Μάκης Σταύρου Καταρχήν θα ήθελα να μας πείτε δυο λόγια για την ιστορία του εργοστασίου.

Σέρχιο Μέντες. Το εργοστάσιο ιδρύθηκε στις 17 Μαΐου 1988, σαν ιδιωτική επιχείρηση από δύο επιχειρηματίες, τον Σάμουελ Μπρόφμαν και τον Χένρι Φερτς. Βρίσκεται εδώ, στην πόλη Άλτο, της Βολιβίας και σήμερα απασχολεί 80 εργαζόμενους. Η επιχείρηση μέχρι το 1999 φαινόταν ότι είχε πολύ καλή διαχείριση και απόδοση. Τα χρονιά αυτή οι ιδιοκτήτες αποφάσισαν να πάρουν τραπεζικό δάνειο, δύο εκατομμυρίων δολαρίων, για να εκσυγχρονίσουν τον τεχνολογικό εξοπλισμό και να γίνει η επιχείρηση πιο ανταγωνιστική. Το δάνειο αυτό προστέθηκε στα χρέη που είχε ήδη η επιχείρηση σε τράπεζες και προμηθευτές. Όπως αποδείχθηκε όμως εκ των υστέρων η διαχείριση των οικονομικών δεν ήταν καλή και από το σημείο αυτό άρχισε σταδιακά η κάμψη της επιχείρησης και η μείωση της παραγωγής, παρά το γεγονός ότι υπήρχε μεγάλη ζήτηση των προϊόντων. Η αρνητική πορεία κορυφώθηκε τον Ιούλιο του 2019, όταν η επιχείρηση έφτασε να οφείλει μισθούς οκτώ μηνών στους εργαζόμενους, τα επιδόματα εορτών και μεταφοράς, όπως και τις εισφορές στο συνταξιοδοτικό ταμείο.

Ενρίκε Βέλτρουμ. Θέλω να προσθέσω ότι πριν από ένα χρόνο, τον Απρίλιο του 2018, έφυγε από την επιχείρηση ο ένας από τους ιδιοκτήτες, ο Σάμουελ Μπρόφμαν, χωρίς να ξέρουμε που βρίσκεται. Ακούσαμε ότι έφυγε για λόγους ασθένειας, αλλά αυτό ποτέ δεν επιβεβαιώθηκε. Το γεγονός αυτό ήταν μια ακόμη σαφής ένδειξη ότι οι ιδιοκτήτες ούτε όραμα για την επιχείρηση είχαν ούτε σχεδιασμό. Ταυτόχρονα τα χρέη  της επιχείρησης αυξάνονταν.

Σε αυτές τις συνθήκες βλέποντας ότι δεν υπήρχε καμία προοπτική και ότι ο κίνδυνος να χάσουμε τις δουλειές μας ήταν ορατός, οι εργαζόμενοι αποφασίσαμε να αναλάβουμε εμείς οι ίδιοι τη διαχείριση της επιχείρησης, παρά τις δυσκολίες που γνωρίζαμε ότι θα αντιμετωπίσουμε. Την Τρίτη, 9 Ιουλίου 2019, έγινε η καθοριστική     γενική συνέλευση και αποφασίσαμε να ξεκινήσει η επιχείρηση να λειτουργεί με αυτοδιαχείριση.

Γνωρίζαμε πολύ καλά τις υποχρεώσεις και τις ευθύνες που αναλαμβάναμε, όπως και τις δυσκολίες που θα είχε αυτό το εγχείρημα, όμως για εμάς ήταν μονόδρομος. Έτσι ξεκίνησε η καινούργια μορφή λειτουργίας του εργοστασίου.  Η κατάσταση επιδεινώθηκε ακόμη περισσότερο, όταν, λόγω των χρεών που είχε η προηγούμενη διαχείση στην Επιχείρηση Ηλεκτρισμού, μας έκοψαν το ηλεκτρικό ρεύμα και για πολύ καιρό δουλεύαμε με γεννήτριες. Παράλληλα, τον επόμενο χρόνο, τον 2020, μας έπληξε και η κρίση της πανδημίας.  Παρόλα αυτά επιμείναμε.. Αποφασίσαμε να δουλέψουμε για αρκετό καιρό χωρίς μισθούς, με σκοπό   να πληρώσουμε τα χρέη. Από το 2021 μέχρι το 2023 αυξήθηκε σημαντικά η παραγωγή, ενώ το 2024 και το 2025 η παραγωγή διπλασιάστηκε. Σήμερα λειτουργούμε  σε ικανοποιητικό επίπεδο.

Μάκης Σταύρου Τι συμπεράσματα βγάλατε από την εμπειρία αυτή;

Σέρχιο Μέντες Το πρώτο συμπέρασμα που βγάλαμε είναι ότι οι εργαζόμενοι μπορούν οι ίδιοι να διαχειριστούν τις επιχειρήσεις χωρίς να χρειάζονται τα αφεντικά. Και, ξέρετε, αυτό ήταν μια πολύ μεγάλη, κυρίως, ψυχολογική νίκη. Αποκτήσαμε μεγάλη αυτοπεποίθηση από το γεγονός ότι καταφέραμε να εξυγιάνουμε και  λειτουργούμε ικανοποιητικά μια επιχείρηση που ήταν υπερχρεωμένη και σε συνθήκες κρίσης. Ψυχολογικά μας βοήθησε, επίσης, το γεγονός ότι γνωρίζαμε πως σε άλλες χώρες της γειτονιάς μας, Αργεντινή, Βραζιλία, Ουρουγουάη, Χιλή, Βενεζουέλα, Μεξικό κ.ά, υπάρχουν εδώ και πολλά χρόνια, από το 2001, επιχειρήσεις που λειτουργούν με αυτοδιαχείριση.

Ντιέγο Μοσκόσο Σχετικά με τις ιδέες της αυτοδιαχείρισης και αυτοοργάνωσης θέλω να τονίσω ότι εδώ, στη Βολιβία, δεν είναι άγνωστες. Θα σας θυμίσω τις δύο μεγάλες εξεγέρσεις, του 2000, στην Κοτσαμπάμπα εναντίον της ιδιωτικοποίησης του νερού και του 2003 στη πρωτεύουσα  Λα Πας και στην πόλη Άλτο, εναντίον της εμπορευματοποίησης του υγραερίου. Και στις δύο αυτές εξεγέρσεις πρωτοστάτησαν οι ιθαγενείς και εξελίχθηκαν σε παλλαϊκές, διότι συνειδητοποιήσαμε ότι δεν μπορούμε να υπερασπιστούμε ούτε το νερό, ούτε το υγραέριο, ούτε κανένα άλλο κοινό αγαθό,  εάν στη διαχείρισή του δεν συμμετέχουν οργανωμένα  οι συλλογικότητες των εργαζομένων και των κατοίκων. Είναι σαφές για εμάς ότι το κράτος δεν  μπορεί να προστατέψει αποτελεσματικά τα δημόσια και κοινά αγαθά, τη στιγμή, μάλιστα,  που το κράτος είναι εκείνο που τα παραχωρεί στους ιδιώτες. Για το λόγο αυτό  στην Κοτσαμπάμπα,  ξεκίνησαν τις μεγάλες κινητοποιήσεις με τη δημιουργία ενός δικτύου συλλογικοτήτων που το ονόμασαν “Coordinadora del Agua y de la Vida“, (Συντονιστική για το Νερό και τη Ζωή), στο οποίο (δίκτυο) συμμετείχαν εργάτες εργοστασίων, υπάλληλοι υπηρεσιών, αγρότες, οικολογικοί σύλλογοι και συλλογικότητες από τις γειτονιές, φεμινιστικές και νεολαιίστικες οργανώσεις, όπως αναφέρεται και στο βιβλίο “El Agua es nuestra, Carajo” (Το νερό είναι δικό μας, γαμώτο), που έγραψαν και παρουσίασαν  οι πρωταγωνιστές του εμβληματικού εκείνου αγώνα,  με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 25 χρόνων από την εξέγερση (2000-2025) Χαρακτηριστική του τρόπου οργάνωσης του δικτύου είναι η φράση, που αναγράφεται σαν θέση αρχής στο μανιφέστο της Συντονιστικής.”sin lídreres, sin patrones, sin  partidos” (χωρίς ηγέτες, χωρίς αφεντικά, χωρίς κόμματα”. Μετά από το νικηφόροι εκείνο αγώνα άρχισαν να δημιουργούνται θεσμοί αυτοδιαχείρισης του νερού, όχι μόνο στη Βολιβία, αλλά και σε  άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής.

Τρία χρόνια αργότερα, τον Οκτώβριο του 2003, έγινε η άλλη μεγάλη και νικηφόρα εξέγερση εναντίον της εμπορευματοποίησης του υγραερίου και της πώλησής του στη Χιλή και τις ΗΠΑ. Ο αγώνας αυτός είχε σαν επίκεντρο τις μεγαλουπόλεις, Λα Πας και Άλτο, και πρωτοστάτησαν πάλι οι ιθαγενείς, οι οποίοι διαβλέποντας ότι έρχονται  σφοδρές συγκρούσεις, άρχισαν να δημιουργούν στις δύο πόλεις, οργανωμένες συλλογικότητες σε κάθε γειτονιά (juntas vecinales). Κάθε συλλογικότητα αποτελούνταν από πυρήνες και κάθε πυρήνας είχε συγκεκριμένη αρμοδιότητα (τροφοδοσία, επικοινωνία με άλλους πυρήνες, τύπωμα αφισών, γράψιμο ενημερωτικών εντύπων, οργάνωση αμυντικού σχεδίου για να εμποδίσουν την αστυνομία να μπει στις γειτονιές κ.α) Οι συγκρούσεις με την κυβέρνηση κορυφώθηκαν από τις 10 έως τις 18 Οκτωβρίου, και ήταν  αιματηρές, με 80 νεκρούς και περίπου 400 τραυματίες. Όμως τελικά οι Γειτονιές, όχι μόνο άντεξαν, αλλά και νίκησαν. Ο πρόεδρος της Βολιβίας,  Γκονζάλο Σάντσες ντε Λοσάδα, που επέμενε στην εμπορευθματοποίηση του υγραερίου,  υπέβαλε την παραίτησή του, εγκατέλειψε τη χώρα με ελικόπτερο, στις 17 Οκτωβρίου 2003,  και κατέφυγε στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι αυτοοργανωμένες συλλογικότητες στις γειτονιές με τη μαχητικότητά, πέτυχαν να μην πουληθεί το υγραέριο, όπως και η Συντονιστική για το Νερό και τη Ζωή, είχε πετύχει πριν τρία χρόνια να σταματήσει η ιδιωτικοποίηση του Νερού. Ήταν τόσο μεγάλη, η απήχηση και η επιτυχία της οργάνωσης των κατοίκων σε κάθε γειτονιά, μέσα από ανοιχτές συνελεύσεις, που επηρέασε τον συγγραφέα  Πάμπλο Μαμάνι να γράψει το βιβλίο “Microgobiernos Barriales” (Μικρές κυβερνήσεις στις γειτονιές).

Μάκης Σταύρου Με αφορμή την επισήμανση του Ντιέγο, σχετικά με τον πρωταγωνιστικό ρόλο των ιθαγενών στις δύο μεγάλες και νικηφόρες εξεγέρσεις στην  πρόσφατη ιστορία της Βολιβίας, θα σας πω ότι πριν από 15 ημέρες είχα μια συζήτηση  με τον συγγραφέα του βιβλίου Buen Vivir, Fernando Mamani, και είχε και αυτός τονίσει ότι σε μεγάλο βαθμό τα κινήματα αυτοδιαχείρισης που αναπτύσσονται  στη Λατινική Αμερική είναι πολύ επηρεασμένα από τον κοινοτισμό των ιθαγενών. Τί λέτε εσείς;

Ενρίκε Βέλτρουμ Αυτό είναι σίγουρο. Ιδιαίτερα εδώ στη Βολιβία το ιθαγενικό κίνημα είναι πολύ δυνατό και τα τελευταία τριάντα χρόνια έχει επηρεάσει σημαντικά τις πολιτικές εξελίξεις. Χαρακτηριστική είναι η φράση που συχνά ακούγεται ότι “στη Βολιβία οι ιθαγενείς ποτέ δεν φοβήθηκαν καμία κυβέρνηση, αντίθετα οι κυβερνήσεις φοβούνται τους ιθαγενείς” Θα σας πω την εμπειρία που είχα τον Οκτώβριο του 2003, στη διάρκεια της μεγάλης εξέγερσης εναντίον της εμπορευματοποίησης του υγραερίου, για την οποία μίλησε προηγουμένως ο Ντιέγο. Την ιδέα, όπως και την πρωτοβουλία . για τη δημιουργία οργανωμένων συλλογικοτήτων σε κάθε γειτονιά (juntas vecinales), την είχαν οι ιθαγενείς Αϊμάρα, και θυμάμαι ότι μας έλεγαν πως πρέπει να οργανωθούμε σε κάθε  γειτονιά όπως το Ailly (Αϊγιου), που είναι η συλλογική μορφή οργάνωσης των ιθαγενών και λειτουργεί με συνέλευση, όπου παίρνονται όλες οι αποφάσεις και γίνεται η εκ περιτροπής  ανάληψη ευθυνών από όλους. Οι συλλογικές αυτές μορφές οργάνωσης ανά γειτονιά ονομάστηκαν “microgobiernos barriales” (μικρές κυβερνήσεις γειτονιάς), υπήρχαν περίπου 500 στην πόλη Άλτο και άλλες τόσες στην πόλη Λα Πας και με αυτές πετύχαμε το νικηφόρο αποτέλεσμα που ανέφερε προηγουμένως ο Ντιέγο

Η συμβολή, επίσης των ιθαγενών ήταν πολύ σημαντική και στις τελευταίες μεγάλες κινητοποιήσεις του περασμένου Ιουνίου, όπου οι ιθαγενείς αγρότες έπαιξαν καθοριστικό ρόλο. Ταυτόχρονα, βοήθησε πάρα πολύ στην μαζικότητα και αγωνιστικότητα αυτών των κινητοποιήσεων το γεγονός ότι εμείς σαν εργατικό κίνημα μέσω του COB  (Εργατικού Κέντρου Βολιβίας) ενότητα με το κίνημα των ιθαγενών. Η αγωνιστικότητα αυτή των ιθαγενών δεν είναι σημερινή. Έχει τις ρίζες της στους αγώνες που έκαναν εναντίον των αποικιοκρατών για ελευθερία και ανεξαρτησία. Η αγωνιστική αυτή στάση σε συνδυασμό με τον κοινοτισμό που χαρακτηρίζει την καθημερινή τους ζωή, είναι σίγουρο ότι επηρεάζουν τα κινήματα  και στη Βολιβία και στην υπόλοιπη Λατινική Αμερική

Μάκης Σταύρου Στη χώρα μου, την Ελλάδα ακούγεται συχνά ότι η αυτοδιαχείριση είναι ουτοπία, είναι μια ιδέα που δε μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη.

Σέρχιο Μέντες. Αυτή η άποψη δεν είναι κάτι που ακούγεται για πρώτη φορά. Ό τι δεν βολεύει τον καπιταλισμό παρουσιάζεται σαν ουτοπία. Είναι με άλλα λόγια, η γνωστή θεωρία της Θάτσερ, που υποστηρίζει ότι το μοναδικό μέλλον στον πλανήτη είναι ο καπιταλισμός. Εδώ στη Λατινική Αμερική, ελάχιστα ακούγεται η άποψη αυτή, γιατί υπάρχουν πολλά αυτοδιαχειριζόμενα εγχειρήματα, όχι μόνο στην οικονομία και την  παραγωγή  προϊόντων, αλλά και σε κοινωνικούς θεσμούς (αυτοδιαχειριζόμενα σχολεία, πανεπιστήμια, ιατρεία, νοσοκομεία κ.α). Στο εργοστάσιο που βρισκόμαστε, πριν αποφασίσουμε στη συνέλευση να το λειτουργήσουμε με αυτοδιαχείριση, υπήρχαν εργάτες και εργάτριες που πίστευαν ότι δεν μπορεί να λειτουργήσει η επιχείρηση χωρίς ιδιοκτήτες, διευθυντές,  προϊσταμένους και γενικότερα, χωρίς ανώτερο διοικητικό προσωπικό. Σήμερα, μετά από επτά χρόνια που βλέπουν την πρόοδο και τα θετικά αποτελέσματα του αυτοδιαχειριζόμενου εργοστασίου, έχουν πειστεί ότι όχι μόνο μπορεί να λειτουργήσει το εργοστάσιο  χωρίς ιδιοκτήτες και διευθυντές, αλλά ότι λειτουργεί πολύ καλύτερα. Πολύ περισσότερο που όλες και όλοι γνωρίζουμε ότι το εργοστάσιο έφτασε σε πολύ μεγάλη κρίση και κινδύνεψε να κλείσει από την κακοδιαχείριση που είχε από τους ιδιοκτήτες και τους διευθυντές

Ενρίκε Βέλτρουμ. Σε αυτά που είπε ο Σέρχιο θα ήθελα να προσθέσω ότι η θετική εμπειρία που έχουμε από την επτάχρονη λειτουργία του εργοστασίου , με συνελεύσεις, στις οποίες εμείς, οι  ίδιοι οι εργαζόμενοι παίρνουμε  τις αποφάσεις για όλα τα θέματα, ήταν η αιτία που αγωνιστήκαμε να γίνει το αίτημα για αυτοδιαχείριση κεντρικό αίτημα των μεγάλων λαϊκών κινητοποιήσεων του περασμένου Ιουνίου. Αυτό συνέβη για πρώτη φορά  στη Βολιβία   και αποτελεί μια πολύ σημαντική παρακαταθήκη για το μέλλον. Πολύ περισσότερο που, όπως δείχνουν τα πράγματα, μετά το τέλος του Σεπτεμβρίου που το πιο πιθανό είναι να ξεκινήσουν και πάλι οι κινητοποιήσεις, το αίτημα για αυτοδιαχείριση θα είναι και πάλι στην επικαιρότητα. Γιατί, όπως είπε και ο Σέρχιο, η αυτοδιαχείριση δεν αφορά μόνο την οικονομία, αλλά  όλη την κοινωνική και πολιτική ζωή. Είναι, δηλαδή μια αξία και μια διαδικασία που εξασφαλίζει πραγματική δημοκρατία, εξασφαλίζει, δηλαδή, το δικαίωμα των εργαζομένων να παίρνουν μέρος στις αποφάσεις, αδιαμεσολάβητα.

Μάκης Σταύρου Πως βλέπετε την προοπτική του κινήματος της αυτοδιαχείρισης;

Σέρχιο Μέντες Όπως και εσείς γνωρίζετε πολύ καλά το κίνημα της αυτοδιαχείρισης δεν είναι ξεκομμένο από τα υπόλοιπα κινήματα. Αυτή την περίοδο και τα εργατικά σωματεία και οι ιθαγενικές κοινότητες, αλλά και πολλές άλλες συλλογικότητες βρισκόμαστε σε συνεχείς συσκέψεις και συναντήσεις, για να προετοιμάσουμε τις αντιδράσεις μας   μετά το τέλος του Σεπτεμβρίου που λήγει η κατάσταση έκτακτης ανάγκης που έχει επιβάλλει από τον περασμένο Ιούνιο η κυβέρνηση προκειμένου να σταματήσουν οι παλλαϊκές κινητοποιήσεις. Ταυτόχρονα η κυβέρνηση είχε δεσμευτεί ότι θα ικανοποιήσει τα βασικότερα από τα αιτήματα που το κίνημα είχε υποβάλλει. Δυστυχώς, μέχρι τώρα, όχι μόνο δεν έχει λύσει  προβλήματα, αλλά, αντίθετα, η κατάσταση έχει επιδεινωθεί. Αυτή τη στιγμή οι διαθέσεις όλων των συλλογικοτήτων είναι να συνεχίσουμε με την ίδια αποφασιστικότητα και αγωνιστικότητα τον αγώνα που εδώ τέσσερις μήνες έχουμε ξεκινήσει. Δεν ξέρουμε τι σκέφτεσαι και πως θα αντιδράσει η κυβέρνηση. Το δικό μας σωματείο, εκτός των άλλων, θα δώσει μεγάλο βάρος σε δύο πράγματα: το πρώτο είναι να διατηρηθεί η ενότητα του κινήματος που είχαμε πετύχει τον Ιούνιο και το δεύτερο να συνεχίσει το αίτημα για αυτοδιαχείριση να είναι στην πρώτη γραμμή των διεκδικήσεων.

The post Μία συζήτηση στο αυτοδιαχειριζόμενο εργοστάσιο PANDA της Βολιβίας first appeared on Aυτολεξεί.

