιτική, οικονομική και περιβαλλοντική κρίση του παγκόσμιου καπιταλισμού. Η Αυτοδιαχείριση σαν απάντηση στις προκλήσεις των νέων και παλαιών δεξιών πολιτικών.
2. Η Αυτοδιαχείριση ως πρακτική και ως εναλλακτικό σχέδιο.
3. Οργανωτικές και πολιτικές προκλήσεις για τον συνδικαλισμό και τις άλλες μορφές οργάνωσης των μισθωτών ή με άλλους τρόπους αμειβόμενων εργαζόμενων στον παγκόσμιο νεοφιλελεύθερο καπιταλισμό.
4. Η καθιέρωση της επισφαλούς και άτυπης εργασίας στον παγκόσμιο καπιταλισμό: Αποκλεισμός, ένταξη ή αναδιοργάνωση των μορφών εργασίας;
5. Η Οικονομία των εργαζομένων από την οπτική γωνία του φύλου
6. Προβλήματα και προκλήσεις της αυτοδιαχειριζόμενης βιομηχανικής παραγωγής, της εμπορευματοποίησης και της οργανικής ένταξής της στην οικονομία των εργαζομένων
7. Η αυτοδιαχειριζόμενη και κοινοτικά οργανωμένη αγροτική παραγωγή στην οικονομία των εργαζομένων
8. Κράτος και δημόσιες πολιτικές στην οικονομία των εργαζομένων
9. Λαϊκή εκπαίδευση και παραγωγή γνώσης στην οικονομία των εργαζομένων. Ποιος είναι ο ρόλος της κατάρτισης, της αυτο-ανάπτυξης και της καινοτομίας;

Προθεσμίες υποβολής προτάσεων εργασιών:

Υποβολή περίληψης: 30 Σεπτεμβρίου 2025

Αποδοχή περίληψης: 10 Οκτωβρίου 2025

Υποβολή πλήρους εργασίας: 31 Οκτωβρίου 2025

Οι προτάσεις πρέπει να υποβληθούν περιληπτικά σε έκταση όχι μεγαλύτερη της μίας σελίδας. Συνιστάται η πρόταση να  συνοδεύεται από μια ένδειξη σχετικά με το σε ποια από τις 9 προτεινόμενες θεματικές ενότητες θα πρέπει να συμπεριληφθεί η εργασία. Εάν η πρόταση εγκριθεί, η εργασία πρέπει να έχει μέγιστη έκταση 10 σελίδες σε γραμματοσειρά Times New Roman ή Arial 12, με απόσταση γραμμάτων 1,5. Οι εγκεκριμένες εργασίες θα αναρτηθούν σε έναν ιστότοπο πριν από τη Συνάντηση. Για υποβολή προτάσεων σε άλλες μορφές, θα πρέπει να γίνει επικοινωνία με τους διοργανωτές. Οι παρουσιάσεις ή οι προτάσεις πρέπει να υποβληθούν στη φόρμα εγγραφής και να αποσταλούν στη διεύθυνση xencuentrolarioja@gmail.com

Προθεσμίες υποβολής προτάσεων εργαστηρίων, παρουσιάσεων βιβλίων και περιοδικών, καθώς και οπτικοακουστικών παρουσιάσεων:

Υποβολή: 30/9/2025

Αποδοχή: 10/10/2025

Οι παρουσιάσεις εργαστηρίων πρέπει να τεκμηριώνονται ως προς το θέμα, τη μεθοδολογία, τους συμμετέχοντες και τη σχέση τους με τα βασικά θέματα της συνάντησης. Αυτές οι προτάσεις θα αξιολογηθούν επίσης με βάση τη συνάφειά τους και τη διαθεσιμότητα χώρου στη συνάντηση.

Εγγραφή (δωρεάν) στη διεύθυνση:

 https://forms.gle/Ak9DiHeywQt9YFbM8

Η εγγραφή ως συμμετέχων μπορεί  να γίνει μέχρι την έναρξη της συνάντησης. Η συμμετοχή είναι δωρεάν και θα εκδοθούν πιστοποιητικά παρακολούθησης και ομιλητή (για την απόκτηση πιστοποίησης ως συμμετέχων, η εγγραφή πρέπει να γίνει πριν από τις 20/11/2025).

Περισσότερες πληροφορίες στη διεύθυνση

www.recuperadasdoc.com.ar

Επικοινωνία στη διεύθυνση xencuentrolarioja@gmail.com

The post Πρόσκληση συμμετοχής στην 10η Διεθνή Συνάντηση «Η Οικονομία των Εργαζομένων» (Αργεντινή, 27-29/11) first appeared on Aυτολεξεί.

«Las cuchas tienen razón»: Οι μανάδες έχουν δίκιο! Ένα γκράφιτι στους τοίχους του Μεντεγίν στην Κολομβία. Οι μανάδες έχουν δίκιο! Τον περασμένο Γενάρη στην «Λα Εσκομπρέρα», μια χωματερή της Κομμούνας 13 στο Μεντεγίν βρέθηκαν λείψανα ανθρώπων σφαγιασμένων. Δολοφονήθηκαν βάρβαρα από τον κολομβιανό στρατό και τους παραστρατιωτικούς κατά τη διάρκεια της επιδρομής ενάντια στα αντάρτικα (Επιχείρηση Ωρίων το 2002), στην οποία πολλοί εκτελέστηκαν επί τόπου ή εξαφανίστηκαν, όπως συμβαίνει συχνά με τα μαζικά εγκλήματα που παράγονται από την αχαλίνωτη κρατική βία.

Οι μανάδες έχουν δίκιο. Ο δήμαρχος του Μεντεγίν έσβησε τα γκράφιτι, επιχειρηματολογώντας πως ήταν αποπροσανατολιστικά και ασχήμαιναν την εικόνα της πόλης. Και κείνα ξαναγράφτηκαν ξανά και ξανά σε κάθε πόλη, σε κάθε δρόμο, σε κάθε τοίχο όλης της χώρας. Όπως γράφτηκαν και τα ονόματα των αδικοχαμένων του εγκλήματος των Τεμπών.

Οι μανάδες έχουν δίκιο. Γιατί ήταν οι Mujeres Caminando por la Verdad (Γυναίκες που Περπατούν για την Αλήθεια) που έφεραν στο φως τα αποδεικτικά στοιχεία για αυτήν την ατιμώρητη βαρβαρότητα. Ήταν οι Γυναίκες που Περπατούν για την Αλήθεια, οι μανάδες των εξαφανισμένων, που 23 χρόνια αγωνίζονται για την αλήθεια, ήταν εκείνες που επέμεναν «να σκαφτεί συθέμελα η χωματερή», να ξεθαφτεί η αλήθεια και να αποδοθεί δικαιοσύνη. «Η Γη άρχισε να μιλάει» λένε. Μήπως όλα αυτά τα χρόνια του αγώνα, άκουγαν τα λόγια της Μάνας Γης που τους μετέφερε τη δύναμη της αλήθειας;

Οι μανάδες έχουν δίκιο. Όπως ο Μανάδες της Πλατείας Μάϊου, που χρόνια διαμαρτύρονται κάθε Πέμπτη,  όλες τις Πέμπτες 48 χρόνια τώρα μπροστά από το Προεδρικό Μέγαρο στο Μπουένος Άιρες, απαιτώντας δικαιοσύνη για τα «εξαφανισμένα» παιδιά τους, θύματα της δικτατορίας του Βιντέλα.

Οι μανάδες έχουν δίκιο στη σημερινή Παλαιστίνη όταν απαιτούν προστασία για τα παιδιά τους από τη γενοκτονική και δολοφονική μηχανή του Ισραήλ. Δική τους είναι η διεκδίκηση του δικαιώματος να ζουν στη γη όπου γεννήθηκαν. Δική τους και η απαίτηση τα παιδιά τους να ζήσουν σε ένα ελεύθερο και δίκαιο μέλλον.

Οι μανάδες έχουν δίκιο. Όπως οι μανάδες των Τεμπών. Ακούστε τη φωνή τους. Τη φωνή εκείνης που δύο χρόνια τώρα παλεύει να κρατήσει στη ζωή το παιδί της: «Σήμερα σκάστε όλοι οι πολιτικοί. Ουρλιάζουν οι μανάδες» είπε…. Και της μάνας των δίδυμων κοριτσιών που χάθηκαν: «δεν θα σταματήσουμε τον αγώνα, δεν θα τους αφήσουμε σε ησυχία μέχρι που θα χτυπάει η τελευταία φλέβα στην καρδιά μας». Ακούστε τα λόγια και μιας άλλης μάνας που συμπυκνώνουν τη δύναμη ενός αγώνα ανυποχώρητου: «Έχουμε όλοι βιώσει το σκληρό πρόσωπο της διάχυτης πλέον διαφθοράς. Ανακαλύψαμε δυνάμεις που πρωτύτερα αγνοούσαμε πως υπάρχουν. Ως μανάδες οφείλουμε να διαφυλάξουμε ότι απέμεινε από τα παιδιά μας, τη μνήμη τους, να επιφέρουμε την ασφάλεια για τα παιδιά που είναι στη ζωή κι αυτά που θα έρθουν στη ζωή… Απευθύνομαι στους φονιάδες των παιδιών μας. Προσβάλατε και φερθήκατε απαξιωτικά στους νεκρούς μας. Διαπράξατε τη μέγιστη ύβρι και θα λάβετε τα δέοντα μέσα από τον παλμό της νέμεσης». Αυτές οι παθιασμένες και αποφασισμένες μανάδες είναι η φωνή όλων των πατεράδων και των οικογενειών των θυμάτων αυτού που αναμφίβολα είναι ένα κρατικό έγκλημα (συνδυάζοντας εγκληματική αμέλεια στην υποδομή ασφαλείας, αποφάσεις ιδιωτικοποίησης και διαφθορά). Η φωνή τους είναι δυνατή: ζητά δικαιοσύνη και αλήθεια, μια  αλήθεια που βιάστηκαν να παραχώσουν οι κυβερνητικοί χειρισμοί με την καταστροφή αποδεικτικών στοιχείων και τη συγκάλυψη εγκληματικών πράξεων.

