ΚΟΙΝΑ & ΠΕΡΙΦΡΑΞΕΙΣ δείγματα και καθαιρέσεις σημασιών με ΑΦΟΡΜΗ τη σύσταση μίας ΠΕΡΙΦΡΑΞΗΣ και ενός ΚΟΙΝΟΥ (COMMON) στη φυσική τοποθεσία ΣΚΟΥΡΙΕΣ και στην κοινότητα ΙΕΡΙΣΣΟΣ, στoν νομό ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ της διοικητικής περιοχής ΕΛΛΑΔΑ.

Όπως γνωρίζουμε όλοι, ήδη μπλεγμένοι και δόκιμοι ασκητές στις αιτίες και τα συμπτώματα της γενικής οικονομικής και πολιτισμικής κρίσης της τελευταιας πενταετίας στον νότο της ευρώπης, στον βορρά της αφρικανικής ηπείρου αλλά και στις δυτικές διοικητικές οντότητες της εγγύς ανατολής, στην περίμετρο δηλαδή της Μεσογείου θαλάσσης, το σύνολο των βεβαιοτήτων για την κοινή ζωή και το αξιακό και οικονομικό πλέγμα που την καθόριζε για τουλάχιστον μισό αιώνα έχει διαρραγεί. Αυτή η διάρρηξη συμπαρέσυρε μαζί της όχι μόνο τις υλικές βεβαιότητες, την ευστάθεια και την ευρωστότητα της ζωής ‘’…όπως την ξέρουμε…’’ αλλά και το ιδεολογικό της πλέγμα, το αξιακό της σύστημα που συγκρατούσε και συγκροτούσε την γενική και μεριστή ιδέα για τον πολιτισμό.

H ιδεολογική οικονομικο-γενής αγριότητα του καπιταλισμού εκφρασμένου από τα τυπικά δημοκρατικο-φανή καθεστώτα του ευρωπαϊκού νότου και η θρησκευτικο-γενής αγριότητα των απολυταρχιών στις νότιες και ανατολικές ακτές της μεσογείου υφίστανται μία εξωτερική και μία εσωτερική συντριπτική πίεση αναδιάθρωσης εγκαταλείποντας ή αναδιατάσσοντας ταχύτατα τα ισχυρά τους κοινωνικά και ιδεολογικά υπόβαθρα. Αυτό που γίνεται φανερό είναι πως η διαβρωτική ισχύς των εσωτερικών εγκατεστημένων ιδεολογικών μηχανισμών ορισμού και καθορισμού της ιδέας και των πρακτικών για ‘’…τα τυπικά της ζωής όπως τα ξέρουμε…’’ (1. η διάχυση και εγκατάσταση της αποκλειστικής ιδεολογίας της νεο-φιλελεύθερης αγοράς, 2. η εγκατάσταση της ιδέας και των ιδεολογικών διακλαδώσεών της βιο-πολιτικής των αλλεπάλληλων κρίσεων ως συνισταμένων της γενικής ιδέας της κρίσης ως συστατικού της ζωής, 3. Η πλημμυρίδα των δειγμάτων του αποικισμού του φαντασιακού έως το σημείο της κατασκευής ενός εικονογραφημένου ανθρώπου των διάσπαρτων και άτακτων ιδεολογημάτων, των εξαρτησιογόνων φαινομένων, και όχι της δυνατής και ανεξέλεγκτης ελκυστικότητας της ζωής) συνετέλεσε στην ραγδαία διάλυση του κοινωνικού ιστού τόσο των φαινομένων δυτικών ευρωπαϊκών δημοκρατικών του νότου όσο και των φαινομένων σταθερών απολυταρχιών του αφρικανικού βορρά και της ασιατικής δύσης.

Η ποικιλία και η πλοκή των δικτύων τόσο των κυβερνητικών και διοικητικών ελίτ όσο και της γενικής διάχυτης κοινωνικής διαφθοράς καθώς και η τεχνική ανικανότητα στην ευέλικτη και ακριβή διαχείρηση κάθε ποσότητας πλούτου, που προοριζόταν να διαχυθεί ομαλά στο εσωτερικό αυτών των κοινωνιών ώστε να μπορέσει να προστατεύσει το κοινωνικό πλέγμα αναγκών και εκδηλώσεων, υπονόμευσε και διέλυσε τους ήδη εξουδετερωμένους από το θέαμα[1] κοινωνικούς ιστούς συντελώντας καίρια στην καταστροφή τους, τον μετασχηματισμό τους δηλαδή σε εργαλειοποιημένα, λειτουργικά στοιχεία της αγοράς[2]. Το αποτέλεσμα αυτής της καταστροφής, του μετασχηματισμού, δεν φαίνεται να έχει ένα ισχυρό αντίκτυπο στις ιεραρχίες και τις δομές της διακυβέρνησης και της αγοράς αλλά συνέτριψε, μετασχημάτισε ιδεολογικά δηλαδή, το διαρκώς υφιστάμενο και απαθές κοινωνικό σώμα.

Η κρίση[3], ως διαρκής συνθήκη συγκρότησης και προσανατολισμού των κοινωνιών, αποτέλεσε και αποτελεί συνεχώς είτε έναν επιταχυντή (η ενεργή κρίση μιάς συλλογικής συμπεριφοράς έναντι ενός γεγονότος της πραγματικότητας) είτε ένα εργαλείο επιβολής κάθε πολιτικού σχεδιασμού διακυβέρνησης πληθυσμών σε συγκέντρωση, κάθε ειδικού και γενικού, ατομικού και δημόσιου ελέγχου (η πολιτική στρατηγική της εγκαθίδρυσης συνθηκών κρίσης ως τεχνική της βιο-πολιτικής διακυβέρνησης). Η τρομοκρατία των κυβερνο-τεχνικών που συνοψίζεται στις φράσεις και τα συνοδά στρεβλά ή εξουδετερωμένα περιεχομενά τους για το ‘’…κοινό χρέος…’’, την ‘’…κοινή και ισχύουσα αποκλειστική ιδεολογία της αγοράς…’’, την ‘’…θεαματικοποίηση της δημοκρατίας…’’ και την ‘’…άφωνη ζωή σε συγκέντρωση…’’ εξαπλώνεται και κυριαρχεί χωρίς να συναντήσει ισχυρές αντιστάσεις, χρεώνεται επί και μορφοποιεί την συμπεριφορά του κοινωνικού σώματος ενώ οι οικονομικές και κυβερνητικές ελίτ παραμένουν παραγωγοί, χειριστές και οδηγοί της.

Στην Ευρώπη, στο μέτωπο της Βόρειας Αφρικής και τις ακτές της εγγύς ανατολής αναδιατάσσεται ραγδαία ολόκληρο το υπόβαθρο της ιδέας και των μηχανισμών της αγοράς και μαζί με αυτό αναδιατάσσεται η ιδέα για τους τύπους και τις εκφάνσεις της ζωής ως καθημερινών στρατηγικών πρακτικών εγγύτητας και μοιρασμένης σκέψης[4]. Κάθε κατάκτηση και κάθε ολοκλήρωση ενός οράματος για την εργασία και τα κοινά, μεριστά τυπικά της ζωής, την δημιουργία, δηλαδή, και την απόλαυση του ελεύθερου χρόνου, τις πολιτικές και φιλοσοφικές ενισχύσεις και εκμεταλλεύσεις των δυνατοτήτων πύκνωσης των συνευρέσεων, την επιτάχυνση του σχεδιασμού και την εφαρμογή ενός νέου πλήθους πρακτικών αλληλεγγύης, συμμετοχής στις δράσεις της εξομάλυνσης των ανισοτήτων, καταρρέει και οπισθοχωρεί εξαιτίας του ιδεολογικού στρατηγικού ρήγματος, της εξουδετέρωσης κάθε δυνατότητας ανταπόκρισης και ανταπάντησης σε όσα επιβάλλονται και εγκαθιδρύονται. Οι κοινωνίες αδυνατούν να ανταποκριθούν. Αδυνατούν να συγκροτήσουν λειτουργικούς πυρήνες ανταπόκρισης-δράσης, στοχαστικούς θύλακες παραγωγής ιδεολογίας και αδιάσπαστα μέτωπα αντίστασης.

Σε αυτό το πεδίο σύγκρουσης ακόμη και η διαλεκτική πρακτική ως στοχαστικό υπόβαθρο και εργαλειακή τακτική αναζήτησης διαφυγών από και πλαγιοκοπήσεων του κυρίαρχου και εγκατεστημένου μοντέλου σκέψης και επιβολής έχει ήδη εξουδετερωθεί και μεταμορφωθεί σε τακτικό παιχνίδι των μέσων επικοινωνίας διαμορφώνωντας και καθοδηγώντας θεαματικά τυπικά συμπεριφοράς (debates ή ‘’συζητήσεις φραγής’’)[5] ώστε ‘’…η δουλειά να γίνεται…’’.

Γιαυτό, αυτή η ευφυής μετακίνηση, η υπονόμευση των επιτευγμάτων και των κατακτήσεων της σκέψης που ανιχνεύει, δημιουργεί και αποδίδει απαντήσεις, ενεργοποιώντας και κατευθύνοντας διαρκώς την κοινωνική δυνατότητα, ορίζει αποκλειστικά και χειρίζεται αυτή την ασθενή πλέον σκέψη στην περιοχή του θεαματικού εξουδετερώνοντάς την πλήρως. Αυτή και κάθε φαινόμενη δυναμική αντιπαράθεση με την πραγματική, ενεργή, και πλήρως επιβεβλημένη κυριαρχία του κεφαλαίου.

Ένα επίκαιρο παράδειγμα σηματωρός αυτών των φαινομένων που συμπυκνώνωνται και συνεπιδρούν ειδικά και καίρια ρυθμίζοντας την τοπική μεταβολή του χώρου και εξουδετερώνωντας το σημασιολογικό πλαίσιο που την υποστηρίζει είναι η περίπτωση του ανοικτού μεταλλείου στην περιοχή ‘’Σκουριές’’ της Χαλκιδικής. Εκεί υπήρχε ανέκαθεν ένα τυπικό μεταλλείο συμβατικής εξόρυξης μετάλλων που, στο πλαίσιο της γενικής κρίσης αποδόθηκε ως ‘’επένδυση ζωτικού ενδιαφέροντος’’ σε πολυ-εθνική μεταλλευτική εταιρία εξόρυξης ώστε να μεταβληθεί σε μεταλλείο ανοικτού τύπου πολλαπλασιάζοντας δραστικά και ανυπολόγιστα την φυσική επιβάρυνση της τοπικής γεω-μορφολογίας και γεωγραφίας σε απροσδιόριστο βάθος χρόνου. Αυτή η απόφαση και η επιβολή της όρισε και επιτάχυνε όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά της σύγκρουσης αφενός σε ένα ειδικό ιδεολογικό-στοχαστικό πεδίο και αφετέρου και αλληλένδετα σε ένα πρακτικό-επικοινωνιακό πεδίο.

Η πρόθεση αυτής της εισήγησης είναι η ανίχνευση μιάς πιθανής ενεργού και καίριας συσχέτισης. Είτε ενός δεσμού δηλαδή είτε ενός ρήγματος δυνατότητας μεταξύ των δυνατών εργαλείων-κειμένων και των συνοδών πρακτικών εξελίξεων από την υιοθέτηση τους. Εργαλείων-κειμένων που, είτε εμφανίστηκαν εκεί να αλληλεπιδρούν και να ορίζουν τις ειδικές τοπικές συμπεριφορές, τις συνοδούς πρακτικές και τις ταυτότητες των δρώντων υποκειμένων είτε αναμένουν ακόμη την υποδοχή τους, την υιοθέτηση και την εξαπόλυση τους, την ραγδαία μετατροπή τους σε πολιτικά και στοχαστικά εργαλεία, εργαλεία εξέδρες και φορείς ειδικής πολεμικής σημασίας και σημαντικής εγκατάστασης ιδεολογίας. Εργαλείων-κειμένων που μπορούν ακόμη να χρησιμοποιηθούν σε αυτή την τυπική και ουσιώδη αντιπαράθεση σε αυτό το χωρικό θύλακα σχέσεων διαφοράς:

1.ΟΙ ΣΗΜΑΣΙΕΣ ΩΣ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΥΠΟΒΑΘΡΟΥ ΑΝΑΦΟΡΑΣ

Εκεί και γιαυτό, λοιπόν, εμφανίστηκε ένα θεωρητικό-ιδεολογικό υπόβαθρο αναφοράς, η κατασκευή και η χρήση μιας ειδικής προπαγάνδας για την ταιριαστή ιδέα της χρήσης του εγχωρίου πλήρους κόσμου και της φαινομένης ζωής, από τον κεντρικό διοικητικό πυρήνα άσκησης εξουσίας, τον εκτελεστικό φορέα της επιβολής της απόφασης και, ταυτόχρονα, εμφανίστηκε ένας δυνατός διαλεκτικος διεγέρτης, που αντιπαρέθεσε σε αυτό το επιβεβλημένο εξωτερικό υπόβαθρο αναφοράς ένα είδος πρακτικών και θεωρητικών σπαραγμάτων-δηλώσεων και διαδηλώσεων. Ως αντίσταση, ως αμυντικός αντίλογος, ως κοινή και μεριστή θέση σε αυτή την ενέργεια. Το θεωρητικό-ιδεολογικό υπόβαθρο υποστηρίζει ένα βασικό πλήθος φράσεων-προτάσεων που αποτελούν το γενικό περιεχόμενο της επίσημης και επιβεβλημένης προπαγάνδας. Παραδείγματα αυτών των φράσεων-στρατηγημάτων είναι οι φράσεις: ‘’…η γενική οικονομική-λογιστική κρίση…’’, ‘’…η σημασία των επενδύσεων…’’ που ως φράσεις και περιεχόμενα με ειδικές-μαγικές ιδιότητες, ακόμη και τώρα, συνεχώς, φαίνεται να καθορίζουν και να εξαγνίζουν κάθε βίαιη επιβολή μιας ή συνεχόμενων αποφάσεων. Η περιοχή, που τακτοποιείται ‘’…κάπου εκεί… στην ανεξέλεγκτη γεωγραφία’’ περιφράχτηκε κυριολεκτικά και θεσμικά ως ειδική και ιδιωτική περιοχή και κάθε πράξη εναντίωσης σε αυτή την τακτική περίφραξη διώχθηκε και διώκεται συνεχώς θεαματικά ως ‘’…τρομοκρατική πράξη…’’ ως πράξη άσκησης βίας επί του ‘’…δημοσίου συμφέροντος…’’.

Με αυτόν τον τρόπο, δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης και της χρήσης βιντεοσκοπημένων και επεξεργασμένων πεντάλεπτων αναφορών σε ‘’γεγονότα’’ και ‘’πράξεις’’ εγκαταστάθηκε η ιδέα μιάς σειράς αρχείων και βεβαιώσεων πως ‘’…κάπου εκεί… κάποιοι…’’, ‘’…υπονομεύουν και καταστρέφουν…’’ σε όσους βρίσκονται έξω από το ζωτικό χωρικό εμβαδόν των γεγονότων και είτε υιοθετούν το σωτηριολογικό ιδεολόγημα που ελέγχεται και επιβάλλεται από την τοπική και γενική ρύθμιση και πρακτική της εξουσίας είτε δεν το υιοθετούν και τοποθετούνται, πλέον, στην θεαματικά και τεχνικά ορισμένη περιοχή του παγκοσμιοποιημένου μοντέλου ανταπόκρισης σε κάθε αντιπαράθεση επί ενός ζωτικού κρατικού-ταξικού συμφέροντος, στην περιοχή της ‘’…τρομοκρατίας…’’.

Έτσι ο πληθυσμός μίας ειδικής περιοχής, η οικεία γεωγραφία των πρακτικών και των συνεπειών της δυνατής και αυτο-ρυθμιζόμενης εύρωστης ζωής, φαίνεται να μετακινείται και να τακτοποιείται ως πεδίο και περιεχόμενο σημασίας στην δικαιοδοσία ενός πυρήνα ‘’νόμιμων αντιπροσώπων’’ που διαχειρίζονται τον χώρο και το πλέγμα των σχέσεων εντός του ως γενική, απροσδιόριστη και κενή νοήματος ιδιοκτησία.

Έτσι, η ευθύνη των τοπικών κοινοτήτων για τις εκφράσεις και τις πρακτικές της ζωής τους, για τα εγγύς και άλλα τοπία τους, για τους ειδικούς και ποικίλους τόπους τους υποβαθμίζεται σε κενό σημασίας. Έτσι, αντιστρέφονται και διαστρέφονται οι όροι και οι έννοιες για την υπεράσπιση της ζωής, όπως περιέχεται και εκδηλώνεται σε κάθε τόπο και, σύμφωνα με την Οργουελιανή περιγραφή[6], η βίαιη κατάληψη μιάς ολόκληρης κοινότητας με πολιορκητικές στρατιωτικές τακτικές συμβαίνει και περιγράφεται ως ‘’…ουσιώδης και αναπόφευκτη…’’ τακτική εντοπισμού και σύλληψης ‘’…τρομοκρατών…’’ με τη ύστερη πρόσθεση και επικουρία των νέων παγκοσμιοποιημένων και ομοιόμορφων τεχνικών προσδιορισμού της ταυτότητας, την τεχνική, δηλαδή, της ανάλυσης του ανθρώπινου γονιδιώματος ως δείγματος και απόδειξης του ‘’…ήσουν παρών εκεί…’’. Όπου το ‘’εκεί’’ είναι ο γενέθλιος τόπος και οι εκφραστικές ποικιλίες του, το ‘’εκεί’’ είναι το πεδίο, απόμακρο και πλησιέστατο όπως προτείνει ο Paul Virilio[7] όπου απλώνεται, εκδηλώνεται και λαμπιρίζει η ζωή, οι ζωές, που υφίστανται τη βία της έλλειψης της εννόησής τους.

2.ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΤΑΣΗ ΤΩΝ ΣΗΜΑΣΙΩΝ.

Εκεί, και γιαυτό συνεχώς, εμφανίστηκε και διαπραγματεύεται και πάλι το φαινόμενο της έκτασης και της δυναμικής μιάς σημασίας ή μιάς ομάδας ή συστήματος σημασιών στο χώρο και στο χρόνο. Ποιά είναι, δηλαδή, η ειδική δυναμική μιάς σημασίας, σε αυτό το παράδειγμα-τώρα, πόσο εξαπλώνεται και αντέχει και αν μπορεί αυτή η σημασία, το περιεχόμενό της, να κινητοποιήσει τους υπερασπιστές της. (…ποιούς;, από που;, πόσο μακριά; ως πότε;). Τι, ακόμη, χρειάζεται ώστε αυτή η σημασία ή το σύστημα σημασιών, να πρυτανεύσει διαρκώς στην μορφοποίηση και την εκπομπή του περιεχομένου της περιοχής-πεδίου και των δυνατών συμφραζομένων του.