Η Εναλλακτική Δράση, έπειτα από συνεννόηση με φίλους και συναγωνιστές στη Βολιβία, προγραμμάτισε συναντήσεις και συζητήσεις με διανοούμενους και κινήματα προκειμένου να συμβάλει στην προσπάθεια που γίνεται και από άλλες συλλογικότητες στη χώρα μας για διαδοση  της ιδέας και της εφαρμογής της Αυτοδιαχείρισης. Σημαντικό κίνητρο για τις συζητήσεις αυτές ήταν οι μεγάλες αγωνιστικές κινητοποιήσεις που για 7 εβδομάδες, ως γνωστόν, τον περασμένο Ιούνιο, συγκλόνισαν τη Βολιβία και ανάγκασαν την κυβέρνηση να κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης για 3 μήνες, μέχρι τα τέλη του Σεπτεμβρίου. Σε όλες τις συζητήσεις που γίνονται εδώ, οι συλλογικότητες θεωρούν σίγουρο ότι οι κινητοποιήσεις θα συνεχιστούν με ακόμη μεγαλύτερη ένταση από τον Οκτώβριο. Ξεχωριστό ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι στις κινητοποιήσεις αυτές οι μεγάλες συνδικαλιστικές οργανώσεις και των εργατών και των αγροτών έθεσαν, για πρώτη φορά, την αυτοδιαχείριση ως βασικό αίτημα διεκδίκησης.

Η πρώτη συνάντηση ήταν με τον Βολιβιανό διανοούμενο και συγγραφέα Φερνάντο Μαμάνι, του οποίου το βιβλίο Buen Vivir, όπως είναι γνωστό, έχει εκδώσει στα ελληνικά η Εναλλακτική Δράση. Η δίωρη συζήτηση που πραγματοποιήθηκε στο σπίτι του συγγραφέα έχει βιντεοσκοπηθεί και έχει ξεκινήσει η μετάφρασή της. Το παρακάτω κείμενο, μεταφρασμένο, είναι ένα μέρος της πολύ ενδιαφέρουσας συζήτησης η οποία, όπως ήταν φυσικό, ξεκίνησε με συζήτηση για τις πρόσφατες κινητοποιήσεις και την προοπτική του κινήματος στη Βολιβία. Στο κείμενο, ο Μαμάνι μιλά για το περιεχόμενο του Buen Vivir και τη φιλοσοφία του κοινοτισμού, όπως και την επίδραση που έχει στα κινήματα της Λατινικής Αμερικής. Εξίσου ενδιαφέροντα είναι και τα υπόλοιπα θέματα της συζήτησης που αναφέρονται στον κοινοτισμό του Buen Vivir και την εφαρμογή του στους κοινωνικούς τομείς, όπως στην οικονομία, την εκπαίδευση, τη δικαιοσύνη, τις σχέσεις των φύλων κ.ά. Η συνάντηση ολοκληρώθηκε με συζήτηση για τις εμπειρίες από τις μεγάλες και επιτυχημένες κινητοποιήσεις του 2000 στην Κοτσαμπάμπα, εναντίον της ιδιωτικοποίησης του νερού και του 2003 στη Λα Παζ εναντίον της ιδιωτικοποίησης του υγραερίου.

Εκτός από τη συνάντηση με τον Μαμάνι έχουν προγραμματιστεί συναντήσεις με φοιτητές και εργαζόμενους.

***

Μάκης Σταύρου: Ποιο ήταν το κίνητρο για να τιτλοφορήσετε το βιβλίο σας με τον όρο Buen Vivir;

Φερνάντο Μαμάνι: Καταρχάς θέλω να σας ευχαριστήσω, κύριε Σταύρου, που μεταφράσατε το βιβλίο μου στα ελληνικά και έχουν οι Έλληνες και οι Ελληνίδες, φίλες και φίλοι, τη δυνατότητα να το διαβάσουν και να μελετήσουν τη φιλοσοφία των ιθαγενών της Λατινικής Αμερικής.

Όσον αφορά το ερώτημά σας, θέλω να επισημάνω κάτι που όλες και όλοι από την καθημερινότητά μας γνωρίζουμε, ότι δηλαδή, ζούμε σε μια εποχή μεγάλης κρίσης του καπιταλισμού. Και επειδή στον καπιταλισμό οι κρίσεις είναι μόνιμο φαινόμενο, οι θεωρητικοί του εκπρόσωποι προσπαθούν να ωραιοποιούν τις λέξεις, για να δημιουργούν αυταπάτες στους λαούς και να τους παθητικοποιούν. Με αυτό το σκεπτικό χρησιμοποιούν τη φράση vivir mejor (να ζούμε καλύτερα) και στοχεύουν στο να πείσουν τους ανθρώπους ότι στον καπιταλισμό μπορούν να έχουν καλύτερη ζωή, δηλαδή να αποκτήσουν πολλά υλικά αγαθά και, πιθανόν, να πλουτίσουν.

Στην πραγματικότητα, όμως, η «καλύτερη ζωή» που υποσχονται σημαίνει οικονομική και υλική ανάπτυξη χωρίς όρια, υπερκατανάλωση, συσσώρευση πλούτου και εξουθενωτικός ανταγωνισμός. Αυτές οι συνθήκες, που με μια λέξη τις ονομάζουν ευημερία, όπως διαπιστώνουμε, προκαλούν πολύ αρνητικές επιπτώσεις και στην κοινωνία και στο φυσικό περιβάλλον. Μερικές από τις επιπτώσεις αυτές είναι οι μεγάλες κοινωνικές ανισότητες, ο εγωισμός, ο ατομικισμός, η υπερκατανάλωση, η λεηλασία των φυσικών πόρων και η κλιματική κρίση, ενώ ταυτόχρονα, παρά τις υποσχέσεις, γιγαντώνεται η φτώχεια στον πλανήτη.

Για τους λόγους αυτούς, εμείς οι ιθαγενείς απορρίπτουμε τη λογική του vivir mejor (να ζούμε καλύτερα) και έχουμε υιοθετήσει τη φιλοσοφία του buen vivir, που είχαν και οι πρόγονοί μας και σημαίνει να ζούμε ποιοτικά. Η έννοια της ποιοτικής ζωής για τους ιθαγενείς σημαίνει: να καταναλώνουμε αυτά που πραγματικά έχουμε ανάγκη, να έχουμε ισοτιμία σε όλες μας τις σχέσεις, να ζούμε με αλληλεγγύη, να έχουμε καθημερινή πρακτική μας τον κοινοτισμό και, πάνω από όλα, να προστατεύουμε τη φύση. Για τους ιθαγενείς, η λέξη φύση είναι ιερή, και ονομάζεται Pachamama (Μάνα Γη) και τους αγώνες που κάνουμε για να την προστατεύσουμε δεν τους κάνουμε από απλή οικολογική ευαισθησία, αλλά γιατί πιστεύουμε ότι προστατεύουμε τη μάνα μας.

Όλες αυτές οι αξίες που ανέφερα είναι για εμάς το περιεχόμενο της ποιοτικής ζωής, που υπάρχει στη φιλοσοφία του buen vivir, και για αυτόν τον λόγο επέλεξα τον τίτλο για το βιβλίο. Ο αναγνώστης που θα το διαβάσει μπορεί να κάνει τη διάκριση ανάμεσα στο vivir mejor του καπιταλισμού και στο buen vivir του κοινοτισμού.

Μ.Σ.: Με αφορμη τις σκέψεις αυτές θα ήθελα να μιλήσουμε λίγο πιο αναλυτικά για τα δύο πρότυπα (paradigmas) οργάνωσης των κοινωνιών που αναφέρεται στο βιβλίο σας: el paradigma occidental (το δυτικό πρότυπο) και el paradigma comunitario (το πρότυπο του κοινοτισμού).

Φ.Μ.: Όσον αφορά το δυτικό πρότυπο θα ήθελα να διασαφηνίσω ότι με τον όρο occidental (δυτικός) δεν εννοώ κάποιον γεωγραφικό χώρο. Αναφέρομαι σε μια συγκεκριμένη μορφή σχέσεων που έχει καθιερωθεί στις λεγόμενες ανεπτυγμένες δυτικές χώρες. Μια μορφή σχέσεων που χαρακτηρίζεται από τον άκρατο καταναλωτισμό, τον ατομικισμό, τον ρατσισμό, την ιεραρχία, την πατριαρχία και άλλα παρόμοια χαρακτηριστικά. Τις σχέσεις αυτές προσπάθησαν να επιβάλλουν και σε εμάς, τους ιθαγενείς της Λατινικής Αμερικής, οι Ευρωπαίοι αποικιοκράτες.

Το δυτικό αυτό πρότυπο που δεν είναι άλλο από το καπιταλιστικό πρότυπο με τις αρνητικότατες συνέπειες που έχει για το περιβάλλον και τους λαούς, προκειμένου να επιβληθεί πιο εύκολα και να γίνει αποδεκτό, υποστηρίζουν ότι είναι το μοναδικό σύστημα που μπορεί να φέρει «ανάπτυξη». Μια έννοια δηλαδή, που δίνει προτεραιότητα στη χωρίς όρια αύξηση της παραγωγής υλικών αγαθών, στην ατομική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής και στη συσσώρευση πλούτου από λίγους. Αυτή η «ανάπτυξη», όμως οδηγεί ανάμεσα σε άλλα δεινά, στην καταλήστευση και κατασπατάληση των φυσικών πόρων, στην καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος, στον διαχωρισμό του πληθυσμού σε πλούσιους και φτωχούς, σε μεγάλες αδικίες και το χειρότερο από όλα σε καταστροφικούς πολέμους. Φτάνουν μάλιστα στο σημείο oι υποστηρικτές του καπιταλισμού αυτή την ανάπτυξη να την αποκαλούν «πρόοδο». Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, κάτω από την πίεση της κλιματικής κρίσης και προκειμένου να κατευνάσουν τις κινητοποιήσεις και τις διαμαρτυρίες εναντίον της κλιματικής αλλαγής την ονόμασαν «πράσινη ανάπτυξη».

Χαρακτηριστική για το πώς χρησιμοποιεί ο καπιταλισμός τη λέξη ανάπτυξη είναι η συνέντευξη που παραχώρησε στις 20 Ιανουαρίου 1949 ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Χάρι Τρούμαν, όπου αναφερόμενος στην παγκόσμια οικονομία χρησιμοποίησε τους όρους ανάπτυξη και υπανάπτυξη. Έκτοτε καθιερώθηκαν επίσημα οι χαρακτηρισμοί «αναπτυγμένες» και «υπανάπτυκτες» χώρες. Οι «υπανάπτυκτες» που σύμφωνα με τον Τρούμαν είναι οι χώρες του Νότιου Ημισφαιρίου, ονομάστηκαν με μια φράση «τρίτος κόσμος», ο οποίος θα έπρεπε να αναπτυχθεί με τη «βοήθεια» των αναπτυγμένων χωρών. Σήμερα, έπειτα από 75 χρόνια, βλέπουμε και εμείς στις χώρες της Λατινικής Αμερικής ότι, όχι μόνο δεν υπήρξε καμία ανάπτυξη από τη βοήθεια των αναπτυγμένων χωρών, αλλά αντίθετα βάθυνε το χάσμα ανάμεσα στις πλούσιες και φτωχές χωρες. Και η κατάσταση χειροτέρεψε ακόμη περισσότερο από τα τέλη της δεκαετίας του ’70 και μετά με την επικράτηση της παγκοσμιοποίησης και του νεοφιλελευθερισμού. Αυτή είναι η περίφημη ανάπτυξη που προσπαθεί να επιβάλλει το δυτικό πρότυπο.

Μ.Σ.: Είναι γεγονός ότι το δεύτερο πρότυπο στο οποίο αναφερθήκατε, το πρότυπο του κοινοτισμού, αποτελεί στις μέρες μας αντικείμενο πολλών συζητήσεων. Για αυτόν τον λόγο, θα ήθελα να μιλήσετε κάπως πιο αναλυτικά, αφενός για το περιεχόμενο του κοινοτισμού και αφετέρου για τον τρόπο εφαρμογής του.

Φ.Μ.: Γνωρίζω και εγώ ότι ο κοινοτισμός είναι θέμα συζητήσεων σε συλλογικότητες, ακόμη και σε επίσημους θεσμούς σε πολλές χώρες, ιδιαίτερα μετά την εμφάνιση του νεοφιλελευθερισμού, στη δεκαετία του ’70. Για το θέμα αυτό, επίσης, με έχουν προσκαλέσει συλλογικότητες σε αρκετές χώρες, για να παρουσιάσω τον κοινοτισμό με βάση τη φιλοσοφία του Buen Vivir.

Αυτό που πρωταρχικά θεωρώ σημαντικό είναι να γίνει κατανοητό το νόημα της έννοιας της κοινότητας, που έχουμε εμείς οι ιθαγενείς και είναι διαφορετικό από το νόημα της κοινότητας που έχουν στο δυτικό κόσμο. Διότι στο δυτικό κόσμο η κοινότητα κατανοείται ως μία ενότητα και κοινωνική δομή που αφορά μόνο τους ανθρώπους. Για εμάς η έννοια της κοινότητας περιλαμβάνει κάθε μορφής ύπαρξη. Στον κοινοτισμό του Buen Vivir, δηλαδή, δεν παίρνουμε υπόψη μόνο τον άνθρωπο, αλλά βλέπουμε και τον άνθρωπο ενταγμένο στο σύνολο της κοινότητας. Για να σας δώσω να καταλάβετε καλύτερα την έννοια της κοινότητας, θα σας πω ότι στα σχολεία μας τα παιδιά διδάσκονται ότι το πρώτο πρόσωπο δεν είναι το “εγώ”, όπως διδάσκεται στα σχολεία της δύσης, αλλά το “εμείς”. Και λέγοντας “εμείς” δεν εννοούμε μόνο τους ανθρώπους, αλλά ό,τι υπάρχει γύρω μας: τα ζώα, τα φυτά, τά έντομα, τα βουνά, τα ποτάμια, τις λίμνες, τις πέτρες, τα βράχια κ.ά. Αυτό είναι για εμάς η κοινότητα.

Υπό αυτή την αντίληψη, πρωταρχική μας αξία είναι η συμπληρωματικότητα, που σημαίνει ότι κάθε ύπαρξη συμπληρώνει την άλλη και επομένως οι σχέσεις μας διαμορφώνονται με βάση τη σκέψη ότι όλοι και όλα εξαρτώνται από όλους. Σε αυτή τη μορφή σχέσεων, η αξία της αλληλεγγύης δεν είναι ένα απλό σύνθημα, αλλά ζωτική ανάγκη για την καθημερινή μας ζωή. Το ίδιο ισχύει για τις αξίες της αμοιβαιότητας, του σεβασμού, της συνεργασίας κ.ά.

Μ.Σ.: Η διαφορά της έννοιας της κοινότητας ανάμεσα στην ατομοκεντρική αντίληψη που έχει ο δυτικός κόσμος και την αξιακή αντίληψη που έχουν οι ιθαγενείς με βάση το Buen Vivir, έγινε κατανοητή σε θεωρητικό επίπεδο. Θα ήθελα, όμως, να μας πείτε πώς εφαρμόζεται στην πράξη ο κοινοτισμός στους ιθαγενείς.

Φ.Μ.: Στους ιθαγενείς υπάρχει και λειτουργεί, από την προ-Ίνκας εποχή, ένας ιερός θεσμός που ονομάζεται Ayllu (Αϋλού-Κοινότητα) που λειτουργεί με βάση τις αρχές που προηγουμένως αναφέραμε. Καθεμιά Αϋλού έχει μια γεωγραφικά προσδιορισμένη περιοχή, όπου ζουν περίπου εκατό οικογένειες. Η γη ανήκει στην κοινότητα και κάθε οικογένεια μπορεί να καλλιεργεί και να διαχειρίζεται ένα κομμάτι γης ανάλογα με τον αριθμό των μελών της. Τα προϊόντα που παράγουν οι οικογένειες ανήκουν στην κοινότητα και η διανομή τους γίνεται με βάση την αρχή της συμπληρωματικότητας και της αλληλεγγύης και με στόχο να ικανοποιούνται οι πραγματικές ανάγκες όλων, οι οποίες καθορίζονται από τις υποχρεώσεις και τις ευθύνες που καθεμιά και καθένας έχει αναλάβει. Θα πρέπει στο σημείο αυτό να σας πω ότι μέσα σε κάθε Αϋλού υπάρχουν επιμέρους θεσμοί που λειτουργούν με στόχο να υπάρχει πλήρης διαφάνεια και να γνωρίζουν όλες και όλοι τα πάντα, ώστε να παίρνουν τις σωστές αποφάσεις.

Ένας από τους θεσμούς αυτούς είναι το Muyt΄a (Μουίτα) που είναι μια μορφή συνέλευσης, στην οποία συμμετέχουν ισότιμα όλα τα μέλη της κοινότητας. Στη συνέλευση αυτή αποφασίζεται η διαχείριση όλων των υποθέσεων και καθορίζονται οι στόχοι της κοινότητας. Επίσης καθορίζονται οι προτεραιότητες και οι συλλογικές δεσμεύσεις για την επίτευξη των στόχων, όπως και οι ευθύνες και οι υποχρεώσεις όλων που υλοποιούνται εκ περιτροπής. Υπάρχει επίσης ένας άλλος θεσμός που λέγεται Tumpa (Τούμπα), όπου καθαρίζονται οι συγκεκριμένες ευθύνες και υποχρεώσεις που εκ περιτροπής αναλαμβάνει το κάθε μέλος της κοινότητας. Δεν αναλαμβάνουν ευθύνες τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι και οι ασθενείς, οι οποίοι βέβαια, αυτονόητα συμμετέχουν ισότιμα στη διανομή των τροφίμων και των άλλων προϊόντων. Τέλος υπάρχει ο κοινός χώρος που λέγεται Tampu (Τάμπου), όπου βρίσκονται όλα τα διαθέσιμα αγαθά και γίνεται η κατανομή τους με βάση τις αποφάσεις της συνέλευσης Muyt΄a. Όπως καταλάβατε, το Αϋλού, η κοινότητα, λειτουργεί με πλήρη αυτοοργάνωση και αυτοδιαχείριση.

Μ.Σ.: Στην αρχή της κουβέντας μου είπατε ότι η φιλοσοφία του Buen Vivir έχει επηρεάσει τα κινήματα αντίστασης και δικαιοσύνης που τα τελευταία πενήντα χρόνια έχουν εμφανιστεί και δυναμώσει στη Λατινική Αμερική. Θέλετε να μιλήσουμε λίγο περισσότερο για αυτό το θέμα;

Φ.Μ.: Όπως θα πρέπει να γνωρίζετε, κ. Σταύρου, αφού ασχολείστε για πολλά χρόνια και με το ιθαγενικό κίνημα και με το κίνημα της αυτοδιαχείρισης στη Λατινική Αμερική, σε όλες τις χώρες που υπάρχουν δυναμικά κινήματα ζουν ιθαγενείς. Θα αναφερθώ στα πιο γνωστά κινήματα. Για παράδειγμα στο Μεξικό, όπου ξεκίνησε το κίνημα των Ζαπατίστας ζουν πολλά εκατομμύρια Μάγιας. Στη Βενεζουέλα όπου ξεκίνησε το κίνημα των Κομμούνων, ζει περισσότερο από ενάμιση εκατομμύριο Γκαραούνος, Στη Βραζιλία, όπου ξεκίνησε το κίνημα MST, ζουν περίπου δύο εκατομμύρια Αμερίντιος, ενώ στην Αργεντινή, όπου, κυρίως, αναπτύχθηκε το κίνημα των αυτοδιαχειριζόμενων επιχειρήσεων ζουν περισσότερο από ένα εκατομμύριο Αμπορίγινες. Αυτοί οι ιθαγενείς πληθυσμοί έχουν σαν βασική τους φιλοσοφία το Buen Vivir και όπως προηγουμένως σας είπα, ο κοινοτισμός του Buen Vivir έχει στον πυρήνα του την αυτοοργάνωση και την αυτοδιαχείριση. Βεβαίως οι μορφές οργάνωσης του κάθε κινήματος ποικίλουν, γιατί οι ιθαγενείς λαοί σε κάθε χώρα έχουν τα δικά τους ιδιαίτερα πολιτισμικά χαρακτηριστικά. Όμως, θέλω να επαναλάβω ότι ο κοινοτισμός του Buen Vivir είναι κοινός σε όλους τους ιθαγενείς. Κι αυτό είναι ένα ζήτημα που, κατά τη γνώμη μου αξίζει περισσότερη έρευνα.

Πριν κλείσουμε το θέμα αυτό, θέλω να επισημάνω δύο ακόμη ζητήματα που αξίζει να προσέξουμε. Το πρώτο, που ανέφερα και λίγο πιο πριν είναι ότι τα μεγάλα κινήματα της αυτοοργάνωσης και αυτοδιαχείρισης στη Λατινική Αμερική εμφανίστηκαν και δυνάμωσαν στην εποχή του νεοφιλελευθερισμού και κατά τη γνώμη μου ανοίγουν δρόμους για μία άλλης μορφής κοινωνικο-πολιτική οργάνωση για το μέλλον. Το δεύτερο είναι ότι ο αγώνας και η αντίσταση είναι στοιχεία της ζωής των ιθαγενών, αφού έχουν κάνει μεγάλους και πολύχρονους αγώνες εναντίον των αποικιοκρατών. Και αυτό συνεχίζουν να κάνουν και σήμερα.