Είναι οι  μανάδες που απαιτούν δικαιοσύνη στο Μεξικό, οι Μανάδες Αναζητήτριες (Madres Buscadoras), που προσπαθούν, σκάβοντας με τα ίδια τους τα χέρια, να εντοπίσουν απομεινάρια των εξαφανισμένων παιδιών τους σε μαζικούς τάφους και να αποκαλύψουν εγκλήματα που διαπράχθηκαν από τους παραστρατιωτικούς των ναρκοκαρτέλ με την συνενοχή των αρχών. Είναι αυτές, μέλη της συλλογικότητας Αναζητήτριες Πολεμίστριες, που ανακάλυψαν πρόσφατα σημάδια μαζικής δολοφονίας και φούρνους-κρεματόρια σε ένα ράντσο στο Χαλίσκο, ένα μέρος που σκόπιμα «καθαρίστηκε» από τις αρχές μετά από συγκεκριμένους ελέγχους και παρά τις καταγγελίες που απαιτούσαν εκτεταμένες έρευνες.

Οι μανάδες έχουν πάντα δίκιο όταν εναντιώνονται στους πολέμους και όταν φροντίζουν τη ζωή, τη ζωή που γεννούν, τη ζωή που φτιάχνει τον κόσμο. Η δική τους αποφασιστικότητα στήριξε όλες τις κοινότητες της διασποράς, η δική τους συχνά βουβή δύναμη στήριξε τα καραβάνια της μετανάστευσης και τα συσσίτια της συλλογικής επιβίωσης σε δύσκολους καιρούς και απέναντι σε σκληρούς ανθρώπους.

Οι μανάδες έχουν δίκιο όταν απαιτούν δικαιοσύνη. Όταν κατηγορούν τους ισχυρούς ότι φέρνουν το δίκιο στα δικά τους μέτρα. Όταν αντιτίθενται σε εκείνους που διαστρεβλώνουν την αλήθεια, σε εκείνους που διαβάλλουν όσους και όσες αμφισβητούν την παντοδυναμία τους. Το δίκιο των μανάδων δεν μπορεί να παραχωθεί όμως. Η δύναμή του δεν οφείλεται σε κάποιο συσχετισμό δυνάμεων, αλλά αντλεί από μια βαθιά πηγή, την ίδια τη ζωή. Τη ζωή ως αξίωση συλλογικής αξιοπρέπειας και όχι μόνο ως βιολογικό φαινόμενο. Τη ζωή ως αξίωση ελευθερίας και ισότητας ανάμεσα σε εκείνους και εκείνες που την φέρουν. Τη ζωή ως προϋπόθεση κάθε αγώνα για μια χειραφετημένη κοινωνία.

Οι μανάδες έχουν δίκιο γιατί εκείνες μπόρεσαν στους αγώνες τους να μετατρέψουν τη φροντίδα σε δύναμη αλληλεγγύης, να κάνουν την περίφημη διακηρυκτική αδελφότητα της Γαλλικής Επανάστασης καθημερινή πράξη. Γεννούν αδέλφια οι μανάδες όπως αδέλφια γεννούν οι συλλογικές προσπάθειες για έναν άλλο κόσμο δίκαιο.

Οι μανάδες ξέρουν το θάνατο. Ξέρουν την κραυγή της απόγνωσης, τους σκοτεινούς φόβους της απελπισίας. Το έζησαν στην Κατοχή, το έζησαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και εξορίας, στα αποικιακά γκέτο, στους προσφυγικούς καταυλισμούς και στις κλεμμένες γαίες των ιθαγενών λαών. Συχνά είχαν δίπλα τους και φρόντιζαν  τα ανήλικα παιδιά τους. Και τον περιφρόνησαν το θάνατο και αρνήθηκαν την απελπισία. Γιατί το δίκιο τους δεν μπορέσαν να το πνίξουν οι ισχυροί, όσο ισχυροί και να ‘ταν, όσο ικανοί και να ‘ταν στην παραπλάνηση και την εξαπάτηση  κάποιων με τις απατηλές υποσχέσεις τους.

Οι αγώνες των μανάδων συχνά είναι αθέατοι. Αγνοημένοι από τους ιστορικούς, υποτιμημένοι από τους πολιτικούς του συστήματος και απαξιωμένοι από τους ρατσιστές κάθε είδους. Ξεγλιστρώντας ανάμεσα σε δυνάστες και δυναστικούς νόμους, πλαγιοκοπώντας περιορισμούς και φαινομενικά αξεπέραστα εμπόδια, πάντα έβρισκαν τρόπους να εξασφαλίζουν τη ζωή εκείνων που φρόντιζαν. Αλλά και τις στιγμές που επέλεγαν ή οι περιστάσεις τις ανάγκαζαν δε δίστασαν να βγούνε μπροστά. Να αρνηθούν την υποταγή, να θυσιαστούν.

Οι μανάδες που αναζητούν την αλήθεια και τη δικαιοσύνη έχουν δίκιο. Κι όπως λέει ο Εξεγερμένος Καπετάνιος Μάρκος των ζαπατίστας: «Αναζητήστε τις αναζητήτριες της αλήθειας και του δίκιου. Μου περνάει από το μυαλό ότι ίσως αναζητούν και ένα άλλο αύριο. Και αυτό, φίλοι και εχθροί, είναι να αγωνίζεσαι για τη ζωή….»…

The post Σταύρος Σταυρίδης: «Οι μανάδες έχουν δίκιο!» first appeared on Aυτολεξεί.

Κρίση και αυτοδιαχείριση στον 21ο αιώνα – Αντρές Ρουτζέρι

Όταν τον Δεκέμβριο του 2001 η έκρηξη του νεοφιλελευθερισμού στην Αργεντινή έστρεψε την προσοχή του κόσμου στα μεγάλα κοινωνικά κινήματα που εμφανίστηκαν ή δυνάμωσαν εν μέσω της τεράστιας κρίσης που περνούσε η χώρα, ακτιβιστές και ακαδημαϊκοί από τις αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες, που ασχολούνταν γενικά με το κίνημα κατά της παγκοσμιοποίησης, είδαν με ενδιαφέρον να αναπτύσσεται στην Αργεντινή ένα από τα πιο εντυπωσιακά και ελπιδοφόρα κινήματα, τα εργοστάσια που καταλήφθηκαν από τους εργάτες τους ή, πιο σωστά, τις επιχειρήσεις που ανακτήθηκαν από τους εργάτες τους.

Αν και γνωρίζουμε ότι περιπτώσεις εργατικής αυτοδιαχείρισης σε επιχειρήσεις ή εργοστάσια που πτώχευσαν ή εγκαταλείφθηκαν από τους ιδιοκτήτες τους είχαν υπάρξει και στο παρελθόν, τόσο στην Αργεντινή όσο και σε άλλες χώρες του κόσμου, αυτή ήταν η πρώτη φορά, τουλάχιστον τις τελευταίες δεκαετίες, που η αυτοδιαχείριση εξελίχθηκε σε ένα κίνημα με τα δικά του χαρακτηριστικά και ταυτότητα.

Η μαζική εμφάνιση ανακτημένων επιχειρήσεων συνέβη σε μια χώρα της Λατινικής Αμερικής που, κατά τη δεκαετία του ’90, ήταν ο «καλύτερος μαθητής» του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας και εφάρμοσε κατά γράμμα τις υποδείξεις της «Συναίνεσης της Ουάσιγκτον» [1] Με αυτόν τον τρόπο, η χώρα τιμωρήθηκε παραδειγματικά πληρώνοντας με το πιο υψηλό κοινωνικό κόστος στον κόσμο το τίμημα της υποταγής στην απόλυτη ηγεμονία του νεοφιλελευθερισμού. Η εμφάνιση των ανακτημένων πιχειρήσεων έδειξε, επίσης, ότι υπάρχει ελπίδα και προοπτική να γεννηθούν εναλλακτικές πολιτικές απέναντι σε μια παγκοσμιοποίηση που φαινόταν αδιαμφισβήτητη μετά την κατάρρευση του σοβιετικού σοσιαλισμού και του κεντρικά σχεδιασμένου και αυταρχικού οικονομικού μοντέλου του. Διανοούμενοι από τις λεγόμενες ανεπτυγμένες χώρες που ασκούν κριτική στην παγκοσμιοποίηση, όπως οι συγγραφείς της ταινίας «La Toma», Avi Lewis και Naomi Klein [2] διατύπωσαν την άποψη ότι τα εγχειρήματα εργατικής αυτοδιαχείρισης σε μια χώρα όπως η Αργεντινή θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν για να δείξουν ότι είναι εφικτό ένα άλλο μοντέλο οικονομικής διαχείρισης, εναλλακτικό στη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση.

Πόσοι από εκείνους τους ακτιβιστές, που ήρθαν στον Νότο του κόσμου για να δουν πώς εφαρμόζεται το παράξενο φαινόμενο της εργατικής αυτοδιαχείρισης, σκέφτηκαν σοβαρά ότι οι πιο «αναπτυγμένες» καπιταλιστικές χώρες θα βίωναν βαθιά κρίση σε λιγότερο από 10 χρόνια αργότερα, όταν η Αργεντινή και, γενικότερα, η Λατινική Αμερική, άρχισε να ακολουθεί έναν διαφορετικό δρόμο ανάπτυξης; Έναν δρόμο που, χωρίς να στοχεύει στην υπέρβαση του καπιταλιστικού συστήματος [3] μας επέτρεψε να ανακτήσουμε τους σημαντικότερους κοινωνικούς δείκτες και να κοιτάζουμε το μέλλον με αισιοδοξία; Οι περιπτώσεις εργατικής αυτοδιαχείρισης που θεωρήθηκαν σχεδόν ως ένα επιθυμητό εξωτικό φαινόμενο, που μπορεί να εφαρμοστεί μόνο στο πλαίσιο της κρίσης ενός αδύναμου κράτους και της εύθραυστης οικονομίας μιας τριτοκοσμικής χώρας, έγιναν δυνητική πραγματικότητα και σε χώρες της ευημερούσας Ευρωπαϊκής Ένωσης ή και στις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες. Έτσι το παράδειγμα των ανακτημένων επιχειρήσεων άρχισε να μελετάται με άλλη οπτική. Η αρχική περιέργεια αντικαταστάθηκε από την προσοχή σε κάτι που θα μπορούσε να συμβεί σε κάθε κοινωνία.

