Ο Αρχιμήδης είχε πει κάποτε, «Δώστε μου ένα σταθερό σημείο και θα κινήσω τη γη». Μιλώντας από ιστορική άποψη, η εξέγερση του λαού της Γκουάνγκτζου το 1980 είναι ένα τέτοιο σταθερό σημείο. Αποτέλεσε τον άξονα γύρω από τον οποίο η δικτατορία στην Κορέα μεταμορφώθηκε σε δημοκρατία. 20 χρόνια μετά, η δυναμική της αντηχεί έντονα σ’ ολόκληρο τον κόσμο. Ανάμεσα στα άλλα, η ιστορία της μας προσφέρει τόσο μια γρήγορη ματιά στο πώς θα είναι η ελεύθερη κοινωνία του μέλλοντος, όσο και μια νηφάλια και ρεαλιστική εκτίμηση του ρόλου της κυβέρνησης των ΗΠΑ και των συμμάχων της στην Ασία.

Οι πιο σημαντικές διαστάσεις της εξέγερσης της Γκουάνγκτζου είναι η υπεράσπιση εκ μέρους της τής ανθρώπινης αξιοπρέπειας και η προεικόνιση της ελεύθερης κοινωνίας. Η Γκουάνγκτζου έχει ένα νόημα για την κορεατική ιστορία που μπορεί να συγκριθεί μόνο με το νόημα που έχει η Παρισινή Κομμούνα για τη γαλλική ιστορία και το θωρηκτό Ποτέμκιν για τη ρωσική ιστορία. Όπως στην Παρισινή Κομμούνα, ο λαός της Γκουάνγκτζου εξεγέρθηκε αυθορμήτως και αυτοδιευθύνθηκε, μέχρι να κατασταλεί κτηνωδώς από ντόπια στρατεύματα, υποκινούμενα από μια εξωτερική δύναμη. Και όπως στο θωρηκτό Ποτέμκιν, ο λαός της Γκουάνγκτζου επανειλημμένως σηματοδότησε την έλευση της επανάστασης στην Κορέα – από την εξέγερση του 1894 στο Τονγκχάκ και τη φοιτητική εξέγερση του 1929, μέχρι τα γεγονότα του 1980.

Σφυρηλατημένη με τη θυσία χιλιάδων, η μυθική δύναμη της εξέγερσης του λαού της Γκουάνγκτζου ζυμώθηκε τα πρώτα πέντε χρόνια μετά το 1980, όταν η δικτατορία προσπάθησε να καλύψει τη σφαγή εκ μέρους της τουλάχιστον 2000 ανθρώπων. Ακόμη κι όταν η Κομμούνα της Γκουάνγκτζου είχε συντριβεί ανηλεώς, τα νέα της εξέγερσης ήταν τόσο ανατρεπτικά, ώστε ο στρατός έκαψε άγνωστο αριθμό σωμάτων, πέταξε άλλα σε άγνωστους τάφους και κατέστρεψε τα χαρτιά τους. Προκειμένου να μην εκφέρεται δημοσίως η λέξη εξέγερση, συνελλήφθησαν χιλιάδες άνθρωποι, ενώ εκατοντάδες βασανίστηκαν, καθώς ο στρατός προσπάθησε να καταπνίξει ακόμη και τους ψιθύρους για τις σφαγές του [1]. Το 1985, χιλιάδες αντίτυπα του πρώτου βιβλίου για την εξέγερση της Κουανγκτζού, η κλασσική ιστορική μελέτη του Λη Τζάε-Εουί (μεταφρασμένη στα αγγλικά σαν Kwangju Diary: Beyond Death, Beyond the Darkness of the Age [2]) κατασχέθηκαν, ενώ συνελλήφθησαν ο συγγραφέας και ο εκδότης. Η κορεατική κοινωνία των πολιτών είναι τόσο ισχυρή, ώστε όταν τελικά έγινε γνωστή η αλήθεια για τους κτηνώδεις φόνους τόσο πολλών πολιτών από τον στρατό και η προσπάθεια στη συνέχεια να αποκρυφτούν τα δεδομένα, έπεσε η κυβέρνηση. Όπως λέει ο Λη Τζάε-Εουί: «Ο λόγος που ο κορεατικός λαός μπόρεσε να ξεπεράσει τόσο γρήγορα την τρομερή βία του 1987, ήταν η αντίσταση της Γκουάνγκτζου» [3]. Ο πρόεδρος Τσουν Ντου Χουάν και η στρατιωτική του κυβέρνηση μπορεί να κέρδισαν τη μάχη του Μάη του 1980, αλλά το δημοκρατικό κίνημα κέρδισε τον πόλεμο – εφτά χρόνια μετά όταν το κίνημα Μιντζούνγκ εκδίωξε τη στρατιωτική δικτατορία.

Όπως η Παρισινή Κομμούνα και το θωρηκτό Ποτέμκιν, η ιστορική σημασία της Γκουάνγκτζου είναι διεθνής και όχι απλά κορεατική (ή γαλλική, ή ρωσική). Το νόημα και τα μαθήματά της απευθύνονται εξίσου καλά στην Ανατολή και τη Δύση, στον Βορρά και στον Νότο. Το 1980 η λαϊκή εξέγερση, όπως συνέβη και με τα προηγούμενα σύμβολα της επανάστασης, είχε μια παγκόσμια απήχηση. Ως σύμβολο του αγώνα, η Γκουάνγκτζου ενέπνευσε και άλλους να δράσουν. Ως ένα παράδειγμα του πώς οι καθημερινοί άνθρωποι μπορούν να πάρουν την εξουσία στα χέρια τους, ήταν (και είναι) ο προάγγελος των γεγονότων που ακολούθησαν. Το 1996, ο ακτιβιστής Sanjeewa Liyanage από το Χονγκ Κονγκ, εξέφρασε αυτή τη διάσταση της εξέγερσης όταν έγραψε: «Η “λαϊκή εξουσία” είναι τόσο ισχυρή, ώστε δεν μπορεί να καταστραφεί από τη βίαιη καταστολή. Μια τέτοια εξουσία, του λαού, διαδίδει ένα πνεύμα που θα διαποτίσει και τις επόμενες γενιές. Η Γκουάνγκτζου είναι μια πόλη γεμάτη από αυτή τη “λαϊκή εξουσία”. Αυτό που συνέβη το 1980 στην Γκουάνγκτζου, δεν ήταν ένα απομονωμένο γεγονός. Ενέπνευσε και έδωσε ελπίδα σε πολλούς ανθρώπους που ακόμη υποφέρουν κάτω από κτηνώδη καταπιεστικά καθεστώτα και στρατιωτικές κυβερνήσεις… το σθένος και η θέληση του λαού της Γκουάνγκτζου να συνεχίσει τη δράση του προκαλούν μεγάλη εντύπωση… Σήμερα πολλοί προσβλέπουν σ’ αυτόν, αποτίουν φόρο τιμής σ’ αυτό που πέτυχε… Πήρα δυνάμεις από το κουράγιο και το πνεύμα τους. Η Γκουάνγκτζου παραμένει ένα μοναδικό σημάδι που συμβολίζει μια λαϊκή εξουσία η οποία δεν μπορεί να κατασταλλεί. Αυτό το σημάδι είναι μια φλόγα ελπίδας για πολλούς άλλους…» [4].

Σ’ αυτό το άρθρο, προσπαθώ να κατανοήσω τη λαϊκή εξουσία κατά την εξέγερση του 1980 μέσα από τις εξής τρεις διαστάσεις:
»την ικανότητα αυτοκυβέρνησης
»την οργανική αλληλεγγύη των συμμετεχόντων
»τη διεθνή σημασία της εξέγερσης

Η Ικανότητα Αυτοκυβέρνησης

Όσο μνημειώδη υπήρξαν το κουράγιο και η γενναιότητα του λαού της Γκουάνγκτζου, άλλο τόσο η ικανότητά του για αυτοκυβέρνηση είναι το καθοριστικό σημείο της εξέγερσής του. Κατά την άποψή μου, είναι η σημαντική πλέον πλευρά όψη της εξέγερσης. Η ικανότητα για αυτοοργάνωση που εμφανίσθηκε αυθόρμητα, πρώτα στον πυρετό της μάχης και αργότερα στη διακυβέρνηση της πόλης και την τελική αντίσταση όταν αντεπιτέθηκε ο στρατός, είναι πολύ διδακτική. Στο τελευταίο μέρος του 20ου αιώνα, τα υψηλά ποσοστά εγραμμάτων, τα ΜΜΕ και η καθολική εκπαίδευση (η οποία στην Κορέα περιλαμβάνει και καθολική στρατιωτική), σφυρηλάτησαν μια ικανότητα σε εκατομμύρια ανθρώπους να κυβερνούν τον εαυτό τους, πολύ πιο έξυπνα απ’ ότι οι μικρές ελίτ, οι οποίες πολύ συχνά βολεύονται στις θέσεις εξουσίας. Μπορούμε να δούμε αυτή την αυθόρμητη ικανότητα για αυτοκυβέρνηση στα γεγονότα της εξέγερσης της Γκουάνγκτζου.

Στις 15 Μάη 1980, ένα εκατομμύριο άνθρωποι συμμετείχαν σε μια φοιτητική διαδήλωση στη Σεούλ, ένα τεράστιο ξέσπασμα του αντιδικτατορικού αισθήματος. Καθώς πολλοί άνθρωποι πίστευαν πως είχε φτάσει η ώρα για την ανατροπή της δικτατορίας, οι φοιτητικοί ηγέτες, έχοντας πάρει θάρρος από την επιτυχία τους και υπό την πίεση των φιλελεύθερων πολιτικών, αποφάσισαν να αναστείλλουν τις ενέργειες που είχαν προγραμματίσει για τις 17 και 18, ελπίζοντας ότι η κυβέρνηση μπορεί να ανέστειλλε τον στρατιωτικό νόμο. Αντιθέτως ο στρατός ανέβασε την ένταση, στέλνοντας χιλιάδες στρατιώτες σε όλες τις μεγάλες πόλεις και πιο συγκεκριμένα στην Γκουάνγκτζου. Στις 14 Μάη, φοιτητές που είχαν μαζευτεί στο εθνικό πανεπιστήμιο Τσονάμ διέσπασαν τις γραμμές της αστυνομίας που είχε περικυκλώσει την πανεπιστημιούπολή τους. Όταν έφτασαν στην πόλη, πολλοί πολίτες υποστήριξαν τη διαδήλωσή τους για δημοκρατία. Στις 16 Μάη, ενώ η υπόλοιπη Νότια Κορέα ήταν ήσυχη, φοιτητές από εννέα πανεπιστήμια της Γκουάνγκτζου διαδήλωσαν στην πλατεία της Νομαρχίας, μετονομάζοντάς την σε «πλατεία Δημοκρατίας» και μετά διέσχισαν ολόκληρη την πόλη με μια πορεία με πυρσούς. Την επόμενη νύχτα, άνδρες των μυστικών υπηρεσιών του στρατού και αστυνομικοί εισέβαλλαν στα σπίτια ακτιβιστών σ’ ολόκληρη την πόλη, συλλαμβάνοντας την ηγεσία του κινήματος. Οι ηγέτες που δεν πιάστηκαν πέρασαν στην παρανομία. Ήδη τουλάχιστον 26 από τους εθνικούς ηγέτες του κινήματος (συμπεριλαμβανομένου του Κιμ Ντάε Γιούνγκ) είχαν συλληφθεί. Σύμφωνα μ’ έναν μάρτυρα «η κεφαλή του κινήματος είχε παραλύσει» [5]. Ένας άλλος έγραψε ότι «η ηγεσία του φοιτητικού κινήματος βρισκόταν σε κατάσταση παράλυσης» [6]. Παρόλα αυτά, το επόμενο πρωί, οι φοιτητές οργάνωσαν αυθόρμητα – πρώτα κατά εκατοντάδες και μετά κατά χιλιάδες – διαδήλωση διαμαρτυρίας εναντίον της κατοχής της πόλης τους από την αστυνομία και των στρατιωτικών μο νάδων που μόλις είχαν φτάσει.

Με την έγκριση των ΗΠΑ, η κυβέρνηση έστειλε στην πόλη μερικές από τις πιο σκληραγωγημένες μονάδες αλεξιπτωτιστών, τις ίδιες που είχαν συν τρίψει τα κινήματα στην Πουζάν και τη Μαζάν ένα χρόνο πριν. Μόλις συν τα τα στρατεύματα έφτασαν στην Γκουάνγκτζου, πέρασαν στην τρομοκρα τα του πληθυσμού χρησιμοποιώντα αφάνταστες μεθόδους. Κατά τις πρώ αντιπαραθέσεις το πρωί της 18ης Μάη, έσπασαν τα κεφάλια ανυπερά απιστων φοιτητών με ειδικά σχεδιασμένα ρόπαλα. Καθώς οι διαδηλωτές α ναζητούσαν ασφαλή μέρη και ξαναμαζεύονταν για να αντεπιτεθούν, ξαφ νικά 15 άνδρες των ΜΑΤ περικυκλώθηκαν και αιχμαλωτίστηκαν από δια δηλωτές στη διασταύρωση Σανοού-Τονγκ. Για λίγο ο κόσμος συζητούσε τι να κάνει με τους αιχμαλώτους. Αποφάσισαν σύντομα να τους απελευθερών στων, αλλά αμέσως μόλις το έκαναν, οι αλεξιπτωτιστές επιτέθηκαν με βιαιότητα: «Ομάδες στρατιωτών επιτέθηκαν σε κάθε φοιτητή ξεχωριστά. Έν απασαν το κεφάλι του, τον χτύπησαν στην πλάτη και τον κλώτσησαν στο πρόσωπο. Όταν τελείωσαν οι στρατιώτες, οι φοιτητές έμοιαζαν σαν σωρός ρούχων με σάλτσα κρέατος» [7]. Τα σώματα στοιβάχτηκαν σε φορτηγά, ενώ οι στρατιώτες συνέχισαν να τους χτυπούν και να τους κλωτσούν. Με τον ερχομό της νύχτας οι αλεξιπτωτιστές είχαν στήσει στρατόπεδα σε πολλά πανεπιστήμια. Καθώς οι φοιτητές συνέχιζαν να αντιστέκονται, οι αλεξιπτωτιστές χρησιμοποιούσαν εναντίον τους ξιφολόγχες και συνελλάμβαναν ακόμη περισσότερους ανθρώπους, πολλοί από τους οποίους γυμνώνονταν και βασανίζονταν κτηνωδώς. Ένα νεαρό κορίτσι που υπήρξε μάρτυρας σ’ αυτά τα γεγονότα ρώτησε τους γονείς της πότε θα φτάσει ο δικός τους στρατός. Ένα άλλο παιδί, έχοντας διδαχτεί τις πολιτικές αξίες σε τρυφερή ηλικία, ούρλιαζε ότι οι Κομμουνιστές είχαν αναλάβει τα ηνία του στρατού! Ένας στρατιώτης κράδαινε την ξιφολόγχη του στους αιχμαλωτισμένους φοιτητές και ούρλιαζε «αυτή την ξιφολόγχη χρησιμοποίησα για να κόψω το στήθος 40 γυναικών Βιετκόνγκ!». Ολόκληρος ο πληθυσμός είχε σοκαριστεί από την αντίδραση των αλεξιπτωτιστών. Οι αλεξιπτωτιστές βρισκόταν τόσο πολύ εκτός ελέγχου, ώστε μαχαίρωσαν μέχρι θανάτου τον διευθυντή του τμήματος πληροφοριών της αστυνομίας, ο οποίος προσπάθησε να τους σταματήσει να μακελεύουν τον κόσμο [8]. Παρά τους ξυλοδαρμούς και τις εκατοντάδες συλλήψεις, οι φοιτητές συνέχιζαν να ξαναμαζεύονται και να αντεπιτίθενται με πείσμα.

Καθώς η πόλη κινητοποιήθηκε την επόμενη μέρα, ο αριθμός των φοιτη τῶν μεταξύ των διαδηλωτών ήταν πολύ μικρός, καθώς συνέρρεαν άνθρωποι κάθε είδους [9]. Αυτή η αυθόρμητη δημιουργία ενός λαϊκού κινήματος υπερέβη την παραδοσιακή διαίρεση πόλης-υπαίθρου, μια πρώτη ένδειξη της γενίκευσης της εξέγερσης. Όταν άρχισαν να συμμετέχουν και οι εργαζόμενοι, οι αλεξιπτωτιστές προσέφυγαν και πάλι στην κτηνωδία – σκοτώνοντας και σακατεύοντας τους ανθρώπους που τύχαινε να συναντήσουν στο δρόμο. Ακόμη και οδηγοί αυτοκινήτων και λεωφορείων οι οποίοι προσπάθησαν να βοηθήσουν τους τραυματισμένους και αιμορραγούντες ανθρώπους, μαχαιρώθηκαν, χτυπήθηκαν και μερικές φορές δολοφονήθηκαν. Μερικοί αστυφύλακες οι οποίοι προσπάθηκαν μυστικά να απελευθε ρώσουν αιχμαλώτους, δέχτηκαν κι αυτοί τα χτυπήματα από τις ξιφολόγχες [10]. Οι άνθρωποι αμύνονταν με πέτρες, ρόπαλα, μαχαίρια, σωλήνες, σίδερόβεργες και αφυριά, απέναντι σε 18000 ΜΑΤ και πάνω από 3000 αλεξιπτωτιστές. Αν και πολλοί άνθρωποι είχαν σκοτωθεί, η πόλη αρνούνταν να ησυχάσει.

Στις 20 Μάη, μια εφημερίδα που λεγόταν το Δελτίο του Αγωνιστή, κυκλοφόρησε για πρώτη φορά δίνοντας ακριβείς ειδήσεις, σε αντίθεση με τα επίσημα ΜΜΕ. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στη λεωφόρο Κουμνάν και τραγουδούσαν «Η επιθυμία μας είναι η εθνική επανένωση». Διασκορπίστηκαν από τα ρόπαλα των αλεξιπτωτιστών. Στις 5.50 μ.μ., καθώς συνεχιζόταν η κτηνωδία αλλά και η αντίσταση απέναντί της, ένα πλήθος 5000 ατόμων ανέτρεψε ένα οδόφραγμα της αστυνομίας. Όταν οι αλεξιπτωτιστές τους απώθησαν, συγκεντρώθηκαν και πάλι, προχωρώντας σεκαθιστική διαμαρτυρία στο οδόστρωμα. Κατόπιν εξέλεξαν αντιπροσώπους, οι οποίοι θα προσπαθούσαν να χωρίσουν την αστυνομία από τον στρατό [11]. Το βράδυ, η μάζωξη είχε πάνω από 200.000 ανθρώπους (μερικοί λένε 300.000) σε μια πόλη με πληθυσμό 700.000 ανθρώπων. Το μέγα πλήθος ενοποιούσε εργάτες, αγρότες, φοιτητές και ανθρώπους κάθε είδους. Η πομπή της λεωφόρου Κουμνάν, περιοχή του εμπορικού κέντρου, είχε στην κεφαλή της εννέα λεωφορεία και πάνω από 200 ταξί. Για μια ακόμη φορά, οι αλεξιπτωτιστές επιτέθηκαν με βιαιότητα, αλλά αυτή τη φορά, ολόκληρη η πόλη αντεπετέθη. Κατά τη διάρκεια της νύχτας έβαζαν φωτιά σε αυτοκίνητα, τζιπ, ταξί και άλλα οχήματα, και τα έρριχναν πάνω στις στρατιωτικές δυνάμεις. Αν και ο στρατός επιτέθηκε επανειλημμένως, τη νύχτα στην πλατεία Δημοκρατίας οι προσπάθειές του κατέληξαν σε αδιέξοδο. Στον σιδηροδρομικό σταθμό σκοτώθηκαν πολλοί διαδηλωτές και στη Νομαρχία οι αλεξιπτωτιστές άνοιξαν πυρ εναντίον του πλήθους με τα Μ-16, σκοτώνοντας ακόμη περισσότερους ανθρώπους,

Τα λογοκριμένα ΜΜΕ δεν ανέφεραν τις δολοφονίες που γίνονταν μπροστα στα μάτια τους. Αντιθέτως, ψευδείς αναφορές για βανδαλισμούς και η ασήμαντη αστυνομική δράση συνιστούσαν τις χαλκευμένες πληροφορίες, Καμμία αναφορά ακόμη στην κτηνωδία του στρατού. Αφού οι βραδυνές ειδήσεις για μια ακόμη φορά δεν ανέφεραν τίποτα για ότι συνέβαινε στην πραγματικότητα, χιλιάδες άνθρωποι περικύκλωσαν το κτίριο του σταθμού MBC. Σύντομα η διεύθυνση του σταθμού και οι στρατιώτες που τον φρορούσαν υποχώρησαν και το πλήθος όρμησε στο εσωτερικό του. Καθώς δεν μπορούσαν να κάνουν τον σταθμό να δουλέψει, οι άνθρωποι τον πυρπόλησαν. Ο κόσμος στόχευε με αρκετή εξυπνάδα τα κτίρια: «Στις 1.00 μετά τα μεσάνυχτα, οι πολίτες επιτέθηκαν κατά κύματα στην Εφορία, έσπασαν τα έπιπλά της και της έβαλαν φωτιά. Ο λόγος ήταν πως οι φόροι που υποτίθεται χρησιμεύουν για την ευημερία του λαού, χρησιμοποιούνται για τον στρατό και την παραγωγή όπλων που σκοτώνουν και χτυπούν τον λαό. Είναι εξαιρετικά ασυνήθιστο ότι πυρπολήθηκαν ραδιοφωνικοί σταθμοί και εφορίες, ενώ προστατεύθηκαν άλλα δημόσια κτίρια» [12].

Πέρα από την εφορία και δύο κτίρια ΜΜΕ, κάηκαν το Γραφείο Επίβλεψης Εργασίας, το αμαξοστάσιο της νομαρχίας και 16 αστυνομικές σκοπιές. Η τελική μάχη στον σιδηροδρομικό σταθμό γύρω στις 4.00 τα ξημερώματα ήταν σφοδρή. Οι στρατιώτες χρησιμοποίησαν και πάλι Μ-16 εναντίον του πλήθους, σκοτώνοντας πολλούς που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή. Άλλοι όμως σκαρφάλωναν πάνω από τα σώματα για να συνεχίσουν τον αγώνα εναντίον του στρατού. Με απίστευτο σθένος οι άνθρωποι υπερίσχυσαν και ο στρατός αναγκάστηκε σε μια εσπευσμένη υποχώρηση.

Στις 9 το επόμενο πρωί, περισσότεροι από 100.000 άνθρωποι μαζεύτηκαν και πάλι στη λεωφόρο Κουμνάν. Μια μικρή ομάδα φώναξε ότι κάποιοι πρέπει να πάνε στην εταιρεία Asia Motors (εργολάβο του στρατού) και να πάρουν από εκεί οχήματα. Πήγαν κάποιες δεκάδες άνθρωποι, αλλά επέστρεψαν με μόνο 7 οχήματα (τόσοι ακριβώς ήταν οι εξεγερμένοι που γνώριζαν να οδηγούν). Καθώς πήγαν περισσότεροι που γνώριζαν να οδηγούν – σύντομα 350 οχήματα, συμπεριλαμβανομένων τριών θωρακισμένων οχημάτων μεταφοράς προσωπικού, βρίσκονταν στα χέρια του λαού. Οδηγώντας αυτά τα απαλλοτριωμένα οχήματα γύρω στην πόλη, οι διαδηλωτές αναζωογόνησαν τις μάζες, ενώ πήγαν και σε γειτονικά χωριά για να διαδόσουν την εξέγερση. Μερικά φορτηγά έφεραν στην κεντρική διαδήλωση ψωμί και ποτά από το εργοστάσιο της Κόκα-Κόλα. Επιλέχτηκαν διαπραγματευτές και στάλθηκαν στον στρατό. Ξαφνικά πυροβολισμοί διαπέρασαν την ήδη τεταμένη ατμόσφαιρα, δίνοντας τέλος στις ελπίδες για μια ειρηνική διευθέτηση. Για δέκα λεπτά ο στρατός πυροβολούσε αδιακρίτως και στο μακελειό δεκάδες σκοτώθηκαν και πάνω από 500 τραυματίστηκαν.

Ο λαός απάντησε γρήγορα. Λιγότερο δύο ώρες μετά τους πυροβολι σμούς, έγινε η πρώτη επιδρομή σε αστυνομικό τμήμα, προκειμένου να παρθούν όπλα [13]. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι έφτιαξαν ομάδες δράσης και επέδραμαν σε αποθήκες όπλων της αστυνομίας και της έθνοφρουράς, για να συγκεντρωθούν μετά σε δύο κεντρικά σημεία. Γίνεται προφανές ότι την τόσο αξιοσέβαστη, μακρόχρονη παράδοση της Κορέας, να μην αντιπαρατίθεσαι ποτέ ένοπλα με την κυβέρνηση, ξαφνικά την υπερέβησαν χιλιάδες άνθρωποι. Με τη βοήθεια των ανθρακωρύχων της Χουασούν, οι διαδηλωτές απέκτησαν μεγάλες ποσότητες δυναμίτη και πυροκροτητές [14]. 7 φορτηγά των γυναικών που εργάζονταν στην υφαντουργία πήγαν στη Νατζού, όπου πήραν εκατοντάδες ντουφέκια και πυρομαχικά και επέστρεψαν στην Γκουάνγκτζου. Παρόμοιες απαλλοτριώσεις όπλων συνέβησαν στις κομητείες της Τσανγκσόνγκ, της Γιονγκγκουάνγκ και της Ταμ γιάνγκ.

Το κίνημα εξαπλώθηκε γρήγορα στη Χουασούν, τη Νατζού, τη Χαμπγιούνγκ, τη Γιουνγκκάνγκ, την Κανγκτζίν, την Χαενάμ, την Μοκπό και τουλάχιστον σε 16 άλλες περιοχές της νοτιοδυτικής Κορέας. Η ταχεία εξάπλωση της εξέγερσης είναι μια ακόμη ένδειξη της ικανότητας του λαού για αυτοκυβέρνηση και αυτόνομες πρωτοβουλίες. Ελπίζοντας να μεταφερθεί η εξέγερση στην Τσουντζού και τη Σεούλ, μερικοί διαδηλωτές ξεκίνησαν για εκεί, αλλά απωθήθηκαν από τα στρατεύματα που είχαν μπλοκάρει τους αυτοκινητοδρόμους και τους σιδηροδρόμους. Στη Μοκπό, τόπο γέννησης του Κιμ Ντάε Γιούνγκ, 100.000 άνθρωποι κατέβηκαν σε πορεία διαμαρτυρίας για τη σύλληψη του αγαπημένου τους τέκνου και για πέντε συνεχείς μέρες έγιναν διαδηλώσεις με αίτημα ένα δημοκρατικό σύνταγμα [17]. Στην Τζοντζού, οι άνθρωποι κατέλαβαν το δημαρχείο. Στην Τζεοντζί και στην Ιρί, αναφέρθηκε ότι η αστυνομία πέρασε στο πλευρό των διαδηλωτών [18]. Ελικόπτερα χτύπησαν ένοπλους διαδηλωτές από τις κομητείες Χουασούν και Γιονγκγάνγκ που προσπαθούσαν να φτάσουν στην Γκουάνγκτζου [19]. Αν ο στρατός δεν ήλεγχε τόσο ασφυκτικά τα ΜΜΕ και περιόριζε τις μετακινήσεις, η εξέγερση μπορεί εύκολα να είχε μετατραπεί σε πανεθνική, όπως ήλπιζαν κάποιοι. Η εξέγερση των ανθρακωρύχων της Σαμπούκ, τα γεγονότα στην Που-Μα και οι εκατοντάδες άλλες συγκρούσεις δείχνουν ότι οι συνθήκες ήταν ώριμες για δράση σε πολλά επίπεδα [20]. Στις συνελεύσεις στο πάρκο Γκουάνγκτζου και στη διασταύρωση Γιου-Τονγκ άρχισαν να σχηματίζονται πυρήνες αυτοάμυνας. Μεταφέρθηκαν οπλοπολυβόλα εναντίον της Νομαρχίας (όπου ο στρατός είχε το διοικητήριό του). Στις 5.30 ο στρατός υποχώρησε και στις 8 το βράδυ ο λαός ήλεγχε την πόλη. Φωνές πανηγυρισμών ακούγονταν παντού. Αν και τα όπλα τους από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν πολύ κατώτερα από εκείνα του στρατού, η γενναιότητα και η αυτοθυσία των ανθρώπων αποδείχθηκε πιο ισχυρή από την τεχνική ανωτερότητα του στρατού.

Για πέντε μέρες οι πολίτες ήλεγχαν την πόλη. Αυθορμήτως σχηματισμένα συμβούλια των πολιτών οργάνωσαν όλες τις απαραίτητες υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένης της άμυνας της πόλης, και ταυτοχρόνως διαπραγματεύονταν με τον στρατό για περισσότερα φέρετρα και για την απελευθέρωση των χιλιάδων κρατουμένων (μερικοί από τους οποίους είχαν ήδη βασανιστεί άγρια) [21], όπως επίσης για να δοθεί ένα ειρηνικό τέλος στη σύγκρουση. Τα σκουπίδια από τις μάχες γρήγορα μαζεύτηκαν, παρότι κανείς δεν είπε σε κάποιον άλλο να το κάνει. Την ίδια στιγμή, η ένοπλη αντίσταση οργανωνόταν προκαταβολικά. Στο πάρκο Γκουάνγκτζου, αριθμήθηκαν 78 οχήματα και άρχισαν να περιπολούν σε συγκεκριμένα μέρη της πόλης, ώστε να προσέχουν για την επερχόμενη αντεπίθεση. Στήθηκε το γραφείο επιχειρήσεων του Στρατού των Πολιτών (ΣΠ) και φτιάχτηκαν ταυτότητες για να μπορεί να έχει κανείς πρόσβαση στα γραφεία του, άδειες για τα οχήματα και κουπόνια βενζίνης. Δημιουργήθηκε ένα γραφείο ερευνών για να αποκαλύψει τους πράκτορες του στρατού, αλλά αποδείχθηκε ότι και το ίδιο είχε διαβρωθεί σε μεγάλο βαθμό.

Η εμφάνιση ενός οργανωτικού σχήματος μοιάζει να συνέβη περίπου φυσιολογικά. Η διαδικασία ήταν προφανής για όλους. Ακόμη και η κυβέρνη κάποια στιγμή αναφέρθηκε στην εξέγερση ως «μια αυτοκυβερνώμενη κοινότητα». Περίπου στις 10.30 το πρωί της 22ας Μάη, μια ομάδα από 8 ευαγγελιστές πάστορες, συναντήθηκε για να εκτιμήσει την κατάσταση. Ένας απ’ αυτούς ήταν ο Arnold Peterson, βαπτιστής ιεραπόστολος που βρέθηκε κατά τύχη στην Γκουάνγκτζου, θυμάται αργότερα για τις εκτιμήσεις που έκαναν οι πάστορες: «Η σύγκλιση των αισθημάτων τους μπορεί να συνοψιστεί στη φράση “αυτό δεν μπορεί να συμβαίνει”. Ήταν πρωτάκουστο να εξεγερθούν οι πολίτες μιας πόλης και να ανατρέψουν τις αρχές, χωρίς συνειδητό σχεδιασμό και ηγεσία» [22].

Μπορεί να μην υπήρχε ηγεσία εκεί όπου ξεκίνησε η εξέγερση, αλλά η εξέλιξη των μαχών δημιούργησε πολλούς αποφασισμένους εχθρούς του στρατού. Άλλοι φοβούνταν τον στρατό, κυρίως για την κτηνωδία του. Σύντομα δύο ομάδες, που μερικές φορές αναφέρονταν σαν συμβούλια [23], δημιουργήθηκαν στην απελευθερωμένη Γκουάνγκτζου: η Συντονιστική Επιτροπή Πολιτών (ΣΕΠ) και η Φοιτητική Επιτροπή Δράσης (ΦΕΔ). Η ΣΕΠ, η η Γενική Συντονιστική Επιτροπή Πολιτών της 18ης Μάη, όπως τυπικά ονομαζόταν, αποτελούνταν από 20 άτομα: ιερείς, δικηγόροι, καθηγητές και πολιτικοί. Με επικεφαλής τον Τσόε Χαν-Γιόνγκ, έναν σεβαστό αντι-Ιάπωνα ακτιβιστή, σχηματίστηκε πριν τη ΦΕΔ (που φτιάχτηκε στις 22 Μάη) και σχεδόν αμέσως άρχισε τις διαπραγματεύσεις με τις αρχές που είχαν κηρύξει στρατιωτικό νόμο. Προσπάθησε να βρει μια όσο το δυνατόν ειρηνική λύση στην εξέγερση.