Έτσι, στην περίπτωση του ανοικτού μεταλλείου της Χαλκιδικής, σε αυτή τη σύγκρουση των γενικών και ειδικών αξιακών συστημάτων και των εννοιών που εκπορεύονται και διασπείρονται είτε από την κεντρική διοίκηση είτε από τις τοπικές κοινοτήτες που προσβάλλονται από την ενέργειά της, τα κυρίαρχα στρατηγήματα που προτάσσονται και διανέμονται μορφοποιούν ένα σύστημα παραδοχών και προπαγάνδας με ισχυρές λέξεις ή φράσεις φορείς σημασίας όπως : ‘’…ο τουρισμός ως βαριά βιομηχανία…’’, .’’..η Ελληνική οικονομία του χρέους…’’, ‘’…το ισοζύγιο, το πλεόνασμα του Α.Ε.Π. και η ανάπτυξη…’’, ‘’…η ανεργία…’’, και, από την άλλη πλευρά : ‘’…η προστασία της φύσης, των δασών και των ακτών…’’, ‘’…η καταστροφή των υδάτινων υπόγειων αποθεμάτων…’’, ‘’…η μόλυνση της θάλασσας…’’, ‘’…η αειφόρος βιωσιμότητα…’’.

Και στις δύο περιοχές αυτών των αξιακών συστημάτων σημασίας, όπως φαίνεται, χρειαζόμαστε μιά πρόσθετη ποικιλία τεχνικών διαλεύκανσης των περιεχομένων τους, χρειαζόμαστε τις θεωρητικές κατακτήσεις και τις προτάσεις των συγχρόνων στοχαστών ώστε να να αναβλύσει, να εξαπολυθεί ακριβώς το αναμένον και ζωτικό περιεχόμενο αυτών των φράσεων και να ξεσηκώσει την σκέψη και το σώμα. Να μετατρέψει το σώμα και την σκέψη, το λόγο του οποιουδήποτε ανθρώπου είτε σε φράχτη και υπερασπιστή της επένδυσης είτε σε ‘’…τρομοκράτη…’’ και αρνητή της. Έτσι, χρειαζόμαστε την εκπαίδευση και την άσκηση της σκέψης και της συνείδησης στα περιεχόμενα και τις απόπειρες διαλευκανσης που ήδη έχουν επιχειρήσει και προτείνει, αναφέρω εδώ ως παράδειγμα, ο Σερζ Λατούς στα βιβλία του : ‘’Το στοίχημα της απο-ανάπτυξης’’ και το ‘’Προς μία κοινωνία της λιτής Αφθονίας’’ καθώς και ο Μάσσιμο ντε Ανγκέλις στο βιβλίο του : ‘’Κοινά, περιφράξεις και Κρίσεις’’. Χρειαζόμαστε την εκπαίδευση και την άσκηση του σώματός μας στην ικανότητα και την παραμονή στο τοπίο, σε κάθε τοπίο, στους τόπους των γεγονότων, αυτού του γεγονότος και όλων των γεγονότων που αναμένουν την υπεράσπισή μας ώστε να επιταχυνθούν ή να πάψουν. Τη διαφυγή μας από το πεδίο της θεαματικής-φαντασιακής θέσμισης των καθημερινών πρακτικών αλλά και, κυρίως, από την φαντασιακή εκκρεμότητα των σημασιών που φαίνεται να αιωρούνται κενές περιεχομένου, χωρίς λειτουργικό βεβαιωτικό απόθεμα, χωρίς εκρηκτική ισχύ εκκίνησης, χωρίς ουσιαστικές συνδεσμολογίες με την πρακτικότητα. Χρειαζόμαστε το πρόσταγμα της προτροπής του ποιητή Αναγνωστάκη για ‘’…τις λέξεις που πρέπει να καρφώνωνται σαν πρόκες…’’[8].

Τώρα, εδώ, ήδη, προ πολλού, δέσμιοι της διοικητικής δικτατορίας της ‘’…αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας…’’, δέσμιοι της ζωής σε κατάσταση συγκέντρωσης[9], δέσμιοι του πληθωρισμού των θεαματικών φραγμάτων πληροφορίας που υφιστάμεθα υπό την επιρροή του ιδεολογικού προτάγματός τους, οι φράσεις ‘’…το ισοζύγιο, το πλεόνασμα του Α.Ε.Π. και η ανάπτυξη…’’, ‘’…ο τουρισμός ως βαριά βιομηχανία…’’, πως μπορούν να αποκαλύψουν ένα ακριβές, βεβαιωτικό και μεριστό νόημα, να σχηματίσουν ένα άθραυστο πεδίο σημασίας για ένα διάστημα χρόνου ώστε να αναζητήσουμε μία θέση και μία πρακτική υπεράσπισής τους, να σχηματίσουμε ένα και πολλά τάγματα αφιέρωσης και αέναης δράσης; Γιατί, εμείς όλοι, διαισθανόμαστε ένα κίνδυνο, ένα κενό σημασίας τη στιγμή της ανάγνωσής τους; Γιατί δεν μπορούμε να διεισδύσουμε στον ουσιώδη πυρήνα τους; Γιατί δεν μπορούμε να βεβαιώσουμε ακριβώς την υλική και αποθεματική τους αξία ως πλούτου που θα έπρεπε να διατίθεται εκτός ελέγχου και να μετασχηματίζει αρμονικά τις ζωές μας;

Ας δούμε εδώ δύο παραδείγματα, που απαντάνε ακριβώς στα προηγούμενα ερωτήματα.

Η λέξη και η έννοια της ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ.

Ας διαπεράσουμε, ας διατρήσουμε το νόημα της λέξης ‘’ανάπτυξη’’: ‘’…Το πρόβλημα με αυτή την έννοια είναι πως είναι «εύπλαστη», μιά λέξη «αμοιβάδα» με το νόημα που της δίνει ο Owe Poersken[10], μαθητής του Ιβάν Ιλιτς. Αυτό που χαρακτηρίζει αυτή και πολλές άλλες λέξεις, λέει ο Πόρσκεν, είναι το ότι αρχικά ήταν εγκατεστημένες στην καθομιλουμένη γλώσσα όπου και έχουν ένα ακριβές νόημα. Μετά χρησιμοποιούνται από την επιστημονική γλώσσα και ύστερα από την γλώσσα των τεχνοκρατών με τόσο εκτεταμένο νόημα που έχει σαν αποτέλεσμα να μην σημαίνει τίποτε άλλο εκτός από το νόημα που θέλει να έχει ο χρήστης της σε κάθε στιγμή που την χρησιμοποιεί…’’ Ακόμη ειδικότερα, η λέξη-παράδειγμα, η λέξη «ανάπτυξη» υποστηρίζει μία έννοια «γενετικά» δυτικο-επικεντρωμένη περιέχοντας την ύβριν, την απουσία, δηλαδή, του ορίου. Μιλάμε και εισάγουμε την λέξη ανάπτυξη παντού χωρίς να καθορίζουμε ποιό είναι το διακύβευμα της ανάπτυξης, τι θα αναπτυχθεί, για ποιούς και μέχρι πού. Που βρίσκεται ο ειδικός εαυτός κάθε φορά σε σχέση με τη δυναμική των εκφάνσεων της έννοιας. Η έννοια της «ανάπτυξης» ως συστατικό της ιδεολογίας της προόδου εισάγει την ιδέα της διάρκειας, της αθανασίας, στην μυθολογία της οικονομίας και την συνείδηση των φονταμενταλιστών οπαδών και χειριστών της, που αρνούνται, δεν θέλουν να κοιτάξουν ηρωϊκά και να αποδεχτούν τα όρια του πλανήτη.

Η λέξη και η έννοια της ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ.

Ας, διατρήσουμε επίσης το περιεχόμενο της λεξης ‘’οικονομία’’: Το σύστημα δηλαδή των μεριστών κανόνων που θεσπίζονται και υποστηρίζουν την κοινή ζωή για ένα διάστημα χρόνου σε μία ειδική, όσο χρειάζεται, περιοχή και όχι ένα γενικό, επιβεβλημένο και αυταρχικό ενιαίο σύστημα βίαιης επιβολής ιδεολογηματων και ομοιόμορφης πρακτικής. Η λέξη «οίκος», εδώ, δεν σημαίνει και δεν καθορίζει το οπτικό και κιναισθητικό όριο ενός κτίσματος αλλά, πολύ περισσότερο, το όριο της πόλης όπου αυτό βρίσκεται μαζί με το περιβάλλον φυσικό σύστημα, την ιδιότροπη γεωμορφολογία και τις καλλιέργειές, τα δίκτυα των κινήσεων και των προοπτικών δεσμών τους, τις σχέσεις με τις εγγύς και μακρυνότερες κοινότητες. ‘’Οικος’’ λοιπόν είναι και σημαίνει η ειδική περιοχή και το κτίσμα μαζί με όλο το κατορθωτό και περιρρέον σύστημα σχέσεων όπου περιέχεται.

Ψάχνοντας, λοιπόν, το περιεχόμενο των υπαρχουσών σημασιών και τον τρόπο που μπορούν να προκαλέσουν είτε μιά αναγνωριστική μάχη λέξεων είτε μία γενική σύγκρουση όπου θα διατεθεί απεριόριστα ο εαυτός μπορούμε επίσης να ζητήσουμε και να συζητήσουμε τον σημασιολογικό πυρήνα των φράσεων ‘’…αειφόρος βιωσιμότητα…’’ και ‘’…καταστροφή των υδάτινων υπόγειων αποθεμάτων…’’ ως δειγμάτων και κινητήρων αυτής της απεριόριστης αφιέρωσης του εαυτού. Και εδώ, επίσης, αναγνωρίζουμε ισχυρούς και απροσπέλαστους ιδεολογικούς φράχτες, αδύνατες διελεύσεις, εξουδετερωμένες διαθέσεις της συνείδησης.

Γιατί συμβαίνει αυτό; Γιατί ποτέ δεν εκπαιδευτήκαμε να εννοούμε και να κατανοούμε τα περιεχόμενα των φράσεων, τα ισχυρά υπόβαθρα των σημασιών τους ως εφαλτήρια, ως αφετηρίες μιας καταιγιστικής και αδιάκοπης δράσης. Γιατί ποτέ, και εδώ, και τώρα, δεν διανοηθήκαμε να προσφέρουμε τον εαυτό μας ως πυρομαχικό μιάς αντιπαράθεσης όπου θα πρέπει να υπερασπιστούμε τους τρόπους και την εκφραστική ποικιλια της ζωής, όχι ως τακτική μίμηση μιάς ορισμένης τυπολογίας πράξεων (συναυλίες, συζητήσεις, εκδηλώσεις, ιστοσελίδες) αλλά ως στρατηγικό πεδίο ευφυών εκφράσεων και μοναδικών γεγονότων. Είναι εμφανές και αποδεικτικό, στο παράδειγμα των μεταλλείων της Χαλκιδικής, πως η δράση, ως στάδιο και οικονομία της αποδοχής του ζωτικού περιεχομένου των σημασιών αλλά και του βαρέως εξοπλισμού μας με αυτό το περιεχόμενο, περιορίζεται στη διάσπαρτη και θεαματική συμμετοχή ακτιβιστών από τις δύο πεπερασμένες κοινότητες ιδεών και ενός άλλου, ακαθόριστου, κοινού ‘’…γενικού υιοθέτη ιδεών αλλά όχι διαρκών εξοπλιστικών και επιθετικών πρακτικών…’’.

Ενώ, λοιπόν, εκεί, στην ορεινή χαλκιδική, σχεδιάζεται η στράγγιση του νερού μιάς ολόκληρης φυσικής οικονομίας για την εξορυκτική διαδικασία, η ολική επι-μόλυνσή του, η εναπόθεσή του σε ασταθείς επιφανειακές δεξαμενές και η απόρριψή του στις ακτές, όπως έχει ήδη γίνει στο παρελθόν, η ολική καταστροφή, δηλαδή, του υπόβαθρού της ζωής, οι τοπικές κοινότητες επιδεικνύουν και εξαντλούν τη δυναμική τους σε θεαματικές συναυλίες, θεαματικές συζητήσεις, θεαματικές διαλέξεις και ‘’…μεγάλες και σημαντικές θεαματικές διαδηλώσεις…’’ αντί, όπως θα έπρεπε, να διαθέσουν εντελώς τους εαυτούς τους, τον πληθυσμό τους, στην υπηρεσία του προτάγματος της υπεράσπισης του ειδικού και γιαυτό καθολικού χώρου της ζωής τους, γεννώντας μία νέα τοπική πολιτική ευτοπία, γεννώντας, αναπαράγωντας και εμπλουτίζοντας ένα κοινό υπεράσπισης του υπόβαθρου της ζωής τους όπως το προτείνει ο Massimo De Angelis στο βιβλίο του ‘’Κοινά, Περιφράξεις και κρίσεις’’[11].

3.ΣΗΜΑΣΙΕΣ ΕΛΚΥΣΤΕΣ ΚΑΙ ΔΙΕΓΕΡΤΕΣ ΣΕ ΑΝΑΜΟΝΗ. (ή, η FULL-ΣΗΜΑΣΙΟΔΟΤΗΣΗ)

Επιπροσθέτως, ενώ στις προηγούμενες δύο ενότητες ανιχνεύτηκε η ειδική ταυτότητα, η ειδική κινητικότητα και η συνδεσιμότητα-συσχέτιση των συστημάτων σημασίας που ήδη εφαρμόστηκαν, εκεί, καθόρισαν, επιρρέασαν και οριοθέτησαν την τοπική δυναμική λειτουργία του παραδείγματος της Χαλιδικής πρέπει τώρα να αναζητηθούν, πρέπει να αναζητούνται διαρκώς, οι νέες και αναμένουσες προτάσεις, τα νέα ευέλικτα συστήματα σημασιών και των συνδεδεμένων ακτιβιστικών προϋποθέσεων που βρίσκονται ακόμη σε αναμονή της διαπίστωσής και της ευφυϊούς υιοθέτησής τους.

Υπάρχουν, δηλαδή, διασπαρμένα στην παραγωγή στοχασμού και κατευθυντήριων ιδεών για τη ζωή και τη δράση κείμενα, προτάσεις, που περιέχουν νέα και ισχυρά ερωτηματικά πεδία συναγερμού. Αυτά τα περιεχόμενα αποτελέσματα της σκέψης, της δυνατής έξαλης και εκτατής στο χρόνο δράσης είναι ο νέος και έκτακτος οπλισμός σημασιών που πρέπει να τροφοδοτήσει και να ανα-προσανατολίσει την πρακτική των εμπλοκών με την δομή της τοπικής διοικητικής εξουσίας, να επιταχύνει και να εμπλουτίσει την μέριμνα για την κοινή ζωή, να υπερσκελίσει τα ασθενή και ανόητα πλέον τυπικά των δημοσίων τεχνικών εκδηλώσεων, να υπερχειλίσει την δεξαμενή σκέψης και συνοδού πρακτικής των γρηγορούντων κατασκευαστών και υπερασπιστών των κοινών.

Ως παράδειγμα και προσφορά σε αυτή την κοινή συζήτηση αναζήτησης και εντοπισμού παραγωγών παραδειγμάτων σκέψης, την έγκαιρη διάγνωση των νέων ειδικών στόχων και των δυναμικών προσεγγίσεων της επίτευξής τους, τη διαμοίραση και την έκταση των ειδικών και των εύπλαστων σημασιοδοτήσεων των περιεχομένων τους που θα τροφοδοτήσουν εκ νέου και θα εξοπλίσουν ισχυρά τη σκέψη και τις πρακτικές κάθε διεκδίκησης και κάθε συλλογικής και μεριστής κατασκευής ιδεωδών υποβάθρων της ζωής προτείνονται τα περιεχόμενα των στοχαστικών προτάσεων του Σέργιου Λατούς και του Μάσσιμο ντε Ανγκέλις για τη δημιουργία και τη δοκιμασία γαλήνιων και συμβιωτικών κοινωνιών, την εννόηση των συστατικών σχέσεων σύγκρουσης και των δυναμικών ισορροπιών σχέσεων των μετόχων των δυτικών κοινωνιών.

Βιβλία οπλισμοί, διατρητικές προτάσεις μίας παιγνιώδους, συνεχούς και αυστηρής διερώτησης για την ποικιλία και τις πλέξεις των δυνατών προσεγγίσεων και αποπειρών που οφείλουμε να ξεκινήσουμε, να ταχθούμε στο περιεχόμενό τους.

Η πρόταση του Serge Latouche[12] για την απο-ανάπτυξη, την στιγμή, δηλαδή, της δικής μας ειδικής κρίσης για την κρίση του γενικού αξιακού περιεχομένου, περιέχει, ανάμεσα στα τόσα άλλα, την πρόταση ενός προγράμματος στηριγμένου στα περιεχόμενα των ορισμών για την επαν-αξιολόγηση, την επαν-εννοιολογικοποίηση, την αναδόμηση, την αναδιανομή, τον επανεντοπισμό (re-localiser, re-localisation), την μείωση, την επανα-χρησιμοποίηση και την ανακύκλωση.

Όπως σημειώνει: ‘’…αυτοί οι οκτώ αλληλεξαρτώμενοι αντικειμενικοί σκοποί μπορούν να ξεκινήσουν τον ενάρετο κύκλο της συμβιωτικής απο-ανάπτυξης…’’ Αυτοί οι ορισμοί όμως θα πρέπει πρωταρχικά και ιδίως να αναλυθούν, να αναγνωριστούν ενδελεχώς και να διδαχθούν ώστε να αποτελέσουν τα πολύτιμα υπόβαθρα των μελλούμενων ή άμεσων δράσεων. Να γίνουν τα θέματα ενός σχολείου εξοπλισμού με δυνατά περιεχόμενα που αναμένουν την υϊοθέτησή τους ‘’…απέναντι στην έλλειψη μέτρου, την υβρι του ειδικού εγκατεστημένου συστήματος αξιών και σχέσεων…’’ που, όπως αναφέρει ο Jean Paul Besset* ‘’…αποτελείται από άλλες έννοιες οδηγούς συμπεριφορών όπως ‘’…η υπερ-δραστηριότητα (sur-activite), η υπέρ-ανάπτυξη (sur-developpement), η υπέρ-παραγωγή, η υπέρ-αφθονία, η υπέρ-άντληση, η υπέρ-αλιεία, η υπέρ-βόσκηση, η υπέρ-κατανάλωση, οι υπέρ-συσκευασίες, η υπέρ-επικοινωνία, η υπέρ-κυκλοφορία, η υπέρ-ιατρικοποίηση, η υπέρ-χρέωση, ο υπέρ-εξοπλισμός…’’

Η πρόταση του Ντε Ανγκέλις* , στη συνέχεια, για την ταυτότητα και τη δυναμική των κοινών και των περιφράξεων ως συστατικών στοιχείων των συγκρούσεων στην ιστορία, είναι μία ανεξέλεγκτη εξέταση-τακτοποίηση των συμπλοκών και των πλεγμάτων των σχέσεων που εκφράζονται και επιδεικνύονται από τις χωρικές και εντόπιες-εγχώριες κοινωνικές εκδηλώσεις τους, ένας εξαντλητικός δείκτης της σύγκρουσης μεταξύ των σχέσεων εξουσίας και των σχέσεων ομαλής και αδιατάρακτης τοπικής και μεριστής ρύθμισης.