Προς επιβεβαίωση της σκέψης μου αυτής, θα σας δώσω κάποια παραδείγματα από τη χώρα μου, τη Βολιβία, όπου οι ιθαγενείς πρωτοστάτησαν σε όλες τις πρόσφατες εξεγερσεις: Πρωτοστάτησαν στην επιτυχημένη εξέγερση εναντίον της ιδιωτικοποίησης του νερού στην Κοτσαμπάμπα, το 2000. Πρωτοστάτησαν επίσης στην εξέγερση εναντίον της ιδιωτικοποίησης του υγραερίου στη Λα Παζ το 2003. Μάλιστα, με αφορμή αυτή την εξέγερση, ο κοινωνιολόγος και συγγραφέας Πάμπλο Μαμάνι, εμπνεύστηκε από την οργάνωση του Αϋλου των ιθαγενών Αϊμάρα και Κέτσουα και έγραψε το βιβλίο Microgobiernos Barriales (Μικρές κυβερνήσεις στις γειτονιές). Τέλος, θέλω να τονίσω ότι και στην πρόσφατη εξέγερση του περασμένου Ιουνίου, εναντίον της ακροδεξιάς κυβέρνησης του Ροδρίγο Παζ, οι ιθαγενείς πρωτοστάτησαν.

—————————————–

The post Buen Vivir: Μία συζήτηση με τον Βολιβιανό συγγραφέα Φερνάντο Μαμάνι first appeared on Aυτολεξεί.

Το 1986, το Μεξικό βίωνε μια βαθιά κοινωνική δυσαρέσκεια, η οποία εκφράστηκε και μέσα από τις διαμαρτυρίες γύρω από το Παγκόσμιο Κύπελλο FIFA του 1986, που είχε προγραμματιστεί να διεξαχθεί μεταξύ Μαΐου και Ιουνίου εκείνης της χρονιάς. Η ατμόσφαιρα ήταν ακόμη φορτισμένη από την κοινωνική αντίδραση που είχε προκαλέσει ο σεισμός στην Πόλη του Μεξικού το 1985. Ο Εθνικός Συντονισμός του Λαϊκού Αστικού Κινήματος (CONAMUP), που είχε ιδρυθεί το 1980 με στόχο τον συντονισμό των αγώνων για τη στέγαση, υπήρξε ένας από τους βασικούς παράγοντες αυτών των κινητοποιήσεων.

Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε ότι, τον Απρίλιο του 1986, ο πρύτανης του UNAM, Jorge Carpizo, παρουσίασε στο Πανεπιστημιακό Συμβούλιο το έγγραφο «Δυνατά και Αδύναμα Σημεία του Εθνικού Πανεπιστημίου», ανοίγοντας μια περίοδο κριτικής και συζήτησης στο εσωτερικό του πανεπιστημίου, η οποία αργότερα οδήγησε στη δημιουργία του Πανεπιστημιακού Φοιτητικού Συμβουλίου. Αν και οι διαμαρτυρίες κατά του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1986 στο Μεξικό ήταν σχετικά περιορισμένες και επικεντρώθηκαν κυρίως στο κεντρικό τμήμα της χώρας, λειτούργησαν ως βαρόμετρο για όσα θα ακολουθούσαν. «Δεν θέλουμε γκολ, θέλουμε καρπούς!» και «Δεν θέλουμε Παγκόσμιο Κύπελλο, θέλουμε αύξηση μισθού!» ήταν μερικά από τα συνθήματα που ακούστηκαν εκείνη τη χρονιά.

Πολλά έχουν αλλάξει από τότε. Το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026 είναι το πρώτο που  διεξάγεται σε τρεις χώρες της Βόρειας Αμερικής: στις Ηνωμένες Πολιτείες, στον Καναδά και στο Μεξικό. Μοιάζει, έτσι, με ένα νέο κεφάλαιο στην εμπορική ολοκλήρωση της Βόρειας Αμερικής, η οποία είχε σφραγιστεί με τη Συμφωνία Ελεύθερων Συναλλαγών της Βόρειας Αμερικής (NAFTA). Όπως και σε εκείνη τη συμφωνία, το Μεξικό βρίσκεται στην πιο μειονεκτική θέση: είναι η μόνη από τις τρεις χώρες που παραχωρεί στη FIFA «γενικές φορολογικές απαλλαγές».

Πολλά έχουν αλλάξει από το Μεξικό του 1986. Ορισμένοι από εκείνους που τότε διαμαρτύρονταν κατά του Παγκοσμίου Κυπέλλου κυβερνούν σήμερα την πόλη και τη χώρα.

Η άνοδος του αυτοαποκαλούμενου Τέταρτου Μετασχηματισμού στην προεδρία του Μεξικού, το 2018, πραγματοποιήθηκε μέσα σε συνθήκες βαθιάς πολιτικής κρίσης και υψηλών κοινωνικών προσδοκιών. Δεκαετίες λεηλασίας, αρπαγής περιουσιών, διαφθοράς, βίας και ατιμωρησίας οδήγησαν εκατομμύρια ανθρώπους να στηρίξουν εκείνους που υποσχέθηκαν αλλαγή. Ωστόσο, οκτώ χρόνια αργότερα, και ενώ βρισκόμαστε πλέον στη «δεύτερη φάση του Τέταρτου Μετασχηματισμού», πολλές από τις σημαντικότερες αλλαγές δεν έχουν υλοποιηθεί. Ακόμη χειρότερα, ορισμένα προβλήματα έχουν επιδεινωθεί.

Αυτές οι «αλλαγές που δεν ήρθαν», σε συνδυασμό με «τα προβλήματα που επιδεινώθηκαν», έχουν φέρει ολόκληρη τη χώρα σε μια εξαιρετικά σύνθετη κατάσταση. Σε όλο το Μεξικό, χιλιάδες μητέρες και οικογένειες συνεχίζουν να καταγγέλλουν την εξαφάνιση των συγγενών τους και να τους αναζητούν. Την ίδια στιγμή, καταγγέλλουν την εγκληματολογική [forensic]κρίση, τους μυστικούς τάφους, τα στρατόπεδα στρατολόγησης, τις ζώνες εξαφάνισης, την καταναγκαστική εργασία και αμέτρητες άλλες φρικαλεότητες, οι οποίες αυξάνονται καθημερινά χωρίς να αντιμετωπίζονται ως αυτό που πραγματικά είναι: μία εθνική κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Σε όλα αυτά προστίθεται η βία κατά των αυτόχθονων πληθυσμών, οι οποίοι σε διάφορα μέρη της χώρας έχουν οργανωθεί για να αντισταθούν στις εγκληματικές οργανώσεις. Οι περιπτώσεις των Nahua στην περιοχή Lower Montaña του Guerrero, καθώς και των Nahua και Purépecha στο Michoacán, που πρόσφατα έλαβαν εθνική δημοσιότητα, αποτελούν παραδείγματα μιας κατάστασης που εκτείνεται σε ολόκληρη τη χώρα.

Παρά τη βία, ο λαός αντιστέκεται. Το ίδιο κάνουν και οι εκπαιδευτικοί του Εθνικού Συντονισμού Εργαζομένων στην Εκπαίδευση (CNTE), οι οποίοι, με το σύνθημα «όποιος κι αν κυβερνά, τα δικαιώματα χρειάζονται υπεράσπιση», δεν έχουν σταματήσει να κινητοποιούνται και να διεκδικούν καλύτερες συνθήκες εργασίας. Αντιμετωπίζουν όχι μόνο τον στιγματισμό από τον Τύπο και τον επίσημο λόγο, αλλά και την ένοπλη επίθεση με επικεφαλής τον Esaú López Quero, δήμαρχο του San Pablo Villa de Mitla.

Στο ήδη ταραγμένο κοινωνικό σκηνικό πρέπει να προστεθούν οι κινητοποιήσεις των φοιτητών του Εθνικού Πολυτεχνείου και του Αυτόνομου Πανεπιστημίου της Πόλης του Μεξικού, οι αγώνες των εργαζομένων στο σεξ που βρίσκονται αντιμέτωποι με πολιτικές κοινωνικής εκκαθάρισης, καθώς και οι καταγγελίες διάφορων κοινωνικών οργανώσεων στην Πόλη του Μεξικού για την αύξηση του κόστους στέγασης και υπηρεσιών, αλλά και για τις άθλιες συνθήκες των δημόσιων συγκοινωνιών.

Σε ένα ήδη τεταμένο πολιτικό πλαίσιο, που τροφοδοτείται από την πίεση των Ηνωμένων Πολιτειών, επιβαρύνεται από τη διαρκώς εδραιωμένη δύναμη των συντηρητικών ελίτ και οξύνεται περαιτέρω από τις εσωτερικές διαιρέσεις του κυβερνώντος κόμματος και το κόστος των πραγματιστικών συμμαχιών του, δεν πρέπει να αγνοήσουμε τη δικαιολογημένη και υπόκωφη κοινωνική δυσαρέσκεια που επανεμφανίζεται από-τα-κάτω.

Αυτοί οι άνθρωποι δεν είναι «πράκτορες της αυτοκρατορίας» ούτε «μαριονέτες της Δεξιάς». Είναι άνθρωποι που έχουν κουραστεί από τόση βία. Είναι εργαζόμενοι-ες που απαιτούν καλύτερες συνθήκες εργασίας. Είναι νέοι που διεκδικούν αξιοπρεπή στέγαση. Είναι, επίσης, μητέρες και οικογένειες που εξακολουθούν να αναζητούν τους αγνοούμενους συγγενείς τους και που σήμερα φωνάζουν ένα τρομερό αλλά ισχυρό σύνθημα: «Πίσω από το Παγκόσμιο Κύπελλο βρίσκονται οι μαζικοί τάφοι».

————————————————————–

*Ο Raúl Romero Gallardo είναι κοινωνιολόγος με έδρα την Πόλη του Μεξικού, ειδικός στα θέματα της Λατινικής Αμερικής και ακαδημαϊκός τεχνικός στο Ινστιτούτο Κοινωνικών Ερευνών της UNAM. Διδάσκει στη Σχολή Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών του UNAM. Υποστηρικτής των Ζαπατίστας και αντικαπιταλιστής ακτιβιστής, είναι μέλος της Red Universitaria Anticapitalista. Έχει συντονίσει τον τόμο Resistencias Locales, Utopías Globales (2015) και γράφει συχνά στη μεξικανική εφημερίδα La Jornada. Τα ερευνητικά και πολιτικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν τον αντικαπιταλισμό, τα κοινωνικά κινήματα, τις αυτονομίες, την κοινωνικοπεριβαλλοντική αντίσταση και τις διαδικασίες χειραφέτησης.

The post Raúl Romero: Μεξικό 2026 – Οι διαμαρτυρίες πίσω από το Παγκόσμιο Κύπελλο first appeared on Aυτολεξεί.

Στη Βολιβία, εργάτες, αυτόχθονες, μεταλλωρύχοι, φοιτητές και αγρότες απεργούν, εξεγειρόμενοι-ες κατά του καθεστώτος του Rodrigo Paz, το οποίο επιδιώκει την ιδιωτικοποίηση της χώρας και την καταδίωξη των αυτοχθόνων κοινοτήτων.

Αγροτικά σωματεία δηλώνουν: «Η ζωή μας είναι συλλογική, όχι ατομική». «Η γη πρέπει να γίνεται σεβαστή, όχι να πωλείται».

Από το La Nube διαβάζουμε:

Ο Νόμος για τη «μετατροπή της γης» -Νόμος 1720- που ψηφίστηκε στις 10 Απριλίου 2026, εξουσιοδότησε το Εθνικό Ινστιτούτο Αγροτικής Μεταρρύθμισης (INRA) να μετατρέπει μια μικρή αγροτική ιδιοκτησία με τίτλο ιδιοκτησίας σε μεσαίου μεγέθους ιδιοκτησία.

Σύμφωνα με την κυβέρνηση, αυτός ο νόμος επεδιώκει να διευκολύνει τους μικρούς παραγωγούς να έχουν πρόσβαση σε τραπεζικά δάνεια, χρησιμοποιώντας τη γη τους ως εγγύηση για τη χρηματοδότηση επενδύσεων και την επέκταση της παραγωγής τους. Η κύρια κριτική κατά του νόμου 1720 είναι ότι θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για την εκ νέου συγκέντρωση γης και να αποδυναμώσει την ιστορική προστασία της μικρής αγροτικής ιδιοκτησίας στη Βολιβία.

Για τις αυτόχθονες και αγροτικές οργανώσεις, το να επιτραπεί σε μικρές γαιοκτησιες να εισέλθουν πλήρως στη χρηματοπιστωτική αγορά συνεπάγεται τον κίνδυνο αυτές οι εκτάσεις να καταλήξουν υποθηκευμένες, να πωληθούν ή να απορροφηθούν από τομείς με μεγαλύτερη οικονομική δύναμη.

Ο ερευνητής Gonzalo Colque υποστηρίζει ότι αυτός ο νόμος ωφελεί κυρίως τους επιχειρηματικούς και αγροβιομηχανικούς κλάδους που ενδιαφέρονται για την επέκταση της αγοράς γης.

Σε αυτό προστίθεται και ένα άλλο ευαίσθητο ζήτημα: η έλλειψη προηγούμενης διαβούλευσης. Διάφοροι φορείς κατήγγειλαν ότι ο νόμος ψηφίστηκε χωρίς να έχει προηγηθεί μια ευρεία διαδικασία διαλόγου με τις οργανώσεις των αυτοχθόνων και των αγροτών, παρά το γεγονός ότι το ζήτημα της γης έχει μεγάλη πολιτική και συνταγματική βαρύτητα στη Βολιβία.

Η απόρριψη του νόμου 1720 έχει οδηγήσει σε κινητοποιήσεις σε διαφορετικά τμήματα της χώρας. Εκατοντάδες αυτόχθονες από το Μπένι και το Πάντο ξεκίνησαν μια πορεία προς τη Λα Πας [διοικητική πρωτεύουσα της Βολιβίας], απαιτώντας την πλήρη κατάργηση του νόμου. Η κινητοποίηση διήνυσε περίπου 100 χιλιόμετρα, κράτησε περίπου έναν μήνα και κατάφερε να αποτελέσει ένα από τα κύρια σημεία πίεσης προς την κυβέρνηση.

Στις 24 Απριλίου, η κυβέρνηση επιχείρησε να αμβλύνει τη σύγκρουση μέσω μιας συμφωνία με τη CIDOB -Συνομοσπονδία Αυτοχθόνων Λαών της Βολιβίας- για την ενσωμάτωση ενός νέου άρθρου στον νόμο με στόχο την ενίσχυση της προστασίας των συλλογικών και αυτόχθονων εδαφών. Η πρόταση, όμως, απορρίφθηκε από μεγάλο μέρος των οργανώσεων καθώς δεν τροποποιούσε τον πυρήνα του νόμου.

Με την πάροδο των ημερών, το κίνημα άρχισε να θέτει και άλλα αιτήματα που συνδέονται με την οικονομική κρίση, την έλλειψη καυσίμων και την πολιτική δυσαρέσκεια κατά της ακροδεξιάς κυβέρνησης. Παρ’ όλο που ο νόμος 1720 καταργήθηκε, η πολιτική και κοινωνική σύγκρουση δεν σταμάτησε.

Η COB [Κεντρική Οργάνωση Εργαζομένων της Βολιβιας] διατηρεί κινητοποιήσεις και σημεία ελέγχου σε διάφορες περιοχές της χώρας, ενώ αρκετοί-ές δεν αμφισβητούν πλέον μόνο τον καταργηθέντα νόμο, αλλά και τη διακυβέρνηση του προέδρου Rodrigo Paz, εν μέσω της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης που διανύει η Βολιβία.

Ιδιαίτερο ρόλο στη γενίκευση της εξέγερσης παίζει το κίνημα των Κόκκινων Πόντσο. Ένα ιστορικό κίνημα των αυτοχθόνων αγροτών Aymara που βρίσκεται στην καρδιά όλων των εξεγέρσεων από το 2003 και επειτα: https://www.facebook.com/SMSmariA0/posts/pfbid0p1Ybv6QdB63KBivD7hRha8Ztxe9NYVr1wq59HhrJ2bFfT9we7Lm7ELfENei9bfLMl

Από το wsws.org διαβάζουμε:

Την Παρασκευή 15 Μάη, οι δρόμοι της Λα Παζ γέμισαν ξανά με διαδηλωτές και οι οργανώσεις που κινητοποιήθηκαν δήλωσαν ότι δεν θα τερματίσουν τις διαμαρτυρίες χωρίς την παραίτηση της κυβέρνησης ή την πλήρη ικανοποίηση των αιτημάτων τους.

Η Παζ απάντησε με βάναυση βία και νομικές διώξεις. Το Σάββατο, περίπου 3.500 στρατιώτες και αστυνομικοί αναπτύχθηκαν σε μια καταστολή πριν από την αυγή των οδοφραγμάτων γύρω από το Ελ Άλτο και κατά μήκος του αυτοκινητόδρομου Λα Παζ-Ορούρο, κάνοντας χρήση δακρυγόνων καθώς εργάτες και αγρότες χρησιμοποίησαν πέτρες, φυσίγγια δυναμίτη και φλεγόμενα οδοφράγματα σε ένδειξη αντίστασης.

Περίπου 57 άτομα συνελήφθησαν, σύμφωνα με το γραφείο του συνηγόρου του πολίτη της Βολιβίας. Οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν την Κυριακή, με στρατιωτικές και αστυνομικές φάλαγγες να εκκενώνουν τα σημεία αποκλεισμού.

Τουλάχιστον 4 άτομα έχουν χάσει τη ζωή τους κατά τη διάρκεια της καταστολής και τουλάχιστον 2 άλλα σε σχέση με τις διαμαρτυρίες. Η κυβέρνηση της Παζ και τα εταιρικά μέσα ενημέρωσης της Βολιβίας έχουν δώσει έντονη κάλυψη σε 2 θανάτους που αποδίδονται στην παρεμπόδιση της ιατρικής πρόσβασης λόγω οδοφραγμάτων.

Την Κυριακή, η κυβέρνηση εξέδωσε ένταλμα σύλληψης εναντίον του Μάριο Αργκόλο, ηγέτη του COB, για συμμετοχή στα οδοφράγματα στη Λα Παζ. […]

Οι Βολιβιανοί εργάτες απαιτούν την πτώση της καταπιεστικής κυβέρνησης Παζ, με την οποία δεν υπάρχει τίποτα να διαπραγματευτούν. Αγωνίζονται για τα δικά τους μέσα διαβίωσης και τα ανεξάρτητα ταξικά τους συμφέροντα.

Ωστόσο, οι ηγεσίες του COB και των διαφόρων παρατάξεων του κόμματος Κίνημα προς τον Σοσιαλισμό (MAS), συμπεριλαμβανομένης αυτής του Έβο Μοράλες, υπερασπίζονται τα συμφέροντα τμημάτων της άρχουσας τάξης της Βολιβίας και των διεθνών εταίρων της, οι οποίοι επιδιώκουν να φορτώσουν το βάρος της κρίσης του βολιβιανού καπιταλισμού στους ώμους των εργατών και των φτωχών αγροτών.

Στόχος τους είναι να καταστρέψουν τα περιορισμένα κοινωνικά οφέλη που υπήρξαν υπό τις κυβερνήσεις του MAS τη δεκαετία του 2000, όταν οι υψηλές τιμές των βασικών προϊόντων χρησιμοποιήθηκαν για τη χρηματοδότηση περιορισμένων κοινωνικών προγραμμάτων, επιδοτήσεων και μερικών εθνικοποιήσεων.

Το MAS ήταν μέρος του λατινοαμερικανικού κινήματος «ροζ παλίρροιας» των καπιταλιστικών κυβερνήσεων που επιδίωκαν να καταστείλουν την ταξική πάλη μέσω τέτοιων κοινωνικών παραχωρήσεων, ενώ παράλληλα επιδίωκαν στενότερους οικονομικούς δεσμούς με τη Ρωσία και την Κίνα. Όταν οι τιμές κατέρρευσαν και τα έσοδα στέρεψαν, το MAS προσέφερε στους εργαζόμενους κοινωνικές περικοπές και καταστολή – και το κόμμα κατέρρευσε.