Αντίθετα με τη ΣΕΠ, η θυελλώδης βάση της ΦΕΔ αποτελούνταν από πολλούς ανθρώπους που προηγουμένως δεν γνωρίζονταν μεταξύ τους. Μιλώντας για τις προσωπικές του εμπειρίες χρόνια μετά, ο καθηγητής Σονγκ Κι-Σούκ, θυμάται τα γεγονότα. Αυτός και ο καθηγητής Ματόνγκ Λο-Γκεούν πλησίαζαν στις 22 του Μάη μια πορεία σε μια πηγή, την ίδια μέρα που ο Πέτερσον βρέθηκε στη συνάντηση των ιερέων. Ζητήθηκε από τον Μαεόνγκ να συγκεντρώσει τους ακτιβιστές και να φτιαχτεί ένα συντονιστικό που «θα ηγείτο της προσπάθειας να αντιμετωπιστεί η κατάσταση» [24]. Οι άνθρωποι φοβούνταν ότι το παρελθόν των μελών της ΣΕΠ υποδήλωνε ότι δεν επρόκειτο να ηγηθούν του αγώνα, αλλά να τον ξεπουλήσουν. Ο Σονγκ Κι-Σούκ ήταν ενάντιος σε οποιαδήποτε ανάληψη δράσης, αλλά πήγε μαζί με τον Μαεόνγκ. Κρατώντας μια ντουντούκα που του έδωσε ένας φοιτητής, ο Μαεόνγκ άρχισε να μιλά: «Παρακαλώ επιλέξτε 5 αντιπροσώπους μεταξύ των φοιτητών του εθνικού πανεπιστημίου Τσονάμ και του πανεπιστημίου Τσοσόν». Και συνέχισε: «Αν και οι αλεξιπτωτιστές έχουν τώρα πια εκδιωχθεί, ο στρατός των πολιτών είναι αμήχανος, μπερδεμένος και δεν διαθέτει γραφεία. Έχει φτιαχτεί ήδη μια συντονιστική επιτροπή των πολιτών και πήγε στο Σανγκμουντάε να ρυθμίσει τα πράγματα, αλλά δεν μπορεί να ελέγξει τον στρατό των πολιτών. Όλα αυτά ξεκίνησαν από τους φοιτητές και αυτόι πρέπει να ηγηθούν της προσπάθειας να μπει μια τάξη. Ας πάμε στο κτίριο της νομαρχίας και ας οργανώσουμε μια φοιτητική συντονιστική επιτροπή».

Μ’ αυτά τα λόγια, ο καθηγητής Μαεόνγκ οδήγησε το πλήθος στην είσοδο της Νομαρχίας, την οποία μέσα σε μια τεταμένη ατμόσφαιρα φρουρούσε ο στρατός των πολιτών, φορώντας τα κράνη που είχε αποσπάσει από τα ΜΑΤ. Επετράπη στους 10 εκπρόσωπους των φοιτητών να μπουν στο κτίριο και με συνοδεία πήγαν μέχρι το γραφείο του νομάρχη, όπου επικρατούσε «απόλυτο χάος» [25].

Πολλοί από τους παρευρισκόμενους αγωνιστές αρνήθηκαν αρχικά ακό-μη και να συζητήσουν μια φοιτητική συντονιστική επιτροπή, προτιμώντας να «αγωνιστούν μέχρι θανάτου» για τη δημοκρατία και την αξιοπρέπεια. Υπομονετικά ο καθηγητής Σονγκ πέρασε τελικά την άποψή του και φτιά χτηκε, σαν πολιτικός βραχίονας των φοιτητών, η ΦΕΔ, η οποία σύντομα ανέλαβε τις κηδείες, τα εναλλακτικά ΜΜΕ, τον έλεγχο των οχημάτων, τη συλλογή και το μοίρασμα των όπλων, ενώ η ΣΕΠ διαπραγματευόταν με τον στρατό. Μερικές φορές τα δύο συμβούλια έβγαλαν κοινές ανακοινώ σεις, αλλά αλλού διαχωρίστηκαν. Στις 24 Μάη, παραδείγματος χάριν, όταν πάνω από 100.000 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν για την πορεία εκείνης της μέρας, η ΣΕΠ απομάκρυνε τα μικρόφωνα. Τελικά μεταφέρθηκε εξοπλι σμός από αλλού, αλλά τα μέλη της ΣΕΠ συνέχιζαν να μην τον συνδέουν. Παρά τη βροχή που έπεφτε, ο κόσμος παρέμενε και ένας ηλεκτρολόγος συνέδεσε τη μικροφωνική με την μπαταρία ενός αυτοκινήτου. Έπειτα, η ΦΕΔ συγκάλεσε μια πολύ συναισθηματική συνάντηση. Υπήρξε έντονη συν ζήτηση και μια μικρή πλειοψηφία ήθελε να παραδοθούν όλα τα όπλα. Η μειοψηφία, όμως, αρνούνταν να συναινέσει σε μια τέτοια παράδοση. Και θώς έπεφτε η νύχτα, οι μετριοπαθείς παραιτήθηκαν από την ομάδα, αφή-νοντας τα πράγματα στα χέρια της μειοψηφίας. Εργάτες και ακτιβιστές προστέθηκαν μετά στην ηγεσία της και το όνομα της άλλαξε σε Επιτροπή Δράσης Πολιτών-Φοιτητών (ΕΔΠΦ).

Ο μετασχηματισμός της ΦΕΔ σε ΕΔΠΦ αντανακλούσε τον ηγετικό ρόλο που έπαιζε τώρα η εργατική τάξη. Αν και οι φοιτητές πυροδότησαν την εξέγερση, δεν μπορούσαν να παραμείνουν η ηγετική δύναμη. Έχω ήδη αναφέρει τους ανθρακωρύχους της Χουασούν και τις γυναίκες της υφαν τουργίας. Υπάρχουν άπειρα άλλα παραδείγματα της ανάληψης της ηγεσίας εκ μέρους της εργατικής τάξης που μπορεί να αναφέρει κανείς. Ο Πέτερσον αναφέρει ότι την 21η «σε μια συζήτηση που είχα με τον πάστορα Τσανγκ, αυτός επεσήμανε με προσοχή ότι αυτοί που είχαν πάρει τα όπλα δεν ήταν φοιτητές. Αντιθέτως ήταν νεαροί άνεργοι και εργαζόμενοι» [26]. Ο Λη αναφέρει ότι ενώ πολλοί πολίτες παρέδωσαν τα όπλα τους την 22α Μάη στη ΣΕΠ, «οι εργαζόμενοι και τα μέλη της κατώτερης τάξης, όμως, δεν εγκατέλειψαν τα όπλα τους» [27]. Αυτοί οι αγωνιστές ήλπιζαν να πυροδοτήσουν μια πανεθνική εξέγερση που θα ανέτρεπε τη δικτατορία -και δεν τους ένοιαζε αν πέθαιναν προσπαθώντας να φέρουν τη δημοκρατία αμέσως. Απαιτούσαν ποιοτικές αλλαγές στην κορεατική πολιτική, όχι μόνο την άρση του στρατιωτικού νόμου, απελευθέρωση όλων των κρατουμένων και μια κυβέρνηση που θα ενδιαφέρεται γι’ αυτούς, αλλά και την παραίτη ση του Τσουν Ντού Χουάν [28] και πλήρη εκδημοκρατισμό. Ο αγώνας για τη φοιτητική αυτονομία μεταμορφώθηκε αυθορμήτως σ’ έναν αγώνα για την κοινωνική αυτονομία και τη δημοκρατία.

Όπως είναι τώρα φανερό, η ΦΕΔ χρησίμευσε ως πυρήνας ενός συνε χώς διογκούμενου αστερισμού αφοσιωμένων ανθρώπων, των οποίων το αν ποφασιστικό κουράγιο και η ξεκάθαρη ματιά καθοδηγούσαν τη λαϊκή εξέγερση. Απ’ όλες τις σημαντικές προσωπικότητες που έλαμψαν στη μάχη της Γκουάνγκτζου, η μεγαλύτερη υπήρξε αναμφιβόλως ο Γιούν Σανγκ-Γουών. Κατά τη διάρκεια της τεράστιας πορείας της 21ης Μάη (με πάνω από 200.000 ανθρώπους), ο Γιούν ηγήθηκε μιας από τις επιθέσεις σε από θήκη όπλων και επίσης συμμετείχε σε μια ομάδα που κατέλαβε 3 θωρακι σμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού και άλλα 350 οχήματα στην εται ρεία Asia Motors. Στην τεταμένη ατμόσφαιρα με τους ελεύθερους σκοπευ τές του στρατού να πυροβολούν σε δημόσιους χώρους, στις ατέλειωτες συν ναντήσεις, τις καθημερινές μαζικές διαδηλώσεις και τις σποραδικές αψιμα χίες, ο Γιούν εμφανίστηκε ως «ο μόνος που διέθετε μια στρατηγική άποψη» [29]. Πίστευε ότι με τη δημιουργία «θυλάκων αντίστασης», δηλαδή βοηθώντας να «ανεβεί το τίμημα» για τη δικτατορία, η εξέγερση θα περνούσε σε ανώτερο επίπεδο, λέγοντας τελικά στο καθεστώς: «Αν δεν έχετε το θρά σας να σκοτώσετε περισσότερους ανθρώπους, να παραδοθείτε. Και αν έχει τε αρκετό θράσος, τότε θα αποδείξετε πως είσαστε βάρβαροι» [30]. Ήλιτίζε επίσης πως θα ξεσπούσαν κι άλλες εξεγέρσεις.

Μαζί με μερικούς άλλους, κάποιοι από τους οποίους ήταν μέλη ομάδων όπως το Υγρό Πυρ (ένα νυχτερινό σχολείο για εργάτες), ο Παλιάτσος (μια ακτιβιστική θεατρική ομάδα) και η Εθνική Ένωση Δημοκρατών Εργατών, ο Τσουν και ο Γιούν κυκλοφόρησαν μια καθημερινή εφημερίδα, το Δελτίο του Αγωνιστή, το οποίο χρησίμευσε στη θωράκιση και στην ενθάρρυνση της ένοπλης αντίστασης. Αντιμετώπισαν με επιτυχία τον δήμαρχο και άλλα πιο συντηρητικά μέλη του συμβουλίου. Συμμαχώντας με τον Παρκ Ναμ Σαν, το αναδειχθέντα ηγέτη των ένοπλων μαχητών, ο Γιούν εμφανίστηκε να είναι το ενεργειακό κέντρο ενός φάσματος ξεχωριστών αγωνιστών που συνενώθηκαν και αφιερώθηκαν σε έναν μοναδικό σκοπό, τη συνέχεια της ένοπλης αντίστασης. Έχει σημασία ότι πολλά από τα μέλη αυτής της πλέον μαχητικής ομάδας είχε συμμετάσχει προηγουμένως σε μια ομάδα μελέτης της Παρισινής Κομμούνας, μαζί με τον ποιητή Κιμ Ναμ-Τσού [31].

Αρνούμενος να ονομαστεί ηγέτης του συμβουλίου, ενέκρινε τον διορι σμό ενός προέδρου και ενός αντιπροέδρου. Ανέλαβε να είναι ο «εκπρόσω πος» του συμβουλίου και συνέχισε να συντονίζει τις δημόσιες σχέσεις, τον σχεδιασμό και τις προμήθειες. Η ομάδα των δημοσίων σχέσεων οργάνωσε 4 ομάδες εργασίας: η μία ανέλαβε να κινεί οχήματα με μεγάφωνα σ’ ολό κληρη την πόλη, κάνοντας ανακοινώσεις μια άλλη ανέλαβε την κυκλοφορία του καθημερινού Δελτίου του Αγωνιστή και άλλου υλικού μια τρίτη ανέλαβε να συλλέξει χρήματα και να ενθαρρύνει τους ανθρώπους να δίνουν αίμα και τέλος φτιάχτηκε μια ομάδα που θα οργάνωνε τις καθημερι νές διαδηλώσεις. Ανέλαβαν επίσης τον συντονισμό μιας μονάδας ταχείας απάντησης, όπως και να σιγουρέψουν ότι εφοδιάζονταν οι προφυλακές.

Τη νύχτα της 26ης Μάη, οικογένειες των στρατιωτών που στάθμευαν κοντά στην Γκουάνγκτζου, πληροφόρησαν τους αντιστεκόμενους αγωνιστές ότι ο στρατός θα κινούνταν το επόμενο πρωί. Ο Γιούν ήταν ανάμεσα στους εκατοντάδες ανθρώπους που αγωνίστηκαν μέχρι θανάτου. Στην τελική μάχη, στις 27 Μάη, μια φάλαγγα τανκς οδήγησε την επίθεση ανακατάληψης της πόλης και άλλες δεκάδες άνθρωποι -συμπεριλαμβανομένου του Γιούν Σανγκ-Γουών – σκοτώθηκαν.

Όσο σημαντικός κι αν ήταν ο ρόλος του Γιούν Σανγκ-Γουών, αυτός και η μικρή του οργάνωση δεν μπορούσαν να ελέγξουν το λαϊκό κίνημα. Στη διαλεκτική αυθορμητισμού και οργάνωσης, έγιναν ξεκάθαρες οι διαθέσεις του λαϊκού κινήματος, οι οποίες επικράτησαν στην Γκουάνγκτζου. Πολλοί από τους αγωνιστές που πολέμησαν τον στρατό, δρούσαν κατόπιν δικής τους πρωτοβουλίας και δεν ακολουθούσαν τις προτάσεις του Στρατού των Πολιτών. Στις 22 Μάη, παραδείγματος χάριν, ο Μπαγκ Ναεπόνγκ αρνήθηκε να πάει στην Γιανγκσάν-Πο όπως θεωρούσε ότι έπρεπε να κάνει ο ΣΠ. Αντιθέτως πήγε στον σιδηροδρομικό σταθμό Χουασούν μαζί με 4 άλλους, όπου κατάφεραν να εξοπλιστούν οι ίδιοι και μετά επέστρεψαν στην Γκουάνγκτζου [32]. Αυτή η συγκεκριμένη ατομική περίπτωση έληξε καλά, όμως η έλλειψη στρατηγικής οργάνωσης κόστισε πολύ στους Κομμουνάρους. Το Δελτίο του Αγωνιστή ζήτησε από τους ανθρώπους να «καταλάβουν τον τηλεοπτικό σταθμό KBS ώστε να μπορέσει να μαθευτεί η δική μας πραγματικότητα μέσω των εκπομπών σ’ ολόκληρη τη χώρα» [33]. Κατά τη διάρκεια της μάχης, όμως, το πλήθος πυρπόλησε το μέρος. Αν οι άνθρωποι είχαν ακούσει την ομάδα του Γιούν, θα είχαν καταφέρει να μεταδόσουν τα νέα της εξέγερσης στην υπόλοιπη χώρα; Θα είχε ξεσπάσει μια πανεθνική εξέγερση; Είναι ξεκάθαρο ότι χρειαζόταν μια στρατηγική οργάνωση τόσο στην Γκουάνγκτζου όσο και πανεθνικά, αν μάλιστα οι μαχητές ήθελαν να ανατρέψουν την κυβέρνηση [34]. Εκ των υστέρων, βεβαίως, αυτή η αδυναμία του κινήματος γίνεται εύκολα ορατή, αλλά οι επιλογές μέσα στην έξαψη της μάχης ήταν περιορισμένες. Το κύριο αίσθημα στην Γκουάνγκτζου ήταν αυτό της αλληλεγγύης και τώρα σ’ αυτή την πλευρά της Κομμούνας είναι που θα στρέψω την προσοχή μου.

Η Οργανική Αλληλεγγύη

«Η πόλη δεν βρισκόταν πλέον υπό κυβερνητικό έλεγχο. Ο λαός της Γκουάνγκτζου είχε φτιάξει μια Κομμούνα, αλλά το τίμημα αυτού του νέου συστήματος ήταν αιματηρό. Το πρωί της 21ης Μάη είδε κάτι καινούργιο στις γωνίες των δρόμων. Ετοιμαζόταν φαγητό για τους διαδηλωτές και αυτο συνέβαινε σε κάθε δρόμο, σε όλες τις πολύβουες διασταυρώσεις. Οι γυναίκες σταματούσαν τα απαλλοτριωμένα οχήματα για να προσφέρουν φαγητό στους καταληψίες. Υπαίθριοι πωλητές και πωλητές της αγοράς, που κάποιοι απ’ αυτούς υπήρξαν βάσικοί μάρτυρες της κυβερνητικής κτηνωδίας, οργάνωσαν τη διανομή φαγητού. Στο μεταξύ τα πλούσια μέρη της πόλης άδειαζαν… Εκατοντάδες νοικοκυρές τροφοδοτούσαν τους διαδηλωτές στη λεωφόρο Κουμνάμ. Κανείς δεν έπινε… Αυτή η ενότητα τροφοδοτούσε το μαχητικό πνεύμα όλων των εξεγερμένων» [35].

Αφότου ο στρατός εκδιώχθηκε από την πόλη στις 21 του Μάη, εκατοντάδες μαχητές του στρατού των πολιτών περιπολούσαν στην πόλη. Όλοι ένιωθαν ανακούφιση και χαρά. Η μάχη είχε τελειώσει και η πόλη ήταν ελεύθερη. Οι αγορές και τα μαγαζιά ξανάνοιξαν και τρόφιμα, νερό και ηλεκτρικό ρεύμα ήταν διαθέσιμα όπως και πριν. Δεν λεηλατήθηκαν τράπεζες και σπάνια συνέβησαν εγκλήματα του κοινού ποινικού δικαίου όπως ληστείες, βιασμοί ή κλοπές, αν συνέβησαν καθόλου. Οι ξένοι περπατούσαν ελεύθερα στους δρόμους. Πράγματι, ο Πέτερσον αναφέρει ότι το αυτοκίνητό του με την αμερικανική σημαία να κυματίζει και μια ταμπέλα «αυτοκίνητο ξένου» έγινε καλοδεχούμενο από τους ανθρώπους που βρίσκονταν στους δρόμους [36]. Φέρετρα, βενζίνη και τσιγάρα σπάνιζαν. Καθώς η ΣΕΠ προσπάθησε να προμηθευτεί περισσότερα φέρετρα από τον στρατό, μπήκε δελτίο στη βενζίνη και τα τσιγάρα μοιραζόντουσαν μεταξύ των νέων εν όπλοις συντρόφων, ευτυχισμένων που ήταν ζωντανοί. Για κάποιους ανθρώπους, το μοίρασμα των τσιγάρων συμβόλιζε ένα σημαντικό μέρος της κοινής εμπειρίας [37]. Μαγαζάτορες οι οποίοι είχαν ακόμη τσιγάρα, συχνά πουλούσαν -ή ακόμη και χάριζαν – ένα πακέτο τη φορά (για να είναι δίκαιοι με όλους). Υπήρχε έλλειψη αίματος στα νοσοκομεία, αλλά μόλις έγιναν γνωστές οι ανάγκες, οι άνθρωποι έσπευσαν να δώσουν, συμπεριλαμβανομένων των πορνών, οι οποίες κάποια στιγμή δημοσίως επέμεναν ότι έπρεπε και σ’ αυτές να επιτραπεί να δώσουν αίμα. Σε πολλές από τις διαδηλώσεις μαζεύονταν γρήγορα χιλιάδες δολλάρια. Όλα αυτά τα παραδείγματα είναι ενδείξεις του πόσο σημαντική υπήρξε η ενότητα της πόλης. Πολλοί αυτόπτες μάρτυρες σχολίασαν αυτό το καινούργιο αίσθημα αλληλεγγύης μεταξύ του πληθυσμού: «… καθόλη την περίοδο της εξέγερσης, η πόλη Γκουάνγκτζου αντιμετώπισε την κρίση μέσω της συνεργασίας των ανθρώπων. Οι πολίτες της Γκουάνγκτζου μοιράζονταν πράγματα μεταξύ τους και βασίζονταν ο ένας στον άλλο, αλληλοενθαρρύνονταν ο ένας τον άλλο όντας απομονωμένοι. Μοιραζόντουσαν φαγητό με εκείνους που το είχαν ανάγκη, έδιναν αίμα για τους τραυματίες και βοηθούσαν εθελουσίως οποιονδήποτε είχε ανάγκη… Παρά την ολοκληρωτική απουσία επίσημου συστήματος νόμου και τάξης, οι πολίτες της Γκουάνγκτζου διατήρησαν άριστα την ειρήνη και την τάξη. Παρότι υπήρχαν τόσα όπλα στα χέρια των πολιτών, δεν συνέβη κανένα επεισόδιο μεταξύ τους. Ακόμη και οι χρηματιστικές υπηρεσίες ή τα κοσμηματοπωλεία όπου καθημερινά συνέβαιναν εγκλήματα, τώρα δεν υπέστησαν τίποτα» [38].

Ένας καθηγητής του πανεπιστημίου της Γκουάνγκτζου που παρέμεινε ανώνυμος για λόγους προσωπικής ασφαλείας έγραψε: «Οι πολίτες, που συνήθιζαν να αγοράζουν τα πάντα αδιαφορώντας για την τιμή τους, μοιράζονταν τα αναγκαία της καθημερινότητας. Οι έμποροι που συνήθως ανυπομονούσαν να ανεβάσουν τις τιμές, τώρα δεν τις ανέβασαν καθόλου. Οι πολίτες συμμετείχαν προσφέροντας καπνό, φαγητό και ποτό… Δεν διεπράχθη κανένα μείζον έγκλημα απ’ αυτά που μπορεί να περιμένει κανείς, δεν σημειώθηκαν ληστείες εις βάρος των ανυπεράσπιστων τραπεζών από τους ένοπλους πολίτες. Κανείς ξένος κάτοικος της Γκουάνγκτζου δεν τραυματίστηκε» [39].

Πράγματι, η Γιαπωνέζικη Καθολική Ένωση για την Ειρήνη και τη Δικαιοσύνη κυκλοφόρησε μια δήλωση στις 6 Ιούνη του 1980, όπου προχωρούσε στις εξής διαπιστώσεις: «Εκείνοι που δεν συμμετείχαν και δεν είδαν τη σταθερή ενότητα των πολιτών, δεν μπορούν να καταλάβουν αυτό το αίσθημα της απελευθέρωσης. Θα μπορούσαν να δουν τα δάκρυα στα πρόσωπα των νεαρών ανδρών, οι οποίοι θυσιάστηκαν για να υπερασπίσουν τη δημοκρατία. Το στήθος τους ήταν πιτσιλισμένο με αίμα. Φώναζαν τα συνθήματα με ματωμένα χέρια γύρω από το κεφάλι τους, μέχρι ότου να κλείσει ο λαιμός τους. Οι αγαπημένοι μας γείτονες, νεαρά και αθώα παιδιά, ακόμη και νοικοκυρές ενώνονταν τώρα πια με τα παρελαύνοντα αυτοκίνητα. Άνθρωποι που δεν χώραγαν στα αυτοκίνητα έφερναν ρύζι τυλιγμένο σε φύκια και ποτά… Ήθελαν να δώσουν αυγά, ψωμί, αναψυκτικά, γάλα και γλυκά στους διαδηλωτές. Γεμίζοντας μια κούτα με φαγητό, ένας γεράκος δεν μπορούσε να το σηκώσει. Το σήκωσα και το έβαλα σ’ ένα αυτοκίνητο που μόλις είχε σταματήσει. Μπορούσα να δω στα πρόσωπά τους την απόφαση να πολεμήσουν μέχρι θανάτου. Οι νοικοκυρές που δεν μπορούσαν να φτιάξουν φαγητό έφερναν κουβάδες με νερό, το έδιναν στους διαδηλωτές για να πιουν και να καθαρίσουν το πρόσωπό τους. Μερικοί πολίτες έτρεχαν δίπλα στα αυτοκίνητα… Ήταν ένας αγώνας αίματος και αγάπης, η επιθυμία να μοιραστούν τη ζωή τους με τους άλλους: ένας άνδρας που χτυπά ελαφρά στην πλάτη έναν διαδηλωτή για να τον ενθαρρύνει, ενας φαρμακοποιός που φέρνει φάρμακα και ποτά, και το πλήθος που έκανε ότι μπορούσε, χειροκροτώντας και ζητωκραυγάζοντας» [40].

Τον Ιούνη του 1980, οι ρωμαιοκαθολικοί ιερείς της αρχιεπισκοπής του Γκουάνγκτζου επανήλθαν στο ίδιο ζήτημα: «Καθώς ο στρατός έκοψε την επικοινωνία με τον έξω κόσμο και δεν υπήρχαν τα αναγκαία είδη ή τρόφιμα, κανείς δεν κερδοσκόπησε πουλώντας σε υψηλές τιμές ή δίνοντας ληγμένα προϊόντα. Χωρίς να γνωρίζουν πότε θα τελείωναν όλα αυτά, οι άνθρωποι μοιράζονταν μεταξύ τους το φαγητό τους. Καθώς ο αριθμός των τραυματιών από σφαίρες αυξανόταν και υπήρχε μεγάλη ανάγκη αίματος, ο αριθμός των πολιτών που έδιναν αίμα, έφτασε στα ύψη… Οι πολίτες της Γκουάνγκτζου καθάρισαν την πόλη από τις πέτρες, τα γυαλιά και τα υπόλείμματα από τα δακρυγόνα, γιατροί και νοσοκόμες περιέθαλπαν τους τραυματίες παρότι υπήρχε ο κίνδυνος να πυροβοληθούν, οι οδηγοί των ταξί και των λεωφορείων προστάτευαν τους νεολαίους χωρίς να λογαριάζουν τη ζωή τους…» [41].

Πώς εξηγείται αυτή η ξαφνική αλληλεγγύη, αυτή η εμφάνιση μιας νέας μορφής δεσμού μεταξύ των ανθρώπων; Πώς θα μπορέσουμε να καταλάβουμε τον παραμερισμό συνηθισμένων αξιών όπως οι ανταγωνιστικές επιχειρηματικές πρακτικές και η ατομική ιδιοκτησία των καταναλωτικών αγαθών, και η αντικατάστασή τους από τη συνεργασία και τη συλλογικότητα;

Για μέρες, οι πολίτες εθελουσίως καθάριζαν τους δρόμους, μαγείρευαν ρύζι, σέρβιραν δωρεάν φαγητό στην αγορά και φυλούσαν διαρκώς σκοπιά ενόψει της επικείμενης αντεπίθεσης. Όλοι συνέβαλλαν και όλοι έβρισκαν τη θέση τους στην απελευθερωμένη Γκουάνγκτζου. Προέκυψε αυθορμήτως μια νέα κατανομή της εργασίας. Η πολιτοφυλακή, πολλά από τα μέλη της οποίας είχαν ξαγρυπνήσει όλη τη νύχτα, υπήρξε μοντέλο υπευθυνότητας, Οι άνθρωποι ονόμασαν τη νέα πολιτοφυλακή «Στρατό των Πολιτών» ή «οι σύμμαχοί μας» (σε αντίθεση με το στρατό που λεγόταν ο εχθρός μας»). Προστάτευε τους ανθρώπους και οι άνθρωποι με τη σειρά τους, τη φρόντιζαν. Χωρίς κάποια κατήχηση και χωρίς οποιαδήποτε από τη στρατιωτική τρέλλα που υπάρχει στην τερατώδη συμπεριφορά των στρατών σ’ ολόκληρο τον κόσμο, οι άνδρες και οι γυναίκες του ΣΠ φέρθηκαν υποδειγματικά. Χωρίς να φοβούνται να επιβάλλουν έναν νέο τύπο δράσης βασισμένο στις ανάγκες του πληθυσμού, αφόπλισαν όλους τους μαθητές των γυμνασίων και των λυκείων, μια πράξη για την οποία ανέλαβε την ευθύνη το Δελτίο του Αγωνιστή [42]. Ενώ επίκειτο η τελική επίθεση, ο Γιούν Σανγκ-Γουών επέμενε προσωπικά όπως οι μαθητές του γυμνασίου που βρίσκονταν μεταξύ των μαχητών να επιστρέψουν στα σπίτια τους, προκειμένου να γλυτώσουν και να συνεχίσουν έτσι τον αγώνα. Μετά από πολλές διαμαρτυρίες και με δάκρυα στα μάτια, οι νεαροί αγωνιστές αναχώρησαν.

Ο ΣΠ υπηρετούσε το λαό και η λαϊκή θέληση διατυπωνόταν άμεσα σε καθημερινές πορείες γύρω από την πηγή της πλατείας της Νομαρχίας. Καθώς μετονομάστηκε σε «Πλατεία Δημοκρατίας» στις 16 του Μάη, το μέρος έγινε ιερό ακόμη και πριν την απελευθέρωση της πόλης. Εκείνη τη μέρα γράφτηκε ένα ποίημα από τη Μάζωξη για τον Εκδημοκρατισμό της Επαρχίας Τσονάμ και το οποίο ξεκινούσε μ’ αυτά τα εμπνευσμένα λόγια:

Ο ουρανός του νότου ήταν όμορφος
Δεν υπήρχε ένας άγγελος να σαλπίζει
Ούτε πετούσαν ένα-γύρω πολύχρωμες πεταλούδες,
Όμως έστω κι έτσι ο ουρανός του νότου ήταν όμορφος.
Τη μέρα που από την πηγή σταμάτησε να τρέχει το πολύχρωμο νερό
Τη μέρα που μαράθηκε το ψεύτικο λουλούδι,
Ήρθα κοντά σου και συ έκανες ένα βήμα πιο κοντά μου.
Τη μέρα που σταμάτησε η ομίχλη από τα δακρυγόνα
Όλοι οι δημοκρατικοί πολίτες: διανοούμενοι, εργαζόμενοι, αγρότες,
Οι άνθρωποι έφτασαν από τον κάμπο της Μουτζίν.
Οι άνθρωποι μαζεύτηκαν μπροστά στην πηγή της επαρχιακής πρωτεύουσας,
Οι άνθρωποι προσπάθησαν να αγγίξουν την πηγή.
Κάθονταν στο γκαζόν, αγκαλιάζονταν
χαμογελούσαν μεταξύ τους
Δεν υπάρχει τραγούδι τόσο όμορφο όσο αυτό,
Το τραγούδι που τραγουδούσαμε όλοι μαζί. [43].

Η ικανότητα να συγκεντρώνονται ειρηνικά χιλιάδες άτομα, ήταν ένα δικαίωμα που κερδήθηκε μέσα από το αίμα πολλών φίλων και γειτόνων. Ενστικτωδώς, οι άνθρωποι της Γκουάνγκτζου αναγνώρισαν την πλατεία σαν το πνευματικό τους σπίτι και συγκεντρώνονταν εκεί καθημερινά κατά δεκάδες χιλιάδες. Οι καθημερινές συγκεντρώσεις έγιναν το πλαίσιο για μια νέα μορφή άμεσης δημοκρατίας, όπου όλοι είχαν λόγο. Και στις πέντε συγκεντρώσεις που έγιναν όσο καιρό η πόλη έμεινε ελεύθερη, παρευρέθηκε τεράστιος αριθμός ανθρώπων. Η πρώτη μεγάλη συγκέντρωση ήταν μια αυθορμήτως οργανωμένη συνάθροιση ώστε να γιορταστεί η ήττα του στρατού, την επόμενη μέρα της αποχώρησής του. Την επόμενη μέρα (23) Μάη), στην Πρώτη Συγκέντρωση της Πόλης για τη Δημοκρατία, ο αριθμός των παρευρισκομένων έφτασε τις 150000. Η συγκέντρωση τελείωσε με τους ανθρώπους να τραγουδούν «Επιθυμία μας είναι η Εθνική Επανένωση». Στις 24 Μάη, μαζεύτηκαν πάνω από 100000 άνθρωποι υπήρχαν 50000 στις 25 Μάη (όπου ζητήθηκε η παραίτηση της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης) και 30000 στην τελευταία συγκέντρωση της 26ης Μάη. Σ’ αυτή την τελευταία μάζωξη, εμφανίστηκε το αίτημα για νέα κυβέρνηση εθνικής σωτηρίας. Και πάλι ο κόσμος στο τέλος τραγούδησε «Επιθυμία μας είναι η Εθνική Επανένωση».

Παρότι οι συγκεντρώσεις ήταν τεράστιες, πολλοί άνθρωποι μπόρεσαν να εκφράσουν ειλικρινά τις ανάγκες τους. Ο Λη-Τζάε Εουί περιγράφει τα εξής: «Η πηγή ήταν τώρα πια το κέντρο της ενότητας. Μιλούσαν άνθρωποι κάθε είδους και τάξης, υπαίθριες πωλήτριες, δάσκαλοι του δημοτικού, οπαδοί διαφορετικών θρησκειών, νοικοκυρές, φοιτητές, σπουδαστές και αγρότες. Οι οργισμένοι λόγοι τους δημιούργησαν μια κοινή συνείδηση, την εκδήλωση της τρομερής ενέργειας της εξέγερσης. Είχαν ζυμωθεί μαζί, σφυρηλατώντας μια ισχυρή αίσθηση αλληλεγγύης καθ’ όλη τη διάρκεια της εξέγερσης. Προς στιγμήν, η πόλη ήταν ένας άνθρωπος» [44].

Μπροστά στην ενότητα της πόλης, τα τοπικά συμφέροντα – εξαιτίας της διαίρεσης της Κορέας- έγιναν λιγότερο σημαντικά σε σχέση με τον αγώνα για τη δημοκρατία. Στις 21 Μάη το Δελτίο της Δημοκρατίας από την Τζεονάμ έγραψε: «Αφήστε μας να συμμετέχουμε ενεργά στον αγώνα για τη δημοκρατία, ενθυμούμενοι ότι αυτό που ζητάμε δεν είναι να θολώσουμε τον στόχο μας με τοπικές εχθρότητες, ούτε επιθυμούμε μια αδιάκριτη καταστροφή, αλλά μια αυτόνομη δράση βασισμένη σ’ ένα δημοκρατικό πνεύμα» [45]. Η περιθωριοποίηση του τοπικισμού είναι μια άλλη ένδειξη της κοινής αποδοχής της εξέγερσης, μια αποδοχή που δεν περιοριζόταν στην Τούλα, ούτε καν στην Κορέα. Έρχομαι τώρα στις διεθνείς επιπτώσεις της εξέγερσης.