Όπως σημειώνει: ‘’…Η μετατροπή του ουσιαστικού common : κοινό, κοινότητα, στο ρήμα commoning : να δημιουργώ και να υπερασπίζομαι μία κοινότητα, δεν είναι μία απλή πράξη αλλά μία πράξη τόλμης. Στην από κοινού παραγωγή και (ανα)παραγωγή οι κοινότητες αποφασίζουν τους κανόνες, τις αξίες και την σημασία των πραγμάτων (σχέσεων)…‘’, ‘’…Αυτό, δηλαδή, που οι φονταμενταλιστές οικονομολόγοι της ελεύθερης αγοράς ονομάζουν «τραγωδία των κοινών» είναι στην πραγματικότητα η καταστροφή των κοινωνικών σχέσεων που ελεύθερα συγκροτούν τα κοινά, η καταστροφή που επιφέρουν τα προγράμματα δομικής προσαρμογής που επιβάλλονται είτε από τον στρατό (την αστυνομία, την κρατική ρύθμιση)…’’ είτε από την εγκατεστημένη τεχνική της πειθούς του οικονομισμού δια των μέσων μαζικής διαφήμισης και επιβολής των φαντασιακών ρυθμίσεων της ζωής σε συγκέντρωση.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Έτσι, μετά την παράθεση αυτών των αποσπασμάτων από τα βιβλία των δύο στοχαστών, κάθε αποσπάσματος από κάθε πρόσθετο και ειδικό βιβλίο που μεταφέρει και δύναται να καθορίσει μιά συμβουλευτική εξέδρα, ένα πεδίο δράσης, αναδιάταξης και εγκατάστασης μιάς και πολλών δυνατών μεριστών σχέσεων πολιτικής(διανοητικής) και υλικής(πρακτικής) αξίας, κάθε βιβλίου που υπερασπίζει και διδάσκει την πρακτική και τα αιτήματα της συλλογικής διαπραγμάτευσης ‘’..των προφανών γεγονότων της αντίληψης…’’ σε συνθήκη κοινής δράσης, φαίνεται πως οι σημασίες και οι σηματοδοτήσεις χώρου και σχέσεων καθώς και το εκάστοτε πλέγμα των αλλοιώσεων και των ανα-συνθέσεών τους αναμένουν διαρκώς την εγκαθίδρυση ενός γενικού και γενικευμένου σχολείου. Ενός αρχείου γεγονότων και ενός ιδρύματος ανάπτυξης, καλλιέργειας και διασποράς των αποτελεσμάτων της αναλυτικής και στοχαστικής σκέψης. Ενός δικτύου ειδικής πολεμικής επικοινωνίας, ενός, εντέλει, νέου είδους πολίτη εργάτη, διανοούμενου και στοχαστή, επεξεργαστή και φορέα των ποικιλιών και των αιτημάτων της κοινής και μεριστής ζωής.

Σημειώσεις:

[1] Γκί Ντεμπόρ. Η Κοινωνία του θεάματος. Εδάφιο 42, : ‘’…Το θέαμα είναι η στιγμή όπου το εμπόρευμα κατάφερε να φτάσει στην ολοκληρωτική κατοχή της κοινωνικής ζωής. Όχι μόνον η σχέση με το εμπόρευμα είναι ορατή, αλλά δεν βλέπουμε πιά παρά μόνον αυτή : ο κόσμος που αντικρίζουμε είναι ο κόσμος του εμπορεύματος. Η σύγχρονη οικονομική παραγωγή επεκτείνη τη δικτατορία της τόσο σε έκταση όσο και ένταση…’’

[2] Γενικές Ομοσπονδίες εκπροσώπευσης κλάδων της εργασίας στις συλλογικές διαπραγματεύσεις καθορισμού του μισθού, ομάδες καθορισμού πολιτικών στρατηγικών (‘’think tanks’’) και επιρροής της νομοθετικής εξουσίας, χορηγοί στρατηγικών πωλήσεων ιδεολογίας και διαφημιστικών τακτικών για τη ζωή και τις συνήθειες του καθημερινού.

[3] Με το διπλό νόημά της, την εξωτερική της συνείδησης κίνηση της πραγματικότητας (π.χ. η κρίση της οικονομίας, η πολιτική κρίση) αλλά και την άλλη, την διανοητική ικανότητα, την ενδογενή υποχρέωση της ενεργοποίησης της συνείδησης για τον έλεγχο ή την άμυνα έναντι μίας αλλαγής της πραγματικότητας.

[4] Σέρζ Λατούς. Το στοίχημα της απο-ανάπτυξης. Σελ. 15, : ‘’ Οι υπερκατοικημένες και εκπτωχευμένες περιοχές της Βόρειας Αφρικής, εμπροσθοφυλακή μιάς ηπείρου σε κατάσταση εγκατάλειψης, είναι περισσότερο από κάθε άλλη φορά χωρισμένες από τις ακτές της ευημερίας οι οποίες φαίνονται σαν απρόσιτοι παράδεισοι.’’

[5] Με τη φράση ‘’συζήτηση φραγή’’ (de­bate) ορίζω ένα τελετουργικό θεαματικό τυπικό, κυρίως στην εποχή της ψηφιακής εικονογραφίας των Μαζικών Μέσων, όπου προσφέρονται και ‘’εξετάζονται’’ δημόσια και ενδελεχώς εναλλακτικές δυνατότητες εφόσον όμως έχει ήδη πραγματοποιηθεί από το κράτος μία σειρά τεχνικών ή γραφειοκρατικών, νομικών επεμβάσεων που εξουδετερώνουν κάθε δυνατότητα μετατροπής ή μετασχηματισμού. Έτσι, επιτυγχάνεται η επιβολή της ιδέας του αποκλειστικού, του ειδικού και ιδεώδους κρατικού στρατηγήματος (η χάραξη μιάς οδού στην εξοχή ή την πόλη, οι υποδομές μιάς επέκτασης του σχεδίου πόλεως, ο σχεδιασμός μιας επέκτασης στην περιφέρεια και στις κοινότητες, η χρηματοδότηση ως σύστημα όρων και προθεσμιών) έναντι του ανέφικτου και ατελούς άλλου, του διαφορετικού (εναλλακτικού, συλλογικού, ευέλικτου και, κυρίως, ανατάξιμου κατά βούληση).

[6] Στην πολιτική περιπέτεια του 1984 (George Orwell), του βιβλίου που προκάλεσε ποικίλες στοχαστικές επιδράσεις, το φασιστικό-απολυταρχικό καθεστώς εδραιώνεται με την υποταγή των ανθρώπων σε πολλαπλές τεχνικές χειραγώγισης μια εκ των οποίων είναι η «διπλή σκέψη». Η συμπεριφορά όπου ο/η εξουδετερωμένος/η άνθρωπος από τα πολιτικά-κοινωνικά χαρακτηριστικά του, παρακολουθεί και ανταποκρίνεται σε κάθε ορισμένη αλλαγή, κάθε ‘‘ιστορική διόρθωση’’ χωρίς κριτική επισκόπηση και αντίσταση.

[7] Paul Virillio : Φιλόσοφος, θεωρητικός της πολεοδομίας. Ιδιαίτερα γνωστός από τις ιδέες του για την εγκαθίδρυση της Τεχνολογίας σε σχέση με την ταχύτητα και την πολιτική δύναμη όπως εκφράζεται στην αρχιτεκτονική, τις τέχνες, την πόλη και την στρατιωτική ισχύ.

[8] Μανώλης Αναγνωστάκης : Ποιητής και στρατευμένος κριτικός της ζωής.

[9] Με την φράση ζωή, άνθρωποι ή άτομα σε συγκέντρωση προσδιορίζεται ο σύγχρονος τρόπος διοικητικής επιβολής, της θεαματικής κατεύθυνσης και του ελέγχου της ζωής στις πόλεις, η βιο-πολιτική των ενσωματωμένων τυπικών των σχέσεων, όπου παρά την εγκατάσταση ενός πυκνού, αναλυτικού και λεπτομερειακού προστατευτικού σώματος νομικής και θεσμικής οργάνωσής της υπό το γενικό υπόστρωμα της οικονομίας του καπιταλισμού, της ‘’ελεύθερης’’ αγοράς, αυτή η πυκνότητα κειμένων προστασίας εκτοπίζει κάθε απόπειρα δυνατής χρήσης της επειδή χρειάζεται πάντα μιά λαβυρινθώδη διαμεσολάβηση. Ταυτόχρονα και παράλληλα οι συνέργειες 1. της ηθελημένης στρατηγικής της εξουδετέρωσης κάθε ιδιαίτερου και ενεργού ρυθμιστικού στοιχείου και της καταστολής κάθε απόκλισης, κάθε τροπικότητας της συμπεριφοράς, 2. η εκπαιδευτική στρατηγική του θεάματος και των μέσων κατασκευής και μαζικής επιβολής γνώμης καθώς και 3. η κυριαρχία των πυρήνων της οικονομικής και πολιτικής ισχύος αποκλείουν, δεν επιβάλλουν άμεσα, φράζουν θεσμικά κάθε δυνατότητα συλλογικής αντίδρασης, ανακατεύθυνσης, ειδικού σχεδιασμού και ανάπτυξης αυτο-διευθυνόμενων κοινοτήτων ή πράξεων μετασχηματισμού δεσμεύοντας την ανθρώπινη ενεργητική και εύρωστη φύση στα τυπικά χωρικά και θεσμικά δεσμά της. Η ζωή σε συγκέντρωση ορίζεται από το περιεχόμενο του συστήματος προστασίας της αλλά και από την εσωτερίκευση ενός συστήματος λειτουργικών γενικών ‘’αληθειών’’, καθοδηγητικών αρχών της συμπεριφοράς της σκέψης και της πρακτικής.

[10] Γeρμανός γλωσσολόγος και συγγραφέας με σημαντικό έργο κριτικής επί της βίας της γλωσσικής υπερ-σημασιοδότησης. Συγγραφέας του βιβλίου PLASTIC WORDS– The tyranny of Modular Lan­guage όπου περιγράφει κριτικά τον μηχανισμό που οι λέξεις χάνουν το ειδικό και ουσιώδες νόημά τους καθώς βαθμιαία χρησιμοποιούνται για να ενισχύσουν ή αποδυναμώσουν αυθαίρετα ποικίλα νοήματα από πολιτικούς, πολεοδόμους, στελέχη εταιριών, καθηγητές/τριες, ομάδες ειδικών, δηλαδή, τεχνικών περιορισμένης ή διευρυμένης κοινωνικής ισχύος.

[11] Συλλογή κειμένων που εμβαθύνουν σε τρεις διαφορετικές αλλά αλληλένδετες όψεις της κριτικής θεωρίας για τον δημόσιο διάλογο- προβληματισμό για τον ριζικό μετασχηματισμό στις κοινωνικές συνθήκες της συλλογικής ζωής.

[12] Γαλλος καθηγητής 0ικονομικών και φιλόσοφος. Ο σημαντικότερος και δημοφιλέστερος θεωρητικός του συστήματος ιδεών που οριοθετούνται από τον τίτλο ΑποΑναπτυξη (DeGrowth) και την εκλαϊκευμένη διάσημη πρόταση : Ολιγαρκής Αφθονία. Πυλώνες της θεωρίας-πρότασής του είναι: 1.Τοπικοποίηση-ΑποΠαγκοσμιοποίηση, 2.Οικολογική Αναστροφή, Εξουδετερωση της παρασιτικής παραγωγής )διαφήμιση, εξοπλισμοί), 3.Μείωση ωρών εργασίας, εξάλειψη ανεργίας.

The post ΚΟΙΝΑ&ΠΕΡΙΦΡΑΞΕΙΣ: δείγματα και καθαιρέσεις σημασιών με αφορμή τις Σκουριές first appeared on Aυτολεξεί.

Η ιδέα της Χατζηφούντα είναι η κατασκευη πρότυπου-προτυποποιημένου οικισμού σε οποιοδήποτε τόπο και τοπίο, άρα και μικρων πόλεων-οικισμών σε κατεστραμμένες, από πόλεμο-φυσικές εκδηλώσεις, περιοχές με τις υψηλότερες παραδοχές κοινής συλλογικής ζωής αλλά και τις ικανότερες τεχνικές ανταποκρίσεις σε ζητήματα ενέργειας και σχέσης με τον καιρό (θέρμανση, σκίαση, δροσισμός). Οι πρόσφυγες -σκέφτηκε, σκεφτήκαμε- θα μπορούν να εισέρχονται σε έναν τόπο συλλογικών διευθετήσεων νοήματος για την κοινή ζωή (κάθετες καλλιέργειες, διατροφική αυτονομία, εργασία, συνελεύσεις, οικονομία της τροφής και των ανταλλαγών, φιλοσοφία της οικονομίας του οικισμού με το περιβάλλον του). Ώστε, όταν επιστρέψουν να εγκαταστήσουν όχι μόνο ένα υλικό υπόδειγμα-παράδειγμα αλλά και ένα φιλοσοφικό-πολιτικό πυρήνα αναμόρφωσης του πολιτισμού (αυτονομία-αυτοδιάθεση, συλλογικότητα, οικολογία).

…Επειδή, λοιπόν, χρειάζεται να οδηγήσουμε ώστε να οδηγηθούμε, να ορίσουμε ώστε να οριστούμε, να τακτοποιήσουμε με αυστηρότητα και ακρίβεια τους στόχους και τα μέσα, πρέπει να εφεύρουμε νέα υπόβαθρα σημασίας. Να δημιουργήσουμε, τα απαραίτητα υπόβαθρα που θα ξεσηκώσουν τον ενθουσιασμό, θα προσελκύσουν τους μεγάλους αριθμούς των ανενεργών συμπολιτών/τισσών μας, εδώ και εκεί, παντού, συνέχεια. Να δημιουργήσουμε κείμενα και εικόνες, τα σημαντικά πειστήρια με τα οποία, εξαιτίας τους, θα διαρρηχθούν πλήρως οι συνθήκες αδράνειας και απάθειας, θα αναμορφωθεί κάθε και όλες οι συνειδήσεις που λιμνάζουν σε ιδεολογικά και φιλοσοφικά τέλματα σημασίας.

…Στο νησί Κως, σε μια μυστική (κάπου εκεί) και δημόσια (εδώ ακριβώς) λεπτομέρεια της επιφάνειάς του, το Λινοπότι, υπάρχουν τα εγκαταλελειμμένα κτήρια του Ιταλικού στρατοπέδου από την εποχή της επικυριαρχίας επί του νησιού. Χώροι, εγκαταστάσεις, καταφύγια για την εκπαίδευση, την ιατρική φροντίδα, τη μέριμνα όσων και όλων των ανθρώπων που χρειάζονταν το πολύ λίγο και το αρκετό, το έκτακτο και το ουσιώδες, το σταθερό έδαφος για το πρώτο βήμα, για να μάθουν να βηματίζουν, για να σηκωθούν όρθιοι, όρθιες, καθώς πρόκειται να επιχειρήσουν την πρώτη, αβέβαιη, ασταθή και άγουρη, ανάγνωση του κόσμου τους.

Εκεί, τότε, στην κατοχή, τον πόλεμο, η ζωή όριζε και περιόριζε την επιθυμία των ανθρώπων. Αν και, εκεί, τότε, ο ορίζοντας, η θέα, μαγνήτιζαν το ενδιαφέρον, συνάρπαζαν τη σκέψη, για το ένα και τα πολλά βήματα που κάποτε θα ήταν δυνατόν να επιτευχθούν. Από το νησί Κως και άλλα νησιά κοντά στην ασιατική ακτή ξεκίνησαν χιλιάδες άνθρωποι και ταξίδεψαν προς την εγγύς ανατολή, τα εδάφη, τους τόπους και τα τοπία της Συρίας. Τη μυθική πόλη Αλέπο (Χαλέπι) αλλά και νοτιότερα έως την Αίγυπτο, τον Λίβανο, την Παλαιστίνη.

Πρόσφυγες, γενναίοι και αποφασιστικοί, άνδρες και γυναίκες, πραγματοποίησαν την έξοδό τους προς την ειρήνη, την ησυχία, τη γαλήνη των απλών και σίγουρων καθημερινών σχέσεων, τη φροντίδα των παιδιών, τη φροντίδα της τακτικής πορείας προς το ακαθόριστο και άστατο μέλλον, μακριά από τον κατακλυσμό του πολέμου.

Ο καιρός πέρασε και ο πόλεμος ρήμαξε εκείνη τη χώρα αλλά και τις μνήμες όσων, τότε, για πολύ, στήριξαν και ενδυνάμωσαν τη ζωή τους και τις ζωές των άλλων. Στο νησί Κως έφτασε η πρώτη ομάδα και ζήτησε, κοιτώντας κατάματα, το άσυλο, την προστασία της. Έφτασε και η επόμενη ομάδα, οι εκατό και οι χίλιοι άνθρωποι. Οι χιλιάδες. Εκεί, στο νησί Κως, οι κάτοικοί του χρειάστηκε να εργαστούν για τη φιλοξενία, την υποδοχή, τις επισκέψεις και τη διαμονή. Εκεί χρειάστηκε να στηριχτούν και να στηρίξουν συλλογικά τις πρώτες και τις επόμενες υποθέσεις τους ώστε να απαντηθούν ερωτήσεις, να εξηγηθεί, να αποκτήσει νόημα και σημασία η ιδέα και οι ιδέες για τη σωτηρία και τη συνέχεια της ζωής των ανθρώπων που γέμισαν αμέσως τα διαθέσιμα εδάφη, τη χώρα, τις καλλιέργειες, τα άδεια κτήρια.

