Σας καλούμε σε μία εκδήλωση-συζήτηση με αφορμή δύο βιβλία των εκδόσεων Μάγμα: Ο πόλεμος από ανθρωπολογική σκοπιά: Η πολιτισμική διάσταση της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία των Ν. Μάλλιαρη και Ν. Γιαννίκα και το ολοκαίνουργιο Κατανοώντας τον πουτινισμό της σοβιετολόγου και ιστορικού Φρανσουάζ Τομ.

Με αφορμή τον πόλεμο στην Ουκρανία και την άνοδο στην εξουσία αυταρχικών ηγετών σαν τον Ντόναλντ Τραμπ, τα δύο αυτά βιβλία επιχειρούν να φωτίσουν ορισμένες θεμελιώδεις πτυχές της ρωσικής κοινωνίας και, ταυτόχρονα, τις ανθρωπολογικές ανακατατάξεις στον Δυτικό κόσμο.

Οι «ρεαλιστικές» γεωπολιτικές θεωρίες περί «ορθολογικών κρατικών δρώντων», «ισορροπίας ισχύος» και «ηγεμονίας» συσκοτίζουν κατά κανόνα τις βαθύτερες διαστάσεις του πολέμου ως κοινωνικού φαινομένου. Έτσι, βλέπουμε να δικαιολογούνται καθαρά επιθετικές και επεκτατικές κινήσεις όταν αυτές γίνονται από τη Ρωσία, υπό την πρακτική του whataboutism και των ψευδών ειδήσεων των tankies.

Όπως και τόσα άλλα ιμπεριαλιστικά μορφώματα στην ιστορία, ο πουτινισμός εμφορείται από μια αίσθηση ιστορικού μεγαλείου. Ταυτόχρονα, έχουμε εδώ μια περίεργη και, φαινομενικώς, αντιφατική κοσμοαντίληψη – ένα είδος θυματικού μεγαλοϊδεατισμού. Ο πουτινισμός εντάσσεται, τελικά, σε ένα παγκόσμιο αναδυόμενο ρεύμα αυταρχισμού και συντήρησης.

Θα μιλήσουν οι συντελεστές των βιβλίων:
Νίκος Γιαννίκας και Νίκος Ν. Μάλλιαρης
Τη συζήτηση θα ανοίξει ο Γιάβορ Ταρίνσκι

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 24/04 στις 19.00
στον Αυτοδιαχειριζόμενο κοινωνικό κέντρο ΤΡΙΣΕ (Κολοκοτρώνη 31, Αθήνα)

* Στην εκδήλωση θα διατίθενται αντίτυπα και των 2 βιβλίων. Το “Κατανοώντας τον πουτινισμό” θα διατεθεί για πρώτη φορά στην εκδήλωση καθώς αναμένεται να βγει αυτές τις μέρες από το τυπογραφείο!

The post Μία συζήτηση για 2 βιβλία: Κατανοώντας τον πουτινισμό & τον πόλεμο από ανθρωπολογική σκοπιά first appeared on Aυτολεξεί.

Πόσο εκτός πραγματικότητας μας φαίνεται να αναλάβουμε την ευθύνη να περάσουμε μερικές ώρες ή και μέρες σε μια ακροθαλασσιά, μαζεύοντας εκατομμύρια πολύχρωμα μικροσκοπικά πλαστικά και θρυμματισμένο φελιζόλ;

Πόσο ξεκάθαρα μπορεί να καθρεφτίσει την αρρώστια του πολιτισμού μας ένα απομακρυσμένο ακρογιάλι;

Πόσο πρέπει να διαστρεβλωθούν οι έννοιες, ώστε να εκδιώκονται ως καταπατητές και καταστροφείς της φύσης οι άνθρωποι που πραγματικά φροντίζουν έναν τόπο;

Τελικά, ποια ή ποιος θα κάνει μια δουλειά σαν αυτή, αν δεν την κάνουν οι «τρελοί» και οι «τρελές» αυτού του κόσμου;

Τους τελευταίους δύο μήνες, περιμένοντας την εκτέλεση της εντολής κατεδάφισης των πρόχειρων καταλυμάτων του Λαυρακά και της εκκένωσης των παραλιών που ανακοινώθηκε μέσα στο χειμώνα, εμείς συνεχίσαμε να κάνουμε αυτό που ξέρουμε να κάνουμε καλά: να φροντίζουμε αυτό το δάσος και αυτές τις παραλίες, όπως κάνουμε 25 χρόνια τώρα. Το αποτέλεσμα είναι η μετατροπή, για μια ακόμα χρονιά, ενός απέραντου σκουπιδότοπου σε έναν φροντισμένο τόπο.

Αυτή είναι μια δουλειά που ποτέ δεν έχει γίνει και ποτέ δεν θα μπορούσε να γίνει από ανθρώπους που το κάνουν απλά ως δουλειά.

Είναι μια δουλειά που απαιτεί ειλικρινές ενδιαφέρον για τη φροντίδα της γης, βιωματική γνώση του πεδίου, και ατέλειωτες ώρες σκληρής και επίμονης δουλειάς για να βγουν όλα αυτά τα σκουπίδια που είναι σφηνωμένα ανάμεσα στα βράχια, θαμμένα στην άμμο και μπλεγμένα μέσα στους κέδρους, να συγκεντρωθούν, να μεταφερθούν με βάρκα μέχρι το δρόμο και μετά να φορτωθούν σε αγροτικό για να μεταφερθούν στο σημείο περισυλλογής.

Αυτή η δουλειά γίνεται απόλυτα εθελοντικά και αυτοοργανωμένα και, αντί να αγκαλιάζεται από τον δήμο, ακόμα και αυτή απολύτως παράλογα συναντά αντίδραση, αλλά και ταυτόχρονα καμία κίνηση για τον καθαρισμό από μεριάς του! Ακόμα και στην προ ημερών παράκλησή μας για σακούλες, επειδή λόγω πολυήμερου απαγορευτικού δεν μπορούσαν να έρθουν αυτές που είχαμε αγοράσει, είχαμε αρνητική απάντηση!

Οι εικόνες που βλέπουμε περιέχουν κάποια μόνο από τα σκουπίδια που ξέβρασε η θάλασσα τον φετινό χειμώνα στις παραλίες του Λαυρακά, της Στραβολίμνης και του Πύργου στη Γαύδο και με τον άνεμο είχαν διασκορπιστεί και σε μεγάλο κομμάτι του δάσους. Επίσης, περιέχουν ένα κομμάτι μόνο από τα ξύλα του σκάφους που έσπασε στα βράχια και διασκορπίστηκε σε όλες τις παραλίες της περιοχής.

Επόμενος στόχος είναι ο καθαρισμός της παραλίας της Τρυπητής, στην οποία συντελείται ένα έγκλημα στο οποίο θα αναφερθούμε σε επόμενο ποστ.

Εμείς δηλώνουμε για μια ακόμη φορά ότι, παρά την εμμονική προσπάθεια εκδίωξης αυτού του τρόπου ζωής από τη Γαύδο, είμαστε και θα είμαστε εδώ και θα στεκόμαστε χαρούμενα απέναντι σε κάθε προσπάθεια λεηλασίας της γης και της θάλασσας, σε κάθε προσπάθεια μετατροπής του νησιού σε ένα ακόμα εξευγενισμένο τουριστικό πάρκο και σε όποιον ή όποια επιθυμεί οτιδήποτε διαφορετικό από τη συλλογική φροντίδα της γης και των ανθρώπων.

21/04: ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΣΤΗ ΓΑΥΔΟ

Σήμερα, στην παραλία του Λαυρακά έφτασαν 7 άνθρωποι. Ένας αστυνομικός μαζί με συνεργείο εξοπλισμένο με τσεκούρια και σκύλες. Στόχος τους να εκτελέσουν την εντολή κατεδάφισης των μικρών ξύλινων κατασκευών και εκκένωσης, που εμμονικά προωθεί η δήμαρχος Γαύδου με στόχο να εκδιωχθεί αυτός ο τρόπος ζωής από το νησί. Μετά από διαπραγματεύσεις και παθητική αντίσταση έφυγαν προσωρινά. Αναμένουμε τις επόμενες μέρες τη συνέχεια με ψυχραιμία και υπομονή.

Λίγες προτάσεις πάνω στην απειλή εκκένωσης και κατεδάφισης των καλυβών της Γαύδου:

Το ακριτικό νησί της Γαύδου μόνο φαινομενικά παραμένει ένας μικρός παράδεισος, αδιατάρακτος στο πέρασμα του χρόνου.

Τα πολεμικά αεροσκάφη σκίζουν τον ουρανό ουρλιάζοντας και θυμίζοντας ότι βρισκόμαστε σε πόλεμο και τον χρηματοδοτούμε.

Οι μετανάστες-πρόσφυγες ξεβράζονται στην ακτή και αρπάζονται απ’ την Frontex και το λιμενικό ή πνίγονται και βουλιάζουν στον βυθό.

Σκουπίδια ξεβράζονται απ’ τη θάλασσα, σκουπίδια που παράγουμε όλοι και όλες καθημερινά και δεν θα διαλυθούν ποτέ.

Τρυπάνια απειλούν την απέραντη θάλασσα και τα πλάσματά της.

Πέρα από όλα αυτά, κάτι ακόμα συμβαίνει. Εκδιώκεται με βίαιο τρόπο ένας τρόπος ζωής που δεκαετίες υπάρχει στο νησί, έχει υπάρξει αποδεδειγμένα θετικός για την προστασία της άγριας φύσης του και έχει διαμορφώσει την ταυτότητά του.

Εκδιώκονται οι άνθρωποι που δίνουν ζωή στο νησί, που αποτελούν το εργατικό δυναμικό του, που βοηθούν όπου χρειαστεί και έχουν χτίσει σχέσεις ζωής με τους ντόπιους, που προστατεύουν τους αμμόλοφούς του από το να γίνουν χωματερή και το δάσος του από πυρκαγιές και από την απειλή να ανεγερθούν στη θέση των δέντρων του τουριστικά μεγαθήρια.

Κάποιες και κάποιοι επιλέξαμε να είμαστε εδώ, να υπερασπιστούμε αυτά τα καλυβάκια και αυτόν τον τρόπο ζωής όχι γιατί απλά μας αρέσει να ζούμε έτσι, αλλά γιατί οι εστίες αυτοοργάνωσης και φροντίδας είναι παραδείγματα μιας ζωής ενάντια στον ατομικισμό της εποχής μας, ενάντια στην εμπορευματοποίηση της ίδιας μας της ύπαρξης, ενάντια στην κοινωνία του θεάματος, τον εξευγενισμό και τη λεηλασία της γης. Και πιστεύουμε ότι αυτά τα παραδείγματα είναι απαραίτητα στη σημερινή ασφυκτική συνθήκη της ανθρωπότητας και προσφέρουν έστω μια μικρή ανάσα σε όποια και όποιον έρχεται σε επαφή μαζί τους.

Ας αντιστεκόμαστε με χαρά, ενάντια στους «ισχυρούς» αυτού του κόσμου και σε όσους επιθυμούν κάτι διαφορετικό απ’ τη συλλογική φροντίδα ανθρώπων και φύσης.

———————————————————————————–

ΒΛ. ΣΧΕΤΙΚΑ

Η επίθεση στις καβάτζες της Γαύδου: Όταν η επιλεκτική νομιμότητα κατεδαφίζει την πραγματική οικολογία

The post ΓΑΥΔΟΣ: Ανάμεσα σε πολύχρωμα μικροπλαστικά & στην απειλή κατεδάφισης των καλυβιών first appeared on Aυτολεξεί.

Ε: Παρουσιάστε τον εαυτό σας και την οργάνωση σας.

Henriette: Το όνομά μου είναι Henriette. Έχω εμπλακεί στον αγώνα για αξιοπρέπεια, δικαιοσύνη και ισότητα από τα νιάτα μου τη δεκαετία του 1980. Το 2018, επέστρεψα στα βασικά της οικοδόμησης της λαϊκής δύναμης από το μηδέν μέσω του Bonteheuwel Development Forum (BDF) και του Γυναικείου Συνελευσιακού Κινήματος (WAM).

Το BDF είναι μια κοινοτική οργάνωση βάσης της εργατικής τάξης με έδρα το Bonteheuwel του Κέιπ Τάουν. Αλλά το BDF δεν είναι μόνο μια οργάνωση. Είναι ένα δίκτυο μητέρων, αδελφών, θυγατέρων, εργαζομένων, ακτιβιστών και επιζώντων. Οργανωνόμαστε συλλογικά ως γυναίκες που επηρεάζονται άμεσα από τη φτώχεια, τη βία και τη συστημική παραμέληση.

Η δουλειά μας έχει τις ρίζες της στη βιωμένη εμπειρία και στην καθημερινή πραγματικότητα των κοινοτήτων της εργατικής τάξης. Δεν μιλάμε ως άτομα διαχωρισμένα από τη συλλογικότητα. Μιλάμε ως μέρος ενός ευρύτερου κινήματος γυναικών που οργανώνονται για επιβίωση, αξιοπρέπεια και κοινωνική αλλαγή.

Salaama: Το όνομά μου είναι Salaama, κοινοτική ακτιβίστρια με το BDF. Δεν είμαι έξω από τον αγώνα – τον ζω κάθε μέρα. Το BDF αποτελείται από γυναίκες, μητέρες και εργαζόμενες από την κοινότητα, που στέκονται μαζί για να καταπολεμήσουν τη φτώχεια, τη βία και την ανισότητα. Η δύναμή μας προέρχεται από τους ανθρώπους μας.

Henriette: Πολλές από εμάς μπήκαμε στον αγώνα σε πολύ νεαρή ηλικία, κάποιες ως έφηβες στο κίνημα κατά του απαρτχάιντ, αναλαμβάνοντας δράση ενώ ήμασταν ακόμα στο σχολείο. Αυτό έχει σημασία γιατί διαμόρφωσε τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε την εξουσία, την αντίσταση και τη συλλογική ευθύνη.

Το BDF έχει τις ρίζες του σε επιτροπές δρόμων και οικοδομικών τετραγώνων, που σημαίνει ότι οι απλοί κάτοικοι οργανώνονται εκεί που ζουν. Το έργο μας δεν είναι φιλανθρωπία. Είναι η αυτοοργάνωση της κοινότητας ως απάντηση στη συστημική παραμέληση. Το όραμά μας αφορά την αποκατάσταση της αξιοπρέπειας και την οικοδόμηση ασφαλών, υγιών κοινοτήτων, αλλά είμαστε σαφείς: η φτώχεια, η βία και η ανισότητα δεν είναι ατυχήματα, παράγονται από πολιτικά και οικονομικά συστήματα. Από αυτό το έργο, αναπτύχθηκε το Γυναικείο Συνελευσιακό Κίνημα (WAM), ένας χώρος όπου οι γυναίκες της εργατικής τάξης χτίζουν πολιτική συνείδηση και συλλογική δύναμη που βασίζεται στη βιωμένη εμπειρία.

Ε: Μπορείτε να δώσετε μια σύντομη επισκόπηση του ιστορικού πλαισίου και της κατάστασης της κοινωνίας στη Νότια Αφρική σήμερα;

Salaama: Το παρόν της Νότιας Αφρικής δεν μπορεί να γίνει κατανοητό χωρίς το παρελθόν της. Εξακολουθεί να κουβαλάει τον πόνο του απαρτχάιντ. Σε κοινότητες όπως το Bonteheuwel, εξακολουθούμε να αντιμετωπίζουμε τη φτώχεια, την ανεργία και τη βία. Οι γυναίκες φέρουν το μεγαλύτερο μέρος αυτού του βάρους, ωστόσο συνεχίζουμε να στεκόμαστε δυνατές και να κρατάμε τις οικογένειες και τις κοινότητές μας ενωμένες.

Henriette: Το απαρτχάιντ δεν ήταν μόνο ένα σύστημα φυλετικού διαχωρισμού. Εδραίωσε βαθιά οικονομική ανισότητα, χωρική αδικία και κοινωνικό κατακερματισμό. Ενώ το απαρτχάιντ έληξε επίσημα το 1994, η δομική του κληρονομιά παραμένει. Σήμερα, οι κοινότητες της εργατικής τάξης συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν υψηλά επίπεδα φτώχειας, ανεργίας, έμφυλης βίας και περιορισμένης πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες. Η ανισότητα μας διαμορφώνεται ανά φυλή, τάξη και γεωγραφία. Οι γυναίκες φέρουν το κύριο βάρος της φτώχειας, καθώς τα περισσότερα νοικοκυριά διαχειρίζονται από γυναίκες.

Claudine: Με υψηλή ανεργία, οι γυναίκες μεταξύ 36 και 59 ετών πέφτουν σε μια «ξεχασμένη μεσαία γέφυρα». Είναι πολύ μεγάλες για να μάθουν και πολύ νέες για να λάβουν την πενιχρή κρατική σύνταξη, η οποία δεν καλύπτει βασικές ανάγκες. Οι κοινότητες είναι υπερπλήρεις και ανασφαλείς, δημιουργώντας συνθήκες που τροφοδοτούν τη βία με βάση το φύλο, τη διακίνηση ναρκωτικών, τον γκανγκστερισμό, την εκμετάλλευση και την κακή παροχή υπηρεσιών. Το τραύμα, που συνδέεται με τη συνεχιζόμενη βία και τις ιστορικές αδικίες, παραμένει ευρέως διαδεδομένο, ωστόσο η πρόσβαση στην ψυχική υγεία και την ψυχοκοινωνική υποστήριξη είναι περιορισμένη.