Διεθνείς Εξεγέρσεις Μετά την Εξέγερση της Γκουάνγκτζου

Το 1985, οι δικτατορίες της Ανατολικής Ασίας, ευρισκόμενες στην εξουσία για δεκαετίες, έμοιαζαν αμετακίνητες. Τόσο ο Κιμ Ντάε Γιούνγκ, όσο και ο Μπενίνο Ακίνο, λαϊκοί ηγέτες ευρέων δημοκρατικών στρωμάτων, βρίσκονταν εξόριστοί στην Αμερική. Αν και καταστάλθηκε κτηνωδώς, το κορεατικό κίνημα συνέχισε να μάχεται για την ανατροπή της δικτατορίας. Μετά τη σφαγή της 27ης Μάη του 1980, οι οικογένειες των θυμάτων έκαναν δύο χρόνια να συναντηθούν, και έπρεπε να περάσουν πέντε χρόνια πριν εμφανιστεί το πρώτο βιβλίο για την εξέγερση. Στις 17 Μάη του 1985, σε συντονισμένες διαμαρτυρίες σε 80 κολλέγια και πανεπιστήμια συμμετεί χαν 38000 φοιτητές, οι οποίοι ζήτησαν να γίνει δημόσια γνωστή η αλήθεια για τις δολοφονίες. Μια βδομάδα αργότερα, 73 φοιτητές από τη Σεούλ κατέλαβαν το κτίριο της Αμερικανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών για τρεις μέρες, σε μια προσπάθεια να αποσπάσουν από την αμερικανική κυβέρνηση μια απολογία για τον ρόλο της. Στις 15 Αυγούστου, καθώς συνεχίζονταν οι διαμαρτυρίες, ο Χονγκ Κι Ιλ αυτοπυρπολήθηκε σε κεντρικό δρόμο της Γκουάνγκτζου, μια και η κυβέρνηση δεν αποκάλυπτε την αλήθεια. Μετά από δεκαετίες καταπίεσης της δημοκρατίας στην Ανατολική Ασία, ένα κύμα εξεγέρσεων μεταμόρφωσε την περιοχή. Στις Φιλιππίνες, οι 18 μέρες απεργίας τον Φλεβάρη του 1986 των 30 χειριστών υπολογιστών για την καταμέτρηση των ψήφων σε μια εκλογική αναμέτρηση, έδωσε το έναυσμα για το τέλος της δικτατορίας του Μάρκος. Η αντιπαράθεση κερδήθηκε από εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους που αρνήθηκαν να αποχωρήσουν από τους δρόμους. Η εξέγερση του λαού των Φιλιππίνων με τη σειρά της ενέπνευσε το σιγά-σιγά ανασυντειθέμενο κίνημα στη Νότιο Κορέα (46). Λιγότερο από ένα μήνα μετά το ξέσπασμα της λαϊκής επανάστασης, οι επίσκοτιοι στη Σεούλ άρχισαν να λένε ότι οι άνθρωποι στη Νότιο Κορέα είχαν μάθει κάτι. Μέσα σ’ έναν χρόνο, η στρατιωτική δικτατορία ανατράπηκε.

Η λαμπρή νίκη του κινήματος Μιντζούνγκ ξεκίνησε μ’ ένα μαζικό ξέσπασμα της λαϊκής διαμαρτυρίας που άρχισε στις 10 Ιούνη του 1987. Για περισσότερες από δέκα μέρες, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι κατέβηκαν στους δρόμους, απαιτώντας άμεσα προεδρικές εκλογές. Όταν δολοφονήθηκε ο καταγόμενος από την Γκουάνγκτζου Γι Χαν Γιόλ σε μια φοιτητική διαμαρτυρία στο πανεπιστήμιο Γιονσέι, πάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι παραβρέθηκαν στην κηδεία του. Όπως και στις Φιλιππίνες, οι μαζικές καταλήψεις δημόσιων χώρων υποχρέωσαν τον στρατό να καμφθεί, συμφωνώντας να διεξαχθούν άμεσα προεδρικές εκλογές. Τον Ιούλη και τον Αύγουστο ξέσπασαν χιλιάδες απεργίες, με τη συμμετοχή εκατομμυρίων εργαζομένων. Παρότι η κυβέρνηση προχώρησε σε μεγάλες παραχωρήσεις, ο αγώνας συνεχίστηκε.

Σ’ ολόκληρη την Ασία εμφανίστηκαν λαϊκά κινήματα για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα: στην Ταϊβάν ανεστάλλη η κατάσταση πολέμου, στη Μυανμάρ (Βιρμανία) ξέσπασε τον Μάρτη του 1988 ένα λαϊκό κίνημα, όταν φοιτητές και μέλη εθνικών μειονοτήτων κατέβηκαν στους Ο δρόμους της Ρανγκούν (όπως περίπου συνέβη στην Γκουάνγκτζου). Παρά Η τη φρικτή καταστολή, το κίνημα υποχρέωσε τον πρόεδρο Νε Γουίν να πα ραιτηθεί μετά από 26 χρόνια στην εξουσία. Τον Αύγουστο, νέες διαμαρτυ-ρίες που κράτησαν πέντε μέρες και καθοδηγούνταν από τους φοιτητές, εξανάγκασαν σε παραίτηση τον διάδοχό του. Μια επιτροπή της γενικής αν περγίας που εκπροσωπούσε εργάτες, συγγραφείς, μοναχούς και φοιτητές, συντόνισε ένα πανεθνικό κίνημα για την πολυκομματική δημοκρατία, αλλά – ο στρατός δολοφόνησε κι άλλες χιλιάδες ανθρώπους, φτάνοντας τον αριθμό των νεκρών εκείνης της χρονιάς σε 10000. Συλλαμβάνοντας πολλούς περισσότερους, συμπεριλαμβανομένων πάνω από 100 εκλεγμένων αντιπρο-σώπων, η βιρμανική στρατιωτική κυβέρνηση συνέχισε να χρησιμοποιεί τη σιδερένια γροθιά για να παραμείνει στην εξουσία.

Τον επόμενο χρόνο, ακτιβιστές φοιτητές στην Κίνα ηγήθηκαν στη διεκδίκηση ενός ευρύτερου δημόσιου αιτήματος για δημοκρατία, για να καταλήξουμε στη σφαγή της πλατείας Τιενανμέν και στις διώξεις των επόμενων χρόνων [47]. Ακόμη και στο εσωτερικό των κομμουνιστικών χωρών, όμως, καθώς συνεχιζόταν η αλυσιδωτή αντίδραση με τη μορφή εξεγέρσεων εναντίον των στρατιωτικών δικτατοριών, ένα μέλος του Πολιτμπυρώ του Βιετνάμ, ο στρατηγός Τραν Ντο, ζήτησε δημόσια το 1989 να υπάρξει μια πολυκομματική δημοκρατία στο Βιετνάμ, κάτι εντελώς αναπάντεχο. Η επόμενη χώρα που θα γνωρίσει μια έκρηξη, ήταν η Ταϊλάνδη, όταν η εικοσαήμερη απεργία πείνας ενός ηγετικού στελέχους της αντιπολίτευσης κατέβασε τον Μάη του 1992 εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους στο δρόμο. Δεκάδες δολοφονήθηκαν όταν ο στρατός χτύπησε τις διαδηλώσεις και εξαιτίας αυτής της βιαιότητας, ο στρατηγός Σουσίντα Κραπαγιόν αναγκάστηκε να παραιτηθεί [48]. Το 1998 στην Ινδονησία, οι φοιτητές προχώρησαν σε μια «λαϊκή επανάσταση» και κατάφεραν να ανατρέψουν τον Σουχάρτο. Σε συνεντεύξεις που πήρε ένας Αμερικανός δημοσιογράφος στα πανεπιστήμια της Ινδονησίας, γινόταν φανερό ότι το σύνθημα για τη λαϊκή εξουσία είχε υιοθετηθεί από την εμπειρία των Φιλιππίνων, όπως και η καινοτόμος τακτική της κατάληψης δημόσιων χώρων. Οι φοιτητές κατάφεραν να εισβάλουν στο κτίριο του κοινοβουλίου και υποχρέωσαν να δοθεί μια λύση που περιελάμβανε την αποχώρηση του Σουχάρτο.

Η σχέση μεταξύ αυτών των εξεγέρσεων είναι μια διάσταση που δεν έχει τύχει ιδιαίτερης μελέτης. Έχω αναπτύξει αλλού την έννοια της ερωτικής επίδρασης (eros effect) για να εξηγήσω την ταχεία διάδοση των επαναστατικών απόψεων και πράξεων [49]. Με την ερωτική επίδραση εννοώ γεγονότα όπως οι αυθόρμητες αλυσιδωτές εξεγέρσεις και οι μαζικές καταλήψεις δημόσιων χώρων, που αμφότερα συνιστούν παραδείγματα μιας ξαφνικής εισόδου στην ιστορία εκατομμυρίων καθημερινών ανθρώπων, οι οποίοι δρουν ομοιομόρφως, πιστεύοντας ενστικτωδώς ότι μπορούν ν’ αλλάξουν την πορεία της κοινωνίας τους. Σε στιγμές της ερωτικής επίδρασης έρχονται στο προσκήνιο οικουμενικές έννοιες, ενώ την ίδια στιγμή αμφισβητούν και οι κυρίαρχες αξίες της κοινωνίας (σωβινισμός, ιεραρχία, κυριαρχία, τοπικισμός, ιδιοκτητικότητα κλπ). Σ’ αυτό συνίσταται ότι αναφέρω σαν οργανική αλληλεγγύη των συμμετεχόντων στην Κομμούνα της Γκουάνγκτζου. Η ερωτική επίδραση δεν είναι μόνο μια πράξη του μυαλού, ούτε προκαλείται απλώς από ένα «συνειδητό στοιχείο» (ή ένα επαναστατικό κόμμα). Περιλαμβάνει λαϊκά επαναστατικά κινήματα τα οποία εμφανίζονται σαν δυνάμεις που διεκδικούν αυτό που δικαιούνται, καθώς χιλιάδες καθημερινοί άνθρωποι παίρνουν την ιστορία στα χέρια τους [50].

Αναπτύσσοντας την έννοια της ερωτικής επίδρασης, προσπαθώ να διασώσω την επαναστατική αξία των αυθόρμητων πράξεων εκατομμυρίων καθημερινών ανθρώπων από την περιφρόνηση των θεωρητικών. Προσπαθώ επίσης να στρέψω την προσοχή σε μια επανεκτίμηση του ασυνείδητου και των συναισθημάτων, να αντιστρέψω την ιδέα που θέλει αυτά να συνδέονται μάλλον με την αντίδραση παρά με την επανάσταση. Η ιδέα που έχω για την ερωτική επίδραση προσπαθεί να εντάξει τα συναισθήματα στη σφαίρα των θετικών επαναστατικών πηγών, η κινητοποίηση των οποίων μπορεί να επιφέρει έναν σημαντικό κοινωνικό μετασχηματισμό. Όπως είχε πει ο Μαρκούζε, η φύση είναι ένας σύμμαχος στην επαναστατική διαδικασία, αναφερόμενος όχι μόνο στην εξωτερική φύση, τη φύση που υπάρχει στον κόσμο, αλλά και στην εσωτερική φύση, την ανθρώπινη φύση. Οι άνθρωποι έχουν μια ενστικτώδη ανάγκη της ελευθερίας, την οποία αντιλαμβανόμαστε ενστικτωδώς, και ήταν αυτή η ενστικτώδης ανάγκη που μετουσιώθηκε σ’ ένα συλλογικό φαινόμενο κατά τη διάρκεια της εξέγερσης της Γκουάνγκτζου.

Είναι η ερωτική επίδραση μια αναλυτική βάση, ή είναι μια τακτική για έναν καλύτερο κόσμο; Σίγουρα ισχύει το πρώτο. Η ξαφνική εμφάνιση ανθρώπων που καταλαμβάνουν μαζικά δημόσιους χώρους η διάδοση της εξέγερσης από τη μια πόλη στην άλλη, αλλά και στην ύπαιθρο” η ενστικτώδης ταύτιση εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων και η ταυτόχρονη πίστη τους στη δύναμη των ενεργειών τους η αναστολή συνηθισμένων αξιών όπως ο τοπικισμός, οι ανταγωνιστικές επιχειρηματικές πρακτικές, η εγκληματική συμπεριφορά και αρπακτικότητα: αυτές είναι οι διαστάσεις της ερωτικής επίδρασης στην Γκουάνγκτζου. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η ξαφνική και απροσδόκητη εμφάνιση της μαζικής αμφισβήτησης της εξουσίας έχει γίνει μια σημαντική τακτική στο οπλοστάσιο των λαϊκών κινημάτων.

Μελλοντικές Προοπτικές

Εάν μπορεί να ενεργοποιηθεί η ερωτική επίδραση, βλέπω τουλάχιστον δύο δυνατότητες για το πώς αυτή η δυναμική μπορεί να λειτουργήσει στην πράξη. Όταν οι Ζαπατίστας χρησιμοποίησαν το διαδίκτυο για να καλέσουν σε διαδηλώσεις εναντίον του νεοφιλελευθερισμού κατά τη διάρκεια του 1999 – και ακτιβιστές σε πολλές πόλεις ανταποκρίθηκαν, συμπεριλαμβανομένου του Λονδίνου, το οποίο γνώρισε τις μεγαλύτερες ταραχές εδώ και τουλάχιστον μια δεκαετία – ξεκάθαρα επιδιώκουν διεθνώς συγχρονισμένες λαϊκές εξεγέρσεις. Για να πετύχει αυτή η μέθοδος, η ομάδα(-ες) που προβαίνει στην πρώτη έκκληση πρέπει να είναι κοινωνικά νομιμοποιημένη στις καρδιές πολλών ανθρώπων και πρέπει να χειριστεί ευφυώς αυτή την δύναμη. Ακόμη πιο σημαντικό είναι η σπίθα που άναψε από τις οργανωμένες δυνάμεις, να φωτίσει μια καυτή περιοχή. Πέρα από τους Ζαπατίστας, η Γκουάνγκτζου παίζει σε αυξανόμενο βαθμό αυτον τον διεθνή ρόλο. Όπως το θωρηκτό Ποτέμκιν, τα γεγονότα στην Γκουάνγκτζου μπορεί να σηματοδοτήσουν και πάλι την εποχή της εξέγερσης, και όχι μόνο στην Κορέα. Το 1972, η βιετναμέζικη επανάσταση ετοίμασε σχολαστικά μια διεθνώς συγχρονισμένη επίθεση. Αφού συγκάλεσαν ένα συνέδριο στο Παρίσι για τον συντονισμό των ενεργειών των αντιπολεμικών κινημάτων πάνω από 80 χωρών, οι Βιετναμέζοι εξαπέλυσαν τη στρατιωτική επίθεση τον Απρίλη του 1972, κατά τη διάρκεια της οποίας ανακοίνωσαν την ύπαρξη μιας Προσωρινής Επαναστατικής Κυβέρνησης.

Δεύτερον, οι αντιπαραθέσεις με τα κύρια όργανα της παγκόσμιας εταιρικής κυριαρχίας (κατά τη διάρκεια των συναντήσεων του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας το 1988 στο Βερολίνο, στην πρόσφατη επίσκεψη του Κλίντον στην Αθήνα, εναντίον του ΠΟΕ στο Σηάτλ το 1999 και οι πιο πρόσφατες διαδηλώσεις εναντίον του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Ουάσινγκτον) βοηθούν στην παγκόσμια δυναμική κλιμάκωση της αντίθεσης, η οποία διαδίδεται σ’ ολόκληρο τον κόσμο όπως τα κύματα στη θάλασσα. Υποβοηθούμενες από τους παγκόσμιους θεσμούς του κεφαλαίου (ΔΝΤ, Παγκόσμια Τράπεζα και ΠΟΕ), οι τοπικές κυρίαρχες τάξεις – τόσο στην Ανατολική Ασία όσο και στις ΗΠΑ – χρησιμοποιούν τη βία όταν η πειθώ αποτυγχάνει να διατηρήσει το καθεστώς της εταιρικής εκμετάλλευσης και της πολιτιστικής ηγεμονίας. Όταν οι άνθρωποι σε μια χώρα αντιπαρατίθενται με τέτοιες δικτατορικές τάσεις, ενστικτωδώς δημιουργούν κι νήματα, ενεγοποιώντας μια παγκόσμια δυναμική αλληλεγγύης και αγώνα.

Η παγκοσμιοποίηση έτσι όπως την έχουμε γνωρίσει, οικοδομήθηκε στις πλάτες των φτωχών εργαζόμενων όλου του κόσμου. Η συγκέντρωση περισσότερων κεφαλαίων βασίζεται στην αυξανόμενη αθλιότητα εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπων στην περιφέρεια του παγκόσμιου συστήματος. Καθώς οι σφαιρικές τάσεις του παγκόσμιου συστήματος εντείνουν τις εππτώσεις τους στην καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων, μια διεθνώς συντονισμένη αντιπολίτευση γίνεται ολοένα και περισσότερο αναγκαία. Για να ενεργοποιηθεί η ερωτική επίδραση, χιλιάδες και κατόπιν εκατομμύρια άνθρωποι οι οποίοι αποτελούν την κοινωνία των πολιτών οφείλουν να ενεργοποιηθούν, να αρνηθούν την υπάρχουσα ρουτίνα της καθημερινότητάς τους και να απαλλαγούν από βαθιά ριζωμένες απόψεις. Αυτή η διαδικασία δεν μπορεί να μπει σε κίνηση από την επιθυμία μιας μικρής ομάδας, αν και μπορεί ν’ ανάψει από μια τέτοια. Όπως όταν ερωτεύεσαι, η ενεργοποίηση της ερωτικής επίδρασης είναι μια σύνθετη διαδικασία. Φαίνεται πως σε καταστάσεις που λείπει η ηγεσία, να δημιουργείται συχνά η ερωτική επίδραση. Αν η ερωτική επίδραση ήταν συνεχώς ενεργοποιημένη, θα είχαμε περάσει από τη σφαίρα αυτού που ο Μαρξ αποκαλούσε προϊστορία, στη σφαίρα της πραγματικής ανθρώπινης ιστορίας, όπου τα ανθρώπινα όντα για πρώτη φορά είναι σε θέση να καθορίσουν τα ίδια τον τύπο της κοινωνίας στην οποία επιθυμούν να ζουν.

Για μια πρώτη ματιά σε μια τέτοια κοινωνία δεν χρειάζεται παρά να κοιτάξουμε στην εξέγερση των ανθρώπων της Γκουάνγκτζου, κατά τη διάρκεια της κτηνώδους πραγματικότητας του Μάη του 1980, όπου οι Κορεάτες εργάτες και φοιτητές δοκίμασαν για λίγο την ελευθερία. Το παράδειγμα που έδωσε ο λαός της Γκουάνγκτζου με την αυθόρμητη ικανότητά του για αυτοκυβέρνηση και με την οργανική αλληλεγγύη του πληθυσμού, μπορεί να αποτελεί την πιο σημαντική κληρονομιά του. Μαζί μ’ αυτές τις ενδείξεις της δυναμικής των ανθρωπίνων όντων, υπήρξαν και συγκεκριμένα οφέλη – η ανατροπή της στρατιωτικής δικτατορίας και η έμπνευση άλλων δημοκρατικών κινημάτων – και συγκεκριμένα μαθήματα που δόθηκαν μέσα από το αίμα και τη θυσία τόσο πολλών ανθρώπων – η ανάγκη για στρατηγική οργάνωση και ο κεντρικός ρόλος των εργαζομένων για μια θεμελιώδη αλλαγή. Σήμερα, είκοσι χρόνια μετά, η εξέγερση συνεχίζει να μας προσφέρει ένα χειροπιαστό αίσθημα αξιοπρέπειας των ανθρωπίνων όντων και την αναγκαιότητα εντατικοποίησης του αγώνα για την απελευθέρωση.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
1. Αν και τα δυτικά ΜΜΕ αναφέρθηκαν εκείνη την εποχή στα γεγονότα, η Κομμούνα της Γκουάνγκτζου και οι σφαγές δεν αναλύθηκαν ποτέ πλήρως, ενώ πέρα από την Κορέα οι περισσότεροι ούτε που έχουν ακούσει γι’ αυτήν. Στις ΗΠΑ θάφτηκε κάτω από έναν χείμαρρο αναφορών στο «κορεατικό οικονομικό θαύμα». Η συνενοχή των ΗΠΑ στις σφαγές προσωποποιείται στον άνθρωπο που είναι σήμερα πρεσβευτής των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, τον Richard Holbrooke. Αν και ισχυρίστηκε ότι οι «Αμερικανοί δεν ήξεραν τι συνέβαινε», ο Χόλμπρουκ ηγείτο της αμερικανικής ομάδας που ενέκρινε την αποστολή των νοτιοκορεατικών στρατευμάτων προκειμένου να συντριβεί η εξέγερση της Γκουάνγκτζου. Εν μέσω των διαπραγματεύσεων για μια ειρηνική διευθέτηση στην Γκουάνγκτζου, το συμβούλιο των πολιτών ζήτησε τη μεσολάβηση των ΗΠΑ: οι Χόλμπρουκ και σία αρνήθηκαν. Αντίθετα υποσχέθηκαν στην κορεατική κυβέρνηση ότι οι «ΗΠΑ δεν θα αμφισβητήσουν δημόσια» την εκδοχή της για το τι συνέβη. Αφού είχαν σκοτωθεί εκατοντάδες, ο Χόλμπρουκ ενδυνάμωσε τους οικονομικούς και διπλωματικούς δεσμούς με τη νέα στρατιωτική κυβέρνηση και ωφελήθηκε προσωπικά υπηρετώντας σαν ειδικός σύμβουλος στη Χιουντάι τη δε καετία του ’80. Προφανώς η συνενοχή του Χόλμπρουκ σε εκατοντάδες δολοφονίες του χάρισαν την προαγωγή σε πρεσβευτή των ΗΠΑ.
2. Λη Τζάε-Εουί, Kwangju Diary: Beyond Death, Beyond the Darkness of the Age (UCLA Asian Pasific Monograph Series, 1999). Αυτή είναι η μοναδική, άριστη πηγή στα αγγλικά και τη συστήνω ανεπιφύλακτα. Το βιβλίο μπορεί να το παραγγείλλει κανείς στη διεύθυνση: Mr. Leslie Evans, 11372B, Bunche Hall, UCLA, Los Angeles, CA 90095-1487.
3. Άλλες πηγές στα αγγλικά πάνω στις οποίες βάσισα την έρευνά μου περιλαμβάνουν μια συλλογή κειμένων ξένων δημοσιογράφων στον τόμο Kwangju in the Eyes of the World (Kwangju Citisen’s Solidarity, 1997). Τα παραπάνω αποσπάσματα είναι από ένα άρθρο του Bradley Martin σελ. 94. Μας βοήθησε επίσης το The May 18 Kwangju Democratic Uprising (The 5/18 History Compilation Committee of Kwangju City, 1999). Το άρθρο του Arnold A. Peterson, 5/18: The Kwangju Incident» περιλαμβάνεται σε ένα βιβλίο γραμμένο στα κορεατικά. Last but not least, ωφελήθηκα πολύ από το Ινστιτούτο της 18ης Μάη που πρόσφατα μετέφρασε ντοκουμέντα και προσωπικές μαρτυρίες (από δω και στο εξής στις σημειώσεις μου αναφέρονται σαν Ντοκουμέντα). Είναι όλα διαθέσιμα ψηφιακά. Σε κάποιες περιπτώσεις, προσπάθησα να κάνω τις μεταφράσεις να κυλούν πιο εύκολα.
4. Sanjeewa Liyanage, Kwangju, The Flame of People’s Power, International Youth Net, τόμος 1, 1996, σελ. 29.
5. Λη Τζάε-Εουί, Kwangju Diary, orλ. 41.
6. The May 18th Kwangju Democratic Uprising…, σελ. 121.
7. Λη, σελ. 46.
8. Ντοκουμέντα, σελ. 79.
9. The May 18th Uprising, σελ. 127.
10. Ντοκουμέντα, σελ. 113.
11. Λη, σελ. 64.
12. The May 18th Uprising, σελ. 138.
13. Οι πυροβολισμοί ξεκίνησαν στις 1.00 το μεσημέρι της 21ης και στις 2.30 όπλα και πολεμοφόδια επιτάχθηκαν από το αστυνομικό τμήμα της Νατζού και τις αστυνομικές σκοπιές των Γιανγκουάν, Κεουμοούνγκ και Σουάν. Οι πρώτες ομάδες ένοπλων διαδηλωτών άρχισαν να ανταποδίδουν τους πυροβολισμούς στις 2.20. Ο Άρνολντ Πήτερσον αναφέρει ότι «γύρω στις 2.00 μ.μ. μερικοί πολίτες κατέλαβαν το στρατιωτικό οπλοστάσιο στην πόλη Χουά Σουν, στα νότια της Γκουάνγκτζου. Από τότε πολλοί διαδηλωτές είχαν όπλα». Πήτερουν, σελ. 44.
14. The May 18th Uprising, σελ. 143.
15. Λη, σελ. 77.
16. The May 18th Uprising, σελ. 164. Ντοκουμέντα, σελ. 72.
17. Ντοκουμέντα, σελ. 105.
18. Ντοκουμέντα, σελ. 61.
19. Λη, σελ. 137.
20. Στο Ντοκουμέντα, σελ. 132, ο αριθμός αυτών των αγώνων φτάνει τους 719.
21. Ντοκουμέντα, σελ. 43.
22. Πήτερσον, σελ. 49.
25. Bλέπε Cumings. «Introduction» στο βιβλίο του Λη.
24. Αυτό το επεισόδιο περιγράφεται στο Ντοκουμέντα, σελ. 9-10.
25. Ο Λη (σελ. 107) λέει ότι υπήρχαν 15 αντιπρόσωποι.
26. Πήτερσον, σελ. 44.
27. Λη, σελ. 107.
28. Δελτίο των Αγωνιστών 5, 23 Μάη, Ντοκουμέντα, σελ. 71.
29. Ο Γιόνγκ Χο παρατίθεται στο Kwangju in the Eyes of the World, σελ. 88. 30. Ο Παρκ. Σονγκ Χιόν συνοψίζει τη στρατηγική του Γιούνκ στο Kwangju in the Eves of the World, σελ. 88.
31. Συνέντευξη με τον Τσούν Γιόν Χο, 29 Νοέμβρη 1999.
12. Ντοκουμέντα, σελ. 31.
33. Ντοκουμέντα, σελ. 68.
34. Βλέπε την ανάλυση του Λη όπως επίσης τις οξυδερκείς κριτικές που γράφτηκαν δύο χρόνια μετά την εξέγερση της Γκουάνγκτζου από το Κίνημα των Πολιτών της Γκουάνγκτζου για τη Δημοκρατία, σελ. 135 Ντοκουμέντα. Κατά τη γνώμη μου, μια τέτοια οργάνωση χρειάζεται να αποκεντρωθεί για πολλούς λόγους, που ανάμεσά τους κορυφαίος είναι η ευκολία με την οποία αποκεφαλίζονται οι συγκεντρωτικές οργανώσεις. Για περισσότερη συζήτηση βλέπε το κεφάλαιο 5 του βιβλίου μου The Imagination of the New Left: A Global Analysis of 1968, (Βοστώνη, South End Press, 1987).
35. Λη, σελ. 72.
36. Πήτερουν, σελ. 47.
37. Βλέπε Ντοκουμέντα, σελ. 11-12.
38. The May 18th Uprsing, ork. 174-5.
39. Ντοκουμέντα, σελ. 113.
40. Ντοκουμέντα, σελ. 119.
41. Ντοκουμέντα, σελ. 127.
42. Δελτίο των Αγωνιστών της 23ης Μάη, Ντοκουμέντα, σελ. 71.
45. Ντοκουμέντα, σελ. 58.
44. Λη, σελ. 105.
45. Documents and Testimonies, σελ. 67.
46. Lee Jae-eui, The Seventeen Years of Struggle to Bring the Truth of the Kwangju Massacre to Light, στο Kwangju in the Eyes of the World, σeλ. 143.
47. Αν και η κυβέρνηση ισχυρίζεται πως ήταν πολύ λιγότεροι, φαίνεται να σκοτώθηκαν γύρω στους 700 ανθρώπους. Βλέπε Μπρους Κάμινγκς, «Introduction» στο βιβλίο του Λη.
48. Το ταϊλανδικό υπουργείο Εσωτερικών ισχυρίζεται ότι υπήρχαν 44 νεκροί, 38 εξαφανισμένοι, 11 ανάπηροι και πάνω από 500 τραυματίες. Οι ακτιβωτές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σημειώνουν ότι εκατοντάδες σκοτώθηκαν ή εξαφανίστηκαν, Καμμία ταϊλανδική κυβέρνηση δεν θεωρήθηκε ποτέ υπεύθυνη για τις σφαγές στις υπέρ της δημοκρατίας διαδηλώσεις το 1975, το 1976 ή το 1992.
49. Βλέπε το βιβλίο μου The Imagination of the New Left and the Subversion of Politics: European Autonomous Social Movements and the Decolonization of Every day Life (Atlantic Highlands, N.J.: Humanities Press, 1997).
50. Με την ψυχική ενέργεια και τις αλλαγές στις διαθέσεις του πλήθους, ένα μίγμα συναισθημάτων συνυπάρχουν ταυτοχρόνως. Ενώ πολλοί θυσίασαν τη ζωή τους, οι επιζήσαντες είχαν πολλές ευκαιρίες να τα παρατήσουν. Αυτό που ο Μαρκούζε απόκαλούσε «ψυχικό Θερμιδώρ», μια εσωτερικά αναπτυγμένη διαδικασία συμπεριφοράς προσωπικής ήττας στα επαναστατικά κινήματα, μπορεί να λειτούργησε στην Γκουάνγκτζου. Μπορούμε να θεωρήσουμε ότι κάτι τέτοιο συνέβη στην απελευθέρωση 45 ανδρών των ΜΑΤ που είχαν συλληφθεί στις 18 του Μάη στη διασταύρωση Σαν σού-Τονγκ, Κάποιοι υπέθεσαν ότι σχεδόν σίγουρα δεν θα υπήρχε η βιαιότητα των αλεξιπτωτιστών μετά την απελευθέρωση των αστυνομικών, αλλά μήπως οι όμηροι θα αποτελούσαν ένα καλό διαπραγματευτικό χαρτί για την απελευθέρωση μερικών φυλακισμένων που είχαν βασανιστεί; Μπορούν να βρεθούν και άλλες ενδείξεις ενός ψυχικού Θερμιδώρ. Στις 23 Μάη, εγκαταλείφθηκαν χιλιάδες καραμπίνες, ντουφέκια Μ-16 και πιστόλια. Την ίδια νύχτα ο Κιμ Τσανγκ-γκιλ και μερικά μέλη της ΦΕΔ επέτρεψαν σ’ έναν ειδικό των εκρηκτικών, στην πραγματικότητα πράκτορα του στρατού, να βγάλει όλους τους πυροκροτητές από τους δυναμίτες, καθιστώντας τους άχρηστους. Θα είχε φερθεί τόσο κτηνωδώς ο στρατός αν ήξερε ότι μπορεί να έχανε μερικά τανκς;

The post Ενθυμούμενοι την εξέγερση της Γκουάνγκτζου first appeared on Aυτολεξεί.

Η Εναλλακτική Δράση, έπειτα από συνεννόηση με φίλους και συναγωνιστές στη Βολιβία, προγραμμάτισε συναντήσεις και συζητήσεις με διανοούμενους και κινήματα προκειμένου να συμβάλει στην προσπάθεια που γίνεται και από άλλες συλλογικότητες στη χώρα μας για διαδοση  της ιδέας και της εφαρμογής της Αυτοδιαχείρισης. Σημαντικό κίνητρο για τις συζητήσεις αυτές ήταν οι μεγάλες αγωνιστικές κινητοποιήσεις που για 7 εβδομάδες, ως γνωστόν, τον περασμένο Ιούνιο, συγκλόνισαν τη Βολιβία και ανάγκασαν την κυβέρνηση να κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης για 3 μήνες, μέχρι τα τέλη του Σεπτεμβρίου. Σε όλες τις συζητήσεις που γίνονται εδώ, οι συλλογικότητες θεωρούν σίγουρο ότι οι κινητοποιήσεις θα συνεχιστούν με ακόμη μεγαλύτερη ένταση από τον Οκτώβριο. Ξεχωριστό ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι στις κινητοποιήσεις αυτές οι μεγάλες συνδικαλιστικές οργανώσεις και των εργατών και των αγροτών έθεσαν, για πρώτη φορά, την αυτοδιαχείριση ως βασικό αίτημα διεκδίκησης.

Η πρώτη συνάντηση ήταν με τον Βολιβιανό διανοούμενο και συγγραφέα Φερνάντο Μαμάνι, του οποίου το βιβλίο Buen Vivir, όπως είναι γνωστό, έχει εκδώσει στα ελληνικά η Εναλλακτική Δράση. Η δίωρη συζήτηση που πραγματοποιήθηκε στο σπίτι του συγγραφέα έχει βιντεοσκοπηθεί και έχει ξεκινήσει η μετάφρασή της. Το παρακάτω κείμενο, μεταφρασμένο, είναι ένα μέρος της πολύ ενδιαφέρουσας συζήτησης η οποία, όπως ήταν φυσικό, ξεκίνησε με συζήτηση για τις πρόσφατες κινητοποιήσεις και την προοπτική του κινήματος στη Βολιβία. Στο κείμενο, ο Μαμάνι μιλά για το περιεχόμενο του Buen Vivir και τη φιλοσοφία του κοινοτισμού, όπως και την επίδραση που έχει στα κινήματα της Λατινικής Αμερικής. Εξίσου ενδιαφέροντα είναι και τα υπόλοιπα θέματα της συζήτησης που αναφέρονται στον κοινοτισμό του Buen Vivir και την εφαρμογή του στους κοινωνικούς τομείς, όπως στην οικονομία, την εκπαίδευση, τη δικαιοσύνη, τις σχέσεις των φύλων κ.ά. Η συνάντηση ολοκληρώθηκε με συζήτηση για τις εμπειρίες από τις μεγάλες και επιτυχημένες κινητοποιήσεις του 2000 στην Κοτσαμπάμπα, εναντίον της ιδιωτικοποίησης του νερού και του 2003 στη Λα Παζ εναντίον της ιδιωτικοποίησης του υγραερίου.