Το COB ιδρύθηκε τον Απρίλιο του 1952, με διάταγμα της αστικής εθνικιστικής κυβέρνησης του Επαναστατικού Εθνικιστικού Κινήματος (MNR) του Βίκτορ Πας Εστενσόρο, με σκοπό την εδραίωση της κυριαρχίας του και την αποτροπή μιας σοσιαλιστικής επανάστασης, με τον ηγέτη των ανθρακωρύχων του MNR, Χουάν Λετσίν, να διορίζεται ως εκτελεστικός γραμματέας του. Ο Λετσίν έγινε αντιπρόεδρος του Πας Εστενσόρο, επισημοποιώντας την ενσωμάτωση του COB στο καπιταλιστικό κράτος μέσω μιας συμφωνίας «συνδιοίκησης» που συνέδεε την ηγεσία των συνδικάτων με το εθνικιστικό καθεστώς.

Το Επαναστατικό Εργατικό Κόμμα (POR) του Γκιγιέρμο Λόρα διευκόλυνε αυτή την ενσωμάτωση, εγκαταλείποντας τις τροτσκιστικές αρχές μετά το 1951, ευθυγραμμιζόμενο με την προοπτική “ρευστοποίησης” του Μισέλ Πάμπλο ότι οι αστοί εθνικιστές ηγέτες θα μπορούσαν να ηγηθούν μιας σοσιαλιστικής επανάστασης, αρνούμενο έτσι να αγωνιστεί για την αποφασιστική απόσχιση της εργατικής τάξης από τον Λετσίν και το MNR.

Αυτό το μοτίβο υποταγής των εργατικών οργανώσεων στον αστικό εθνικισμό συνεχίστηκε για δεκαετίες: Το POR και το COB υποστήριξαν τον αστό εθνικιστή Στρατηγό Juan José Torres όταν ανέλαβε την εξουσία τον Οκτώβριο του 1970, με τον Torres να διορίζει τον Lechín επικεφαλής της Λαϊκής Συνέλευσης. Αυτή η υποταγή των εργατών στο καπιταλιστικό κράτος τους αφόπλισε πολιτικά και φυσικά, επιτρέποντας στον φασίστα Στρατηγό Hugo Banzer να πραγματοποιήσει ένα στρατιωτικό πραξικόπημα που υποστηρίχθηκε από τις ΗΠΑ και να εξαπολύσει μια αντεπαναστατική επίθεση.

Το COB έγινε η ραχοκοκαλιά της κυβέρνησης MAS του Έβο Μοράλες, αφού διοχέτευσε την λαϊκή έξαρση της περιόδου 2000-2005 πίσω από την εκλογή του, και τον Μάιο του 2013-2014 η ηγεσία των συνδικάτων κήρυξε «ανεξαρτησία» από το MAS ακριβώς για να εφαρμόσει καλύτερα την απορρύθμιση της εργασίας και τη λιτότητα καθώς οι τιμές των βασικών προϊόντων μειώθηκαν.

Σήμερα, παρά το ένταλμα σύλληψης εναντίον του ηγέτη του, το COB επιδίωξε να διατηρήσει το κίνημα εντός των ορίων των διαπραγματεύσεων με την κυβέρνηση Paz, υπερασπιζόμενο πάνω απ’ όλα τη θέση του στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και όχι τα συμφέροντα εκείνων που κατ’ όνομα εκπροσωπεί.

Οι συνδικαλιστικές γραφειοκρατίες σε κάθε χώρα θα προσπαθήσουν να απομονώσουν, να κατακερματίσουν και να εξαντλήσουν αυτούς τους αγώνες, κατευθύνοντάς τους πίσω σε διαπραγματεύσεις με κυβερνήσεις που υπηρετούν την άρχουσα τάξη.

Οι εργαζόμενοι πρέπει να χτίσουν τις δικές τους δομές αγώνα, ανεξάρτητες από αυτές τις γραφειοκρατίες, αντιτιθέμενοι σε κάθε προσπάθεια των ψευδοαριστερών απολογητών τους που ισχυρίζονται ότι οι εργαζόμενοι πρέπει να σέβονται την εξουσία τους. Αυτό σημαίνει τη δημιουργία επιτροπών βάσης, υπόλογων στους εργαζόμενους στα εργοστάσια, στα ορυχεία, στους αυτοκινητόδρομους, στα σχολεία, στα νοσοκομεία και στις γειτονιές – και τη διεθνή σύνδεσή τους.

——————-

Διαβάστε περισσότερα:

https://todosnube.com/blog/marcha-indigena-ley-1720-bolivia-la-paz/

https://todosnube.com/blog/senado-abroga-ley-1720-bolivia/

https://todosnube.com/blog/paro-cob-bolivia-quien-defiende-central-obrera/

The post Γενικευμένος ξεσηκωμός & επ’ αόριστον γενική απεργία στη Βολιβία first appeared on Aυτολεξεί.

Παρουσίαση-συζήτηση με:
– Την Ευγενία Μιχαλοπούλου
– Τον Σταύρο Σταυρίδη
– Μέλος των Προσφυγικών Λ. Αλεξάνδρας
– Σύντομο βίντεο από το Καράκας, από τη Cira Pascual, λαϊκή εκπαιδεύτρια στην Κομούνα Panal 2021

Παρουσιάζονται οι εξής αυτόνομες αστικές κοινότητες:
– Cheran, Μεξικό: μια πόλη χωρίς πολιτικά κόμματα και αστυνομία. Από την υπεράσπιση του δάσους στην αυτοκυβέρνηση.
– 23 de Enero, Καράκας: από τους εργατικούς αγώνες στην οικοδόμηση κομμούνας.
– Jinwar, Δυτικό Κουρδιστάν: ο τόπος όπου ζουν γυναίκες. Ένα χωριό ελευθερίας στη Ροζάβα
– Acapatzingo, Μεξικό: Μια αυτόνομη αστική κοινότητα. Από την οικοδόμηση της λαϊκής εξουσίας στην οικοδόμηση της αυτονομίας.
– Προσφυγικά Λ. Αλεξάνδρας: παρουσίαση των κοινωνικών δομών των Προσφυγικών καθώς και της ολοκληρωμένης πρότασης που έχουν εκπονήσει μπροστά στην επίθεση που δέχονται.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε σε μία συγκυρία κατά την οποία η κοινότητα των Προσφυγικών της Λ. Αλεξάνδρας βρίσκεται σε μία εξαιρετικά κρίσιμη καμπή με την τρέχουσα απειλή της κρατικής εκκένωσης και «ανάπλασης». Η στήριξη όλων μας προς τέτοιες αυτόνομες αστικές κοινότητες κρίνεται κρίσιμη στον παγκόσμιο αγώνα για ελεύθερες, οικολογικές και πραγματικά δημοκρατικές πόλεις.

The post ΒΙΝΤΕΟ από την εκδήλωση: «Τόποι όπου η εξέγερση δεν έμεινε ουτοπία: Αυτόνομες αστικές κοινότητες» first appeared on Aυτολεξεί.

Ο Murray Bookchin, στο θεμελιώδες έργο του στον τομέα της κοινωνικής οικολογίας, Η Οικολογία της Ελευθερίας, άσκησε κριτική στην τάση της ιστορίας να επικεντρώνεται στην «κατάκτηση της εξουσίας», στις αυτοκρατορίες με τους «ναούς, τα μαυσωλεία και τα παλάτια» τους – χώρους που «προκαλούν το βαθιά ριζωμένο μας δέος απέναντι στην εξουσία». Οι συνέπειες αυτής της στάσης, για τον Bookchin, είναι απολύτως σαφείς:

«Κατά τραγικό τρόπο, αυτή η σκιά έχει σε μεγάλο βαθμό αποκρύψει τις τεχνικές και τις πρακτικές των αγροτών και των τεχνιτών στη «βάση» της κοινωνίας: τα εκτεταμένα δίκτυα χωριών και μικρών πόλεων· τα μωσαϊκά από αγροτεμάχια και τους οικιακούς κήπους τους· τις μικρές τους επιχειρήσεις· τις αγορές τους, οργανωμένες γύρω από την ανταλλαγή· τα έντονα βασισμένα στην αμοιβαιότητα συστήματα εργασίας τους· την οξεία αίσθηση κοινωνικότητας· και τις ευχάριστα εξατομικευμένες χειροτεχνίες τους, τους μικτούς κήπους και τους τοπικούς πόρους που παρείχαν την πραγματική συντήρηση και το καλλιτεχνικό έργο των απλών ανθρώπων».

Τα γραπτά των συνηθισμένων βιβλίων ιστορίας σκιαγραφούν μια μάλλον ζοφερή εικόνα της ανθρωπότητας για τους αναρχικούς ή τους ελευθεριακούς σοσιαλιστές. Από τα ανταγωνιζόμενα βασίλεια της Περιόδου των Εμπόλεμων Κρατών της Κίνας (475–221 π.Χ.) έως το «Μοίρασμα της Αφρικής» από τις αυτοκρατορικές δυνάμεις (περίπου 1881–1914), τα χρονικά της ανθρωπότητας μοιάζουν να κατακλύζονται είτε από λατρεία προς, είτε από υποταγή κάτω από, τις μεγάλες αίθουσες της εξουσίας. Όμως είναι κάτω από αυτές τις μεγάλες αίθουσες όπου μπορούμε να βρούμε την πραγματικά αναρχική ιστορία που αναζητούμε: μια ιστορία «βασικών ανθρώπινων συμβάσεων, κοινοτικής αλληλεγγύης και αμοιβαίας φροντίδας», η οποία τείνει να «υπερβαίνει» τις όποιες διαφορές τους και να δρα στο επίπεδο της κοινότητας, παρά στις «πολιτικές ή ημιπολιτικές κορυφές» τους (Bookcihn).

Με άλλα λόγια, όποιο κι αν είναι το πρόσωπο που κάθεται στον θρόνο, στα πόδια του υπάρχει ένα δίκτυο κομμουναλιστικών, βασισμένων στην αμοιβαιότητα χωριών και αγροτικών εγκαταστάσεων.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι κοινωνίες ήταν συγκεντρωτικές ή διοικούνταν από ισχυρές μορφές. Αντίθετα, αν κοιτάξει κανείς πέρα από τα τυπικά σχολικά βιβλία ιστορίας, θα βρει ένα μεγάλο εύρος της ανθρώπινης ιστορίας που οργανώνεται με κομμουναλιστικό και δημοκρατικό τρόπο, είτε στις συνομοσπονδιακές φυλές των Iroquois είτε στα κοινοτικά χωριά του Sulawesi στην Ινδονησία. Παρά τα όσα θα ήθελαν να μας κάνουν να πιστεύουμε πολλές δυτικές ιστοριογραφίες, η δημοκρατία δεν είναι εφεύρεση των αρχαίων Αθηναίων, αλλά μια παγκόσμια παράδοση που εκτείνεται πίσω εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες, χρόνια. Η απροθυμία να διδαχθεί αυτό στο δυτικό κοινό εξηγείται εύστοχα από τον David Graeber:

«Ο πραγματικός λόγος για την απροθυμία των περισσότερων μελετητών να δουν ένα συμβούλιο χωριού στο Sulawensi ή στο Tallensi ως «δημοκρατικό» -πέρα βέβαια από τον απλό ρατσισμό- είναι η απροθυμία να παραδεχτούν ότι άνθρωποι τους οποίους οι Δυτικοί κατέσφαξαν με τέτοια σχετική ατιμωρησία θα μπορούσαν να είναι στο ίδιο επίπεδο με τον Περικλή».

[…] Να είμαστε όμως σαφείς: η δημοκρατία δεν αποτελεί εξαίρεση στην ιστορία, αλλά συχνά (τουλάχιστον σε τοπικό επίπεδο) τον κανόνα.

Είναι αυτές οι παραδόσεις που επηρέασαν επίσης τη σκέψη δύο Νιγηριανών αναρχικών, του Sam Mbah και του Ι.Ε. Igariwey, οι οποίοι στο κοινό τους έργο African Anarchism: The History of a Movement υποστηρίζουν ότι, ενώ ο αναρχισμός «ως αφαίρεση μπορεί πράγματι να είναι απόμακρος για τους Αφρικανούς», οι αναρχικές πρακτικές «δεν είναι καθόλου άγνωστες ως τρόπος ζωής». Η αφρικανική κοινωνία ήταν ως επί το πλείστον κοινοτιστική, όπου «αναπτύχθηκε μια συμβίωση μεταξύ ομάδων που εξασφάλιζαν τα προς το ζην με διαφορετικούς τρόπους». Η πολιτική της οργάνωση, βασισμένη σε αποκεντρωμένες συνελεύσεις και συγκεντρώσεις, δεν αντανακλούσε σε καμία περίπτωση τα συγκεντρωτικά συστήματα που αναπτύχθηκαν αλλού στον κόσμο. Όπως περιγράφουν:

«Τέτοιες συνελεύσεις και συγκεντρώσεις δεν καθοδηγούνταν από κανέναν γνωστό γραπτό νόμο, γιατί απλώς δεν υπήρχαν. Αντίθετα, βασίζονταν σε παραδοσιακά συστήματα πεποιθήσεων, στον αμοιβαίο σεβασμό και σε αυτόχθονες αρχές φυσικού δικαίου και δικαιοσύνης».

Είναι αυτές οι ιστορικές παραδόσεις που μπορούν να λειτουργήσουν ως αχτίδες φωτός μέσα στις κατά τα άλλα ζοφερές εικόνες που έχουμε για το μέλλον. Αν υπάρχουν στον κόσμο αναρχικές πρακτικές που έχουν υπάρξει για περισσότερο χρόνο από τη δική μας καπιταλιστική κόλαση, τότε το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να τις αναζωπυρώσουμε. Δεν χρειάζεται απαραίτητα να χτίσουμε μια νέα, φαινομενικά ξένη ουτοπία· χρειάζεται απλώς να ενθαρρύνουμε τις βαθιά ανθρώπινες αξίες που προϋπήρχαν της σημερινής μας δυστοπίας. […]

Πού εντάσσεται λοιπόν η Τσεράν σε όλα αυτά;

Το Σαν Φρανσίσκο Τσεράν, όπως είναι η πλήρης ονομασία του, είναι μια αυτόχθονη κοινότητα στην πολιτεία Μιτσοακάν του Μεξικού.

Πολιορκημένοι από εγκληματική δραστηριότητα, παράνομη υλοτομία και τις «διαρκείς μηχανορραφίες» των τοπικών πολιτικών κομμάτων, οι εξαντλημένοι κάτοικοι της Τσεράν συγκεντρώθηκαν στις 15 Απριλίου 2011 για να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους. Έδιωξαν γρήγορα τους παράνομους υλοτόμους που κατέστρεφαν τους φυσικούς τους πόρους, αλλά όταν αυτό τελείωσε, στράφηκαν και εναντίον των δημοτικών αρχών και των σωμάτων επιβολής του νόμου που τους είχαν εγκαταλείψει.

Απομακρύνοντάς τους και αυτούς, οι κάτοικοι της Τσεράν προχώρησαν στη δημιουργία μιας «Γενικής Κοινοτικής Συνέλευσης», χτισμένης από-τα-κάτω, μέσω συνελεύσεων που συγκροτήθηκαν στις τοπικές γειτονιές. Τους λόγους τους τους εξήγησε καθαρά μία κάτοικος, η Josefina Estrada , στους Los Angeles Times:

«Δεν μπορούσαμε πια να εμπιστευτούμε τις αρχές ή την αστυνομία, δεν νιώθαμε ότι μας προστάτευαν ή μας βοηθούσαν. Τους βλέπαμε ως συνεργούς των εγκληματιών».

Η ειρήνη και η ασφάλεια, που προσφέρει στους κατοίκους της Τσεράν αυτή τους η απόφαση, είναι εντυπωσιακές. Η γύρω πολιτεία κατέγραφε μέσα σε έναν χρόνο 180 δολοφονίες σε έναν μόνο μήνα, ενώ στην ίδια την πόλη το μόνο ουσιαστικό έγκλημα περιορίζεται σε καβγάδες μεθυσμένων ή οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ. Οι παραβάτες αυτοί συνήθως περνούν λίγο χρόνο κρατούμενοι μέχρι να συνέλθουν ή αναλαμβάνουν κοινοτική εργασία, με την τιμωρία σπάνια να ξεπερνά αυτά τα όρια. Το πολιτικό τους ιστορικό, σε σύγκριση με μεγάλο μέρος του Μεξικού, είναι επίσης ιδιαίτερα αξιόλογο, με τα μέλη του συμβουλίου να αμείβονται με μέτριους μισθούς και να λογοδοτούν σε δημοκρατικές συνελεύσεις.

Στα χρόνια πριν από την εξέγερση, περίπου το μισό από τα 59.000 στρέμματα δάσους της Τσεράν είχε υλοτομηθεί παράνομα. Tώρα όμως, με τους υλοτόμους εκτός και με τακτικές περιπολίες στη γη, τα δάση προστατεύονται αποτελεσματικά. Η σημασία αυτού του επιτεύγματος εξηγείται επίσης σε συνέντευξη στους Los Angeles Times:

«Αυτά τα δάση είναι η ίδια μας η ουσία. Μας τα άφησαν οι πρόγονοί μας για να τα προστατεύουμε και να τα φροντίζουμε», αναφέρει ο 41χρονος Francisco Huaroco, μέλος της δασικής περιπολίας, καθώς ο ίδιος και η ομάδα του περνούσαν δίπλα από κορμούς που μαρτυρούσαν την προηγούμενη λεηλασία. «Χωρίς αυτά τα δάση, η κοινότητά μας δεν είναι ολοκληρωμένη, δεν είναι ο εαυτός της».

Αυτές οι θαυμάσιες εξελίξεις θα έπρεπε να εμπνέουν κάθε αριστερό και εύλογα μπορεί να οδηγήσουν κάποιους στο ερώτημα: τι είδους αριστερή επιρροή μπορεί να εντοπιστεί στην Τσεράν; Πρόκειται για ένα σημαντικό ερώτημα, και εξίσου σημαντικό είναι, απαντώντας σε αυτό, να τονιστεί η επίδραση της ίδιας της αυτόχθονης κουλτούρας της Τσεράν στη συγκρότηση της νέας τους κοινότητας. Όπως διατυπώνεται σε άρθρο του Open Democracy:

«Η κοινότητα της Τσεράν κατέχει αυτή την περιοχή ήδη πριν από τη διαδικασία της αποικιοποίησης. Έχει διατηρήσει τους δικούς της θεσμούς για να οργανώνεται στον πολιτικό, πολιτισμικό, οικονομικό και κοινωνικό τομέα, και αυτό αντικατοπτρίζεται στην κοινωνική της δυναμική. Οι κάτοικοι του δήμου έχουν συνδυάσει τις δικές τους πρακτικές με το εθνικό δίκαιο, σε ένα καθεστώς διττής έννομης τάξης».

Παρότι η πόλη έχει αναμφίβολα δεχτεί σοσιαλιστικές επιρροές (όπως φαίνεται, για παράδειγμα, στις τοιχογραφίες του Μεξικανού επαναστάτη Emiliano Zapata), δεν διακρίνεται πουθενά κάποια μαρξιστική εξέγερση, κομμουνιστική πρωτοπορία ή αναρχικοί υποκινητές. Δεν κυματίζουν κόκκινες ή μαύρες σημαίες στην πρώτη γραμμή αυτού του κινήματος· μόνο τα πρόσωπα των ντόπιων που σκέφτηκαν ότι «ως εδώ και μη παρέκει». Και παρότι μπορεί να εμπνεύστηκαν από τις επαναστάσεις του κόσμου, παλιές και σύγχρονες, ήταν η δική τους αυτόχθονη κουλτούρα, οι παραδόσεις και ο τόπος όπου ζουν που έδωσαν ουσία στην εξέγερσή τους και έθεσαν τα θεμέλια της νέας τους κοινότητας. Η Τσεράν έχει, πράγματι, λάβει στήριξη από τη ριζοσπαστική αριστερά διεθνώς, όμως είναι περισσότερο τοπικές συλλογικότητες, όπως το Colectivo Emancipaciones, μια λατινοαμερικανική ομάδα για τα δικαιώματα των ιθαγενών, που της παρείχαν την πιο ουσιαστική υποστήριξη.

Υπάρχουν δύο σημαντικά μαθήματα που μπορούμε να αντλήσουμε από κοινότητες όπως η Τσεράν:

Πρώτον, ότι οφείλουμε να διατηρούμε την ελπίδα μέσα στον φαινομενικά ζοφερό και μη επαναστατικό κόσμο μας. Στιγμές σαν κι αυτές ενισχύουν την αναρχική πεποίθηση ότι οι άνθρωποι μπορούν, στον πυρήνα τους, να είναι αναρχικοί – και με αυτό εννοώ ότι οι άνθρωποι, ως τοπικές κοινότητες, εμπνευσμένοι από τις δικές τους παραδόσεις, τις κοινότητές τους και τους πολιτισμούς τους, θα επιδιώξουν να αυτοκυβερνηθούν και, κατ’ επέκταση, στη σύγχρονη εποχή, να δώσουν τέλος στα δεινά του καπιταλιστικού κράτους.