Κρίση και αυτοδιαχείριση στη Λατινική Αμερική

Στην Αργεντινή και σε άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής, η ανάκτηση των επιχειρήσεων από τους εργαζομένους είναι μια διαδικασία που έχει κερδίσει σε φήμη παρά τη μικρή επίδραση που έχει με ποσοτικούς όρους. Υπάρχουν ανακτημένες επιχειρήσεις σε όλες σχεδόν τις χώρες της Νότιας Αμερικής, όπως και στο Μεξικό, αν και έχουν καθιερωθεί ως κίνημα με κάποια βαρύτητα μόνο στην Ουρουγουάη, τη Βραζιλία και την Αργεντινή. Στη Βενεζουέλα, οι διαδικασίες κατάληψης και αυτοδιαχείρισης οδηγούν σε ένα είδος συνδιαχείρισης προσανατολισμένης στις πολιτικές της Μπολιβαριανής κυβέρνησης, η οποία τον τελευταίο καιρό έχει επεκτείνει τις δυνατότητες λαϊκής συμμετοχής και σε παραγωγικές μονάδες που λειτουργούν συλλογικά, όπως είναι τα εργοστάσια, μέσω της συγκρότησης εργατικών συμβουλίων, αλλά και οι κομμούνες. [4]

Σε χώρες όπως το Μεξικό [5], το φαινόμενο των ανακτημένων επιχειρήσεων δεν είναι άγνωστο. Όμως, παρά την ύπαρξη μεγάλων συνεταιρισμών που προέρχονται από συνδικαλιστικές διεκδικήσεις και κοινωνικές συγκρούσεις, οι ανακτημένες επιχειρήσεις δεν έχουν αποκτήσει τη δική τους ταυτότητα, διαφοροποιημένη από τους παραδοσιακούς συνεταιρισμούς, επομένως η αυτοδιαχειριστική διαδικασία εξαντλείται στα πλαίσια της συνεταιριστικής ή της αλληλέγγυας οικονομίας γενικότερα.

Όσον αφορά τη Βραζιλία, οι πρώτες περιπτώσεις ανάκτησης επιχειρήσεων εμφανίστηκαν στις δεκαετίες του ’80 και του ’90, αλλά μειώθηκαν τα επόμενα χρόνια. Αν και δημιουργήθηκαν συνεταιριστικές ενώσεις όπως η ANTEAG και η UNISOL [6] όμως η γενική εικόνα δείχνει ότι υπάρχει διασπορά και αφομοίωση με τα υπόλοιπα εγχειρήματα της αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας, όπως εξηγείται από τους Chedid, Novaes και Sardá. [7] Η Ουρουγουάη και η Αργεντινή, από την πλευρά τους, συνθέτουν μια πιο ομοιογενή πραγματικότητα, ενώ στην Αργεντινή, όπου η κρίση του 2001 δημιούργησε τις κατάλληλες συνθήκες, ώστε αρκετές κατηγορίες επιχειρήσεων και εργοστασίων που καταλήφθηκαν από τους εργαζόμενους, όταν έκλεισαν εξαιτίας της κρίσης και μετατράπηκαν σε αυτοδιαχειριζόμενες επιχειρήσεις, να διαμορφώσουν μια ιδιαίτερη ταυτότητα και ένα κίνημα που τράβηξε την παγκόσμια προσοχή για τη δυναμική που επέδειξε να αμφισβητεί την ιδιωτική ιδιοκτησία και την καπιταλιστική διαχείριση των οικονομικών μονάδων.

Χωρίς να πλατειάσουμε με την περίπτωση της Αργεντινής στην οποία έχουμε λεπτομερώς αναφερθεί σε πολλά έργα, συμπεριλαμβανομένου και του κεφαλαίου 7 αυτού του βιβλίου [8], στα έργα αυτά μπορούμε να επισημάνουμε ως ιδιαίτερο χαρακτηριστικό την ανάπτυξη διαδικασιών εργατικής αυτοδιαχείρισης σε πολύ δύσκολες συνθήκες, που είχαν και χαρακτήρα και καθαρά αγωνιστικής υπεράσπισης κατακτήσεων, όπως είναι η αντίσταση στην απώλεια θέσεων εργασίας σε καταστάσεις γενικευμένης κρίσης, χωρίς υποστήριξη, ούτε κάποια σημαντική παρέμβαση από πολιτικά κόμματα, συνδικάτα ή κρατικά προγράμματα. Πρόκειται για αυτοδιαχειριστικές διαδικασίες που δεν προέρχονται, καταρχήν, από μια επαναστατική ή αντικαπιταλιστική διάθεση, αλλά από την κατάσταση ανάγκης και εγκατάλειψης στην οποία βρέθηκαν οι εργάτες. Αυτή η κατάσταση, που οδήγησε σε συγκρούσεις για την κατάληψη των εργοστασίων, οδήγησε στη συγκρότηση εργατικών συνεταιρισμών, οι οποίοι παρά τις προβλέψεις, πέτυχαν όχι μόνο να ξεπεράσουν το πρώτο και αποφασιστικό εμπόδιο της επαναλειτουργίας των εργοστασίων και των υπολοίπων εγκαταστάσεων χωρίς κεφάλαια και, μάλιστα, σε συνθήκες πλήρους απραξίας, αλλά και με την καθιέρωση διαδικασιών συλλογικής διαχείρισης, χωρίς αφεντικά ή κρατική προστασία και, το πιο σημαντικό, χωρίς προηγούμενη θεωρία για το πώς θα οργανωθεί αυτή η δύσκολη πορεία. Πρόκειται, δηλαδή, για μια αυθεντική εργατική εμπειρία που πραγματοποιείται στις δύσκολες συνθήκες μιας καταστροφικής κρίσης, αλλά ταυτόχρονα στηρίζεται στη δημιουργικότητα των πρωταγωνιστών της να ξεπεράσουν μια δομικά αδιέξοδη κατάσταση. Επίσης, πρέπει να ειπωθεί ότι αυτός ο δρόμος της αυτοδιαχείρισης κατέστη δυνατός μέσω της υποστήριξης ισχυρών δικτύων κοινωνικής αλληλεγγύης, τα οποία παρείχαν όχι μόνο την κλασική μαχητική υποστήριξη, αλλά και καινοτόμες ιδέες και πρωτοβουλίες για το άνοιγμα των εργοστασιακών χώρων σε δραστηριότητες που δεν ήταν αυστηρά οικονομικές, ή, τουλάχιστον, πολύ διαφορετικές και σε πλήρη αντίθεση με την καπιταλιστική αντίληψη για τη λειτουργία μιας επιχείρησης. Παράλληλα, οι ανακτημένες επιχειρήσεις έρχονται αντιμέτωπες με τον περιορισμό του να μην μπορούν να ξεπεράσουν κάτι που, αναμφίβολα, είναι έξω από τη δική τους αυτοδιαχειριστική λογική, δηλαδή, τις καπιταλιστικές ανταλλακτικές σχέσεις στις οποίες συνεχίζουν να υπόκεινται ως παραγωγικές μονάδες. Γιατί, είτε μας αρέσει είτε όχι, συνεχίζουν να λειτουργούν ως επίσημες επιχειρήσεις στους κόλπους της καπιταλιστικής αγοράς. Αυτό, φυσικά, οδηγεί σε μια ολόκληρη σειρά περιορισμών και πιέσεων που οριοθετούν την αυτοδιαχειριστική και αλληλέγγυα λογική στο εσωτερικό των διαδικασιών.

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, οι ανακτημένες επιχειρήσεις αυξάνονται σε ποσότητα, σε αριθμό εργαζομένων και σε οικονομική δραστηριότητα τα τελευταία χρόνια, όπως τεκμηριώνεται από τις έρευνες της ομάδας «Πρόγραμμα Ανοιχτή Σχολή» του Πανεπιστημίου του Μπουένος Άϊρες – οι περιπτώσεις ανακτημένων επιχειρήσεων ανέρχονται σήμερα σε 310 περίπου, με 15.000 εργαζόμενους. [9] Ωστόσο, αν λάβουμε υπόψη ότι η απόλυτη πλειοψηφία των ανακτημένων επιχειρήσεων δημιουργείται με τη μορφή των συνεταιρισμών, τίθεται το ερώτημα: Γιατί προσπαθούμε να εντοπίσουμε αυτές τις περιπτώσεις επιχειρήσεων που έχουν συγκροτηθεί με διαφορετική μορφή και ποια πολιτική και οικονομική σημασία έχει ή μπορεί να έχει αυτό;

Κατά τη γνώμη μας, το ενδιαφέρον για την ανακτημένη επιχείρηση δεν είναι μόνο η διαδικασία αυτοδιαχείρισης που, λόγω διαφορετικών συνθηκών, καταλήγει να εκφράζεται ως συνεταιρισμός. Μας ενδιαφέρει, δηλαδή, ολόκληρη η διαδικασία με την οποία μια επιχείρηση ιδιωτικής ιδιοκτησίας και καπιταλιστικής διαχείρισης, η οποία εκμεταλλεύεται τη μισθωτή εργασία, περνά σε συλλογική διαχείριση των πρώην εργαζομένων, ποια προβλήματα δημιουργούνται και ποια συμπεράσματα προκύπτουν από αυτή τη διαδικασία; Προβλήματα, που, σε ορισμένες περιπτώσεις, είναι παρόμοια με εκείνα των υπολοίπων συνεταιρισμών, αλλά σε πολλές άλλες περιπτώσεις παρόμοια με τα προβλήματα εκείνων των περιόδων και των ιστορικών διαδικασιών, όπου αναπτύχθηκε αυτό που ο μαρξισμός του 20ού αιώνα αποκαλούσε «εργατικό έλεγχο» και τα αναρχοσυνδικαλιστικά ρεύματα προτίμησαν να ονομάσουν κολεκτιβοποιήσεις ή κοινωνικοποιήσεις. [10]

Θα επιμείνουμε στην ιδέα της ιδιαιτερότητας σε ορισμένα θεμελιώδη ζητήματα που αφορούν, αφενός, τη διαδικασία συγκρότησης και λειτουργίας των ανακτημένων επιχειρήσεων σε σχέση με το συνεταιριστικό κίνημα γενικότερα και, αφετέρου, τα πολύ διαφορετικά φαινόμενα της λεγόμενης κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας. Το πρώτο είναι, όπως έχουμε ήδη επισημάνει, η ίδια η διαδικασία, μέσω της οποίας μια καπιταλιστική επιχείρηση, με την ιεραρχική και κάθετη λειτουργία που τη χαρακτηρίζει και τον πρωταρχικό σκοπό της συσσώρευσης κεφαλαίου μέσω της εκμετάλλευσης της μισθωτής εργασίας (όποια και αν είναι η δραστηριότητά της, είτε στον τομέα της παραγωγής είτε στον τομέα των υπηρεσιών), αλλάζει και λειτουργεί με συλλογική διαχείριση από τους εργαζομένους της. Αν και η προέλευση αυτής της διαδικασίας μπορεί να εντοπιστεί στην προέλευση πολλών ιστορικών συνεταιρισμών, ακόμη και στις απαρχές του συνεταιρισμού, όμως διαφέρει από τη σύσταση συνεταιριστικών επιχειρήσεων χωρίς προηγούμενη εμπειρία ιδιωτικής διαχείρισης, όχι μόνο στη μετατροπή της κάθετης διαχείρισης σε συλλογική, αλλά στο γεγονός της κοινωνικοποίησης της ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής. Ακόμη και χωρίς αυτό να σημαίνει γενίκευση της διαδικασίας κοινωνικοποίησης ή κολεκτιβοποίησης, περιέχει από μόνο του μια βαθιά αμφισβήτηση των θεμελίων της καπιταλιστικής διαχείρισης της οικονομίας και της κοινωνίας.