Εκτός από τη συνάντηση με τον Μαμάνι έχουν προγραμματιστεί συναντήσεις με φοιτητές και εργαζόμενους.

***

Μάκης Σταύρου: Ποιο ήταν το κίνητρο για να τιτλοφορήσετε το βιβλίο σας με τον όρο Buen Vivir;

Φερνάντο Μαμάνι: Καταρχάς θέλω να σας ευχαριστήσω, κύριε Σταύρου, που μεταφράσατε το βιβλίο μου στα ελληνικά και έχουν οι Έλληνες και οι Ελληνίδες, φίλες και φίλοι, τη δυνατότητα να το διαβάσουν και να μελετήσουν τη φιλοσοφία των ιθαγενών της Λατινικής Αμερικής.

Όσον αφορά το ερώτημά σας, θέλω να επισημάνω κάτι που όλες και όλοι από την καθημερινότητά μας γνωρίζουμε, ότι δηλαδή, ζούμε σε μια εποχή μεγάλης κρίσης του καπιταλισμού. Και επειδή στον καπιταλισμό οι κρίσεις είναι μόνιμο φαινόμενο, οι θεωρητικοί του εκπρόσωποι προσπαθούν να ωραιοποιούν τις λέξεις, για να δημιουργούν αυταπάτες στους λαούς και να τους παθητικοποιούν. Με αυτό το σκεπτικό χρησιμοποιούν τη φράση vivir mejor (να ζούμε καλύτερα) και στοχεύουν στο να πείσουν τους ανθρώπους ότι στον καπιταλισμό μπορούν να έχουν καλύτερη ζωή, δηλαδή να αποκτήσουν πολλά υλικά αγαθά και, πιθανόν, να πλουτίσουν.

Στην πραγματικότητα, όμως, η «καλύτερη ζωή» που υποσχονται σημαίνει οικονομική και υλική ανάπτυξη χωρίς όρια, υπερκατανάλωση, συσσώρευση πλούτου και εξουθενωτικός ανταγωνισμός. Αυτές οι συνθήκες, που με μια λέξη τις ονομάζουν ευημερία, όπως διαπιστώνουμε, προκαλούν πολύ αρνητικές επιπτώσεις και στην κοινωνία και στο φυσικό περιβάλλον. Μερικές από τις επιπτώσεις αυτές είναι οι μεγάλες κοινωνικές ανισότητες, ο εγωισμός, ο ατομικισμός, η υπερκατανάλωση, η λεηλασία των φυσικών πόρων και η κλιματική κρίση, ενώ ταυτόχρονα, παρά τις υποσχέσεις, γιγαντώνεται η φτώχεια στον πλανήτη.

Για τους λόγους αυτούς, εμείς οι ιθαγενείς απορρίπτουμε τη λογική του vivir mejor (να ζούμε καλύτερα) και έχουμε υιοθετήσει τη φιλοσοφία του buen vivir, που είχαν και οι πρόγονοί μας και σημαίνει να ζούμε ποιοτικά. Η έννοια της ποιοτικής ζωής για τους ιθαγενείς σημαίνει: να καταναλώνουμε αυτά που πραγματικά έχουμε ανάγκη, να έχουμε ισοτιμία σε όλες μας τις σχέσεις, να ζούμε με αλληλεγγύη, να έχουμε καθημερινή πρακτική μας τον κοινοτισμό και, πάνω από όλα, να προστατεύουμε τη φύση. Για τους ιθαγενείς, η λέξη φύση είναι ιερή, και ονομάζεται Pachamama (Μάνα Γη) και τους αγώνες που κάνουμε για να την προστατεύσουμε δεν τους κάνουμε από απλή οικολογική ευαισθησία, αλλά γιατί πιστεύουμε ότι προστατεύουμε τη μάνα μας.

Όλες αυτές οι αξίες που ανέφερα είναι για εμάς το περιεχόμενο της ποιοτικής ζωής, που υπάρχει στη φιλοσοφία του buen vivir, και για αυτόν τον λόγο επέλεξα τον τίτλο για το βιβλίο. Ο αναγνώστης που θα το διαβάσει μπορεί να κάνει τη διάκριση ανάμεσα στο vivir mejor του καπιταλισμού και στο buen vivir του κοινοτισμού.

Μ.Σ.: Με αφορμη τις σκέψεις αυτές θα ήθελα να μιλήσουμε λίγο πιο αναλυτικά για τα δύο πρότυπα (paradigmas) οργάνωσης των κοινωνιών που αναφέρεται στο βιβλίο σας: el paradigma occidental (το δυτικό πρότυπο) και el paradigma comunitario (το πρότυπο του κοινοτισμού).

Φ.Μ.: Όσον αφορά το δυτικό πρότυπο θα ήθελα να διασαφηνίσω ότι με τον όρο occidental (δυτικός) δεν εννοώ κάποιον γεωγραφικό χώρο. Αναφέρομαι σε μια συγκεκριμένη μορφή σχέσεων που έχει καθιερωθεί στις λεγόμενες ανεπτυγμένες δυτικές χώρες. Μια μορφή σχέσεων που χαρακτηρίζεται από τον άκρατο καταναλωτισμό, τον ατομικισμό, τον ρατσισμό, την ιεραρχία, την πατριαρχία και άλλα παρόμοια χαρακτηριστικά. Τις σχέσεις αυτές προσπάθησαν να επιβάλλουν και σε εμάς, τους ιθαγενείς της Λατινικής Αμερικής, οι Ευρωπαίοι αποικιοκράτες.

Το δυτικό αυτό πρότυπο που δεν είναι άλλο από το καπιταλιστικό πρότυπο με τις αρνητικότατες συνέπειες που έχει για το περιβάλλον και τους λαούς, προκειμένου να επιβληθεί πιο εύκολα και να γίνει αποδεκτό, υποστηρίζουν ότι είναι το μοναδικό σύστημα που μπορεί να φέρει «ανάπτυξη». Μια έννοια δηλαδή, που δίνει προτεραιότητα στη χωρίς όρια αύξηση της παραγωγής υλικών αγαθών, στην ατομική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής και στη συσσώρευση πλούτου από λίγους. Αυτή η «ανάπτυξη», όμως οδηγεί ανάμεσα σε άλλα δεινά, στην καταλήστευση και κατασπατάληση των φυσικών πόρων, στην καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος, στον διαχωρισμό του πληθυσμού σε πλούσιους και φτωχούς, σε μεγάλες αδικίες και το χειρότερο από όλα σε καταστροφικούς πολέμους. Φτάνουν μάλιστα στο σημείο oι υποστηρικτές του καπιταλισμού αυτή την ανάπτυξη να την αποκαλούν «πρόοδο». Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, κάτω από την πίεση της κλιματικής κρίσης και προκειμένου να κατευνάσουν τις κινητοποιήσεις και τις διαμαρτυρίες εναντίον της κλιματικής αλλαγής την ονόμασαν «πράσινη ανάπτυξη».

Χαρακτηριστική για το πώς χρησιμοποιεί ο καπιταλισμός τη λέξη ανάπτυξη είναι η συνέντευξη που παραχώρησε στις 20 Ιανουαρίου 1949 ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Χάρι Τρούμαν, όπου αναφερόμενος στην παγκόσμια οικονομία χρησιμοποίησε τους όρους ανάπτυξη και υπανάπτυξη. Έκτοτε καθιερώθηκαν επίσημα οι χαρακτηρισμοί «αναπτυγμένες» και «υπανάπτυκτες» χώρες. Οι «υπανάπτυκτες» που σύμφωνα με τον Τρούμαν είναι οι χώρες του Νότιου Ημισφαιρίου, ονομάστηκαν με μια φράση «τρίτος κόσμος», ο οποίος θα έπρεπε να αναπτυχθεί με τη «βοήθεια» των αναπτυγμένων χωρών. Σήμερα, έπειτα από 75 χρόνια, βλέπουμε και εμείς στις χώρες της Λατινικής Αμερικής ότι, όχι μόνο δεν υπήρξε καμία ανάπτυξη από τη βοήθεια των αναπτυγμένων χωρών, αλλά αντίθετα βάθυνε το χάσμα ανάμεσα στις πλούσιες και φτωχές χωρες. Και η κατάσταση χειροτέρεψε ακόμη περισσότερο από τα τέλη της δεκαετίας του ’70 και μετά με την επικράτηση της παγκοσμιοποίησης και του νεοφιλελευθερισμού. Αυτή είναι η περίφημη ανάπτυξη που προσπαθεί να επιβάλλει το δυτικό πρότυπο.

Μ.Σ.: Είναι γεγονός ότι το δεύτερο πρότυπο στο οποίο αναφερθήκατε, το πρότυπο του κοινοτισμού, αποτελεί στις μέρες μας αντικείμενο πολλών συζητήσεων. Για αυτόν τον λόγο, θα ήθελα να μιλήσετε κάπως πιο αναλυτικά, αφενός για το περιεχόμενο του κοινοτισμού και αφετέρου για τον τρόπο εφαρμογής του.

Φ.Μ.: Γνωρίζω και εγώ ότι ο κοινοτισμός είναι θέμα συζητήσεων σε συλλογικότητες, ακόμη και σε επίσημους θεσμούς σε πολλές χώρες, ιδιαίτερα μετά την εμφάνιση του νεοφιλελευθερισμού, στη δεκαετία του ’70. Για το θέμα αυτό, επίσης, με έχουν προσκαλέσει συλλογικότητες σε αρκετές χώρες, για να παρουσιάσω τον κοινοτισμό με βάση τη φιλοσοφία του Buen Vivir.

Αυτό που πρωταρχικά θεωρώ σημαντικό είναι να γίνει κατανοητό το νόημα της έννοιας της κοινότητας, που έχουμε εμείς οι ιθαγενείς και είναι διαφορετικό από το νόημα της κοινότητας που έχουν στο δυτικό κόσμο. Διότι στο δυτικό κόσμο η κοινότητα κατανοείται ως μία ενότητα και κοινωνική δομή που αφορά μόνο τους ανθρώπους. Για εμάς η έννοια της κοινότητας περιλαμβάνει κάθε μορφής ύπαρξη. Στον κοινοτισμό του Buen Vivir, δηλαδή, δεν παίρνουμε υπόψη μόνο τον άνθρωπο, αλλά βλέπουμε και τον άνθρωπο ενταγμένο στο σύνολο της κοινότητας. Για να σας δώσω να καταλάβετε καλύτερα την έννοια της κοινότητας, θα σας πω ότι στα σχολεία μας τα παιδιά διδάσκονται ότι το πρώτο πρόσωπο δεν είναι το “εγώ”, όπως διδάσκεται στα σχολεία της δύσης, αλλά το “εμείς”. Και λέγοντας “εμείς” δεν εννοούμε μόνο τους ανθρώπους, αλλά ό,τι υπάρχει γύρω μας: τα ζώα, τα φυτά, τά έντομα, τα βουνά, τα ποτάμια, τις λίμνες, τις πέτρες, τα βράχια κ.ά. Αυτό είναι για εμάς η κοινότητα.

Υπό αυτή την αντίληψη, πρωταρχική μας αξία είναι η συμπληρωματικότητα, που σημαίνει ότι κάθε ύπαρξη συμπληρώνει την άλλη και επομένως οι σχέσεις μας διαμορφώνονται με βάση τη σκέψη ότι όλοι και όλα εξαρτώνται από όλους. Σε αυτή τη μορφή σχέσεων, η αξία της αλληλεγγύης δεν είναι ένα απλό σύνθημα, αλλά ζωτική ανάγκη για την καθημερινή μας ζωή. Το ίδιο ισχύει για τις αξίες της αμοιβαιότητας, του σεβασμού, της συνεργασίας κ.ά.

Μ.Σ.: Η διαφορά της έννοιας της κοινότητας ανάμεσα στην ατομοκεντρική αντίληψη που έχει ο δυτικός κόσμος και την αξιακή αντίληψη που έχουν οι ιθαγενείς με βάση το Buen Vivir, έγινε κατανοητή σε θεωρητικό επίπεδο. Θα ήθελα, όμως, να μας πείτε πώς εφαρμόζεται στην πράξη ο κοινοτισμός στους ιθαγενείς.

Φ.Μ.: Στους ιθαγενείς υπάρχει και λειτουργεί, από την προ-Ίνκας εποχή, ένας ιερός θεσμός που ονομάζεται Ayllu (Αϋλού-Κοινότητα) που λειτουργεί με βάση τις αρχές που προηγουμένως αναφέραμε. Καθεμιά Αϋλού έχει μια γεωγραφικά προσδιορισμένη περιοχή, όπου ζουν περίπου εκατό οικογένειες. Η γη ανήκει στην κοινότητα και κάθε οικογένεια μπορεί να καλλιεργεί και να διαχειρίζεται ένα κομμάτι γης ανάλογα με τον αριθμό των μελών της. Τα προϊόντα που παράγουν οι οικογένειες ανήκουν στην κοινότητα και η διανομή τους γίνεται με βάση την αρχή της συμπληρωματικότητας και της αλληλεγγύης και με στόχο να ικανοποιούνται οι πραγματικές ανάγκες όλων, οι οποίες καθορίζονται από τις υποχρεώσεις και τις ευθύνες που καθεμιά και καθένας έχει αναλάβει. Θα πρέπει στο σημείο αυτό να σας πω ότι μέσα σε κάθε Αϋλού υπάρχουν επιμέρους θεσμοί που λειτουργούν με στόχο να υπάρχει πλήρης διαφάνεια και να γνωρίζουν όλες και όλοι τα πάντα, ώστε να παίρνουν τις σωστές αποφάσεις.

Ένας από τους θεσμούς αυτούς είναι το Muyt΄a (Μουίτα) που είναι μια μορφή συνέλευσης, στην οποία συμμετέχουν ισότιμα όλα τα μέλη της κοινότητας. Στη συνέλευση αυτή αποφασίζεται η διαχείριση όλων των υποθέσεων και καθορίζονται οι στόχοι της κοινότητας. Επίσης καθορίζονται οι προτεραιότητες και οι συλλογικές δεσμεύσεις για την επίτευξη των στόχων, όπως και οι ευθύνες και οι υποχρεώσεις όλων που υλοποιούνται εκ περιτροπής. Υπάρχει επίσης ένας άλλος θεσμός που λέγεται Tumpa (Τούμπα), όπου καθαρίζονται οι συγκεκριμένες ευθύνες και υποχρεώσεις που εκ περιτροπής αναλαμβάνει το κάθε μέλος της κοινότητας. Δεν αναλαμβάνουν ευθύνες τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι και οι ασθενείς, οι οποίοι βέβαια, αυτονόητα συμμετέχουν ισότιμα στη διανομή των τροφίμων και των άλλων προϊόντων. Τέλος υπάρχει ο κοινός χώρος που λέγεται Tampu (Τάμπου), όπου βρίσκονται όλα τα διαθέσιμα αγαθά και γίνεται η κατανομή τους με βάση τις αποφάσεις της συνέλευσης Muyt΄a. Όπως καταλάβατε, το Αϋλού, η κοινότητα, λειτουργεί με πλήρη αυτοοργάνωση και αυτοδιαχείριση.

Μ.Σ.: Στην αρχή της κουβέντας μου είπατε ότι η φιλοσοφία του Buen Vivir έχει επηρεάσει τα κινήματα αντίστασης και δικαιοσύνης που τα τελευταία πενήντα χρόνια έχουν εμφανιστεί και δυναμώσει στη Λατινική Αμερική. Θέλετε να μιλήσουμε λίγο περισσότερο για αυτό το θέμα;

Φ.Μ.: Όπως θα πρέπει να γνωρίζετε, κ. Σταύρου, αφού ασχολείστε για πολλά χρόνια και με το ιθαγενικό κίνημα και με το κίνημα της αυτοδιαχείρισης στη Λατινική Αμερική, σε όλες τις χώρες που υπάρχουν δυναμικά κινήματα ζουν ιθαγενείς. Θα αναφερθώ στα πιο γνωστά κινήματα. Για παράδειγμα στο Μεξικό, όπου ξεκίνησε το κίνημα των Ζαπατίστας ζουν πολλά εκατομμύρια Μάγιας. Στη Βενεζουέλα όπου ξεκίνησε το κίνημα των Κομμούνων, ζει περισσότερο από ενάμιση εκατομμύριο Γκαραούνος, Στη Βραζιλία, όπου ξεκίνησε το κίνημα MST, ζουν περίπου δύο εκατομμύρια Αμερίντιος, ενώ στην Αργεντινή, όπου, κυρίως, αναπτύχθηκε το κίνημα των αυτοδιαχειριζόμενων επιχειρήσεων ζουν περισσότερο από ένα εκατομμύριο Αμπορίγινες. Αυτοί οι ιθαγενείς πληθυσμοί έχουν σαν βασική τους φιλοσοφία το Buen Vivir και όπως προηγουμένως σας είπα, ο κοινοτισμός του Buen Vivir έχει στον πυρήνα του την αυτοοργάνωση και την αυτοδιαχείριση. Βεβαίως οι μορφές οργάνωσης του κάθε κινήματος ποικίλουν, γιατί οι ιθαγενείς λαοί σε κάθε χώρα έχουν τα δικά τους ιδιαίτερα πολιτισμικά χαρακτηριστικά. Όμως, θέλω να επαναλάβω ότι ο κοινοτισμός του Buen Vivir είναι κοινός σε όλους τους ιθαγενείς. Κι αυτό είναι ένα ζήτημα που, κατά τη γνώμη μου αξίζει περισσότερη έρευνα.

Πριν κλείσουμε το θέμα αυτό, θέλω να επισημάνω δύο ακόμη ζητήματα που αξίζει να προσέξουμε. Το πρώτο, που ανέφερα και λίγο πιο πριν είναι ότι τα μεγάλα κινήματα της αυτοοργάνωσης και αυτοδιαχείρισης στη Λατινική Αμερική εμφανίστηκαν και δυνάμωσαν στην εποχή του νεοφιλελευθερισμού και κατά τη γνώμη μου ανοίγουν δρόμους για μία άλλης μορφής κοινωνικο-πολιτική οργάνωση για το μέλλον. Το δεύτερο είναι ότι ο αγώνας και η αντίσταση είναι στοιχεία της ζωής των ιθαγενών, αφού έχουν κάνει μεγάλους και πολύχρονους αγώνες εναντίον των αποικιοκρατών. Και αυτό συνεχίζουν να κάνουν και σήμερα.

Προς επιβεβαίωση της σκέψης μου αυτής, θα σας δώσω κάποια παραδείγματα από τη χώρα μου, τη Βολιβία, όπου οι ιθαγενείς πρωτοστάτησαν σε όλες τις πρόσφατες εξεγερσεις: Πρωτοστάτησαν στην επιτυχημένη εξέγερση εναντίον της ιδιωτικοποίησης του νερού στην Κοτσαμπάμπα, το 2000. Πρωτοστάτησαν επίσης στην εξέγερση εναντίον της ιδιωτικοποίησης του υγραερίου στη Λα Παζ το 2003. Μάλιστα, με αφορμή αυτή την εξέγερση, ο κοινωνιολόγος και συγγραφέας Πάμπλο Μαμάνι, εμπνεύστηκε από την οργάνωση του Αϋλου των ιθαγενών Αϊμάρα και Κέτσουα και έγραψε το βιβλίο Microgobiernos Barriales (Μικρές κυβερνήσεις στις γειτονιές). Τέλος, θέλω να τονίσω ότι και στην πρόσφατη εξέγερση του περασμένου Ιουνίου, εναντίον της ακροδεξιάς κυβέρνησης του Ροδρίγο Παζ, οι ιθαγενείς πρωτοστάτησαν.

—————————————–

The post Buen Vivir: Μία συζήτηση με τον Βολιβιανό συγγραφέα Φερνάντο Μαμάνι first appeared on Aυτολεξεί.

«Είσαι κι εσύ ένα ύπουλο κουτάβι, όπως και όλοι εκείνοι που υποτάσσονται στο να κυβερνώνται από νόμους που έχουν θεσπίσει οι πλούσιοι για τη δική τους ασφάλεια· διότι τα δειλά κουτάβια δεν έχουν το θάρρος να υπερασπιστούν ό,τι αποκτούν με πονηριά· αλλά καταραμένοι να είστε όλοι εσείς: καταραμένοι να είναι αυτοί ως μια αγέλη πανούργων απατεώνων, αλλά και εσείς που τους υπηρετείτε, ως μια παρέα ηλιθίων».
              ~ Καπετάνιος-πειρατής Σάμιουελ Μπέλαμι «Μαύρος Σαμ» [1]

«…Μακρυμάλληδες ιεροκήρυκες βγαίνουν κάθε βραδιά, για να σου πουν ποια τα λάθη και ποια τα σωστά· μα όταν τους ρωτάς τι θα φας, αυτοί σου απαντούν τόσο γλυκά: θα φας ένα γεια σου και γεια, σε αυτή τη δοξασμένη τ’ ουρανού γωνιά· δούλευε και προσευχήσου, πάνω στα άχυρα ζήσε τη ζωή σου· θα τρως καλά όταν πεθάνεις…»
               ~ Τζο Χιλ (ποιητής, τραγουδοποιός, αγκιτάτορας και χόμπο) [2]

Παρ’ όλο που το μεγαλύτερο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας έχει περάσει μέσα από συνθήκες ιεραρχίας, εξουσίας και ετερονομίας, οι σπόροι αυτονομίας και πολιτικής από-τα-κάτω ήταν πάντοτε παρόντες σε κάθε ιστορική στιγμή – με διαφορετική δυναμική κάθε φορά, ανάλογα με το συγκεκριμένο κοινωνικο-ιστορικό πλαίσιο. Ανάμεσα στις ρωγμές του συστήματος, όπου οι κυρίαρχοι θεσμοί εξουσίας υποχωρούσαν ή είχαν χάσει σημαντικό επίπεδο κοινωνικής νομιμοποίησής τους, εμφανίστηκε η δυνατότητα ανάδυσης μιας ριζοσπαστικής πολιτικής, επιτρέποντας τη διαφορετική εμπειρία και οργάνωση της καθημερινής ζωής και των ανθρώπινων σχέσεων. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι, παρότι τέτοιες ρωγμές παρέχουν γόνιμο έδαφος για ριζοσπαστική σκέψη και δράση, σε καμία περίπτωση δεν επαρκούν από μόνες τους για να υπάρξει μια τέτοια ανάδυση.

Σήμερα μπορούμε να σκεφτούμε πολλές τέτοιες περιπτώσεις: οι πιο διάσημες μεταξύ των οποίων είναι οι Ζαπατίστας και το κουρδικό απελευθερωτικό κίνημα. Και οι δύο αυτές κοινωνικές ομάδες έχουν βιώσει σαφή αποκλεισμό από τις λειτουργίες πρόνοιας του κράτους και έχουν υποβληθεί μόνο στις εκμεταλλευτικές και κατασταλτικές. Έτσι, μια πλήρης απονομιμοποίηση του κυρίαρχου συστήματος εδραιώθηκε στον τοπικό πληθυσμό, η οποία μαζί με τις συνεργατικές τοπικές παραδόσεις, ενεργοποίησε την απελευθέρωση του ριζοσπαστικού φαντασιακού.

Δύο σημαντικές περιπτώσεις του παρελθόντος θα μπορούσαν να εξεταστούν σε αυτή τη γραμμή σκέψης: οι πειρατές και οι αλήτες (χόμπος). Και οι δύο αυτές κοινωνικές ομάδες βρέθηκαν αποκλεισμένες από την ηγεμονική τάξη της εποχής τους, καθιστώντας τες περιττές και ως εκ τούτου κυνηγημένες και καταπιεσμένες. Αυτή η κατάσταση, ωστόσο, παρείχε πρόσφορο έδαφος για την ανάδυση μιας ριζικά διαφορετικής πολιτικής κουλτούρας, βασισμένης στις αρχές της άμεσης δημοκρατίας και στο commoning.

Πειρατές

Ο 17ος και 18ος αιώνας ήταν μια περίοδος κατά την οποία η πειρατεία άνθιζε, αφήνοντας στις μελλοντικές γενιές πλούσια κληρονομιά λογοτεχνίας και εμπειριών. Οι πειρατές ήταν, στο μεγαλύτερο μέρος τους, άνθρωποι χωρίς μέσα για να επιβιώσουν «νόμιμα», δραπέτες σκλάβοι, πολιτικοί φυγάδες, λιποτάκτες του ναυτικού κ.λπ. Διάφοροι λόγοι παρείχαν πρόσφορο έδαφος για την ανάπτυξη του πειρατικού τρόπου ζωής σε αυτά τα «περιθωριακά» τμήματα της κοινωνίας. Σημαντικό ρόλο έπαιξαν τα νησιά της Καραϊβικής, όπου λάμβανε χώρα η πιο σημαντική πειρατική δραστηριότητα. Αυτή η περιοχή ήταν εξαιρετικά αχαρτογράφητη εκείνη την εποχή, προσφέροντας ένα κενό εξουσίας, με πολλά ανεκμετάλλευτα και ακατοίκητα νησιά, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη την αστυνόμευση από οποιοδήποτε ναυτικό της περιόδου. Έτσι, παρείχε αμέτρητες κρυψώνες, σπηλιές, όρμους, άγνωστα μονοπάτια κ.λπ. σε όλους όσοι ήθελαν να αποφύγουν τον μοναρχικό έλεγχο. Ταυτόχρονα, τα νησιά της Καραϊβικής βρίσκονταν στον εμπορικό δρόμο μεταξύ της Νότιας Αμερικής αφενός και της Ισπανίας και της Πορτογαλίας αφετέρου, δηλαδή έναν δρόμο μέσω του οποίου μεταφέρονταν σημαντικοί θησαυροί.

Σε αντίθεση με την πειθαρχία των εμπορικών και στρατιωτικών πλοίων, οι πειρατές, αν και σίγουρα δεν ήταν άγιοι, ήταν συνήθως οργανωμένοι με αντιεξουσιαστικό τρόπο. Τα πειρατικά πληρώματα αποφάσιζαν τους κανόνες βάσει των οποίων θα έπλεαν στις θάλασσες σε συνελεύσεις στις οποίες κάθε μέλος έπρεπε να συμφωνήσει και να τους υπογράψει. [3]

Συχνά αυτοί οι κανόνες ήταν εξαιρετικά ισότιμοι, θεωρώντας την αποκτηθείσα λεία, καθώς και τις προμήθειες, ως κοινά αγαθά. Ιδιαίτερα ενδεικτικά γι’ αυτό είναι τα άρθρα των πληρωμάτων του Βαρθολομαίου Ρόμπερτ, σύμφωνα με τα οποία κάθε μέλος είχε δικαίωμα ψήφου στις κοινές υποθέσεις, ίσο μερίδιο των νέων προμηθειών και των ποτών ανά πάσα στιγμή και μπορούσε να τα χρησιμοποιήσει όπως επιθυμούσε, εκτός εάν ολόκληρο το πλήρωμα ψήφιζε περικοπές λόγω ελλέιψεων [4]. Παρόμοια ισότιμα ​​χαρακτηριστικά μοιράζονταν και άλλα πληρώματα, όπως αυτό του Τζον Γκόου. [5]

Αυτές οι ελευθεριακές τάσεις μεταξύ των πειρατών δεν πέρασαν απαρατήρητες από τις μοναρχικές αρχές. Ο Ολλανδός κυβερνήτης του Μαυρικίου, εντυπωσιασμένος από τον δημοκρατικό χαρακτήρα ενός πειρατικού πληρώματος που συνάντησε, σημείωσε ότι «κάθε άνδρας είχε τόση επιρροή όσο και ο καπετάνιος και κάθε άνδρας κουβαλούσε τα δικά του όπλα στην κουβέρτα του». [6]

Ο ισότιμος χαρακτήρας τους ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο από τις μορφές αλληλεγγύης που εφάρμοζαν αυτά τα πληρώματα. Συχνά οι πειρατές είχαν κανόνες, βασισμένους στην αλληλοβοήθεια, που όριζαν ότι οι τραυματισμένοι συνάδελφοί τους, ανίκανοι να πολεμήσουν, θα λάμβαναν το μερίδιό τους. Άρθρα τόσο του πληρώματος του Βαρθολομαίου Ρόμπερτ [7] όσο και αυτού του George Lowther [8] το επιβεβαιώνουν αυτό, χαρακτηρίζοντας μάλιστα τα αποθέματα και τις προμήθειές τους ως δημόσια.

Συχνά, οι ισχυρισμοί για τις αντιεξουσιαστικές τάσεις μεταξύ των πειρατών αντιμετωπίζονται με σκεπτικισμό λόγω του γεγονότος ότι οι περισσότερες ιστορίες και μύθοι που μιλούν γι’ αυτούς αναφέρονται σε περιπέτειες γενναίων καπετάνιων που ηγούνταν των συντρόφων τους. Αλλά αυτό δεν ίσχυε απαραίτητα. Εκτός από τους κανόνες του πλοίου, στους οποίους έπρεπε να συμφωνεί όλο το πλήρωμα, οι καπετάνιοι ήταν επίσης συχνά εκλεγμένοι και μπορούσαν να ανακληθούν ανά πάσα στιγμή εάν οι ναύτες αποφάσιζαν ότι καταχρώνται την εξουσία, έχοντας αυτή τη θέση. [9] Ο καπετάνιος έπρεπε να παρακολουθεί την κατάσταση του πλοίου και την πορεία που ακολουθούσε, καθώς και να διοικεί εν μέσω της μάχης. Για όλα τα άλλα, όλο το πλήρωμα του πλοίου έπρεπε να μαζευτεί και να αποφασίσει.

Η στάση των πειρατών απέναντι στη δουλεία διέφερε, αλλά πολλοί δεν συμμετείχαν στο δουλεμπόριο. Υπήρχαν πολλοί πρώην σκλάβοι σε πειρατικά πλοία, που αναζητούσαν την ελευθερία τους μακριά από τις αρχές. Στην πραγματικότητα, μεταξύ των πειρατικών πληρωμάτων το ποσοστό των μαύρων ήταν πολύ υψηλότερο από αυτό μεταξύ των εμπορικών ή ναυτικών πληρωμάτων. [10]

Κάπως παρόμοια ήταν και η περίπτωση των γυναικών. Την περίοδο που άκμαζε η πειρατεία, ήταν δύσκολο για μια γυναίκα να εισέλθει νόμιμα σε ένα πλοίο. Υπάρχουν πολλές ιστορίες για γυναίκες που ντύνονταν άνδρες, ώστε να μπορούν να εισέλθουν και να ταξιδέψουν με ένα πλοίο. Έτσι, πολλές έβλεπαν στην πειρατεία έναν τρόπο να επαναστατήσουν ενάντια στους επιβαλλόμενους έμφυλους ρόλους, αν και οι γυναίκες εξακολουθούσαν να αποτελούν μειοψηφία πειρατών. [11] Μερικές γυναίκες πειρατές δημιούργησαν ένα αρκετά μεγάλο όνομα για τον εαυτό τους, όπως η Mary Read και η Anne Bonny.

Παρ’ όλο που κάθε πειρατικό πλήρωμα έπλεε στις θάλασσες ξεχωριστά, υπήρξαν πολλές περιπτώσεις στις οποίες πολλά από αυτά ένωναν τις δυνάμεις τους, όπως το 1695, όταν τα πλοία των Καπετάνιων Avery, Faro, Want, Maze, Tew και Wake συναντήθηκαν για μια συνδυασμένη επιδρομή στον ετήσιο μουσουλμανικό στόλο προσκυνητών προς τη Μέκκα. [12] Είναι ενδεικτικός της σύνδεσης που μοιράζονταν μεταξύ τους ο τρόπος με τον οποίο αποκαλούσαν οι ίδιοι οι αρχικοί πειρατές τον εαυτό τους – «Αδέλφια της ακτής». [13] Τα πειρατικά πληρώματα επέστρεφαν συνεχώς σε διάφορα «ελεύθερα λιμάνια» όπου συναντιόντουσαν μεταξύ τους, καθώς και με εμπόρους της μαύρης αγοράς με τους οποίους εμπορεύονταν. Οι πειρατές αναγνώριζαν ο ένας τον άλλον και δεν επιτίθεντο ο ένας στον άλλον. Αυτή η σύνδεση μεταξύ των διάφορων πειρατικών πυρήνων καθώς και τα στοιχεία για την ύπαρξη μιας μοναδικής πειρατικής γλώσσας είναι και τα δύο σημάδια για την ανάδυση μιας διακριτής κουλτούρας.

Ένας από τους πιο διάσημους πειρατικούς οικισμούς ήταν η Λιμπερτάτια. Ιδρύθηκε από τον Captain Mission και το πλήρωμά του στη βόρεια Μαδαγασκάρη τον 18ο αιώνα. [14] Οι ιδρυτές της Λιμπερτάτια αποκήρυξαν τις εθνικότητές τους και αυτοαποκαλούνταν λίμπερι [Liberi]. Δημιούργησαν τη δική τους γλώσσα, η οποία αποτελούνταν από ένα πολύχρωμο μείγμα αγγλικών, γαλλικών, πορτογαλικών, ολλανδικών, μαδαγασκαριανών και άλλων αφρικανικών γλωσσών. Η γη ήταν κοινή, ενώ οι θησαυροί που αποκτούνταν στη θάλασσα μεταφέρονταν στο κοινό θησαυροφυλάκιο και οι αποφάσεις λαμβάνονταν συλλογικά από όλους τους αποίκους. Υπάρχουν διαφωνίες για το αν η Λιμπερτάτια υπήρξε κάτι περισσότερο από ένας απλός μύθος, αλλά το ίδιο το γεγονός ότι εμφανίστηκε ένα τέτοιο όραμα υποδηλώνει τις ριζικά δημοκρατικές και ισότιμες τάσεις μεταξύ των πειρατών.