Δεύτερον, ότι ένα κίνημα δεν χρειάζεται να υψώνει μια αναρχική σημαία για να πετύχει αναρχικά ιδανικά. Αν πιστεύουμε πραγματικά ότι η ανθρωπότητα είναι, στον πυρήνα της, ικανή να φτάσει στην αναρχία, τότε δεν χρειάζεται να επιβάλλουμε ή να απαιτούμε τα κινήματα να συμμορφώνονται με τα πρότυπα που ορίζουν τα δικά μας. Αν πιστεύουμε όντως ότι οι ανθρώπινες κοινωνίες, όταν τους δοθεί η ευκαιρία, τείνουν προς έναν κοινοτικό τρόπο ζωής, τότε δεν υπάρχει λόγος να στεκόμαστε απ’ έξω υπαγορεύοντας ή ασκώντας άδικη κριτική στην επαναστατική δράση· το μόνο που χρειάζεται είναι να επιδιώκουμε να την εμπνέουμε και να τη στηρίζουμε.

Σκεπτόμενος την Τσεράν, θα πρότεινα ότι οφείλουμε να είμαστε οι πραγματικοί «ριζοσπάστες», όπως το θέτει ο Paulo Freire στον πρόλογο του έργου του Pedagogy of the Oppressed:

«Αυτό το πρόσωπο δεν θεωρεί τον εαυτό του ιδιοκτήτη της ιστορίας ή των ανθρώπων, ούτε απελευθερωτή των καταπιεσμένων· δεσμεύεται όμως, μέσα στην ιστορία, να αγωνιστεί στο πλευρό τους».

Στο σπουδαίο έργο του Freire είναι βαθιά εδραιωμένη η ιδέα ότι οφείλουμε να αναπτύξουμε μια «παιδεία που θέτει προβλήματα», η οποία τοποθετεί τη μαθησιακή διαδικασία στο κέντρο των υλικών συνθηκών του μαθητευόμενου, ή με άλλα λόγια, στο «εδώ και τώρα». Όπως το διατυπώνει ο ίδιος:

«Το σημείο εκκίνησης του κινήματος βρίσκεται στους ίδιους τους ανθρώπους. Όμως, επειδή οι άνθρωποι δεν υπάρχουν αποκομμένοι από τον κόσμο, αποκομμένοι από την πραγματικότητα, το κίνημα πρέπει να ξεκινά από τη σχέση ανθρώπου-κόσμου. Κατά συνέπεια, το σημείο εκκίνησης πρέπει πάντα να είναι οι άνδρες και οι γυναίκες στο «εδώ και τώρα», το οποίο συνιστά την κατάσταση μέσα στην οποία είναι βυθισμένοι, από την οποία αναδύονται και μέσα στην οποία παρεμβαίνουν».

Η πρώτη γραμμή αυτού του αποσπάσματος είναι εδώ ιδιαίτερα σημαντική, γιατί στην Τσεράν είναι πράγματι αλήθεια ότι το σημείο εκκίνησης του κινήματος βρισκόταν στους ίδιους τους ανθρώπους. Οι τοπικοί κοινωνικοί δεσμοί τους, η κληρονομιά τους και η κοινή τους ανθρωπιά παρείχαν το υπόστρωμα για τη νέα τους κοινωνία. Αυτό που ακολούθησε ήταν απλώς η ανάπτυξη μιας κατανόησης των δεινών του καπιταλισμού και των αιτιών τους, κάτι που οδήγησε σε εκείνη τη θαυμάσια μέρα της 15^ης Απριλίου 2011. Για εμάς τους ριζοσπάστες, το μόνο που χρειάζεται είναι να θέσουμε το ερώτημα: «γιατί πρέπει τα πράγματα να είναι έτσι;» και, όπου χρειάζεται, να προσφέρουμε τα εργαλεία με τα οποία αυτή η κατάσταση μπορεί να αλλάξει.

Το σημαντικό, όμως, είναι να εμπιστευόμαστε τους ανθρώπους να οργανώσουν και να αναπτύξουν μόνοι τους την απελευθέρωσή τους. Η παιδεία είναι αναγκαία, η παρέμβαση όχι. Μπορούμε να προσπαθήσουμε να φυτέψουμε τον σπόρο, αλλά δεν πρέπει να καθορίσουμε το πώς θα μεγαλώσει το φυτό.

Αν τα είδη των παραδόσεων για τα οποία μιλούσαν ο Bookchin, ο Graeber, ο Mbah και ο Igariwey, σε συνδυασμό με την επιρροή επαναστατικής σκέψης και πρακτικής από άλλα μέρη του κόσμου, οδήγησαν στην εξέγερση στην Τσεράν, τότε μπορούμε να περιμένουμε ότι θα ακολουθήσουν πολλές τέτοιες εξεγέρσεις. Το καθήκον του ριζοσπάστη, λοιπόν, δεν είναι να προσπαθήσει να πάρει τον έλεγχο ενός κινήματος ούτε να «επιβάλει τον λόγο του» σε αυτό (για να χρησιμοποιήσουμε τη διατύπωση του Freire), αλλά να εμπλακεί με τους ανθρώπους, να τους εμπνεύσει και να αγωνιστεί μαζί τους – όχι για αυτούς ούτε στη θέση τους. Αυτό που εμείς μπορεί να ονομάζουμε ή να αισθανόμαστε ως αναρχικό κίνημα δεν είναι απαραίτητο να αυτοπροσδιορίζεται ως τέτοιο, όμως αυτό δεν το καθιστά λιγότερο άξιο της στήριξής μας. Αυτό που βλέπουμε στην Τσεράν είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι να παίρνουν την απελευθέρωσή τους στα χέρια τους, μια πράξη που θα έπρεπε να μας γεμίζει ελπίδα.

The post Μαθήματα από την πόλη Cherán first appeared on Aυτολεξεί.

Η κατάσταση στην Ελλάδα και την Ευρώπη

Έχουν ξεπεράσει τον ένα μήνα οι αγροτικές κινητοποιήσεις στη χώρα μας και η αγωνιστική διάθεση των αγροτών δεν φαίνεται να κάμπτεται εύκολα. Και δεν είναι μόνο ή κυρίως το πρόβλημα των επιδοτήσεων και του ΟΠΕΚΕΠΕ. Η μεγάλη διάρκεια του αγώνα και το υψηλό αγωνιστικό φρόνημα  δείχνουν ότι ο αγώνας των γεωργών των κτηνοτρόφων, των μελισσοκόμων, των αλιέων και όλων των εργαζόμενων στον πρωτογενή τομέα της παραγωγής είναι ζήτημα επιβίωσης, όπως και οι ίδιοι τονίζουν. Είναι, δηλαδή, περισσότερο φανερός από κάθε άλλη φορά ο κίνδυνος αφανισμού της αγροτικής παραγωγής. Αυτή η διαπίστωση δεν βγαίνει μόνο από την  κραυγή αγωνίας των αγροτών στα μπλόκα. Βγαίνει από τη θλιβερή «πρωτιά» που καταγράφει η παραγωγή γεωργικών προϊόντων της Ελλάδας, καθώς φιγουράρει πρώτη στη λίστα με τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) με τις μεγαλύτερες μειώσεις σε όγκο προϊόντων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, για το  2023 φαίνεται ότι η παραγωγή γεωργικών προϊόντων στη χώρα μας μειώθηκε κατά 16%, καταγράφοντας το υψηλότερο ποσοστό σε όλη την ΕΕ. Βγαίνει, επίσης, από τις  χαμηλές τιμές που πωλούν τα προϊόντα τους και στη συνέχεια τα βλέπουν στα σούπερ-μάρκετ σε τριπλάσιες ή και ακόμη πιο ακριβές τιμές. Βγαίνει από το πανάκριβο ρεύμα και το πετρέλαιο που πληρώνουν.

Όλα αυτά, και πολλά άλλα, που με κάθε ευκαιρία επαναλαμβάνουν οι αγρότες, είναι που οδηγούν όχι μόνο στην πολύ μεγάλη μείωση των αγροτικών προϊόντων, όπως μας ενημερώνει η Eurostat, αλλά στον διαφαινόμενο αφανισμό της αγροτικής παραγωγής, κάτι που αποτελεί υπαρκτό φόβο όπως φαίνεται από τις αγωνιώδεις εκκλήσεις που κάνουν κάθε μέρα οι αγρότες από τα μπλόκα προς την κυβέρνηση και την κοινωνία. Και η μεν κοινωνία όχι μόνο τους ακούει, αλλά και τους συμπαραστέκεται υποδειγματικά, παρά τα προβλήματα και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε στις μετακινήσεις και παρά τις πρόσκαιρες απώλειες που μπορεί να υπάρχουν σε ορισμένους κλάδους της οικονομίας. Γιατί νιώθουμε ότι η επιβίωση των αγροτών και η συνέχιση και βελτίωση της παραγωγής προϊόντων δεν είναι ένα συντεχνιακό αίτημα του αγροτικού κλάδου. Είναι θέμα που αφορά  το παρόν και το μέλλον του τόπου.

Το μεγάλο πρόβλημα είναι η απάθεια και η αδιαφορία της κυβέρνησης μπροστά στον επερχόμενο αφανισμό. Και αυτό φαίνεται όχι μόνο από την αδιαλλαξία, τον αυταρχισμό, τις απειλές, τις προσπάθειες πρόκλησης κοινωνικού αυτοματισμού, τις διώξεις και άλλους ύπουλους τρόπους με τους οποίους επιχειρεί να διασπάσει τον αγώνα τους. Φαίνεται και από τη στάση που τηρεί απέναντι στην καταστροφική για την αγροτική  παραγωγή -και όχι μόνο-συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την MERCOSUR, η οποία θα επιταχύνει τον αφανισμό. Γιατί μια από τις βασικές επιδιώξεις αυτής της συμφωνίας είναι η κατάργηση της μικρής και μεσαίας αγροτικής παραγωγής και η προώθηση μιας βιομηχανοποιημένης, κεφαλαιοκεντρικής παραγωγής και το εμπορίας προϊόντων από μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις, όπως οι ADM, Bunge, Cargill, Louis–Dreyfus, Lactalis, JBL κ.λπ. (στις υπόλοιπες αρνητικές επιπτώσεις της συμφωνίας ΕΕ και Mercosur θα αναφερθούμε πιο κάτω). Το μόνο σημείο στο οποίο η κυβέρνηση έχει δίκιο, είναι ότι το πρόβλημα της εγκατάλειψης της αγροτικής παραγωγής είναι διαχρονικό, αφού όλες οι κυβερνήσεις, ιδιαίτερα μετά από την μεταπολίτευση αδιαφόρησαν για την οργάνωση και ενίσχυση του αγροτικού τομέα και παράλληλα, έκαναν πολιτικά παιχνίδια με τις ευρωπαϊκές αγροτικές επιδοτήσεις.

Βέβαια παρόμοια προβλήματα αντιμετωπίζουν οι αγρότες και στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες Σύμφωνα με την έκθεση της Eurostat, στην οποία ήδη αναφερθήκαμε, μόνο στην Ουγγαρία και τη Σλοβακία, σημειώθηκε αύξηση αγροτικών προϊόντων. Στις υπόλοιπες χώρες υπήρξαν μειώσεις, με τις πιο έντονες να είναι στην Ελλάδα (-16%), την Εσθονία, τη Λετονία, την Ισπανία (η καθεμία -9%) και τη Σουηδία (-8%). Παράλληλα έχει γίνει σαφές σε όλους τους ευρωπαίους αγρότες ότι πιθανή συμφωνία ΕΕ και MERCOSUR, εκτός των υπολοίπων αρνητικών συνεπειών (οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών) θα πλήξει ανεπανόρθωτα την πλειοψηφία των αγροτικών προϊόντων και θα προκαλέσει κινδύνους ακόμη και αφανισμού ορισμένων κλάδων. Αυτός είναι ο λόγος που αγρότες πολλών ευρωπαϊκών χωρών έχουν αρχίσει κινητοποιήσεις.

Είναι φανερό, λοιπόν, ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια γενικευμένη κρίση και στον αγροτικό τομέα, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στην Ευρώπη.

Το κίνημα των αγροτών MST στη Βραζιλία και η αγροτική μεταρρύθμιση

Μια παρόμοια κατάσταση κρίσης στον αγροτικό τομέα βίωνε η Βραζιλία, την δεκαετία του 1980. Την κρίση είχε επιδεινώσει το δικτατορικό καθεστώς που επί μια εικοσαετία, από τον Απρίλιο του 1964, εξουσίαζε στη χώρα. Το 1984, αγρότες, αγωνιστές του αντιδικτατορικού αγώνα πήραν την πρωτοβουλία να οργανώσουν ένα κίνημα, το οποίο παράλληλα  με τον αγώνα για τον εκδημοκρατισμό της χώρας θα αγωνίζονταν για μια δημοκρατική αγροτική μεταρρύθμιση. Στην πρώτη συνάντηση που έγινε στις 22 Ιανουαρίου 1984, στην πόλη Cascavel (πολιτεία Paraná), ήταν παρόντα λιγότερο από 100 άτομα, τα οποία αποφάσισαν να ιδρύσουν το MST, το οποίο παρά την κρατική βία και την τρομοκρατία των πολυεθνικών της αγροβιομηχανίας εξελίχθηκε στο μεγαλύτερο λαϊκό κίνημα των αγροτών στη Βραζιλία και ένα από τα μεγαλύτερα στη Λατινική Αμερική.

Το κίνημα αυτό με την ίδρυσή του, ανάμεσα στους άλλους, έθεσε δύο πολύ βασικούς στόχους: Το σχεδιασμό μιας πραγματικά λαϊκής αγροτικής μεταρρύθμισης και τον αγώνα για την εφαρμογή της. Την αναλυτική πρόταση για μια αγροτική μεταρρύθμιση, που θα είναι σε όφελος όλου του λαού και ταυτόχρονα θα προστατεύει το φυσικό περιβάλλον, την κατέθεσε γραπτά στην κυβέρνηση και όλα αυτά τα χρόνια δεν έχει σταματήσει να  διεκδικεί την θεσμική κατοχύρωσή της από όλες τις κυβερνήσεις. Παράλληλα οργανώνει ποικιλόμορφους αγώνες για να την επιβάλλει στην πράξη, οι οποίοι (αγώνες) παρά την  τρομοκρατία και καταστολή και από το κράτος, από τις πολυεθνικές και από τους τσιφλικάδες έχουν εξαιρετικά αποτελέσματα, όπως θα δούμε στη συνέχεια. (Ακολουθεί μια πολύ περιληπτική παρουσίαση της  μεταρρύθμισης).

Λαϊκή Αγροτική Μεταρρύθμιση (Reforma Agrária Popular)¹

Η Λαϊκή Αγροτική Μεταρρύθμιση δεν αφορά μόνο όσους καλλιεργούν τη γη αλλά και την ανάγκη παραγωγής υγιεινής τροφής για ολόκληρο τον πληθυσμό. Ο αγώνας για καθιέρωσή της συνεπάγεται σύγκρουση με τις μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες, που είναι υπεύθυνες για την παραγωγή φυτοφαρμάκων, γενετικά τροποποιημένων σπόρων και την εξάντληση των φυσικών πόρων. Διότι οι συνέπειες του περιβαλλοντικά καταστροφικού μοντέλου που επιβάλλουν οι πολυεθνικές γίνονται σταδιακά αισθητές από το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού. Με την αγροτική μεταρρύθμιση πρωταρχικός στόχος των αγροτών έγινε η παραγωγή υγιεινών τροφίμων, απαλλαγμένων από φυτοφάρμακα και γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς (ΓΤΟ), για όλο τον πληθυσμό, εφαρμόζοντας την αρχή της διατροφικής κυριαρχίας.

Όμως, η λαϊκή αγροτική μεταρρύθμιση υπερβαίνει κατά πολύ τα παραγωγικά ζητήματα. Στοχεύει, παράλληλα, στη δημιουργία νέων ανθρώπινων, κοινωνικών και έμφυλων σχέσεων, στην διασφάλιση της πρόσβασης στην εκπαίδευση σε όλα τα επίπεδα στις αγροτικές περιοχές, ενώ παράλληλα στοχεύει στην οικοδόμηση αυτόνομων μορφών συνεργασίας μεταξύ των εργαζομένων που ζουν στην ύπαιθρο, όπως και στις αστικές περιοχές.

Σε αυτό το πλαίσιο τα βασικά σημεία για το πρόγραμμα της αγροτικής μεταρρύθμισης του MST είναι:

1. Εκδημοκρατισμός της πρόσβασης στη γη και σε όλους τους φυσικούς πόρους.

2. Διασφάλιση και διατήρηση των φυσικών πόρων, του νερού, της βιοποικιλότητας (πανίδα και χλωρίδα), των ορυκτών και των ενεργειακών πηγών ως δημοσίων αγαθών.

3. Παραγωγή υγιεινών προϊόντων διατροφής χρησιμοποιώντας αγροοικολογικές τεχνικές, απαλλαγμένες από φυτοφάρμακα και γενετικά τροποποιημένους σπόρους.

4. Οι σπόροι αποτελούν φυσική κληρονομιά και δεν μπορεί να υπάρξει ιδιωτική ιδιοκτησία ή οικονομικός έλεγχος πάνω τους. Προσπάθεια μας είναι να διατηρηθούν, να πολλαπλασιαστούν και να κοινωνικοποιηθούν οι αυτοφυείς και παραδοσιακοί σπόροι.

5. Ανάπτυξη της συνεργατικής παραγωγής ενέργειας, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες των περιφερειών, των δήμων και των κοινοτήτων, με διαφορετικές πηγές ανανεώσιμων πόρων που καλύπτουν τις πραγματικές ανάγκες του λαού.

6. Διασφάλιση της πρόσβασης σε πολιτιστικά αγαθά για τον αγροτικό πληθυσμό, καθώς και το δικαίωμα σε ποιοτική και δωρεάν δημόσια εκπαίδευση, που θα στοχεύει στην τεχνική, επιστημονική και πολιτική κατάρτιση από κριτική οπτική γωνία της πραγματικότητας και του κοινωνικού πλαισίου.

7. Η ύπαιθρος θα πρέπει να είναι ένας τόπος ευημερίας, απαλλαγμένος από βία, που να διασφαλίζει ότι ο αγροτικός πληθυσμός έχει ευκαιρίες και συνθήκες για μια αξιοπρεπή ζωή, με τα εργασιακά δικαιώματα εγγυημένα και τις εργασιακές σχέσεις να βασίζονται στη συνεργασία και την καταπολέμηση της ταξικής αποξένωσης. Ταυτόχρονα, λαμβάνει υπόψη ότι η πρόσβαση στη γη και τους καρπούς της πρέπει να εγγυώνται την επιβίωση και την διατροφική ανεξαρτησία.

Η οργάνωση του MST, οι καταλήψεις και οι αγώνες

Στο Πρώτο Εθνικό Συνέδριο του MST, τον Ιανουάριο του 1985, το κίνημα των ακτημόνων αποφάσισε να δράσει με τα συνθήματα «H Γη ανήκει σε όσους την καλλιεργούν» και «Η κατάληψη είναι η μόνη λύση». Πέντε μήνες αργότερα, 2.500 οικογένειες συμμετείχαν σε 12 καταλήψεις μεγάλων κτημάτων στην πολιτεία της Σάντα Καταρίνα. Από τη χρονιά εκείνη και για  42 χρόνια οι καταλήψεις γης και υποδομών που αξιοποιούνται για κοινωνικούς σκοπούς έχουν πολλαπλασιαστεί. Στις εκτάσεις των καταλήψεων δημιουργούνται οικισμοί, όπου κατοικούν χιλιάδες οικογένειες που οργανώνουν ποικίλες αγροτικές δραστηριότητες (γεωργικές και κτηνοτροφικές) παράγοντας μεγάλη ποικιλία προϊόντων. Οι καταλήψεις γίνονται με αγώνες, εμπνέονται από τις αρχές της κοινωνικής δικαιοσύνης και αφετηριακή αξία έχουν την ιδέα ότι η γη είναι κοινό αγαθό και πρέπει να αξιοποιείται σε όφελος όλης της κοινωνίας. Η λειτουργία των καταλήψεων στηρίζεται στην αυτοδιαχείριση και για το λόγο αυτό μοναδικός θεσμός λήψης αποφάσεων είναι η Συνέλευση στην οποία μπορούν να πάρουν μέρος όσοι και όσες ζουν μέσα στην κατάληψη.

Σήμερα, οι καταλήψεις του MST στη Βραζιλία φτάνουν περίπου τις 2.000 και έχουν επεκταθεί σε 24 από τις 27 πολιτείες της χώρας. Στις καταλήψεις ζουν 470.000 αγροτικές οικογένειες και περισσότερο από 1.500.000 άνθρωποι, ενώ υπάρχουν 185 συνεταιρισμοί, 1.900 ενώσεις, 120 αγροτικές επιχειρήσεις, σχολεία και άλλες κοινωνικές υποδομές.  