Ο δεύτερος σημαντικός λόγος, για τον οποίο διαφοροποιούνται οι ανακτημένες επιχειρήσεις από άλλες συνεταιριστικές επιχειρήσεις είναι η αναμφισβήτητη υπαγωγή των εμπειριών της ανάκτησης στους αγώνες της εργατικής τάξης. Μπορούμε, δηλαδή, να υποστηρίξουμε ότι σε όλα ή τα περισσότερα από τα εγχειρήματα συνεταιρισμών και αλληλέγγυας οικονομίας είναι πρωταγωνιστικός ο ρόλος των εργαζομένων. Όμως υπάρχει μια ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στην πλειονότητα αυτών των επιχειρήσεων και σε αυτές τις επιχειρήσεις που προέρχονται από μια συγκρουσιακή διαδικασία, η οποία έχει τις ρίζες της στην καρδιά των αντιθέσεων μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας. Αυτή η διαφορά εντοπίζεται στην εγκατάλειψη των επιχειρήσεων από τα αφεντικά και στην κατάληψη από τους εργάτες, ή στη σύγκρουση που είναι αποτέλεσμα της εγκατάλειψης ή του αναγκαστικού κλεισίματος. Από την άλλη πλευρά, αυτή η διαφορά είναι μέρος της αυτοαντίληψης που έχουν οι πρωταγωνιστές της ανάκτησης ως εργαζόμενοι, παρά ως μέλη ενός συνεταιρισμού, ή ως «αποκλεισμένοι», ένας χαρακτηρισμός που αποδίδεται σε εργαζόμενους που χάνουν την αίσθηση του ανήκειν στην τάξη που ζει από την εργασία της. [11] Η ανάκτηση επιχειρήσεων και εργοστασίων από εργάτες ως ακραία μέθοδος υπεράσπισης της απασχόλησης, και στη συνέχεια ως αυτοεπιβεβαίωση της ταυτότητάς τους ως εργάτες χωρίς αφεντικά, θέτει επίσης σε αμφισβήτηση τις μορφές οργάνωσης και τα παραδοσιακά εργαλεία πάλης του εργατικού κινήματος, δηλαδή, τον ρόλο των συνδικάτων, των κλασικών πολιτικών κομμάτων και, επίσης, των ίδιων των συνεταιρισμών, που στην πλειονότητά τους, προς το παρόν, είναι απομακρυσμένοι από την παλιά κοινή καταγωγή με τα εργατικά κινήματα.

Αυτό μας οδηγεί επίσης στην επανεξέταση της ίδιας της συνεταιριστικής ιδεολογίας. Σε δύο αιώνες ιστορίας, η συνεταιριστική ιδέα κατάφερε να θεσμοθετηθεί (η διαδικασία θεσμοθέτησης άρχισε στα μέσα του 19ου αιώνα, με τον συνεταιρισμό Rochdale και παγιώθηκε στα τέλη του ίδιου αιώνα στην Ευρώπη και λίγο αργότερα στη Λατινική Αμερική και άλλες περιοχές του κόσμου) [12] και να γίνει μια επιχειρηματική μορφή που δεν είναι ανταγωνιστική στη λειτουργία των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής. Ο χαρακτηρισμός ως αυτοδιαχειριστικών διαδικασιών στους συνεταιρισμούς, μπορεί να είναι παραπλανητικός αν δεν αναλύσουμε το πώς λειτουργεί η συντριπτική πλειονότητα των συνεταιρισμών, που ιδρύθηκαν στο πλαίσιο της επίσημης συνεταιριστικής ιδεολογίας, η οποία είναι πλατιά διαδεδομένη σε όλο τον κόσμο. Ο μεγαλύτερος αριθμός μελών συνεταιρισμών (σύμφωνα με στοιχεία της Διεθνούς Συνεταιριστικής Συμμαχίας) [13] ανήκει σε καταναλωτικούς συνεταιρισμούς ή σε συνεταιρισμούς παροχής υπηρεσιών ή πιστώσεων, οι οποίοι δεν προϋποθέτουν τη συμμετοχή αυτού του πλήθους των συνεταιρισμένων με άλλο τρόπο, παρά μόνο ως καταναλωτές ή δικαιούχοι των παροχών.

Η εκμετάλλευση της μισθωτής εργασίας στους συνεταιρισμούς είναι μια συζήτηση που έχει αρχίσει πολύ πρώιμα (ήδη από το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα) [14] ανάμεσα στο εργατικό κίνημα και τους συνεταιριστικούς θεσμούς και αποτελεί πραγματικότητα σε πάρα πολλούς συνεταιρισμούς που ιδρύθηκαν στην εποχή μας, σε όλο τον κόσμο, ακόμη και στα πιο γνωστά παραδείγματα επιτυχημένων συνεταιρισμών, όπως είναι ο συνεταιρισμός Modragón στην Ισπανία ή οι μεγάλοι συνεταιριστικοί όμιλοι στην Ιταλία. [15] Η εξομοίωση των ανακτημένων επιχειρήσεων της Αργεντινής με τους θεσμικούς συνεταιριστικούς είναι δύσκολο να γίνει, παρά τις προσπάθειες που καταβάλλουν και οι ίδιοι οι συνεταιρισμοί αλλά και το κράτος, διότι είναι σαφέστατη η ταξική διαφορά που έχουν οι συνεταιρισμοί από τις ανακτημένες επιχειρήσεις, την οποία (διαφορά) αντιλαμβάνονται οι εργαζόμενοι των ανακτημένων επιχειρήσεων και, ως εκ τούτου, έχουν την ικανότητα να αμφισβητούν ότι η ανάκτηση, που είναι εμπειρία εργατικής καταγωγής, μπορεί να εκφρασθεί στους παραδοσιακούς συνεταιρισμούς και στους θεσμούς τους. Η συζήτηση που επιχειρείται και πάλι σχετικά με το περιεχόμενο του παλιού συνεταιριστικού ιδεώδους με όρους αυτοδιαχείρισης, που είναι βασισμένη στην έλλειψη πολιτικής αποτύπωσης της ταυτότητας και των διαφορών που υπάρχουν μεταξύ της ιδεολογίας του συνεταιρισμού και της αυτοδιαχείρισης, σημαίνει επανεξέταση των σκοπών, των στόχων και των αρχών του συνεταιριστικού κινήματος.

Αυτό, με άλλα λόγια, σημαίνει την επιστροφή στην αρχή της ιστορικής πορείας του συνεταιριστικού κινήματος ως κινήματος δράσης των εργατών για τη διαμόρφωση μιας μη καπιταλιστικής οικονομικής λογικής, στην οποία όχι μόνο πρέπει να γίνονται σεβαστές οι αρχές της αλληλεγγύης και της αυτοδιαχείρισης, αλλά πρέπει να καταστεί σαφής η απόρριψη της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης των μισθωτών.

Από κρίση σε κρίση

Για εμάς τους Αργεντινούς και γενικότερα για τους Νοτιοαμερικανούς, που βιώνουμε την κρίση ως κάτι επαναλαμβανόμενο στις ζωές των τελευταίων γενεών, η κατάσταση σε χώρες όπως η Ισπανία ή η Ελλάδα μοιάζει σαν μια ταινία που την έχουμε ξαναδεί. Είναι η κρίση που προκαλείται από το χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο και επιδεινώνεται συνεχώς, ενώ παράλληλα προβάλλεται το επιχείρημα ότι ο μόνος τρόπος για να αντιμετωπιστεί είναι οι παλιές και γνωστές συνταγές της «λιτότητας». Συνταγές, που οδηγούν στην ανεργία εκατομμύρια εργαζόμενους, που περικόπτουν τις δαπάνες του προϋπολογισμού για την κοινωνική προστασία, που αναγκάζουν τα κράτη να ιδιωτικοποιούν τις δημόσιες επιχειρήσεις και να μειώνουν τα κονδύλια για κοινωνικές παροχές, οι οποίες καταχτήθηκαν με σκληρούς αγώνες πριν από δεκαετίες. Αντίθετα, διατίθενται τεράστια κονδύλια από τον προϋπολογισμό για την ενίσχυση των μηχανισμών καταστολής εναντίον των αναπόφευκτων κοινωνικών διαμαρτυριών και παράλληλα παρέχονται κάθε είδους διευκολύνσεις στο κεφάλαιο, ώστε να κινείται ελεύθερα για ανεύρεση καλύτερων συνθηκών εκμετάλλευσης της εργασίας με στόχο τη μεγιστοποίηση των κερδών. Ιδιαίτερα, μάλιστα για τις τράπεζες, παρά το γεγονός ότι είναι υπεύθυνες για την κρίση, διατίθενται τόσο μεγάλα ποσά από δημόσια έσοδα, με πρόφαση τη διάσωσή τους που ποτέ μέχρι σήμερα δεν έχουν διατεθεί. Η διαφορά μεταξύ μιας κρίσης με αυτά τα χαρακτηριστικά στην περιφέρεια του καπιταλιστικού συστήματος και μιας κρίσης στο κέντρο του παγκόσμιου καπιταλισμού είναι ότι στην πρώτη περίπτωση, στις οικονομίες που φαίνονται ασταθείς επιβάλλεται έντονος συγκεντρωτισμός, στηρίζονται οι θεσμοί και τα χρηματοδοτικά εργαλεία που «κινδυνεύουν» λόγω της κρίσης, ενισχύεται η ιδεολογική και πολιτιστική ηγεμονία του καπιταλισμού, και παράλληλα (ενισχύεται) η κατασταλτική και θεσμική λειτουργία των κρατών και η ικανότητά τους να ανταποκρίνονται στις υποχρεώσεις τους ως θεματοφύλακες των μακροπρόθεσμων συμφερόντων του κεφαλαίου.