Εκεί, τότε, η κ. Σοφία Χατζηφούντα άρχισε να επισκέπτεται την ιστορία, την προσωπική και κοινόχρηστη ιστορία, να τακτοποιεί σωστά και να διευκρινίζει τις λεπτομέρειες, να διαγνώσκει, να διαβεβαιώνει, να τροφοδοτεί, να αναπτύσσει το περιεχόμενο της πρώτης και της επόμενης παραγράφου μιας αφήγησης, της αφήγησής της, που μπορούσε να οδηγήσει, θα οδηγούσε, στη μεταβολή και ωρίμανση των ιδεών της/μας/τους για τον κόσμο και τον/την άνθρωπο. Εκεί, τότε, για πολύ, από τότε και μετά, φρόντισε και προστάτεψε το σύστημα των σκέψεών της, διέθεσε την ουσία του, περιόρισε τον εαυτό της στην πειθαρχία της έρευνάς της, διέθεσε τον εαυτό της στην πρώτη και τις επόμενες διευκρινήσεις, τις συζητήσεις για τη διαμόρφωση ενός κειμένου, ισχυρού και έκτακτου, τακτικού και βεβαιωμένου, από τη δύναμη των διαλόγων, της δημόσιας κριτικής και ρύθμισής του.

Ένα κείμενο, δόγμα και παιχνίδισμα, εννοιών, σκέψεων, σχεδίων, περιγραφών, φιλοσοφικών και πολιτικών, τεχνικών και αισθητικών διαβεβαιώσεων, προέκυψε από τον κόπο της.

…Την ιδέα, το επιχείρημα της κατασκευής του πεδίου της φιλοξενίας των προσφύγων και ικετών, την ιδέα και τον χειρισμό, τον συνδυασμό, των κληρονομηθέντων κτηρίων και του νεου εύπλαστου, εκτατού, ρυθμικού, πλήρους υποβάθρου σχέσεων αρμονίας, συνεργασίας, συνέπειας και ειρηνικού σκοπού, την ιδέα και την περιγραφή του ενδιάμεσου χώρου αναπόλησης, ευτυχίας, ρεμβασμού και διαμονής στην ησυχία.

Την ιδέα για τη διάθεση της παιδείας για την απο-ανάπτυξη, τις καλλιέργειες, την εφαρμογή των κορυφαίων σχέσεων των ανθρώπων με τη γη, με τους μηχανισμούς και τις τελετές της σποράς, της προσοχής της ζωής των φυτών, της συγκομιδής και των γιορτών γύρω από τα μεγάλα τραπέζια • την ιδέα της αυτάρκειας, της ενεργειακής αυτονομίας, της εμπιστοσύνης στη συλλογική εργασία και το κέρδος των κοινόχρηστων αποτελεσμάτων της • την ιδέα για τη θέα, την πρόταση για τη θέση του σώματος προς τη θέα, το προς εκεί, εκεί, εκεί, πολύ μακριά πίσω από την καμπύλη γραμμή του ορίζοντα • την ιδέα για το μείγμα, τα μείγματα, των πολιτισμών που, έτσι, γι’ αυτό, αναμορφώνουν συνέχεια την επιφάνεια της υδρογείου μας • την ιδέα για τον σκοπό και το επίτευγμα της εξουδετέρωσης της ειδικής και γενικής εφαρμογής βίας από τον τρόπο, τους τρόπους των συνδυασμένων αποπειρών προστασίας της ειρήνης.

Η κ. Σοφία Χατζηφούντα σχεδίασε το πρώτο της σχέδιο και έγραψε την απαραίτητη φράση ώστε να εκκινήσει σωστά η αλληλουχία των πράξεών της. Σχεδίασε ένα σχήμα, γνωστό και άγνωστο. Σχήμα κλωβό, περίγραμμα, σκελετό και υποστήριγμα του πολιτισμού του ανθρωπισμού. Περιέγραψε την τεχνική και μηχανική συνθήκη υπό την εξέλιξη της οποίας από αυτό το πρώτο σχήμα-περίγραμμα θα φυτρώσει, θα αναπτυχθεί, θα εξελιχθεί ο οργανισμός, εδώ και εκεί, οπουδήποτε, ώστε να περιθάλψει, να ησυχάσει τα σώματα και τους τρόπους των φυγάδων.

…Εκεί, στο νησί Κως, εκεί, στη χώρα Yemen, στις θερμότερες των ερήμων της, εκεί στην χώρα BanglaDesh, για να φιλοξενήσει τους ικέτες Royinga, εκεί στη χώρα Kenya, για να στεγάσει χιλιάδες απάτριδες ανθρώπους, εκεί, στο Iraq, στο Pakistan, στο Sikkim, φιλοξενώντας τους ικέτες από το Tibet.

Από αυτή την πρώτη λέξη όχημα και σύστημα, κατασκευή και άσυλο, η κ. Σοφια Χατζηφούντα μπόρεσε να ολοκληρώσει ένα ανολοκλήρωτο στις προθέσεις και τακτικές έργο κορυφαίας σημασίας. Ο κύβος, η λέξη της, περιλαμβάνει και υποστηρίζει ό,τι χρειάζεται για όσο χρειάζεται.

Ένα δωμάτιο για τη γυναίκα και ένα ακόμη για την οικογένεια, ένα δωμάτιο για την ησυχία και ένα ακόμη για την προστασία από τον ήλιο και τη βροχή. Ένα στέγαστρο και μία αυλή όπου οι σκιές βοηθούν και ησυχάζουν τη σκέψη. Ένα τραπέζι και όσα καθίσματα χρειάζονται, για όσο χρειάζονται, ώστε ο άνδρας και η γυναίκα να διηγηθούν, να θρηνήσουν, να ζητήσουν, να μείνουν στη σιωπή τους, καθόσον προστατεύονται από τις παρουσίες των συντρόφων τους. Μια σκάλα για να ανέβουν στον χώρο και τους χώρους όπου μπορούν να μείνουν και να αναπολήσουν, να αφήσουν το σώμα τους να φωλιάσει σε ένα σώμα, να αγκαλιάσουν και να αγκαλιαστούν, να κοιτάξουν στην ησυχία του μεσημεριού και του δειλινού προς εκείνο το κάθε εκεί και να αναπολήσουν ή να ξεχάσουν, να απολύσουν τη διάθεσή τους· να κατέβουν, κάτω από το έδαφος, ώστε να αποσυρθούν στα υπόλοιπα των σκέψεων, να διαθέσουν τις τελευταίες φράσεις της ημέρας πριν τον ήσυχο ύπνο· να περιορίσουν τους εαυτούς από την απεριόριστη θέα και τον καιρό ώστε να ασχοληθούν με τη σημασία μιας ανάμνησης, μιας σημαντικής λεπτομέρειας της εξόδου τους, που κάποτε, ίσως αν συμβεί, όταν θα συμβεί, θα διευκολύνει την τελετή και την πειθαρχία του γυρισμού.

…Εκεί, στους χώρους, τις λεπτομέρειες, τις διαβάσεις, τις αυλές και τις στάσεις, τις ανόδους και τις καθόδους των ανθρώπων που δεν είναι, όπως λέει, όπως εννοεί, όπως επιμένει, τα υποκείμενα της άστατης, υποκριτικής και βίαιης στην ουσία της βοήθειας αλλά οι προσωπικότητες που σε λίγο, στο λίγο της περιόδου όπου θα ησυχάσουν και θα παιδευτούν με τις σκέψεις και τη μαθητεία τους, θα ανορθωθούν, θα υψωθούν. Γίγαντες εφαρμοστές άντρες και γιγάντιες σοφές γυναίκες που θα κοιτάξουν γενναία προς τους τόπους τους.

Γενναία. Ελεύθεροι, ελεύθερες, από τους περιορισμούς της τυποποιημένης φτωχής σκέψης για τη ζωή, απελευθερωμένοι/-ες, εδώ και εκεί, σε αυτόν τον τεχνικό-εκπαιδευτικό θύλακα γεγονότων, σε κάθε παρόμοιο, όμοιο, θύλακα, οπουδήποτε στην υδρόγειο πραγματοποιηθεί και ενεργοποιηθεί. Διότι έτσι και γι΄αυτό σχεδιάστηκε. Συμβατό και ασύμβατο, τεχνικά απλό και σύνθετο, αισθητικά βέβαιο και ασφαλές, φιλοσοφικά αρκετό όπως τα δείγματα και τα σπαράγματα της φιλοσοφίας που ρυθμίζουν σωστά τη συλλογική ζωή για αιώνες.

Εκεί, λοιπόν, στην οικία, το άσυλο, τον σωτήριο τόπο για την άσκηση στη μαθητεία, την παράδοση του σώματος και της σκέψης στη γαλήνια ειρηνική ζωή, το ιδεώδες πεδίο βάφτισης σε κάθε και όλες τις κατακτήσεις του πολιτισμού, θα αποδοθεί το χρέος του κόσμου μας· του βίαιου, βάρβαρου, αγριοτάτου κόσμου της Ευρώπης που κατασπαράζει συστηματικά τους τόπους και τα τοπία τους· τους χώρους, τους χρόνους και τις σχέσεις των ανθρώπων.

Εκεί, στο εσωτερικό των παλαιών κτηρίων της Ιταλικής κατοχής που ήδη, λέει, σχεδίασε και υπερασπίζεται, η κ. Σοφία Χατζηφούντα θα απαλυνθεί ο πόνος του σώματος και του νου… Μετά, αμέσως ή αργότερα, στον ενδεδειγμένο χρόνο της διάθεσης κάθε άνδρα και γυναίκας, θα αρχίσουν οι περίπατοι και οι επισκέψεις στους Κήπους.

Στους Κήπους θα διαλυθούν οι υπόλοιποι φόβοι, ό,τι έμεινε από τις αμυδρές αναμνήσεις της βίας, των αβέβαιων επικίνδυνων πορειών, των βημάτων που οδηγούσαν και δεν οδηγούσαν στο οριστικό και το αόριστο καταφύγιο. Στους Κήπους θα ησυχάσουν οι άνθρωποι, θα κοιτάξουν ο ένας τον άλλο, θα ξεκινήσουν την πρώτη και όλες τις επόμενες συζητήσεις. Εκεί, στους κήπους, στα μικρά συντριβάνια, στις δεξαμενές του νερού για το πότισμα θα ποτιστεί το σώμα τους. Εκεί, στους Κήπους, τους παραδείσους των παραδόσεων της εγγύς και της μέσης Ανατολής, θα εγκαταλειφθεί σωστά ο εαυτός που υπέφερε και περιηγήθηκε σπάταλα σε ερήμους σημασίας και νοήματος και θα κτιστεί η προσωπικότητα του έμπειρου οδηγού άνδρα πολίτη του κόσμου, της στοχαστικής και βέβαιης κατασκευάστριας των κόσμων που μέλλεται να δημιουργηθούν στα εδώ και τα εκεί της υδρογείου.

Στους Κήπους, εκεί, μας είπε, σχεδιάζοντας και περιγράφοντας τη δόξα τους, η κ. Σοφία Χατζηφούντα, θα συναντήσουν και θα συναντηθούν με τον πρωϊνό ήλιο, τη μεσημεριανή βροχή, τη δροσιά του απογεύματος, τις πρώτες ασταθείς σκιές και τις επόμενες βαθιές λίμνες σκοταδιού που δεν κρύβουν τίποτε θανάσιμο, κανέναν κίνδυνο θανάτου. Όπως γινόταν και γίνεται ακόμη στους τόπους τους· στους τόπους και τα τοπία της χώρας Syria, στη χώρα των Κούρδων, τη χώρα Iraq και τη χώρα Afganistan.

Στους κήπους θα χαιρετηθούν και θα χαιρετήσουν τις εύφορες συναντήσεις τους, την έκπληξή τους για το είναι του παρόντος σκοπού και το ατελές πάθος του παρελθόντος τους που ήδη εξασθενεί και περιορίζεται, για το πάθος των γνώσεων που ήδη θησαυρίζουν και σχολιάζουν, που ήδη, έκθαμβοι και σημαντικοί, λαμπρές και σίγουρες, τακτοποιούν και επαληθεύουν, επισημαίνουν και σημειώνουν, μαθαίνουν, βυθίζονται και απολαμβάνουν στην ακατάπαυστη φροντίδα τους, τις γνώσεις, για τον εαυτό, την ομάδα, τον πλανήτη, την πολιτική φιλοσοφία, την οικολογία, την διακυβέρνηση της αυτο-διεύθυνσης, την αυτάρκεια των οικισμών, την κλίμακα και τη σημασία της διαφύλαξης της ισορροπίας των οικοσυστημάτων, την περιποίηση του σώματος, των σχέσεων, των φυτών και των ζώων, την περιποίηση της εκπαίδευσης στη λιτή αφθονία, την ήπια και ισχυρή τεχνολογία, τις επιστήμες, την έρευνα.

Εκεί, λοιπόν, στον βορρά αυτού του τόπου απόλυσης και αναγέννησης, ορισμού και βάφτισης στις ιδέες ενός νέου μοντέλου πολιτισμού, ήπιου, σοφότερου, γενναιότερου, ειρηνικού και αλληλέγγυου, θα ασκηθούν στις προστατευμένες από τον καιρό καλλιέργειες, τις θεραπείες των φυτών από την τυχαιότητα των καιρικών φαινομένων, την αδιάσπαστη προσοχή στη μελέτη των λεπτομερειών της φυτικής παραγωγής και της ολοκληρωμένης περιβαλλοντικής συσχέτισης, την ακρίβεια των ποσοτήτων και τη διάθεση της παραγωγής ώς δείγμα και υπόδειγμα σοφίας της οικονομίας, την άσκηση στη μαθητεία της αισθητικής που εκπηγάζει και διαμορφώνεται στα ποικίλα σχήματα, τις ανεπαίσθητες και ισχυρές αποχρώσεις, τη μηχανική των φυτικών εκδηλώσεων.

 …Η κ. Σοφία Χατζηφούντα περιηγήθηκε και έμαθε πολλά για τη βία. Έφυγε μακριά από τις συμβάσεις της τυποποιημένης μαθητείας στην περιορισμένη και την ένδοξη αρχιτεκτονική.

…Γι’ αυτό, για τη γιορτή του μέλλοντος, τότε, επιτεύγματός της χρειάστηκε να συμπλακούμε σε αδιάκοπες συζητήσεις, σε επισημάνσεις, φυγές, συμπτώσεις ιδεών και κριτικές περιπλανήσεις. Χρειάστηκε να ζητήσουμε τη βοήθεια των στοχαστών που επιχείρησαν και επιχειρούν σθεναρά να εντοπίσουν και να κατασκευάσουν ένα πλήρες και σταθερό υπόβαθρο ιδεών, τεχνικών και φιλοσοφικών επισημάνσεων που να απαντούν σε ό,τι χρειάζεται και μπορεί να απαντηθεί. Βρέθηκε, θέλοντας-μη θέλοντας στο κέντρο των σημαντικών πηγών της κρίσης του βαρβαρότερου μοντέλου πολιτισμού που εξαπολύθηκε στο μέσο του εικοστού αιώνα. Και, με τον τρόπο της, τον ευφυή, ακούραστο, τρόπο της, μπόρεσε να συνδυάσει, να αγαπήσει, δηλαδή, τις αντιφάσεις και τα φαινόμενά του. Απάντησε με σαφήνεια και ακρίβεια εκθέτοντας την κορυφαία ιδέα της για μια ειρηνική, σοφή ρύθμιση του βιαιότερου όλων των συμπτωμάτων της θέσης μας. Στο εδώ των υποχρεώσεών μας.

Για τους και τις ικέτες και υποτελείς στη βία της φιλανθρωπίας ανθρώπους πρότεινε και τακτοποίησε στο χώρο και το χρόνο ένα άσυλο εκπαίδευσης, γαλήνιας ζωής, ειρήνης και ανάδυσης στον κόσμο της σκέψης, της αυτεπίγνωσης, της παιδείας στην τεχνική και τον στοχασμό· ανάδυσης στον κόσμο των επιδιώξεων, των επιτευγμάτων της επιστήμης και της τεχνολογίας, τον κόσμο της πολιτικής φιλοσοφίας, της αυτο-διεύθυνσης των κοινοτήτων, του κοινοτισμού των χειριστών και υπερασπιστών των ανθρώπων που ήδη, τώρα και βαθιά στο μέλλον, οι άνδρες και οι γυναίκες, οι νέοι, οι νέες και οι γηραιότεροι μεταφορείς και σπορείς της γνώσης, θα διαχειρίζονται τα εύφορα εμβαδά των εδαφών τους, θα παρατηρούν, θα μετρούν και θα αφουγκράζονται τη γη και τον καιρό, τα ποτάμια, τις λίμνες και τα παράλια, τη θάλασσα, κάθε έκταση της υδρογείου μας.

Θα κατασκευάζουν τα βάθρα και θα μετρούν, θα χρησιμοποιούν σωστά, την επαρκή και διαρκή ανανεώσιμη ενέργειά τους. Θα ακολουθούν και θα προστατεύουν τα δίκτυα των επικοινωνιών που ήδη διασυνδέουν κάθε περιοχή του πλανήτη, θα προστατεύουν την παραγωγή και τη διανομή, τα δίκτυα των εφοδίων, των στοχαστικών και των υλικών απαραίτητων μεριστών δειγμάτων της προόδου τους, σταθεροποιώντας τη ζωή σε λιτή αφθονία, επιμερίζοντας τον μόχθο και τη χαρά, μοιράζοντας όσα χρειάζονται.

Τι όραμα…!

Ολόκληρη η κριτική παρουσίαση βρίσκεται στον παρακάτω σύνδεσμο:

Φωτογραφία κειμένου: Γενικό διάγραμμα του «Καταφυγίου για την Ειρήνη». Επισημαίνονται οι χώροι, οι σχέσεις των χώρων και των ενδιαμέσων περιοχών νοήματος (διαδρομές, φυτεύσεις, ανάγλυφο του εδάφους). Περιοχή Λινοπότι, νήσος Κως. Σχέδιο: Σοφία Χατζηφούντα

The post «Ένα καταφύγιο για την ειρήνη»: για έναν πρότυπο οικισμό προσφύγων στην Κω first appeared on Aυτολεξεί.