Βέβαια αυτές οι επιτυχίες ήλθαν με πολύ σκληρούς και αιματηρούς αγώνες. Το κράτος οι πολυεθνικές των τροφίμων και της αγροβιομηχασνίας όπως και πιο μεγάλοι γαιοκτήμονες δεν ήταν δυνατό να αποδεχτούν ως νόμιμες τις καταλήψεις και όλα αυτά τα χρόνια επιχειρούν με πολύ σκληρή καταστολή να τις σταματήσουν.  Μια από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις καταστολής είναι η δολοφονία 21 αγροτών, στις 17 Απριλίου 1996, στην κατάληψη  Μαξαχέιρα στην Κουριονόπολις, κοντά στο Ελντοράντο ντο Καράχας, όπου  ζουν 3.500 οικογένειες. Η πολύνεκρη αυτή καταταστολή έγινε από 155 αστυνομικούς που επιχείρησαν να εκκενώσουν την κατάληψη.

Πρόσφατα, τον Αύγουστο του 2024 είχα και προσωπική εμπειρία (είχα κάνει και σχετικό δημοσίευμα) από επίθεση μπράβων των τσιφλικάδων στην  κατάληψη Dom Pedro, στην κοινότητα Cajamar, πενήντα χιλιόμετρα από την πόλη του Σάο Πάολο. Εκεί οι «λατιφουντίτες», όπως τους αποκαλούν οι ντόπιοι, μπήκαν νύχτα στην κατάληψη και κατέστρεψαν όλες τις εγκαταστάσεις της βιοτεχνίας για την επεξεργασία και τυποποίηση  προϊόντων μανιόκας, (αγροτικό προϊόν της Βραζιλίας) προκειμένου να αναγκάσουν τους αγρότες να φύγουν. Η συνέλευση όμως της κατάληψης αποφάσισε να καλέσει αλληλέγγυους και να κατασκευάσει εκ νέου τις εγκαταστάσεις, κάτι που έγινε με μεγάλη επιτυχία

Η μεγάλη κοινωνική προσφορά των καταλήψεων του MST έχει σαν αποτέλεσμα την πάνδημη αποδοχή τους από την κοινωνία. Σύμφωνα με δημοσκόπηση της εφημερίδας Sem Terra, το 85% των πολιτών στηρίζει τις καταλήψεις, ενώ το 94% θεωρεί δίκαιο τον αγώνα του MST για αγροτική μεταρρύθμιση,

Η θέση του MST για τη συμφωνία ΕΕ – MERCOSUR 

Σε διεθνή συνάντηση στο Ρίο ντε Τζανέιρο, στις 15 Νοεμβρίου του 2024, το MST κατήγγειλε το σχέδιο της Συμφωνίας Ελεύθερου Εμπορίου, ανάμεσα στην ΕΕ και τη MERCOSUR επισημαίνοντας ανάμεσα στα άλλα ότι είναι μια συμφωνία που θα ενισχύσει την αποβιομηχάνιση των χωρών του παγκόσμιου νότου. Ταυτόχρονα οι μικρές και μεσαίες ευρωπαϊκές εκμεταλλεύσεις θα εκτεθούν έτσι σε αθέμιτο ανταγωνισμό και θα πληγούν από τις εισαγωγές φθηνών και, συχνά, τοξικών προϊόντων από τους γίγαντες της βιομηχανικής γεωργίας και της κτηνοτροφίας.

Όσον αφορά το φυσικό περιβάλλον θα ενταθεί η καταστροφή πολύτιμων οικοσυστημάτων, σε μία περίοδο μάλιστα που καθημερινά, όπως τόνισε  η εκπρόσωπος του κινήματος, Cássia Bechara, τα δάση της περιοχής Chaco της Αργεντινής και της Παραγουάης, ή το τροπικό δάσος του Αμαζονίου, η σαβάνα Cerrado ή το Pantanal στη Βραζιλία αντικαθίστανται από βοσκοτόπια για καλλιέργεια βοοειδών και σόγιας. Άμεσα και έμμεσα, αυτή η συμφωνία θα οδηγήσει στην καταστροφή της φύσης στη Νότια Αμερική. 

Τελικά, πρόκειται για μια συμφωνία προσαρμοσμένη στις επιθυμίες της παγκόσμιας αγροτικής βιομηχανίας με εξαγωγικό προσανατολισμό, η οποία θα εξυπηρετήσει επίσης πολύ τα συμφέροντα της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας, καθώς και της χημικής βιομηχανίας.

Τα αποτελέσματα της μέχρι τώρα δράσης του MST²

Θα χρειάζονταν πολύς χώρος, για να παρουσιάσουμε αναλυτικά τα θετικά αποτελέσματα του αγροτικού κινήματος MST, στα 42 χρόνια από την ίδρυσή του, όχι μόνο στην παραγωγή και διακίνηση προϊόντων, αλλά και σε πολλούς ‘άλλους κοινωνικούς τομείς. Πιστεύουμε όμως ότι αξίζει, έστω και συνοπτικά να αναφερθούμε σε ορισμένα από αυτά. Όσον αφορά στην παραγωγή και διακίνηση προϊόντων έχουν δημιουργηθεί 79 παραγωγικοί συνεταιρισμοί, 50 συνεταιρισμοί εμπορίου και παροχής υπηρεσιών, 28 συνεταιρισμοί παροχής τεχνικής βοήθειας και 4 πιστωτικοί συνεταιρισμοί. Επίσης έχει ξεκινήσει η δημιουργία 140 βιοτεχνιών μικρής και μεσαίας κλίμακας για την επεξεργασία φρούτων, δημητριακών, γάλακτος κ.ά.

Όσον αφορά την εκπαίδευση, στην οποία το MST δίνει πολύ μεγάλη σημασία, θα πρέπει πρωταρχικά να αναφέρουμε ότι το κίνημα έχει δημιουργήσει και συντηρεί την Εθνική Σχολή Φλορεστάν Φερνάντες (ENFF), οι εγκαταστάσεις της οποίας βρίσκονται κοντά στο Σάο Πάολο. Η σχολή παρέχει γνώσεις πολύ υψηλού επιπέδου, αφού σε αυτή διδάσκουν ειδικοί επιστήμονες, ερευνητές, και πανεπιστημιακοί από πολλά επιστημονικά ιδρύματα της Λατινικής Αμερικής Επίσης λειτουργούν 2000 σχολεία στις καταλήψεις , όπου η διδασκαλία στηρίζεται στις αντιιεραρχικές και συμμετοχικές δομές εκπαίδευσης του Paulo Freire. Για την ενημέρωση του κοινού εκδίδει την εφημερίδα Sem Terra, ενώ συντηρεί και 20 ραδιοφωνικούς σταθμούς.

Οι αδιαμφισβήτητες επιτυχίες του επιτυχίες του κινήματος MST οφείλονται τόσο στην αγωνιστική διάθεση των αγροτών όσο και στη μεγάλη προσφορά του κινήματος στην κοινωνία. Γιατί όπως εξηγεί ο João Paulo Rodrigues, μέλος του εθνικού συντονισμού του κινήματος MST: «Αυτός ο αγώνας ξεπερνά κατά πολύ την ιδιοκτησία γης. Αφορά την εγγύηση της αξιοπρέπειας, της εργασίας και του δικαιώματος να ζεις στην ύπαιθρο με πρόσβαση στην εκπαίδευση, την υγεία και την υγιεινή διατροφή. Θέλουμε να μετατρέψουμε τη γη σε ένα συλλογικό και παραγωγικό αγαθό».³

ΥΓ. Όπως ήδη αναφέραμε, τη μεγάλη επιτυχία της δράσης του MST όπως και την αλληλεγγύη του προς τον δοκιμαζόμενο Παλαιστινιακό λαό επαίνεσε δημόσια ο ΟΗΕ, στις 7 Νοεμβρίου, 2023, για την αποστολή χιλιάδων τόνων προϊόντων από την παραγωγή του στην αποκλεισμένη Γάζα.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1 Οι γνώσεις σχετικά με τη δράση του κινήματος MST, των αγροτών της Βραζιλίας προέρχονται αφενός από την πολύχρονη μελέτη της ιστορίας του κινήματος και την συμμετοχή μου σε πολλά σεμινάρια στη Σχολή ENFF του MST στο Σάο Πάολο και αφετέρου από πολλές επισκέψεις και πολυήμερη διαμονή στις καταλήψεις Boa Sorte, Marielle Vive, Irmã Alberta, Piri Tuba και Dom Pedro, όπου συμμετείχα σε συνελεύσεις  καταλήψεων. Επίσης εκτός από τις παραγωγικές μονάδες επισκεφτήκαμε αυτοδιαχειριζόμενα σχολεία, όπως και άλλες αυτοδιαχειριζόμενες δομές που λειτουργούν στις καταλήψεις.

2 Τα αριθμητικά στοιχεία που αναφέρονται περιλαμβάνονται στο άρθρο προέρχονται από το βιβλίο “A Histiria da Luta Pela Terra e o MST”. (Η Ιστορία του Αγώνα για τη Γη και το MST) Συγγραφέας του βιβλίου είναι ο Mitsue Morrisawa, ενώ το βιβλίο εκδόθηκε στο Σάο Πάλο από τις εκδόσεις Expressão Popular.

3 Εφημερίδα Sem Terra.

The post Αγροτική παραγωγή & αυτοδιαχείριση: Ελλάδα, Ευρώπη και η αγροτική μεταρρύθμιση του κινήματος MST στη Βραζιλία first appeared on Aυτολεξεί.

«Ζούμε σε έναν κόσμο που κυβερνάται από τη δύναμη, που κυβερνάται από τη βία, που κυβερνάται από την εξουσία», δήλωσε ο Stephen Miller στον παρουσιαστή του CNN, Jake Tapper, στις 5 Ιανουαρίου 2026, διευκρινίζοντας το φασιστικό πρόγραμμα καθώς δικαιολόγησε την κατάληψη της Γροιλανδίας με τη βία. «Αυτοί είναι οι σιδερένιοι νόμοι του κόσμου από την αρχή του χρόνου».

Νωρίς το πρωί της 3ης Ιανουαρίου, η κυβέρνηση Τραμπ πραγματοποίησε μια τηλεοπτική επιδρομή στη Βενεζουέλα, βομβαρδίζοντας τουλάχιστον επτά στόχους στο Καράκας και απαγάγοντας τον πρόεδρο Νικολάς Μαδούρο και τη σύζυγό του, Σέλια Φλόρες. Αυτό ήταν το αποκορύφωμα μιας εκστρατείας πίεσης διάρκειας ενός έτους, κατά την οποία η κυβέρνηση χαρακτήρισε τους Βενεζουελάνους μετανάστες στις ΗΠΑ ως «ναρκοτρομοκράτες», επιχείρησε να χρησιμοποιήσει τον Νόμο περί Ξένων Εχθρών, βομβάρδισε φερόμενα «σκάφη μεταφοράς ναρκωτικών», κατέσχεσε πετρελαιοφόρα και ανέπτυξε το ναυτικό των ΗΠΑ για να αποκλείσει τη Βενεζουέλα.

Το καθεστώς Τραμπ αρχικά κατηγόρησε τον Μαδούρο ότι ηγείται του “Cartel de los Soles”, μιας κατασκευής τόσο επινοημένης όσο η “antifa”. Αν και αναθεώρησαν αυτή την κατηγορία χθες προκειμένου να διατυπώσουν μια λιγότερο εύθραυστη νομική υπόθεση, είναι χαρακτηριστικό της μεθόδου τους ότι ξεκινούν με ένα ψευδές αφήγημα και αναζητούν τα μέσα για να το επιβάλουν στην πραγματικότητα. Ένας από τους κύριους στόχους του Ντόναλντ Τραμπ ήταν να δημοσιεύσει μια φωτογραφία του Νικολάς Μαδούρο αλυσοδεμένου, σε αντιστοιχία με τις φωτογραφίες που έχουν κυκλοφορήσει οι ομοσπονδιακές υπηρεσίες με άτομα που έχουν απαχθεί από την ICE. Αντί να προσφέρει βελτιώσεις στις οικονομικές συνθήκες οποιουδήποτε, ο Τραμπ προσφέρει στους υποστηρικτές του την έμμεση συγκίνηση της ταύτισης με τους δεσμοφύλακες και τους βασανιστές.

Στόχος του είναι να απανθρωποποιήσει τους αντιπάλους του και να απευαισθητοποιήσει τους πάντες στο είδος της βίας που θα απαιτηθεί για να διατηρηθεί η βασιλεία του και ο ίδιος ο καπιταλισμός σε μια εποχή μείωσης των κερδών.

Τα εταιρικά μέσα ενημέρωσης εκτελούν τον κλασικό τους ρόλο της πιστής αντιπολίτευσης, εγείροντας ερωτήματα σχετικά με τη νομιμότητα της ενέργειας, ενώ δαιμονοποιούν τον Μαδούρο και λατρεύουν τη δεξιά αντίπαλό του, Μαρία Κορίνα Ματσάντο. Οι αναρχικοί και όσοι άλλοι στοχεύουν στην αντιπαράθεση με τον ιμπεριαλισμό είναι απαραίτητο να τοποθετήσουν την επίθεση στη Βενεζουέλα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, να σκεφτούν πώς θα μπορούσε να μοιάζει μια αποτελεσματική αντιπολίτευση και να προσδιορίσουν πώς μπορούμε να αναλάβουμε δράση ως απάντηση.

Το Εγχειρίδιο

Η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών έχει μακρά ιστορία ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων στη Λατινική Αμερική, συμπεριλαμβανομένων επιχειρήσεων κατά της Κούβας που διήρκεσαν πάνω από έναν αιώνα, του αιματηρού στρατιωτικού πραξικοπήματος στη Χιλή το 1973 και της εισβολής του Τζορτζ Μπους στον Παναμά το 1989. Η επίθεση στη Βενεζουέλα συνεχίζεται από εκεί που σταμάτησε μια σειρά από πιο πρόσφατες προσπάθειες, από τις εισβολές του Τζορτζ Μπους στο Αφγανιστάν και το Ιράκ το 2002 και το 2003 έως την κατάργηση της διεθνούς «τάξης που βασίζεται σε κανόνες» από τον Τζο Μπάιντεν, ώστε να μπορέσει ο Μπενιαμίν Νετανιάχου να προβεί σε γενοκτονία στην Παλαιστίνη από το 2023.

Ταυτόχρονα, το πρόγραμμα της κυβέρνησης Τραμπ αντιπροσωπεύει μια απόκλιση από τα προηγούμενα πρότυπα. Επιδιώκοντας να πραγματοποιήσει την εξόρυξη πόρων με ωμή βία χωρίς την παραμικρή πρόφαση οποιασδήποτε άλλης ατζέντας, ο Τραμπ ενώνεται με τον Βλαντιμίρ Πούτιν και τον Μπενιαμίν Νετανιάχου στην εγκαινίαση μιας εποχής γυμνής απληστίας για τον εαυτό της.

Ενώ οι υφιστάμενοι του Τραμπ έχουν επικαλεστεί τις νοθευμένες εκλογές που πραγματοποιήθηκαν στη Βενεζουέλα το 2024 για να δικαιολογήσουν την επίθεση, ο Τραμπ δεν προσποιείται ότι φέρνει εκλογές ή «δημοκρατία» στη Βενεζουέλα. Ορισμένες πηγές αναφέρουν ότι η αντιπολίτευση με επικεφαλής τη Μαρία Κορίνα Ματσάντο υποστηρίζεται από σχεδόν το 80% του πληθυσμού της Βενεζουέλας, παρ’ όλα αυτά ο Τραμπ ισχυρίζεται ότι δεν έχουν αρκετή υποστήριξη για να κυβερνήσουν. Προφανώς, εννοεί ότι δεν έχουν την υποστήριξη του στρατού. Ο ίδιος ο Τραμπ θα προτιμούσε να συνεργαστεί με ένα αυταρχικό καθεστώς που είναι άμεσα υπόλογο σε αυτόν. Εξάλλου και ο ίδιος θα προτιμούσε να μην λογοδοτεί σε εκλογές, είτε στη Βενεζουέλα είτε στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο Τραμπ χρησιμοποιεί τον πόλεμο για να αποτρέψει την εσωτερική κρίση. Ενώ ο Τραμπ και μια ομάδα αντικομμουνιστών Ρεπουμπλικανών πιέζουν εδώ και καιρό για αλλαγή καθεστώτος και η ναυτική συγκέντρωση στην Καραϊβική αυξάνεται από τον Αύγουστο, αυτό το πραξικόπημα καθορίστηκε χρονικά για να καταλάβει τον κύκλο των μέσων ενημέρωσης, προκειμένου να αποσπάσει την προσοχή από τις επιδεινούμενες δημοσκοπήσεις και μια σειρά από δικαστικές ήττες σχετικά με τις προσπάθειες του Τραμπ να αναπτύξει την Εθνοφρουρά. Ταυτόχρονα, τα στοιχεία για τη συνενοχή του Τραμπ στην υπόθεση του Τζέφρι Έπσταϊν για παιδική κακοποίηση και βιασμούς τελικά διασπούν τη βάση του Τραμπ.

Καθώς οι αυταρχικοί ηγέτες χάνουν την εξουσία, γίνονται πιο επικίνδυνοι και απρόβλεπτοι.

Οι ελιγμοί του Νετανιάχου για να μείνει μπροστά από το σκάνδαλο διαφθοράς του -συμπεριλαμβανομένης της ετοιμότητάς του να θυσιάσει ομήρους προκειμένου να συνεχίσει να διαπράττει γενοκτονία- είναι διδακτικοί εδώ. Όταν η κρίση τούς απειλεί, τέτοιοι ηγέτες δημιουργούν πρόσθετες κρίσεις για να αποσπάσουν την προσοχή αυτών που κυβερνούν. Οποιαδήποτε αποτελεσματική αντιπολίτευση θα πρέπει να θυμάται να κρατά τα φώτα της δημοσιότητας σε αυτό που προσπαθεί να κρύψει ο Τραμπ. Αυτό είναι που φοβάται περισσότερο.

Έχοντας γίνει κατανοητή ως μία επιχείρηση των μέσων ενημέρωσης, η επίθεση στη Βενεζουέλα είναι μια επίθεση εναντίον όλων μας: μια προσπάθεια εκφοβισμού όλων όσων μπορεί να αντισταθούν στο καθεστώς Τραμπ, να μας κάνουν να αποδεχτούμε ότι η κρατική βία θα συνεχίσει να κλιμακώνεται ό,τι κι αν κάνουμε, να μας πείσουν ότι δεν είμαστε οι πρωταγωνιστές της εποχής μας.

Όπως υποστηρίξαμε το 2025, ο Τραμπ έχει αντιγράψει μεγάλο μέρος του εγχειριδίου του από αυταρχικούς ηγέτες όπως ο Βλαντιμίρ Πούτιν. Όταν ο Πούτιν έγινε πρωθυπουργός τον Αύγουστο του 1999, τα ποσοστά αποδοχής του ήταν ακόμη χαμηλότερα από ό,τι είναι του Τραμπ τώρα. Έλυσε αυτό το πρόβλημα μέσω του δεύτερου πολέμου της Τσετσενίας, ο οποίος ανέτρεψε δραματικά τις δημοσκοπήσεις υπέρ του. Στη συνέχεια, κάθε φορά που η υποστήριξή του έπεφτε, επαναλάμβανε αυτό το κόλπο – εισβάλλοντας στη Γεωργία το 2008, στην Κριμαία και το Ντονμπάς το 2014 και στην Ουκρανία το 2022 – εδραιώνοντας σιγά σιγά τον έλεγχο του στη ρωσική κοινωνία μέχρι που μπορούσε να αντέξει οικονομικά να ταΐζει Ρώσους στον κρεατομηχανή του πολέμου, εκατό χιλιάδες κάθε φορά.

Ο Πούτιν χρησιμοποίησε τον πόλεμο στην Ουκρανία ως μέσο εσωτερικού ελέγχου – και στη Ρωσία, αυτό ξεπερνά κατά πολύ την καταστολή των διαμαρτυριών. Καθώς οι οικονομικές συνθήκες επιδεινώνονται, ο Πούτιν πρέπει να προβάλλει συνεχώς δύναμη και βιαιότητα, αλλά πρέπει επίσης να καταλάβει τι να κάνει με έναν ολοένα και πιο ανήσυχο και απελπισμένο πληθυσμό. Το να στέλνει νέους άνδρες από φτωχές οικογένειες της ενδοχώρας στα δόντια του πολέμου επιτρέπει στον Πούτιν να τους κρατά απασχολημένους. Αν μερικές εκατοντάδες χιλιάδες από αυτούς δεν επιστρέψουν ποτέ στην πατρίδα τους, τόσο το καλύτερο – δεν θα εμφανιστούν στις στατιστικές ανεργίας και η αστυνομία δεν θα χρειαστεί να καταστείλει τις διαμαρτυρίες τους.