Henriette: Σε παγκόσμιο επίπεδο, βλέπουμε επίσης αυξανόμενο αυταρχισμό, στρατιωτικοποίηση και οικονομικές κρίσεις. Αυτές οι δυνάμεις βαθαίνουν την ανισότητα και επηρεάζουν δυσανάλογα τις γυναίκες. Οι αγώνες των γυναικών δεν είναι μεμονωμένοι. Είτε στη Νότια Αφρική, την Παλαιστίνη, το Σουδάν, το Κονγκό ή αλλού, οι γυναίκες αντιμετωπίζουν παρόμοιες παραβιάσεις των δικαιωμάτων τους στην ισότητα, την αξιοπρέπεια, την ασφάλεια και την προστασία.

Η πραγματικότητά μας δεν μπορεί να γίνει κατανοητή χωρίς την κατανόηση του απαρτχάιντ, αλλά ούτε και χωρίς αυτό που ακολούθησε. Το Bonteheuwel υπάρχει λόγω αναγκαστικών μετακινήσεων. Οι μαύρες και οι λεγόμενες έγχρωμες κοινότητες εκτοπίστηκαν σκόπιμα, ελέγχθηκαν και αποκλείστηκαν οικονομικά. Αυτή η χωρική αδικία παραμένει. Αυτό που ζούμε τώρα δεν είναι μια ρήξη με αυτό το σύστημα, αλλά η συνέχισή του σε νέες μορφές μέσω της ανεργίας, της υπανάπτυξης, της βίας και της κρατικής παραμέλησης.

Ταυτόχρονα, ζούμε σε μια παγκόσμια στιγμή όπου η ανισότητα βαθαίνει και όπου ο αυταρχισμός και η ακροδεξιά πολιτική αυξάνονται. Σε πολλές χώρες, βλέπουμε αυξανόμενη στρατιωτικοποίηση, συρρίκνωση του δημοκρατικού χώρου και επιθέσεις στα δικαιώματα των γυναικών και των περιθωριοποιημένων κοινοτήτων. Έτσι, ο αγώνας μας είναι τόσο τοπικός όσο και παγκόσμιος. Τα ίδια συστήματα που παρήγαγαν το απαρτχάιντ, τον φυλετικό καπιταλισμό, την εκμετάλλευση και τον έλεγχο, συνεχίζουν να διαμορφώνουν τη ζωή μας σήμερα.

Ε: Η δουλειά σας ως BDF επικεντρώνεται στην κοινότητά σας. Ποιες είναι οι κύριες προκλήσεις που αντιμετωπίζετε και πώς ανταποκρίνεστε σε αυτές;

Henriette: Η δουλειά μας ανταποκρίνεται άμεσα στην πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι γυναίκες και οι οικογένειες τους. Οι κύριες προκλήσεις περιλαμβάνουν την ανασφάλεια και τη βία, ιδίως όσον αφορά τις γυναίκες και τα παιδιά, την επισιτιστική ανασφάλεια και τη φτώχεια, το βαθύ ψυχοκοινωνικό τραύμα που συνδέεται με τη συνεχιζόμενη βία και την ιστορική καταπίεση, την περιορισμένη πρόσβαση στην πολιτική εκπαίδευση και τις ευκαιρίες για κοινοτική ηγεσία.

Οι γυναίκες στην κοινότητά μας περιγράφουν αυτές τις πραγματικότητες με σαφήνεια. Φέραμε μερικές μαρτυρίες από αυτές για να τις μοιραστούμε μαζί σας:

«Τα παιδιά δεν είναι ασφαλή. Δεν μπορούν καν να παίξουν ελεύθερα. Ο αθλητισμός πρέπει να είναι ένας χώρος ασφάλειας, αλλά ακόμη και αυτός επηρεάζεται από τη βία».

«Μερικές φορές δεν υπάρχει φαγητό στο σπίτι. Ως μητέρα, αυτό σε σπάει. Αλλά μοιραζόμαστε ό,τι έχουμε, ακόμα κι αν είναι λίγο».

«Το τραύμα που κουβαλάμε δεν είναι πάντα ορατό. Αλλά ζει στο σώμα μας, στα σπίτια μας, στο πώς σχετιζόμαστε μεταξύ μας».

«Αν και η γεωπολιτική μπορεί να φαίνεται μακρινή, το αυξανόμενο κόστος των καυσίμων και της ζωής μας επηρεάζει άμεσα. Εμείς, ως γυναίκες, πρέπει να βρούμε εναλλακτικές λύσεις για να στηρίξουμε τις οικογένειες και τις κοινότητές μας, κουβαλώντας καθημερινά το βάρος της απλήρωτης εργασίας φροντίδας».

Salaama: Αντιμετωπίζουμε βία με βάση το φύλο, κατάχρηση ουσιών, ανεργία και έλλειψη υπηρεσιών. Αλλά δεν μένουμε σιωπηλές – οργανωνόμαστε, υποστηρίζουμε η μία την άλλη και μιλάμε. Η ενότητά μας είναι η δύναμή μας.

Henriette: Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε δεν είναι μεμονωμένα ζητήματα, είναι συστήματα βίας. Έχουμε να κάνουμε με τη βία των συμμοριών και τις εγκληματικές οικονομίες, τη βία και την κακοποίηση με βάση το φύλο στα σπίτια, την πείνα και την εμβάθυνση της φτώχειας, τον υπερπληθυσμό και τη χωρική αδικία, το τραύμα που μεταφέρεται από γενιά σε γενιά… Αλλά είμαστε ξεκάθαρες: αυτό δεν είναι αποτυχία της κοινότητας. Αυτό είναι δομική βία.

Η απάντησή μας είναι αυτοοργανωμένη, συλλογική και έχει τις ρίζες της τόσο στην επιβίωση όσο και στην αντίσταση από τα κάτω. Έχουμε δημιουργήσει προγράμματα σίτισης, δίκτυα κοινοτικής ασφάλειας και τοπικές απαντήσεις για την υγεία. Μόνο κατά τη διάρκεια του COVID 19, υποστηρίξαμε χιλιάδες νοικοκυριά και πραγματοποιήσαμε προγράμματα σίτισης που έφταναν δεκάδες χιλιάδες γεύματα εβδομαδιαίως. Οργανώνουμε τραυματική υποστήριξη και άμεσες παρεμβάσεις για γυναίκες και παιδιά που αντιμετωπίζουν βία. Χτίζουμε την επισιτιστική αυτονομία μέσω κοινοτικών κήπων και τοπικών συστημάτων φροντίδας.

Αλλά είμαστε επίσης ειλικρινείς σχετικά με τους περιορισμούς μας. Αυτή η εργασία απαιτεί έντονους και διαρκείς πόρους, οικονομικούς, ανθρώπινους και συναισθηματικούς. Ορισμένες από τις πρωτοβουλίες μας μπορέσαμε να τις διατηρήσουμε, ενώ άλλες, με την πάροδο του χρόνου, όχι, ακριβώς λόγω του επιπέδου κεφαλαίου και υποστήριξης που απαιτούν. Η οργάνωση από τα κάτω συχνά αναμένεται να κάνει τη δουλειά του κράτους, χωρίς τους πόρους του κράτους.

Οι απαντήσεις μας είναι πρακτικές και πολιτικές. Οργανώνουμε επισιτιστική υποστήριξη, ασφαλείς χώρους για τα παιδιά και ψυχοκοινωνική υποστήριξη για τις γυναίκες. Δημιουργούμε χώρους πολιτικής εκπαίδευσης όπου οι γυναίκες αναλύουν τις συνθήκες τους και χτίζουν συλλογικές λύσεις.

Αντιμετωπίζουμε επίσης περιθωριοποίηση λόγω της ιδεολογικής μας θέσης.

Η επιμονή μας στις εναλλακτικές λύσεις των ανθρώπων, που έχουν τις ρίζες τους στις σοσιαλιστικές αρχές, συχνά μας φέρνει σε αντίθεση με τα κυρίαρχα συστήματα και θεσμούς. Η αμφισβήτηση του καπιταλισμού, της πατριαρχίας και της συστημικής βίας έχει συνέπειες.

Αλλά αυτή η αντίδραση επιβεβαιώνει επίσης τη σημασία της δουλειάς μας. Δεν είμαστε εδώ για να είμαστε άνετες μέσα στο σύστημα, είμαστε εδώ για να το αμφισβητήσουμε και να το αλλάξουμε.

Ε: Το BDF είναι μια γυναικεία οργάνωση. Τι εννοείται με αυτό;

Salaama: Σημαίνει ότι δεν περιμένουμε να ακουστούμε – αυτενεργούμε. Ως γυναίκες, κουβαλάμε την κοινότητα και ηγούμαστε επίσης στον αγώνα για αλλαγή. Οι φωνές μας έχουν σημασία.

Henriette: Εννοούμε ότι οι γυναίκες της εργατικής τάξης βρίσκονται στο επίκεντρο της ανάλυσης, της λήψης αποφάσεων και της δράσης. Η αυτενέργεια δεν είναι συμβολική. Βιώνεται και ασκείται.

Οι γυναίκες δεν είναι μόνο συμμετέχοντες. Είναι διοργανωτές, εκπαιδευτικοί, στρατηγοί και άγκυρες της κοινότητας. Η ηγεσία μας είναι συλλογική, βασισμένη στη λογοδοσία η μία προς την άλλη και προς τις κοινότητές μας.

Οι γυναίκες φέρουν δυσανάλογο βάρος φροντίδας, επιβίωσης και αντίστασης. Είναι οι φροντιστές, οι νοσοκόμες, οι δασκάλες, οι φροντιστές και οι οικοδόμοι των συστημάτων υποστήριξης της οικογένειας και της κοινότητας. Οι περικοπές του προϋπολογισμού και οι οικονομικές κρίσεις μεταθέτουν ακόμη μεγαλύτερη ευθύνη στις γυναίκες, ωστόσο αυτό το έργο συχνά δεν αναγνωρίζεται. Η πρωτοβουλία τους είναι απαραίτητη για την οικοδόμηση δίκαιων εναλλακτικών λύσεων.

Στην οργάνωσή μας, οι γυναίκες της εργατικής τάξης δεν τοποθετούνται ως θύματα, είμαστε οργανώτριες, ηγέτες και στοχαστές. Σημαίνει ότι αμφισβητούμε την πατριαρχία όχι μόνο στην κοινωνία, αλλά και στα δικά μας κινήματα και κοινότητες.

Σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε ότι η εργασία των γυναικών, ειδικά η εργασία φροντίδας, συντηρεί ολόκληρες κοινότητες, αλλά υποτιμάται συστηματικά. Και σημαίνει ότι χτίζουμε ένα διαφορετικό είδος ηγεσίας: συλλογική, υπεύθυνη και ριζωμένη στη φροντίδα, όχι στην κυριαρχία.

Ο φεμινισμός, στο δικό μας πλαίσιο, δεν είναι αφηρημένος. Έχει να κάνει με την επιβίωση, την αξιοπρέπεια και τη μεταμορφωτική δύναμη.

Ε: Από την εμπειρία σας, τι κοινό έχουν οι γυναίκες παγκοσμίως;

Henriette: Σε όλα τα πλαίσια, οι γυναίκες μοιράζονται την εμπειρία της πλοήγησης στην πατριαρχία, την οικονομική εκμετάλλευση και τη βία. Οι γυναίκες συχνά κρατούν τις οικογένειες και τις κοινότητες ενωμένες κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες. Είναι φροντιστές, οργανωτές και επιλύτριες προβλημάτων, συχνά χωρίς αναγνώριση ή υποστήριξη. Ταυτόχρονα, οι γυναίκες μοιράζονται μια βαθιά ικανότητα ανθεκτικότητας, αλληλεγγύης και αντίστασης. Οι γυναίκες σε όλο τον Παγκόσμιο Νότο συνεχίζουν να οργανώνονται, να αντιστέκονται και να φαντάζονται εναλλακτικές λύσεις.

Salaama: Οι γυναίκες παντού γνωρίζουμε τον αγώνα, αλλά γνωρίζουμε και τη δύναμη. Παλεύουμε, επιβιώνουμε και νοιαζόμαστε — ακόμα και όταν είναι δύσκολο. Αυτή η σύνδεση είναι ισχυρή.

Henrietta: Σε όλο τον κόσμο, οι γυναίκες διαχειρίζονται την επιβίωση μέσα σε συστήματα που δεν δημιούργησαν. Κουβαλάμε το βάρος της φροντίδας σε συνθήκες ανισότητας. Αντιμετωπίζουμε βία τόσο σε ιδιωτικούς όσο και σε δημόσιους χώρους. Είμαστε αποκλεισμένες από την οικονομική δύναμη, ακόμη και όταν συντηρούμε τις οικονομίες μέσω της εργασίας μας.

Αλλά μοιραζόμαστε και κάτι άλλο: την αντίσταση. Από τους άτυπους οικισμούς μέχρι τις εμπόλεμες ζώνες, από τις αγροτικές κοινότητες μέχρι τους αστικούς δήμους, οι γυναίκες οργανώνονται. Οι γυναίκες χτίζουν. Οι γυναίκες αντιστέκονται. Υπάρχει μια κοινή αντίληψη ότι η επιβίωση δεν είναι αρκετή. Αγωνιζόμαστε για δικαιοσύνη.

Ε: Από τη δική σας οπτική γωνία, ποια είναι τα απαραίτητα επόμενα βήματα για την ενίσχυση των αγώνων των γυναικών σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο;

Salaama: Πρέπει να ενωθούμε περισσότερο, να υποστηρίξουμε η μία την άλλη και να οικοδομήσουμε ισχυρές γυναίκες οργανώσεις —ειδικά των νέων γυναικών. Όταν οι γυναίκες ανεβαίνουν, οι κοινότητες ανεβαίνουν.

Henriette: Υπάρχουν πολλά πράγματα μπροστά μας που πρέπει να κάνουμε: να εμβαθύνουμε την οργάνωση από τα κάτω στις κοινότητες της εργατικής τάξης, να διασφαλίσουμε ότι οι γυναίκες έχουν πρόσβαση σε πολιτική εκπαίδευση, πόρους και χώρους για να οργανωθούν, να ενισχύσουμε την ψυχοκοινωνική υποστήριξη, να αναγνωρίσουμε ότι το τραύμα είναι τόσο προσωπικό όσο και πολιτικό, να οικοδομήσουμε βιώσιμα συστήματα επισιτιστικής ασφάλειας και κοινοτικής φροντίδας που δεν εξαρτώνται από ασταθή εξωτερική χρηματοδότηση…

Και κυρίως, πρέπει να αντιμετωπίσουμε τα συστήματα που παράγουν ανισότητα: τον καπιταλισμό, την πατριαρχία και τον ιμπεριαλισμό! Πρόκειται για την οικοδόμηση συγκεκριμένων εναλλακτικών λύσεων που επικεντρώνονται στην αξιοπρέπεια, την ισότητα και τη συλλογική ευημερία.

Βρισκόμαστε σε μια κρίσιμη στιγμή. Η άνοδος του αυταρχισμού, της στρατιωτικοποίησης και της δεξιάς πολιτικής παγκοσμίως δεν είναι ξεχωριστή από τις συνθήκες που αντιμετωπίζουμε σε τοπικό επίπεδο. Αυτές οι δυνάμεις είναι αλληλένδετες και εντείνονται. Επομένως, η αντίδρασή μας πρέπει επίσης να είναι συντονισμένη και σκόπιμη.

Χρειαζόμαστε ισχυρότερη οργάνωση βάσης, ριζωμένη στις κοινότητες, πολιτική εκπαίδευση που κατονομάζει και αμφισβητεί την πατριαρχία, τον καπιταλισμό και τον ιμπεριαλισμό, επένδυση στη θεραπεία και την ψυχοκοινωνική υποστήριξη, ελεγχόμενες από την κοινότητα οικονομικές εναλλακτικές λύσεις, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων τροφίμων και της οργανωμένης αλληλεγγύης πέρα από τα σύνορα. Αυτό απαιτεί επίσης πολιτικό θάρρος, επειδή τα κινήματα που αμφισβητούν τον καπιταλισμό, την πατριαρχία και τον ιμπεριαλισμό δεν θα υποστηρίζονται πάντα και συχνά περιθωριοποιούνται σκόπιμα.

Ε: Γιατί οι γυναίκες πρέπει να οργανώνονται διεθνώς;

Henriette: Επειδή οι αγώνες μας συνδέονται. Οι συνθήκες στις κοινότητες της εργατικής τάξης στη Νότια Αφρική συνδέονται με παγκόσμια συστήματα εκμετάλλευσης και ανισότητας. Οι εταιρικές και πολιτικές ελίτ λειτουργούν πέρα από τα σύνορα, όπως και η αντίστασή μας.

Η διεθνής οργάνωση επιτρέπει στις γυναίκες να μοιράζονται στρατηγικές, να οικοδομούν αλληλεγγύη και να ενισχύουν τη συλλογική δύναμη.

Σε μια εποχή που οι αυταρχικές και φασιστικές δυνάμεις αυξάνονται παγκοσμίως, οι γυναίκες πρέπει να οργανωθούν σε όλα τα μέτωπα. Η ενότητα δεν είναι προαιρετική. Είναι απαραίτητο για την επιβίωση και τη κοινωνική αλλαγή.

Salaama: Δεν είμαστε μόνες. Οι αγώνες μας συνδέονται και μαζί οι φωνές μας είναι πιο δυνατές. Η αλληλεγγύη μας δίνει ελπίδα.