Ιορδάνης Στυλίδης
(αναπληρωτής καθηγητής του τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, συγγραφέας και ακτιβιστής)

Το οικοδομικό τετράγωνο μοιάζει με ένα μικρό οχυρό. Δεν προστατεύει, ως κατασκευή και μηχανισμός πολιτισμού το ζωτικό και πολύτιμο που βρίσκεται στο εσωτερικό του, ούτε, βέβαια, ό,τι περιέχεται στην περίμετρό του που διαμορφώνεται, με ελάχιστες εξαιρέσεις, από τα τυπικά κτίρια-πολυκατοικίες ‘’…όπως τα ξέρουμε…’’. Στα κτίρια αυτά, που οριοθετούν την περίμετρό του, βρίσκονται τα τελευταία ‘’οχυρά’’ της προσωπικής, ιδιοκτησιακής και πολιτικής ‘’ανεξαρτησίας’’. Εκεί, μπορεί να εισέλθει παρανόμως ένας παράνομος και νομίμως (με εισαγγελική άδεια -εκφράζοντας και εφαρμόζοντας, συνήθως, τη βία του κράτους- ένας υπάλληλος-αστυνομικός. Στο εσωτερικό του οικοδομικού τετραγώνου υπάρχει ο ενιαίος ‘’ακάλυπτος’’, μη δομημένος δηλαδή, χώρος-επιφάνεια (συνήθως ανισο-επίπεδος) των κοινών και μεριστών ιδιοκτησιών που δύναται (θα επιχειρηθεί να αποδειχτεί…) να μεταβληθεί σε πεδίο συλλογικότητας, κοινής πολιτικής δράσης, στοχαστικής και τεχνικής βούλησης και απόλαυσης. Δείκτης και απόδειξη της ενεργητικότητας και της διανοητικής σαφήνειας της βουλής και της θέλησης των χειριστών του (…των κατοίκων, δηλαδή, στα περιβάλλοντα κτίρια, κυρίως των μονίμων κατοίκων αλλά και των πρόσκαιρων που συχνά μεταβάλλονται σε μονίμους, χωρίς ιδιοκτησία… εκεί, στο ειδικό οικοδομικό τετράγωνο…). Καθρέφτης των πεποιθήσεών τους για την ιδεώδη και ζωηρή, την εύρωστη ζωή.

Υπάρχει, λοιπόν, μία χωρική διευθέτηση, αυτό το δείγμα της σύγχρονης αστικής μονάδας (το οικοδομικό τετράγωνο) που μοιάζει μεν με το οχυρό του παρελθόντος αλλά είναι διάτρητο και απροσπέλαστο ταυτόχρονα σε διαφορετικά χωρικά και θεσμικά του σημεία.

Αυτή η αστική ψηφίδα μορφοποιήθηκε οριστικά -ιστορικά- και τακτοποιήθηκε ακριβώς στην διάρκεια του εικοστού αιώνα υποταγμένη στην εφεύρεση, την παραγωγή και την επιβολή του αυτοκινούμενου οχήματος· συμβόλου -εντέλει- ενός καινοφανούς αξιακού συστήματος ταιριασμένου στο οικονομικό υπόβαθρο της διαρθωμένης αγοράς προϊόντων και σχέσεων αλλά και της συνοδού με αυτό ιδέας για την ατομική ελευθερία και τον επιβεβλημένο θεαματικά ιδεώδη μαζικό τρόπο ζωής-κατανάλωσης-ανάλωσης σε συγκέντρωση.

[…] Ουσιαστικά, με αφορμή το παράδειγμα του αυτοκινήτου, ως κυρίαρχου συντελεστή του σχεδιασμού και της πραγματοποίησης, της ενίσχυσης και της επέκτασης του σύγχρονου συγκεντρωτικού αστικού μετασχηματισμού που υπερισχύει και συνθλίβει κάθε άλλη ευρηματική, μονομερή ή συνεργατική, στρατηγική επίλυσης μιας αστικής ανάγκης, ο σχεδιασμός των σύγχρονων πόλεων προήλθε από την ανάγκη συσσώρευσης γενικών και ειδικών (άμεσων και έμμεσων) φόρων, βίαιης, ανορθολογικής και άδικης μεταφοράς, δηλαδή, ποσοστού του παραγομένου πλούτου, προς στο κράτος.

Όπως με το παράδειγμα του αυτοκινήτου, έτσι και με κάθε άλλη ειδική και γενική στρατηγική ελέγχου της παραγωγής πλούτου, εγκαθίσταται και επιβάλλεται ειδική νέα νομολογία με στόχο τη δυναμική μεταφορά του παραγόμενου πλούτου από τους απομονωμένους πολίτες-ιδιώτες-άτομα σε συγκέντρωση, στο κράτος, χωρίς, βέβαια, να ανταποδίδεται εις ίσον, να μετασχηματίζεται, δηλαδή, σε επένδυση στις ειδικές και γενικές, τοπικές και υπερ-τοπικές, χωρικά και χρονικά εξειδικευμένες κοινωνικές ανάγκες. Μετά την επιβολή και την επικράτηση κάθε μοντέλου χειραγώγισης, ακολουθούν οι θεαματικές δεσμεύσεις της σκέψης. Η εμπέδωση, δηλαδή, του πρωτεύοντος κρατικού ιδεολογήματος και η μεταμόρφωσή του σε επιθυμία.*2

Η ισχυρή, δηλαδή, ενίσχυσή του από τις τελετές-μορφές των δημόσιων συζητήσεων-φραγής*3 όπου, εκεί, ορίζεται ο βεβαιωτικός πυρήνας της και η καθολική σημασία της ενάντια στις υπόλοιπες επίκαιρες και κάθε επομένη άλλη δυνατή στοχαστική επιλογή εναλλακτικού σχεδιασμού. Για την ιδεώδη -κρατικά εκπορευόμενη από ειδικούς τεχνικούς- συσχέτιση και οργάνωση του συντελεστών του αστικού χώρου σε αναμονή μιας τακτοποίησης, για τον ιδεολογικό ή τεχνικό προσανατολισμό αυτών των δυνατοτήτων (…για τις δυνατές και τις αδύνατες διελεύσεις, για τα ύψη, για τους εξώστες, για τα δώματα…), για όλες, δηλαδή, εκείνες τις μεταβλητές που υποτίθεται πως μπορούν ‘’ελεύθερα’’, μετά από την δημόσια ‘’διαβούλευση’’, να ενεργοποιηθούν ή να τροποποιηθούν, κατ’επιλογή και κρίση των δρώντων υποκειμένων, ώστε να απελευθερώσουν ενεργητικά, να υποστηρίξουν ακριβώς την ιδεώδη κοινή ζωή των πληθυσμών, τη συλλογική ζωή αντί της ζωής σε συγκέντρωση.

Αλλιώς, χωρίς να επιβληθεί ό,τι επιβλήθηκε και επιβάλλεται συνεχώς, θα υπήρχαν, ίσως, και πάλι, οι τυπικές ιπποδάμιες ή άλλες, διαφορετικές και ευέλικτες, ανά φυσική θέση εγκατάστασης άστεως, οργανικές χαράξεις και πολεοδομικές διευθετήσεις μόνο που οι ‘’δρόμοι’’ και τα αλλεπάλληλα διασπαρμένα κενά αστικά υπόλοιπα θα πληρώνονταν πλέον με δενδροφυτευμένους πεζοδρόμους, κήπους και κάθετες καλλιέργειες, δημόσιους χώρους συνάντησης και συγκέντρωσης των κατοίκων-πολιτών. Με ήπια και διαμπερή δίκτυα άμεσης μετακίνησης (πεζή) και συμμετοχής των ενοίκων ενός οικοδομικού τετραγώνου στις δραστηριότητες και τη ζωή άλλων πλησιέστερων (πεζή) ή απομακρυσμένων (με ποδήλατα) σε στιγμές γιορτών, συνελεύσεων και ποικίλων ειδικών συγκεντρώσεων.

Η διείσδυση του ‘’φυσικού’’ αλλά και το ισοζύγιό του με το ανθρωπογενές περιβάλλον θα προσέγγιζε ένα ιδεώδη βαθμό, κάθε φορά διαφορετικό, στην πρόοδο του χρόνου και του ειδικού τοπικού πολιτισμού. Θα μπορούσε, έτσι, να σχεδιαστεί, να διεκδικηθεί, και να πραγματοποιηθεί συλλογικά, χωρίς τη θεσμική επιβολή ενός δυνατού μοναδικού και ενιαία εφαρμοσμένου μοντέλου, υποταγμένου στις στρατηγικές της επέκτασης μιάς και πολλαπλών, συγκερασμένων ή ανταγωνιστικών τάξεων και σχέσεων εξουσίας.

Σε μια τέτοια γενική αναδιάταξη και έκρηξη ποικιλιών διευθέτησης οι φαρδύτερες ‘’αρτηρίες’’-λεωφόροι ‘’…όπως τις ξέρουμε…’’ θα περιέχουν εντονότερη ή πυκνή φύτευση και επιδαπέδιες στρώσεις-διαμορφώσεις ως οι κύριοι αγωγοί-δίκτυα της ‘’βαρύτερης’’ κυκλοφορίας αποκλειστικά δημόσιων μέσων συγκοινωνίας (τα ηλεκτροκίνητα ή υβριδικά ηλιακά τράμ και τα ειδικά οχήματα δημόσιας εξυπηρέτησης). Ο ήχος των πόλεων θα αναβλύζει ως σύνθεση από τις ανθρώπινες φωνές, τις συνομιλίες, τα θροϊσματα των δένδρων, τις μουσικές των κοινών γιορτών και, ίσως, συχνά, το ηχητικό σήμα προειδοποίησης των αθόρυβων πια επίγειων μέσων μαζικής μετακίνησης σταθερής τροχιάς (των τράμ…!)

[…] Στην εποχή της μηχανής, της τεχνολογίας και των εφαρμοσμένων επιστημών που υποστήριξαν, απελευθέρωσαν και επιτάχυναν τη δυναμική παραγωγή τους, αναγνωρίζουμε πλέον τους οικισμούς-διέλευσης, τους οικισμούς της αυτοκινούμενης αναγνώρισης*5 (πόλεις-εκτάσεις του 20ου αιώνα).

[…] Σε όλες και σε κάθε ειδική περίπτωση μπορούμε να αναγνωρίσουμε τη σχέση της δυναμικής μεταφοράς πλούτου (θεσμική και εθιμική) που ενώ δεν αναφέρεται, δεν επιδεικνύεται ως κυρίαρχη στις μελέτες της γέννησης, της ζωής και της εξέλιξης των οικιστικών συνόλων χρειάζεται να αποκαλυφθεί, να οριστεί και να ειδωθεί ως τέτοια, ουσιώδης και καθοδηγητική διαδικασία, σε αυτή την υπόθεση, ώστε να ολοκληρωθεί το ειδικό σκεπτικό της.

Στην πόλη-οχυρό ο πλούτος ανήκε και περιείχετο στα όριά της (είτε τα τείχη είτε το ανάκτορο/πύργο-ναό) ελεγχόμενος ιεραρχικά και βίαια, αρπαγμένος. Ανήκε δηλαδή εις ολόκληρον είτε σε έναν ηγεμόνα είτε σε μία ελίτ/κάστα ηγεμόνων-στρατιωτικών και αποτελείτο από το σύνολο των υλικών και διανοητικών αγαθών επιβίωσης αλλά και των κατασκευών και των τεχνημάτων, των πρόσθετων, δηλαδή, προϊόντων της εργασίας (ειδικά κτίρια θεσμικών λειτουργιών), σχέσεις και μορφές επιβολής ενός νοήματος (κείμενα, θεαματικές εκδηλώσεις, αντικείμενα της καθημερινής ζωής, αντικείμενα των τελετών) που όριζαν και επέβαλαν την συμβολική ταυτότητα της πόλης ως το κυρίαρχο στρατήγημα της ιδεολογικής επιβολής επί των κατοίκων-υπηκόων-δουλοπαροίκων της ιδέας του ιδεοληπτικά μεριστού τόπου-χώρου (‘’δικό μας’’, ‘’είμαστε’’). Ταυτόχρονα, το υπόλοιπο φυσικό περιβάλλον, το διαχωρισμένο ανερμήνευτο ‘’άλλο’’, οι καλλιέργειες, η γεωμορφολογία, η πανίδα και η χλωρίδα, οι εκδηλώσεις και η κατανόηση της φυσικής μηχανικής και των ειδικών εκφράσεων της φύσης, οι συσχετισμοί, οι διαπιδύσεις και οι ισορροπίες του φυσικού ‘’άλλου’’ με το περίκλειστο οχυρό, ο υπόλοιπος, δηλαδή, πλούτος των φυσικών γεγονότων, ως σχέσεων σύνδεσης και επιρροής επί της συνείδησης του ανθρώπου ήταν αποκλεισμένα ή συμβολικά και λειτουργικά νοηματικά ανερμήνευτα, άρα απροσέγγιστα πεδία ενδιαφέροντος της συνείδησης.

Στις σύγχρονες αστικές υπερ-συγκεντρώσεις (υπερ-πόλεις)*7 από τον εικοστό αιώνα έως σήμερα, αυτές οι διπολικές ενιαίες και ομοιογενείς ερμηνευτικές διατάξεις πολιτισμικού-χωρικού, που έχουν ενσωματωμένα νέα πρόσθετα ζωτικά χαρακτηριστικά τεχνολογίας-οικονομίας, ανθρωπολογίας και γενικού πολιτικού-πολιτισμικού παραδείγματος, έχουν εξαλειφθεί καθώς στα οικοδομικά τετράγωνα (τα αντίστοιχα των μικρών οικισμών/χωριών ή των πόλεων) περιέχεται ένα ανομοιογενές, πολιτισμικά άτακτο, μείγμα κατοίκων. Φορέων, αντίστοιχα, ενός μείγματος ανισομερών πολιτισμικών δυνατοτήτων που αν και μπορούν να συγκροτήσουν διακριτές χωρικές και δυναμικές πολιτικές ταυτότητες με ειδικά οικονομικά χαρακτηριστικά δεν μπορούν να ενοποιηθούν σημειακά (δεν υπάρχουν τέτοιες παραδειγματικές ενδείξεις ή κάποιο είδος δημόσιας επαρκούς εκπαίδευσης) είτε πολιτικά είτε οικονομικά.

[…] Εξέχουσα, βέβαια, σύγχρονη πρακτική είναι αυτή της χωροθέτησης ισχυρά φυλασσόμενων οικιστικών θυλάκων (gated ‘’communities’’) που περιέχουν είτε κατοίκους υψηλών εισοδημάτων, είτε επιχειρηματικά κέντρα παραγωγής και έρευνας, είτε στρατιωτικές και βιομηχανικές διοικήσεις (στρατιωτικά αεροδρόμια, silicon valley), αλλά θεσμικά αδύναμους να συνευρεθούν πολιτικά παρά μόνον υπό το καθεστώς της οικονομικής ή διοικητικής τους ταυτότητας. Η χωρο-μορφολογία αυτών των κοινοτήτων-οικισμών αποτελείται από περίκλειστους πυρήνες εκατέρωθεν ή στο άκρο μίας οδού κυκλοφορίας που συνήθως ενώνει δύο αστικά ισχυρά κέντρα (π.χ. ένα εμπορικό με ένα διοικητικό, ένα βιομηχανικό με ένα οικιστικό).

Η ΥΠΟΘΕΣΗ – Κεφάλαιο β’

Η υπόθεση αυτού του δοκιμίου, η περιγραφή, δηλαδή, μιας μεθόδου για την πρακτική εκδίπλωση της θεωρίας στην πραγματικότητα, είναι, ταυτόχρονα, η διερεύνηση ενός πολιτισμικού-οικονομικού ενδεχομένου, της δυνατότητας, δηλαδή, να βρεθούν ειδικές τεχνικές οικονομικής-πολιτισμικής σύντηξης ώστε να παραχθούν πολιτικές-οργανωτικές κυψέλες με βάση τη χωρική μορφή του οικοδομικού τετραγώνου και των εκτεταμένων δυνατών συνδεσμολογιών του. Η διερεύνηση του ενδεχόμενου, δηλαδή, να συσταθεί μία πολιτική, οικονομική και οικολογική οντότητα, ένας δείκτης μιας ευτοπικής συνθήκης συλλογικότητας και κοινών πρακτικών για τη ζωή σε δυναμική συνεχή αλλαγή, εσωτερικά θεσμισμένη, αυτο-ελεγχόμενη.

Έργαλεία και ζωτικές παράμετροι της υπόθεσης είναι:
• η συστατική οικονομική ιδιότητα του συγχρόνου παγκοσμιοποιημένου θεαματικού-εμπορευματικού καπιταλιστικού οικονομικού συστήματος, το χρήμα.
• η συστατική πολιτική ιδιότητα της άμεσης συνέλευσης που ασκεί ευθεία εποπτεία, έλεγχο και διοίκηση στο άμεσο περιβάλλον των συμβάντων που προκαλεί και διαχειρίζεται, και, τέλος,
• η συστατική οικολογική ιδιότητα-σχέση της μετατροπής μιάς ή περισσοτέρων μονάδων του αστικού φαινόμενου σε ενεργειακά και διατροφικά αυτόνομη/ες από τη συμβατική και σύγχρονη τυπολογία ενεργειακής και διατροφικής εξάρτησης πληθυσμών σε συγκέντρωση.

Επιπροσθέτως, η χωρική και πολιτισμική ιδιαιτερότητα της υπόθεσης είναι η επιλογή της κλίμακας της μονάδας, το μέγεθος ενός οικοδομικού τετραγώνου. Δεν είναι η πόλη, ούτε η αστική ενότητα-διαμέρισμα, ούτε ο σύλλογος (εθνικός, διοικητικός, εργασιακός, γεωγραφικός) που περιέχει μέλη διασπαρμένα στο εμβαδόν, στην ποικίλη ανθρωπο-γεωγραφία της πόλης. Δεν είναι, επίσης, η πολυ-συλλεκτική πολιτική μορφή (κόμμα, ομάδα, ένωση) που απλώνεται στο εμβαδό μιας διοικητικής γεωγραφίας.

Για την υπόθεση που θα υποστηρίξω παρακάτω, το οικοδομικό τετράγωνο είναι ένα ‘’οποιοδήποτε’’*8 οικοδομικό τετράγωνο με την δική του ειδική σύνθεση και ποικιλία κατοίκων που, όπως αντιστοιχεί στο ειδικό πολιτισμικό παράδειγμα (Έλλάδα, 2012-13, η μεγαλύτερη και επικινδυνότερη οικονομική κρίση και ύφεση από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο) περιέχει ένα μείγμα μορφών κατοίκησης και οικογένειας (πλήρεις τυπικές, μονο-γονεϊκές, πολυμελείς). Ακόμη περισσότερο, περιέχει μεμονωμένα ατόμα, ατόμα διαφορετικών εθνικοτήτων, ατόμα διαφορετικής εκπαιδευτικής, πνευματικής και κοινωνικής-πολιτικής μόρφωσης και στάσης.