Από την άλλη πλευρά, τα εργατικά και λαϊκά κινήματα αυτών των χωρών, φαίνονται να βρίσκονται σε άσχημη κατάσταση και δυσκολεύονται να οργανώσουν αγώνες και να προβάλλουν αντίσταση, λόγω των πολλαπλών θεσμών κοινωνικής προστασίας που είχαν πετύχει να κατακτήσουν τις προηγούμενες δεκαετίες. Αυτό, ταυτόχρονα, έχει σαν αποτέλεσμα να αποδυναμώνονται τα «αντισώματα» του αγώνα, όπως και η εργατική οργάνωση που θα συνέβαλε σε μια γρήγορη αντίδραση, κάτι που θα είχε σημαντικό κόστος για την καπιταλιστική διακυβέρνηση. Ο κομφορμισμός και η παραίτηση από τη διεκδίκηση αλλαγών που είναι εφικτές, συμπεριλαμβανομένων ακόμη και μεταρρυθμιστικών προτάσεων των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων, που είναι το πλειοψηφικό ρεύμα στην ευρωπαϊκή αριστερά έχει σαν αποτέλεσμα τα κόμματα αυτά να αποδυναμώνονται και να προσαρμόζονται στο σύστημα ή να μετατρέπονται στην «ανθρώπινη» εκδοχή του παγκόσμιου νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού. Αυτό, σε μεγάλο βαθμό, οδηγεί, στην έλλειψη διάθεσης για αγώνα και στη δημιουργία κλίματος απογοήτευσης στα μέλη και τους οπαδούς τους.

Τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί το κλείσιμο επιχειρήσεων και, γενικότερα, παραγωγικών δομών στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, όπως και στις Ηνωμένες Πολιτείες, με αποτέλεσμα να ενισχύονται οι αγώνες των εργαζομένων. Η περίπτωση του εργοστασίου παραθύρων και πορτών Republic στο Σικάγο είναι μια από τις πιο γνωστές στη Βόρεια Αμερική. Ωστόσο, είναι πολύ πιο σημαντικό γεγονός, η διαδικασία ανάκτησης επιχειρήσεων στις χώρες της Νότιας Ευρώπης, που πλήττονται περισσότερο από την κρίση. Επιχειρήσεις όπως η ΒΙΟΜΕ στη Θεσσαλονίκη, στην Ελλάδα, παίζουν, όσον αφορά την αγωνιστική δράση, τον ρόλο που έπαιξαν τα εργοστάσια Zanón (βιομηχανία κεραμικών) ή η IMPA (βιομηχανία μετάλλων και πλαστικών) για να αναφέρουμε τις πιο γνωστές ανακτημένες επιχειρήσεις στην Αργεντινή, την περίοδο αμέσως μετά τον Δεκέμβριο του 2001.

Υπάρχουν , επίσης, και άλλα παραδείγματα, που είναι λιγότερο γνωστά στις χώρες τους, ακόμη και στο χώρο της ριζοσπαστικής αριστεράς, όπως αρκετοί συνεταιρισμοί που μπορούμε κάλλιστα να τους εντάξουμε στις ανακτημένες εταιρείες στην Ισπανία, ειδικά στην Καταλονία, ή άλλους σε διάφορα μέρη της Γαλλίας, ορισμένοι από αυτούς με αρκετά χρόνια λειτουργίας. Όσον αφορά στην Ιταλία, ο νόμος επιτρέπει τη σύσταση συνεταιρισμών από διαδικασίες πτώχευσης. Αλλά και εκεί, όπως συνηθίζεται όταν αυτές οι χρεοκοπίες είναι ξαφνικές και σε πολλές περιπτώσεις δόλιες, οι αντικειμενικές δυσκολίες για τους εργαζόμενους προκειμένου να αναλάβουν τις επιχειρήσεις είναι μεγάλες και δαιδαλώδεις, ενώ υπάρχουν διαφορετικές εκτιμήσεις για τις διαστάσεις, ακόμη και για τη μορφή που θα έχει η ανάκτηση. Ορισμένοι ερευνητές αναφέρουν την ύπαρξη πολλών δεκάδων ανακτημένων επιχειρήσεων, αλλά οι περιπτώσεις που κατατάσσονται σε αυτή την κατηγορία είναι μέχρι στιγμής πολύ λίγες, όπως η Officine Zero στη Ρώμη και η Rimaflow, στο Μιλάνο. [16] Και στις δύο αυτές περιπτώσεις, πρόκειται για κλειστά εργοστάσια που έκλεισαν και έχουν πολύ λίγες πιθανότητες να ξαναλειτουργήσουν με την προηγούμενη δραστηριότητα. Τα εργοστάσια καταλήφθηκαν από πρώην εργάτες τους και μια ετερογενή ομάδα κοινωνικών και πολιτικών ακτιβιστών και τείνουν περισσότερο να επαναλάβουν αναπαράγουν το παράδειγμα του «ανοιχτού εργοστασίου» της Αργεντινής. Ενός εργοστασίου, δηλαδή, που αποτελεί έδρα πολλαπλών δραστηριοτήτων, πολιτιστικών και επαγγελματικών, όπως και αλληλέγγυας επιχειρηματικότητας, χωρίς πολλές δυνατότητες ανάκαμψης ως βιομηχανικής μονάδας.

Αν ρίξουμε μια πιο προσεκτική ματιά, μπορούμε να παρατηρήσουμε ορισμένες ιδιαιτερότητες στις ευρωπαϊκές ανακτημένες επιχειρήσεις, που ακόμη δεν είναι πολύ γνωστές. Η πρώτη (ιδιαιτερότητα) είναι ότι, σε αντίθεση με τους Λατινοαμερικανούς, οι Ευρωπαίοι, γενικά, φαίνεται να έχουν μεγαλύτερες δυσκολίες στη δημιουργία δικτύων αλληλέγγυας υποστήριξης και βοήθειας προς τα εγχειρήματα, αν και περιπτώσεις όπως αυτές που αναφέρθηκαν παραπάνω οφείλουν μεγάλο μέρος των πιθανοτήτων επιβίωσής τους στην ύπαρξη αυτών των δικτύων. Η δεύτερη διαφορά είναι ότι οι θεσμοί κοινωνικής ασφάλισης, που υπάρχουν ακόμη στις ευρωπαϊκές χώρες προβλέπουν ότι η μισθοδοσία των εργαζόμενων δεν σταματά με το κλείσιμο των επιχειρήσεων, όπως συμβαίνει στην πλειοψηφία των επιχειρήσεων που κλείνουν στην Αργεντινή και γενικότερα στη Λατινική Αμερική. Τα ταμεία ανεργίας (όπως είναι το «paro», στην Ισπανία) επιτρέπουν στους εργαζόμενους να έχουν κανονικό εισόδημα για ορισμένο χρονικό διάστημα, γεγονός που καθυστερεί τη στιγμή που οι πρώην εργαζόμενοι θα αντιμετωπίσουν συνθήκες ζωής χωρίς κάποιο εισόδημα. Το γεγονός αυτό αποτρέπει από την ανάγκη να καταφύγουν σε ριζοσπαστικές μορφές αγώνα, προκειμένου να κρατήσουν τις δουλειές τους.

Η αντίληψη για το βάθος της κρίσης και την κρισιμότητα της κατάστασης σχετικά με τη χρόνια διαρθρωτική ανεργία είναι επίσης διαφορετική (ανάμεσα στους Ευρωπαίους και τους Λατινοαμερικανούς εργαζόμενους), ειδικά στα πρώτα στάδια της κρίσης, και η ιδέα ότι η επιδείνωση της οικονομικής τους κατάστασης θα είναι ένα προσωρινό φαινόμενο βρίσκεται, συνειδητά ή ασυνείδητα, πίσω από την έλλειψη αντίδρασης των εργαζομένων τη στιγμή που χάνουν τις δουλειές τους. Η συνενοχή που έχει η πλειοψηφία των συνδικάτων για αυτή την κατάσταση, όπως και η έλλειψη οράματος εκ μέρους τους συμβάλλει επίσης (κάτι παρόμοιο συμβαίνει και στη Λατινική Αμερική) στην παθητικότητα του εργατικού κινήματος, που βρίσκεται σε υποχώρηση σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες και χωρίς ικανότητα αντίδρασης, και εξαιτίας των πολιτικών σχέσεων με τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα, πολύ περισσότερο μάλιστα, όταν αυτά, σε ορισμένες χώρες, βρίσκονται στην κυβέρνηση. Η έλλειψη αντίδρασης τη στιγμή του κλεισίματος των επιχειρήσεων και η παρατεταμένη δυνατότητα επιβίωσης των εργαζόμενων [17] με τη στήριξη των ταμείων ανεργίας, σε συνδυασμό με την ιδεολογική ηγεμονία του κεφαλαίου σε πλατιά στρώματα του πληθυσμού, δομημένη έντεχνα γύρω από την οικονομική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, φαίνεται να καθυστερούν σημαντικά τις διαδικασίες συνειδητοποίησης της πραγματικής κατάστασης. Μέχρι τη λήξη της καταβολής των επιδομάτων ανεργίας, όχι μόνο έχουν κλείσει οριστικά οι επιχειρήσεις, αλλά και οι εργατικές συλλογικότητες διαλύονται πλήρως, αφήνοντας κάθε εργαζόμενο ελεύθερο να φύγει ατομικά.