Η άποψη του BDF είναι ότι τα συστήματα που πολεμάμε είναι παγκόσμια συστήματα. Ο ιμπεριαλισμός, η οικονομική εκμετάλλευση και η στρατιωτικοποίηση λειτουργούν πέρα από τα σύνορα. Οι ίδιες δυνάμεις που εξάγουν από τον Παγκόσμιο Νότο, που τροφοδοτούν τους πολέμους και που βαθαίνουν την ανισότητα διαμορφώνουν όλες τις πραγματικότητές μας. Ταυτόχρονα, βλέπουμε την παγκόσμια άνοδο των φασιστικών και αυταρχικών πολιτικών που στοχεύουν τους μετανάστες, τις γυναίκες, τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα και τους φτωχούς.

Οι γυναίκες που οργανώνονται διεθνώς μας επιτρέπουν να υπερασπιστούμε τις κατακτήσεις που απειλούνται και να αντισταθούμε σε συστήματα που συντονίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η αλληλεγγύη πρέπει να προχωρήσει πέρα από τις δηλώσεις. Πρέπει να γίνει οργανωμένη, πρακτική και βίωμα.

Ε: Ποια παραδείγματα γυναικείων αγώνων σας εμπνέουν;

Henriette: Αντλούμε δύναμη από πολλούς αγώνες σε όλο τον Παγκόσμιο Νότο και πέρα από αυτόν, από απελευθερωτικά κινήματα έως κοινότητες υπό κατοχή, πόλεμο ή οικονομική κρίση. Αλλά εμπνεόμαστε επίσης από τις γυναίκες στις κοινότητές μας: βλέπουμε γυναίκες που οργανώνουν κουζίνες φαγητού χωρίς σχεδόν τίποτα, που δημιουργούν ασφαλείς χώρους για παιδιά σε βίαια περιβάλλοντα, που συνεχίζουν να εμφανίζονται, ακόμη και όταν είναι εξαντλημένες.

Όπως μοιράστηκε μια από τις διοργανώτριες μας, η Μισέλ: «Δεν τα παρατάμε γιατί δεν έχουμε την οικονομική δυνατότητα. Τα παιδιά μας μας παρακολουθούν». Αυτές είναι πράξεις αντίστασης και επιβίωσης. Μας υπενθυμίζουν ότι η οικοδόμηση της δύναμης των ανθρώπων ξεκινά από εκεί που είμαστε, με αυτά που έχουμε και μεταξύ μας.

Αντλούμε δύναμη από τις γυναίκες που οργανώνονται σε μερικές από τις πιο δύσκολες συνθήκες: γυναίκες στην Παλαιστίνη που αντιστέκονται στην κατοχή και τη γενοκτονία, στο Σουδάν και το Κονγκό που οργανώνονται υπό πόλεμο και εκτοπισμό, γυναίκες στη Ροζάβα που χτίζουν εναλλακτικές λύσεις και πολιτικά συστήματα, καθώς και οι γυναίκες στην Κούβα που συντηρούν τα κοινωνικά συστήματα υπό αποκλεισμό.

Αυτοί οι αγώνες δεν είναι μεμονωμένοι. Συνδέονται μέσω κοινών συστημάτων καταπίεσης και κοινής αντίστασης. Αντλούμε επίσης δύναμη από τη δική μας ιστορία, από τις γυναίκες του αγώνα κατά του απαρτχάιντ, πολλές από τις οποίες οργανώθηκαν ως νέες, γυναίκες της εργατικής τάξης υπό καταστολή. Μας υπενθυμίζουν ότι ακόμα και κάτω από τις πιο δύσκολες συνθήκες, οι οργανωμένοι άνθρωποι μπορούν να αντισταθούν και να οικοδομήσουν εναλλακτικές λύσεις.

Salaama: Η δύναμη των γυναικών μπροστά μας, όπως η Πορεία των Γυναικών του 1956, με εμπνέει. Αλλά και οι καθημερινές γυναίκες στην κοινότητά μου – που συνεχίζουν ό,τι κι αν γίνει. Από εκεί πηγάζει η δύναμή μου.

Στις 9 Αυγούστου 1956, χιλιάδες γυναίκες της Νότιας Αφρικής πραγματοποίησαν πορεία στα κτίρια της Ένωσης της Πρετόρια για να διαμαρτυρηθούν κατά του απαρτχάιντ. Η Πορεία των Γυναικών του 1956 έπαιξε ζωτικό ρόλο στο να γίνουν οι γυναίκες πιο ορατοί συμμετέχοντες στον αγώνα κατά του απαρτχάιντ.

The post Οργανώσεις γειτονιάς από τα κάτω στο Κέιπ Τάουν της Νότιας Αφρικής – συνέντευξη με μέλη του BDF first appeared on Aυτολεξεί.

Η Εναλλακτική δράση για ποιότητα ζωής διοργάνωσε εκδήλωση στο Πνευματικό κέντρο του Δήμου Αθήνας την Τετάρτη 18 Μαρτίου 2026 με ομιλητές τον καθηγητή Αρχαιολογίας Δημήτρη Πλάντζο, το μέλος ΔΣ του συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων Δήμητρα Κουτσούμπα και τον Ιστορικό Μάκη Σταύρου. Συντόνισε την εκδήλωση η Ελεονόρα Πολυδούρη.

Εκδήλωση 18 Μαρτίου 2026.” Τα ιστορικά μνημεία είναι κοινά αγαθά” 1ο μέρος

2ο μέρος:

3ο μέρος:

4ο μέρος:

Τελευταίο μέρος:

Το κάλεσμα ήταν το εξής:

Μετά από την «εξαφάνιση» του αρχαιολογικού χώρου του Ελληνικού (από 3300τμ έμειναν τα σε 250τμ), προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι κερδοσκόποι “επενδυτές” της Lamda Development, μετά από το τσιμέντωμα του Ιερού Βράχου της Ακρόπολης, για να εξυπηρετηθούν οι μεγάλοι τουριστικοί όμιλοι, μετά από την μετατροπή των πέντε μεγαλύτερων μουσείων της χώρας σε νομικά πρόσωπα, προκειμένου να ξεκινήσει η ιδιωτικοποίηση των μουσείων και των αρχαιολογικών χώρων, μετά από την ψήφιση από την κυβέρνηση της ΝΔ του νόμου για την μεταφορά των εκθεμάτων των μουσείων για 50 χρόνια σε εμπορικού χαρακτήρα εκθέσεις στο εξωτερικό τώρα η κυβέρνηση ετοιμάζεται να βάλει «το κερασάκι στην τούρτα» για την πλήρη ιδιωτικοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Όπως καταγγέλλει ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΕΦ ΣΥΝ 28/1/2026) ετοιμάζεται νομοσχέδιο για τη δημιουργία Ανώνυμης Εταιρείας που θα δι­αχειρίζεται τα έσοδα, , από τους χώ­ρους της πολιτιστικής κληρο­νομιάς. Είναι ολοφάνερο συνεχίζει η ανακοίνωση του Συλλόγου ότι «Η ιδιωτικοποίηση των μνη­μείων και των αρχαιολογικών χώρων προχωρά με γοργούς ρυθ­μούς»

Σαν Εναλλακτική Δράση που, όπως είναι γνωστό, από την ίδρυσή της συλλογικότητας μας αγωνιζόμαστε για την προστασία των ιστορικών μνημείων και της πολιτιστικής κληρονομιάς, για μια ακόμη φορά καλούμε τους φίλους και τις φίλες της συλλογικότητας μας και όλους τους πολίτες, τα κινήματα και τις υπόλοιπες συλλογικότητες να αγωνιστούμε, για να αποδείξουμε το αυτονόητο, ότι δηλαδή τα ιστορικά μνημεία ανήκουν στην κοινωνία και αποτελούν κοινά αγαθό. Επομένως μόνο οι πολίτες οργανωμένα, μέσα από τις τοπικές συνελεύσεις, τους συλλόγους και τα κινήματα στα οποία συμμετέχουμε, μπορούμε όχι μόνο να προστατέψουμε αλλά και να διαχειριστούμε την πολιτική κληρονομιά σε όφελος της κοινωνίας.

Για το σκοπό αυτό θα πραγματοποιήσουμε εκδήλωση με θέμα: «Τα ιστορικά μνημεία ως δημόσια και κοινά αγαθά», στην οποία θα μιλήσουν οι:

Δημήτρης Πλάντζος, καθηγητής αρχαιολογίας στο πανεπιστήμιο της Αθήνας «Τα ιστορικά μνημεία ως κοινά αγαθά».

Δέσποινα Κουτσούμπα, μέλος ΔΣ Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων «Πολιτιστική πολιτική στην εποχή της εμπορευματοποίησης».

Μάκης Σταύρου, ιστορικός «Η συμμετοχή των πολιτών στη διαχείριση των ιστορικών μνημείων».

Παρέμβαση θα κάνει ο Λάμπης Κατσιάπης, ακτιβιστής εκπαιδευτικός και μέλος του ΔΣ της Εναλλακτικής Δράσης, για την ανάγκη συντονισμού των συλλογικοτήτων και την ανάπτυξη κινήματος υπεράσπισης της πολιτιστικής κληρονομιάς και συμμετοχής στη διαχείρισή της.

Τον συντονισμό θα κάνει η Νόρα Πολυδούρη, μέλος του ΔΣ της Εναλλακτικής Δράσης και υπεύθυνη για το τμήμα πολιτισμού.

Η εκδήλωση θα γίνει, την Τετάρτη, 18 Μαρτίου, 7μμ, στο Πνευματικό κέντρο του Δήμου Αθήνας, Ακαδημίας 50, αμφιθέατρο “ΑΝΤΩΝΗΣ ΤΡΙΤΣΗΣ.

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΓΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ

The post Τα ιστορικά μνημεία είναι κοινά αγαθά! (Βίντεο εκδήλωσης) – Παγκόσμια Μέρα Μνημείων first appeared on Aυτολεξεί.

Από τη μια πλευρά βρίσκεται ο κόσμος του πλάνου της Περιφέρειας Αττικής, δηλαδή της διοίκησης Χαρδαλιά, του κεφαλαίου και του κράτους. Πρόκειται για ένα σχέδιο εξευγενισμού, εκκενώσεων, εμπορευματοποίησης της γης και της ιστορικής μνήμης, ενταγμένο στη συνολική στρατηγική αναδιάρθρωσης της πόλης προς όφελος της τουριστικής και επενδυτικής κερδοφορίας. Είναι ένα σχέδιο που δεν αφορά μόνο τα Προσφυγικά, αλλά αποτελεί μια ακόμη απόδειξη για το πώς μετασχηματίζονται συνολικά οι γειτονιές, όταν επελαύνει το κράτος και το κεφάλαιο: εκτοπισμός των κατοίκων, πειθάρχηση των κοινωνικών αντιστάσεων και καταστολή όσων παράγουν και υπερασπίζονται τη ζωή έξω από τους όρους της αγοράς.

Από την άλλη πλευρά βρίσκεται ο κόσμος της πρότασης της Κοινότητας των Προσφυγικών, που αποτελεί ένα υπαρκτό και ζωντανό παράδειγμα κοινωνικής αυτοοργάνωσης. Εδώ και 16 χρόνια, η Κοινότητα διατηρεί και συντηρεί τα κτήρια απέναντι στην εγκατάλειψη, στεγάζει εκατοντάδες ανθρώπους από τα κάτω, εργάτες/τριες, άνεργους/ες, μετανάστες/τριες, πρόσφυγες, λειτουργεί 22 αυτοοργανωμένες δομές κοινωνικής ωφέλειας και αυτάρκειας, ενώ παράλληλα διατηρεί και υπερασπίζεται την ιστορική μνήμη των Προσφυγικών, των Δεκεμβριανών και των ταξικών, κοινωνικών και αντιφασιστικών αγώνων. Συγκροτεί ένα έδαφος συλλογικής ζωής, αλληλεγγύης και αντίστασης. Κυρίως, όμως, παράγει ήδη μια διαφορετική κοινωνική πραγματικότητα, όπου η ζωή οργανώνεται έξω από τους όρους της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης, μέσα από την κάλυψη των συλλογικών κοινωνικών αναγκών και όχι μέσα από την αγορά.

ΤΟ ΔΙΠΟΛΟ ΕΙΝΑΙ ΞΕΚΑΘΑΡΟ

Στην υπόθεση της ανάπλασης των Προσφυγικών Λ. Αλεξάνδρας υπάρχει ένα σαφές πολιτικό δίπολο. Δεν υπάρχει ενδιάμεση θέση, ούτε ουδέτερες τεχνικές-εναλλακτικές λύσεις και προτάσεις: Ή με τις εκκενώσεις, τη διαχείριση του εδάφους από το κράτος και τους μηχανισμούς του, την είσοδο ιδιωτικών συμφερόντων, την τουριστικοποίηση και την αύξηση των ενοικίων της ευρύτερης περιοχής, τη μετατροπή της μνήμης σε μουσειακό προϊόν και την αναπαραγωγή των ίδιων όρων που γεννούν την αδικία και την εκμετάλλευση. Ή με την κοινωνική αυτοοργάνωση, την παραμονή των κατοίκων, τη χρήση των χώρων από την ίδια την κοινωνία, τη διατήρηση της ιστορικής και αντιφασιστικής μνήμης, την ελεύθερη και μη εμπορευματική πρόσβαση και την παραγωγή ενός κοινωνικού δικαίου από τα κάτω, που δίνει πραγματικές απαντήσεις και διέπει τις σχέσεις και την οργάνωση της ζωής. Πρόκειται λοιπόν για μια ξεκάθαρη σύγκρουση. Και η επιλογή της ουδετερότητας σε αυτή τη σύγκρουση αποτελεί συγκεκριμένη πολιτική θέση: υπέρ του πλάνου καταστολής και εκκένωσης της πρότασης Χαρδαλιά.

ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΙΣ “ΕΝΔΙΑΜΕΣΕΣ” ΛΥΣΕΙΣ

Όσοι σήμερα καταθέτουν εναλλακτικές προτάσεις, τη στιγμή που τρέχει ένας τεράστιος αγώνας ενάντια στο παραπάνω σχέδιο ανάπλασης από την Περιφέρεια Αττικής, οφείλουν να απαντήσουν σε πολλά ερωτήματα:

– Γιατί στα Προσφυγικά, τη στιγμή που εκατοντάδες οικήματα και χώροι συλλογικής μνήμης αφήνονται να παρακμάζουν στο κέντρο της Αθήνας;

– Γιατί σε μια γειτονιά που η κοινωνική αυτοοργάνωση έχει καταφέρει όλα όσα το κράτος και το κεφάλαιο συστηματικά καταστρέφουν (υγεία, παιδεία, στέγη, τροφή, πολιτισμό, συμμετοχή στα κοινά) με τις πολιτικές τους εδώ και δεκαετίες;

– Γιατί όχι σε οποιαδήποτε άλλη γειτονιά, τη στιγμή που το μεγαλύτερο μέρος της περιφέρειας της Αθήνας αντιμετωπίζει πολύ σοβαρότερα προβλήματα αυτοδιοικητικής παρέμβασης, φροντίδας και στέγασης;

– Γιατί τώρα, αφότου η παράταξη Χαρδαλιά έχει φέρει τη συγκεκριμένη σύμβαση ως τετελεσμένο, με όρους επείγοντος και χωρίς καμιά δυνατότητα κοινής διαβούλευσης;

– Γιατί όχι πριν από την υπογραφή της σύμβασης; Όταν η Σύμβαση έχει ήδη ψηφιστεί από όλα τα μέρη της Περιφέρειας Αττικής ανεξαιρέτως και μάλιστα ομόφωνα από όλους τους συμβούλους που συμμετέχουν στην οικονομική επιτροπή της περιφέρειας, τέτοιες προτάσεις δεν κινούνται σε ουδέτερο έδαφος. Κινούνται πάνω σε μια ήδη διαμορφωμένη πραγματικότητα εκκένωσης.

Το ερώτημα λοιπόν είναι σαφές. Είναι πραγματικές εναλλακτικές ή κεκαλυμμένη στήριξη του ίδιου σχεδίου; Γιατί κάθε πρόταση που δε συγκρούεται μετωπικά με τη Σύμβαση, που προβλέπει την καταστροφή του μεγαλύτερου κοινωνικού εγχειρήματος κοινωνικής κατοικίας στην Ελλάδα και δε ζητά την ακύρωσή της, στην πράξη τη νομιμοποιεί.

ΟΛΟΙ ΨΗΦΙΣΑΝ. ΤΩΡΑ ΤΙ ΘΑ ΚΑΝΟΥΝ;

Όλες οι πολιτικές δυνάμεις της Περιφέρειας έχουν ήδη ψηφίσει τη Σύμβαση. Τώρα που γνωρίζουν το περιεχόμενό της και τις συνέπειές της, τώρα που είναι ενήμεροι για την Κοινότητα των 400 ανθρώπων που διαβιούν και έχουν συγκροτήσει ένα ζωντανό κοινωνικό παράδειγμα μέσα στα Προσφυγικά, θα μπουν μπροστά για την ακύρωσή της; Θα στηρίξουν τα αιτήματα της Κοινότητας; Θα συγκρουστούν με το σχέδιο Χαρδαλιά; Ή θα συνεχίσουν να το στηρίζουν άμεσα ή έμμεσα, μέσω βελτιώσεων και αντιπροτάσεων;

Η ΑΠΕΡΓΙΑ ΠΕΙΝΑΣ ΜΕΧΡΙ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΠΟ 5 ΦΛΕΒΑΡΗ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ΧΑΝΤΖΗ ΚΑΙ Η ΕΝΟΧΗ ΣΙΩΠΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ 

Η απεργία πείνας του Αριστοτέλη Χαντζή, κατοίκου και μέλους της Κοινότητας των Προσφυγικών, αναδεικνύει με τον πιο οξύ τρόπο αυτή τη σύγκρουση. Με βασικά αιτήματα την ακύρωση της Σύμβασης από την Περιφέρεια Αττικής, καμία εκκένωση της γειτονιάς των Προσφυγικών, την παραμονή όλων των κατοίκων στα σπίτια που διαμένουν και τη συντήρηση και αποκατάσταση των κτηρίων από τους ίδιους τους κατοίκους, με δική τους εργασία και χρηματοδότηση, μέσω της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρίας, δίνεται ένα ξεκάθαρο μήνυμα ανυποχώρητου αγώνα μέχρι τέλους. Κάθε μέρος που επιλέγει την αποσιώπηση αυτής της πραγματικότητας, κάνει μια συγκεκριμένη πολιτική επιλογή, φέρει βαρύτατη ευθύνη για τη ζωή του απεργού πείνας και θα σηκώσει το ανάλογο κόστος.