Η υπόθεση περιέχει την ιδέα της μετατροπής αυτής της αστικής ψηφίδας σε γειτονιά, σε κοινό παρόντων ενεργών προσωπικοτήτων, σε κοινότητα, δηλαδή, αποφασιστικών και μεριστών ακριβώς επιθυμιών και πράξεων ‘’…όπως μπορούμε να την θυμηθούμε …να την επιδιώξουμε…’’, ενσωματώνωντας και ελέγχοντας κάθε γεννημένη και γυμνασμένη ποικιλία ειδικών ανθρωπιστικών, πολιτισμικών και τεχνολογικών χαρακτηριστικών, ενσωματώνοντας και ελέγχοντας τις θεωρητικές υποθέσεις αλλά και τις πραγματοποιημένες κατακτήσεις της ιστορίας.

Την πρακτικη και την άσκηση της αλληλεγγύης, τη συμμετοχή, τις άτυπες και θεσμικές συνελεύσεις (καφενεία, ανοικτές και δημόσιες συζητήσεις, τακτικές και έκτακτες συγκεντρώσεις), τη διαμπερότητα των σχέσεων, των ανοικτών πλεγμάτων πληροφορίας ‘’…άκουσα αυτό, μου είπε, ρώτησα, βοήθησα, ζήτησα…’’. Την υπόθεση, επιπροσθέτως, της μετατροπής της σε οικονομική-πολιτική μονάδα με αυτόνομα και αυτο-διευθυνόμενα συλλογικά λειτουργικά χαρακτηριστικά, σε εκπαιδευτική-τεχνολογική μονάδα με πολυ-λειτουργικές, διακλαδωμένες και ψηφιακές ιδιότητες και πλήρεις συλλογικές πρακτικές, σε συμπαγές οικολογικό σύστημα, ενεργειακά ολοκληρωμένο, συνεχές και συνεκτικό, αυτοδύναμο.

Ας ξεκινήσω λοιπόν την περιγραφή αναφέροντας τις απαραίτητες τεχνικές-αισθητικές λεπτομέρειες…

Η ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ – Κεφάλαιο γ’

Ένα τυπικό οικοδομικό τετράγωνο (…ποτέ δεν είναι τετράγωνο…!) περιέχει είκοσι (20) τουλάχιστον διακριτά και αυτόνομα κτίρια διαμερισμάτων ή χώρων γραφείων. Με μέσο αριθμό ορόφων τους πέντε (5) και μέσο αριθμό διαμερισμάτων/όροφο τα τέσσερα (4).

Αν θεωρήσουμε πως σε κάθε διαμέρισμα μένει κατά μέσο όρο μία οικογένεια με ένα παιδί, δηλαδή τρία άτομα τότε μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ως υπόθεση πως ένα τέτοιο οικοδομικό τετράγωνο αποτελεί το υλικό υπόβαθρο της ζωής 1.200 ατόμων που μπορούν, και είναι δυνάμει, πολίτες και οικονομικές οντότητες ταυτόχρονα ‘’…όπως τα ξέρουμε…’’. Μέχρι τώρα, η οργανωτική ιδέα για την κοινή ζωή, την ασφάλεια και την διατήρηση αυτού του πολιτισμικού κεκτημένου στηριζόταν και υποστηριζόταν θεαματικά -όχι ουσιαστικά- από το συγκεντρωτικό κράτος και τις θεσμικές τυπικές νομολογίες που προστατεύονταν και ελέγχονταν άμεσα από ένα σώμα ειδικευμένων υπαλλήλων (αστυνομικοί) και ένα θεσμό ορισμών και τελετών (δικαιοσύνη) για κάθε ειδική περίπτωση πράξεων ορισμένων ακριβώς ως επικίνδυνων ή επισφαλών για την ζωή σε συγκέντρωση (όχι την κοινή ζωή).

Η ζωή σε συγκέντρωση μπορεί να οριστεί ως εκείνη η συνθήκη όπου άτομα (σε έκπτωση από την ιδιότητα του πολίτη) κατοικούν ένα οικοδομικό τετράγωνο πυκνά, ένα ορισμένο αστικό εμβαδόν, με έναν τυχαίο τρόπο χωρίς να έχουν αποδεχτεί και να είναι εκπαιδευμένα να υπερασπιστούν το πλήρες ιστορικό απόκτημα της συλλογικής ζωής, της πειθαρχίας, των υποχρεώσεων και των δικαιωμάτων τους.

Σε ένα τέτοιο αστικό μόρφωμα κάθε άτομο, εφόσον δύναται, μπορεί να επιβάλλει τη θέλησή του είτε επί του χώρου, είτε επί των δικαιωμάτων άλλων ατόμων, χωρίς να ενδιαφέρεται ο θεσμικός κρατικός μηχανισμός να διαμεσολαβήσει στον καίριο έλεγχό του, την άρση, δηλαδή, του αποτελέσματος της πράξης του και την επαναφορά της προηγούμενης ενιαίας μεριστής κοινής συνθήκης. Τέτοιου είδους επιβολή μπορεί να είναι: η κατάληψη ιδιωτικού χώρου ή κοινόχρηστου, οι φωνές και οι θόρυβοι (μηχανές, κατασκευές), η στάθμευση οχημάτων, οι δομικές επεμβάσεις σε κοινόχρηστους χώρους, οι απειλές, οι επιθέσεις.

Συνήθως, σε τέτοιες περιπτώσεις επίδειξης δύναμης και άσκηση βίας δεν διεγείρεται, ηθικά και αμυντικά ο πληθυσμός της αστικής μονάδας (‘’…καθένας ‘’καθαρίζει’’ μόνος του…’’) ούτε ενεργοποιείται ο κρατικός εντεταλμένος μηχανισμός ασφάλειας (αστυνομία) επειδή τα επεισόδια θεωρούνται ελάσσονα (δεν κινδυνεύει άμεσα η ζωή και η ακεραιότητα ανθρώπου (‘’…κι αν κινδυνεύει, είναι ήδη αργά…’’)

Αυτά τα επεισόδια απαιτούν σύνθετη γραφειοκρατική αντιμετώπιση (δεν επιλύονται οριστικά, δραστικά, στο σημείο), είναι πολυάριθμα (δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν σε διαφορετικό χρόνο ως καταγραφές σε ένα δυναμικό αρχείο γεγονότων, ‘‘…δεν επαρκούν οι υπάλληλοι’’). Έτσι, εκεί, σε κάθε αστική ψηφίδα που υποδέχεται τη ζωή σε συγκέντρωση αναπτύσσεται ο μεγάλος αριθμός των καθημερινών γεγονότων αντιπαράθεσης και καταστρατήγησης των απλών κανόνων της κοινής ζωής, επιβάλλεται η ιδέα του δυνατότερου όντος. Έπιταχύνεται το φαινόμενο της συσσώρευσης καθημερινών μυριοστών πράξεων βίας που, ουσιαστικά, συγκροτούν το σύγχρονο πεδίο εγκατάστασης του φασισμού. Συνεπιφέροντας, δυναμώνοντας την ιδιότροπη ισχύ του ιστορικού ολικά επιβεβλημένου στην ευρωπαϊκή ήπειρο του νεο-φασισμού.

Στο ίδιο, οποιοδήποτε, οικοδομικό τετράγωνο μπορούμε επίσης να συμφωνήσουμε πως επιταχύνεται, η κατάρρευση του τυπικού οικονομικού μοντέλου συμπεριφοράς εξαιτίας της κατάστασης της ζωής σε συγκέντρωση. Κάθε μονάδα (οικογένεια, άτομο, ζευγάρι) επαναλαμβάνει κύκλους ενεργειών και συμπεριφορών (διατροφή, κοινές συνευρέσεις και τελετές) που εξωθούν την ενεργειακή κατανάλωση στα άκρα κάθε υπολογισμένης συμπεριφοράς.

Η παρασκευή του φαγητού, η επιδίωξη και η επίτευξη θερμικής άνεσης, η ασύντακτη αγορά υλικών τεχνολογίας, ένδυσης και διατροφής γίνεται κατά μόνας και όχι μαζικά, χονδρικά, ώστε το κόστος να συσχετίζεται, να ορίζεται και να επιβάλλεται ως ειδικό και συμφωνημένο ποσοστό της τιμής κατασκευής ή παραγωγής και η ποιότητα να ελέγχεται ενδελεχώς. Όλες και κάθε προδιαγραφή οικονομίας, ορισμένης ως φυσικής οικονομίας, όχι ως ασύντακτης και αντανακλαστικής ιδιότητας μεμονομένων ατόμων στη συνθήκη της ακατανόητης ‘’ελεύθερης’’ αγοράς, αδυνατούν να αποδώσουν το ζωτικό και ουσιώδες περιεχόμενό τους και την κυριολεκτική κοινωνική μεταμορφωτική δυναμική τους.

Με τον ίδιο τρόπο, κάθε νέα τεχνολογική εφαρμογή που συνεισφέρει στην δραστική αύξηση της ποιότητας του επίπεδου ζωής όλων των μετόχων της αστικής κυψέλης (του οικοδομικού τετραγώνου), ένα οικοδομικό τετράγωνο κάθε πολιτισμική δυνατότητα, κάθε χωρική ευέλικτη αναδιάταξη του κοινού χώρου είναι αδύνατον να εφαρμοστεί και, βέβαια, να χρηματοδοτηθεί. Επιπροσθέτως, κάθε χρηματοπιστωτική δυνατότητα, κάθε πολιτική δυνατότητα, κάθε χωροταξική δυνατότητα παραμένει εξουδετερωμένη εξαιτίας αυτού του μοντέλου ζωής σε συγκέντρωση. Η διερεύνηση, η επιλογή, η απόφαση, τεχνική και πολιτική, η εφαρμογή, ο έλεγχος, τεχνικός και πολιτικός, και η χρηματοδότηση κάθε συλλογικού βήματος εξουδετερώνεται ως πολιτισμικό συστατικό της ενεργού δυνατότητας και της επιτυχημένης εφαρμογής της εξαιτίας της διαμεσολάβησης, της πολιτικής εγκατάστασης ενός κέντρου απόφασης πολιτικά απροσδιόριστου και γραφειοκρατικά προστατευμένου, απροσέγγιστου, ανάμεσα στους υφιστάμενους εξουδετερωμένους πολίτες και του κράτους. Του δυνατού, όπως θα έπρεπε, και υπόχρεου χορηγού, ελεγκτή, προστάτη και διαθέτη των συνθηκών της ιδεώδους ζωής.

Η υπόθεση, λοιπόν, που προτείνεται είναι η εξής:

Πώς θα ήταν δυνατόν να δημιουργηθεί ένα θύλακας, ένα χωρικό-πολιτικό δυνατό εφεύρημα μικρής κλίμακας σε συσχέτιση και συντονισμό με όμοιά του (ένα οικοδομικό τετράγωνο συντονισμένο ανά πάσα στιγμή και ανά δράση με τα χωρικά συγγενή του…), που να περικλείει όλα και κάθε ξεχωριστό συστατικό της κοινωνικής-πολιτικής-τεχνολογικής οργάνωσης ‘’…όπως την ξέρουμε…εδώ, στον χρόνο μας’’ ώστε να καλύψει κάθε λειτουργικό κενό που δημιούργησε και επιβάλλει πλέον, ως επιλογή και εφαρμογή της βιο-πολιτικής, το ιεραρχικό συγκεντρωτικό κράτος, εγκαταλείποντας, διαφεύγοντας από ή χρησιμοποιώντας τις ουσιαστικές αλλά ανενεργές πολιτικές και διοικητικές του υποχρεώσεις ως τακτικές και μέσα άσκησης και κατοχής της εξουσίας;

Μπορεί να δημιουργηθεί αυτός ο θύλακας ώστε να μετατραπεί μία και κάθε αστική ψηφίδα από περιοχή ζωής σε συγκέντρωση σε περιοχή λειτουργικού φυσικού συντονισμού με την τεχνολογία, την οικολογία και την κοινή δράση;

Μπορεί να εξαπολυθεί εντός του, να μοιραστεί, να διαχυθεί ραγδαία, η ουσιώδης και μεριστή πνευματική εξύψωση κάθε μετόχου ώστε να υποκατασταθούν πλήρως οι εξουδετερωμένες λειτουργίες του κράτους δημιουργωντας την, ήδη, προ πολλού, στοχαστικά διαπιστωμένη ιδεώδη πολιτική συνθήκη της πολιτικής οργάνωσης σε ομοσπονδίες και συν-ομοσπονδίες αλληλοτροφοδοτουμένων κέντρων παραγωγής υλικών και πνευματικών αξιών ομοιόμορφα και ομοιογενώς κατανεμημένων εντός ενός γενικού πολιτικού ομοιοστατικού περιβάλλοντος σχέσεων και πρακτικών;

Τι είναι το σύγχρονο μόρφωμα-κράτος;

Ένας συμπαγής, αδιαπέραστος, θύλακας σχέσεων οικονομικών και θεσμικών κέντρων και συσχετισμένων μονάδων/προσώπων σε κάθε χρονική στιγμή. Αυτή η σχέση και οι κάθε φορά εκπρόσωποί της επιβάλλουν βίαια, εγκαθιστούν και υπερασπιζουν, ένα μοντέλο-ιδέα στον πληθυσμό που ορίζεται από την γεωγραφία του και βρίσκεται διατεταγμένος σε συνθήκες ζωής σε συγκέντρωση. Έναν τύπο γενικής συμπεριφοράς (ιδεολογία επιβολής της δομικής αναπαραγωγής του) με ειδικό εύρος ανά γεωγραφική συνθήκη και πολιτισμικό πρότυπο, ένα τύπο οικονομικής συμπεριφοράς (αγορά), ένα τύπο στοχαστικής συμπεριφοράς (κατασκευασμένο θεαματικό μοντέλο σχέσεων που επιβάλλει την ιδέα ένος ‘’κοινού μεριστού περιβάλλοντος’’, ένος ‘’εξωτερικού και εσωτερικού εχθρού’’, ένος ‘’νομοθέτη-προστάτη των κοινών συμφερόντων’’, ένος ‘’χειριστή των μηχανισμών προστασίας και ανάπτυξης’’, ένος ‘’ελεγκτή και τιμωρού των ακραίων αποκλίσεων ως προς την ειδική δομή του’’.

Το κράτος, επίσης, είναι μια ομάδα, ένας πληθυσμός, δηλαδή, στελεχών-υπερασπιστών των ιδεών και των πρακτικών που ουσιαστικά λειτουργούν δυναμικά και συνεχώς υπέρ του ίδιου γενικού και ειδικού συμφέροντός τους όσο διάστημα είναι διαχειριστές και φορείς του. Κρατικοί υπάλληλοι, κομματικοί διαχειριστές, υβρίδια με κοινές ιδιότητες, ‘’οπαδοί-μέλη’’, ‘’συνδικαλιστές’’, διαμορφωτές γνώμης, αποτελούν τον πληθυσμό που διαχειρίζεται τον παραγόμενο πλούτο και την ιδεολογία της λειτουργίας, της μορφής και της διανομής της κάθε φορά ειδικής γεωγραφικής και πολιτισμικής κρατικής οντότητας.

Η επιβολή θεσμικών υποχρεώσεων (φόροι) και η κεντρική διαχείρισή τους είναι η κύρια λειτουργία συγκέντρωσης και ελέγχου του πλούτου.

Ο θεσμικός χειρισμός του υπολοίπου παραγόμενου πλούτου εκτελείται από το χρηματοπιστωτικό τραπεζικό σύστημα που φαινομενικά λειτουργεί με αυτόνομα ‘’αντικειμενικά’’ αγοραία κριτήρια, καθώς συντονίζεται με τη δυναμική και τις πρακτικές της παγκοσμιοποιημένης αγοράς των χρηματιστηρίων. Ο σκοπός αυτού του παραλλήλου ‘’αντικειμενικού’’ συστήματος διαχείρισης πλούτου είναι η ελεγχόμενη κατεύθυνση της δυναμικής ροής του πλούτου σε ‘’επενδύσεις’’ οικονομικής μεγέθυνσης, όχι ανάπτυξης*9 που ποτέ δεν αντανακλούν τις ζωτικές κοινωνικές ανάγκες προστασίας και ευημερίας αλλά εκείνες των πυρήνων ιδιωτικού πλούτου που αντιστοιχούν σε κάθε γεωγραφική και διοικητική δομή ελέγχου πληθυσμών (χώρα).

Η υπόθεση, λοιπόν, υποστηρίζει τη δυνατότητα της δημιουργίας ενός ή πλήθους πυρήνων πλούτου στοιχειώδους αστικής κλίμακας ή υπερβολικής (από την ένωση και την πλέξη τους), άμεσου ελέγχου της ροής και της διάθεσής αυτού του πλούτου, προσανατολισμού και κατεύθυνσής του σε ζωτικά δημιουργικά ενδιαφέροντα, στρατηγικές και τεχνικές εκφράσεις που κάθε κεντρική δομή εξουσίας δεν χρησιμοποιεί (διαχειριζόμενη την έλλειψή τους ή την άνιση και ανελαστική τεχνική διανομή τους) ως εργαλείο χειραγώγησης των πληθυσμών σε συγκέντρωση.

Τη δυνατότητα μετακίνησης από την ιστορική διευθέτηση των μηχανισμών της χειραγώγησης πληθυσμών μέσω της θεσμικής επιβολής της συλλογής και διαχείρισης του πλούτου σε μία νέα πειραματική πρακτική της δημιουργίας και του άμεσου ελέγχου της διάθεσης του πλούτου στο πεδίο των στοιχειωδών και ορισμένων χωρικά αστικών ψηφίδων, του ειδικού πληθυσμού τους και των ίδιων αναγκών του, της κοινής και μεριστής ζωής, της ίδιας συλλογικής οικονομίας, της αειφόρου οικολογίας, της εφαρμοσμένης τεχνολογίας. Ιδιαίτερα, την ενεργοποίηση της στρατηγικής της πνευματικής ανάδυσης και της εφαρμογής της συλλογικότητας, της συμμετοχής στην διοίκηση και την διάθεση του ίδιου πλούτου αλλά και την διεκδίκηση τμήματος του αφαιρούμενου από το κράτος πλούτου για τοπική και άμεσα ελεγχόμενη επένδυση.

Η πρόταση επιχειρεί να συνδυάσει φαινόμενα και εργαλεία της οικονομίας της ζωής ‘’…ως έχει…’’ με ριζοσπαστικές δυναμικές πολιτικές πρακτικές που ήδη έχουν προταθεί από στοχαστές θεωρητικούς και ακτιβιστές, να συνδυάσει εφαρμογές τεχνολογίας και διοίκησης μικρής κλίμακας με δημόσιες συλλογικές πρακτικές. Να προκαλέσει την βαθμιαία ή δραστική κατάρριψη του μοντέλου χειραγώγησης πληθυσμών σε συγκέντρωση και την πειραματική εφαρμογή, τον έλεγχο και την τελειοποίηση του μοντέλου κοινής αυτοδιευθυνόμενης ζωής σε συνθήκες ταχέως προσαρμοζομένης, ευέλικτης, συνεχώς αναδιατασσομένης, οικονομίας τοπικοποιημένων δικτύων ανταλλαγής και υποστήριξης, πνευματικής και στοχαστικής εξέλιξης.