Εκτός αυτών που αναφέρθηκαν, υπάρχει ένα άλλο χαρακτηριστικό που διαφοροποιεί τις ευρωπαϊκές ανακτημένες επιχειρήσεις από τις νοτιοαμερικανικές, που σχετίζεται με τη φύση της κρίσης. Σε πολλά από τα πιο γνωστά παραδείγματα ανακτημένων επιχειρήσεων, όπως η γαλλική Fralib, ένα εργοστάσιο τσαγιού στα περίχωρα της Μασσαλίας ή η ιταλική Rimaflow, το κλείσιμο της οποίας δεν οφειλόταν σε πραγματική χρεοκοπία, αλλά ήταν απόφαση των επιχειρηματιών προκειμένου να επωφεληθούν από τα πλεονεκτήματα του χαμηλότερου κόστους της εργατικής δύναμης που υπάρχει σε άλλες περιοχές του κόσμου, ιδιαίτερα στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Το κλείσιμο και των δύο εργοστασίων δεν οφειλόταν, όπως στις περισσότερες περιπτώσεις της Αργεντινής ή της Βραζιλίας, σε απόφαση τερματισμού της παραγωγικής δραστηριότητας, λόγω αδυναμίας λειτουργίας της επιχείρησης ή από συμφέρον για μεταβίβαση των μετοχών στη χρηματοπιστωτική αγορά, αλλά για μεταφορά των επιχειρήσεων στην Πολωνία, όπου το ίδιο είδος παραγωγής υπόκειται σε μικρότερο φορολογικό κόστος και, κυρίως, σε χαμηλότερο εργασιακό κόστος, το οποίο αντισταθμίζει κατά πολύ την αύξηση του κόστους διανομής της ίδιας παραγωγής στις ίδιες αγορές. Η περίπτωση της Fralib, ενός εργοστασίου που ανήκει στην πολυεθνική Unilever, είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτική αυτής της δυναμικής, στην οποία βλέπουμε ότι «η κρίση» δεν είναι απαραίτητα το πρόβλημα, αλλά μάλλον μια καλή πρόφαση για να αυξηθεί η ακραία κινητικότητα του κεφαλαίου, προκειμένου να αναζητήσει συνθήκες μεγαλύτερης κερδοφορίας και συσσώρευσης σε βάρος των δικαιωμάτων των εργαζομένων και να αποφύγει τις υποχρεώσεις που προβλέπονταν από τις παλαιές ρυθμίσεις των εθνικών νομοθεσιών. Η διεθνοποίηση του ρυθμιστικού πλαισίου κατήργησε, ένα σημαντικό μέρος της νομοθεσίας που κατακτήθηκε από το εργατικό κίνημα τις προηγούμενες δεκαετίες, η οποία (νομοθεσία) αντικαταστάθηκε από ευρωπαϊκούς ή διεθνείς κανονισμούς, με αποτέλεσμα να καταστεί ανενεργή η προηγούμενη νομοθεσία. Το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο προσφέρει δυνατότητα αντίδρασης στην εργατική τάξη, που έχασε κάθε ικανότητα δράσης σε διεθνές επίπεδο. Το κεφάλαιο, αντίθετα, απέκτησε μεγαλύτερη κινητικότητα και την ικανότητα να νομοθετεί υπέρ του σε παγκόσμιο επίπεδο, κάτι που αποτελεί χαρακτηριστικό στοιχείο της εποχής της παγκοσμιοποίησης.

Αυτού του είδους τα προβλήματα εξακολουθούν να εκφράζονται συνήθως σε χώρες όπως η Αργεντινή με την αντίθεση κέντρου-περιφέρειας μέσω της οποίας η εθνική παραγωγή αντικαθίσταται από εισαγόμενα προϊόντα, προερχόμενα από πολυεθνικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε χώρες με πολύ χαμηλό εργατικό κόστος. Παράλληλα, επιβάλλονται πολιτικές από παγκόσμιους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς μέσω διεθνών μηχανισμών ρύθμισης/απορρύθμισης, όπως επίσης (επιβάλλεται) και η διαχείριση των εξωτερικών πιστώσεων και του χρέους. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο οι ρυθμιστικοί μηχανισμοί δείχνουν πώς μέσω του σχηματισμού μιας υπερκυβέρνησης του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου, που συγκροτείται από την Τρόικα (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ΔΝΤ και Ευρωπαϊκή Επιτροπή), μπορούν να επιβάλλουν σχέδια προσαρμογής με αδιανόητες περικοπές μισθών και δημοσίων επενδύσεων, διάλυση της κοινωνικής ασφάλισης και επιδείνωση των συνθηκών εργασίας. Η επιβολή αυτών των σχεδίων είναι η αιτία ενός προγραμματισμένου κλεισίματος των παραγωγικών μονάδων που οφείλεται σε λόγους αναζήτησης μεγαλύτερης κερδοφορίας και όχι σε αδυναμία ανταγωνισμού ή παραγωγής προιόντων λόγω της κρίσης.

Αντίθετα, η κρίση είναι το ιδανικό πλαίσιο για τις πολυεθνικές εταιρείες που δεν έχουν παραγωγικά ή οικονομικά προβλήματα, ούτε δυσκολίες να διαθέσουν την παραγωγή τους στην τοπική αγορά. Γιατί, με πρόσχημα την κρίση, μπορούν να κλείνουν εργοστάσια σε χώρες όπου υπάρχουν περισσότερο ευνοϊκές εργασιακές ρυθμίσεις, καλύτεροι μισθοί και συνδικάτα με ισχυρή παρουσία και να τα μεταφέρουν σε περιοχές που προσφέρουν καλύτερες συνθήκες για καπιταλιστική συσσώρευση σε βάρος των εργαζομένων (η περίπτωση της Fralib είναι χαρακτηριστική, αφού το ίδιο προϊόν συνεχίζει να πωλείται στη Γαλλία, αλλά τώρα μεταφέρεται από την Πολωνία). Η κρίση είναι, επομένως, μια ευκαιρία προκειμένου η μεγάλη ευρωπαϊκή αστική τάξη, με τις εντολές των οικονομικών συμφερόντων που ενσαρκώνουν οι κεντρικές τράπεζες των μεγαλύτερων οικονομικών δυνάμεων, να αρχίσει γρήγορα να διαλύει τους μηχανισμούς, τους κανονισμούς και το ίδιο το πλαίσιο του Κράτους Πρόνοιας που αναγκάστηκε να παραχωρήσει στα προηγούμενα χρόνια στα ισχυρά συνδικάτα και τα εργατικά κόμματα που εμφανίστηκαν δυναμικά μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, φοβούμενη τον κίνδυνο επέκτασης του σοβιετικού τύπου κομμουνισμού.

Η ανάκτηση των επιχειρήσεων από τους εργαζομένους γίνεται έτσι, σε αυτές τις χώρες, μια διαδικασία ίσως πιο επίπονη από ό,τι στις οικονομίες της Νότιας Αμερικής ή των χωρών του τρίτου κόσμου γενικότερα, καθώς οι κυβερνήσεις δεν φαίνονται διατεθειμένες αυτή τη στιγμή -ούτε αισθάνονται την ανάγκη- να κάνουν υποχωρήσεις στους εργαζόμενους σε συνθήκες όπου είναι φανερό ότι δεν έχουν φτάσει ακόμη στο σημείο να ενδιαφέρονται πάρα πολύ για το κοινωνικό κόστος των πολιτικών τους. Επίσης, η πάρα πολύ μικρή συγκρότηση δικτύων αλληλοϋποστήριξης, η έλλειψη κατανόησης από την πλειοψηφία των συνδικάτων για την αυτοδιαχείριση, που προστίθεται στον ανύπαρκτο ακόμη σχηματισμό ενός κινήματος αυτοδιαχείρισης (για το οποίο επίσης ευθύνεται και η δύναμη, αλλά και η αδιαφορία των παραδοσιακών συνεταιριστικών οργανώσεων), σκιαγραφεί ένα πλαίσιο με σημαντικές δυσκολίες. Όμως, από την άλλη πλευρά, το πλεονέκτημα της ύπαρξης ζωντανών παραδειγμάτων σε άλλα μέρη του κόσμου, όπως και η ύπαρξη μεγάλων κοινωνικών τομέων που όχι μόνο δεν είναι συνηθισμένοι στην κρίση (δηλαδή, να ζουν άθλια), αλλά έχουν τη δυνατότητα να δουν πολύ καθαρά ποιοι είναι οι κίνδυνοι στους οποίους εκτίθενται εάν συνεχίσουν να ανέχονται την κατάργηση των κατακτήσεων των προηγούμενων γενεών, μπορεί να αποτελέσει σημαντικό παράγοντα κινητοποίησης και οργάνωσης. Μαζί με αυτό, μια μεγαλύτερη προσπάθεια για οικονομική στήριξη και αναπροσανατολισμό των δικτύων αλληλεγγύης που έχουν δημιουργηθεί ως επί το πλείστον για παροχή βοήθειας από την ίδια την κοινωνία (εάν ο εθελοντισμός μετατραπεί σε συνειδητή αγωνιστική στράτευση), μπορεί να προσφέρει ένα οργανωτικό πλαίσιο που ενισχύει τα εγχειρήματα και επιτρέπει την πρόοδο στην αλληλεπίδραση μεταξύ θεωρίας και πράξης της αυτοδιαχείρισης.

Ο αγώνας εναντίον της παγκόσμιας εκμετάλλευσης

Για να ολοκληρώσουμε την ανάλυση της κατάστασης και των δυνατοτήτων της αυτοδιαχείρισης στον παγκόσμιο καπιταλισμό, πρέπει απαραίτητα να ενσωματώσουμε στην ανάλυση τη διάκριση που κάνει ο Marco Gómez Solórzano στο δεύτερο βιβλίο αυτής της σειράς, μεταξύ της παλιάς και της νέας εργατικής τάξης. Ο συγγραφέας ορίζει ως «νέα» εργατική τάξη [18] αυτή που ενσωματώνεται και εργάζεται σε συνθήκες επισφαλούς και άτυπης εργασίας (που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ακόμη, και ως συνθήκες σκλαβιάς ή δουλοπρέπειας) σε αυτή τη φάση, του καπιταλισμού των πολυεθνικών. Μια φάση, όπου το κεφάλαιο παύει να έχει ως εδαφική ενότητα, που οριοθετεί τη δραστηριότητά του, ένα ή περισσότερα κεντρικά κράτη, με βάση τα οποία επιβάλλει την κυριαρχία του σε χώρες της περιφέρειας (με αποικιακά ή νεοαποικιακά μέσα). Αντίθετα, το κεφάλαιο σε αυτή τη φάση, δρα σε όλον τον πλανήτη, ως έναν ενιαίο χώρο που δεν αναγνωρίζει σύνορα, στον οποίο επιδιώκει να λειτουργήσει με ελευθερία κινήσεων, στοχεύοντας να αξιοποιήσει, για την αύξηση των κερδών του, τις καλύτερες συνθήκες συσσώρευσης και, συνεπώς, εκμετάλλευσης της εργατικής δύναμης. Αυτός ο στόχος εξυπηρετείται από υπερεθνικούς θεσμούς όπως ο ΠΟΕ [19], οι συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών, οι περιφερειακές ενώσεις που παρουσιάζονται ως πολιτικές ενώσεις και δεν είναι παρά μέσα κηδεμονίας και υποταγής των εθνικών κρατών (όπως έχει αποδείξει η Ευρωπαϊκή Ένωση), και άλλους πιο κλασικούς διεθνείς οργανισμούς που προέρχονται από τις συμφωνίες του Bretón Woods.