ΠΡΟΣ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΠΡΟΣΥΠΟΓΡΑΨΕΙ ΤΗ ΣΥΜΒΑΣΗ – ΠΕΡΑΝ ΤΟΥ Ν.ΧΑΡΔΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι.ΚΑΡΑΔΗΜΑ, Η ΟΠΟΙΑ ΕΚΦΡΑΖΕΙ ΤΙΣ ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ

Δεν αρκούν λοιπόν γενικές τοποθετήσεις για κοινωνική κατοικία ή δημόσια διαχείριση. Το ερώτημα είναι συγκεκριμένο και άμεσο. Θα απαιτήσετε την ακύρωση της σύμβασης; Θα στηρίξετε την παραμονή της Κοινότητας; Θα αναγνωρίσετε τις υπάρχουσες δομές ως κοινωνικό κεκτημένο; Κάθε αποφυγή σαφούς απάντησης τάσσεται υπέρ της σύμβασης Χαρδαλιά.

ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΗΔΗ ΠΑΡΕΙ ΘΕΣΗ 

Το λεγόμενο Εθνικό Μέτωπο, οι θέσεις του οποίου εκφράζονται μέσω της Ι. Καραδήμα, η οποία και ζήτησε την επίσπευση της συζήτησης για τα Προσφυγικά εντός της Περιφέρειας, δεν κρύβεται. Με δηλωμένη πολιτική στρατηγική, στοχοποιεί μετανάστες, πρόσφυγες, αντιφασίστες, αναρχικούς, κομμουνιστές και οποιονδήποτε “αντιφρονούντα” και λειτουργεί ως αιχμή της καταστολής. Η Ι. Καραδήμα προωθεί το σχέδιο Χαρδαλιά, λειτουργώντας ως προμετωπίδα του. Είναι γεγονός ότι τα Προσφυγικά μαζί με άλλες αντιφασιστικές, αντικαπιταλιστικές και αντιιμπεριαλιστικές δυνάμεις της αριστεράς και της αντιεξουσίας, πρωτοστατούν στην καμπάνια κλεισίματος των γραφείων του Εθνικού Μετώπου, που βρίσκονται στους Αμπελόκηπους. Το Εθνικό Μέτωπο αποτελεί ένα δίκτυο φασιστικών και νεοναζιστικών ομάδων, όπως η Προπάτρια, που φιλοδοξεί να αντικαταστήσει τη Χρυσή Αυγή μετά την κατάρρευσή της.

Με βάση τα παραπάνω, είναι ακόμη πιο ξεκάθαρο το γιατί ένα νεοναζιστικό – φασιστικό μόρφωμα, όπως το Εθνικό Μέτωπο, πρωτοστατεί στην καταστολή και εκκένωση των Προσφυγικών και της Κοινότητάς τους. Από την άλλη, δυνάμεις όπως η Λαϊκή Συσπείρωση, που δεν επιλέγουν την ένοχη σιωπή, επιλέγουν μια άλλη μορφή αποστασιοποίησης. Οι δηλώσεις της περιφερειακής συμβούλου Κ. Γεράκη, ενέχουν καταρχάς κάποια θετικά σημεία για τον αγώνα των 400 και πλέον κατοίκων των Προσφυγικών (ανάμεσά τους ντόπιοι, μετανάστες, πολιτικοί πρόσφυγες και ευάλωτες ομάδες), αφού αναδεικνύουν την ιστορική αξία της προσφυγιάς και της αντιφασιστικής μνήμης απέναντι στους σχεδιασμούς εξευγενισμού από την πλευρά της περιφέρειας και προκρίνουν συγκεκριμένες κοινωνικές χρήσεις (στέγαση της εργατικής τάξης, στήριξη ασθενών, γυναικών, διατήρηση της ιστορικής μνήμης, χώροι πρασίνου δωρεάν κλπ).

Αξίζει να σημειωθεί ότι όλες οι προτάσεις της Κ.Γεράκη – και ακόμη περισσότερες – υλοποιούνται ήδη εδώ και 16 χρόνια, μέσω της πρωτοβουλίας της κοινωνικής αυτοοργάνωσης των κατοίκων των Προσφυγικών. Αν μια τέτοια πρόταση συνέβαινε στην περίοδο του 2000, όταν το ελληνικό κράτος επιχείρησε να κατεδαφίσει τα Προσφυγικά και στη θέση τους να χτιστεί υπόγειο πάρκινγκ και εμπορικό κέντρο, δε θα είχαμε λόγο να διαφωνήσουμε. Τι σημαίνει, όμως, η πρόταση αυτή στο σήμερα, όταν οι προτάσεις αυτές ήδη υλοποιούνται από την ίδια την κοινωνία και μάλιστα χωρίς την παρέμβαση κράτους και ιδιωτικού κεφαλαίου;

Πίσω από τις θέσεις της Λαϊκής Συσπείρωσης κρύβεται μια μεγάλη αντίφαση. Δηλώνει πως διαφωνεί με τη σύμβαση, εντούτοις όμως συμφωνεί, αφού την έχει προσυπογράψει και μάλιστα ζητά την επίσπευση της υλοποίησής της. Είναι ξεκάθαρο ότι οι θέσεις της Λαϊκής Συσπείρωσης με τις θέσεις του Χαρδαλιά και του Εθνικού Μετώπου, δεν ταυτίζονται και βρίσκονται σε αντίθετη κατεύθυνση. Την ίδια στιγμή, όμως, μην παίρνοντας σαφή θέση πάνω στα επίκαιρα ερωτήματα επί του υπαρκτού πεδίου, η Λαϊκή Συσπείρωση μεταθέτει τη σύγκρουση από το κεφάλαιο και το κράτος, στην ίδια την κοινωνία, στους από τα κάτω και στις κοινωνικές πρωτοβουλίες τους. Αντί να αντιπαρατεθούν με το σχέδιο εκκένωσης, προτείνουν κρατική διαχείριση εκεί που ήδη υπάρχει η κοινωνική διαχείριση. Αντί να σταθούν στο πλευρό της Κοινότητας, ασκούν αντιπολίτευση σε αυτήν. Έτσι, γίνεται αντιληπτό πως μια τέτοια θέση είναι πιθανόν να αποτελέσει ένα επιπλέον όχημα, μέσα από το οποίο θα εφαρμοστεί η πρόταση Χαρδαλιά.

ΕΝΑ ΚΑΛΕΣΜΑ ΜΕ ΚΑΘΑΡΟΥΣ ΟΡΟΥΣ

Κάθε πολιτική δύναμη της Περιφέρειας οφείλει:

• Να πάρει θέση χωρίς υπεκφυγές
• Να τοποθετηθεί πάνω στα συγκεκριμένα αιτήματα, όπως εκφράζονται και μέσω της απεργίας πείνας
• Να επιλέξει πλευρά: με την κοινωνία από τα κάτω ή με το κράτος και το κεφάλαιο – με την αυτοοργάνωση και την αυτοδιαχείριση ή με τον κρατικό και καπιταλιστικό έλεγχο – με τους κατοίκους ή με τις εκκενώσεις;

Τα Προσφυγικά δεν είναι ένας χώρος προς αξιοποίηση, εξευγενισμό, «ανάπλαση» και εκμετάλλευση. Δεν είναι ένας έδαφος πρόσφορο για πολιτικά παιχνίδια προς ικανοποίηση αφενός των ακροδεξιών ακροατηρίων μέσω του δόγματος “νόμος και τάξη” και αφετέρου των φιλελεύθερων ακροατηρίων μέσω της διέγερσης των κοινωνικών αντανακλαστικών τους περί δήθεν κοινωνικής κατοικίας και άκουσον άκουσον ξενώνων φιλοξενίας των συνοδών των ασθενών του υποστελεχωμένου και με ακραίες ελλείψεις νοσοκομείου “Ο Άγιος Σάββας” (όπως άλλωστε όλα τα νοσοκομεία της χώρας υπό την πλήρη εφαρμογή της στρατηγικής του καθεστώτος Μητσοτάκη). Είναι ένα πεδίο που συγκρούονται δύο διαφορετικοί τρόποι οργάνωσης της ζωής και σε αυτή τη σύγκρουση δεν υπάρχουν γκρίζες ζώνες.

Συνέλευση Κατειλημμένων Προσφυγικών (ΣΥ.ΚΑ.ΠΡΟ.)

ΚΑΛΕΣΜΑ ΣΕ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΑ 20 ΑΠΡΙΛΗ, ΣΤΙΣ 14.30, ΣΤΟ ΔΗΜΑΡΧΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ (ΑΘΗΝΑΣ 63), ΕΝ ΟΨΕΙ ΤΗΣ ΕΠΟΜΕΝΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ.

ΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΜΑΣ ΜΠΟΡΟΥΝ!

Εκδήλωση – συζήτηση: Τι υπερασπίζεται η Κοινότητα Κατειλημμένων Προσφυγικών με την ίδια της τη ζωή;

Την Τρίτη 21 Απριλίου στις 19:00, στο Αμφιθέατρο της Τεχνόπολης στο Γκάζι, καλούμε σε ανοιχτή ενημερωτική εκδήλωση για τον αγώνα των κατοίκων και της Κοινότητας Κατειλημμένων Προσφυγικών Λ. Αλεξάνδρας με αιχμή την απεργία πείνας από 05/02 του Αριστοτέλη Χαντζή μέχρι θανάτου, με αιτήματα:

• ΑΜΕΣΗ ΑΚΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ.

• ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΩΝ ΣΤΑ ΣΠΙΤΙΑ, ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΟΠΟΥ ΔΙΑΜΕΝΟΥΝ ΚΑΙ ΕΧΟΥΝ ΣΥΝΔΕΘΕΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ – ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΜΑΖΙ ΤΟΥΣ.

• ΝΑ ΔΟΘΟΥΝ ΕΜΠΡΑΚΤΕΣ ΕΓΓΥΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΣΤΙΚΗ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑ “ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΚΑΙ ΦΙΛΟΙ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΩΝ Λ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ Α.Μ.Κ.Ε.” ΜΕ ΔΙΚΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ! – ΟΥΤΕ ΕΥΡΩ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ “ΑΝΑΠΛΑΣΗ” ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΩΝ!

Οι ομιλητές και οι ομιλήτριες της εκδήλωσης, που φέρουν διαφορετικές ιδιότητες, προέρχονται από ένα πολυποίκιλο φάσμα υποβάθρων, κοινωνικών αντιστάσεων και ειδικοτήτων, θα επιχειρήσουν να εκφράσουν διαλεκτικά και υπό ένα ολιστικό πρίσμα τα επίδικα, τα σημαίνοντα και τα σημαινόμενα ενός αγώνα που πραγματώνεται για το δίκαιο και την υπεράσπιση της ζωής.

Ο αγώνας που δίνεται αυτή τη στιγμή από την Κοινότητα Κατειλημμένων Προσφυγικών και μέσω της απεργίας πείνας από 5/2/26 του Αριστοτέλη Χαντζή, δεν αφορά μονοδιάστατα την επιβίωση της ίδιας της κοινότητας και των ανθρώπων της, αλλά θέτει επί τον τύπον των ήλων καίρια ερωτήματα του σύγχρονου κόσμου μας: Τι πόλη θέλουμε; Τι κοινωνία θέλουμε; Πώς φανταζόμαστε την σχέση κράτους-θεσμών και κοινωνίας; Πώς ορίζονται σήμερα οι έννοιες κοινωνική αυτονομία, αυτοθέσμιση, αυτοδιοίκηση; Και το πιο κρίσιμο από όλα :Σε ένα τοπικό και διεθνές περιβάλλον, όπου τα κράτη, οι θεσμοί και οι άνθρωποι μετασχηματίζονται για να ανταπεξέλθουν σε ένα δυστοπικό περιβάλλον κρίσεων και παγκοσμιοποιημένου πολέμου, οι κοινωνίες μας πραγματικά μπορούν; Και αν ναι, πώς; Με ποια κοινωνικά φαντασιακά και ποια κοινωνικά παραδείγματα;

Ομιλητές – Ομιλήτριες:

Γιάννης Μάγγος, πατέρας του Βασίλειου
Άννυ Παπαρούσσου – Δικηγόρος
Τάσης Παπαϊωάννου, ομότιμος καθηγητής αρχιτεκτονικής στο ΕΜΠ
Πάνος Ρούτσι, πατέρας του Ντένις
Πολιτιστικός Σύλλογος “Παύλος Killah P Φύσσας”
Στέλιος Λογοθέτης, χημικός μηχανικός, πρώην Δήμαρχος Νίκαιας και Πειραιά
Κατερίνα Μάτσα, ψυχίατρος
Γιώργος Τσεκούρας, Δρόμοι για την Ελευθερία
Ηλίας Σκόπας, αγροτικό κίνημα
Συνέλευση Κατειλημμένων Προσφυγικών
Αριστοτέλης Χαντζής – Μέλος & Κάτοικος της Κοινότητας Κατειλημμένων Προσφυγικών και απεργός πείνας από 5/2/2026 μέχρι θανάτου
Την εκδήλωση συντονίζει ο Νίκος Δασκαλοθανάσης, Kαθηγητής ιστορίας της τέχνης, ΑΣΚΤ

Κοινότητα Κατειλημμένων Προσφυγικών Λ. Αλεξάνδρας

Επιτροπή για την Ανάδειξη και την Υπεράσπιση της Κοινότητας Κατειλημμένων Προσφυγικών και της Συλλογικής τους Μνήμης

Μail: sykapro_squat@riseup.net | Blog: sykaprosquat.noblogs.org

Instagram: @sykapro | Twitter: @Prosfygika

The post Η «ανάπλαση» των Προσφυγικών: Η σύγκρουση δύο κόσμων & ένα καθαρό πολιτικό δίπολο first appeared on Aυτολεξεί.

Τη δεκαετία του 1920 στην ΕΣΣΔ, έλαβε χώρα μια εντατική διαμόρφωση ενός συστήματος διοίκησης – η πραγματική ενσάρκωση του κρατικού σοσιαλισμού υπό συνθήκες εχθρικής περικύκλωσης. Ωστόσο, υπό αυτές τις συνθήκες συνέχισαν αρχικά να υπάρχουν κάποιες παραλλαγές της σοσιαλιστικής προόδου. Μεταξύ αυτών ήταν οι ιδέες και τα κέντρα της μη κυβερνητικής αυτοοργάνωσης και της βιομηχανικής αυτοδιαχείρισης, όπως η λεγόμενη αναρχοσυνδικαλιστική απόκλιση στο μπολσεβίκικο κόμμα, οι εθελοντικοί εργατικοί συνεταιρισμοί και οι κομμούνες του Τολστόι. Μία από τις πιο έντονες εκφράσεις μη κυβερνητικής αυτοοργάνωσης της εργατικής βιομηχανικής αυτοδιαχείρισης και της διεθνούς προλεταριακής αλληλεγγύης βρέθηκε στην Αυτόνομη Βιομηχανική Αποικία της Σιβηρίας «Κουζμπάς» (AIC Kuzbass), η οποία είχε εθνική σημασία και διεθνή απήχηση.

Ο εμπνευστής της δημιουργίας μιας Αυτόνομης Αποικίας ήταν ο εξέχων ακτιβιστής του διεθνούς εργατικού κινήματος, ο Ολλανδός μηχανικός Rutgers.

Ο Sebald Justus Rutgers (1879-1961), Ολλανδός διεθνιστής, ήταν μέλος του Αριστερού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Ολλανδίας από το 1909. Ήταν υδροτεχνικός μηχανικός. Έζησε από το 1915 έως το 1918 στις ΗΠΑ, όπου ήρθε σε επαφή με μετανάστες μπολσεβίκους και συμμετείχε στη δραστηριότητα της διεθνούς «Ένωσης Σοσιαλιστικής Προπαγάνδας». Με εντολή της Ένωσης, πέρασε από την Ιαπωνία στο Βλαδιβοστόκ. Συναντήθηκε με τον Β.Ι. Λένιν και διορίστηκε γενικός επιθεωρητής των πλωτών οδών. Συμμετείχε στις εργασίες του πρώτου συνεδρίου της Κομιντέρν, ήταν γραμματέας της αγγλοαμερικανικής ομάδας του μπολσεβίκικου κόμματος και μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος από το 1919 (η κομματική του θητεία είχε ξεκινήσει από το 1899). [1]

Ο Rutgers εκπόνησε ένα σχέδιο για την οργάνωση ενός μεγάλου βιομηχανικού συλλόγου που θα περιλάμβανε τα εργοστάσια Kuzbass και Nadezhdinski στα Ουράλια. Ο σκελετός του πλαισίου για το όλο σχέδιο επρόκειτο να είναι η Αμερικανική Ένωση «Βιομηχανικών Εργατών του Κόσμου» (IWW), η οποία είχε βασιστεί σε αναρχοσυνδικαλιστικές αρχές.