Η παρακμή της πειρατείας ξεκίνησε στις αρχές του 18ου αιώνα, όταν εισήχθησαν νέα μέτρα για την αντιμετώπιση των πολλών πειρατικών πληρωμάτων που έπλεαν στις θάλασσες. Δόθηκαν αμοιβές σε όποιον αντιμετώπιζε τους πειρατές. Ένας νέος νόμος, που εγκρίθηκε το 1700, επέτρεπε την εκτέλεση των πειρατών όπου κι αν βρίσκονταν, ενώ πριν από αυτό έπρεπε να μεταφέρονται πίσω στο Λονδίνο, όπου θα δικάζονταν. [15] Ταυτόχρονα, για την περίπτωση των δικών, εισήχθη ένα νέο ειδικό δικαστήριο που ασχολούνταν αποκλειστικά με την πειρατεία, το οποίο αποτελούνταν κυρίως από αξιωματικούς του ναυτικού. [16]

Xόμπος

Το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, κατά τη διάρκεια της λεγόμενης Μακράς Ύφεσης, είδε την άνοδο των λεγόμενων hobos στις ΗΠΑ – άνεργων άστεγων (που μερικές φορές εγκατέλειπαν οικειοθελώς τα σπίτια τους σε αναζήτηση εργασίας). Σε αντίθεση με το πολύχρωμο αμάλγαμα των πειρατών, οι hobos ήταν κυρίως λευκοί και άνδρες, αν και δεν έλειπαν οι εξαιρέσεις. [17] Αυτό που χαρακτήριζε τον τρόπο ζωής τους ήταν το πώς αντιλαμβάνονταν το εκτεταμένο αμερικανικό σιδηροδρομικό δίκτυο. Για τους hobos, αυτό ήταν ένα κοινό αγαθό που χρησιμοποιούσαν ώστε να ταξιδεύουν σε όλη τη χώρα, χωρίς να πληρώνουν εισιτήριο, αναζητώντας εργασία.

Σε αντίθεση με άλλες «μεταναστευτικές» ομάδες στις ΗΠΑ εκείνης της εποχής (όπως οι Μεξικανοί, οι Κινέζοι και οι Ευρωπαίοι), οι hobos συνήθιζαν να ταξιδεύουν κατά μόνας. Αλλά, όπως και οι πειρατές, διατηρούσαν στενούς δεσμούς με άλλους συνταξιδιώτες μέσω ελεύθερων καταυλισμών που έφτιαξναν και ονόμαζαν ζούγκλες [jungles][18]. Αυτοί οι καταυλισμοί βρίσκονταν σε κοντινή απόσταση από τον σιδηρόδρομο, κοντά σε σημεία όπου τα τρένα έπρεπε να σταματούν για κάποιο λόγο (όπως αλλαγή πληρώματος, σύνθεση βαγονιών κ.λπ.) Οι ζούγκλες αποτελούσαν καταφύγιο για τους πεινασμένους αλήτες, καθώς τους προσέφεραν σχετική ασφάλεια για να καθαρίζονται, να τρώνε, να κοιμούνται, να μοιράζονται πληροφορίες και να κοινωνικοποιούνται. Λόγω του νομαδικού τρόπου ζωής των χόμπος, τις περισσότερες φορές αυτοί οι καταυλισμοί είχαν προσωρινό χαρακτήρα, κι ακόμη και σε αυτούς όπου υπήρχε συνεχή παρουσία, άλλαζε ο πληθυσμός τους.

Όπως τα πειρατικά πλοία και τα ελεύθερα λιμάνια, ένα βασικό χαρακτηριστικό των ζουγκλών των χόμπος ήταν ο δημοκρατικός και ισότιμος χαρακτήρας τους. [19] Οι κάτοικοι διαμόρφωσαν συλλογικά τους κανόνες με τους οποίους έπρεπε να συνυπάρχουν οι ίδιοι, ενώ μοιράζονταν φαγητό, σκεύη, κουβέρτες κ.λπ. Όλοι έπρεπε να επιβλέπουν για την τήρηση των κανονισμών τους και έπρεπε να συμμετέχουν από κοινού στην άμυνα του καταυλισμού σε περίπτωση επίθεσης από την αστυνομία, έμμισθους μπράβους ή ακροδεξιές ομάδες όπως οι Αμερικανοί Λεγεωνάριοι [20]. 

Ζωτικό μέρος αυτών των δημοκρατιών ήταν η θεσμοθέτηση Επιτροπών στις ζούγκλες, των οποίων το κύριο καθήκον ήταν η επιβολή ποινών καθώς και η αντιμετώπιση των καθημερινών προστριβών στον καταυλισμό. [21] Τα μέλη και ο πρόεδρός τους ψηφίζονταν από τους κατοίκους των καταυλισμών. Συχνά οι ποινές που επέβαλαν θεωρούνταν πολύ αυστηρές από την κοινότητα, με την τελευταία να μην προσφέρει εναλλακτικές λύσεις.

Κατά τη διάρκεια της ύπαρξής τους και της μεταξύ τους αλληλεπίδρασης, οι χόμπος ανέπτυξαν τη δική τους γλώσσα-αργκό και ένα σύστημα από δικά τους σύμβολα [22]. Παρότι ταξίδευαν μόνοι τους, οι περισσότεροι από αυτούς άφηναν σημάδια στους τοίχους για τους άλλους συνταξιδιώτες τους, όπως για παράδειγμα αν ένα μέρος ήταν ασφαλές για να περιφέρονται, αν υπήρχε κάποια φασιστική απειλή κοντά (της οποίας οι χόμπος συχνά έπεφταν θύματα), αν υπήρχαν διαθέσιμες θέσεις εργασίας κ.λπ. Έτσι, οι χόμπος επικοινωνούσαν μεταξύ τους και εκτός των ζουγκλών τους.

Βασικό χαρακτηριστικό τους ήταν ο τρόπος με τον οποίο έβλεπαν τους σιδηροδρόμους – ως κοινό αγαθό. Εκατοντάδες χιλιάδες από αυτούς διέσχιζαν τη χώρα ετησίως, με τις ζούγκλες τους να διασπείρονται στον σιδηροδρομικό χάρτη. Η προσπάθειά τους να επανοικειοποιήσουν τις σιδηροδρομικές μεταφορές και τη γη ήταν τις περισσότερες φορές μη συνειδητή, καθοδηγούμενη από καθαρή ανάγκη. Ωστόσο, πολλοί χόμπος ήταν έντονα πολιτικοποιημένοι και η πλειονότητά τους υποστήριζε ή συνδεόταν με κάποιον τρόπο με τους Βιομηχανικούς Εργάτες του Κόσμου (IWW). [23]

Η τεράστια παρουσία των χόμπος σε εθνικό επίπεδο δεν έμεινε απαρατήρητη για πολύ. Η προσπάθειά τους για επανάκτηση και χρήση του σιδηροδρομικού δικτύου τούς έφερε σε σύγκρουση με μία από τις πιο αναπτυγμένες βιομηχανίες της εποχής –η οποία εκτεινόταν σε 254.037 μίλια το 1916. [24] Επιπλέον, οι ζούγκλες των χόμπος έθεταν σε αμφισβήτηση τις τότε αντιπαροχές γης και περιφράξεις. Έτσι, μια πολυπλοκότητα αρκετών παραγόντων οδήγησε στην παρακμή των χόμπος.

Στις αρχές του 20ού αιώνα ξεκίνησε ένα κύμα βάναυσης καταστολής, με τους φύλακες των σιδηροδρόμων να υιοθετούν τη στάση του «πυροβολισμού επί τόπου». Για να αντιμετωπίσουν τον πολυάριθμο «εχθρό» τους, ένωσαν τις δυνάμεις τους με την αστυνομία και την ακροδεξιά, η οποία θεωρούσε τον τρόπο ζωής των χόμπο έκφυλο. Έτσι, ο αριθμός των «παραβατών» που πυροβολήθηκαν αυξήθηκε δραματικά – 2.553 σκοτώθηκαν το 1919 και 2.166 το 1920. [25] Αυτό το κύμα καταστολής εξαπλώθηκε και σε άλλες πολιτικές ομάδες που αμφισβήτησαν τους καθιερωμένους κανόνες – μεταξύ των οποίων και οι IWW που έγιναν αντικείμενο φυσικής εξόντωσης πολύτιμων στελεχών από τις αρχές. Η δεκαετία του 1930 ήταν η τελευταία δεκαετία κατά την οποία οι χόμπος είχαν σημαντική παρουσία στις ΗΠΑ, λόγω της Μεγάλης Ύφεσης. [26]

Παράλληλα με αυτό, μια νέα εποχή μεταφορών ξεδιπλωνόταν στην ήπειρο – αυτή των αυτοκινήτων, των λεωφορείων και των φορτηγών. Αυτός ο βαθιά ιδιωτικοποιημένος τρόπος μεταφοράς άλλαξε εντελώς τις συνθήκες που κάποτε ήταν ευνοϊκές για την άνοδο της κουλτούρας των χόμπος. Σε έναν κόσμο όπου οι αυτοκινητόδρομοι επρόκειτο να αντικαταστήσουν τους σιδηροδρόμους ως κύριο μέσο μετακίνησης, υπήρχε ίσως ο χώρος για κάποιο σπάνιο ωτοστόπ, αλλά όχι για ένα μαζικό κίνημα commoning.

Επίσης, αναδύθηκε ένα στερεότυπο που παρουσίαζε τους χόμπος ως τεμπέληδες και ως αναλφάβητα παράσιτα της κοινωνίας, που έχουν απογυμνωθεί από κάθε αξιοπρέπεια, καθώς δεν περιορίζονταν πλέον από το «σπίτι» και την «οικογένεια». [27] Αυτό το αφήγημα βοήθησε στην «κανονικοποίηση» της βίας που ασκούσε το κράτος εναντίον τους. Η εικόνα των χόμπος ως εκφυλισμένων, αυτοκαταστροφικών αλλά και κοινωνικά διαβρωτικών στοιχείων έχει αναπαραχθεί έκτοτε μέσω ταινιών, λογοτεχνίας, μουσικής κ.λπ.

Αναδιαμορφώνοντας την καθημερινότητα

Παρότι οι πειρατές και οι αλήτες παρέμειναν στην ιστορία, χώροι για ριζοσπαστική πολιτική μπορούν να βρεθούν και σήμερα. Και ενώ οι Ζαπατίστας και οι Κούρδοι αναπτύσσουν τις αυτονομίες τους σε μακρινές από τις ΗΠΑ χώρες, παρόμοια μοτίβα μπορούν να βρεθούν και στην ίδια μας την αυλή. Με την εξέλιξη της πολυδιάστατης κρίσης της τελευταίας δεκαπενταετίας, υπάρχουν πολλές ρωγμές στο σύστημα στις οποίες θα μπορούσε ενδεχομένως να καλλιεργηθεί η ριζοσπαστική πολιτική.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αναζητούμε ένα επαναστατικό υποκείμενο που μπορεί να μας οδηγήσει προς ένα «λαμπρότερο μέλλον», αλλά ότι μπορούμε να βρούμε πολλά τέτοια υποκείμενα γύρω μας και ότι μπορούμε να μετατρέψουμε την καθημερινή μας πραγματικότητα σε εργαστήριο άμεσης δημοκρατίας και κοινών δραστηριοτήτων.

Θα πρέπει για άλλη μια φορά να καταστεί σαφές ότι ο αποκλεισμός από τις λειτουργίες πρόνοιας του κυρίαρχου συστήματος δεν αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την εμφάνιση δημοκρατικών και ισότιμων εγχειρημάτων. Από την ιστορία γνωρίζουμε κοινωνίες που σε τέτοιες περιπτώσεις έχουν στραφεί προς φασιστικές και αυταρχικές μορφές, ενώ άλλες, βυθισμένες στον πολυτελή καταναλωτισμό, έχουν γεννήσει συμμετοχικές και οικολογικές τάσεις. Έτσι, αυτό που καθιστά μια πραγματικά σημαντική προϋπόθεση για την άνθηση τέτοιων ριζοσπαστικών πολιτικών εγχειρημάτων είναι η απελευθέρωση του φαντασιακού, κάτι που ενθαρρύνθηκε στις συγκεκριμένες περιπτώσεις μέσω του περιπετειώδους τρόπου ζωής τόσο των πειρατών όσο και των αλήτων. Αυτό που πρέπει να επιδιώξουμε είναι να κάνουμε την εμπειρία της καθημερινής ζωής πιο διαδραστική, εμπλέκοντας κάθε μέλος της κοινωνίας στη διαμόρφωση του κοινού μέλλοντος.

Σημειώσεις:

[1] Τα λόγια του Captain Samuel “Black Sam” Bellamy αναφέρονται από τον Captain Charles Johnson στο βιβλίο A General History of the Pyrates (1724). 

[2] Ο Joe Hill, διάσημος χόμπο και ακτιβιστής της IWW, στο The Preacher and the Slave (1911).

[3] https://web.archive.org/web/20230603134639/https://www.mentalfloss.com/article/23673/democracy-high-seas-how-pirates-rocked-vote

[4] Ένας συγκεκριμένος Κώδικας Δεοντολογίας Πειρατών συμφωνήθηκε από τον Bartholomew Roberts στα Άρθρα Πλοίων του 1721 https://pennocle.com/the-pirate-code-were-pirate-ships-the-first-democracies/

[5] http://www.exclassics.com/newgate/ng182.htm

[6] “Pirate Utopias: Under the Banner of King Death”, Do or Die magazine, Issue 8: https://web.archive.org/web/20170312090253/http://www.eco-action.org/dod/no8/pirate.html

[7] Bartholomew Roberts’ Articles https://web.archive.org/web/20170606162710/https://beej.us/bartart.html

[8] Captain George Lowther’s Pirate Code Articles https://web.archive.org/web/20190722113430/https://owlcation.com/humanities/Captain-George-Lowthers-Pirate-Code-Articles

[9] John Ward, Barbary Pirate, The History Press 2010, σελ. 42.

[10] http://thepirateempire.blogspot.gr/2016/01/black-pirates.html

[11] https://web.archive.org/web/20160306051129/http://www.pantherbay.com/bio_womenpirates.php

[12] E. T. Fox, King of the Pirates: The Swashbuckling Life of Henry Every, Tempus Publishing 2008.

[13] Peter Kemp and Christopher Lloyd, Brethren of the Coast: The British and French Buccaneers of the South Sea, St. Martin’s Press 1960.

[14] Rediker, Marcus, Villains of All Nations: Atlantic Pirates in the Golden Age, Beacon Press 2004.

[15] John Raithby, Statutes of the Realm: volume 7: 1695-1701, Great British Record Commision 1820, σελ. 590-94.

[16] Max Boot, Pirates, Then and Now in “Foreign Affairs” vol. 88/4 2009, σελ. 94-107.

[17] Δείτε την ταινία Riding the Rails (1997), σε σενάριο και σκηνοθεσία των Lexy Lovell και Michael Uys.

[18] http://xroads.virginia.edu/~ma01/White/hobo/thejungle.html

[19] Todd Depastino, Citizen Hobo, University of Chicago Press 2005, σελ. 81-85.

[20] Benedict Giamo, The Homeless of Ironweed, University of Iowa Press 1996, σελ. 82.

[21] George Caffentzis, In letters of Blood and Fire, PM Press 2013, σελ. 92.

[22] https://web.archive.org/web/20210211033130/http://cyberhobo.com/signs/hobosigns.html

[23] An excerpt from Citizen Hobo: How a Century of Homelessness Shaped America by Todd DePastino http://www.press.uchicago.edu/Misc/Chicago/143783.html

[24] William Greenleaf, American Economic Development Since 1860, University of South Carolina Press 1968, σελ. 79.

[25] Nels Anderson, The Hobo: The Sociology of the Homeless Man, University of Chicago Press 1923, σελ. 161-62.

[26] William A. Darity, Jr, International Encyclopedia of the Social Sciences, 2η Έκδοση, Macmillan Reference 2008, σελ. 494. 

[27] Charles Elmer Fox: Tales of an American Hobo, University of Iowa Press 1989, σελ. xvii.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΣΧΕΤΙΚΑ:

Το φαινόμενο των χόμπος και ο «Δρόμος» του Τζακ Λόντον

Στο περιθώριο του περιθωρίου: Οι γυναίκες χόμπος στην Αμερική του 19ου αι.

The post Πειρατές και Αλήτες (χόμπος): Ριζοσπαστική πολιτική στο περιθώριο της κοινωνίας first appeared on Aυτολεξεί.

Την Τρίτη 21 Απριλίου -σημαδιακή ημέρα- ήρθαμε στον Aegean Voice FM στη Νάξο για να εκφράσουμε την αλληλεγγύη μας στον αγώνα της αυτοοργανωμένης κοινότητας των Προσφυγικών που κορυφώνεται με την πολυήμερη απεργία πείνας του Αριστοτέλη Χαντζή που έχει φτάσει στην 76η μέρα πλέον.

Η κοινότητα των Προσφυγικών εδώ και 16 χρόνια, αφού ξεκαθάρισε τις συμμορίες των εμπόρων ναρκωτικών και τους σωματέμπορούς που λυμαίνονταν το οικιστικό συγκρότημα στη λεωφόρο Αλεξάνδρας, δίπλα στην Γενική Αστυνομική Διεύθυνση Αθηνών και στο Εφετείο, μέσα στο κέντρο της Αθήνας, κατάφερε να δημιουργήσει έναν χώρο ζωής και ελευθερίας. Τα Προσφυγικά, τιμώντας το όνομά τους, υπήρξαν ανοιχτά και φιλόξενα για όλους και όλες εκείνες, ανεξαρτήτως εθνικότητας, που είχαν ανάγκη να καλύψουν την βασική ανάγκη της στέγασης. Τετρακόσιοι άνθρωποι από 27 διαφορετικές εθνότητες κατοικούν στο συγκρότημα. Αλλά τα Προσφυγικά προχώρησαν σε κάτι περισσότερο: Διαμόρφωσαν μια κοινότητα, έκαναν πράξη την κοινωνική αλληλεγγύη, θύμισαν ότι η κοινωνία μπορεί να λειτουργική χωρίς κρατικές διαμεσολαβήσεις και χωρίς τους νόμους της αγοράς.

Τα Προσφυγικά υφίστανται την επίθεση του κράτους επειδή δεν συμμορφώνονται με το σύγχρονο απάνθρωπο σύστημα του ασφυκτικού κρατικού ελέγχου και της αγοραιοποίησης των πάντων που έχει οδηγήσει την κοινωνία σε μια ηθική, πολιτική και πολιτισμική παρακμή οδηγώντας μεγάλα κομμάτια του πληθυσμού στην διαρκή αγωνία της επιβίωσης και στον απόλυτο αποκλεισμό. 

Ο Αρίστος, που σήμερα υποθηκεύει την υγεία του και τη ζωή του με την μακροχρόνια απεργία πείνας, ήρθε στη Νάξο σε ηλικία 19 χρονών και η πρώτη του οργάνωση σε συλλογικότητα ήταν στην Αυτόνομη Πρωτοβουλία Νάξου. Είχαμε την τύχη -ορισμένοι από εμάς- να συμπορευτούμε και να σφυρηλατήσουμε μια γνήσια συντροφική σχέση σε κρίσιμες και δύσκολες στιγμές, όπως εκείνη τη σύγκρουση που ξέσπασε στη Νάξο σχετικά με την κατασκευή του εκτρωματικού μεγάλου λιμανιού που θα αλλοίωνε αμετάκλητα τη φυσιογνωμία του τόπου για τα συμφέροντα του μαζικού βιομηχανικού τουρισμού. Σταθήκαμε δίπλα δίπλα και αντιμετωπίσαμε τα εμφυλιοπολεμικά πάθη που ξεσηκώθηκαν στο νησί ανάμεσα στους θιασώτες της τάχα μου ανάπτυξης και εκείνους που αγαπάνε τον τόπο – δηλαδή ανάμεσα σ’ αυτούς που προκρίνουν το χρήμα πάνω απ’ όλα, και εκείνους που έχουν και άλλες αξίες. Ο σύντροφος Αρίστος συμμετείχε στη συνέχεια και στην Ανοιχτή Συνέλευση Νάξου που διαμορφώθηκε στη διάρκεια των χρόνων της φτωχοποίησης της ελληνικής κοινωνίας μέχρι το 2011 όπου συνέχισε την αγωνιστική του πορεία στην Αθήνα.

Μπροστά στη συνεπή και σθεναρή στάση της αυτοοργανωμένης κοινότητας των Προσφυγικών απέναντι στον απειλούμενο αφανισμό τους, καθώς και μπρος στην αποφασιστική, ανυποχώρητη απεργία πείνας του αγωνιστή Αριστοτέλη Χαντζή, στεκόμαστε δίπλα δίπλα και τώρα και δεν μπορούμε παρά να εκφράσουμε τη θερμή αλληλεγγύη μας και τον αμέριστο σεβασμό μας.

Η σημερινή παρέμβασή μας στον τοπικό ραδιοσταθμό είναι μια ελάχιστη συνεισφορά κάποιων αλληλέγγυων κατοίκων της Νάξου στον δίκαιο αγώνα των Προσφυγικών με την πρόθεση να ενημερώσουμε όσο γίνεται ευρύτερα την τοπική κοινωνία για ένα από τα  μεγαλύτερα αυτοοργανωμένα εγχειρήματα στην Ευρώπη. Για να μπορούμε να φανταστούμε ότι υπάρχουν κι άλλοι τρόποι οργάνωσης της καθημερινότητας έξω από το ανυπόφορο μαγγανοπήγαδο ή την γκλαμουράτη ενότητα που μας πλασάρουν για ζωή.

Τα Προσφυγικά έχουν ήδη νικήσει. Τώρα μένει να υποχωρήσουν αυτοί που επιδιώκουν την καταστολή τους!

———————————–

Στον Aegean Voice 107,5 και στην εκπομπή «Στο βάθος κήπος» φιλοξενήσαμε σήμερα αλληλέγγυους που υπερασπίζονται τα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας και στηρίζουν τον απεργό πείνας Αριστοτέλη Χαντζή. Στην εκπομπή μιλούν μέλη της επιτροπής αλληλεγγύης από τη Νάξο, ενώ παρεμβαίνει και ο ίδιος ο Αριστοτέλης Χαντζής, περιγράφοντας την κατάσταση και τα αιτήματά του.

Ακούστε το ηχητικό απόσπασμα:

The post Η Νάξος για τα Προσφυγικά! (ηχητικό από τον τοπικό ραδιοσταθμό Aegean Voice FM) first appeared on Aυτολεξεί.

Ε: Παρουσιάστε τον εαυτό σας και την οργάνωση σας.

Henriette: Το όνομά μου είναι Henriette. Έχω εμπλακεί στον αγώνα για αξιοπρέπεια, δικαιοσύνη και ισότητα από τα νιάτα μου τη δεκαετία του 1980. Το 2018, επέστρεψα στα βασικά της οικοδόμησης της λαϊκής δύναμης από το μηδέν μέσω του Bonteheuwel Development Forum (BDF) και του Γυναικείου Συνελευσιακού Κινήματος (WAM).

Το BDF είναι μια κοινοτική οργάνωση βάσης της εργατικής τάξης με έδρα το Bonteheuwel του Κέιπ Τάουν. Αλλά το BDF δεν είναι μόνο μια οργάνωση. Είναι ένα δίκτυο μητέρων, αδελφών, θυγατέρων, εργαζομένων, ακτιβιστών και επιζώντων. Οργανωνόμαστε συλλογικά ως γυναίκες που επηρεάζονται άμεσα από τη φτώχεια, τη βία και τη συστημική παραμέληση.

Η δουλειά μας έχει τις ρίζες της στη βιωμένη εμπειρία και στην καθημερινή πραγματικότητα των κοινοτήτων της εργατικής τάξης. Δεν μιλάμε ως άτομα διαχωρισμένα από τη συλλογικότητα. Μιλάμε ως μέρος ενός ευρύτερου κινήματος γυναικών που οργανώνονται για επιβίωση, αξιοπρέπεια και κοινωνική αλλαγή.

Salaama: Το όνομά μου είναι Salaama, κοινοτική ακτιβίστρια με το BDF. Δεν είμαι έξω από τον αγώνα – τον ζω κάθε μέρα. Το BDF αποτελείται από γυναίκες, μητέρες και εργαζόμενες από την κοινότητα, που στέκονται μαζί για να καταπολεμήσουν τη φτώχεια, τη βία και την ανισότητα. Η δύναμή μας προέρχεται από τους ανθρώπους μας.

Henriette: Πολλές από εμάς μπήκαμε στον αγώνα σε πολύ νεαρή ηλικία, κάποιες ως έφηβες στο κίνημα κατά του απαρτχάιντ, αναλαμβάνοντας δράση ενώ ήμασταν ακόμα στο σχολείο. Αυτό έχει σημασία γιατί διαμόρφωσε τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε την εξουσία, την αντίσταση και τη συλλογική ευθύνη.

Το BDF έχει τις ρίζες του σε επιτροπές δρόμων και οικοδομικών τετραγώνων, που σημαίνει ότι οι απλοί κάτοικοι οργανώνονται εκεί που ζουν. Το έργο μας δεν είναι φιλανθρωπία. Είναι η αυτοοργάνωση της κοινότητας ως απάντηση στη συστημική παραμέληση. Το όραμά μας αφορά την αποκατάσταση της αξιοπρέπειας και την οικοδόμηση ασφαλών, υγιών κοινοτήτων, αλλά είμαστε σαφείς: η φτώχεια, η βία και η ανισότητα δεν είναι ατυχήματα, παράγονται από πολιτικά και οικονομικά συστήματα. Από αυτό το έργο, αναπτύχθηκε το Γυναικείο Συνελευσιακό Κίνημα (WAM), ένας χώρος όπου οι γυναίκες της εργατικής τάξης χτίζουν πολιτική συνείδηση και συλλογική δύναμη που βασίζεται στη βιωμένη εμπειρία.

Ε: Μπορείτε να δώσετε μια σύντομη επισκόπηση του ιστορικού πλαισίου και της κατάστασης της κοινωνίας στη Νότια Αφρική σήμερα;

Salaama: Το παρόν της Νότιας Αφρικής δεν μπορεί να γίνει κατανοητό χωρίς το παρελθόν της. Εξακολουθεί να κουβαλάει τον πόνο του απαρτχάιντ. Σε κοινότητες όπως το Bonteheuwel, εξακολουθούμε να αντιμετωπίζουμε τη φτώχεια, την ανεργία και τη βία. Οι γυναίκες φέρουν το μεγαλύτερο μέρος αυτού του βάρους, ωστόσο συνεχίζουμε να στεκόμαστε δυνατές και να κρατάμε τις οικογένειες και τις κοινότητές μας ενωμένες.

Henriette: Το απαρτχάιντ δεν ήταν μόνο ένα σύστημα φυλετικού διαχωρισμού. Εδραίωσε βαθιά οικονομική ανισότητα, χωρική αδικία και κοινωνικό κατακερματισμό. Ενώ το απαρτχάιντ έληξε επίσημα το 1994, η δομική του κληρονομιά παραμένει. Σήμερα, οι κοινότητες της εργατικής τάξης συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν υψηλά επίπεδα φτώχειας, ανεργίας, έμφυλης βίας και περιορισμένης πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες. Η ανισότητα μας διαμορφώνεται ανά φυλή, τάξη και γεωγραφία. Οι γυναίκες φέρουν το κύριο βάρος της φτώχειας, καθώς τα περισσότερα νοικοκυριά διαχειρίζονται από γυναίκες.

Claudine: Με υψηλή ανεργία, οι γυναίκες μεταξύ 36 και 59 ετών πέφτουν σε μια «ξεχασμένη μεσαία γέφυρα». Είναι πολύ μεγάλες για να μάθουν και πολύ νέες για να λάβουν την πενιχρή κρατική σύνταξη, η οποία δεν καλύπτει βασικές ανάγκες. Οι κοινότητες είναι υπερπλήρεις και ανασφαλείς, δημιουργώντας συνθήκες που τροφοδοτούν τη βία με βάση το φύλο, τη διακίνηση ναρκωτικών, τον γκανγκστερισμό, την εκμετάλλευση και την κακή παροχή υπηρεσιών. Το τραύμα, που συνδέεται με τη συνεχιζόμενη βία και τις ιστορικές αδικίες, παραμένει ευρέως διαδεδομένο, ωστόσο η πρόσβαση στην ψυχική υγεία και την ψυχοκοινωνική υποστήριξη είναι περιορισμένη.

Henriette: Σε παγκόσμιο επίπεδο, βλέπουμε επίσης αυξανόμενο αυταρχισμό, στρατιωτικοποίηση και οικονομικές κρίσεις. Αυτές οι δυνάμεις βαθαίνουν την ανισότητα και επηρεάζουν δυσανάλογα τις γυναίκες. Οι αγώνες των γυναικών δεν είναι μεμονωμένοι. Είτε στη Νότια Αφρική, την Παλαιστίνη, το Σουδάν, το Κονγκό ή αλλού, οι γυναίκες αντιμετωπίζουν παρόμοιες παραβιάσεις των δικαιωμάτων τους στην ισότητα, την αξιοπρέπεια, την ασφάλεια και την προστασία.

Η πραγματικότητά μας δεν μπορεί να γίνει κατανοητή χωρίς την κατανόηση του απαρτχάιντ, αλλά ούτε και χωρίς αυτό που ακολούθησε. Το Bonteheuwel υπάρχει λόγω αναγκαστικών μετακινήσεων. Οι μαύρες και οι λεγόμενες έγχρωμες κοινότητες εκτοπίστηκαν σκόπιμα, ελέγχθηκαν και αποκλείστηκαν οικονομικά. Αυτή η χωρική αδικία παραμένει. Αυτό που ζούμε τώρα δεν είναι μια ρήξη με αυτό το σύστημα, αλλά η συνέχισή του σε νέες μορφές μέσω της ανεργίας, της υπανάπτυξης, της βίας και της κρατικής παραμέλησης.

Ταυτόχρονα, ζούμε σε μια παγκόσμια στιγμή όπου η ανισότητα βαθαίνει και όπου ο αυταρχισμός και η ακροδεξιά πολιτική αυξάνονται. Σε πολλές χώρες, βλέπουμε αυξανόμενη στρατιωτικοποίηση, συρρίκνωση του δημοκρατικού χώρου και επιθέσεις στα δικαιώματα των γυναικών και των περιθωριοποιημένων κοινοτήτων. Έτσι, ο αγώνας μας είναι τόσο τοπικός όσο και παγκόσμιος. Τα ίδια συστήματα που παρήγαγαν το απαρτχάιντ, τον φυλετικό καπιταλισμό, την εκμετάλλευση και τον έλεγχο, συνεχίζουν να διαμορφώνουν τη ζωή μας σήμερα.

Ε: Η δουλειά σας ως BDF επικεντρώνεται στην κοινότητά σας. Ποιες είναι οι κύριες προκλήσεις που αντιμετωπίζετε και πώς ανταποκρίνεστε σε αυτές;

Henriette: Η δουλειά μας ανταποκρίνεται άμεσα στην πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι γυναίκες και οι οικογένειες τους. Οι κύριες προκλήσεις περιλαμβάνουν την ανασφάλεια και τη βία, ιδίως όσον αφορά τις γυναίκες και τα παιδιά, την επισιτιστική ανασφάλεια και τη φτώχεια, το βαθύ ψυχοκοινωνικό τραύμα που συνδέεται με τη συνεχιζόμενη βία και την ιστορική καταπίεση, την περιορισμένη πρόσβαση στην πολιτική εκπαίδευση και τις ευκαιρίες για κοινοτική ηγεσία.

Οι γυναίκες στην κοινότητά μας περιγράφουν αυτές τις πραγματικότητες με σαφήνεια. Φέραμε μερικές μαρτυρίες από αυτές για να τις μοιραστούμε μαζί σας:

«Τα παιδιά δεν είναι ασφαλή. Δεν μπορούν καν να παίξουν ελεύθερα. Ο αθλητισμός πρέπει να είναι ένας χώρος ασφάλειας, αλλά ακόμη και αυτός επηρεάζεται από τη βία».

«Μερικές φορές δεν υπάρχει φαγητό στο σπίτι. Ως μητέρα, αυτό σε σπάει. Αλλά μοιραζόμαστε ό,τι έχουμε, ακόμα κι αν είναι λίγο».

«Το τραύμα που κουβαλάμε δεν είναι πάντα ορατό. Αλλά ζει στο σώμα μας, στα σπίτια μας, στο πώς σχετιζόμαστε μεταξύ μας».

«Αν και η γεωπολιτική μπορεί να φαίνεται μακρινή, το αυξανόμενο κόστος των καυσίμων και της ζωής μας επηρεάζει άμεσα. Εμείς, ως γυναίκες, πρέπει να βρούμε εναλλακτικές λύσεις για να στηρίξουμε τις οικογένειες και τις κοινότητές μας, κουβαλώντας καθημερινά το βάρος της απλήρωτης εργασίας φροντίδας».

Salaama: Αντιμετωπίζουμε βία με βάση το φύλο, κατάχρηση ουσιών, ανεργία και έλλειψη υπηρεσιών. Αλλά δεν μένουμε σιωπηλές – οργανωνόμαστε, υποστηρίζουμε η μία την άλλη και μιλάμε. Η ενότητά μας είναι η δύναμή μας.