Αν καταλάβουμε ότι το κλείσιμο εργοστασίων σε κεντρικές χώρες δεν συνεπάγεται απαραίτητα χρεοκοπία των επιχειρήσεων που τα διαχειρίζονταν, αλλά ότι οι επιχειρηματίες χρησιμοποιούν μηχανισμούς για να μεταφέρουν την ίδια παραγωγή σε χώρες με χαμηλό εργασιακό κόστος, θα πρέπει να δούμε και την άλλη πλευρά του νομίσματος, που είναι η κατάσταση των εργαζομένων σε εκείνα τα μέρη του κόσμου που προσφέρουν αυτές τις συνθήκες. Βεβαίως, μέρος αυτής της καπιταλιστικής στρατηγικής υπέρβασης εργατικών νόμων και κανονισμών είναι, επίσης, η υπερεκμετάλλευση της μεταναστευτικής εργασίας στις ίδιες τις ανεπτυγμένες χώρες. Υπάρχουν, δηλαδή, μηχανισμοί για διακίνηση μεταναστών, που μεταφέρουν το εργατικό δυναμικό υπό τρομερές συνθήκες σε κεντρικές περιοχές οικονομικού ενδιαφέροντος, όπου βρίσκονται οι προαναφερθέντες παραγωγικοί θύλακες, ορισμένοι από τους οποίους έχουν ήδη μετακινηθεί στην περιφέρεια.

Στο ξεκίνημά της η ανάπτυξη της κινέζικης οικονομίας ήταν ενταγμένη σε αυτή τη λογική. Εκείνη την εποχή, η στρατηγική οικονομικής ανάπτυξης που επινόησε ο Deng Xiaoping βασιζόταν στην προσφορά ευνοϊκών συνθηκών σε μεγάλες πολυεθνικές με αντάλλαγμα τη δημιουργία μιας τεχνολογικής βάσης και υποδομών για την εκβιομηχάνιση του ασιατικού γίγαντα. Ομοίως, βλέπουμε πώς, από τη στιγμή που αρχίζουν να μειώνονται οι συνθήκες για παρατεταμένη εξαγωγική δραστηριότητα, όπως είχαν υπολογίσει με την στρατηγική της εκβιομηχάνισης, η κινεζική οικονομία αρχίζει να δημιουργεί σταδιακά μια εσωτερική αγορά ικανή να διατηρήσει αυτή την οικονομική δύναμη ενεργή και αναπτυσσόμενη, σε συνθήκες πλέον, που αρχίζει να υποστηρίζει με δικές της δυνάμεις τη βιομηχανική και τεχνολογική της ευρωστία. Πρέπει να δοθεί προσοχή σε αυτό το φαινόμενο για να προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε την παγκόσμια δυναμική του σύγχρονου καπιταλισμού και να μπορέσουμε να εκτιμήσουμε τις δυνατότητες των διαδικασιών αυτοδιαχείρισης σε αυτό το πλαίσιο. Διαφορετικά, θα καταδικαζόμαστε στη μικροανάλυση -και άρα στη μικροστρατηγική- της διαμαρτυρίας και του εργατικού αγώνα.

Αυτό που κρύβεται πίσω από την ανάπτυξη της κινεζικής οικονομίας, η οποία στηρίζεται στην υπερεκμετάλλευση των εργαζόμενων είναι η αύξηση των αγώνων της εργατικής τάξης, όπως η άρνησή της να υποταχθεί στις συνθήκες τεράστιας συσσώρευσης κεφαλαίου, τόσο από τις πολυεθνικές επιχειρήσεις, όσο και από τους ίδιους τους κινέζους καπιταλιστές που είναι σφιχτά δεμένοι με τις πολυεθνικές και δημιουργήθηκαν ακολουθώντας τις μεθόδους των πολυεθνικών. Όπως δείχνουν πολυάριθμές εργασίες ερευνητών από την ίδια την Κίνα [20], οι εργατικές κινητοποιήσεις και οι διαρκείς απεργίες έχουν αναγκάσει την κυβέρνηση σε αυξήσεις μισθών και σε κάποιες βελτιώσεις των συνθηκών εργασίας, απαραίτητες για την ανάπτυξη ενός νέου σταδίου της κινεζικής οικονομίας που βασίζεται στην ανάπτυξη όχι μόνο με τις εξαγωγές, αλλά και με την τόνωση της δικής της εσωτερικής αγοράς. Αυτό έχει προκαλέσει τη μεταφορά κεφαλαίων, από επιχειρήσεις που δεν βρίσκουν πλέον επαρκώς ελκυστικές τις κινεζικές συνθήκες, σε άλλες περιφερειακές χώρες με ακόμη χαμηλότερο κόστος εργασίας, όπως η Ινδονησία ή το Μπαγκλαντές, ιδιαίτερα στον κλάδο της υφαντουργίας [21] που από την εποχή της βιομηχανικής επανάστασης παρουσιάζει τους υψηλότερους δείκτες υπερεκμετάλλευσης της εργασίας. Εν τω μεταξύ οι Κινέζοι εργάτες αρχίζουν όχι μόνο να κάνουν σκληρούς αγώνες για καλύτερους μισθούς και συνθήκες εργασίας, αλλά ακόμη και να στρέφουν την προσοχή τους στην προοπτική των συνεταιρισμών και της αυτοδιαχείρισης ως πιθανές λύσεις στις πολύ σκληρές συνθήκες εκμετάλλευσης που διέπουν την αγορά εργασίας στην Κίνα. [22] Αν και αυτό είναι ένα φαινόμενο μειοψηφικό και σε πολύ αρχικό στάδιο (στην πραγματικότητα, δεν υπάρχουν συνεταιρισμοί στην Κίνα εκτός των αγροτικών περιοχών), είναι ένα σημείο άξιο προσοχής προκειμένου να αναλύσουμε τις συνθήκες και τις πιθανές κατευθύνσεις ανάπτυξης ενός νέου σταδίου εργατικών αγώνων εναντίον του κεφαλαίου.

Κάτι σαν συμπέρασμα

Η περιγραφή της δυναμικής της διεθνούς καπιταλιστικής εκμετάλλευσης της εργασίας και της αυξανόμενης ταχύτητας της διεθνοποίησης του κεφαλαίου που πιο πάνω παρουσιάστηκε, ίσως φαίνεται ελάχιστα σχετική με το θέμα αυτού του άρθρου σχετικά με τους αγώνες για αυτοδιαχείριση. Ωστόσο, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε τη λογική με την οποία οι καπιταλιστές αποφασίζουν να εγκαταλείψουν παραγωγικές μονάδες κερδοφόρες και, μάλιστα, τελευταίας τεχνολογίας, σε μέρη όπου η αγορά αυτών των προϊόντων όχι μόνο δεν έχει εξαφανιστεί, αλλά, σε ορισμένες περιπτώσεις την βλέπουμε ακόμη και να διευρύνεται. Αυτή η λογική θα λειτουργεί αφενός, όσο οι εργαζόμενοι από τις χώρες προέλευσης των πολυεθνικών επιχειρήσεων δεν αντιστέκονται στο κλείσιμο, (και η εργατική αυτοδιαχείριση δεν είναι μόνο ένας τρόπος διατήρησης της πηγής εργασίας και μετάβασης προς μια άλλη λογική της παραγωγής, αλλά και μια μορφή αντίστασης ενάντια στις καταχρήσεις του κεφαλαίου), και, αφετέρου, όσο οι εργαζόμενοι στις χώρες του τρίτου κόσμου δεν καταφέρνουν να βελτιώσουν τις συνθήκες εργασίας τους και να αυξήσουν τους μισθούς τους. Ή, ακόμη καλύτερα, να αγωνιστούν και για την αυτοδιαχείριση των εργοστασίων τους, περιορίζοντας έτσι την ατιμώρητη κινητικότητα του κεφαλαίου.

Η υπόθεση της Αργεντινής, αν και ακόμη σε πολύ μικρό βαθμό, δείχνει ότι όταν οι εργαζόμενοι αναλαμβάνουν την αυτοδιαχείριση εγκαταλελειμμένων επιχειρήσεων ως εργαλείο αγώνα, αμυντικό και ταυτόχρονα επιθετικό, οι συνθήκες εργασίας όλων βελτιώνονται, και αυτών που εργάζονται στις αυτοδιαχειριζόμενες επιχειρήσεις και των υπόλοιπων μισθωτών, ενώ και τα αφεντικά αρχίζουν να νιώθουν ότι κάποιος, για μια φορά τις τελευταίες δεκαετίες, τους βάζει όρια. Και αν δεν υπάρχει πλέον το κράτος της ταξικής διαμεσολάβησης, που είναι γνωστό ως Κράτος Πρόνοιας, που θέτει αυτά τα όρια, θα πρέπει να είναι οι ίδιοι οι εργαζόμενοι, που θα τα θέσουν.

Αυτά τα ζητήματα θέτουν στο τραπέζι του διαλόγου τα εγχειρήματα της Λατινικής Αμερικής -και ιδιαίτερα της Αργεντινής- λόγω του αριθμού τους και του γεγονότος ότι έχουν καθιερωθεί ως ένα συγκεκριμένο κίνημα αυτοδιαχείρισης (έξω από κάθε είδους οργανωτικό και πολιτικό κατακερματισμό που θα τα εμπόδιζε να παρουσιάζονται ως οργανικό σύνολο). Και τα θέτουν διαρθρωμένο με τέτοιο τρόπο που επιτρέπει την επαναφορά του ζητήματος της αυτοδιαχείρισης στη συζήτηση της παγκόσμιας αριστεράς. Η ηγεμονία της οικονομικής σκέψης και της πολιτικής πρακτικής των κομμουνιστικών και σοσιαλδημοκρατικών ρευμάτων τον 20ό αιώνα, ιδιαίτερα μετά τη ρωσική επανάσταση και την ήττα των Ισπανών αναρχικών τη δεκαετία του 1930, ουσιαστικά άφησε την πολιτική πρόταση για αυτοδιαχείριση έξω από τον παγκόσμιο πολιτικό και οικονομικό διάλογο με ορισμένες, πολύ γνωστές, εξαιρέσεις. [23] Η οριστική αποτυχία του σοβιετικού τύπου σοσιαλισμού (ακόμα και σε εκείνες τις χώρες όπου τα κομμουνιστικά κόμματα διατήρησαν την εξουσία μετά την πτώση της ΕΣΣΔ [24]), ειδικά στην οικονομική πολιτική, όπου θα έπρεπε (σύμφωνα με τη θεωρία και την πεποίθηση του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα) να είχαν αποδείξει την υπεροχή τους έναντι του καπιταλισμού, δηλαδή στην ικανότητα να καλύπτουν, περισσότερο ή λιγότερο ικανοποιητικά και ισότιμα ​​τις ανάγκες της κοινωνίας στο σύνολό της, άνοιξε τον δρόμο σε μια εποχή όπου αυτές οι ηγεμονικές θεωρίες της αριστεράς έφτασαν στα όριά τους.