Οι «Βιομηχανικοί Εργάτες του Κόσμου» (IWW) εμφανίστηκαν στις ΗΠΑ το 1905 ως αντίβαρο στην Αμερικανική Ομοσπονδία Εργασίας (AFL), η οποία εφάρμοζε πολιτική ταξικής συνεργασίας. Παραδοσιακοί σοσιαλιστές καθώς και αναρχοσυνδικαλιστές εντάχθηκαν στην IWW, με τους τελευταίους σύντομα να επικρατούν. Η IWW θεωρούσε την ήπια «άμεση δράση» ως βασική μέθοδο πάλης – σαμποτάζ, απεργίες και γενική απεργία. Η τελευταία αποτελούσε κάτι σαν ένα ιδιαίτερο άρθρο πίστης για το συνδικάτο. Η IWW θεωρούσε ότι μετά τη νίκη (με τη βοήθεια της γενικής απεργίας) η εργατική τάξη θα προχωρούσε αμέσως στην οργάνωση μιας νέας ελεύθερης βιομηχανικής κοινωνίας, στην οποία η διαχείριση όλης της οικονομικής ζωής θα γινόταν σε βιομηχανικά συνδικάτα. Η ένωση αυτή αρνήθηκε την παραδοσιακή πολιτική πάλη, συμπεριλαμβανομένης της εκλογικής πολιτικής. [2]

Ο Λένιν συμμετείχε στην απόφαση για τη δημιουργία της Αυτόνομης Αποικίας. Αφού συναντήθηκε με τον εμπνευστή, τον Rutgers, και με τους Bill Heywood και G. Calvert, έγραψε μια επιστολή στις 19 Σεπτεμβρίου 1921 στον V. Kuibyshev, στην οποία μίλησε για τις προθέσεις και τα σχέδιά τους και έστρεψε την προσοχή του στο γεγονός ότι σχεδιάζονταν κάτι «κατ’ εντολή ενός αυτόνομου κρατικού trust εργατικών ενώσεων». [3]

Σε ένα υπόμνημα προς τον Β. Μολότοφ στις 12 Οκτωβρίου, συνοδευόμενο από ένα σχέδιο διατάγματος του Πολιτικού Γραφείου επί του ζητήματος, ο Λένιν εξέφρασε κάποιες αμφιβολίες:

«Το ερώτημα είναι δύσκολο:
Υπέρ: αν οι Αμερικανοί εκπληρώσουν αυτά που έχουν υποσχεθεί, η αξία θα είναι γιγαντιαία. Τότε δεν θα μετανιώσουμε για τα 600.000 ασημένια ρούβλια.
Κατά: Θα το ολοκληρώσουν; Ο Heywood είναι ημι-αναρχικός. Είναι περισσότερο συναισθηματικός παρά επαγγελματίας. Ο Rutgers έχει ξεπέσει στον αριστερισμό. Ο Calvert είναι ο κύριος συνομιλητής. Δεν έχουμε επιχειρηματικές εγγυήσεις. Αυτοί είναι διασκεδαστικοί άνθρωποι. Σε μια ατμόσφαιρα ανεργίας, σχηματίζουν μια ομάδα «εξερευνητών της περιπέτειας» που καταλήγει σε καβγά. Αλλά τότε χάνουμε μέρος των 600.000 ασημένιων ρουβλιών που τους έχουμε παράσχει». [4]

Στις 22 Ιουνίου 1921, το Συμβούλιο Εργασίας και Άμυνας (STO) είχε δημοσιεύσει ένα διάταγμα σχετικά με την αμερικανική βιομηχανική μετανάστευση, το σημείο 1 του οποίου ανέφερε:

«Η ανάπτυξη μεμονωμένων βιομηχανικών επιχειρήσεων ή ομάδων επιχειρήσεων μέσω της ανάθεσής τους σε ομάδες Αμερικανών εργατών και σε βιομηχανικά ανεπτυγμένους αγρότες σε συμβατική βάση, η οποία τους εγγυάται έναν ορισμένο βαθμό αυτονομίας, αναγνωρίζεται ως επιθυμητή». [5]

Τον Νοέμβριο του 1921, συνήφθη σύμβαση μεταξύ της STO και των Αμερικανών εργατών που οργανώθηκαν γύρω από την ομάδα (Heywood, Rutgers, Bayer, Barker), σχετικά με την αξιοποίηση μιας σειράς επιχειρήσεων στη Σιβηρία (στο Kuzbass και το Tomsk) και στα Ουράλια (Εργοστάσιο Nadezhdinski) [6].

Ο Bill Heywood, «Μπιγκ Μπιλ», (1869-1928), ήταν ανθρακωρύχος και συμμετείχε ενεργά στο εργατικό κίνημα στις ΗΠΑ και στο διεθνές εργατικό κίνημα. Από το 1901, ήταν μέλος του Σοσιαλιστικού Κόμματος και αργότερα ένας από τους ηγέτες της αριστερής του πτέρυγας. Υπήρξε ένας από τους ιδρυτές και τους ηγέτες του IWW. Τασσόταν κατά του μιλιταρισμού και του πολέμου και χαιρέτισε την Οκτωβριανή Επανάσταση. Για να αποφύγει τις πολιτικές διώξεις, έφυγε από τις ΗΠΑ. Από το 1921 έζησε στη Ρωσία, συμμετείχε ενεργά στη δημιουργία της Αυτόνομης Βιομηχανικής Αποικίας (AIC) “Kuzbass”. Εργάστηκε στο MOPR – Διεθνής Οργανισμός Βοήθειας των Επαναστατών Αγωνιστών και ήταν ενεργός δημοσιογράφος. [7]

Κατά τη διάρκεια της ίδρυσης της AIC Kuzbass από τον Ιανουάριο του 1922 έως τον Δεκέμβριο του 1923, 566 ξένοι πολίτες εντάχθηκαν στο εργατικό δυναμικό. Ο αμερικανικός πυρήνας του μπολσεβίκικου κόμματος είχε 73 μέλη. Περίπου 250 από τους αποίκους που ήρθαν στο Kuzbass ήταν μέλη της IWW ή ήταν μη κομματικοί. [8] Έτσι, αρκετά άτομα εκτός κόμματος βρέθηκαν υπό την επιρροή του αναρχοσυνδικαλισμού. Ακόμα και μεταξύ εκείνων των αποίκων που ήταν μέλη του κόμματος, πολλοί άλλαξαν υπό την επιρροή των αναρχοσυνδικαλιστικών αρχών. Η κομμουνιστική ηγεσία του Kuzbass αναγνώρισε ότι η αναρχοσυνδικαλιστική ιδεολογία της IWW είχε επηρεάσει ακόμη εντονότερα πολλούς που δήλωναν μπολσεβίκοι. [9]

Ο φημισμένος αναρχοσυνδικαλιστής Vladimir Shatov εξουσιοδοτήθηκε από το Συμβούλιο Εργασίας και Άμυνας να διευθύνει την AIC “Kuzbass” την περίοδο 1921-1922.

Ο Βλαντιμίρ Σεργκέιεβιτς Σάτοφ [Vladimir Sergeivich Shatov] (1887, Κίεβο – 1943) συμμετείχε ενεργά στο επαναστατικό κίνημα από το 1903. Το 1907 μετανάστευσε στις ΗΠΑ, όπου ήταν μέλος της IWW, υπεύθυνος για το ρωσικό τμήμα. Το 1917, επέστρεψε στη Ρωσία και συμμετείχε ενεργά στο επαναστατικό κίνημα και στον εμφύλιο πόλεμο. Παρέμεινε αναρχοσυνδικαλιστής και ανέλαβε υπεύθυνες θέσεις στον Κόκκινο Στρατό, στη βιομηχανία και στις μεταφορές. Κατεστάλει το 1937.

Ταυτόχρονα, στη Νέα Υόρκη σχηματίστηκε μια ειδική επιτροπή για τη μεταφορά εργατών στη Σοβιετική Ρωσία. Εκπρόσωποι του Κομμουνιστικού Κόμματος (ο Raize) και των IWW (οι Cullen και Calvert) [10] ήταν μέλη της επιτροπής. Οι Αμερικανοί που έφτασαν στη Ρωσία έτυχαν θερμής υποδοχής από κοινωνικές οργανώσεις και τον σοβιετικό λαό που τους ακολούθησε σε όλο τον δρόμο από την Πετρούπολη μέχρι το Κεμέροβο. Η Αποικία έλαβε μεγάλη τοπική βοήθεια από την αρχή κιόλας του οργανωτικού έργου. Σύμφωνα με τα λόγια του Rutgers, κατάφεραν να σημειώσουν πρόοδο στο έργο «χάρη στη συμπάθεια των ντόπιων εργατών, αλλά κυρίως του κόμματος και των σοβιετικών οργανώσεων». [11]

Η πλειονότητα των αποίκων μελών της IWW ήρθε στην ΕΣΣΔ με μια ειλικρινή επιθυμία να πραγματοποιήσει τις ιδέες και τη ζωή της εκεί. Οι αναρχοσυνδικαλιστικές αρχές εισήχθησαν και στην Αυτόνομη αποικία. Για πρώτη φορά, οι αναρχοσυνδικαλιστές καθιέρωσαν ένα ισονομικό σύστημα μισθών στις επιχειρήσεις, «μιλώντας ενάντια στα κίνητρα υλικού συμφέροντος». Μερικοί από αυτούς μιλούσαν συνεχώς για την εξίσωση των μισθών όχι σε χρήμα, αλλά σε είδος.

Όταν, σύμφωνα με διάταγμα του STO και της Επιθεώρησης Εργατών και Αγροτών της Σιβηρίας (rabkrin), εισήχθη σταδιακά η εργασία με το κομμάτι, τα μέλη της IWW αντιτάχθηκαν σθεναρά. Έβλεπαν σε αυτή την πράξη την αποκήρυξη των αρχών της κοινωνικής δικαιοσύνης. Μια άλλη αιτία δυσαρέσκειας μεταξύ των αναρχοσυνδικαλιστών ήταν η προσέγγιση της «εργατικής δημοκρατίας» στην Αποικία. Στην αρχή οι άποικοι προσπάθησαν να τη θεσπίσουν. Στην ουσία, οι υποστηρικτές της «βιομηχανικής δημοκρατίας» απαίτησαν η λήψη αποφάσεων για όλα τα ζητήματα να ανατεθεί στη Συνέλευση των εργατών και αποκήρυξαν την αρχή της μονοπρόσωπης διαχείρισης. [12] Με αυτούς τους τρόπους οι αναρχοσυνδικαλιστές προσπάθησαν να μετατρέψουν την Αυτόνομη αποικία σε μια αυτοδιαχειριζόμενη αναρχοσυνδικαλιστική ένωση. Μέλος της διοίκησης της AIC, επικεφαλής των μεταναστών του Κεμέροβο, ο Bauer, δήλωσε:

«Έτσι θα δείξουμε στους κομμουνιστές σας πώς είναι δυνατόν να αποφευχθεί η “δικτατορία”, αφού στις σχέσεις μας στη μελλοντική αποικία υιοθετούμε την αρχή του “βιομηχανισμού”, υποτασσόμενοι, φυσικά, στους κομμουνιστές και χωρίς να προσπαθούμε να παραβιάσουμε τους νόμους του προλεταριακού σας κράτους». [13]

Σε μια επιστολή προς τον Β.Ι. Λένιν σχετικά με τα πρώτα αποτελέσματα του έργου της AIC «Κουζμπάς» τον Οκτώβριο του 1922, ο Rutgers έστρεψε την προσοχή του στην άποψη ότι «απαιτείται μεγάλη προσοχή στην καθιέρωση της κατάρτισης και στην ενημέρωση των εργατών που έφτασαν από την Αμερική. Επιπλέον, είναι απαραίτητο να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στον αγώνα με την πεποίθηση ότι η κατεύθυνση της εργασίας στη Ρωσία μπορεί και θα πραγματοποιηθεί από ομάδες εργατών μέσω μαζικών συνελεύσεων και επιτροπών». [14]

Ως αποτέλεσμα του ενθουσιασμού για εργασία μεταξύ των αποίκων, οι οποίοι υποστηρίχθηκαν από την κεντρική και τοπική αυτοδιοίκηση, υπήρξε αξιοσημείωτη αύξηση στην παραγωγικότητα της εργασίας. Η Επιτροπή του STO, η οποία παρακολουθούσε τις δραστηριότητες της αποικίας, επιβεβαίωσε ότι οι επιχειρήσεις της αποικίας AIC πέτυχαν υψηλότερη παραγωγική απόδοση στην εργασία από ό,τι τα ορυχεία του Kuzbass Trust.

Στο ορυχείο του Κεμέροβο, η έκταση των βασικών εργασιών επεκτάθηκε. Η αύξηση της παραγωγής άνθρακα συνεχίστηκε. Από 9.000 τόνους τον Φεβρουάριο, η παραγωγή αυξήθηκε σε 12.000 τόνους τον Αύγουστο του 1923. Στις 23 Οκτωβρίου, η Gosplan (Κρατική Υπηρεσία Σχεδιασμού) αφιέρωσε πρόσθετους πόρους για την ανάπτυξη του ορυχείου και του εργοστασίου οπτάνθρακα του Κεμέροβο. Η διοίκηση της Αυτόνομης Αποικίας ανακατασκεύασε τον κλίβανο του εργοστασίου και εγκατέστησε μια νέα αντλία, εξοπλισμό και δεξαμενή για βενζόλη. Τον Ιανουάριο του 1924 προετοιμάστηκε νέα ηλεκτροδότηση για την έναρξη λειτουργίας, κατασκευάστηκε ένα εργαστήριο καθώς και μηχανουργεία. Στις 2 Μαρτίου τέθηκε σε λειτουργία το εργοστάσιο άνθρακα. Η συλλογικότητα του εργοστασίου αποτελούνταν κυρίως από σοβιετικούς εργάτες. Τον Νοέμβριο του 1924, η STO ενέκρινε μια απόφαση για την παροχή στην AIC “Kuzbass” των ορυχείων Kolchuginski, Prokolevski και Kiselevski. Προς το τέλος του 1924, τα ορυχεία της λεκάνης Kuznetski αναγνωρίστηκαν πολύ πέρα ​​από τα σύνορα της Σιβηρίας. Έγιναν διαπραγματεύσεις συμβολαίων για την προμήθεια από την Αποικία των εργοστασίων των Ουραλίων, του στόλου της Βαλτικής και του λιμανιού του Αρχάγγελου. Τον Μάρτιο του 1924, ολοκληρώθηκε μια σύμβαση με τα Ουράλια σχετικά με την προμήθεια του εργοστασίου οπτάνθρακα του Κεμέροβο. [15]

Οι αναρχοσυνδικαλιστές άποικοι αντέδρασαν αρνητικά στα μέτρα της σοβιετικής κυβέρνησης που παραχωρούσε ρωσικές επιχειρήσεις σε ξένο κεφάλαιο. Έτσι, ένας από τους Αμερικανούς, ο Schwartz, δήλωσε σε μια συνάντηση ενός μπολσεβίκικου πυρήνα ότι «οι παραχωρήσεις σε ιδιώτες επιχειρηματίες είναι κάτι επιβλαβές, καθώς αυτό σημαίνει νέες αλυσίδες δουλείας για τους εργάτες, οι οποίοι δεν θα ενδιαφέρονται πλέον για το κράτος και την πολιτική, δεν θα υποστηρίζουν τη σοβιετική εξουσία, αλλά θα προσχωρούν στις εργατικές ενώσεις – το μόνο μέρος για αυτούς». [16]

Ένα μέρος των αποίκων υπερασπίστηκε την οργάνωση των δικών τους ξεχωριστών συνδικάτων. Η μπολσεβίκικη κομματική οργάνωση του Κουζμπάς, από την άλλη πλευρά, ακολούθησε τη γραμμή της προσέγγισης των Αμερικανών και Ρώσων εργατών και της εισόδου των ξένων στα ρωσικά συνδικάτα. Ωστόσο, τόσο η διαφορά στις εθνικότητες όσο και η διαφορά στις ιδέες εμπόδισαν αυτή την προσέγγιση μεταξύ των κομμουνιστών και των αναρχοσυνδικαλιστών. Εκείνη την εποχή επιτεύχθηκε μια συμβιβαστική απόφαση, σύμφωνα με την οποία τα μέλη της IWW, που δεν συμφωνούσαν να ενταχθούν «στα ρωσικά συνδικάτα, είχαν το δικαίωμα για κάποιο χρονικό διάστημα να συμμετέχουν στο έργο των συνδικάτων χωρίς επίσημη συμμετοχή σε αυτά, ώστε να μπορούν να έχουν κάποια προηγούμενη γνώση του έργου τους». [17]

Η εφαρμογή των αναρχοσυνδικαλιστικών αρχών στη ζωή, το αυτόνομο καθεστώς της Αποικίας, ο εναλλακτικός χαρακτήρας της αναρχοσυνδικαλιστικής ιδέας του σοσιαλισμού – όλα αυτά δημιούργησαν μια κάποια ανησυχία στον κρατικοκομματικό μηχανισμό. Έτσι, ένα από τα μέλη της Κεντρικής Επιτροπής της Profintern (του Διεθνούς Συνδικάτου) εξέφρασε την ανησυχία ότι «η οργάνωση της Αποικίας σε ελεύθερη βάση θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια κατάσταση όπου αυτές οι ιδέες της αμερικανικής ομάδας, που προστάτευαν και υποστήριζαν τον σύντροφο Τρότσκι, θα μας αναγκάσουν να στείλουμε μια στρατιωτική μονάδα για να καταστείλουμε μια εξέγερση της IWW, εάν το Κεμέροβο καταληφθεί από τα λουμπενοπρολεταριακά μέλη της IWW. [18] Παρόμοιες ανησυχίες εξέφρασε και ένας από τους κομμουνιστές ηγέτες του Κουζμπάς, ο οποίος πίστευε ότι το Κεμέροβο θα μπορούσε να μετατραπεί σε αναρχοσυνδικαλιστικό οχυρό του Κουζμπάς. [19]

Τα γεγονότα μάς λένε ότι μεταξύ των κομμουνιστών και των αναρχοσυνδικαλιστών στην περιοχή του AIC «Κουζμπάς», διεξήχθη μια φυσιολογική πάλη ιδεών, κατά τη διάρκεια μιας ταυτόχρονης πολιτικής και οικονομικής συνεργασίας.