Ομοίως, η στρατολόγηση έχει οδηγήσει όσους πιθανότατα θα ηγούνταν μιας επανάστασης να εγκαταλείψουν τη χώρα κατά χιλιάδες. Αυτή είναι μια στρατηγική που θα δούμε να επαναλαμβάνεται αλλού καθώς η παγκόσμια κρίση του καπιταλισμού εντείνεται.

Η κύρια διαφορά μεταξύ των δύο πλαισίων είναι ότι, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι πολύ πιο ισχυρές από τη Ρωσία, η εξουσία του Τραμπ δεν είναι τόσο ασφαλής όσο του Πούτιν. Ταυτόχρονα, μετά τις καταστροφικές κατοχές του Αφγανιστάν και του Ιράκ, οι Αμερικανοί ψηφοφόροι έχουν πολύ λιγότερη ανοχή σε επιχειρήσεις που θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή Αμερικανών στρατιωτών.

Ο Τραμπ δεν είναι ιδιαίτερα πειθαρχημένος στρατηγός, ούτε είναι ένας επικεντρωμένος τακτικιστής. Βασίζεται πάντα σε απειλές και εκφοβισμό για να επιτύχει τους στόχους του, εκμεταλλευόμενος τη δειλία και την αδυναμία των συγχρόνων του. Προφανώς, στοιχηματίζει ότι ο εκφοβισμός θα χρησιμεύσει για να υποτάξει τις κυβερνήσεις της Λατινικής Αμερικής στις ιδιοτροπίες του χωρίς την ανάγκη περαιτέρω στρατιωτικής δράσης. Εάν αυτό δεν λειτουργήσει, πιθανότατα σκοπεύει να βασιστεί στη στρατιωτική τεχνολογία, σε ιδιώτες μισθοφόρους και σε άλλα μέσα άσκησης βίας χωρίς να χρειάζεται να στείλει αμερικανικά στρατεύματα για να καταλάβουν τη Βενεζουέλα ή άλλες χώρες. Αλλά ο πόλεμος, μόλις προκληθεί, επιβάλλει τη δική του λογική. Εάν η κυβέρνηση Τραμπ συνεχίσει σε αυτή την πορεία, οι αμερικανικές δυνάμεις ενδέχεται να εμπλακούν σε ανοιχτή σύγκρουση.

Μετά την επίθεση στη Βενεζουέλα, ο Τραμπ και οι μπράβοι του απείλησαν να αναλάβουν παρόμοιες ενέργειες με στόχο το Μεξικό, την Κούβα, την Κολομβία, τη Δανία και άλλα έθνη. Σίγουρα θα τις αναλάβουν εάν νιώσουν ότι ενεργούν από θέση ισχύος, αλλά ακόμη και αν τα πράγματα πάνε άσχημα γι’ αυτόν, ο Τραμπ μπορεί να επιχειρήσει να χρησιμοποιήσει τέτοια κόλπα για να αποσπάσει την προσοχή από την αδυναμία του.

Αυτοκίνητα περιμένουν σε ουρές για καύσιμα στη Βενεζουέλα μετά τις επιθέσεις. Και αυτό, στη χώρα με το 17% των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου.

Η Επιστροφή της Λεηλασίας

Ο καπιταλισμός ξεκίνησε εν μέσω αποικιακής λεηλασίας και, καθώς τα περιθώρια κέρδους μειώνονται σε ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία, οι κυβερνήσεις επιστρέφουν σε αυτή την παλιομοδίτικη στρατηγική συσσώρευσης. Αυτό εξηγεί την αρπαγή γης από τον Πούτιν στην Ουκρανία, τη συνεχιζόμενη προσπάθεια του Νετανιάχου να χρησιμοποιήσει τη γενοκτονία ως μορφή εξευγενισμού και την τελευταία περιπέτεια του Τραμπ στη Βενεζουέλα.

Σε ένα έγγραφο με τίτλο «Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας» του Νοεμβρίου 2025, η κυβέρνηση Τραμπ δεσμεύτηκε ρητά σε ένα «Επακόλουθο Τραμπ» του Δόγματος Μονρόε, με στόχο την «αποκατάσταση της αμερικανικής υπεροχής στο Δυτικό Ημισφαίριο» ως μέσο για να «στερηθούν οι ανταγωνιστές εκτός του Ημισφαίριου τη δυνατότητα να τοποθετούν δυνάμεις ή άλλες απειλητικές δυνατότητες ή να κατέχουν ή να ελέγχουν στρατηγικά ζωτικής σημασίας περιουσιακά στοιχεία στο Ημισφαίριό μας».

Ο Τραμπ έχει ασπαστεί την αυτο-εξιδανικευμένη μετονομασία αυτής της γεωπολιτικής στρατηγικής σε «Δόγμα Ντονρόε», δηλώνοντας ότι «η αμερικανική κυριαρχία στο Δυτικό Ημισφαίριο δεν θα αμφισβητηθεί ποτέ ξανά». Αυτό αφορά το πετρέλαιο, όπως έχει τονίσει ο Τραμπ – η Βενεζουέλα περιέχει το 17% των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου – αλλά είναι επίσης ένα μέσο για να διεκδικήσει την εξουσία με την Κίνα, η οποία είναι σημαντικός επενδυτής και εισαγωγέας της πετρελαϊκής βιομηχανίας της Βενεζουέλας, αγοράζοντας το 80% των εξαγωγών πετρελαίου της Βενεζουέλας και στηρίζοντας τη πετρελαϊκή βιομηχανία της Βενεζουέλας με δάνεια άνω των 60 δισεκατομμυρίων δολαρίων από το 2007. Αυτή η στρατηγική προηγείται του Τραμπ: μια ανανέωση του Δόγματος Μονρόε με επίκεντρο τον ανταγωνισμό με την Κίνα και τη Ρωσία στον Παγκόσμιο Νότο ήταν βασικό μέρος της Επιτροπής του 2024 για τη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας που δημιουργήθηκε υπό την κυβέρνηση Τζο Μπάιντεν. Η Επιτροπή του 2024 ζήτησε ρητά τον ανταγωνισμό με την Κίνα και τη Ρωσία για τη μόχλευση στη Λατινική Αμερική όσον αφορά την «ανάπτυξη και αξιοποίηση των φυσικών πόρων, καθώς και τις εγκαταστάσεις και τις δυνατότητες προβολής ισχύος». Ενώ ο Τραμπ αντιπροσωπεύει τη στροφή προς την απολυταρχία, η γεωπολιτική και οικονομική λογική βρισκόταν ήδη σε ισχύ.

Με άλλα λόγια, η ωμή βαρβαρότητα του Τραμπ προσφέρει στην άρχουσα τάξη μια λύση σε ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι καπιταλιστές όλων των αποχρώσεων – το πρόβλημα της εξαφάνισης των ευκαιριών.

Το σχέδιο του Τραμπ να αναλάβουν οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες τον έλεγχο της εξόρυξης πόρων στη Βενεζουέλα αποτελεί μέρος μιας νέας φάσης αποικιακής λεηλασίας, μιας επιστροφής στην άμεση κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων από άλλες χώρες. Πρέπει να το κατανοήσουμε αυτό στο ευρύτερο πλαίσιο της στασιμότητας και της χρηματιστικοποίησης. Ιστορικά, αυτό αντικατοπτρίζει προηγούμενες περιόδους «συστημικού χάους»,¹ όταν η μείωση των κερδών ανάγκασε τους καπιταλιστές να στραφούν προς την οικονομική κερδοσκοπία και ο μηχανισμός του καπιταλιστικού παγκόσμιου συστήματος αγωνίστηκε μέχρι να ανασυσταθεί σε μια νέα τάξη μέσω της μαζικής βίας. Το πιο σχετικό πρόσφατο παράδειγμα είναι η περίοδος από το 1914 έως το 1945, η οποία είδε και τους δύο παγκόσμιους πολέμους του 20ού αιώνα.

Δεν πρόκειται λοιπόν μόνο για το πετρέλαιο. Είναι ένα μέσο για να ενισχυθούν οι συνθήκες για την καπιταλιστική κερδοσκοπία γενικά, και μια πρόγευση μιας μεγαλύτερης κλίμακας βίας που θα έρθει. Μπαίνουμε σε μια φάση σχέσεων που βασίζονται στην καθαρή βία, όχι στο «κράτος δικαίου» ή τη διπλωματία, και αυτή η επίθεση -όπως και η ίδια η προεδρία Τραμπ- είναι ένα σύμπτωμα, όχι μια αιτία.

Αλλά αυτό αντιπροσωπεύει μια απόκλιση από τον εθνικιστικό και λαϊκιστικό ιμπεριαλισμό του παρελθόντος, όπου τα καθεστώτα έκλεβαν πόρους από την παγκόσμια περιφέρεια προκειμένου να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής στον αυτοκρατορικό πυρήνα. Η επίθεση του Τραμπ στη Βενεζουέλα έχει υπολογιστεί για να ωφελήσει ένα ολοένα και μικρότερο κλιμάκιο καπιταλιστών. Η μεσαία τάξη και η λευκή εργατική τάξη δεν είναι πλέον «μικρότεροι εταίροι» σε αποικιακές επιχειρήσεις και έχουν ολοένα και λιγότερους λόγους να ταυτίζονται μαζί τους.

Το Ζήτημα της Ηγεσίας

Αρχικά, η αντιπρόεδρος της Βενεζουέλας Ντέλσι Ροντρίγκες υιοθέτησε έναν προκλητικό τόνο, αλλά αμέσως υποχώρησε σε πιο συμφιλιωτική ρητορική. Αυτό έχει πυροδοτήσει εικασίες ότι η Ροντρίγκες μπορεί να είναι έτοιμη να συνεργαστεί με το καθεστώς Τραμπ ή ότι συνεργάζεται ήδη.

Διάφορα πιθανά σενάρια υπάρχουν και είναι δύσκολο να προσδιοριστεί η αλήθεια. Ίσως οι Ηνωμένες Πολιτείες να έχουν βάλει την Ντέλσι Ροντρίγκεζ σε μια τρομακτική κατάσταση, αλλά εκείνη να αντέχει με θάρρος. Ίσως το καθεστώς Τραμπ έχει ήδη διαπραγματευτεί κρυφά με την Ντέλσι Ροντρίγκεζ και εκείνη να σκοπεύει να μιλήσει σκληρά, διευκολύνοντας παράλληλα την αμερικανική ατζέντα για την εξόρυξη πόρων. Ίσως συμβαίνει κάτι άλλο. Ανεξάρτητα από αυτό, η ευαλωτότητα του Τσαβισμού² μέχρι την απαγωγή του ηγέτη του —και την πιθανότητα η Ροντρίγκεζ ή άλλα μέλη της κυβέρνησης της Βενεζουέλας να είναι συνένοχοι ή να γίνουν συνένοχοι στο σχέδιο του Τραμπ να αναλάβει τον έλεγχο των πόρων της Βενεζουέλας— υπογραμμίζουν το γεγονός ότι όλες οι ιεραρχίες αποτελούν σημείο αποτυχίας για τους αγώνες απελευθέρωσης.

Έχουμε ήδη δει πώς η ηγεσία προηγούμενων επαναστατικών αριστερών κινημάτων, όπως η κυβέρνηση του Ντανιέλ Ορτέγκα στη Νικαράγουα, έχει ενσωματωθεί βίαια στη λειτουργία του νεοφιλελευθερισμού και έχει αναγκαστεί να επιβάλει καπιταλιστικά μέτρα λιτότητας και κρατικό έλεγχο στους πληθυσμούς που βρίσκονται υπό την κυριαρχία τους. Αντιμέτωποι με αυτές τις ήττες, ορισμένοι καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι ο μόνος τρόπος για να αποκτήσει κανείς κυριαρχία είναι να ελέγχει ένα ισχυρό έθνος-κράτος που διαθέτει πυρηνικά όπλα. Αυτή είναι η λογική που διέπει τον « καμπισμό », την υποστήριξη σε ιμπεριαλιστικές δυνάμεις όπως η Ρωσία και η Κίνα που ανταγωνίζονται τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ωστόσο, η Ρωσία και η Κίνα λειτουργούν σύμφωνα με την ίδια αυταρχική, καπιταλιστική λογική που λειτουργεί η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών σήμερα – και όσοι επιλέγουν να τις υποστηρίξουν δεν θα έχουν μεγαλύτερη επιρροή στις ενέργειες των ηγετών τους από ό,τι οι Βενεζουελάνοι στην κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών. Όσοι επιδιώκουν να ευθυγραμμιστούν με τον έναν ή τον άλλο γεωπολιτικό κρατικό παράγοντα, αναπόφευκτα θα καταλήξουν να υπερασπίζονται τους γενοκτονικούς αυταρχικούς ηγέτες από μια θέση απόλυτης αδυναμίας. Η πραγματική εναλλακτική λύση δεν είναι ο καμπισμός, αλλά μια διεθνής αντίσταση από-τα-κάτω που εκτείνεται πέρα ​​από τα σύνορα.

Αλλά για να αποτελέσει αυτό μια πειστική εναλλακτική λύση, οι άνθρωποι στις Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να αναπτύξουν την ικανότητα να αποτρέψουν την κυβέρνηση των ΗΠΑ από βομβαρδισμούς και λεηλασίες στο εξωτερικό.

Τι να περιμένετε, πώς να προετοιμαστείτε

Η επίθεση στη Βενεζουέλα σηματοδοτεί την κλιμάκωση ενός πολέμου δι’ αντιπροσώπων με την Κίνα. Η μετατόπιση της βιομηχανικής βάσης, συμπεριλαμβανομένης της τεχνολογικής βιομηχανίας, σε μια βιομηχανία σε καιρό πολέμου είναι ένας τρόπος αντιμετώπισης της στασιμότητας της οικονομίας, αλλά αυτό θα είναι δυνατό μόνο εάν η κυβέρνηση Τραμπ καταφέρει να ενισχύσει το «εθνικό πνεύμα» και τον πατριωτισμό. Αναμφισβήτητα, η βιασύνη για την ενοποίηση της χρηματοδότησης και του πολλαπλασιασμού της τεχνητής νοημοσύνης αποσκοπεί στη δημιουργία ενός πιο εύπιστου και ελεγχόμενου πληθυσμού προς την κατεύθυνση αυτού του τελικού σκοπού.

Βραχυπρόθεσμα, μπορούμε να περιμένουμε να δούμε την κυβέρνηση Τραμπ να επιχειρεί για άλλη μια φορά να χρησιμοποιήσει τον Νόμο περί Ξένων Εχθρών εναντίον Βενεζουελάνων και άλλων στόχων. Η προηγούμενη προσπάθεια του Τραμπ και του Μίλερ απορρίφθηκε στο δικαστήριο επειδή οι ΗΠΑ δεν βρίσκονταν, στην πραγματικότητα, σε πόλεμο. Τώρα που έχουν δημιουργήσει έναν πόλεμο, θα τον χρησιμοποιήσουν για να κηρύξουν μια σειρά από πρόσθετες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και να δικαιολογήσουν πρόσθετα μέτρα καταστολής. Μπορούμε επίσης να περιμένουμε περισσότερη ρατσιστική βία κατά των Λατινοαμερικανών και των Κινέζων, καθώς και αντίποινα κατά της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ από μη κρατικούς παράγοντες ή πληρεξούσιους παράγοντες, τα οποία η κυβέρνηση Τραμπ θα επιδιώξει να εκμεταλλευτεί για να προωθήσει την ατζέντα της.

Οι ενδιάμεσες εκλογές έχουν προγραμματιστεί για τον Νοέμβριο του 2026. Ο Ντόναλντ Τραμπ και οι Ρεπουμπλικάνοι δεν είναι ευνοημένοι. Αλλά ο Τραμπ έχει ήδη ξεπεράσει τόσες πολλές κόκκινες γραμμές που δεν μπορεί να ανεχθεί καμία απειλή για την εξουσία του. Είτε μέσω εκλογικών παρεμβάσεων, νοθείας, είτε, πιθανότατα, μεθοδευμένων κρίσεων που νομιμοποιούν μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης, μπορούμε να περιμένουμε ότι οι ενδιάμεσες εκλογές θα είναι οι λιγότερο «δημοκρατικές» εκλογές στην πρόσφατη ιστορία. Οι εκλογές από μόνες τους δεν θα μας βγάλουν από αυτό το χάος. 

Καθώς ο Τραμπ μαστίζεται από διάφορες κρίσεις, σκάνδαλα και εμπόδια, θα γίνει πιο βίαιος, απρόβλεπτος και επικίνδυνος. Αυτό είναι ένα σημάδι αδυναμίας, αλλά είναι μια αδυναμία που υποστηρίζεται από την πλήρη ισχύ του αμερικανικού στρατού. Θα πρέπει να αναμένουμε στρατιωτικές εμπλοκές σε μεγαλύτερη κλίμακα μέχρι τον Οκτώβριο του τρέχοντος έτους, συμπεριλαμβανομένων περαιτέρω αναπτύξεων της Εθνοφρουράς και ίσως ακόμη και στρατιωτικού νόμου.

Οι μη δημοφιλείς πόλεμοι χωρίς σαφή εντολή -ειδικά οι πόλεμοι που έχουν ως αποτέλεσμα θύματα στις ΗΠΑ ή άλλες θυσίες στο εσωτερικό- μπορούν να σημάνουν την πτώση ενός καθεστώτος. Είναι καθήκον μας να μετατρέψουμε αυτόν τον πόλεμο -μαζί με τα άλλα λάθη του Τραμπ και τους πολέμους που θα ακολουθήσουν- σε μυλόπετρα γύρω από το λαιμό ολόκληρης της άρχουσας τάξης. Θα χρειαστεί τόση λαϊκή δύναμη για να εκδιωχθεί ο Τραμπ, ώστε να διαδώσουμε παρόμοιες φιλόδοξες προτάσεις -όχι απλώς να απαιτήσουμε την επιστροφή σε ένα αντιδημοφιλές κεντρώο status quo. Οι επαναστάτες πρέπει να προετοιμαστούν να ξεπεράσουν τις κεντρώες προσπάθειες να αναδιαμορφώσουν το κράτος. Μπορεί να φαίνεται δύσκολο να το φανταστεί κανείς τώρα, αλλά οι εξεγέρσεις και οι επαναστάσεις εκτυλίσσονται γρήγορα. Οι επαναστάσεις της «Γενιάς Ζ» ανέτρεψαν καθεστώτα σε όλο τον κόσμο κατά τη διάρκεια του 2024.

Διαδηλώσεις σε όλες τις ΗΠΑ έχουν χρησιμοποιήσει γνωστά συνθήματα όπως «Όχι αίμα για πετρέλαιο». Δυστυχώς, ο Τραμπ έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι οπαδοί του θέλουν και τα δύο – πετρέλαιο και αίμα. Τα αντιπολεμικά κινήματα τείνουν να είναι εγγενώς συντηρητικά, καθώς επιδιώκουν να επηρεάσουν την κρατική πολιτική. Αλλά όπως και οι κυβερνήσεις πριν από αυτό, το καθεστώς Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι δεν ανησυχεί για την αντιπολίτευση. Αντί να παρουσιάζουμε αιτήματα μέσω συμβολικών διαμαρτυριών, πρέπει να οικοδομήσουμε οριζόντια κινήματα ικανά να αντιμετωπίσουν τις ανάγκες μέσω άμεσης δράσης. Αυτά θα πρέπει να επικεντρωθούν στις κοινές συνθήκες που αντιμετωπίζουν οι απλοί άνθρωποι από το Καράκας μέχρι τη Μινεάπολη: φτώχεια, λιτότητα, λεηλασία βασικών πόρων, έλεγχος από βίαιους μισθοφόρους, διακυβέρνηση από ανεύθυνους μεγιστάνες. Η αντίσταση στη δραστηριότητα της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες αποτελεί ένα πολλά υποσχόμενο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.

Αν, πράγματι, όπως υπονοεί ο Stephen Miller, οι κυβερνήσεις δεν αντιπροσωπεύουν τις επιθυμίες ή την αυτονομία των ανθρώπων που κυβερνούν, αν -όπως θα έπρεπε τώρα να είναι προφανές σε όλους- δεν έχουν κατά νου τα συμφέροντά μας, αλλά απλώς ενεργούν για να αρπάξουν όσο το δυνατόν περισσότερο πλούτο για τον εαυτό τους, τότε κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να τις υπακούσει. Το μόνο ερώτημα είναι πώς να δημιουργήσουμε αρκετή συλλογική δύναμη -αρκετή δύναμη βάσης, αρκετή οριζόντια εξουσία- για να τις νικήσουμε.