Henriette: Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε δεν είναι μεμονωμένα ζητήματα, είναι συστήματα βίας. Έχουμε να κάνουμε με τη βία των συμμοριών και τις εγκληματικές οικονομίες, τη βία και την κακοποίηση με βάση το φύλο στα σπίτια, την πείνα και την εμβάθυνση της φτώχειας, τον υπερπληθυσμό και τη χωρική αδικία, το τραύμα που μεταφέρεται από γενιά σε γενιά… Αλλά είμαστε ξεκάθαρες: αυτό δεν είναι αποτυχία της κοινότητας. Αυτό είναι δομική βία.

Η απάντησή μας είναι αυτοοργανωμένη, συλλογική και έχει τις ρίζες της τόσο στην επιβίωση όσο και στην αντίσταση από τα κάτω. Έχουμε δημιουργήσει προγράμματα σίτισης, δίκτυα κοινοτικής ασφάλειας και τοπικές απαντήσεις για την υγεία. Μόνο κατά τη διάρκεια του COVID 19, υποστηρίξαμε χιλιάδες νοικοκυριά και πραγματοποιήσαμε προγράμματα σίτισης που έφταναν δεκάδες χιλιάδες γεύματα εβδομαδιαίως. Οργανώνουμε τραυματική υποστήριξη και άμεσες παρεμβάσεις για γυναίκες και παιδιά που αντιμετωπίζουν βία. Χτίζουμε την επισιτιστική αυτονομία μέσω κοινοτικών κήπων και τοπικών συστημάτων φροντίδας.

Αλλά είμαστε επίσης ειλικρινείς σχετικά με τους περιορισμούς μας. Αυτή η εργασία απαιτεί έντονους και διαρκείς πόρους, οικονομικούς, ανθρώπινους και συναισθηματικούς. Ορισμένες από τις πρωτοβουλίες μας μπορέσαμε να τις διατηρήσουμε, ενώ άλλες, με την πάροδο του χρόνου, όχι, ακριβώς λόγω του επιπέδου κεφαλαίου και υποστήριξης που απαιτούν. Η οργάνωση από τα κάτω συχνά αναμένεται να κάνει τη δουλειά του κράτους, χωρίς τους πόρους του κράτους.

Οι απαντήσεις μας είναι πρακτικές και πολιτικές. Οργανώνουμε επισιτιστική υποστήριξη, ασφαλείς χώρους για τα παιδιά και ψυχοκοινωνική υποστήριξη για τις γυναίκες. Δημιουργούμε χώρους πολιτικής εκπαίδευσης όπου οι γυναίκες αναλύουν τις συνθήκες τους και χτίζουν συλλογικές λύσεις.

Αντιμετωπίζουμε επίσης περιθωριοποίηση λόγω της ιδεολογικής μας θέσης.

Η επιμονή μας στις εναλλακτικές λύσεις των ανθρώπων, που έχουν τις ρίζες τους στις σοσιαλιστικές αρχές, συχνά μας φέρνει σε αντίθεση με τα κυρίαρχα συστήματα και θεσμούς. Η αμφισβήτηση του καπιταλισμού, της πατριαρχίας και της συστημικής βίας έχει συνέπειες.

Αλλά αυτή η αντίδραση επιβεβαιώνει επίσης τη σημασία της δουλειάς μας. Δεν είμαστε εδώ για να είμαστε άνετες μέσα στο σύστημα, είμαστε εδώ για να το αμφισβητήσουμε και να το αλλάξουμε.

Ε: Το BDF είναι μια γυναικεία οργάνωση. Τι εννοείται με αυτό;

Salaama: Σημαίνει ότι δεν περιμένουμε να ακουστούμε – αυτενεργούμε. Ως γυναίκες, κουβαλάμε την κοινότητα και ηγούμαστε επίσης στον αγώνα για αλλαγή. Οι φωνές μας έχουν σημασία.

Henriette: Εννοούμε ότι οι γυναίκες της εργατικής τάξης βρίσκονται στο επίκεντρο της ανάλυσης, της λήψης αποφάσεων και της δράσης. Η αυτενέργεια δεν είναι συμβολική. Βιώνεται και ασκείται.

Οι γυναίκες δεν είναι μόνο συμμετέχοντες. Είναι διοργανωτές, εκπαιδευτικοί, στρατηγοί και άγκυρες της κοινότητας. Η ηγεσία μας είναι συλλογική, βασισμένη στη λογοδοσία η μία προς την άλλη και προς τις κοινότητές μας.

Οι γυναίκες φέρουν δυσανάλογο βάρος φροντίδας, επιβίωσης και αντίστασης. Είναι οι φροντιστές, οι νοσοκόμες, οι δασκάλες, οι φροντιστές και οι οικοδόμοι των συστημάτων υποστήριξης της οικογένειας και της κοινότητας. Οι περικοπές του προϋπολογισμού και οι οικονομικές κρίσεις μεταθέτουν ακόμη μεγαλύτερη ευθύνη στις γυναίκες, ωστόσο αυτό το έργο συχνά δεν αναγνωρίζεται. Η πρωτοβουλία τους είναι απαραίτητη για την οικοδόμηση δίκαιων εναλλακτικών λύσεων.

Στην οργάνωσή μας, οι γυναίκες της εργατικής τάξης δεν τοποθετούνται ως θύματα, είμαστε οργανώτριες, ηγέτες και στοχαστές. Σημαίνει ότι αμφισβητούμε την πατριαρχία όχι μόνο στην κοινωνία, αλλά και στα δικά μας κινήματα και κοινότητες.

Σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε ότι η εργασία των γυναικών, ειδικά η εργασία φροντίδας, συντηρεί ολόκληρες κοινότητες, αλλά υποτιμάται συστηματικά. Και σημαίνει ότι χτίζουμε ένα διαφορετικό είδος ηγεσίας: συλλογική, υπεύθυνη και ριζωμένη στη φροντίδα, όχι στην κυριαρχία.

Ο φεμινισμός, στο δικό μας πλαίσιο, δεν είναι αφηρημένος. Έχει να κάνει με την επιβίωση, την αξιοπρέπεια και τη μεταμορφωτική δύναμη.

Ε: Από την εμπειρία σας, τι κοινό έχουν οι γυναίκες παγκοσμίως;

Henriette: Σε όλα τα πλαίσια, οι γυναίκες μοιράζονται την εμπειρία της πλοήγησης στην πατριαρχία, την οικονομική εκμετάλλευση και τη βία. Οι γυναίκες συχνά κρατούν τις οικογένειες και τις κοινότητες ενωμένες κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες. Είναι φροντιστές, οργανωτές και επιλύτριες προβλημάτων, συχνά χωρίς αναγνώριση ή υποστήριξη. Ταυτόχρονα, οι γυναίκες μοιράζονται μια βαθιά ικανότητα ανθεκτικότητας, αλληλεγγύης και αντίστασης. Οι γυναίκες σε όλο τον Παγκόσμιο Νότο συνεχίζουν να οργανώνονται, να αντιστέκονται και να φαντάζονται εναλλακτικές λύσεις.

Salaama: Οι γυναίκες παντού γνωρίζουμε τον αγώνα, αλλά γνωρίζουμε και τη δύναμη. Παλεύουμε, επιβιώνουμε και νοιαζόμαστε — ακόμα και όταν είναι δύσκολο. Αυτή η σύνδεση είναι ισχυρή.

Henrietta: Σε όλο τον κόσμο, οι γυναίκες διαχειρίζονται την επιβίωση μέσα σε συστήματα που δεν δημιούργησαν. Κουβαλάμε το βάρος της φροντίδας σε συνθήκες ανισότητας. Αντιμετωπίζουμε βία τόσο σε ιδιωτικούς όσο και σε δημόσιους χώρους. Είμαστε αποκλεισμένες από την οικονομική δύναμη, ακόμη και όταν συντηρούμε τις οικονομίες μέσω της εργασίας μας.

Αλλά μοιραζόμαστε και κάτι άλλο: την αντίσταση. Από τους άτυπους οικισμούς μέχρι τις εμπόλεμες ζώνες, από τις αγροτικές κοινότητες μέχρι τους αστικούς δήμους, οι γυναίκες οργανώνονται. Οι γυναίκες χτίζουν. Οι γυναίκες αντιστέκονται. Υπάρχει μια κοινή αντίληψη ότι η επιβίωση δεν είναι αρκετή. Αγωνιζόμαστε για δικαιοσύνη.

Ε: Από τη δική σας οπτική γωνία, ποια είναι τα απαραίτητα επόμενα βήματα για την ενίσχυση των αγώνων των γυναικών σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο;

Salaama: Πρέπει να ενωθούμε περισσότερο, να υποστηρίξουμε η μία την άλλη και να οικοδομήσουμε ισχυρές γυναίκες οργανώσεις —ειδικά των νέων γυναικών. Όταν οι γυναίκες ανεβαίνουν, οι κοινότητες ανεβαίνουν.

Henriette: Υπάρχουν πολλά πράγματα μπροστά μας που πρέπει να κάνουμε: να εμβαθύνουμε την οργάνωση από τα κάτω στις κοινότητες της εργατικής τάξης, να διασφαλίσουμε ότι οι γυναίκες έχουν πρόσβαση σε πολιτική εκπαίδευση, πόρους και χώρους για να οργανωθούν, να ενισχύσουμε την ψυχοκοινωνική υποστήριξη, να αναγνωρίσουμε ότι το τραύμα είναι τόσο προσωπικό όσο και πολιτικό, να οικοδομήσουμε βιώσιμα συστήματα επισιτιστικής ασφάλειας και κοινοτικής φροντίδας που δεν εξαρτώνται από ασταθή εξωτερική χρηματοδότηση…

Και κυρίως, πρέπει να αντιμετωπίσουμε τα συστήματα που παράγουν ανισότητα: τον καπιταλισμό, την πατριαρχία και τον ιμπεριαλισμό! Πρόκειται για την οικοδόμηση συγκεκριμένων εναλλακτικών λύσεων που επικεντρώνονται στην αξιοπρέπεια, την ισότητα και τη συλλογική ευημερία.

Βρισκόμαστε σε μια κρίσιμη στιγμή. Η άνοδος του αυταρχισμού, της στρατιωτικοποίησης και της δεξιάς πολιτικής παγκοσμίως δεν είναι ξεχωριστή από τις συνθήκες που αντιμετωπίζουμε σε τοπικό επίπεδο. Αυτές οι δυνάμεις είναι αλληλένδετες και εντείνονται. Επομένως, η αντίδρασή μας πρέπει επίσης να είναι συντονισμένη και σκόπιμη.

Χρειαζόμαστε ισχυρότερη οργάνωση βάσης, ριζωμένη στις κοινότητες, πολιτική εκπαίδευση που κατονομάζει και αμφισβητεί την πατριαρχία, τον καπιταλισμό και τον ιμπεριαλισμό, επένδυση στη θεραπεία και την ψυχοκοινωνική υποστήριξη, ελεγχόμενες από την κοινότητα οικονομικές εναλλακτικές λύσεις, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων τροφίμων και της οργανωμένης αλληλεγγύης πέρα από τα σύνορα. Αυτό απαιτεί επίσης πολιτικό θάρρος, επειδή τα κινήματα που αμφισβητούν τον καπιταλισμό, την πατριαρχία και τον ιμπεριαλισμό δεν θα υποστηρίζονται πάντα και συχνά περιθωριοποιούνται σκόπιμα.

Ε: Γιατί οι γυναίκες πρέπει να οργανώνονται διεθνώς;

Henriette: Επειδή οι αγώνες μας συνδέονται. Οι συνθήκες στις κοινότητες της εργατικής τάξης στη Νότια Αφρική συνδέονται με παγκόσμια συστήματα εκμετάλλευσης και ανισότητας. Οι εταιρικές και πολιτικές ελίτ λειτουργούν πέρα από τα σύνορα, όπως και η αντίστασή μας.

Η διεθνής οργάνωση επιτρέπει στις γυναίκες να μοιράζονται στρατηγικές, να οικοδομούν αλληλεγγύη και να ενισχύουν τη συλλογική δύναμη.

Σε μια εποχή που οι αυταρχικές και φασιστικές δυνάμεις αυξάνονται παγκοσμίως, οι γυναίκες πρέπει να οργανωθούν σε όλα τα μέτωπα. Η ενότητα δεν είναι προαιρετική. Είναι απαραίτητο για την επιβίωση και τη κοινωνική αλλαγή.

Salaama: Δεν είμαστε μόνες. Οι αγώνες μας συνδέονται και μαζί οι φωνές μας είναι πιο δυνατές. Η αλληλεγγύη μας δίνει ελπίδα.

Η άποψη του BDF είναι ότι τα συστήματα που πολεμάμε είναι παγκόσμια συστήματα. Ο ιμπεριαλισμός, η οικονομική εκμετάλλευση και η στρατιωτικοποίηση λειτουργούν πέρα από τα σύνορα. Οι ίδιες δυνάμεις που εξάγουν από τον Παγκόσμιο Νότο, που τροφοδοτούν τους πολέμους και που βαθαίνουν την ανισότητα διαμορφώνουν όλες τις πραγματικότητές μας. Ταυτόχρονα, βλέπουμε την παγκόσμια άνοδο των φασιστικών και αυταρχικών πολιτικών που στοχεύουν τους μετανάστες, τις γυναίκες, τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα και τους φτωχούς.

Οι γυναίκες που οργανώνονται διεθνώς μας επιτρέπουν να υπερασπιστούμε τις κατακτήσεις που απειλούνται και να αντισταθούμε σε συστήματα που συντονίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η αλληλεγγύη πρέπει να προχωρήσει πέρα από τις δηλώσεις. Πρέπει να γίνει οργανωμένη, πρακτική και βίωμα.

Ε: Ποια παραδείγματα γυναικείων αγώνων σας εμπνέουν;

Henriette: Αντλούμε δύναμη από πολλούς αγώνες σε όλο τον Παγκόσμιο Νότο και πέρα από αυτόν, από απελευθερωτικά κινήματα έως κοινότητες υπό κατοχή, πόλεμο ή οικονομική κρίση. Αλλά εμπνεόμαστε επίσης από τις γυναίκες στις κοινότητές μας: βλέπουμε γυναίκες που οργανώνουν κουζίνες φαγητού χωρίς σχεδόν τίποτα, που δημιουργούν ασφαλείς χώρους για παιδιά σε βίαια περιβάλλοντα, που συνεχίζουν να εμφανίζονται, ακόμη και όταν είναι εξαντλημένες.

Όπως μοιράστηκε μια από τις διοργανώτριες μας, η Μισέλ: «Δεν τα παρατάμε γιατί δεν έχουμε την οικονομική δυνατότητα. Τα παιδιά μας μας παρακολουθούν». Αυτές είναι πράξεις αντίστασης και επιβίωσης. Μας υπενθυμίζουν ότι η οικοδόμηση της δύναμης των ανθρώπων ξεκινά από εκεί που είμαστε, με αυτά που έχουμε και μεταξύ μας.

Αντλούμε δύναμη από τις γυναίκες που οργανώνονται σε μερικές από τις πιο δύσκολες συνθήκες: γυναίκες στην Παλαιστίνη που αντιστέκονται στην κατοχή και τη γενοκτονία, στο Σουδάν και το Κονγκό που οργανώνονται υπό πόλεμο και εκτοπισμό, γυναίκες στη Ροζάβα που χτίζουν εναλλακτικές λύσεις και πολιτικά συστήματα, καθώς και οι γυναίκες στην Κούβα που συντηρούν τα κοινωνικά συστήματα υπό αποκλεισμό.

Αυτοί οι αγώνες δεν είναι μεμονωμένοι. Συνδέονται μέσω κοινών συστημάτων καταπίεσης και κοινής αντίστασης. Αντλούμε επίσης δύναμη από τη δική μας ιστορία, από τις γυναίκες του αγώνα κατά του απαρτχάιντ, πολλές από τις οποίες οργανώθηκαν ως νέες, γυναίκες της εργατικής τάξης υπό καταστολή. Μας υπενθυμίζουν ότι ακόμα και κάτω από τις πιο δύσκολες συνθήκες, οι οργανωμένοι άνθρωποι μπορούν να αντισταθούν και να οικοδομήσουν εναλλακτικές λύσεις.

Salaama: Η δύναμη των γυναικών μπροστά μας, όπως η Πορεία των Γυναικών του 1956, με εμπνέει. Αλλά και οι καθημερινές γυναίκες στην κοινότητά μου – που συνεχίζουν ό,τι κι αν γίνει. Από εκεί πηγάζει η δύναμή μου.

Στις 9 Αυγούστου 1956, χιλιάδες γυναίκες της Νότιας Αφρικής πραγματοποίησαν πορεία στα κτίρια της Ένωσης της Πρετόρια για να διαμαρτυρηθούν κατά του απαρτχάιντ. Η Πορεία των Γυναικών του 1956 έπαιξε ζωτικό ρόλο στο να γίνουν οι γυναίκες πιο ορατοί συμμετέχοντες στον αγώνα κατά του απαρτχάιντ.

The post Οργανώσεις γειτονιάς από τα κάτω στο Κέιπ Τάουν της Νότιας Αφρικής – συνέντευξη με μέλη του BDF first appeared on Aυτολεξεί.

Από τη μια πλευρά βρίσκεται ο κόσμος του πλάνου της Περιφέρειας Αττικής, δηλαδή της διοίκησης Χαρδαλιά, του κεφαλαίου και του κράτους. Πρόκειται για ένα σχέδιο εξευγενισμού, εκκενώσεων, εμπορευματοποίησης της γης και της ιστορικής μνήμης, ενταγμένο στη συνολική στρατηγική αναδιάρθρωσης της πόλης προς όφελος της τουριστικής και επενδυτικής κερδοφορίας. Είναι ένα σχέδιο που δεν αφορά μόνο τα Προσφυγικά, αλλά αποτελεί μια ακόμη απόδειξη για το πώς μετασχηματίζονται συνολικά οι γειτονιές, όταν επελαύνει το κράτος και το κεφάλαιο: εκτοπισμός των κατοίκων, πειθάρχηση των κοινωνικών αντιστάσεων και καταστολή όσων παράγουν και υπερασπίζονται τη ζωή έξω από τους όρους της αγοράς.

Από την άλλη πλευρά βρίσκεται ο κόσμος της πρότασης της Κοινότητας των Προσφυγικών, που αποτελεί ένα υπαρκτό και ζωντανό παράδειγμα κοινωνικής αυτοοργάνωσης. Εδώ και 16 χρόνια, η Κοινότητα διατηρεί και συντηρεί τα κτήρια απέναντι στην εγκατάλειψη, στεγάζει εκατοντάδες ανθρώπους από τα κάτω, εργάτες/τριες, άνεργους/ες, μετανάστες/τριες, πρόσφυγες, λειτουργεί 22 αυτοοργανωμένες δομές κοινωνικής ωφέλειας και αυτάρκειας, ενώ παράλληλα διατηρεί και υπερασπίζεται την ιστορική μνήμη των Προσφυγικών, των Δεκεμβριανών και των ταξικών, κοινωνικών και αντιφασιστικών αγώνων. Συγκροτεί ένα έδαφος συλλογικής ζωής, αλληλεγγύης και αντίστασης. Κυρίως, όμως, παράγει ήδη μια διαφορετική κοινωνική πραγματικότητα, όπου η ζωή οργανώνεται έξω από τους όρους της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης, μέσα από την κάλυψη των συλλογικών κοινωνικών αναγκών και όχι μέσα από την αγορά.

ΤΟ ΔΙΠΟΛΟ ΕΙΝΑΙ ΞΕΚΑΘΑΡΟ

Στην υπόθεση της ανάπλασης των Προσφυγικών Λ. Αλεξάνδρας υπάρχει ένα σαφές πολιτικό δίπολο. Δεν υπάρχει ενδιάμεση θέση, ούτε ουδέτερες τεχνικές-εναλλακτικές λύσεις και προτάσεις: Ή με τις εκκενώσεις, τη διαχείριση του εδάφους από το κράτος και τους μηχανισμούς του, την είσοδο ιδιωτικών συμφερόντων, την τουριστικοποίηση και την αύξηση των ενοικίων της ευρύτερης περιοχής, τη μετατροπή της μνήμης σε μουσειακό προϊόν και την αναπαραγωγή των ίδιων όρων που γεννούν την αδικία και την εκμετάλλευση. Ή με την κοινωνική αυτοοργάνωση, την παραμονή των κατοίκων, τη χρήση των χώρων από την ίδια την κοινωνία, τη διατήρηση της ιστορικής και αντιφασιστικής μνήμης, την ελεύθερη και μη εμπορευματική πρόσβαση και την παραγωγή ενός κοινωνικού δικαίου από τα κάτω, που δίνει πραγματικές απαντήσεις και διέπει τις σχέσεις και την οργάνωση της ζωής. Πρόκειται λοιπόν για μια ξεκάθαρη σύγκρουση. Και η επιλογή της ουδετερότητας σε αυτή τη σύγκρουση αποτελεί συγκεκριμένη πολιτική θέση: υπέρ του πλάνου καταστολής και εκκένωσης της πρότασης Χαρδαλιά.

ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΙΣ “ΕΝΔΙΑΜΕΣΕΣ” ΛΥΣΕΙΣ

Όσοι σήμερα καταθέτουν εναλλακτικές προτάσεις, τη στιγμή που τρέχει ένας τεράστιος αγώνας ενάντια στο παραπάνω σχέδιο ανάπλασης από την Περιφέρεια Αττικής, οφείλουν να απαντήσουν σε πολλά ερωτήματα:

– Γιατί στα Προσφυγικά, τη στιγμή που εκατοντάδες οικήματα και χώροι συλλογικής μνήμης αφήνονται να παρακμάζουν στο κέντρο της Αθήνας;

– Γιατί σε μια γειτονιά που η κοινωνική αυτοοργάνωση έχει καταφέρει όλα όσα το κράτος και το κεφάλαιο συστηματικά καταστρέφουν (υγεία, παιδεία, στέγη, τροφή, πολιτισμό, συμμετοχή στα κοινά) με τις πολιτικές τους εδώ και δεκαετίες;

– Γιατί όχι σε οποιαδήποτε άλλη γειτονιά, τη στιγμή που το μεγαλύτερο μέρος της περιφέρειας της Αθήνας αντιμετωπίζει πολύ σοβαρότερα προβλήματα αυτοδιοικητικής παρέμβασης, φροντίδας και στέγασης;

– Γιατί τώρα, αφότου η παράταξη Χαρδαλιά έχει φέρει τη συγκεκριμένη σύμβαση ως τετελεσμένο, με όρους επείγοντος και χωρίς καμιά δυνατότητα κοινής διαβούλευσης;

– Γιατί όχι πριν από την υπογραφή της σύμβασης; Όταν η Σύμβαση έχει ήδη ψηφιστεί από όλα τα μέρη της Περιφέρειας Αττικής ανεξαιρέτως και μάλιστα ομόφωνα από όλους τους συμβούλους που συμμετέχουν στην οικονομική επιτροπή της περιφέρειας, τέτοιες προτάσεις δεν κινούνται σε ουδέτερο έδαφος. Κινούνται πάνω σε μια ήδη διαμορφωμένη πραγματικότητα εκκένωσης.

Το ερώτημα λοιπόν είναι σαφές. Είναι πραγματικές εναλλακτικές ή κεκαλυμμένη στήριξη του ίδιου σχεδίου; Γιατί κάθε πρόταση που δε συγκρούεται μετωπικά με τη Σύμβαση, που προβλέπει την καταστροφή του μεγαλύτερου κοινωνικού εγχειρήματος κοινωνικής κατοικίας στην Ελλάδα και δε ζητά την ακύρωσή της, στην πράξη τη νομιμοποιεί.

ΟΛΟΙ ΨΗΦΙΣΑΝ. ΤΩΡΑ ΤΙ ΘΑ ΚΑΝΟΥΝ;

Όλες οι πολιτικές δυνάμεις της Περιφέρειας έχουν ήδη ψηφίσει τη Σύμβαση. Τώρα που γνωρίζουν το περιεχόμενό της και τις συνέπειές της, τώρα που είναι ενήμεροι για την Κοινότητα των 400 ανθρώπων που διαβιούν και έχουν συγκροτήσει ένα ζωντανό κοινωνικό παράδειγμα μέσα στα Προσφυγικά, θα μπουν μπροστά για την ακύρωσή της; Θα στηρίξουν τα αιτήματα της Κοινότητας; Θα συγκρουστούν με το σχέδιο Χαρδαλιά; Ή θα συνεχίσουν να το στηρίζουν άμεσα ή έμμεσα, μέσω βελτιώσεων και αντιπροτάσεων;

Η ΑΠΕΡΓΙΑ ΠΕΙΝΑΣ ΜΕΧΡΙ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΠΟ 5 ΦΛΕΒΑΡΗ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ΧΑΝΤΖΗ ΚΑΙ Η ΕΝΟΧΗ ΣΙΩΠΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ 

Η απεργία πείνας του Αριστοτέλη Χαντζή, κατοίκου και μέλους της Κοινότητας των Προσφυγικών, αναδεικνύει με τον πιο οξύ τρόπο αυτή τη σύγκρουση. Με βασικά αιτήματα την ακύρωση της Σύμβασης από την Περιφέρεια Αττικής, καμία εκκένωση της γειτονιάς των Προσφυγικών, την παραμονή όλων των κατοίκων στα σπίτια που διαμένουν και τη συντήρηση και αποκατάσταση των κτηρίων από τους ίδιους τους κατοίκους, με δική τους εργασία και χρηματοδότηση, μέσω της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρίας, δίνεται ένα ξεκάθαρο μήνυμα ανυποχώρητου αγώνα μέχρι τέλους. Κάθε μέρος που επιλέγει την αποσιώπηση αυτής της πραγματικότητας, κάνει μια συγκεκριμένη πολιτική επιλογή, φέρει βαρύτατη ευθύνη για τη ζωή του απεργού πείνας και θα σηκώσει το ανάλογο κόστος.

ΠΡΟΣ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΠΡΟΣΥΠΟΓΡΑΨΕΙ ΤΗ ΣΥΜΒΑΣΗ – ΠΕΡΑΝ ΤΟΥ Ν.ΧΑΡΔΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι.ΚΑΡΑΔΗΜΑ, Η ΟΠΟΙΑ ΕΚΦΡΑΖΕΙ ΤΙΣ ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ

Δεν αρκούν λοιπόν γενικές τοποθετήσεις για κοινωνική κατοικία ή δημόσια διαχείριση. Το ερώτημα είναι συγκεκριμένο και άμεσο. Θα απαιτήσετε την ακύρωση της σύμβασης; Θα στηρίξετε την παραμονή της Κοινότητας; Θα αναγνωρίσετε τις υπάρχουσες δομές ως κοινωνικό κεκτημένο; Κάθε αποφυγή σαφούς απάντησης τάσσεται υπέρ της σύμβασης Χαρδαλιά.

ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΗΔΗ ΠΑΡΕΙ ΘΕΣΗ 

Το λεγόμενο Εθνικό Μέτωπο, οι θέσεις του οποίου εκφράζονται μέσω της Ι. Καραδήμα, η οποία και ζήτησε την επίσπευση της συζήτησης για τα Προσφυγικά εντός της Περιφέρειας, δεν κρύβεται. Με δηλωμένη πολιτική στρατηγική, στοχοποιεί μετανάστες, πρόσφυγες, αντιφασίστες, αναρχικούς, κομμουνιστές και οποιονδήποτε “αντιφρονούντα” και λειτουργεί ως αιχμή της καταστολής. Η Ι. Καραδήμα προωθεί το σχέδιο Χαρδαλιά, λειτουργώντας ως προμετωπίδα του. Είναι γεγονός ότι τα Προσφυγικά μαζί με άλλες αντιφασιστικές, αντικαπιταλιστικές και αντιιμπεριαλιστικές δυνάμεις της αριστεράς και της αντιεξουσίας, πρωτοστατούν στην καμπάνια κλεισίματος των γραφείων του Εθνικού Μετώπου, που βρίσκονται στους Αμπελόκηπους. Το Εθνικό Μέτωπο αποτελεί ένα δίκτυο φασιστικών και νεοναζιστικών ομάδων, όπως η Προπάτρια, που φιλοδοξεί να αντικαταστήσει τη Χρυσή Αυγή μετά την κατάρρευσή της.

Με βάση τα παραπάνω, είναι ακόμη πιο ξεκάθαρο το γιατί ένα νεοναζιστικό – φασιστικό μόρφωμα, όπως το Εθνικό Μέτωπο, πρωτοστατεί στην καταστολή και εκκένωση των Προσφυγικών και της Κοινότητάς τους. Από την άλλη, δυνάμεις όπως η Λαϊκή Συσπείρωση, που δεν επιλέγουν την ένοχη σιωπή, επιλέγουν μια άλλη μορφή αποστασιοποίησης. Οι δηλώσεις της περιφερειακής συμβούλου Κ. Γεράκη, ενέχουν καταρχάς κάποια θετικά σημεία για τον αγώνα των 400 και πλέον κατοίκων των Προσφυγικών (ανάμεσά τους ντόπιοι, μετανάστες, πολιτικοί πρόσφυγες και ευάλωτες ομάδες), αφού αναδεικνύουν την ιστορική αξία της προσφυγιάς και της αντιφασιστικής μνήμης απέναντι στους σχεδιασμούς εξευγενισμού από την πλευρά της περιφέρειας και προκρίνουν συγκεκριμένες κοινωνικές χρήσεις (στέγαση της εργατικής τάξης, στήριξη ασθενών, γυναικών, διατήρηση της ιστορικής μνήμης, χώροι πρασίνου δωρεάν κλπ).

Αξίζει να σημειωθεί ότι όλες οι προτάσεις της Κ.Γεράκη – και ακόμη περισσότερες – υλοποιούνται ήδη εδώ και 16 χρόνια, μέσω της πρωτοβουλίας της κοινωνικής αυτοοργάνωσης των κατοίκων των Προσφυγικών. Αν μια τέτοια πρόταση συνέβαινε στην περίοδο του 2000, όταν το ελληνικό κράτος επιχείρησε να κατεδαφίσει τα Προσφυγικά και στη θέση τους να χτιστεί υπόγειο πάρκινγκ και εμπορικό κέντρο, δε θα είχαμε λόγο να διαφωνήσουμε. Τι σημαίνει, όμως, η πρόταση αυτή στο σήμερα, όταν οι προτάσεις αυτές ήδη υλοποιούνται από την ίδια την κοινωνία και μάλιστα χωρίς την παρέμβαση κράτους και ιδιωτικού κεφαλαίου;

Πίσω από τις θέσεις της Λαϊκής Συσπείρωσης κρύβεται μια μεγάλη αντίφαση. Δηλώνει πως διαφωνεί με τη σύμβαση, εντούτοις όμως συμφωνεί, αφού την έχει προσυπογράψει και μάλιστα ζητά την επίσπευση της υλοποίησής της. Είναι ξεκάθαρο ότι οι θέσεις της Λαϊκής Συσπείρωσης με τις θέσεις του Χαρδαλιά και του Εθνικού Μετώπου, δεν ταυτίζονται και βρίσκονται σε αντίθετη κατεύθυνση. Την ίδια στιγμή, όμως, μην παίρνοντας σαφή θέση πάνω στα επίκαιρα ερωτήματα επί του υπαρκτού πεδίου, η Λαϊκή Συσπείρωση μεταθέτει τη σύγκρουση από το κεφάλαιο και το κράτος, στην ίδια την κοινωνία, στους από τα κάτω και στις κοινωνικές πρωτοβουλίες τους. Αντί να αντιπαρατεθούν με το σχέδιο εκκένωσης, προτείνουν κρατική διαχείριση εκεί που ήδη υπάρχει η κοινωνική διαχείριση. Αντί να σταθούν στο πλευρό της Κοινότητας, ασκούν αντιπολίτευση σε αυτήν. Έτσι, γίνεται αντιληπτό πως μια τέτοια θέση είναι πιθανόν να αποτελέσει ένα επιπλέον όχημα, μέσα από το οποίο θα εφαρμοστεί η πρόταση Χαρδαλιά.

ΕΝΑ ΚΑΛΕΣΜΑ ΜΕ ΚΑΘΑΡΟΥΣ ΟΡΟΥΣ

Κάθε πολιτική δύναμη της Περιφέρειας οφείλει:

• Να πάρει θέση χωρίς υπεκφυγές
• Να τοποθετηθεί πάνω στα συγκεκριμένα αιτήματα, όπως εκφράζονται και μέσω της απεργίας πείνας
• Να επιλέξει πλευρά: με την κοινωνία από τα κάτω ή με το κράτος και το κεφάλαιο – με την αυτοοργάνωση και την αυτοδιαχείριση ή με τον κρατικό και καπιταλιστικό έλεγχο – με τους κατοίκους ή με τις εκκενώσεις;

Τα Προσφυγικά δεν είναι ένας χώρος προς αξιοποίηση, εξευγενισμό, «ανάπλαση» και εκμετάλλευση. Δεν είναι ένας έδαφος πρόσφορο για πολιτικά παιχνίδια προς ικανοποίηση αφενός των ακροδεξιών ακροατηρίων μέσω του δόγματος “νόμος και τάξη” και αφετέρου των φιλελεύθερων ακροατηρίων μέσω της διέγερσης των κοινωνικών αντανακλαστικών τους περί δήθεν κοινωνικής κατοικίας και άκουσον άκουσον ξενώνων φιλοξενίας των συνοδών των ασθενών του υποστελεχωμένου και με ακραίες ελλείψεις νοσοκομείου “Ο Άγιος Σάββας” (όπως άλλωστε όλα τα νοσοκομεία της χώρας υπό την πλήρη εφαρμογή της στρατηγικής του καθεστώτος Μητσοτάκη). Είναι ένα πεδίο που συγκρούονται δύο διαφορετικοί τρόποι οργάνωσης της ζωής και σε αυτή τη σύγκρουση δεν υπάρχουν γκρίζες ζώνες.

Συνέλευση Κατειλημμένων Προσφυγικών (ΣΥ.ΚΑ.ΠΡΟ.)