Οι δυνάμεις σε αυτόν τον αγώνα, ωστόσο, ήταν άνισες: πίσω από τους ντόπιους κομμουνιστές (τόσο Ρώσους όσο και Αμερικανούς) το Κράτος και η σύνθετη δομή διοίκησης βρέθηκαν έτοιμα να βοηθήσουν.

Οι ιδέες του κρατικού σοσιαλισμού και η πρακτική εφαρμογή του τελικά θριάμβευσαν. Μέρος των αποίκων επέστρεψε στην πατρίδα του για αυτόν τον λόγο. Η πρακτική της εκβιομηχάνισης και της «κατάστασης έκτακτης ανάγκης» του Στάλιν δεν μπορούσε παρά να τους εκδιώξει από την ΕΣΣΔ.

Από την άλλη πλευρά, οι αρχές και το ειδικό καθεστώς της AIC «Κουζμπάς» έβαζαν τέλος στη ρύθμιση της διοίκησης Κόμματος-Κράτους. Υπό τις νέες συνθήκες γενικής εκβιομηχάνισης στη χώρα, το Συμβούλιο Εργασίας και Άμυνας της ΕΣΣΔ στις 22 Δεκεμβρίου 1926 κήρυξε άκυρο το συμβόλαιο με την AIC «Κουζμπάς».

Επιβιώνοντας με επιτυχία για περισσότερα από 4 χρόνια, η Αυτόνομη αποικία διαλύθηκε από-τα-πάνω.

Μέρος των αποίκων πήγε στις ΗΠΑ, ένα άλλο μέρος παρέμεινε για να εργαστεί στις επιχειρήσεις του Κουζμπάς.

————————————————————————

Σημειώσεις:
[1] The Civil War and Military intervention in the USSR — Encyclopedia, Moscow, 1987. Page 526
[2] History of the Second International. — _oscow,, 1966. — v.2.- pp.160–162; 299–300
[3] Lenin, Works (5th Russian Edition), v. 53, p. 203–204.
[4] Lenin, ibid, v. 44. pp. 141–142
[5] With Lenin in our heart: Collection of Documents and Materials), 1976. p.40
[6] Ibid, p.57
[7] History of the Kuzbass Part 1–2, ____rov_, 1967. — p.348; Lenin, Works, 5 ed. — v.44. — pp. 655–656
[8] Center for documentation of recent history of Tomski Oblast(CDRHTO).; History of the Kuzbass. — Part 1–2. — p. 347; Outline of the history of the party organization of the Kuzbass. — ____rov_, 1973. — p.186.
[9] CDRHTO. The complicated process of eliminating anarcho-syndicalist ideas from part of the colonists and the transition to communist positions is sketched in T. Dreiser’s story “Ernita”.
[10] History of the Kuzbass, p.347
[11] Ibid., p.350
[12] Yu. A. Ivanov. Questions of the history of development of black metallurgy of the Kuzbass in the memories of contemporaries. ____rov_, 1970. — p. 206; E.A. Krivosheeva From the history of the forming of the “Autonomous Industrial Colony of the Kuzbass in From the History of Western Siberia, Issue 1. ____r_v_, 1966. — p.225.
[13] ______
[14] With Lenin in Our hearts, p. 88.
[15] History of the Kuzbass — Part 1–2. — p. 353
[16] CDRHTO
[17] History of the Kuzbass — Part 1–2. — p. 353; E.A. Krivosheeva p.224–226
[18] CDRHTO
[19] Ibid.

Βιβλιογραφία

1. E.M. Polyanskaya The Autonomous Industrial Colony of the Kuzbass, in works of the scientific conference on the history of the black metallurgy of the Kuzbass, ____r_v_, 1957.

2. Z.A. Krivosheeva From the history of the formation of the “Autonomous Industrial Colony Kuzbass” 1921–1923; From the History of Western Siberia, Issue 1, ____r_v_, 1956.

3. History of the Kuzbass, Part1-2. — ____r_v_, 1967

4. Theodore Dreiser, Ernita.

ΒΛ. ΕΠΙΣΗΣ:

Μάιος 1953: Η 1η εργατική απεργία-εξέγερση στην ανατολική Ευρώπη μετά τον θάνατο του Στάλιν

The post Η Αυτόνομη Αποικία «Κουζμπάς» της IWW στη Σοβιετική Ένωση (1922-1926): ένα πείραμα αυτονομίας & αλληλεγγύης που κατεστάλει first appeared on Aυτολεξεί.

Denys Gorbach: Αυτός ο χειμώνας σηματοδοτεί την 15η επέτειο της αλυσίδας εξεγέρσεων που είναι γνωστή ως Αραβική Άνοιξη. Κοιτάζοντας πίσω σήμερα, πώς άλλαξε τις πολιτικοοικονομικές συνθήκες στην περιοχή;

Adam Hanieh: Το πρώτο πράγμα που θα έλεγα είναι ότι κανένας από τους βασικούς λόγους που προκάλεσαν αυτές τις εξεγέρσεις δεν έχει αντιμετωπιστεί, με την έννοια της ακραίας πόλωσης του πλούτου και της αυταρχικής φύσης των κρατών σε όλη την περιοχή. Αντίθετα, αυτό που έχουμε δει είναι μια έκρηξη πολέμων και κρίσεων σε μέρη όπως, προφανώς, η Παλαιστίνη, αλλά και στον Λίβανο, τη Συρία, τη Λιβύη, την Υεμένη και το Σουδάν.

Η περιοχή αποτελεί πλέον τη μεγαλύτερη περιοχή αναγκαστικού εκτοπισμού στον κόσμο: ένας στους τρεις εκτοπισμένους παγκοσμίως βρίσκεται πλέον σε μόλις τέσσερις χώρες της Μέσης Ανατολής.

Ένα άλλο πράγμα που έχει γίνει εμφανές τα τελευταία 15 χρόνια είναι η σημασία των μοναρχιών του Κόλπου στην πολιτική οικονομία της ευρύτερης περιοχής. Με την κατάρρευση του περιφερειακού συστήματος μετά το 2011, είδαμε μια προσπάθεια από τα κράτη του Κόλπου να επαναφέρουν τα πράγματα σε τάξη προς το συμφέρον τους, υποστηρίζοντας διάφορες νέες κυβερνήσεις, πολιτικά κινήματα ή ένοπλες δυνάμεις. Παράλληλα με αυτή την προσπάθεια από τα κράτη του Κόλπου σε πολιτικό επίπεδο να διεκδικήσουν την εξουσία τους, βλέπουμε επίσης οικονομικά το κεφάλαιο του Κόλπου βαθιά ενσωματωμένο στις ταξικές και κρατικές δομές των γειτονικών κρατών στην περιοχή – μέσω της ιδιοκτησίας της βιομηχανίας, των τραπεζών, των υποδομών, ιδίως των λιμενικών υποδομών. Αν χαρτογραφήσετε αυτές τις δομές ιδιοκτησίας, μπορείτε πραγματικά να δείτε τη βαθιά θέση του Κόλπου στην ευρύτερη περιφερειακή πολιτική οικονομία. Και η άλλη όψη αυτού είναι η προσπάθεια προώθησης της βαθύτερης ομαλοποίησης μεταξύ του Ισραήλ και των κρατών του Κόλπου, η οποία έχει επιταχυνθεί, όχι αποδυναμωθεί, μετά το 2023.

Simon Pirani: Χωρίς να ζωγραφίζουμε την κατάσταση στο Ιράν με ροζ χρώματα, έχουμε δει ένα μεγαλειώδες κοινωνικό κίνημα εκεί, ακόμη και έπειτα από δεκαετίες καταστολής. Τι σκέφτονται οι ελίτ στο Μπαχρέιν ή στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ή στη Σαουδική Αραβία; Μπορεί να τους αρέσει όταν αυτό συμβαίνει στην άλλη πλευρά γεωπολιτικά, αλλά νομίζω ότι αποτελεί και μια απειλή από όλες τις απόψεις, επειδή δεν το ελέγχουν.

Adam Hanieh: Τα τελευταία δέκα χρόνια, έχουμε δει αρκετά κύματα εξεγέρσεων από φοιτητές, από εργαζόμενους, κυρίως από γυναίκες, και κάθε κύμα καταστάλθηκε πολύ βίαια από το ιρανικό καθεστώς. Και γι’ αυτό, όπως έχω ήδη πει, δεν νομίζω πως υπάρχει κάποια αξιοπιστία σε αυτόν τον ισχυρισμό ότι οι Παχλεβί θα επιστρέψουν στο Ιράν με αμερικανικά τανκς και θα αναλάβουν τον έλεγχο. Δεν νομίζω ότι η μοναρχία των Παχλεβί έχει κάποια πραγματική λαϊκή βάση στο Ιράν. Είναι πολύ δύσκολο να το “διαβάσει” κανείς αυτή τη στιγμή, αλλά η πιο πιθανή πρόθεση των Αμερικανών υπευθύνων χάραξης πολιτικής είναι να κάνουν αυτό που έκαναν στη Βενεζουέλα: να φέρουν κάποιο άλλο στοιχείο εντός του καθεστώτος ή μία άλλης φατρίας για να προσπαθήσει να αναλάβει τον έλεγχο. Αλλά και πάλι, είναι πολύ δύσκολο να προβλεφθεί, δεν θα ήθελα να πω ότι αυτό θα συμβεί με καμία βεβαιότητα.

Denys Gorbach: Από τότε που αναφέρατε τη Βενεζουέλα, έχουν γίνει πολλές συζητήσεις, μερικές φορές ίσως λίγο παραπλανητικές, σχετικά με τα κίνητρα για το πετρέλαιο πίσω από τα πάντα – συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του Τραμπ, ο οποίος απαγάγει τον Μαδούρο και εξηγεί ότι, ναι, θέλουμε το πετρέλαιό τους. Και μετά οι πετρελαϊκές εταιρείες στις ΗΠΑ φάνηκαν να λένε ότι δεν ενδιαφέρονται καθόλου για αυτό. Πώς, λοιπόν, εντάσσεται πραγματικά το πετρέλαιο σε αυτές τις πρόσφατες συγκρούσεις;

Adam Hanieh: Ναι, υπάρχουν πολλοί παραλληλισμοί εδώ με την κατάσταση στη Μέση Ανατολή. Και είναι απολύτως σωστό ότι δεν υπήρξε σοβαρή προσπάθεια από τους Αμερικανούς να κατασχέσουν άμεσα το πετρέλαιο της Βενεζουέλας. Το είδατε αυτό ξεκάθαρα στη στάση των μεγάλων δυτικών πετρελαϊκών εταιρειών. Νομίζω ότι η πραγματική κινητήρια δύναμη αυτής της αμερικανικής παρέμβασης στη Βενεζουέλα δηλώθηκε πολύ ρητά από τους Αμερικανούς πολιτικούς: το δυτικό ημισφαίριο είναι δικό μας. Καμία άλλη δύναμη δεν θα έπρεπε να είναι εδώ. Είναι μια προσπάθεια να επιβληθεί η αμερικανική υπεροχή στη Λατινική Αμερική, σε μια στιγμή που πολλές χώρες έχουν απομακρυνθεί από την αμερικανική τροχιά προς στενότερες σχέσεις με την Κίνα και άλλα κράτη. Αυτή είναι η κύρια κινητήρια δύναμη. 

Όσον αφορά το πετρέλαιο, επανερχόμαστε σε αυτό που είπα νωρίτερα: είναι πολύ σημαντικό να εξετάσουμε τις δυνατότητες διύλισης, τον έλεγχο των οδών μεταφοράς και ούτω καθεξής. Η ικανότητα διύλισης της Βενεζουέλας καταστράφηκε ολοσχερώς λόγω των αμερικανικών κυρώσεων τα τελευταία 10 χρόνια περίπου. Κι αν θέλουμε να εξετάσουμε το θέμα του αργού πετρελαίου, τα βασικά υπόγεια αποθέματα αργού πετρελαίου για τις μεγάλες δυτικές πετρελαϊκές εταιρείες, όπως η ExxonMobil, βρίσκονται στη Γουιάνα, που γειτονεύει με τη Βενεζουέλα. Αυτή θεωρούν ότι θα είναι η κύρια βάση αποθεμάτων τους στην παραγωγή την επόμενη δεκαετία. Είναι πολύ ακριβό να προσπαθήσει κανείς να επιστρέψει στη Βενεζουέλα – ορισμένες εκτιμήσεις τοποθετούν τα απαιτούμενα κεφάλαια σε πάνω από 100 δισεκατομμύρια δολάρια και πολλές δεκαετίες επενδύσεων. Οπότε, ναι, το πετρέλαιο είναι προφανώς το κλειδί για όλα αυτά, αλλά δεν πρόκειται για την άμεση κατάσχεση και την ιδιοκτησία των αποθεμάτων πετρελαίου στην πηγή στη Βενεζουέλα.

Denys Gorbach: Από το 2008, συζητάμε για το φάντασμα της «κορύφωσης της παραγωγής πετρελαίου». Στην αρχή της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022, ορισμένοι συγγραφείς την ανέλυσαν ως την τελευταία ευκαιρία της Ρωσίας του Πούτιν να αξιοποιήσει τους υδρογονάνθρακες ως γεωπολιτικό εργαλείο, προτού χάσουν τη σημασία τους λόγω της πράσινης μετάβασης. Έχουμε πραγματικά περάσει τώρα το σημείο όπου τα ενεργειακά σημεία συμφόρησης θα μπορούσαν να μετατραπούν σε όπλα;

Adam Hanieh: Η σύντομη απάντησή μου είναι όχι, δεν νομίζω. Ο πρόσφατος πόλεμος στο Ιράν καταδεικνύει τη συνεχιζόμενη σημασία του πετρελαίου, των οδών μεταφοράς και της ευρύτερης παγκόσμιας πετρελαϊκής βιομηχανίας. Και σίγουρα, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, η απότομη αύξηση της τιμής του πετρελαίου προσφέρει ένα απροσδόκητο όφελος στον Πούτιν όσον αφορά τις πωλήσεις ρωσικού πετρελαίου.

Αλλά το μεγαλύτερο ερώτημα είναι η λεγόμενη πράσινη μετάβαση. Αν κοιτάξετε τα στατιστικά στοιχεία, όλες οι ενεργειακές μεταβάσεις υπό τον καπιταλισμό είναι αθροιστικές. Δεν αποτελούν αντικατάσταση. Δεν είναι ότι, όταν το πετρέλαιο αναδείχθηκε ως το κορυφαίο ορυκτό καύσιμο στα μέσα του 20ού αιώνα, η παραγωγή και η κατανάλωση άνθρακα μειώθηκε. Στην πραγματικότητα συνέχισε να αυξάνεται. Η περσινή κατανάλωση άνθρακα, φυσικού αερίου και πετρελαίου ήταν η μεγαλύτερη στην ιστορία. Άλλες εναλλακτικές πηγές ενέργειας προστίθενται στο υπόστρωμα των ορυκτών καυσίμων. Και αυτό συμβαίνει με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Υπάρχει σίγουρα μια επέκταση της ηλιακής και της αιολικής ενέργειας, αλλά αυτές προστίθενται στα ορυκτά καύσιμα. Και παρ’ όλο που μπορεί κάλλιστα να υπάρξει μια σχετική μείωση στο μερίδιο των ορυκτών καυσίμων στο ενεργειακό μείγμα, αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει απόλυτη πτώση στην κατανάλωση ενέργειας που παράγεται από ορυκτά καύσιμα. Και, φυσικά, αυτό που έχει σημασία για το κλίμα είναι η απόλυτη κατανάλωση και παραγωγή ορυκτών καυσίμων.

Για να το επαναφέρουμε στα κράτη του Κόλπου: Όλα προβλέπουν να αυξήσουν την παραγωγή πετρελαίου και ιδιαίτερα φυσικού αερίου τα επόμενα 10 χρόνια περίπου. Ο Σαουδάραβας υπουργός πετρελαίου δήλωσε πριν από μερικά χρόνια ότι «κάθε μόριο υδρογονανθράκων θα βγει». Ωστόσο, ταυτόχρονα, επιταχύνουν επίσης την ηλιακή και αιολική δυναμική στον Κόλπο. Στην πραγματικότητα, η Μέση Ανατολή είναι η ταχύτερα αναπτυσσόμενη περιοχή για ανανεώσιμη δυναμική στον κόσμο εκτός της Κίνας. Και αυτό οφείλεται κυρίως στις μοναρχίες του Κόλπου. Και το κάνουν αυτό επειδή θέλουν να απελευθερώσουν περισσότερο πετρέλαιο και φυσικό αέριο για εξαγωγή, αντί να το καίνε στη χώρα τους για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Είναι πιο επικερδές να εξάγουν αυτούς τους υδρογονάνθρακες παρά να τους καίνε για ηλεκτρική ενέργεια στη χώρα τους, όπως κάνουν σήμερα. Έτσι, δεν υπάρχει αντίφαση μεταξύ της επέκτασης των ορυκτών καυσίμων και της επέκτασης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Στην πραγματικότητα, στον καπιταλισμό, και οι δύο στηρίζουν η μία την άλλη.