Παράρτημα: Περαιτέρω Ανάγνωση

Αρχικά, οι αναγνώστες θα πρέπει να συμβουλευτούν το άρθρο « Καταδικάζουμε την Αυτοκρατορική Επίθεση στη Βενεζουέλα », μια διεθνή δήλωση λατινοαμερικανικών αναρχικών οργανώσεων που δημοσιεύτηκε τον Δεκέμβριο του 2025.

Για βαθύτερο ιστορικό της κατάστασης στη Βενεζουέλα, ενθαρρύνουμε τους ισπανόφωνους αναγνώστες να μελετήσουν το αρχείο της πλέον αναρχικής έκδοσης της Βενεζουέλας, El Libertario, όπου μπορεί κανείς να βρει, για παράδειγμα, μια κριτική αξιολόγηση των Μπολιβαριανών κοινωνικών οργανώσεων από το 2006 ή μια συλλογή κειμένων σχετικά με τον ρόλο της πετρελαϊκής βιομηχανίας στην υποταγή των λαϊκών κινημάτων βάσης στη Βενεζουέλα και στην ενσωμάτωσή τους στην παγκόσμια οικονομία:

«Η Βενεζουέλα αποτελεί μέρος της διαδικασίας οικοδόμησης νέων μορφών διακυβέρνησης στην περιοχή, οι οποίες έχουν αποκινητοποιήσει τα κοινωνικά κινήματα που ανταποκρίθηκαν στην εφαρμογή μέτρων διαρθρωτικής προσαρμογής τη δεκαετία του 1990, νομιμοποιώντας εκ νέου τόσο το κράτος όσο και την αντιπροσωπευτική δημοκρατία, προκειμένου να ικανοποιηθούν οι ποσοστώσεις εξαγωγής φυσικών πόρων προς τις κύριες αγορές του κόσμου».

-Ley Habilitante: dictadura para el capital energético (“The Enabling Law: Dictatorship for Energy Capital) στο El Libertario #62, Μάρτιος-Απρίλιος 2011

Θα μπορούσαμε να κατανοήσουμε την επίθεση του Τραμπ στη Βενεζουέλα ως έναν τρόπο συνέχισης αυτής της «διαδικασίας οικοδόμησης νέων μορφών διακυβέρνησης στην περιοχή» σήμερα.

The post «Ένας κόσμος που κυβερνάται από τη βία» Η επίθεση στη Βενεζουέλα & οι επερχόμενες συγκρούσεις | Crimethinc   first appeared on Aυτολεξεί.

Διαδηλωτές κατάφεραν να μπουν χθες στον χώρο όπου διεξάγεται η φετινή 30ή Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP30) στη Μπελέμ της Βραζιλίας και συγκρούστηκαν με τους φρουρούς ασφαλείας στην είσοδο. Με συνθήματα όπως «η γη μας δεν πωλείται!», αυτόχθονες λαοί και οργανώσεις διαμαρτύρονται, απαιτώντας επιτέλους πραγματική δράση για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προστασία των δασών. 

Η COP αποτελεί, επί της ουσίας, μια σύνοδο κορυφής για το κλίμα των αρχουσών ελίτ και των λόμπι των υπερπλούσιων – ένας ολοένα και πιο ελιτίστικος χώρος, γεμάτος με κενές ομιλίες και υποσχέσεις, ενώ οι περιοχές με τη μεγαλύτερη βιοποικιλότητα στον πλανήτη συνεχίζουν να λεηλατούνται και η ανθρωπότητα βρίσκεται σε επικίνδυνη θέση. Εδώ και χρόνια, αυτές οι σύνοδοι κορυφής της COP δεν αποτέλεσαν τίποτα άλλο παρά ένα αστείο που στόχευε στο να κάνει ένα “greenwashing” στην εικόνα όλων εκείνων που είναι περισσότερο υπεύθυνοι για την εκτυλισσόμενη πολυδιάστατη κρίση –τις πολυεθνικές εταιρείες και τις εθνικές κυβερνήσεις– με τις κοινότητες που υποφέρουν περισσότερο να μένουν εντελώς έξω από τη διαβούλευση και τη λήψη απόφασης.

Στη Βραζιλία, οι κοινότητες που προστατεύουν τον Αμαζόνιο –οι πραγματικοί φύλακες του κλίματος– δεν προσκλήθηκαν στο «μεγάλο τραπέζι». Γι’ αυτό αποφάσισαν να μπουν μόνοι τους.

Η οπισθοδρόμηση στις κλιματικές πολιτικές είναι παντού εμφανής ενώ είναι ενδεικτικό της κατάστασης πως στην έκθεση του Προγράμματος Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών (UNEP) για τις παγκόσμιες εκπομπές το 2024 φαίνεται ότι δεν παρατηρήθηκε πρόοδος σε σχέση με τους κλιματικούς στόχους, αντίθετα οι εκπομπές αυξήθηκαν κατά 1,2%.

Η επιλογή της τοποθεσίας όπου λαμβάνει χώρα η φετινή COP χαρακτηρίζεται από τους αυτόχθονες και τα οικολογικά κινήματα ως μια προκλητική απόφαση – λαμβάνει χώρα στην πόλη Μπελέμ της Βραζιλίας, στις παρυφές του Αμαζονίου, μια περιοχή που μαστίζεται από τη συνεχιζόμενη αποψίλωση των δασών και την περιβαλλοντική εκμετάλλευση.

Λαοί χάνουν καθημερινά το νερό τους, τα δάση τους ακόμα και τη ζωή τους υπερασπίζοντάς τα. Αυτό δεν ήταν απλά μια πράξη διαμαρτυρίας: είναι μια υπενθύμιση ότι χωρίς κλιματική δικαιοσύνη, δεν υπάρχουν πραγματικές λύσεις. Μία υπενθύμιση ότι οι ελίτ δεν μπορούν να επιλύσουν την κλιματική κρίση, καθώς τα προνόμια και ο πλούτος τους την προκάλεσαν εξαρχής. Εναπόκειται στις τοπικές κοινότητες σε όλο τον κόσμο να συνδεθούν μεταξύ τους και να αναλάβουν την πρωτοβουλία από-τα-κάτω.

Σε αυτά τα πλαίσια, ταυτόχρονα και αντιθετικά προς την COP, διεξάγεται το People’s Summit που μας δείχνει έμπρακτα πώς θα έπρεπε να λαμβάνονται οι αποφάσεις! Αυτή η Σύνοδος Κορυφής των Λαών αποτελεί μια αυτόνομη εκδήλωση που διοργανώνεται από κινήματα βάσης από 62 χώρες, η οποία θα διαρκέσει από την Τετάρτη (12) έως την Κυριακή (16) Νοεμβρίου. Μεταξύ των συμμετεχόντων είναι μια μεγάλη αντιπροσωπεία από το MST (Κίνημα Ακτήμονων Εργατών), το οποίο προωθεί την ιδέα ότι η άμεση συμμετοχή της βάσης και η λαϊκή αγροτική μεταρρύθμιση είναι τόσο αναγκαιότητα όσο και λύση για την οικολογική κρίση, το καπιταλιστικό σύστημα και την υπερθέρμανση του πλανήτη.

————————————————————–

ΒΛ. ΕΠΙΣΗΣ:

Η AntiCOP 2024 ολοκληρώνεται με τις προτάσεις των αυτόχθονων πληθυσμών για το κλίμα

Για τη φετινή Cop29 θυμόμαστε τα λόγια του Αντρέ Γκορτζ: Η οικολογία είναι βαθιά αντικαπιταλιστική & ανατρεπτική

The post Διαδηλωτές εισέβαλαν στη φετινή Διάσκεψη για το Κλίμα COP30 (βίντεο) first appeared on Aυτολεξεί.

Προσκαλούμε εργαζόμενους από ανακτημένες και αυτοδιαχειριζόμενες επιχειρήσεις, συνεταιρισμούς, κοινωνικές και λαϊκές οργανώσεις, από συνδικαλιστικές οργανώσεις, καθώς και ακαδημαϊκούς που ενδιαφέρονται και υιοθετούν τις πρακτικές της αυτοδιαχείρισης, όπως και το πρόταγμα για μια νέα οικονομία των εργαζομένων, να συμμετάσχουν σε αυτή τη νέα Διεθνή Συνάντηση.

Οι διεθνείς συναντήσεις για την “Οικονομία των Εργαζομένων” είναι ένας χώρος συζήτησης και ανταλλαγής εμπειριών αυτοδιαχείρισης της εργασίας ανάμεσα σε  συλλογικότητες για τον κοινοτισμό, σε κοινωνικές οργανώσεις και γενικότερα, οργανώσεις της εργατικής τάξης. Οι συλλογικότητες αυτές θέτουν σε συζήτηση  τα προβλήματα   και τις επιτυχίες τους και τα εξετάζουν από κοινού με φορεις ενεργούς κοινωνικής δράσης, όπως και με φορείς ακαδημαϊκής έρευνας, με στόχο την αναζήτηση και διαμόρφωση μιας εναλλακτικής πρότασης από την εργασία και την αυτοδιαχείριση, ως απάντηση  στην κρίση στην οποία επιβάλλει στους λαούς ο παγκόσμιος νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός. Οι Διεθνείς Συναντήσεις πραγματοποιούνται κάθε δύο χρόνια: οι δύο πρώτες έγιναν στο Μπουένος Άιρες της Αργεντινής, (2007 και 2009) και στη συνέχεια στο Μεξικό (2011), στη Βραζιλία (στο Ζοάο Πεσσόα, 2013), στη Βενεζουέλα (Πούντο Φίχο, 2015), στην Αργεντινή (Πιγουέ, 2017), στη Βραζιλία (Γκουαραρέμα, στην Εθνική Σχολή Florestan Fernandes, 2019), στο Μεξικό (2021, λόγω Covid έγινε διαδικτυακά) και στην Αργεντινή, (Ροζάριο, (2023). Από το 2014 πραγματοποιούνται, οργανωμένες ανά περιοχή, περιφερειακές συναντήσεις κάθε δύο χρόνια στη Λατινική Αμερική, στην Ευρώπη και τη Βόρεια και Κεντρική Αμερική. Η επιτυχημένη εμπειρία της 4^ης Λατινοαμερικανικής Συνάντησης που πραγματοποιήθηκε στην επαρχία Λα Ριόχα, στην Αργεντινή το 2024, και διοργανώθηκε από τον ιστορικό συνεταιρισμό Copegraf, που εκδίδει την εφημερίδα, El Independiente στην επαρχία αυτή, όπως και από άλλες οργανώσεις της από την υπόλοιπη Αργεντινή, ήταν καθοριστική στην απόφαση να επαναληφθεί στο ίδιο μέρος, η διοργάνωση φέτος, αλλά αυτή τη φορά για τη Διεθνή Συνάντηση, στην οποία θα συμμετέχουν εκπρόσωποι και από άλλες ηπείρους.

Οι εργασίες συνεδρίες θα πραγματοποιηθούν στο Κέντρο Πολιτισμού Pedro Ignacio de Castro Βarros, στην πρωτεύουσα της επαρχίας Λα Ριόχα, (βόρεια Αργεντινή),

Το Πλαίσιο και οι συζητήσεις της Δέκατης Συνάντησης

Αυτή η Συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο μιας πολύ κρίσιμης κατάστασης, η οποία με το πέρασμα του χρόνου συνεχώς επιδεινώνεται, τόσο στην Αργεντινή όσο και στην ευρύτερη περιοχή. Ταυτόχρονα βαθαίνει η διεθνής οικονομική κρίση, και πληθαίνουν επικίνδυνα οι επιθέσεις στις ιστορικές κατακτήσεις της εργατικής τάξης και παράλληλα εκατομμύρια άνθρωποι εξωθούνται σε επισφαλή εργασία  και άτυπη απασχόληση. Αυτά συμβαίνουν σε έναν κόσμο που μαστίζεται από μια τεραστίων διαστάσεων περιβαλλοντική κρίση, η οποία θέτει σε κίνδυνο την ίδια τη ζωή στον πλανήτη, την ώρα που αυξάνεται επικίνδυνα η συσσώρευση του πλούτου και  το κεφάλαιο με πολύ γρήγορους ρυθμούς ο συγκεντρώνεται σε συνεχώς λιγότερα χέρια εις βάρος της εργασίας.

Η συνεχώς αυξανόμενη επικίνδυνα επιθετική υπεροχή των δεξιών και ακροδεξιών επιλογών σε πολλές χώρες και η συχνή προσφυγή στους πολέμους για την επίλυση των διαφορών μεταξύ των εθνών, ή και εντός των εθνών  από κοινού με τις ασταθείς και ταυτόχρονα επικίνδυνες πολιτικές επιλογές, ιδιαίτερα σε στρατιωτικό επίπεδο,  της ακόμη ηγεμονικής ιμπεριαλιστικής δύναμης, των Ηνωμένων Πολιτειών, καθιστούν την κατάσταση ακόμη πιο ασταθή και επικίνδυνη. Οι επιθέσεις και οι απελάσεις μεταναστών, η γενοκτονία στη Γάζα, οι «αθόρυβοι» πόλεμοι στην Αφρική, η καταστροφική υποβάθμιση των συνθηκών διαβίωσης, όπως και η επιταχυνόμενη κατάργηση των δημόσιων πολιτικών στην υγεία, την εκπαίδευση, τη στέγαση και την απασχόληση είναι μόνο μερικές μεταξύ άλλων συμφορών που υφίστανται οι λαοί, ενώ παράλληλα απειλούν επικίνδυνα τους αγώνες της εργατικής τάξης. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, κυβερνήσεις όπως αυτή του Χαβιέ Μιλέϊ στην Αργεντινή όχι μόνο αμφισβητούν τις ελάχιστα αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης του λαού, αλλά στοχοποιούν την εργατική τάξη ως τον κύριο εχθρό τους και ιδιαίτερα εκείνες τις οργανώσεις και τις πολιτικές συλλογικότητες που επιδιώκουν το κοινό καλό. Η αυτοδιαχείριση και η εργατική οικονομία είναι ένα όραμα αντίθετο με αυτό της ανερχόμενης ακροδεξιάς. Έχουμε ένα εναλλακτικό σχέδιο απέναντι στο κεφάλαιο και ως εκ τούτου, πρέπει να συζητήσουμε τα προβλήματα, την κατάσταση και τα επιτεύγματα των ιδεών και των εγχειρημάτων που λειτουργούν με βάση αυτές τις ιδέες, καθώς και τις δυνατότητες για τον συντονισμό, την πάρα πέρα  ανάπτυξη και την εδραίωσή τους. Έτσι, οι εμπειρίες μας και οι ιδέες μας μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο διαλόγου και αντιπαραθέσεων  και να προβληθούν ως μία από τις λίγες εφαρμοσμένες διαδικασίες που είναι ικανές να παρουσιάσουν μια πραγματική και αποτελεσματική εναλλακτική λύση, βασισμένη στην πρακτική και την εμπειρία των ανακτημένων επιχειρήσεων, των συνεταιρισμών και των κοινοτικών οργανώσεων, στην πόλη και την ύπαιθρο, οι οποίες, παρά τις δυσκολίες, υπάρχουν και δημιουργούν μια διαφορετική λογική σε καθημερινή βάση. Η ενίσχυση αυτών των εναλλακτικών εγχειρημάτων μέσω της ανταλλαγής εμπειριών, του διαλόγου για όλα τα ζητήματα που προκύπτουν και του τοπικού, περιφερειακού και διεθνούς συντονισμού είναι ο σκοπός αυτών των συναντήσεων από την καθιέρωσή τους, πριν από περισσότερα από δεκαοκτώ χρόνια. Με αυτή την πεποίθηση, σας προσκαλούμε να συμμετάσχετε σε αυτή τη νέα Συνάντηση  με στόχο την ενίσχυση και επέκταση της συζήτησης και της οργάνωσης και την επανεξέταση ενός οικονομικού και κοινωνικού σχεδίου από την οπτική γωνία της εργατικής τάξης, των εμπειριών και των οργανώσεων της.

Οι άξονες του διαλόγου στη 10η Διεθνή Συνάντηση για την “Οικονομία των Εργαζομένων”

Κάθε ένας από τους άξονες που ακολουθούν χρησιμεύει ως οδηγός για τα θέματα που θα συζητηθούν στη συνάντηση και ως σημείο αναφοράς για τη διαμόρφωση του προγράμματος με βάση τις προτάσεις που θα κατατεθούν, ένα έργο που θα αναλάβει η τοπική και διεθνής οργανωτική επιτροπή.

Οι βασικοί άξονες:

1. Ανάλυση της κατάστασης της εργατικής τάξης στην πολιτική, οικονομική και περιβαλλοντική κρίση του παγκόσμιου καπιταλισμού. Η Αυτοδιαχείριση σαν απάντηση στις προκλήσεις των νέων και παλαιών δεξιών πολιτικών.
2. Η Αυτοδιαχείριση ως πρακτική και ως εναλλακτικό σχέδιο.
3. Οργανωτικές και πολιτικές προκλήσεις για τον συνδικαλισμό και τις άλλες μορφές οργάνωσης των μισθωτών ή με άλλους τρόπους αμειβόμενων εργαζόμενων στον παγκόσμιο νεοφιλελεύθερο καπιταλισμό.
4. Η καθιέρωση της επισφαλούς και άτυπης εργασίας στον παγκόσμιο καπιταλισμό: Αποκλεισμός, ένταξη ή αναδιοργάνωση των μορφών εργασίας;
5. Η Οικονομία των εργαζομένων από την οπτική γωνία του φύλου
6. Προβλήματα και προκλήσεις της αυτοδιαχειριζόμενης βιομηχανικής παραγωγής, της εμπορευματοποίησης και της οργανικής ένταξής της στην οικονομία των εργαζομένων
7. Η αυτοδιαχειριζόμενη και κοινοτικά οργανωμένη αγροτική παραγωγή στην οικονομία των εργαζομένων
8. Κράτος και δημόσιες πολιτικές στην οικονομία των εργαζομένων
9. Λαϊκή εκπαίδευση και παραγωγή γνώσης στην οικονομία των εργαζομένων. Ποιος είναι ο ρόλος της κατάρτισης, της αυτο-ανάπτυξης και της καινοτομίας;

Προθεσμίες υποβολής προτάσεων εργασιών:

Υποβολή περίληψης: 30 Σεπτεμβρίου 2025

Αποδοχή περίληψης: 10 Οκτωβρίου 2025

Υποβολή πλήρους εργασίας: 31 Οκτωβρίου 2025

Οι προτάσεις πρέπει να υποβληθούν περιληπτικά σε έκταση όχι μεγαλύτερη της μίας σελίδας. Συνιστάται η πρόταση να  συνοδεύεται από μια ένδειξη σχετικά με το σε ποια από τις 9 προτεινόμενες θεματικές ενότητες θα πρέπει να συμπεριληφθεί η εργασία. Εάν η πρόταση εγκριθεί, η εργασία πρέπει να έχει μέγιστη έκταση 10 σελίδες σε γραμματοσειρά Times New Roman ή Arial 12, με απόσταση γραμμάτων 1,5. Οι εγκεκριμένες εργασίες θα αναρτηθούν σε έναν ιστότοπο πριν από τη Συνάντηση. Για υποβολή προτάσεων σε άλλες μορφές, θα πρέπει να γίνει επικοινωνία με τους διοργανωτές. Οι παρουσιάσεις ή οι προτάσεις πρέπει να υποβληθούν στη φόρμα εγγραφής και να αποσταλούν στη διεύθυνση xencuentrolarioja@gmail.com

Προθεσμίες υποβολής προτάσεων εργαστηρίων, παρουσιάσεων βιβλίων και περιοδικών, καθώς και οπτικοακουστικών παρουσιάσεων:

Υποβολή: 30/9/2025

Αποδοχή: 10/10/2025

Οι παρουσιάσεις εργαστηρίων πρέπει να τεκμηριώνονται ως προς το θέμα, τη μεθοδολογία, τους συμμετέχοντες και τη σχέση τους με τα βασικά θέματα της συνάντησης. Αυτές οι προτάσεις θα αξιολογηθούν επίσης με βάση τη συνάφειά τους και τη διαθεσιμότητα χώρου στη συνάντηση.

Εγγραφή (δωρεάν) στη διεύθυνση:

 https://forms.gle/Ak9DiHeywQt9YFbM8

Η εγγραφή ως συμμετέχων μπορεί  να γίνει μέχρι την έναρξη της συνάντησης. Η συμμετοχή είναι δωρεάν και θα εκδοθούν πιστοποιητικά παρακολούθησης και ομιλητή (για την απόκτηση πιστοποίησης ως συμμετέχων, η εγγραφή πρέπει να γίνει πριν από τις 20/11/2025).

Περισσότερες πληροφορίες στη διεύθυνση

www.recuperadasdoc.com.ar

Επικοινωνία στη διεύθυνση xencuentrolarioja@gmail.com

The post Πρόσκληση συμμετοχής στην 10η Διεθνή Συνάντηση «Η Οικονομία των Εργαζομένων» (Αργεντινή, 27-29/11) first appeared on Aυτολεξεί.