Σημειώσεις:

2 Η μεταμόρφωση ενός βίαιου κανόνα σε επιθυμία είναι δείγμα της στρατηγικής του ελέγχου της ζωής σε συγκέντρωση όπου η ίδια η ζωή γίνεται το διακύβευμα της πολιτικής, το πεδίο εφαρμογής και άσκησης της βίας της διακυβέρνησης.

3 Με τη φράση ‘’συζήτηση φραγή’’ (debate) ορίζω ένα τελετουργικό θεαματικό τυπικό, κυρίως στην εποχή της ψηφιακής εικονογραφίας των Μαζικών Μέσων, όπου προσφέρονται και ‘’εξετάζονται’’ δημόσια και ενδελεχώς εναλλακτικές δυνατότητες εφόσον όμως έχει ήδη πραγματοποιηθεί από το κράτος μία σειρά τεχνικών ή γραφειοκρατικών, νομικών επεμβάσεων που εξουδετερώνουν κάθε δυνατότητα μετατροπής ή μετασχηματισμού. Έτσι, επιτυγχάνεται η επιβολή της ιδέας του αποκλειστικού, του ειδικού και ιδεώδους κρατικού στρατηγήματος (η χάραξη μιάς οδού στην εξοχή ή την πόλη, οι υποδομές μιάς επέκτασης του σχεδίου πόλεως, ο σχεδιασμός μιας επέκτασης στην περιφέρεια και στις κοινότητες, η χρηματοδότηση ως σύστημα όρων και προθεσμιών) έναντι του ανέφικτου και ατελούς άλλου, του διαφορετικού (εναλλακτικού, συλλογικού, ευέλικτου και, κυρίως, ανατάξιμου κατά βούληση).

4 Με τη λέξη-έννοια περιβάλλον και τον ειδικό δεσμό της με τις έννοιες οικισμός ή πόλη ορίζουμε, εννοούμε και κατανοούμε ένα σύστημα διακριτής εσωτερικής-εξωτερικής συσχέτισης σε ειδικά και ελεγχόμενα τμήματα χρόνου. Αυτή η ερμηνεία δεν αντιστοιχεί πλέον στον τρόπο και την μεταβολή της κατανόησης αυτής της διεργασίας σήμερα επειδή το περιβάλλον και ο οικισμός δεν χωρίζονται, δεν χωρίζονταν ποτέ, από μία θεσμισμένη και άκαμπτη σχέση αλλά αμφότερα διαχέονται και συμπληρώνονται αλληλοδιαδόχως συνεχώς.

5 Οπως η περιγραφή της πόλης των τεσσάρων ‘’οικολογιών’’ (ή συνισταμένων ή δράσεων για την κατανόηση της ταυτότητάς της), του Los Angeles, του Reyner Banham. Η autopia (η ουτοπία της μηχανοκίνητης ανίχνευσης και προσέγγισης), η surfubia (η πόλη των αστικών ιδιαιτεροτήτων και των φυλών), το παλήμψιστο της αέναα επανεγραφόμενης στον εαυτό της πόλης, η πόλη των λόφων και των αχανών προαστίων (suburbia).

7 Με τον όρο ‘’υπερ-μητροπόλεις’’ (hyper-metropolis) επιχειρούμε να ορίσουμε ένα τύπο ανεξέλεγκτης (μη σχεδιασμένης) επέκτασης δραστηριότητας. Στην πραγματικότητα επιχειρούμε να ορίσουμε ένα φαινόμενο χωρίς μορφή και όριο. Αυτές οι πόλεις (π.χ. Los Angeles, New York-Boston, Istanbul, Mumbai) εκτεινονται ελεύθερα στο χώρο και, ενίοτε, συνδέονται με άλλες πόλεις συγκροτώντας αστερισμούς αλληλοδιαδόχων αστικών συγκεντώσεων που ενώ συγκρατούν τις προηγούμενες ιδιότητές τους (από-έως, κέντρο-προάστιο, ειδική-γενική αστική ταυτότητα) έχουν ήδη πάψει να καθορίζονται από το ενδιάμεσο, συνήθως, διάστημα ‘’φυσικού’’ χώρου (καλλιέργειες, δάση, έρημοι, πεδία) το ‘’ιστορικό’’ διάστημα αναμονής και ορισμού τους, συν-αποτελώντας ένα ενιαίο και συνεχές φαινόμενο που αναζητά ένα ορισμό, μία μάταιη ερμηνευτική προσέγγιση, αντί της εποπτείας του ως ενός συντάγματος σπαραγμάτων.

8 Υπό την ερμηνευτική και αναλυτική προσέγγιση του Γεωργίου Αγκαμπέν, αναφερόμενη βέβαια, εκεί, σε πρόσωπο, στο βιβλίο του ‘’Η Κοινότητα που Ερχεται’’. Το οποιοδήποτε δεν είναι εκείνο που αδυνατεί να παρασύρει την προσοχή αλλά, αντίθετα, εκείνο που εξαιτίας αυτής της θέσης του είναι φορέας και περιεχόμενο όλων των σημαντικών ιδιοτήτων.

9 Στην Πολιτική Οικονομία ο όρος Ανάπτυξη (Development) είναι ουσιωδώς διαφορετικός από τον όρο Μεγέθυνση (Growth). Η έννοια και οι πρακτικές της οικονομίας της ανάπτυξης προϋποθέτουν ένα αυστηρό ειδικό χειρισμό, ένα ιδεώδες πλαίσιο ισορροπίας και αειφορίας κάθε νέας επενδυτικής δημιουργικής πρακτικής υποταγμένης πλήρως σε ένα σύστημα όρων και κανονισμών που προστατεύουν την ζωή ως βιολογική και οικονομική συσχέτιση. Αντιθέτως όταν επιλεγεί η Μεγέθυνση ως μηχανισμός επιτάχυνσης της οικονομίας, κανένας τέτοιος όρος και κανονισμός δεν είναι επαρκής και λειτουργικός επειδή η ίδια η φύση της διαδικασίας είναι, επιτρέπεται, ορίζεται να είναι πολλαπλασιαστική, καταστρεπτική κάθε σχέσης ισορροπίας και δέσμευσης από τους όρους της προστασίας της ζωής.

ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΔΙΑΤΙΘΕΤΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΑ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ (κάνουμε refresh σε περίπτωση που δεν εμφανιστεί το αρχείο με την πρώτη φορά):

https://www.aftoleksi.gr/wp-content/uploads/2020/04/ΣΤΥΛΙΔΗΣ-ένα-οικοδομικό-τετράγωνο-2020.pdf

The post «Ένα οικοδομικό τετράγωνο»: πολιτική, πρακτικές, δράση (ebook) first appeared on Aυτολεξεί.

Φαίνεται, έτσι μου φαίνεται, πως ο αποκλειστικός σκοπός της «τέχνης», «όπως την ξέρουμε», ως σύστημα σχέσεων ιεραρχίας και ελέγχου της σημασίας των προτάσεών της, σε μουσεία και MOMus, είναι να εξουδετερώνει τις εύφορες δυνατές συνειδήσεις, τις πρακτικές και τις διαθέσεις των νέων, κυρίως, ανθρώπων που θα μπορούσαν αλλιώς να συμμετάσχουν στις απαραίτητες και σπουδαίες δράσεις για την κριτική αλλαγή των κοινωνιών τους αλλά και την προστασία άλλων, εγγύς κοινωνιών, που χρειάζονται στοχαστική βοήθεια και αλληλεγγύη. Γι’ αυτό, επιτυχημένα, τέτοια μουσεία και MOMus, εργάζονται σωστά με τις απαραίτητες χρηματοδοτήσεις ασκώντας βία, διατηρώντας τη στοχαστική υποταγή των ανθρώπων, των «καλλιτεχνών», επαληθεύοντας, ενισχύοντας την εγκατεστημένη ισχύ των ιδιότροπων σχέσεων ιεραρχίας καθώς επιχειρούν, ερμηνεύουν και κρίνουν, επιβάλλοντας τη βάρβαρη θέση τους. Επί της ζωής και των υποθέσεων των πολιτών που, απλοί/ες και απλοϊκοί/ές στην πολιτική τους έκφραση, «ζωγραφίζουν», «σμιλεύουν», «κατασκευάζουν κάτι», τραγουδούν «για κάτι», «γράφουν», απορρυθμίζουν χώρους και σχέσεις (στις «επιτελέσεις»), υιοθετούν, περιθάλπουν, συντηρούν τις άσκοπες, ανόητες απόπειρές τους, τροφοδοτώντας την ύπαρξή τους με τον ισχυρότερο ναρκωτικό περιορισμό που διατίθεται δωρεάν. Τη ματαιοδοξία.

Διαβάζω και περιηγούμαι σε χώρους με συνοθυλεύματα έργων όπως και σε συνοθυλεύματα μικρών άστατων κειμένων και πράξεων που επιχειρουν να δικαιολογήσουν τον άσκοπο λόγο των άτακτων συγκεντρωμένων αντικειμένων. Στα μουσεία MOMus. Διαβάζω και περιηγούμαι στις αφελείς και ανόητες απόπειρες συγκρότησης νοήματος που φυσικά, ως επιχείρημα και προοπτική σημασίας, υπολλείπεται, μιμείται, ακρωτηριάζει, υπονομεύει τις λαμπρές κατακτήσεις της πολιτικής φιλοσοφίας, της οικολογίας των κοινωνικών-πολιτικών σχέσεων, τα επιτεύγματα της σκέψης και της παραγωγής που εκφράστηκαν (εκφράζονται) και συνάρπασαν (συναρπάζουν). Τους θριάμβους των οδηγών κειμένων που αναδιάταξαν σωστά τους τρόπους και τις τακτικές της εύφορης, συλλογικής και αλληλέγγυας ζωής.

Ένα μικρό παράδειγμα, μικρό και μεγάλο ταυτόχρονα, είναι το σημείωμα στο τεύχος MOMus, Biennale7-STASIS. Σε αυτό το κείμενο, στη μικρή εισαγωγική του παράγραφο, συσσωρεύεται όλη η στοχαστική απόγνωση, η θεωρητική και πολιτική αδυναμία (ή πονηριά;) των συγγραφέων και εκδοτών του, αν και προτείνουν (τι έκπληξη!) τον «ανα-στοχασμό» ως ερώτημα και τακτική ύφους και ήθους των πράξεων και των πρακτικών τους.

Ας θυμηθούμε τον Όργουελ.

Αποδεικνύεται και ομολογείται «θέλοντας και μη» η επιλογή των μικρών ομάδων και υπο-ομάδων νομής της τοπικής εξουσίας (ανδρών, γυναικών, ποικιλόφυλων [1], δημοσιογράφων!, άλλων!) που διαχειρίζονται ως δυνατοί, δυνατές, ορισμένοι, σταθεροί-σταθερές, μια διακριτή περιοχή εκδηλώσεων άτακτης σκέψης και συνδυασμένων πρακτικών, τη «τέχνη», «όπως την ξέρουμε». Τη θλιβερή μίμηση των κατακτήσεων της σκέψης στην πολιτική φιλοσοφία, την πολιτική οικολογία και οικονομία. Της σκέψης, του λόγου για τον κόσμο. Όπως έχει ήδη διατυπωθεί αρκετά, τα μουσεία, τα MOMus, είναι οι περιοχές περιορισμού, συγκέντρωσης και εξουδετέρωσης, της διάθεσης νέων ανθρώπων να εκφράσουν τη σκέψη τους για τον κόσμο, να αναδυθούν, δηλαδή, στην πολιτική σκέψη και δράση. Με τον αλλοπρόσαλλο και στυγνό τρόπο μιας «εκπαιδευτικής» μεθόδου που εξαναγκάζει, τους/τις εξαναγκάζει, να σπαταλούν χρόνια, να περικλείονται και να υπομένουν τη βία άσκοπων και ανώφελων τεχνικών στα θεσμοθετημένα στρατόπεδα συγκέντρωσης που στην εποχή μας ονομάζονται «Σχολές Καλών Τεχνών» ή όπως αλλιώς τύχει να ονομάζονται. Αμέσως μετά, να εμπλακούν, να μάθουν και να εκφράσουν, να βαφτιστούν και να ακολουθήσουν, να υμνήσουν την υποταγή τους στην αγριότητα της συμπεριφοράς, των τρόπων, την ειδικής αυτής μεθόδου υποταγής στο γενικό ιεραρχικό μοντέλο του καπιταλισμού. Στις οδηγίες, την καθοδήγηση στις τελετές της καθημερινής σύνθλιψης του εαυτού και των σκέψεών τους. Στις προοπτικές διευθύνσεις, στους τρόπους και τις ακολουθίες των τελετών του «χώρου» της «τέχνης» και των διοικητών/τριών της.

Ας θυμηθούμε, με τρόμο, την αγριότητα του OPEN CALL του Κρατικού Μουσείου «τέχνης» λίγα χρόνια πριν. Ας θυμηθούμε, φυσικά, και την αδυναμία έκφρασης οποιασδήποτε αντίρρησης και αντίδρασης από εκείνους και εκείνες τους περιορισμένους και τις περιορισμένες στην περιοχή Limbo [2] της στοχαστικής αδυναμίας τους.

Ας γυρίσω στην παράγραφο του μικρού τεύχους [3]. Περιέχει τέσσερα ερωτήματα που ουσιαστικά είναι πονηρές και αδίστακτες επαληθεύσεις της κατασταλτικής ισχύος των διοικητικών-διευθυντικών δράσεων των προϊσταμένων και υφισταμένων υπαλλήλων τόσο των ιδιωτικών χώρων εξουσίας όσο και των κρατικών MOMus [4] και άλλων. Φυσικά για τα ιδιωτικά συμβάντα «δεν μας πέφτει και λόγος» εφόσον δεν τελούνται «παράνομες πράξεις» αλλά στις χρηματοδοτούμενες από το κράτος ομάδες MOMus οφείλουμε την κριτική, την πολιτική, φιλοσοφική και στοχαστική αντιπαράθεση και απάντηση.

1. Στην πρώτη, ασύντακτη, ερώτηση «Μπορεί μια μπιενάλε(!) να γίνει σημείο(!)… κλιμακούμενης ανισότητας;» [5] η απάντηση είναι όχι.

ΟΧΙ.

Και με αυτή την απάντηση μπορεί να εξουδετερωθεί κάθε απόπειρα και μέθοδος σπατάλης δημοσίου χρήματος, κάθε απόπειρα και μέθοδος υποβιβασμού και εξευτελισμού τόσων νέων ανθρώπων που «περιμένουν στη σειρά» για μια ένδειξη, μια απόφαση, ένα σημείωμα, ένα τηλεφώνημα, που θα τους/τις «βάλει στη θέση τους», θα τους παρουσιάσει στο κοινό κατα τη διάρκεια μικρο-εκδηλώσεων (52-63 άτομα) ως «άξιους» και «άξιες» συνομιλητές και συνομιλήτριες με τα σημαντικά ζητήματα και επιτεύγματα της θεωρίας και των πράξεων-πρακτικών της πολιτικής θεωρίας, των δράσεων κριτικής διαμόρφωσης νέων τρόπων και θεσμών για την εύφορη και αλληλέγγυα συλλογική ζωή. Η MOMus μπιενάλε μιμείται και μυρηκάζει, δεν μπορεί να αποδώσει και να δώσει το παραμικρό κοινωνικό κέρδος διότι, έχουμε μάθει στους προηγούμενους αιώνες (αιώνες..!) πως, η ιδεολογική αφύπνιση και η επαναστατική δράση προκαλείται και ορίζεται από τα κείμενα (που ήδη έχουμε και ελέγχουμε κριτικά), τις πρακτικές της δημόσιας δράσης και αντιπαράθεσης (που ήδη έχουμε παραδείγματα, οδηγίες, πρακτικά των επιτευγμάτων), τον χυμό (το αίμα) των ανθρώπων που έπεσαν διεκδικώντας τον σκοπό τους, την Ιστορία των διεκδικήσεων (σε κείμενο και βίντεο), την ιστορία της κριτικής και ανασύστασης της πολιτικής θεωρίας και φιλοσοφίας, καθώς οι κοινωνίες διαφοροποιουνται και εξελίσσονται ορίζοντας και εγκαθιδρύοντας το πολιτικό περιεχόμενό τους.

Τι άλλο μπορούν να «μας πουν οι καλλιτέχνες» («καλλιτέχνισες»); Οι αόριστοι/ες πένητες υπήκοοι της πολιτικής αστάθειάς τους; Πόσα πολλά από τα επιτεύγματα της σκέψης και δράσης θα μηρυκάσουν; Ας σκεφτούμε για λίγο ένα παράδειγμα: το πού και πώς έδρασαν οι «μεγάλοι» τεχνίτες της «θρησκευτικής και κοσμικής τέχνης» [6] που διασώζουμε και χρησιμοποιούμε, πλέον, σωστά τα έργα τους, ως προϊόντα-εκθέματα της βιομηχανίας θεάματος που περικλείεται και εξαντλείται στα μουσεία, σαν τα MOMus και άλλα. Ας στενοχωρηθούμε, αν μπορούμε, για την πλήρη υποταγή της διάθεσής τους στην ισχύ της κοσμικής και θρησκευτικής εξουσίας που μεταμόρφωσε, μετασχημάτισε τη θέλησή τους, τους οδήγησε, τους αιχμαλώτισε, τους υπέταξε στη θέση του τεχνίτη και τεχνικού διαφήμισης της ιδεολογικής παραφροσύνης, της ακράτητης βίας των καιρών τους.

2. Στη δεύτερη ερώτηση (που είναι γραμμένη με λάθος σύνταξη) «Να εξετάσει από κριτική… τον πλανήτη;» [7] η απάντηση είναι όχι.

ΟΧΙ.