Simon Pirani: Επιστρέφοντας στο θέμα των σημείων συμφόρησης: δεν αφορούν τη συνολική προσφορά και ζήτηση. Αφορούν συγκεκριμένους τύπους συγκεκριμένων ενεργειακών φορέων σε συγκεκριμένες περιοχές. Και η πολύ ραγδαία αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου την τελευταία εβδομάδα, σε αντίθεση με την όχι και τόσο δραματική αύξηση των τιμών του πετρελαίου, είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, λόγω του πραγματικά σημαντικού ρόλου του Κατάρ: οι ευρωπαϊκές δυνάμεις προσπαθούν να δείξουν ότι δεν εξαρτώνται από το ρωσικό φυσικό αέριο (αν και κάποιος μπορεί να είναι κυνικός σχετικά με το τι σημαίνει αυτό με την εισαγωγή ρωσικού LNG στην Ευρώπη), αλλά μερικά drones πετούν στο Κατάρ και η τιμή εκτοξεύεται.

Adam Hanieh: Νομίζω ότι αυτό είναι αλήθεια. Και πάλι, υποδεικνύει την ανάγκη να σκεφτούμε αυτές τις πηγές ενέργειας σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας, αλλά και παγκοσμίως. Πού διυλίζονται, υποβάλλονται σε επεξεργασία, μεταφέρονται σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο; Νομίζω ότι έχουμε την τάση να αναζητούμε μια γρήγορη λύση όσον αφορά τη στρατηγική σκέψη για να εντοπίσουμε τα λεγόμενα “σημεία στραγγαλισμού”. Και νομίζω ότι έχετε δίκιο: αυτά τα πράγματα συχνά παρουσιάζονται πολύ απλοϊκά, χρειάζεται μεγαλύτερη χαρτογράφηση – επίσης, για το πώς διαμορφώνονται οι τιμές. Υπάρχουν πολλές παρανοήσεις, για παράδειγμα, σχετικά με το πετρέλαιο, ότι η τιμή έχει απλώς να κάνει με την προσφορά και τη ζήτηση. Η τιμή του πετρελαίου καθορίζεται στις χρηματοπιστωτικές αγορές και έχει να κάνει πολύ με την κερδοσκοπία των παικτών σε αυτές τις χρηματοπιστωτικές αγορές σχετικά με τις μελλοντικές συνθήκες των τιμών. Αυτό θα μπορούσε κάλλιστα να συνδέεται με την προσφορά και τη ζήτηση ή την κερδοσκοπία για γεωπολιτικές συγκρούσεις, αλλά δεν μπορεί να περιοριστεί σε αυτό. 

Simon Pirani: Αυτό σχετίζεται με το ζήτημα των τιμών λιανικής πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Το 2022 ήταν ένα μεγάλο μάθημα, καθώς καθορίζονται από κάθε είδους παράγοντες. Ο πόλεμος στην Ουκρανία χρησιμοποιήθηκε ως κάλυψη για μια φανταστική ποσότητα κερδοσκοπίας, ιδίως από τις εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας. Είναι ένα πολιτικό ζήτημα, το οποίο βρίσκεται ακριβώς μπροστά μας. Επειδή επηρεάζει την εργατική τάξη στην Ευρώπη, ιδίως όσον αφορά τον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Adam Hanieh: Επίσης, στο Ηνωμένο Βασίλειο: οι ίδιες συζητήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη αυτή τη στιγμή σχετικά με τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Denys Gorbach: Στο βιβλίο σας υποστηρίζετε ότι οι πετρελαϊκές εταιρείες έχουν απομακρυνθεί από την άρνηση της επιστήμης του κλίματος και έχουν διαμορφώσει μια στρατηγική για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, βασισμένη σε ψευδείς λύσεις όπως τα ηλεκτρικά οχήματα, το υδρογόνο, η βιοενέργεια και, κυρίως, η δέσμευση άνθρακα. Πού οδηγεί αυτό και πώς μπορεί να αμφισβητηθεί;

Adam Hanieh: Οι στρατηγικές που προτείνουν οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες, είτε πρόκειται για τις δυτικές πετρελαϊκές εταιρείες είτε για εθνικές πετρελαϊκές εταιρείες, όπως η Saudi Aramco στον Κόλπο, δεν αφορούν την αντιμετώπιση της κλιματικής έκτακτης ανάγκης, αλλά στην πραγματικότητα την αύξηση της επέκτασης της παραγωγής και κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων. Τα κύρια στοιχεία αυτών των στρατηγικών, όπως η δέσμευση άνθρακα, η εστίαση στα ηλεκτρικά οχήματα (EV), η εστίαση στο υδρογόνο – το οποίο πολλοί υποστηρίζουν ότι είναι ένας Δούρειος Ίππος για την επέκταση του φυσικού αερίου – είναι τεχνικές λύσεις, που δεν αντιμετωπίζουν τα θεμελιώδη προβλήματα του πώς το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο συνδέονται με τον καπιταλισμό και την καπιταλιστική επέκταση. Είναι ένας τρόπος εκτροπής και εμφάνισης ότι αντιμετωπίζουμε το πρόβλημα, αλλά όχι στην πραγματικότητα. […]

Denys Gorbach: Πώς θα πρέπει τα πολιτικά κινήματα τα οποία συμμεριζόμαστε να χτίσουν τη μελλοντική ενεργειακή τους στρατηγική; Πώς θα μπορούσε να μοιάζει η στάση ενός προοδευτικού καθεστώτος απέναντι στα ορυκτά καύσιμα;

Η επιδεινούμενη κλιματική κρίση σημαίνει ότι πρέπει να θέσουμε επί τάπητος το ζήτημα του κλίματος και την επείγουσα ανάγκη να απομακρυνθούμε από τα ορυκτά καύσιμα. Η Μέση Ανατολή είναι απολύτως καθοριστική σε αυτό, επειδή βρίσκεται στο επίκεντρο της παγκόσμιας βιομηχανίας πετρελαίου και φυσικού αερίου, ιδίως σε σχέση με τις παγκόσμιες εξαγωγές. Η πολιτική της περιοχής -από την Παλαιστίνη μέχρι το Ιράν- δεν μπορεί να γίνει κατανοητή ξεχωριστά από αυτόν τον ρόλο της Μέσης Ανατολής στο παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα. Είναι επιτακτική ανάγκη να τονίζουμε συνεχώς το εξής: η υποστήριξη και ο αγώνας για οικονομική και πολιτική απελευθέρωση και δικαιοσύνη στην περιοχή είναι, στην ουσία, επίσης ένα ζήτημα που αφορά το κλίμα.

The post Η δικαιοσύνη για τη Μέση Ανατολή αφορά επίσης το κλίμα first appeared on Aυτολεξεί.

Σε μια συνέντευξη για τον ιστότοπο Zur ο διανοούμενος και ακτιβιστής Raúl Romero*, αναφερόμενος στη Ρόζα Λούξεμπουργκ, τονίζει ότι «στον Ζαπατισμό υπάρχουν τρία βασικά χαρακτηριστικά που συμπίπτουν σε μεγάλο βαθμό με όσα συνέβησαν στην Κομμούνα του Παρισιού: Πρώτον, η αποδόμηση του κρατικού μηχανισμού και η δημιουργία μιας μορφής λαϊκής αυτοδιοίκησης βασισμένης στη λήψη αποφάσεων από συνελεύσεις και σε ίδιες κυβερνητικές δομές. Δεύτερον, η διάλυση του κατασταλτικού μηχανισμού του κράτους και η αντικατάστασή  του από έναν λαϊκό στρατό με κοινοτικές αρχές, που προκύπτει από αυτήν την αυτόνομη αυτοκυβέρνηση των κοινοτήτων. Και τρίτον, και ίσως το πιο σημαντικό, η ανάκτηση των εδαφών ως μέσων παραγωγής που καθιστούν δυνατή την υλική και πολιτιστική αναπαραγωγή της ζωής, η οποία είναι αυτό που συντηρεί όλα τα άλλα».

Ο Raúl Romero, ακαδημαϊκός στο Ινστιτούτο Κοινωνικών Ερευνών και καθηγητής στη Σχολή Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών του Εθνικού Αυτόνομου Πανεπιστημίου του Μεξικού, είναι τακτικός αρθρογράφος της μεξικανικής εφημερίδας La Jornada και ανθολόγος του τόμου «Τοπικές Αντιστάσεις, Παγκόσμιες Ουτοπίες» (2015). Ο Romero τονίζει ότι ο ζαπατισμός, «μέσα από το ενοποιημένο έδαφός του και την ένοπλη οργανωτική του δομή, βρίσκεται σε διάλογο με τους αυτόχθονες πληθυσμούς του Μεξικού και του κόσμου».

Βασιζόμενος στις γνώσεις και τη δέσμευσή του ως μέλος διαφόρων συλλογικοτήτων υποστηρικτών και συμπαθούντων των αυτόνομων ιδεών που έχουν αναδυθεί από την Τσιάπας, πιστεύει ότι «ο ζαπατισμός σήμερα, σε παγκόσμιο επίπεδο, αποτελεί έναν από τους πυρήνες του αντικαπιταλιστικού κινήματος, σε μια εποχή που ο κόσμος έχει μετατοπιστεί σημαντικά προς τα δεξιά και βιώνει αυτό που ορισμένοι θα περιέγραφαν ως κρίση του πολιτισμού».

Αναπτύσσοντας περαιτέρω αυτό το σκεπτικό, επισημαίνει: «Ακριβώς στο πλαίσιο αυτής της κρίσης της φιλελεύθερης διαχείρισης του καπιταλισμού – η οποία προώθησε ορισμένες ιδέες που ήταν ψευδείς αλλά έγιναν αποδεκτές ως αλήθειες, όπως η φιλελεύθερη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι αφηγήσεις περί προόδου και επιστήμης – και ενώ, ιδίως στη Λατινική Αμερική, τα προοδευτικά κόμματα απέτυχαν να ανταποκριθούν στις προσδοκίες των λαϊκών στρωμάτων, αναδύεται η φασιστική προσέγγιση. Πρόκειται για μια εντελώς οπισθοδρομική και αντιδικαιωματική λογική, που λειτουργεί ακόμη και με όρους εξάλειψης πληθυσμών και εφαρμογής μοντέλων συσσώρευσης μέσω της αποστέρησης, της εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων, της υποβάθμισης των εδαφών και της σύγκρουσης με τους αυτόχθονες πληθυσμούς. Σε αυτή την κατάσταση πολέμων, κλιματικής κρίσης και ανόδου της δεξιάς, ο ζαπατισμός τοποθετείται ως ένα αντικαπιταλιστικό σημείο αναφοράς, ικανό να προσφέρει όχι μόνο λόγο, πρακτική και θεωρία, αλλά και μια συνολική εννοιολόγηση του κόσμου».

Για να αναπτύξει αυτό το σημείο, στο πλαίσιο μιας συζήτησης αποσπάσματα της οποίας μεταδόθηκαν στην εκπομπή Después de la deriva (Μετά την παρασυρόμενη πορεία) στο Μπουένος Άιρες, ο Raúl καταφεύγει σε μια ισχυρή μεταφορά, αντλημένη από την πλούσια μεταφορική παράδοση που είναι εγγενής στο ίδιο το EZLN, υποστηρίζοντας: «Ενώ ο ζαπατισμός ήταν πάντοτε προσηλωμένος στο να βλέπει και να οικοδομεί το έργο του από την αυτονομία των εδαφών του, δεν έπαψε ποτέ να ονειρεύεται ένα όραμα τόσο ευρύ όσο ο κόσμος. Γι’ αυτό πιστεύω ότι δεν πρόκειται για ένα τοπικιστικό ή εθνικιστικό κίνημα, αλλά για ένα διεθνές κίνημα»

Πόσο πιστεύετε ότι η έννοια της μη ιδιοκτησίας επηρεάζει τη διεθνή θέση του κινήματος των Ζαπατίστας;

Το θεωρώ ένα από τα πιο τολμηρά και καινοτόμα προτάγματα, διότι πηγάζει από την αντίληψη ότι τα ανακτηθέντα εδάφη μπορούν να μοιραστούν με άλλες κοινότητες που δεν ανήκουν στους Ζαπατίστας, ακόμη και με εκείνες που στο παρελθόν τους αντιτάσσονταν, ώστε να καλλιεργούν τη γη από κοινού. Αυτή η ιδέα οδήγησε και σε άλλες πρωτοβουλίες, όπως η κατασκευή νοσοκομειακού χειρουργείου που βρίσκεται σήμερα σε εξέλιξη σε ζαπατιστικό έδαφος, με τη συμμετοχή τόσο κοινοτήτων Ζαπατίστας όσο και μη Ζαπατιστικών κοινοτήτων.

Η πρακτική αυτή επαναπροσδιορίζει την ίδια την έννοια του ριζοσπαστισμού, όπως οι Ζαπατίστας λένε ότι την επεξεργάστηκαν μέσα από διαβούλευση με τους πρεσβύτερους και τους προγόνους τους. Τους ρώτησαν πώς κατάφεραν να επιβιώσουν, στο παρελθόν, από την εκμετάλλευση, την περιφρόνηση και την κυριαρχία των τοπικών αφεντικών και γαιοκτημόνων. Η απάντηση ήταν ότι βρήκαν κοινό έδαφος όταν δραπέτευσαν από τις φυτείες και πήγαν να ζήσουν στα βουνά και στη ζούγκλα.

Μπορεί αυτή η θέση να ερμηνευθεί ως απάντηση στις πρακτικές των προοδευτικών κυβερνήσεων που προώθησαν την ατομική ιδιοκτησία γης;

Στο Μεξικό έχουμε σήμερα μια κυβέρνηση που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί προοδευτική· πρόκειται, ωστόσο, για μια πολύ αδύναμη, «δεύτερης γενιάς» προοδευτικότητα, η οποία στερείται της δυναμικής και της ριζοσπαστικότητας άλλων εμπειριών, όπως εκείνων του Ούγκο Τσάβες και του Έβο Μοράλες. Η μεξικανική κυβέρνηση υπό την Κλαούντια Σέινμπαουμ, πέρα από το πλαίσιο των μεγαλεπήβολων εξορυκτικών έργων και της στρατιωτικοποίησης, υλοποιεί το πρόγραμμα Sembrando Vida, το οποίο παρουσιάζει ως τη μεξικανική εκδοχή του «καλού βίου».

Το πρόγραμμα αυτό βασίζεται στην κατανομή πόρων, ώστε οι αγρότες να μπορούν να φυτεύουν δασικά και οπωροφόρα δέντρα – συχνά προερχόμενα από φυτώρια του στρατού-  και, σε αντάλλαγμα, να λαμβάνουν επιδότηση για τις καλλιέργειές τους. Ωστόσο, μία από τις βασικές προϋποθέσεις του προγράμματος είναι οι αγρότες και οι αυτόχθονες πληθυσμοί να καταχωρίσουν στο όνομά τους δύο εκτάρια ιδιωτικής γης. Πρόκειται για μια απαίτηση που συνιστά συνέχεια της νεοφιλελεύθερης αγροτικής μεταρρύθμισης και αποσκοπεί στην περαιτέρω ιδιωτικοποίηση της γης, σε ευθεία αντίθεση με τη λογική της κοινοτικής ιδιοκτησίας.

Το αποτέλεσμα είναι πολλοί νέοι να καταλήγουν να πουλούν τη γη τους σε νέους γαιοκτήμονες και να χρησιμοποιούν τα χρήματα για να πληρώσουν τον κογιότ, τον διακινητή που τους μεταφέρει παράνομα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Εκεί, όμως, έρχονται αντιμέτωποι με μια ιδιαίτερα σκληρή μεταναστευτική πολιτική, απελαύνονται και επιστρέφουν στο Μεξικό χωρίς γη, υπερχρεωμένοι και ως εύκολη λεία για το οργανωμένο έγκλημα.

Ακριβώς, από χώρες όπως η Κολομβία και ο Ισημερινός, μεταξύ άλλων, υπάρχουν προειδοποιήσεις για ομάδες διακίνησης ναρκωτικών που καταλαμβάνουν εδάφη που αποτελούσαν μέρος των δικτύων αυτόνομων αυτόχθονων κοινοτήτων. Τι συμβαίνει με αυτό το φαινόμενο στην περιοχή που επηρεάζεται από τον Ζαπατισμό;

Ενώ το λαθρεμπόριο ναρκωτικών παραμένει μία από τις σημαντικότερες πηγές εισοδήματος για αυτά τα δίκτυα στο Μεξικό, σήμερα οι οργανωμένες εγκληματικές ομάδες έχουν ως κύρια δραστηριότητα την εμπορία ανθρώπων, στο πλαίσιο του νέου φαινομένου της παγκόσμιας εξόδου. Το φαινόμενο αυτό συνδέεται άμεσα με μια τεράστια κρίση αγνοουμένων.

Αυτή τη στιγμή στη χώρα καταγράφονται σχεδόν 140.000 αγνοούμενοι, περίπου 500.000 δολοφονημένοι, σχεδόν 1 εκατομμύριο εκτοπισμένοι και κατά μέσο όρο 13 γυναικοκτονίες την ημέρα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, από το 2018 και μετά, παρατηρείται αυξημένη παρουσία οργανωμένων εγκληματικών ομάδων στις αυτόχθονες κοινότητες, καθώς και η εμφάνιση νέων από αυτές τις κοινότητες με προβλήματα εθισμού σε συνθετικά ναρκωτικά.