ΚΑΛΕΣΜΑ ΣΕ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΑ 20 ΑΠΡΙΛΗ, ΣΤΙΣ 14.30, ΣΤΟ ΔΗΜΑΡΧΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ (ΑΘΗΝΑΣ 63), ΕΝ ΟΨΕΙ ΤΗΣ ΕΠΟΜΕΝΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ.

ΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΜΑΣ ΜΠΟΡΟΥΝ!

Εκδήλωση – συζήτηση: Τι υπερασπίζεται η Κοινότητα Κατειλημμένων Προσφυγικών με την ίδια της τη ζωή;

Την Τρίτη 21 Απριλίου στις 19:00, στο Αμφιθέατρο της Τεχνόπολης στο Γκάζι, καλούμε σε ανοιχτή ενημερωτική εκδήλωση για τον αγώνα των κατοίκων και της Κοινότητας Κατειλημμένων Προσφυγικών Λ. Αλεξάνδρας με αιχμή την απεργία πείνας από 05/02 του Αριστοτέλη Χαντζή μέχρι θανάτου, με αιτήματα:

• ΑΜΕΣΗ ΑΚΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ.

• ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΩΝ ΣΤΑ ΣΠΙΤΙΑ, ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΟΠΟΥ ΔΙΑΜΕΝΟΥΝ ΚΑΙ ΕΧΟΥΝ ΣΥΝΔΕΘΕΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ – ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΜΑΖΙ ΤΟΥΣ.

• ΝΑ ΔΟΘΟΥΝ ΕΜΠΡΑΚΤΕΣ ΕΓΓΥΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΣΤΙΚΗ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑ “ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΚΑΙ ΦΙΛΟΙ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΩΝ Λ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ Α.Μ.Κ.Ε.” ΜΕ ΔΙΚΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ! – ΟΥΤΕ ΕΥΡΩ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ “ΑΝΑΠΛΑΣΗ” ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΩΝ!

Οι ομιλητές και οι ομιλήτριες της εκδήλωσης, που φέρουν διαφορετικές ιδιότητες, προέρχονται από ένα πολυποίκιλο φάσμα υποβάθρων, κοινωνικών αντιστάσεων και ειδικοτήτων, θα επιχειρήσουν να εκφράσουν διαλεκτικά και υπό ένα ολιστικό πρίσμα τα επίδικα, τα σημαίνοντα και τα σημαινόμενα ενός αγώνα που πραγματώνεται για το δίκαιο και την υπεράσπιση της ζωής.

Ο αγώνας που δίνεται αυτή τη στιγμή από την Κοινότητα Κατειλημμένων Προσφυγικών και μέσω της απεργίας πείνας από 5/2/26 του Αριστοτέλη Χαντζή, δεν αφορά μονοδιάστατα την επιβίωση της ίδιας της κοινότητας και των ανθρώπων της, αλλά θέτει επί τον τύπον των ήλων καίρια ερωτήματα του σύγχρονου κόσμου μας: Τι πόλη θέλουμε; Τι κοινωνία θέλουμε; Πώς φανταζόμαστε την σχέση κράτους-θεσμών και κοινωνίας; Πώς ορίζονται σήμερα οι έννοιες κοινωνική αυτονομία, αυτοθέσμιση, αυτοδιοίκηση; Και το πιο κρίσιμο από όλα :Σε ένα τοπικό και διεθνές περιβάλλον, όπου τα κράτη, οι θεσμοί και οι άνθρωποι μετασχηματίζονται για να ανταπεξέλθουν σε ένα δυστοπικό περιβάλλον κρίσεων και παγκοσμιοποιημένου πολέμου, οι κοινωνίες μας πραγματικά μπορούν; Και αν ναι, πώς; Με ποια κοινωνικά φαντασιακά και ποια κοινωνικά παραδείγματα;

Ομιλητές – Ομιλήτριες:

Γιάννης Μάγγος, πατέρας του Βασίλειου
Άννυ Παπαρούσσου – Δικηγόρος
Τάσης Παπαϊωάννου, ομότιμος καθηγητής αρχιτεκτονικής στο ΕΜΠ
Πάνος Ρούτσι, πατέρας του Ντένις
Πολιτιστικός Σύλλογος “Παύλος Killah P Φύσσας”
Στέλιος Λογοθέτης, χημικός μηχανικός, πρώην Δήμαρχος Νίκαιας και Πειραιά
Κατερίνα Μάτσα, ψυχίατρος
Γιώργος Τσεκούρας, Δρόμοι για την Ελευθερία
Ηλίας Σκόπας, αγροτικό κίνημα
Συνέλευση Κατειλημμένων Προσφυγικών
Αριστοτέλης Χαντζής – Μέλος & Κάτοικος της Κοινότητας Κατειλημμένων Προσφυγικών και απεργός πείνας από 5/2/2026 μέχρι θανάτου
Την εκδήλωση συντονίζει ο Νίκος Δασκαλοθανάσης, Kαθηγητής ιστορίας της τέχνης, ΑΣΚΤ

Κοινότητα Κατειλημμένων Προσφυγικών Λ. Αλεξάνδρας

Επιτροπή για την Ανάδειξη και την Υπεράσπιση της Κοινότητας Κατειλημμένων Προσφυγικών και της Συλλογικής τους Μνήμης

Μail: sykapro_squat@riseup.net | Blog: sykaprosquat.noblogs.org

Instagram: @sykapro | Twitter: @Prosfygika

The post Η «ανάπλαση» των Προσφυγικών: Η σύγκρουση δύο κόσμων & ένα καθαρό πολιτικό δίπολο first appeared on Aυτολεξεί.

Η κατοικία είναι βασικό κοινωνικό αγαθό και υποδομή ζωής. Σε συνθήκες στεγαστικής κρίσης, εκτόξευσης των ενοικίων και εμπορευματοποίησης του αστικού χώρου, η υπεράσπισή της απαιτεί αυτοοργάνωση, συλλογικές μορφές διαχείρισης, αλληλεγγύη, συμπερίληψη, ανοιχτότητα και δημοκρατική διακυβέρνηση. Εδώ και 16 χρόνια, τα Προσφυγικά αποτελούν μια τέτοια ζωντανή εμπειρία κοινωνικής κατοικίας στην πράξη. Μια κοινότητα που αριθμεί πάνω από 400 κατοίκους, Έλληνες, πρόσφυγες και μετανάστες, ανάμεσά τους 50 παιδιά, ευπαθείς κοινωνικές ομάδες, άνθρωποι με σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας, καρκινοπαθείς, υπερήλικες.

To CoHab, ως ομάδα έρευνας-δράσης για την προώθηση της συνεταιριστικής και συλλογικής κατοικίας, στηρίζει κάθε προσπάθεια στέγασης που βασίζεται στη δημοκρατική διακυβέρνηση, την αλληλεγγύη, την αυτοοργάνωση τη συλλογική ή κοινοτική μορφή ιδιοκτησίας και τη απο-εμπορευματοποίηση της κατοικίας.

Τα αιτήματα της Κοινότητας Κατειλημμένων Προσφυγικών για συλλογική ιδιοκτησία και αποκατάσταση των κτιρίων δεν προκύπτουν από το πουθενά. Αντίθετα, εδράζονται σε διεθνείς εμπειρίες που αποδεικνύουν ότι η θεσμική αναγνώριση συλλογικών αυτοοργανωμένων μορφών στέγασης είναι εφικτή, λειτουργική και κοινωνικά ωφέλιμη. Οι καταλήψεις δεν αποτελούν απλώς μια αυθόρμητη αντίδραση στην έλλειψη στέγης. Αναδύονται σε περιόδους κρίσης των κυρίαρχων μοντέλων αστικής πολιτικής και θέτουν υπό αμφισβήτηση τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η ιδιοκτησία, η ανακαίνιση και η διαχείριση του κτιριακού αποθέματος.

Η εμπειρία του Autorecupero στην Ιταλία, η υπόθεση της Casa Orsola στη Βαρκελώνη και οι Instandbesetzungen[1] στο Βερολίνο δείχνουν ότι πρακτικές που ξεκινούν από καταλήψεις, εγκαταλειμμένων -από τους ιδιοκτήτες και το κράτος- κτιρίων, μπορούν να μετασχηματιστούν σε θεσμικά κατοχυρωμένες μορφές κοινωνικής κατοικίας, με συμβάσεις παραχώρησης χρήσης, συλλογική διαχείριση και κοινωνικά κριτήρια πρόσβασης.

Instandbesetzungen, Βερολίνο

Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, το μοντέλο «areal redevelopment» στο Δυτικό Βερολίνο βασίστηκε σε μαζικές κατεδαφίσεις παλαιού κτιριακού αποθέματος και ανοικοδόμηση με κρατική επιδότηση. Η πολιτική αυτή οδήγησε σε εκτοπισμούς χαμηλόμισθων κατοίκων και σε έντονη κοινωνική δυσαρέσκεια. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αναδύθηκε το κίνημα των Instandbesetzungen, όπου ομάδες κατέλαβαν κενά και εγκαταλελειμμένα κτίρια, αναλαμβάνοντας οι ίδιες την επισκευή τους. Το 1981 ο αριθμός των κατειλημμένων κτιρίων έφτασε περίπου τα 165. Παρά τη σκληρή καταστολή και τις εκκενώσεις, περισσότερα από τα μισά κτίρια τελικά νομιμοποιήθηκαν με συμβάσεις μακροχρόνιας χρήσης ή ενοικίασης μέσα από τις οποίες οι ομάδες αναλάμβαναν εργασίες αποκατάστασης. Για τον σκοπό αυτό δημιουργήθηκε ένας θεσμικός μηχανισμός ρύθμισης των καταλήψεων σε αυτοοργανωμένες μορφές κατοίκησης[2], στο πλαίσιο μιας πολιτικής αστικής ανάπλασης που έδινε έμφαση στην διατήρηση της ιστορικής και αρχιτεκτονικής κληρονομιάς παράλληλα με την παροχή προσιτής στέγης μέσω της άμεσης συμμετοχής των κοινοτήτων.

Αutoreccupero, Ιταλία

Το autorecupero στην Ιταλία αποτελεί ένα μοντέλο κοινωνικής και συνεταιριστικής κατοικίας που βασίζεται στην αυτο-αποκατάσταση εγκαταλελειμμένων ή δημόσιων κτιρίων από ομάδες κατοίκων, συχνά με αφετηρία πρακτικές κατάληψης. Στη δεκαετία του 1980 και 1990, σε πόλεις όπως η Ρώμη και το Μιλάνο, άδεια δημόσια κτίρια (πρώην σχολεία, στρατόπεδα, κοινωνικές κατοικίες) καταλήφθηκαν από στεγαστικές συλλογικότητες. Με το πέρασμα του χρόνου, ορισμένες από αυτές τις πρωτοβουλίες διαπραγματεύτηκαν με τις δημόσιες αρχές τη θεσμική αναγνώριση της χρήσης τους, υπό τον όρο ότι θα αναλάμβαναν οι ίδιες την ανακαίνιση και αποκατάσταση των κτιρίων. Το αποτέλεσμα ήταν η συγκρότηση στεγαστικών συνεταιρισμών, οι οποίοι υπέγραψαν συμβάσεις παραχώρησης χρήσης με τον δήμο (ή άλλους δημόσιους φορείς-ιδιοκτήτες), αναλαμβάνοντας την τεχνική αποκατάσταση με ίδια εργασία των μελών ή χαμηλού κόστους εργολαβίες, τη συλλογική διαχείριση του κτιρίου και την εξασφάλιση κοινωνικών κριτηρίων πρόσβασης. Στην Περιφέρεια Λάτσιο, το μοντέλο θεσμοθετήθηκε με τον Περιφερειακό Νόμο 55/11-12-1998 “Autorecupero del patrimonio immobiliare”[3], και παρά τις δυσκολίες λόγω της ασυνέπειας των δημόσιων φορέων στη Ρώμη έχουν επισκευαστεί με προσαρμοστική επανάχρηση 8 κτίρια που στεγάζουν πάνω από 100 νοικοκυριά.

Casa Orsola, Catalonia

Η περίπτωση της Casa Orsola στην Βαρκελώνη αποτελεί ένα σημαντικό παράδειγμα συλλογικής υπεράσπισης και πολιτικής ανυπακοής απέναντι σε διαδικασίες εκτοπισμού σε συνθήκες έντονης στεγαστικής πίεσης. Πρόκειται για μια πολυκατοικία στην περιοχή της Eixample, η οποία είχε αγοραστεί από ιδιωτική εταιρεία με στόχο τη μετατροπή των διαμερισμάτων σε βραχυχρόνιες μισθώσεις υψηλού κόστους επιλέγοντας να μην ανανεώσει τα μισθωτήρια στους ενοικιαστές που την κατοικούσαν μέχρι τότε. Οι ενοικιάστριες, με τη στήριξη του Συνδικάτου των Ενοικιαστών της Καταλονίας και ευρύτερων κοινωνικών δικτύων, οργανώθηκαν συλλογικά ενάντια στις εξώσεις, αναδεικνύοντας το ζήτημα όχι ως μεμονωμένη σύγκρουση ιδιοκτήτη-ενοικιαστή αλλά ως πρόβλημα κοινωνικής πολιτικής και προστασίας του δικαιώματος στην κατοικία.

Η έκβαση της υπόθεσης δεν περιορίστηκε στην αναστολή των εξώσεων. Μετά από έντονη κοινωνική και πολιτική πίεση, το κτίριο αγοράστηκε από τον Δήμο Βαρκελώνης σε συνεργασία με το ίδρυμα Hàbitat3, έναν μη κερδοσκοπικό φορέα κοινωνικής κατοικίας που ασχολείται με την παροχή κατοικίας σε ευάλωτα νοικοκυριά, με χρηματοδότηση από το Καταλανικό Ινστιτούτο Χρηματοδοτήσεων. Η παρέμβαση βασίστηκε στο θεσμικό εργαλείο του δικαιώματος προτίμησης και προαγοράς (tanteig i retracte), που επιτρέπει στη δημόσια διοίκηση να αποκτά ακίνητα σε περιοχές στεγαστικής έντασης όταν τίθενται προς πώληση. Η συγκεκριμένη ενεργοποίηση έδειξε ότι η αποτροπή εξώσεων μπορεί να συνδεθεί με τη διεύρυνση του κοινωνικού αποθέματος κατοικίας και με την ανάληψη δημόσιας ευθύνης για την προστασία του δικαιώματος στη στέγη. Παρότι οι ένοικοι δεν έγιναν οι ίδιοι συλλογικοί ιδιοκτήτες του κτιρίου, η περίπτωση της Casa Orsola λειτουργεί ως προηγούμενο, για το πως οργανωμένες κοινότητες μπορούν να διεκδικήσουν την παραμονή τους και την ενίσχυση της κοινωνικής λειτουργίας της κατοικίας, εκτός κερδοσκοπικών λογικών.

Σε αυτή τη συγκυρία, ο αγώνας των Προσφυγικών δεν αφορά μόνο ένα κτιριακό συγκρότημα. Αφορά το δικαίωμα των κοινοτήτων στη ζωή και στην πόλη, το δικαίωμα να παραμένουν, να αυτο-οργανώνονται και να διεκδικούν μορφές κατοικίας πέρα από τις λογικές της αγοράς.

Συλλογή Υπογραφών & Καμπάνια οικονομικής ενίσχυσης

Αντί επιλόγου: “Κοινωνική” κατοικία;

Η καταχρηστική αναφορά της «κοινωνικής κατοικίας» στο δημόσιο λόγο δε γίνεται για πρώτη φορά. Μέσα από πολιτικές όπως το πρόσφατο νομοσχέδιο για την λεγόμενη «κοινωνική αντιπαροχή», και υπό το πρόσχημα της αντιμετώπισης της στεγαστικής κρίσης, βλέπουμε προτάσεις που ανοίγουν το δρόμο για την παραχώρηση δημόσιας γης και κτιριακού αποθέματος σε μεγάλα ιδιωτικά συμφέροντα, μέσω συμπράξεων που μετατρέπουν τη στέγη σε νέο πεδίο επενδυτικής αξιοποίησης.

Αντί να ενισχύονται οι ήδη υπαρκτές, από τα κάτω προσπάθειες για συνεταιριστική και κοινοτική κατοικία, οι οποίες θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση μιας πραγματικά κοινωνικής στεγαστικής πολιτικής, το θεσμικό πλαίσιο φαίνεται να τις παρακάμπτει. Η «κοινωνική κατοικία» κινδυνεύει να λειτουργήσει ως επίφαση που νομιμοποιεί περαιτέρω ιδιωτικοποίηση της δημόσιας γης και εμπορευματοποίηση της κατοικίας. Δεν πρέπει να το αφήσουμε να περάσει!

Πληροφορίες για το πρόγραμμα δράσεων στα προσφυγικά: στο instagram & την ιστοσελίδα της Κοινότητας

[1] rehab squatting: καταλήψεις με στόχο την επισκευή/αποκατάσταση
[2] Stattbau: Sanierungsträger / ενδιάμεσος φορέας υλοποίησης και διαπραγμάτευσης
[3] Αυτο-αποκατάσταση του κτιριακού αποθέματος

The post Για το δικαίωμα στην κατοικία και την κοινοτική αυτοοργάνωση στις γειτονιές first appeared on Aυτολεξεί.

Τελικά, αυτά τα όργανα της βάσης διαλύονται και αντικαθίστανται έκτοτε από τις νέες δομές υπό τον σιδερένιο έλεγχο της νεοσύστατης Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η κληρονομιά, όμως, αυτών των Συμβουλίων συνεχίζει να ζει έως σήμερα στο φαντασιακό των συνεχιζόμενων κοινωνικών κινημάτων στο Ιράν.

Το παρόν άρθρο φωτίζει ένα κομμάτι της σύγχρονης πολιτικής ιστορίας με την ίδρυση των λεγόμενων “Binkes” (των δομών βάσης συλλογικής απόφασης). Φωτίζει ιδιαιτέρως την περίπτωση της κουρδικής πόλης Σαναντάτζ [Sanandaj ή Sena, Sine στα κουρδικά – 2η μεγαλύτερη πόλη στο Ιρανικό Κουρδιστάν] και του 1ου Συμβουλίου που δημιουργήθηκε εκεί – για το οποίο δόθηκε και η μεγαλύτερη μάχη από τους κατοίκους για να κρατηθεί.

Προτείνουμε σχετικά το ντοκιμαντέρ “Binke” [Η βάση, 2023]: Μια άγνωστη ιστορία για την πολιτειακή αλλαγή και την προσπάθεια δημιουργίας αυτοδιευθυνόμενων συμβουλίων σε πόλεις και χωριά σε όλη τη χώρα. Διαθέσιμο εδώ: https://www.youtube.com/watch?v=1vvbkR2LQEc

Η ιστορία μπορεί να γράφεται από τους νικητές αλλά εμείς προτιμούμε να τη διαβάζουμε με τη ματιά των από-τα-κάτω:

****

Ακολουθεί το κείμενο του Siyavash Shahabi. Μετάφραση για το Αυτολεξεί: Ι. Μαραβελίδη

«Μπορεί κανείς να αγαπήσει μια πόλη, να φέρει στο μυαλό τα σπίτια και τους δρόμους της στις πιο μακρινές ή αγαπημένες αναμνήσεις. Αλλά μόνο κατά τη διάρκεια μιας εξέγερσης νιώθει κανείς πραγματικά ότι ζει στη δική του πόλη – τη δική του πόλη επειδή κατά τη διάρκεια της εξέγερσης, η πόλη ανήκει ταυτόχρονα σε «εμένα» και στους «άλλους»· τη δική του πόλη επειδή κατά τη διάρκεια της εξέγερσης, η πόλη γίνεται ένα πεδίο μάχης που έχουν επιλέξει τόσο το άτομο όσο και το πλήθος· τη δική του πόλη επειδή κατά τη διάρκεια της εξέγερσης, η πόλη γίνεται ένας περιορισμένος χώρος όπου ο ιστορικός χρόνος αναστέλλεται και κάθε δράση μέσα σε αυτήν αποκτά εγγενή αξία και οι άμεσες συνέπειες κάθε δράσης γίνονται πολύτιμες.

Κατά τη διάρκεια της καταδίωξης και της απόδρασης στη ζέση της εξέγερσης, όταν κάποιος επιτίθεται και διώχνεται από τα μέρη του, κάνει την πόλη περισσότερο δική του από ό,τι όταν παίζει στους δρόμους της σαν παιδί ή περπατά στην πόλη με ένα νεαρό κορίτσι. Την ώρα της εξέγερσης, δεν είναι πλέον μόνος στην πόλη».

~ Από τον Furio Jesi, «Σπάρτακος: Η Συμβολολογία της Εξέγερσης»

  Σε μια τολμηρή και μη απολογητική εξερεύνηση, το ντοκιμαντέρ του Zanyar Omrani “Binke” (Η Βάση) διεισδύει στο σύγχρονο πολιτικό τοπίο του Σαναντάτζ. Ο Omrani δεν απεικονίζει απλώς την ιστορία. Σπρώχνει τους θεατές στην καρδιά του καμινιού. Από την εκρηκτική απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων το 1979 μέχρι την ταραχώδη γέννηση της αυτοκυβέρνησης του Rojhelat [το «Ιρανικό Κουρδιστάν»], το “Binke” αρνείται να αποστρέψει το βλέμμα του. Αντιμετωπίζει τη φοβερή εγκαθίδρυση των δημοτικών συμβουλίων και αποτυπώνει την ωμή ανυπακοή στην επίθεση της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν προς το Κουρδιστάν. Και ας μην παραβλέπουμε την οργισμένη εξέγερση της Jina το 2022 – μια σφοδρή πολεμική κραυγή για την ανάκτηση της ίδιας της ουσίας της δημόσιας κυριαρχίας. Το “Binke” δεν είναι απλώς ένα ντοκιμαντέρ – είναι ένα πολιτικό καζάνι ανείπωτων ιστοριών που σιγοβράζει στον ατελείωτο αγώνα για αυτονομία και δικαιοσύνη. Δεν σου λέει απλώς την ιστορία – σε αρπάζει από τον γιακά και σου τη δείχνει, καθιστώντας και εσένα μάρτυρά της.

Ένοπλες λαϊκές ομάδες ή πολιτικές οργανώσεις ήταν απασχολημένες με την υπεράσπιση των γειτονιών. Sanandaj, 17/03/1979. Φωτογραφία: Michel Setboun

Σύντομη Ιστορία της Συμβουλιακής Διακυβέρνησης στο Σαναντάτζ

Στις 22 Μαρτίου 1979, πραγματοποιήθηκε συνάντηση με τη συμμετοχή του Προσωρινού Επαναστατικού Συμβουλίου, υπό την προεδρία του Υπουργού Εσωτερικών. Σε αυτές τις διαπραγματεύσεις, αποφασίστηκε ότι ένα συμβούλιο για τη διοίκηση της πόλης Σαναντάζ θα οριζόταν μέσω δημόσιων εκλογών. Αυτή η απαίτηση επιβλήθηκε από την επαναστατική κοινωνία του Κουρδιστάν στο Επαναστατικό Συμβούλιο του Χομεϊνί.

Σε αυτές τις διαπραγματεύσεις, αποφασίστηκε η διάλυση της χωροφυλακής, της αστυνομίας της πόλης, του Επαναστατικού Συμβουλίου του Σαναντάτζ και του Αρχηγείου της Ισλαμικής Επανάστασης και ότι ο στρατός δεν θα είχε το δικαίωμα να διέρχεται από την πόλη. Συνεπώς, μέχρι την εκλογή του Δημοτικού Συμβουλίου του Σαναντάτζ –και με προσωρινό χαρακτήρα–, εξελέγη μία επιτροπή αποτελούμενη από 2 αντιπροσωπείες των αριστερών ομάδων, 2 από ισλαμικές ομάδες και 1 απεσταλμένο εκ μέρους του Ταλεγκάνι.

Στις 23 Μαρτίου 1979, πραγματοποιήθηκε μια μεγάλη συγκέντρωση με τη συμμετοχή δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων στην πλατεία Ικμπάλ στο Σαναντάτζ. Σε αυτή τη συνάντηση, η κυβερνητική αντιπροσωπεία υποσχέθηκε την απελευθέρωση των κρατουμένων στους στρατώνες, την τιμωρία των υποκινητών και των δραστών της σφαγής του Σαναντάτζ, την πλήρη άρση της κυβερνητικής λογοκρισίας από το ραδιόφωνο και την τηλεόραση και την ασφάλεια της ζωής και της απασχόλησης των στρατιωτικών. Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του σε αυτή τη συνάντηση, ο Μπανί-Σαντρ χαρακτήρισε την αυτονομία ως την αρχή του αποσχισμού. Οι παρόντες στη συνάντηση δεν του επέτρεψαν να συνεχίσει την ομιλία του, φωνάζοντας συνεχώς συνθήματα.

Εν μέσω των γεγονότων στο Κουρδιστάν, στις 25 Μαρτίου 1979, πραγματοποιήθηκε συνάντηση του Τουρκμενικού Πολιτιστικού και Πολιτικού Συλλόγου για να θέσει τα αιτήματά του και να υποστηρίξει τον λαό του Σαναντάτζ. Παρά το γεγονός ότι είχε ανακοινωθεί και είχαν δοθεί εγγυήσεις για τη διεξαγωγή της από την προσωρινή κυβέρνηση, η συνάντηση αυτή διακόπηκε βίαια από μια προσχεδιασμένη πλεκτάνη από ένοπλους πράκτορες της επιτροπής και από το θρησκευτικό ρεύμα του Χομεϊνί.

Σε αντίθεση με την πόλη Σαναντάτζ, όπου φαινομενικά στάλθηκε μια Επιτροπή Επίλυσης Διαφορών, δεν ελήφθη καμία δράση για την αντιμετώπιση των αιτημάτων του τουρκμενικού λαού. Οι ένοπλοι τραμπούκοι του Χομεϊνί κατέστειλαν τον τουρκμενικό λαό αμείλικτα για 8 ημέρες. Πολλοί σκοτώθηκαν και τραυματίστηκαν. Ο λαός του Κουρδιστάν και οι πολιτικές δυνάμεις, βλέποντας τα αιτήματα του τουρκμενικού λαού να ευθυγραμμίζονται με τα δικά τους, υποστήριξαν τους αγώνες του τουρκμένων με διάφορες δηλώσεις.

Ένα ουσιαστικό μέτρο που προέκυψε από αυτές τις ανθρωπιστικές προσπάθειες ήταν η αποστολή ιατρικής ομάδας από το Σαναντάτζ στην περιοχή της Τουρκμενικής Σαχρά. Στις 28 Μαρτίου 1979, η Εταιρεία για την Υπεράσπιση της Ελευθερίας και της Επανάστασης οργάνωσε μια ιατρική και υποστηρικτική πομπή ώστε να παραδώσει κρίσιμη βοήθεια στον τουρκμενικό πληθυσμό, ο οποίος είχε άμεση ανάγκη από επείγουσα υποστήριξη. Δυστυχώς, κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, το όχημα που μετέφερε τους εθελοντές ενεπλάκη σε ένα καταστροφικό ατύχημα. Βυθίστηκε σε ένα ποτάμι κατά μήκος της διαδρομής μεταξύ Μπιτζάρ και Ζαντζάν, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους εννέα αφοσιωμένοι επαναστάτες.

Ο θάνατος των εθελοντών έριξε μια βαθιά σκιά πένθους πάνω από το Σαναντάτζ. Καθώς η πόλη προετοιμαζόταν για την κηδεία, μια συντριπτική συγκέντρωση, που αριθμούσε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, εμφανίστηκε από το Σαναντάτζ και τις γύρω περιοχές. Συγκεντρώθηκαν σε μια νηφάλια πορεία σεβασμού, εκφράζοντας ταυτόχρονα την αποδοκιμασία τους για τις εμπόλεμες στρατηγικές που είχαν υιοθετήησει οι αναδυόμενες δυνάμεις.

Στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης σύγκρουσης στο Κουρδιστάν και την Τουρκμενική Σαχρά, το δημοψήφισμα που δημιούργησε η Ισλαμική Δημοκρατία –και στο οποίο ο Χομεϊνί αναφερόταν εμφατικά ως «ούτε λέξη λιγότερο, ούτε λέξη περισσότερο»– έτυχε ψυχρής υποδοχής. Ο πληθυσμός, μαζί με διάφορους πολιτικούς φορείς, δημοκρατικούς θεσμούς και πολιτικές ομάδες στο Κουρδιστάν, επέδειξαν την απαγκίστρωσή τους από αυτό, επιλέγοντας να μην συμμετάσχουν στο δημοψήφισμα.

Από την άλλη πλευρά, η τοπική αντιδραστική τάση, με επικεφαλής τον Μουλά Αχμάντ Μοφτιζαντέχ, ήταν εξαιρετικά αντιδημοφιλής στον λαό. Οι δυνάμεις αυτού του ρεύματος αποτελούνταν από έναν αριθμό ισλαμιστών κακοποιών που τον υποστήριζαν. Ο Μοφτιζαντέχ, ο οποίος προσπαθούσε να αποκτήσει θέση και δύναμη για να λειτουργήσει ως όργανο της καταστολής του καθεστώτος, παρενοχλούσε και βασάνιζε όποιον περνούσε στον διάβα του, με τους υποστηρικτές του οπλισμένους με ρόπαλα στο Μεγάλο Τζαμί του Σαναντάτζ. Εντόπιζαν αριστερούς, τους συνελάμβαναν και τους πετούσαν στη λίμνη του τζαμιού. Αυτές οι ενέργειες δεν ήταν πολύ επιτυχημένες. Οι ένοπλες δυνάμεις αυτού του θρησκευτικού ρεύματος ετοιμάζονταν να επιτεθούν στα γραφεία πολιτικών δυνάμεων και δημοκρατικών κοινωνιών, όμως η υποστήριξη του λαού προς τις αριστερές πολιτικές δυνάμεις στο Σαναντάτζ έκανε τα σχέδια και τις συνωμοσίες αυτού του ρεύματος να αποτύχουν το ένα μετά το άλλο.

Εν μέσω αυτής της αναταραχής, ο ρόλος της αντιπροσωπείας της Προσωρινής Κυβέρνησης δεν ήταν να τερματίσει τον υπάρχοντα πόνο και τα προβλήματα και να ικανοποιήσει τα αιτήματα του λαού, αλλά ήταν μια προσωρινή προσπάθεια για την ηρεμία της κατάστασης. Σε επακόλουθες διαπραγματεύσεις, ο Υποστράτηγος Γκαράνι αναγνωρίστηκε ως υπεύθυνος για τις σφαγές στο Σαναντάτζ μέχρι εκείνο το σημείο, απομακρύνθηκε από τη θέση του, και στη θέση του διορίστηκε ο Υποστράτηγος Νάσερ Φαρμπόντ.

Έπειτα από αυτά τα γεγονότα, μια προσωρινή 5μελής επιτροπή, επιφορτισμένη με την προετοιμασία των εκλογών του Δημοτικού Συμβουλίου του Σαναντάτζ, έθεσε τις βάσεις για τις εκλογές και τη συμμετοχή των υποψηφίων. Ανεξάρτητα άτομα, οργανώσεις τόσο από την αριστερά όσο και από τη δεξιά πολιτική πτέρυγα, υπέβαλαν υποψηφιότητα για τα μέλη αυτού του συμβουλίου.

Οι κάτοικοι της πόλης διαμαρτύρονται για τις επιθέσεις με ρουκέτες από τον στρατό σε διάφορες συγκεντρώσεις. Σαναντάτζ, 25/03/1979. Φωτογραφία: Michel Setboun.

Η εκλογή του Δημοτικού Συμβουλίου του Σαναντάζ

Στις 14 Απριλίου 1979, παρά το σαμποτάζ από την ομάδα του Μουλά Αχμάντ Μοφτιζαντέχ, ο οποίος διαφώνησε με την εκλογική διαδικασία, η συντριπτική πλειοψηφία του λαού του Σαναντάτζ συμμετείχε στις εκλογές σε 68 εκλογικές περιφέρειες, εκλέγοντας 11 κύρια και 6 αναπληρωματικά μέλη για το Δημοτικό Συμβούλιο. Η σχετική ηρεμία στο Σαναντάτζ και η διοίκηση από το Δημοτικό Συμβούλιο διευκόλυναν τη συμμετοχή των ανθρώπων στη διαχείριση των δικών τους υποθέσεων.

Τα Συμβούλια Γειτονιάς άρχισαν να σχηματίζονται το ένα μετά το άλλο. Δημιουργήθηκε μια ανοιχτή, ελεύθερη και πολιτική ατμόσφαιρα. Η Ισλαμική Δημοκρατία και οι τοπικοί αντιδραστικοί ήταν δυσαρεστημένοι με αυτή την κατάσταση. Τα ηνία της εξουσίας δεν βρίσκονταν στα χέρια των νεοεξουσιοδοτημένων αντιδραστικών και των τραμπούκων του Αχμάντ Μοφτιζαντέχ. Προσπαθούσαν συνεχώς να παρεμποδίσουν το υπάρχον περιβάλλον.

Το απόγευμα της Πέμπτης 24 Απριλίου 1980, μαχητικά αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας, προκειμένου να υποστηρίξουν τις επίγειες δυνάμεις τους και να προκαλέσουν τον τρόμο, βομβάρδισαν τα περίχωρα της πόλης Σαναντάτζ για μία ώρα. Ο στρατός και οι δυνάμεις των Φρουρών της Επανάστασης που στάθμευαν στους στρατώνες του Σαναντάτζ, σε μια άγρια ​​επίθεση με κανόνια και όλμους 120 χιλιοστών, βομβάρδισαν επίσης τις γειτονιές της πόλης. Με την έναρξη των εκτεταμένων επιθέσεων στην πόλη, οι αντάρτικες οργανώσεις αποφάσισαν στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου να εγκαταλείψουν συντονισμένα την πόλη έπειτα από 24 ημέρες αντίστασης.