Με αυτή, σε αυτή τη φράση-ερώτηση αποκαλύπτεται η ευκολία, το θράσος, η αφέλεια, η επικίνδυνη απόπειρα, της δημόσιας απεύθυνσης μιας ερώτησης χωρίς νόημα και σκοπό. Πού είναι το σημείο θέασης, το σημείο απεύθυνσης κριτικής για τον «κόσμο» (και τον πλανήτη..!, η «μοδάτη» πρόσθεση!), αν δεν είναι ΜΕΣΑ στον «κόσμο»; Ποιος, ποια και ποιοι/ποιες θα ασκήσουν, ήδη ασκημένοι και ασκημένες στη σκέψη για την πολιτική θεωρία, τη φιλοσοφία και την ιστορία της εξέλιξης των κοινωνιών, ήδη εκπαιδευμένοι και εκπαιδευμένες στην ανίχνευση, τον εντοπισμό, την καταγραφή και τη θεωρητική απόδειξη των ευρημάτων, αυτή την κριτική; Έως τώρα, έως σήμερα, τέτοιες πρακτικές, μέθοδοι και τυπικά δράσης προέρχονται και εκτελούνται από σωστά εκπαιδευμένους/ες ακτιβιστές των σχολών Φιλοσοφίας, Κοινωνιολογίας, Ιστορίας που δοκιμάζουν και δοκιμάζονται στην έρευνα και τη συγγραφή των αποτελεσμάτων, κάθε αποτελέσματος, όλων των αποτελεσμάτων, σε κείμενα, βιβλία, δοκίμια, σημειώματα, ελεύθερα διαθέσιμα στο ψηφιακό συνεχές.

Η «τέχνη» τους, αυτή η σημαντική Τέχνη της κριτικής αναγνώρισης και αποτίμησης, του ελέγχου και της ανακοίνωσης νέων εύπλαστων ή συμπαγών συστημάτων σκέψης ορίζει και καθορίζει τις τάσεις της κοινωνικής αλλαγής καθώς διασπείρεται ελεύθερα, δημοκρατικά, ως κείμενο, βίντεο (οπτικοποιημένο αφήγημα) συζήτηση, διάλεξη, μάθημα, πρακτική ακτιβισμού σε ολόκληρο τον πλανήτη. Δεν είναι ούτε μπορεί να είναι, δεν κατοικεί ούτε εκδίδεται στα εσωτερικά των κτηρίων-μαυσωλείων της άστατης και άχρηστης σκέψης (τα MOMus), σκέψης και τελετών για 5-6 και άλλους, γιατί όχι 345, που συναντιούνται και περιηγούν τους εαυτούς τους και τους θλιβερούς διαλόγους τους μια φορά το μήνα. Τα κινήματα ενδιαφέροντος και κριτικής για «τον πλανήτη» οδηγούν τη νέα μεγάλη μόδα στις δυτικές κοινωνίες, τη νέα διασκέδαση (απόσπαση της προσοχής από τα ουσιαστικά) των αδιαμόρφωτων πολιτικά «πολιτών» βρίσκονται στους δρόμους, δεν μαζεύονται την Κυριακή το πρωι (ίσως και την Τρίτη το απόγευμα!) για να διακοσμήσουν την ημέρα τους κατασπαράσσοντας, ρημάζοντας, ιδεολογίες, προθέσεις, διδάγματα, θεραπεύοντας ελάχιστα την τόση δα άτυπη παραφροσύνη τους. Γιατί πρέπει να σπαταληθεί τόσο χρήμα (54 εργάτες και εργάτριες που «κάτι θέλουν να πουν», μεταφορές έργων, εργασία, διοικητικά, άλλα έξοδα, εισιτήρια, διαμονές) στην επαλήθευση μιας ερώτησης που η απάντησή της είναι μονολεκτική και βεβαία. Δοκιμάζεται ήδη σε όλον τον πλανήτη (για τον πλανήτη ενδιαφέρεται το MOMus;) και εδράζεται, όπως έξοχα σημειώνεται στις σκέψεις για την Απο-Ανάπτυξη και την Άμεση δημοκρατία [8], στην οικονομία των μέσων αλλά και στην οικονομία ως φιλοσοφικής συνθήκης, ιδεώδους σχέσης με το περιβάλλον.

3. Στην τρίτη ερώτηση: «Μπορεί να γεφυρώσει… τη σύγχρονη τέχνη;» [9] η απάντηση είναι όχι.

ΟΧΙ.

Και γι’ αυτό, γι’ αυτό το ΟΧΙ, θα πρέπει να εγκαταληφθεί η ιδέα αυτής της σπάταλης και άσκοπης διοργάνωσης χωρίς κανένα ενδιαφέρον και σκοπό, ως αυθαίρετη, άστατη σχέση σημασίας, αδύναμη και αίωλη αντ-απόδειξη του ζητήματός της. Να ζητηθούν εξηγήσεις και να επιβληθούν οι ανάλογες ποινές και τα μαρτύρια όταν φτάσουμε στον δημόσιο έλεγχό της. Η ερώτηση, φυσικά, δεν έχει επιμεληθεί κριτικά πριν δημοσιευτεί. Αν είχε γίνει η στοιχειώδης επιμέλεια, ο λογικός έλεγχος, θα χρειαζόταν να ανασκαφεί και να ερμηνευτεί εκ νέου η ιστορία και η πορεία της γλώσσας, των λέξεων, των νοημάτων τους καθώς γεννιούνται και εξελίσσονται στην Ιστορία.

Ο θεατής δεν έχει και δεν μπορεί να έχει κριτική και λογική σύνδεση με τη σύγχρονη έκφραση σκέψης και τα παραδείγματά της, την ύλη, τα αντικείμενα με τα οποία συναντιέται και αντιμετωπίζει. Γι’ αυτό είναι θεατής (ο/η). Δεν είναι ο/η επισκέπτης μιας γνωστικής περιοχής, μιας παραγράφου που το νόημά της άλλαξε τον κόσμο, μιας σωστά διατυπωμένης ιδέας που ρύθμισε για λίγο ή περισσότερο μια ή αλλεπάλληλες εφήμερες συναντήσεις ανθρώπων και τους οδήγησε στην απόπειρα να αναδιατάξουν το άμεσο ή πλήρες στις σχέσεις τους περιβάλλον. Δεν είναι ο/η κριτικός αναγνώστης και περιηγητής στο τοπίο του ορισμένου από το αντικείμενο μπροστά του, πεδίου διερεύνησης και ανάδυσης νοήματος, ελέγχου, συζήτησης, ενδελεχούς διάλυσης και συμπύκνωσης της σκέψης, που πρόκειται να τον/την οδηγήσει στη γενναία πρόταση για την πραγματικότητα. Θεατές/τριες είναι οι αδοκίμαστοι και άτακτοι εργαζόμενοι/ες των MOMus καθώς, ως θεατές/τριες, φέρουν, αναφέρουν και επαναφέρουν ξανά και ξανά ερωτήματα, εκθέσεις, αντικείμενα, γεμίζοντας, πλημμυρίζοντας τα χρόνια τους, τις ζωές τους με ανωφελή, άσκοπα ερωτήματα που ήδη έχουν απαντηθεί, ήδη έχουν κριθεί, ήδη έχουν ρυθμίσει τον τρόπο και τον σκοπό των κοινωνιών στις οποίες αναφέρονται ως τελευταίοι και τελευταίες που «πήραν είδηση τι γίνεται» αλλά δεν μπορούν να ακολουθήσουν.

Τα σημαντικά, τα μεγαλύτερα έργα Τέχνης, έτσι ή αλλιώς, είναι τα κείμενα [η «Βίβλος» (διάφοροι συγγραφείς και επανεγγραφείς), το «Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος» (Καρλ Μαρξ, Φρίντριχ Έγκελς), τα «Αποφθέγματα του προέδρου Μάο» (Μάο ΤσεΤουγκ), η «Καταγωγή των ειδών και η φυσική επιλογή» (Κάρολος Δαρβίνος)]. Είναι οι πολιτικές πρακτικές στους δρόμους, οι διεκδικήσεις των πολιτικών δικαιωμάτων, η αλληλεγγύη στους λαούς που ρημάζονται και εξαντλούν τους εαυτούς τους σε ερήμους, θάλασσες και βουνά, η βεβαία συμφωνία χιλιάδων ανθρώπων, επιστημόνων και μηχανικών, ώστε να κατασκευάσουν το ευφυέστερο μικροσκόπιο όλων των εποχών, τη μηχανή CERN, τον κινητήρα jet, τη μηχανή space shuttle. Να υπερασπίσουν και να διαδώσουν τις ιδέες για την τοπικοποίηση, τη φιλοσοφία της οικονομίας της απο-ανάπτυξης, τις ιδέες για τη συλλογική αναζήτηση του κοινόχρηστου σκοπού, των σκοπών για τη ζωή, την ειρήνη, το ενδιαφέρον, τη μέριμνα, τη γενναία αντιμετώπιση του θανάτου, την απόλυση του εαυτού στην κοινότητά του, στον κόσμο των έκτακτων υποθέσεων και των συλλογικών διαθέσεών του.

Η άσκοπη και άλαλη παράθεση συνοθυλευμάτων αντικειμένων δεν μπορεί να διδάξει, δεν μπορεί να ορίσει καμμία απολύτως σχέση με την υπόθεση της ζωής, των πράξεων υπεράσπισης και εξέλιξής της.

4. Στο τέταρτο τραγικό ερώτημα: «Μπορεί να υπερβεί…  θεσμούς και κανόνες;» [10] η απάντηση είναι όχι.

ΟΧΙ.

Γιατί η θετική απάντηση δεν θα ήταν μια απάντηση αλλά το σήμα, η εκκίνηση της ακαριαίας εκκαθάρισης των τεχνικών επιβολής της θεσμοποιημένης βίας (μουσεία «τεχνών», εκθέσεις «τέχνης», περιοδικά «τέχνης» ιδρύματα, οργανισμοί, άτυπες ομάδες επιρροής) υποταγής και εξευτελισμού της ζωής εκατοντάδων ανθρώπων που επιχειρούν, αφρόντιστοι και αφρόντιστες ιδεολογικά και αισθητικά, φιλοσοφικά και πολιτικά, να «πάρουν μια θέση».

Ας θυμηθούμε την τραγική, σκοτεινή, στιγμή του OPEN CALL αλλά και τους κανιβαλισμούς της μεταχείρισης του προσφυγικού ζητήματος ως θέματος και «αισθητικού» θεαματικού προϊόντος.

Την εκκαθάριση των αιθουσών, των αποθηκών, των ψηφιακών ιχνών, του άσκοπου ιεραρχημένου τρόπου που συντηρείται και θεραπεύεται, από γενιά σε γενιά, ως λάφυρο και δώρο, ως δείγμα και σημάδι, εξουσίας και κυριαρχίας επί των υποθέσεων μιας από τις θεσμικές υπεργολαβίες (παραγωγή, αγορά, εκπαίδευση, επικοινωνία) διαχείρισης της ιδέας της συγκρότησης των σύγχρονων δυτικών, όπως λέγονται, κοινωνιών. Γίνεται αποδεκτό και ανακοινώνεται χυδαία πως υπάρχουν «αυτάρεσκες επιμελητείες», θεσμοί, υπηρεσίες και «υπηρέτες/υπηρέτριες» θεσμών που περιφρονούν τις ιδέες και τις κατακτήσεις της δημοκρατίας, των αρχών της ισότητας στις ευκαιρίες, της δικαιοσύνης των συζητήσεων και των δημοσίων γυμνασμάτων στη σκέψη, τις ανακοινώσεις με κείμενα και αντικείμενα-πράξεις, πρακτικές (πίνακες, γλυπτά, εικόνες, επιτελέσεις) των ιδεών για τον κόσμο. Τις διορθώσεις, τις μεταβολές, τη μαθητεία στις συλλογικές ανιχνεύσεις και το μοίρασμα του κέρδους στους εργάτες και τις εργάτριες, πολιτικούς ακτιβιστές, χειριστές και γραφείς συνθημάτων στο σώμα των πόλεων, μετόχους και ρυθμιστές/τριες των διαδηλώσεων που αναζήτησαν τη θέση και την ταυτότητά τους, όρισαν τον χρόνο της σημασίας και μοίρασαν σωστά το όφελος.

Η αφελής, επίσης, πρόσθεση σε αυτή την ερώτηση για το «άγγιγμα της ουσίας της πολιτικής» προκαλεί την θυμηδία, τη θλίψη, την οργή για τον τρόπο και το θράσος των απαίδευτων και επικίνδυνων στη σκέψη και τις πρακτικές τους ανθρώπων να θέλουν να «αγγίξουν την ουσία της πολιτικής». Ρημάζοντας τα νοήματα και τις σημασίες τους, θεωρώντας πως αυτή η «αναζήτηση», τα δημόσια συλλογικά εις ίσον κέρδη της, μπορούν ποτέ να περιέχονται και να ευτελίζονται στο μήκος μιας γραμμής κειμένου, την τυποποιημένη ανακοίνωση ενός απαράδεκτου, πια, συμβάντος (μία ακόμη μπιενάλε, μια ακόμη συσσώρευση συλλογής, μια ακόμη συνάντηση, μια ακόμη τελετή αρίστων και μια ακόμη απόδειξη αποτυχίας για όσους και όσες «περιμένουν στην είσοδο»).

Φυσικά, η ουσία της πολιτικής ανιχνεύεται, διακυβεύεται, κερδίζεται και χάνεται, στο εσωτερικό δεκάδων ομάδων συζητήσεων, ακτιβισμού, επεμβάσεων, υπερασπίσεων του δημοσίου χώρου, εισχώρησης και αποχώρησης στην πολιτική σκηνή αλλά και στις περιφέρειες των εκφράσεών της, στις περιμέτρους και τα όριά της. Εκεί, γι’ αυτό, ακτινοβολούν, εξελίσσονται, ολοκληρώνονται, ανασυστήνονται πάλι και πάλι τα έργα τέχνης και εκεί κερδίζεται και διανέμεται εις ίσον το πολιτικό, φιλοσοφικό, αισθητικό όφελός τους.

Θα αφήσουμε αυτές τις μικρές ομάδες ασύμμετρης βίας επί των σχέσεων και των σκοπών να κοροϊδεύουν, να προσβάλλουν τη σκέψη (μας) παρουσιάζοντας φράσεις όπως η φράση: «τα ερωτήματα είναι ίσως (ίσως;) αρκετά (αρκετά;) αλλά δεν “περισσεύει κανένα”» ή θα μπορέσουμε να εξουδετερώσουμε την ύπαρξή τους; Ναι, θα το κάνουμε. Θα συνεχίσουμε να γράφουμε, να συζητάμε, να δωρίζουμε και να κρίνουμε τις προτάσεις. Θα συνεχίσουμε να ανακοινώνουμε τις προθέσεις μας, να συναντιόμαστε, να περιμένουμε. Η βία που εκλύεται από τις πρακτικές και τις μεθόδους των μουσείων MOMus συσσωρεύεται και κατακλύζει τους χώρους τους. Από αυτή τη βία, τη δική τους βία, θα εξουδετερωθούν.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1]. ΠΟΙΚΙΛΟΦΥΛΟΣ, ή ΠΟΙΚΙΛΟΦΙΛΟΣ (ι,υ) Πρόταση νέα λέξης και έννοιας για τους ανθρώπους (και τις πράξεις τους) που εξερευνούν τα όρια των ταυτοτήτων τους, που θέλουν και δεν θέλουν, που έχουν ήδη ελκυστεί και παραμένουν στην κατάσταση LIMBO, τη θέση αέναης αναμονής της εκδήλωσης και της ακαριαίας απόρριψης, όπως προτείνεται από τον Γεώργιο Αγκάμπεν στο βιβλίο του Η ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΠΟΥ ΕΡΧΕΤΑΙ.

[2]. Limbo: η θέση του εαυτού, της συνείδησης, σε εκκρεμότητα. Ώστε να μην μπορεί να διαμορφώσει δι’ ολίγον ή περισσότερο, γνώμη, να ορίσει τη στάση του, να υπερασπίσει την προσπάθεια και το αποτέλεσμα του στοχασμού του, του κόπου. Τη σημασία των πράξεών του/της.

[3]. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΣΤΑΣΗ, ΜΠΙΕΝΑΛΕ 7 (γενική έκθεση, δηλαδή). Μικρό τεύχος με οδηγίες και σημειώματα. Αναφορές και βιογραφικά. Στην τοπική γλώσσα και στην αγγλική. Περιλαμβάνει πλήρη κατάλογο των χειριστών του νοήματος της εκδήλωσης.

[4]. MOMus: Μητροπολιτικός Οργανισμός Μουσείων «εικαστικών» τεχνών Θεσσαλονίκης. Διοικητικό Συμβούλιο, Μέλη, Εφορεία, Διευθυντές και διευθύντριες, Αναπληρωτές, Διοικητικοί (ή διοικητές)

[5]. Μπορεί μια μπιενάλε να γίνει σημείο(!) στάσης και αφετηρία(!) αναστοχασμού για τα καίρια ζητήματα των σύγχρονων κοινωνιών(!) οι οποίες αναπτύσσονται σε συνθήκες επιτάχυνσης(!) και κλιμακούμενης(!) ανισότητας;  (θαυμαστικά από τον συγγραφέα της κριτικής)

[6]. Οι «μεγάλοι» τεχνίτες: Ο Μιχαήλ Άγγελος, ο Λεονάρδος ντα Βίντσι, ο Ντύρερ, ο Ραφαήλ, ο Αντζέλικο, ο Ντε λα Φρανσέσκα, ο Μαντένια, ο Κόζιμο… και άλλοι υποταγμένοι διαφημιστές της ισχύος των σύγχρονων θεσμών τους.

[7]. Να εξετάσει από κριτική απόσταση(!) τη στάση του ανθρώπου απέναντι(!) στον κόσμο και τον πλανήτη;

[8]. Για την απο-ανάπτυξη και την άμεση δημοκρατία εργάζονται και συνεργάζονται πολλές ομάδες στη χώρα. Επιτηρούν, παρατηρούν και οργανώνουν τακτικές απαντήσεων, διαμορφώνουν υπόβαθρα δράσεων και επιμελητείας του χώρου και του χρόνου των κοινωνιών τους, υπερασπίζουν τον στοχασμό, την κοινή και μεριστή σκέψη. Δρούν τεχνικά και καλλιτεχνικά στο κέντρο της πραγματικότητάς τους. Διαθέτοντας τις ιδέες για την Τοπικοποίηση, τη φιλοσοφία της Οικονομίας, την κριτική της καπιταλιστικής ανάπτυξης, της θεαματικής κοινωνίας.

[9]. Μπορεί να γεφυρώσει την απόσταση ανάμεσα στον/στην θεατή και τη σύγχρονη τέχνη;

[10]. Μπορεί να υπερβεί(!) την επιμελητική και θεσμική αυταρέσκεια(!) και να αγγίξει την ουσία της πολιτικής(!) και της καθημερινότητας, να ξαναδεί την καλλιτεχνική πράξη ως συνθήκη εργασίας(!) μέσα ή έξω από θεσμούς και κανόνες;

The post Τραγωδίες των καιρών: τα 4 ΟΧΙ για τη «στάση» της «μπιενάλε» Θεσσαλονίκης first appeared on Aυτολεξεί.