Αυτή η νέα εποχή οδήγησε τα κοινωνικά κινήματα της εργατικής τάξης των δύο τελευταίων δεκαετιών να αρχίσουν να δοκιμάζουν, γενικά μέσω της δράσης τους, την εναλλακτική της αυτοδιαχείρισης. Και επειδή αυτό συνέβη πρώτα στην πράξη και μετά στη θεωρία, οι εμπειρίες των ανακτημένων επιχειρήσεων, των αυτόνομων κοινοτήτων, των μη νομισματικών ή εναλλακτικών δικτύων ανταλλαγής, αρχίζουν να έχουν βαρύτητα στην ανασύσταση της νέας αντικαπιταλιστικής σκέψης. Ο τομέας της οικονομίας είναι αυτός όπου ο καπιταλισμός δείχνει τη δύναμή του και ταυτόχρονα την αδυναμία του, και σε αυτόν τον τομέα υστερούμε ακόμα αρκετά όσον αφορά στη θεωρία, κάτι που είναι ασυγχώρητο, αφού υπάρχουν ήδη συγκεκριμένες εμπειρίες με αρκετή ανάπτυξη, τις οποίες μπορούμε να μελετήσουμε, να αναλύσουμε και να βγάλουμε συμπεράσματα.

Με αυτόν τον τρόπο, οι ανακτημένες και αυτοδιαχειριζόμενες επιχειρήσεις παίζουν έναν ρόλο που ξεπερνά την πολύτιμη υπεράσπιση και ανάκτηση των θέσεων εργασίας: σηματοδοτώντας το ξεκίνημα για την αναδιατύπωση, την ανασυγκρότηση ή την εκ νέου διατύπωση μιας θεωρίας και μιας οικονομικής πρακτικής των εργαζομένων, που καταφέρνει να ξεπεράσει τα παραδοσιακά σχήματα (ή αυτά που επιβλήθηκαν, λίγο-πολύ, ως ο μοναδικός δρόμος στον 20ό αιώνα) και να θέσει το ζήτημα της αυτοδιαχείρισης σε μια νέα διάσταση που μέχρι τώρα δεν είχε αντιμετωπισθεί, ούτε καν σαν δευτερεύον θέμα. Υπό αυτή την έννοια, στον βαθμό που η ανάκτηση των επιχειρήσεων και η αυτοδιαχείριση παύουν να είναι ιδιαίτερα φαινόμενα ορισμένων χωρών και ιστορικών συγκυριών και γίνονται στρατηγική της διεθνούς πάλης της εργατικής τάξης (πάλης τόσο διεθνούς όσο διεθνής είναι και η ληστρική εκμετάλλευση του κεφαλαίου), τα πράγματα αλλάζουν. Αρχίζει πλέον να φαίνεται πραγματοποιήσιμη η δυνατότητα αναδιαμόρφωσης ενός σχεδίου μιας μετακαπιταλιστικής κοινωνίας και οικονομίας, που επανεφευρίσκει το παλιό σοσιαλιστικό σχέδιο, το οποίο αναγνωρίζει ότι οι διαφορετικές παραδόσεις της αριστεράς και των λαϊκών κινημάτων του 19ου και του 20ού αιώνα σε διάφορα μέρη του κόσμου έχουν κάτι ξεχωριστό να συνεισφέρουν.

Μετάφραση από τα Ισπανικά: Μάκης Σταύρου

Φωτογραφία κειμένου: The Lost Machine by Dimitris Plastiras 

————————————————–

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
[1] Η Συναίνεση της Ουάσινγκτον είναι γνωστή ως ένα σύνολο δέκα συστάσεων οικονομικής πολιτικής που διατυπώθηκαν το 1989 από τον Άγγλο οικονομολόγο John Williamson, του οποίου στόχος ήταν να καθοδηγήσει τις αναπτυσσόμενες χώρες που βυθίζονται στην οικονομική κρίση ώστε να μπορέσουν να βγουν από αυτήν.
[2] “La Toma”, “TheTake” στα αγγλικά, είναι ένα ντοκιμαντέρ που γυρίστηκε στην Αργεντινή το 2003, σε σκηνοθεσία Avi Lewis και Naomi Klein και δείχνει το κίνημα των ανακτημένων επιχζειρήσεων. Το ντοκιμαντέρ είχε σημαντικό ρόλο στη διάδοση του κινήματος σε παγκόσμια κλίμακα.
[3] Η πρόταση της Βενεζουέλας για έναν «σοσιαλισμό του 21ου αιώνα» ακολουθείται εν μέρει από τις κυβερνήσεις της Βολιβίας και του Ισημερινού, αλλά όχι στην Αργεντινή ή τη Βραζιλία.
[4] Azzellini, D. (2011).
[5] Το Μεξικό έχει μεγάλη παράδοση αυτονομίας και αυτοδιαχείρισης στις αγροτικές κοινότητες, ειδικά στις αυτόχθονες περιοχές. Στα αστικά κινήματα η αυτοδιαχείριση έχει πολύ λιγότερη επίδραση.
[6] Η ANTEAG (Εθνική Ένωση Εργαζομένων Αυτοδιαχειριζόμενων Επιχειρήσεων) ήταν η πρώτη ένωση αυτοδιαχειριζόμενων επιχειρήσεων στη Βραζιλία, που εμφανίστηκε το πρώτο μισό της δεκαετίας του ’90. Η UNISOL, είναι καταγραμμένη και είχε προσχωρήσει στην Κεντρική Ένωση Εργατών (CUT), που δημιουργήθηκε στην πρώτη κυβέρνηση του Λούλα.
[7] Chedid Henriques et al. (2013). Μια περίληψη αυτής της εργασίας αποτελεί το 8ο κεφάλαιο αυτού του βιβλίου. Οι Sardá de Faria (2011) και Novaes (2011) εργάζονται επίσης πάνω σε αυτό το θέμα και συνεργάζονται στο κεφάλαιο 6 αυτής της συλλογής.
[8] Ruggeri (2005; 2009; 2011). Βλέπε το κεφάλαιο 7 αυτού του βιβλίου (Ruggeri και Polti).
[9] Ruggeri (2005; 2011; 2013b).
[10] Για μια ανάλυση των διαφορετικών ιστορικών διαδικασιών του εργατικού ελέγχου, βλέπε Mandel (1973) και Ness and Azzellini (2011).
[11] Μια κριτική της έννοιας του αποκλεισμού από αυτή την οπτική μπορεί να δει κανείς στο Trinchero (2009).
[12] Ruggeri (2012; 2013a).
[13] http://ica.coop/sites/default/files/attachments/Explorative_Report_2012.pdf
[14] Για παράδειγμα, στο Συνέδριο των Βρυξελλών της Πρώτης Διεθνούς (1865) και στο Συνέδριο της Κοπεγχάγης της Δεύτερης Διεθνούς (1910). Cole (1957; 1959); AA.VV, Συνέδρια των Σοσιαλιστικών Διεθνών (1969).
[15] Για την περίπτωση του Mondragón, βλέπε μεταξύ άλλων Bowman και Stone (2009) και Sacchetto και Semenzin (2013) για τους ιταλικούς συνεταιρισμούς.
[16] Αν και δεν υπάρχει ακόμα δημοσιευμένη έρευνα για το θέμα, μπορούμε να αναφέρουμε επικοινωνίες με ερευνητές όπως ο Vieta, ο οποίος κάνει λόγο για σχεδόν 100 ανακτημένες επιχειρήσεις στην ιταλική επικράτεια, και ο Carrano, ο οποίος αναφέρει περίπου 30. Για την υπόθεση Rimaflow, βλέπε το άρθρο των Semanzin και Magnani: http://www.pagina12.com.ar/diario/suplementos/cash/17-6846-2013-05-26.html
[17] Ανάλογα με τη χώρα, κυμαίνεται από έξι μήνες έως δύο χρόνια.
[18] Gómez Solórsano (2014)
[19] Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου.
[20] Pun Ngai et al. (2013).
[21] Η αξιοποίηση από τις βιομηχανικές αλυσίδες υφαντουργίας του θεσμού ης ανάθεσης εργασιών σε εξωτερικά εργαστήρια που χρησιμοποιούν την εργατική δύναμη με όρους σκλαβιάς, ή επισφαλούς εργασίας, σε απάνθρωπες συνθήκες, είναι κάτι συνηθισμένο σε πολλά μέρη του κόσμου, όπως και στην Αργεντινή. Η περίπτωση των τραγωδιών με εκατοντάδες ή χιλιάδες νεκρούς εργάτες στο Μπαγκλαντές είναι το πιο ακραίο παράδειγμα αυτής της κατάστασης.
[22] Ο συγγραφέας αυτών των γραμμών είχε την ευκαιρία να συμμετάσχει σε διάσκεψη στο Πεκίνο, τον Μάιο του 2013, με τίτλο «Ας ξανασκεφτούμε την Οικονομία», όπου συμμετείχε σημαντικός αριθμός εργατών-ακτιβιστών οι οποίοι έδειξαν ενδιαφέρον για τη σύσταση συνεταιρισμών, όπως και για την εμπειρία των ανακτημένων επιχειρήσεων της Αργεντινής.
[23] Η δεύτερη μεταπολεμική περίοδος στον κόσμο, με τις απεργίες του Γαλλικού Μάη, το Ιταλικό εργατικό κίνημα για την αυτονομία, τη Γιουγκοσλαβική εμπειρία αυτοδιαχείρισης και οι αυτοδιαχειριζόμενες βιομηχανικές αλυσίδες Χιλής του Αλιέντε, είναι οι πιο σημαντικές στιγμές κατά τις οποίες η συζήτηση για την αυτοδιαχείριση και τον εργατικό έλεγχο επανέκτησαν πρωταγωνιστικό ρόλο.
[24] Μια σχετική εξαίρεση είναι η Κούβα, όπου το οικονομικό μοντέλο που κληρονόμησε από τη συμμαχία με την ΕΣΣΔ έχει συζητηθεί, με μεγαλύτερο ή μικρότερο βάθος, σε πολλές περιπτώσεις (κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’60, των μέσων της δεκαετίας του ’80 και της δεκαετίας του ’90). Είναι μια διαδικασία αλλαγής στην οποία η αυτοδιαχείριση και οι συνεταιρισμοί εμφανίζονται ως επιλογή για την ανανέωση της παραγωγικής οργάνωσης. Βλέπε Piñeiro Harnecker (2011).

———————————————-

ΒΛ. ΣΧΕΤΙΚΑ

«Αυτοδιαχείριση και Επανάσταση» του Αντρές Ρουτζέρι

The post Κρίση και αυτοδιαχείριση στον 21ο αιώνα (Αντρές Ρουτζέρι) first appeared on Aυτολεξεί.