Αυτό που ονομάστηκε ως 24ήμερος πόλεμος του λαού του Σαναντάτζ, το 1980, δεν ήταν στην πραγματικότητα ένας πόλεμος με τη στρατιωτική έννοια. Αυτός ο πόλεμος είχε μία πλευρά: Ένα καθεστώς, οπλισμένο μέχρι τα δόντια με μαχητικά αεροσκάφη, ελικόπτερα, βόμβες, άρματα μάχης, κανόνια και οργανωμένες, έμπειρες δυνάμεις που είχαν απομείνει από το καθεστώς του Σάχη, μαζί με δικαστήρια της Σαρία και εκτελέσεις πεδίου δίχως δίκη… επιτέθηκε σε ανθρώπους που δεν διέθεταν κανενός είδους στρατιωτική οργάνωση, κομματική οργάνωση, μαζική οργάνωση και οικονομική οργάνωση για να καλύψουν τις βασικές ανάγκες των οικογενειών τους, και δεν διέθεταν σημαντικά όπλα και πυρομαχικά για να αντισταθούν σε αυτή την άνιση δύναμη.

Κατά τη διάρκεια της 24ήμερης αντίστασης του Σαναντάτζ εναντίον του IRGC το 1980, η Σαχίν Μπαβάφα [Shahin Bavafa] ήταν υπεύθυνη του μοναδικού νοσοκομείου της πόλης. Αντιμέτωπη με την αύξηση των επιθέσεων και τον αυξανόμενο αριθμό τραυματιών, καθώς και την έλλειψη ιατρικού προσωπικού στο νοσοκομείο, σχημάτισε Ιατρικές Επιτροπές Γειτονιάς με τη βοήθεια των κατοίκων της πόλης.

Όταν οι Φρουροί της Επανάστασης επιτέθηκαν στην πόλη από ξηρά και αέρα, ο πόλεμος επεκτάθηκε πέρα ​​από τους δρόμους και τα σοκάκια, στα σπίτια των πολιτών. Το Σαναντάτζ μετατράπηκε σε πεδίο μάχης πλήρους κλίμακας και ο αριθμός των νεκρών και των τραυματιών αυξήθηκε. Εκείνη την εποχή, το Σαναντάτζ ήταν μια μικρή πόλη στο δυτικό Ιράν, χωρίς παγκόσμια φήμη και εγκαταστάσεις, και ποτέ δεν κατάφερε να αφηγηθεί τη δική της ιστορία για την 24ήμερη πολεμική τραγωδία.

Ίσως μια από τις λίγες εναπομείνασες εικόνες του μικρού νοσοκομείου στο Σαναντάτζ εκείνες τις ημέρες είναι οι φωτογραφίες που τράβηξε ο Michel Setboun, ένας Γαλλοαλγερινός φωτογράφος, ενός σωρού από νεκρά σώματα στοιβαγμένα ανάμεσα σε κομμάτια πάγου στο πάτωμα του νοσοκομείου. Ήταν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου που η Σαχίν Μπαβάφα, με τη βοήθεια των Πεσμεργκά αλλά και απλών ανθρώπων, έθεσε τα θεμέλια για τις ιατρικές επιτροπές γειτονιάς, γνωστές ως «Ιατρικές Βάσεις» [medical binkes].

Αυτές οι Επιτροπές αποτελούνταν από απλούς ανθρώπους και νέους που, μέσα σε λίγες μέρες, έμαθαν ιατρική βοήθεια για να βοηθήσουν γρήγορα τους τραυματίες επί τόπου, καθώς η στρατιωτική κυβέρνηση και ο πόλεμος μέσα στους δρόμους συχνά καθιστούσαν πρακτικά αδύνατη τη μεταφορά των τραυματιών στο νοσοκομείο.

Όταν οι Φρουροί της Επανάστασης βομβάρδισαν το μοναδικό νοσοκομείο της πόλης, η Σαχίν έστησε ένα χειρουργείο με όλα τα χειρουργικά εργαλεία και τις εγκαταστάσεις στο υπόγειο μιας πολυκατοικίας στο κέντρο της πόλης.

Η ιστορία των καθημερινών προσπαθειών και του αγώνα της Σαχίν Μπαβάφα, μαζί με τους γιατρούς και τους νοσηλευτές που περιφέρονταν στα σοκάκια με λευκά περιβραχιόνια, περιθάλποντας τους τραυματίες, έχει γίνει αντικείμενο συζήτησης στο Σαναντάτζ όλα αυτά τα χρόνια. Από τη στιγμή που οι Φρουροί της Επανάστασης συνέτριψαν την αντίσταση του λαού και ανέλαβαν τον πλήρη έλεγχο του Σαναντάτζ, έκλεισαν τις πόρτες της πόλης στα διεθνή μέσα ενημέρωσης και αρνήθηκαν τις δολοφονίες αμάχων από τις δυνάμεις τους. Στη συνέχεια, κατασκεύασαν το επίσημο αφήγημά τους και, τον Ιούνιο του 1980, εκτέλεσαν τη Σαχίν Μπαβάφα και πολλούς νέους που είχαν υπηρετήσει στις Ιατρικές Επιτροπές Γειτονιάς κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.

Δεκαετίες πέρασαν χωρίς οι κάτοικοι του Σαναντάτζ να βρουν μια ευκαιρία για δημόσιο πένθος ή μια ευκαιρία να αναζητήσουν δικαιοσύνη.

Ωστόσο, βρήκαν καταφύγιο στο να μνημονεύουν την τραγωδία με έναν τρόπο που θα μπορούσε να λάβει χώρα μόνο μέσα στα σπίτια τους. Οι άνθρωποι βρήκαν καταφύγιο στη συνεχή εξιστόρηση της πικρής τραγωδίας: οι γονείς άδραξαν κάθε ευκαιρία να διηγηθούν τις αναμνήσεις των ημερών των βομβαρδισμών και των νυχτών του στρατιωτικού νόμου στα παιδιά τους. Σε κάθε συγκέντρωση και σε κάθε μέρος που προσέφερε την ευκαιρία για συλλογική συζήτηση, οι άνθρωποι επανεξέταζαν τα ονόματα και τις ιστορίες των εκτελεσθέντων, τις ιστορίες των ανώνυμων τάφων και την τύχη των εξόριστων. Ακούσαμε αυτές τις ιστορίες και φανταστήκαμε τι είχαν υποστεί οι γονείς μας.

Για εμάς τα παιδιά, αυτές οι αφηγήσεις ήταν παράξενες, επειδή η μόνη διαθέσιμη ιστορία για τον πόλεμο στο Σαναντάτζ αναφερόταν στον βομβαρδισμό της πόλης από τον ιρακινό στρατό, ένα γεγονός που είχαμε δει και οι ίδιοι. Αλλά η σκέψη ότι η πόλη μας είχε βομβαρδιστεί και από τον «δικό μας» στρατό ήταν δύσκολο να κατανοηθεί.

Αυτό το Συμβούλιο που λειτούργησε εκτέλεσε ενεργά και επιμελώς τα καθήκοντά του, ξεπερνώντας τα εμπόδια και επιλύοντας τα προβλήματα του λαού για 5 μήνες, μέχρι την πανεθνική επίθεση του Χομεϊνί στο Κουρδιστάν στις 19 Αυγούστου 1980. Η πανεθνική εντολή επίθεσης του Χομεϊνί και της προσωρινής κυβέρνησης στο Κουρδιστάν είχε ως στόχο να ματαιώσει την επανάσταση του 1979, εμποδίζοντας την εξάπλωση αυτής της συμβουλιακής διακυβέρνησης, η οποία επρόκειτο να γίνει πρότυπο για το υπόλοιπο Κουρδιστάν και άλλες πόλεις σε όλη τη χώρα.

Οι ενέργειες της προσωρινής κυβέρνησης, τα κόλπα του τοπικού αντιδραστικού ρεύματος του Μοφτιζαντέχ, η δημιουργία πολεμικής ατμόσφαιρας από τους νεοσύστατους Φρουρούς της Επανάστασης σε συνδυασμό με τον ανέγγιχτο στρατό του Σάχη στο Κουρδιστάν, όλα παρατάχθηκαν σε ένα μέτωπο ενάντια στα επιτεύγματα της λαϊκής εξέγερσης και ενάντια στα Συμβούλια.

Τελικά, στις 19 Αυγούστου 1980, με την εντολή του Χομεϊνί για σφαγή εναντίον του λαού του Κουρδιστάν, έλαβε τέλος και η λειτουργία του Δημοτικού Συμβουλίου του Σαναντάτζ. Αποκάλεσε τους υπερασπιστές των συμβουλίων και της διατήρησης της ανεξαρτησίας τους συνωμότες και άπιστους, και με την εντολή για αυστηρή κυβερνητική και στρατιωτική δράση, εξέδωσε διάταγμα τζιχάντ. Ο Χομεϊνί, η προσωρινή κυβέρνηση και άλλες καταπιεστικές ομάδες ασχολήθηκαν όλοι με το να εμποδίσουν το Δημοτικό Συμβούλιο του Σαναντάζ και άλλα λαϊκά συμβούλια να ριζώσουν.

Παρόμοιες μέθοδοι υποδούλωσης επιβλήθηκαν βίαια σε διάφορες άλλες περιοχές του Ιράν, ιδίως σε εργατικά κέντρα και βιομηχανικά περιβάλλοντα. Η ένταση αυτών των αντιπαραθέσεων επεκτάθηκε και στους εργαζόμενους των πετρελαϊκών εταιρειών, οι οποίοι, μόλις λίγους μήνες νωρίτερα, είχαν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην πτώση του τελικού καθεστώτος του Σάχη μέσω της έντονης βιομηχανικής τους δράσης.

Δεδομένου ότι ο σχηματισμός Συμβουλίων ήταν ένας από τους κύριους πυλώνες της Επανάστασης, το νέο καθεστώς συναίνεσε στη δημιουργία ενός είδους ισλαμικού συμβουλίου. Αυτά τα ψεύτικα συμβούλια προώθησαν τα κυβερνητικά προγράμματα σχετικά με τους χώρους εργασίας και τις συνθήκες εργασίας, τις πόλεις και, στην πραγματικότητα, μετατράπηκαν σε βραχίονα ασφαλείας της μυστικής αστυνομίας.

Σήμερα, ωστόσο, η διαχείριση των υποθέσεων μέσω συμβουλίων είναι το κύριο αίτημα των ηγετών και των ακτιβιστών του εργατικού κινήματος και άλλων κοινωνικών κινημάτων σε όλη τη χώρα. Αυτό που έχει γίνει ο ορίζοντας και η προοπτική του εργατικού κινήματος και άλλων κινημάτων διαμαρτυρίας στην ιρανική κοινωνία τα τελευταία χρόνια είναι η συμβουλιακή διακυβέρνηση σε όλα τα διαφορετικά επίπεδα της ζωής των ανθρώπων.

****

Ο Zanyar Omrani έχει συνθέσει επιδέξια στο ντοκιμαντέρ “Binke” το τι έχει συμβεί στο Κουρδιστάν από την αρχή της επανάστασης του 1979 με το κίνημα «Jin, Jiyan, Azadi». Έχει μιλήσει για τον ρόλο εγκληματιών όπως ο Χομεϊνί και την καταστολή του Κουρδιστάν.

Το ντοκιμαντέρ “Binke” [Η Βάση] είναι διαθέσιμο ηλεκτρονικά εδώ: 

https://www.youtube.com/watch?v=1vvbkR2LQEc

The post Ιστορίες εξέγερσης από το Ιράν: Η δημιουργία του Δημοτικού Συμβουλίου του Σαναντάτζ το 1979 first appeared on Aυτολεξεί.

Παρουσίαση-συζήτηση με:
– Την Ευγενία Μιχαλοπούλου
– Τον Σταύρο Σταυρίδη
– Μέλος των Προσφυγικών Λ. Αλεξάνδρας
– Σύντομο βίντεο από το Καράκας, από τη Cira Pascual, λαϊκή εκπαιδεύτρια στην Κομούνα Panal 2021

Παρουσιάζονται οι εξής αυτόνομες αστικές κοινότητες:
– Cheran, Μεξικό: μια πόλη χωρίς πολιτικά κόμματα και αστυνομία. Από την υπεράσπιση του δάσους στην αυτοκυβέρνηση.
– 23 de Enero, Καράκας: από τους εργατικούς αγώνες στην οικοδόμηση κομμούνας.
– Jinwar, Δυτικό Κουρδιστάν: ο τόπος όπου ζουν γυναίκες. Ένα χωριό ελευθερίας στη Ροζάβα
– Acapatzingo, Μεξικό: Μια αυτόνομη αστική κοινότητα. Από την οικοδόμηση της λαϊκής εξουσίας στην οικοδόμηση της αυτονομίας.
– Προσφυγικά Λ. Αλεξάνδρας: παρουσίαση των κοινωνικών δομών των Προσφυγικών καθώς και της ολοκληρωμένης πρότασης που έχουν εκπονήσει μπροστά στην επίθεση που δέχονται.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε σε μία συγκυρία κατά την οποία η κοινότητα των Προσφυγικών της Λ. Αλεξάνδρας βρίσκεται σε μία εξαιρετικά κρίσιμη καμπή με την τρέχουσα απειλή της κρατικής εκκένωσης και «ανάπλασης». Η στήριξη όλων μας προς τέτοιες αυτόνομες αστικές κοινότητες κρίνεται κρίσιμη στον παγκόσμιο αγώνα για ελεύθερες, οικολογικές και πραγματικά δημοκρατικές πόλεις.

The post ΒΙΝΤΕΟ από την εκδήλωση: «Τόποι όπου η εξέγερση δεν έμεινε ουτοπία: Αυτόνομες αστικές κοινότητες» first appeared on Aυτολεξεί.

Ο Murray Bookchin, στο θεμελιώδες έργο του στον τομέα της κοινωνικής οικολογίας, Η Οικολογία της Ελευθερίας, άσκησε κριτική στην τάση της ιστορίας να επικεντρώνεται στην «κατάκτηση της εξουσίας», στις αυτοκρατορίες με τους «ναούς, τα μαυσωλεία και τα παλάτια» τους – χώρους που «προκαλούν το βαθιά ριζωμένο μας δέος απέναντι στην εξουσία». Οι συνέπειες αυτής της στάσης, για τον Bookchin, είναι απολύτως σαφείς:

«Κατά τραγικό τρόπο, αυτή η σκιά έχει σε μεγάλο βαθμό αποκρύψει τις τεχνικές και τις πρακτικές των αγροτών και των τεχνιτών στη «βάση» της κοινωνίας: τα εκτεταμένα δίκτυα χωριών και μικρών πόλεων· τα μωσαϊκά από αγροτεμάχια και τους οικιακούς κήπους τους· τις μικρές τους επιχειρήσεις· τις αγορές τους, οργανωμένες γύρω από την ανταλλαγή· τα έντονα βασισμένα στην αμοιβαιότητα συστήματα εργασίας τους· την οξεία αίσθηση κοινωνικότητας· και τις ευχάριστα εξατομικευμένες χειροτεχνίες τους, τους μικτούς κήπους και τους τοπικούς πόρους που παρείχαν την πραγματική συντήρηση και το καλλιτεχνικό έργο των απλών ανθρώπων».

Τα γραπτά των συνηθισμένων βιβλίων ιστορίας σκιαγραφούν μια μάλλον ζοφερή εικόνα της ανθρωπότητας για τους αναρχικούς ή τους ελευθεριακούς σοσιαλιστές. Από τα ανταγωνιζόμενα βασίλεια της Περιόδου των Εμπόλεμων Κρατών της Κίνας (475–221 π.Χ.) έως το «Μοίρασμα της Αφρικής» από τις αυτοκρατορικές δυνάμεις (περίπου 1881–1914), τα χρονικά της ανθρωπότητας μοιάζουν να κατακλύζονται είτε από λατρεία προς, είτε από υποταγή κάτω από, τις μεγάλες αίθουσες της εξουσίας. Όμως είναι κάτω από αυτές τις μεγάλες αίθουσες όπου μπορούμε να βρούμε την πραγματικά αναρχική ιστορία που αναζητούμε: μια ιστορία «βασικών ανθρώπινων συμβάσεων, κοινοτικής αλληλεγγύης και αμοιβαίας φροντίδας», η οποία τείνει να «υπερβαίνει» τις όποιες διαφορές τους και να δρα στο επίπεδο της κοινότητας, παρά στις «πολιτικές ή ημιπολιτικές κορυφές» τους (Bookcihn).

Με άλλα λόγια, όποιο κι αν είναι το πρόσωπο που κάθεται στον θρόνο, στα πόδια του υπάρχει ένα δίκτυο κομμουναλιστικών, βασισμένων στην αμοιβαιότητα χωριών και αγροτικών εγκαταστάσεων.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι κοινωνίες ήταν συγκεντρωτικές ή διοικούνταν από ισχυρές μορφές. Αντίθετα, αν κοιτάξει κανείς πέρα από τα τυπικά σχολικά βιβλία ιστορίας, θα βρει ένα μεγάλο εύρος της ανθρώπινης ιστορίας που οργανώνεται με κομμουναλιστικό και δημοκρατικό τρόπο, είτε στις συνομοσπονδιακές φυλές των Iroquois είτε στα κοινοτικά χωριά του Sulawesi στην Ινδονησία. Παρά τα όσα θα ήθελαν να μας κάνουν να πιστεύουμε πολλές δυτικές ιστοριογραφίες, η δημοκρατία δεν είναι εφεύρεση των αρχαίων Αθηναίων, αλλά μια παγκόσμια παράδοση που εκτείνεται πίσω εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες, χρόνια. Η απροθυμία να διδαχθεί αυτό στο δυτικό κοινό εξηγείται εύστοχα από τον David Graeber:

«Ο πραγματικός λόγος για την απροθυμία των περισσότερων μελετητών να δουν ένα συμβούλιο χωριού στο Sulawensi ή στο Tallensi ως «δημοκρατικό» -πέρα βέβαια από τον απλό ρατσισμό- είναι η απροθυμία να παραδεχτούν ότι άνθρωποι τους οποίους οι Δυτικοί κατέσφαξαν με τέτοια σχετική ατιμωρησία θα μπορούσαν να είναι στο ίδιο επίπεδο με τον Περικλή».

[…] Να είμαστε όμως σαφείς: η δημοκρατία δεν αποτελεί εξαίρεση στην ιστορία, αλλά συχνά (τουλάχιστον σε τοπικό επίπεδο) τον κανόνα.

Είναι αυτές οι παραδόσεις που επηρέασαν επίσης τη σκέψη δύο Νιγηριανών αναρχικών, του Sam Mbah και του Ι.Ε. Igariwey, οι οποίοι στο κοινό τους έργο African Anarchism: The History of a Movement υποστηρίζουν ότι, ενώ ο αναρχισμός «ως αφαίρεση μπορεί πράγματι να είναι απόμακρος για τους Αφρικανούς», οι αναρχικές πρακτικές «δεν είναι καθόλου άγνωστες ως τρόπος ζωής». Η αφρικανική κοινωνία ήταν ως επί το πλείστον κοινοτιστική, όπου «αναπτύχθηκε μια συμβίωση μεταξύ ομάδων που εξασφάλιζαν τα προς το ζην με διαφορετικούς τρόπους». Η πολιτική της οργάνωση, βασισμένη σε αποκεντρωμένες συνελεύσεις και συγκεντρώσεις, δεν αντανακλούσε σε καμία περίπτωση τα συγκεντρωτικά συστήματα που αναπτύχθηκαν αλλού στον κόσμο. Όπως περιγράφουν:

«Τέτοιες συνελεύσεις και συγκεντρώσεις δεν καθοδηγούνταν από κανέναν γνωστό γραπτό νόμο, γιατί απλώς δεν υπήρχαν. Αντίθετα, βασίζονταν σε παραδοσιακά συστήματα πεποιθήσεων, στον αμοιβαίο σεβασμό και σε αυτόχθονες αρχές φυσικού δικαίου και δικαιοσύνης».

Είναι αυτές οι ιστορικές παραδόσεις που μπορούν να λειτουργήσουν ως αχτίδες φωτός μέσα στις κατά τα άλλα ζοφερές εικόνες που έχουμε για το μέλλον. Αν υπάρχουν στον κόσμο αναρχικές πρακτικές που έχουν υπάρξει για περισσότερο χρόνο από τη δική μας καπιταλιστική κόλαση, τότε το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να τις αναζωπυρώσουμε. Δεν χρειάζεται απαραίτητα να χτίσουμε μια νέα, φαινομενικά ξένη ουτοπία· χρειάζεται απλώς να ενθαρρύνουμε τις βαθιά ανθρώπινες αξίες που προϋπήρχαν της σημερινής μας δυστοπίας. […]

Πού εντάσσεται λοιπόν η Τσεράν σε όλα αυτά;

Το Σαν Φρανσίσκο Τσεράν, όπως είναι η πλήρης ονομασία του, είναι μια αυτόχθονη κοινότητα στην πολιτεία Μιτσοακάν του Μεξικού.

Πολιορκημένοι από εγκληματική δραστηριότητα, παράνομη υλοτομία και τις «διαρκείς μηχανορραφίες» των τοπικών πολιτικών κομμάτων, οι εξαντλημένοι κάτοικοι της Τσεράν συγκεντρώθηκαν στις 15 Απριλίου 2011 για να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους. Έδιωξαν γρήγορα τους παράνομους υλοτόμους που κατέστρεφαν τους φυσικούς τους πόρους, αλλά όταν αυτό τελείωσε, στράφηκαν και εναντίον των δημοτικών αρχών και των σωμάτων επιβολής του νόμου που τους είχαν εγκαταλείψει.

Απομακρύνοντάς τους και αυτούς, οι κάτοικοι της Τσεράν προχώρησαν στη δημιουργία μιας «Γενικής Κοινοτικής Συνέλευσης», χτισμένης από-τα-κάτω, μέσω συνελεύσεων που συγκροτήθηκαν στις τοπικές γειτονιές. Τους λόγους τους τους εξήγησε καθαρά μία κάτοικος, η Josefina Estrada , στους Los Angeles Times:

«Δεν μπορούσαμε πια να εμπιστευτούμε τις αρχές ή την αστυνομία, δεν νιώθαμε ότι μας προστάτευαν ή μας βοηθούσαν. Τους βλέπαμε ως συνεργούς των εγκληματιών».

Η ειρήνη και η ασφάλεια, που προσφέρει στους κατοίκους της Τσεράν αυτή τους η απόφαση, είναι εντυπωσιακές. Η γύρω πολιτεία κατέγραφε μέσα σε έναν χρόνο 180 δολοφονίες σε έναν μόνο μήνα, ενώ στην ίδια την πόλη το μόνο ουσιαστικό έγκλημα περιορίζεται σε καβγάδες μεθυσμένων ή οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ. Οι παραβάτες αυτοί συνήθως περνούν λίγο χρόνο κρατούμενοι μέχρι να συνέλθουν ή αναλαμβάνουν κοινοτική εργασία, με την τιμωρία σπάνια να ξεπερνά αυτά τα όρια. Το πολιτικό τους ιστορικό, σε σύγκριση με μεγάλο μέρος του Μεξικού, είναι επίσης ιδιαίτερα αξιόλογο, με τα μέλη του συμβουλίου να αμείβονται με μέτριους μισθούς και να λογοδοτούν σε δημοκρατικές συνελεύσεις.

Στα χρόνια πριν από την εξέγερση, περίπου το μισό από τα 59.000 στρέμματα δάσους της Τσεράν είχε υλοτομηθεί παράνομα. Tώρα όμως, με τους υλοτόμους εκτός και με τακτικές περιπολίες στη γη, τα δάση προστατεύονται αποτελεσματικά. Η σημασία αυτού του επιτεύγματος εξηγείται επίσης σε συνέντευξη στους Los Angeles Times:

«Αυτά τα δάση είναι η ίδια μας η ουσία. Μας τα άφησαν οι πρόγονοί μας για να τα προστατεύουμε και να τα φροντίζουμε», αναφέρει ο 41χρονος Francisco Huaroco, μέλος της δασικής περιπολίας, καθώς ο ίδιος και η ομάδα του περνούσαν δίπλα από κορμούς που μαρτυρούσαν την προηγούμενη λεηλασία. «Χωρίς αυτά τα δάση, η κοινότητά μας δεν είναι ολοκληρωμένη, δεν είναι ο εαυτός της».

Αυτές οι θαυμάσιες εξελίξεις θα έπρεπε να εμπνέουν κάθε αριστερό και εύλογα μπορεί να οδηγήσουν κάποιους στο ερώτημα: τι είδους αριστερή επιρροή μπορεί να εντοπιστεί στην Τσεράν; Πρόκειται για ένα σημαντικό ερώτημα, και εξίσου σημαντικό είναι, απαντώντας σε αυτό, να τονιστεί η επίδραση της ίδιας της αυτόχθονης κουλτούρας της Τσεράν στη συγκρότηση της νέας τους κοινότητας. Όπως διατυπώνεται σε άρθρο του Open Democracy:

«Η κοινότητα της Τσεράν κατέχει αυτή την περιοχή ήδη πριν από τη διαδικασία της αποικιοποίησης. Έχει διατηρήσει τους δικούς της θεσμούς για να οργανώνεται στον πολιτικό, πολιτισμικό, οικονομικό και κοινωνικό τομέα, και αυτό αντικατοπτρίζεται στην κοινωνική της δυναμική. Οι κάτοικοι του δήμου έχουν συνδυάσει τις δικές τους πρακτικές με το εθνικό δίκαιο, σε ένα καθεστώς διττής έννομης τάξης».

Παρότι η πόλη έχει αναμφίβολα δεχτεί σοσιαλιστικές επιρροές (όπως φαίνεται, για παράδειγμα, στις τοιχογραφίες του Μεξικανού επαναστάτη Emiliano Zapata), δεν διακρίνεται πουθενά κάποια μαρξιστική εξέγερση, κομμουνιστική πρωτοπορία ή αναρχικοί υποκινητές. Δεν κυματίζουν κόκκινες ή μαύρες σημαίες στην πρώτη γραμμή αυτού του κινήματος· μόνο τα πρόσωπα των ντόπιων που σκέφτηκαν ότι «ως εδώ και μη παρέκει». Και παρότι μπορεί να εμπνεύστηκαν από τις επαναστάσεις του κόσμου, παλιές και σύγχρονες, ήταν η δική τους αυτόχθονη κουλτούρα, οι παραδόσεις και ο τόπος όπου ζουν που έδωσαν ουσία στην εξέγερσή τους και έθεσαν τα θεμέλια της νέας τους κοινότητας. Η Τσεράν έχει, πράγματι, λάβει στήριξη από τη ριζοσπαστική αριστερά διεθνώς, όμως είναι περισσότερο τοπικές συλλογικότητες, όπως το Colectivo Emancipaciones, μια λατινοαμερικανική ομάδα για τα δικαιώματα των ιθαγενών, που της παρείχαν την πιο ουσιαστική υποστήριξη.

Υπάρχουν δύο σημαντικά μαθήματα που μπορούμε να αντλήσουμε από κοινότητες όπως η Τσεράν:

Πρώτον, ότι οφείλουμε να διατηρούμε την ελπίδα μέσα στον φαινομενικά ζοφερό και μη επαναστατικό κόσμο μας. Στιγμές σαν κι αυτές ενισχύουν την αναρχική πεποίθηση ότι οι άνθρωποι μπορούν, στον πυρήνα τους, να είναι αναρχικοί – και με αυτό εννοώ ότι οι άνθρωποι, ως τοπικές κοινότητες, εμπνευσμένοι από τις δικές τους παραδόσεις, τις κοινότητές τους και τους πολιτισμούς τους, θα επιδιώξουν να αυτοκυβερνηθούν και, κατ’ επέκταση, στη σύγχρονη εποχή, να δώσουν τέλος στα δεινά του καπιταλιστικού κράτους.

Δεύτερον, ότι ένα κίνημα δεν χρειάζεται να υψώνει μια αναρχική σημαία για να πετύχει αναρχικά ιδανικά. Αν πιστεύουμε πραγματικά ότι η ανθρωπότητα είναι, στον πυρήνα της, ικανή να φτάσει στην αναρχία, τότε δεν χρειάζεται να επιβάλλουμε ή να απαιτούμε τα κινήματα να συμμορφώνονται με τα πρότυπα που ορίζουν τα δικά μας. Αν πιστεύουμε όντως ότι οι ανθρώπινες κοινωνίες, όταν τους δοθεί η ευκαιρία, τείνουν προς έναν κοινοτικό τρόπο ζωής, τότε δεν υπάρχει λόγος να στεκόμαστε απ’ έξω υπαγορεύοντας ή ασκώντας άδικη κριτική στην επαναστατική δράση· το μόνο που χρειάζεται είναι να επιδιώκουμε να την εμπνέουμε και να τη στηρίζουμε.

Σκεπτόμενος την Τσεράν, θα πρότεινα ότι οφείλουμε να είμαστε οι πραγματικοί «ριζοσπάστες», όπως το θέτει ο Paulo Freire στον πρόλογο του έργου του Pedagogy of the Oppressed:

«Αυτό το πρόσωπο δεν θεωρεί τον εαυτό του ιδιοκτήτη της ιστορίας ή των ανθρώπων, ούτε απελευθερωτή των καταπιεσμένων· δεσμεύεται όμως, μέσα στην ιστορία, να αγωνιστεί στο πλευρό τους».

Στο σπουδαίο έργο του Freire είναι βαθιά εδραιωμένη η ιδέα ότι οφείλουμε να αναπτύξουμε μια «παιδεία που θέτει προβλήματα», η οποία τοποθετεί τη μαθησιακή διαδικασία στο κέντρο των υλικών συνθηκών του μαθητευόμενου, ή με άλλα λόγια, στο «εδώ και τώρα». Όπως το διατυπώνει ο ίδιος:

«Το σημείο εκκίνησης του κινήματος βρίσκεται στους ίδιους τους ανθρώπους. Όμως, επειδή οι άνθρωποι δεν υπάρχουν αποκομμένοι από τον κόσμο, αποκομμένοι από την πραγματικότητα, το κίνημα πρέπει να ξεκινά από τη σχέση ανθρώπου-κόσμου. Κατά συνέπεια, το σημείο εκκίνησης πρέπει πάντα να είναι οι άνδρες και οι γυναίκες στο «εδώ και τώρα», το οποίο συνιστά την κατάσταση μέσα στην οποία είναι βυθισμένοι, από την οποία αναδύονται και μέσα στην οποία παρεμβαίνουν».

Η πρώτη γραμμή αυτού του αποσπάσματος είναι εδώ ιδιαίτερα σημαντική, γιατί στην Τσεράν είναι πράγματι αλήθεια ότι το σημείο εκκίνησης του κινήματος βρισκόταν στους ίδιους τους ανθρώπους. Οι τοπικοί κοινωνικοί δεσμοί τους, η κληρονομιά τους και η κοινή τους ανθρωπιά παρείχαν το υπόστρωμα για τη νέα τους κοινωνία. Αυτό που ακολούθησε ήταν απλώς η ανάπτυξη μιας κατανόησης των δεινών του καπιταλισμού και των αιτιών τους, κάτι που οδήγησε σε εκείνη τη θαυμάσια μέρα της 15^ης Απριλίου 2011. Για εμάς τους ριζοσπάστες, το μόνο που χρειάζεται είναι να θέσουμε το ερώτημα: «γιατί πρέπει τα πράγματα να είναι έτσι;» και, όπου χρειάζεται, να προσφέρουμε τα εργαλεία με τα οποία αυτή η κατάσταση μπορεί να αλλάξει.

Το σημαντικό, όμως, είναι να εμπιστευόμαστε τους ανθρώπους να οργανώσουν και να αναπτύξουν μόνοι τους την απελευθέρωσή τους. Η παιδεία είναι αναγκαία, η παρέμβαση όχι. Μπορούμε να προσπαθήσουμε να φυτέψουμε τον σπόρο, αλλά δεν πρέπει να καθορίσουμε το πώς θα μεγαλώσει το φυτό.

Αν τα είδη των παραδόσεων για τα οποία μιλούσαν ο Bookchin, ο Graeber, ο Mbah και ο Igariwey, σε συνδυασμό με την επιρροή επαναστατικής σκέψης και πρακτικής από άλλα μέρη του κόσμου, οδήγησαν στην εξέγερση στην Τσεράν, τότε μπορούμε να περιμένουμε ότι θα ακολουθήσουν πολλές τέτοιες εξεγέρσεις. Το καθήκον του ριζοσπάστη, λοιπόν, δεν είναι να προσπαθήσει να πάρει τον έλεγχο ενός κινήματος ούτε να «επιβάλει τον λόγο του» σε αυτό (για να χρησιμοποιήσουμε τη διατύπωση του Freire), αλλά να εμπλακεί με τους ανθρώπους, να τους εμπνεύσει και να αγωνιστεί μαζί τους – όχι για αυτούς ούτε στη θέση τους. Αυτό που εμείς μπορεί να ονομάζουμε ή να αισθανόμαστε ως αναρχικό κίνημα δεν είναι απαραίτητο να αυτοπροσδιορίζεται ως τέτοιο, όμως αυτό δεν το καθιστά λιγότερο άξιο της στήριξής μας. Αυτό που βλέπουμε στην Τσεράν είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι να παίρνουν την απελευθέρωσή τους στα χέρια τους, μια πράξη που θα έπρεπε να μας γεμίζει ελπίδα.

The post Μαθήματα από την πόλη Cherán first appeared on Aυτολεξεί.