Αντίθετα, οι Ζαπατίστας βρίσκονται σε μια ιδιότυπη «φούσκα», σε μια ζώνη ειρήνης. Στα εδάφη τους δεν καταγράφονται αναγκαστικές εξαφανίσεις, δεν υπάρχει διακίνηση ναρκωτικών ούτε εμπορία ανθρώπων – κανένα από τα φρικτά φαινόμενα που μαστίζουν την υπόλοιπη χώρα. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι έχουν καταφέρει να προστατευθούν μέσω ισχυρής οργανωτικής και κοινοτικής δουλειάς, όπως συμβαίνει επίσης στην Ostula, στο Michoacán, και σε κοινότητες του Guerrero που ανήκουν στο Ιθαγενές και Λαϊκό Συμβούλιο Emiliano Zapata.

*Ο Raúl Romero Gallardo είναι κοινωνιολόγος με έδρα την Πόλη του Μεξικού, λατινοαμερικανιστής και ακαδημαϊκός τεχνικός στο Ινστιτούτο Κοινωνικών Ερευνών της UNAM. Διδάσκει στη Σχολή Πολιτικών Επιστημών, καθώς και στην UNAM. Ως υποστηρικτής των Ζαπατίστας και ακτιβιστής κατά του καπιταλισμού, είναι μέλος της Red Universitaria Anticapitalista. Συντονίζει το βιβλίο Resistencias locales, utopías globales (2015) και γράφει συχνά για την μεξικανική εφημερίδα La Jornada. Τα θέματα που τον ενδιαφέρουν περιλαμβάνουν τον αντικαπιταλισμό, τα κοινωνικά κινήματα, τις αυτονομίες, την κοινωνικο-περιβαλλοντική αντίσταση και τις διαδικασίες χειραφέτησης.

The post Raúl Romero: Ο ζαπατισμός είναι σήμερα ένα από τα κέντρα του αντικαπιταλιστικού κινήματος first appeared on Aυτολεξεί.

Επιστρέφοντας στη “λίθινη εποχή” ή βαδίζοντας ολοταχώς προς τα πίσω…

Αν στον μετανεωτερικό κόσμο της εκμετάλλευσης και της λεηλασίας της Φύσης και των Ανθρώπινων κοινωνιών φαντάζει μονόδρομος ο δρόμος της βιοτεχνολογικής κυριαρχίας στην ίδια την ουσία της ζωής, υπάρχουν και οι “παράδρομοι” των απελευθερωμένων εδαφών, όπου η ζωή κυλά χωρίς να μετρά τον χρόνο σαν χρήμα και τον χώρο σαν περιουσία.

Εκεί όπου συναντιώνται οι αγώνες της πόλης για “οξυγόνο” και ελευθερία, με τους αγώνες της υπαίθρου για ελεύθερη γη και αυτονομία, εκεί κτίζονται και οι οργανικές συνδέσεις, που γίνονται οι ρίζες, για ένα φυσικοποιημένο και απελεύθερο κόσμο από την όποια κυριαρχία και βαρβαρότητα…

Στη Gerania naturation, μέσα από τα άπειρα ελεύθερα βιωματικά εργαστήρια για τη Φυσική καλλιέργεια και τη “φυσικοποίηση”, με εκατοντάδες εθελοντές και “εραστές της απελευθερωμένης φυσικής ζωής”, από την Ελλάδα και το εξωτερικό, είχαμε την χαρά και την τιμή να δεχθούμε και να αλληλεπιδράσουμε και με “αποστολές” από τα κατηλειμμένα Προσφυγικά της Λ. Αλεξάνδρας, εμβαθύνοντας σε γνώση και πρακτικές της οκογεωργίας, της φιλοσοφίας της φυσικής καλλιέργειας και της φυσικής δόμησης καθώς και της διατροφικής και ενεργειακής αυτάρκειας. Είχαμε, επίσης την ευκαιρία να υποστηριχθούμε στον αγώνα μας, και ως κέντρο του Κορινθιακού SOS, ενάντια στην ενεργειακή λεηλασία των ΒΑΠΕ και τις Ηλεκτρικές “διασυνδέσεις του θανάτου” των 400kv, που απειλούν υπαρξιακά και τον οικοαγρό της Gerania naturation, όσο και άπειρες ανθρώπινες ζωές περνώντας κυριολεκτικά από πάνω τους στην περιοχή της Κορινθίας.

Σήμερα όμως, η κοινότητα των Προσφυγικών, το χωριό που ζει στην “καρδιά του θηρίου”, ο απελευθερωμένος φυσικός “παλαιός κόσμος” της αντίστασης στην Κυριαρχία, της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της Αλληλεγγύης, ο κόσμος της ισότητας και της αυτοκυβέρνησης, της αυτοργάνωσης και της αυτοδιάθεσης που μιλά δέκα διαφορετικές γλώσσες και έχει μια καρδιά, ο κόσμος που ονειρευτήκαμε και που έκανε το όνειρο πραγματικότητα… κινδυνεύει.

Πάντα κινδύνευε και πάντα θα κινδυνεύει το “γαλατικό χωριό” της Λ. Αλεξάνδρας, όσο είναι το “καρφί στο μάτι του κράτους”. Όμως σήμερα αυτός ο κίνδυνος, είναι προ των πυλών και δεν στοχεύει απλά σε κτήρια, στοχεύει στις ιδέες του, στις δομές του, στα παιδιά της κοινότητας, στις σχέσεις του με τους γύρω, στους αγώνες και στις συνδέσεις με ό,τι δραπετεύει προς την Ελευθερία.

Ο αγώνας των Προσφυγικών ενάντια στα σχέδια του κράτους και της Περιφέρειας δεν είναι μόνον δικός τους αγώνας, είναι δικός μας αγώνας, είναι αγώνας όλων των από-τα-κάτω, είναι εν τέλει αγώνας της ίδιας της ζωής ενάντια στον θάνατο…

Στις 10 του Απρίλη, Μεγάλη Παρασκευή, από το πρωί έως και το βράδυ, στη Gerania naturation, φιλοξενούμε τον κόσμο των Προσφυγικών και γνωρίζουμε και μοιραζόμαστε τον αγώνα τους, ανοίγουμε τα πεδία της Φυσικής καλλιέργειας και της “φυσικοποίησης”, συναντιόμαστε με οικοεγχειρήματα και οικοκοινότητες της περιοχής, κτίζουμε διατροφικά και ενεργειακά δίκτυα αλληλεγγύης και αυτάρκειας, οργανώνουμε τις οργανικές συνδέσεις φυσικής άμυνας και αυτοανάπτυξης, οριζόντια, ισότιμα και συνομόσπονδα, στήνουμε μία ακόμα αποκεντρωμένη δομή αντιεκπαίδευσης, ένα σχολείο της Φύσης, που θα συνεργάζεται και θα αλληλεπιδρά με τις δομές των Προσφυγικών και τα αντίστοιχα εγχειρήματα σε απελευθερωμένους χώρους.

Όπου οι αγώνες μας θα συναντιώνται, εκεί η γη θα γίνεται γόνιμη για να ανθίσουν χίλια λουλούδια και να καρπίσουν χίλιοι καρποί… Βαδίζοντας προς τα πίσω σβήνουμε τα χνάρια του πολιτισμού της βίας και της εκμετάλευσης των επικυρίαρχων του κόσμου και ανοίγουμε τον ορίζοντα στον “παλαιό κόσμο” όπου τα σπίτια κτίζονταν από πέτρα και οι καρδιές σμιλεύονταν από φύση, έναν κόσμο απαλλαγμένο από τα βαρίδια του ανθρωποκεντρισμού και της πατριαρχίας, εκεί όπου ανατέλλει η “θηλυκή αρχή”, η “Μάνα γη”….

Αλληλεγγύη στον αγώνα των Προσφυγικών της Λ. Αλεξάνδρας.

Δύναμη στον αγώνα του Απεργού πείνας Αρίστου Χαντζή κατοίκου της κοινότητας που ξεπέρασε τις εξήντα ημέρες, κρατώντας το χαμόγελό του απέναντι στον ζώφο και στον θάνατο, λεπτοφυές και ευγενικό όπως αρμόζει σε κείνη τη “φουρνιά” αγωνιστών που έγραφαν την ιστορία τους στους τοίχους.

Και οι πέτρινοι τοίχοι με τις τρύπες από σφαίρες στα Προσφυγικά το μαρτυράνε…

***

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΔΙΗΜΕΡΗΣ ΣΥΜΒΟΛΙΚΗΣ ΑΠΕΡΓΙΑΣ ΠΕΙΝΑΣ:

Σε συμπαράσταση στον απεργό πείνας μέχρι θανάτου Αριστοτέλη Χαντζή, κατοίκου της κοινότητας των κατηλειμμένων Προσφυγικών της Λ. Αλεξάνδρας, που ξεκίνησε στις 5 του Φλεβάρη και συνεχίζει πέραν των δυο μηνών, οι Γ.Κ και Γ.Φ, θα πραγματοποιήσουμε συμβολική διήμερη απεργία πείνας, την Πέμπτη και Παρασκευή 9 και 10 Απρίλη στη Gerania naturation.

Η κοινότητα των Προσφυγικών, αγωνίζεται να ματαιώσει τα σχέδια της Περιφέρειας Αττικής και του Κράτους, που προτίθενται να “αναπλάσουν” τα τέσσερα πρώτα μπλόκ κατοικιών, αλλοιώνοντας και καταστρέφοντας ουσιαστικά την ύπαρξη και τον ρόλο της αυτοργανωμένης κοινότητας.

Από το 2010, η κοινότητα των Προσφυγικών, αποτέλεσε μια εδαφική απελευθερωμένη εστία αντίστασης, που στάθηκε ανάχωμα στην επιθετική και ρεβανσιστική πολιτική των κρατικών μηχανισμών να ισοπεδώσει και να καταστείλει όποια κοινωνική αντίσταση.

Η κοινότητα ήταν και είναι”καρφί στο μάτι” του Κράτους και κυριολεκτικά εγκατεστημένη στην “καρδιά του θηρίου”, έκτισε έναν κόσμο αλληλεγγύης και συμπερίληψης, φροντιστικότητας και χειραφέτησης, δημιουργώντας από τότε έως και σήμερα με πλήθος δομών, συνελεύσεων και αμεσοδημοκρατικών διαδικασιών, που απαρτίζουν το στερέωμα της πολιτικής και κοινωνικής πρότασής της, την πραγματική σε χώρο και σε χρόνο προεικόνιση μιας κοινωνίας απελευθερωμένης από την Κυριαρχία, αυτορρυθμιζόμενης και αυτοκυβερνούμενης, έξω από τη δυστοπία της μετανεωτερικής καπιταλιστικής παγκόσμιας πραγματικότητας, των πολεμικών αναταγωνισμών και της γενικευμένης σκλαβοποίησης.

Η συμμετοχή της κοινότητας σε όλους τους κοινωνικούς και πολιτικούς αγώνες των κινημάτων για την κοινωνική απελευθέρωση και την αντίσταση στην επιχειρούμενη λεηλασία Φύσης και Ανθρωπινων κοινωνιών, μας έφερε κοντά και στο πλαίσιο του αγώνα του Κορινθιακός SOS, ενάντι στα σχέδια της κρατικοεπιχειρηματικής μαφίας που κυβερνά την χώρα, για την λεηλασία των βουνών μέσα από τις ΒΑΠΕ, καθώς και την επέκταση στην περιοχή μας, του Ηλεκτρικού δικτύου “Θανάτου”, των 400kv, που θα ολοκλήρωνε τα σχέδια των επικυρίαρχων για την “ενεργειακή ενίσχυση” στο πλαίσιο της συμμετοχής της χώρας, στον πόλεμο των ΗΠΑ – Ισραήλ, στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο.

Στη Gerania naturation, είχαμε την ευκαιρία για έναν ολόκληρο χρόνο μέσα από τις “αποστολές” της κοινότητας να πραγματοποιήσουμε σειρά εργαστηρίων όσον αφορά τη “φυσικοποίηση” και την πρακτική εφαρμογή των μεθόδων της οικογεωργίας και της φιλοσοφίας της “Φυσικής Καλλιέργειας”, στο πλαίσιο μιας άτυπης βιωματικής εκπαίδευσης, στην διατροφική και ενεργειακή αυτάρκεια.

Την Παρασκευή 10 Απρίλη, θα υποδεχθούμε μέλη της κοινότητας των κατειλλημένων προσφυγικών στον χώρο της Gerania naturation, καθώς συντρόφων και φίλων από κοινοτικά και συλλογικά εγχειρήματα και θα ανοίξουμε το πεδίο των περιφερειακών δομών, στην ανάπτυξη της διατροφικής και ενεργειακής αυτάρκειας αλλά και της άτυπης ελευθεριακής βιωματικής εκπαίδευσης. (Από τις έντεκα το πρωί έως και τις εννέα το βράδυ).

Ο Αγώνας της κοινότητας των Προσφυγικών είναι αγώνας της “κοινωνίας των από τα κάτω” και είναι αγώνας που γεννά συνειδήσεις…

Ή θα νικήσουμε ή θα νικήσουμε…

The post Κτήμα Γερανία – Κορινθιακός: Διήμερη απεργία πείνας & ολοήμερη συνάντηση για τα Προσφυγικά first appeared on Aυτολεξεί.

1. Εισαγωγή: Δύο παραδόσεις της ανατρεπτικής σκέψης

Σοσιαλισμός και αναρχισμός μοιράζονται έναν κοινό τόπο εκκίνησης: την ριζική κριτική στον βιομηχανικό καπιταλισμό και τις κοινωνικές ανισότητες που αυτός παράγει. Ο σοσιαλισμός ανάγεται στον 19ο αιώνα ως εναλλακτική λύση στη φιλελεύθερη κοινωνία της αγοράς, ενώ ο αναρχισμός συγκροτείται ταυτόχρονα ως ακόμα πιο ριζική άρνηση, όχι μόνο του καπιταλισμού αλλά κάθε μορφής κρατικής εξουσίας και πολιτικής ιεραρχίας. Η ένταση και η γονιμότητα της σχέσης τους έγκειται ακριβώς στο ότι ξεκινούν από κοινές παραδοχές για την ανθρώπινη φύση — ότι τα άτομα είναι κοινωνικά πλάσματα, ικανά για συνεργασία και αλληλοβοήθεια — και καταλήγουν σε θεμελιωδώς διαφορετικές απαντήσεις στο ερώτημα: ποιος είναι ο δρόμος προς την ελευθερία;

2. Σοσιαλισμός: Το άτομο ως κοινωνικό ον και η κοινότητα ως πεδίο χειραφέτησης

Στον πυρήνα της σοσιαλιστικής σκέψης βρίσκεται μια ριζικά διαφορετική αντίληψη για τη φύση του ανθρώπου σε σχέση με τον φιλελευθερισμό. Ενώ ο τελευταίος εκλαμβάνει το άτομο ως προϋπάρχουσα, αυτόνομη οντότητα που έπειτα συνάπτει κοινωνικές σχέσεις, η σοσιαλιστική παράδοση υποστηρίζει ότι το άτομο είναι εξ ολοκλήρου αδιαχώριστο από την κοινωνία που το διαμορφώνει (Heywood, 2007). Η ατομιστική, εγωιστική συμπεριφορά δεν ερμηνεύεται ως έκφραση κάποιας αμετάβλητης ανθρώπινης φύσης, αλλά ως προϊόν συγκεκριμένων κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών, που εδράζονται πρωταρχικά στον καπιταλιστικό ανταγωνισμό. Η φυσική κατάσταση των ανθρώπων είναι, για τους σοσιαλιστές, η συνεργασία, η αλληλεγγύη και η αμοιβαία υποστήριξη.

Η κοινότητα δεν λειτουργεί εδώ ως αφηρημένη ηθική αξία, αλλά ως απαραίτητος χώρος για την υπέρβαση των κοινωνικών και οικονομικών προβλημάτων που δεν μπορούν να λυθούν με ατομική προσπάθεια (Heywood, 2007). Αυτό συνδέεται άμεσα με το ζήτημα της ισότητας, ο σοσιαλισμός αρνείται ότι η τυπική «ισότητα των ευκαιριών» αρκεί για να εξασφαλίσει κοινωνική δικαιοσύνη, υποστηρίζοντας ότι η ανθρώπινη ανισότητα αντανακλά σε μεγάλο βαθμό τη δομή της κοινωνίας και όχι φυσικές διαφορές μεταξύ ατόμων. Η αναδιανομή του πλούτου στη βάση των κοινωνικών αναγκών δια μέσου της μη αλλοτριωμένης εργασίας (απελευθερωμένη εργασία) αποτελεί προϋπόθεση της εκπλήρωσης της ανθρώπινης ειδολογικής ουσίας (Gattungswesen).

Ακριβώς εδώ ανακύπτει ένα κεντρικό ζήτημα που έχει επισημάνει ο Kymlicka (2014) στην κριτική ανάγνωση του για τον μαρξισμό. Ακόμα και στο «κατώτερο στάδιο» του κομμουνισμού, όπως το περιγράφει ο Μαρξ στην Κριτική του Προγράμματος της Γκότα, η αρχή «σε κάθε εργάτη ανάλογα με την εργασία του» παρουσιάζεται ως «δίκαιη», ενώ ο Μαρξ ο ίδιος αποκαλύπτει την εσωτερική αντίφασή της: το ίσο δικαίωμα παραβλέπει ότι οι άνθρωποι δεν μπαίνουν στην παραγωγή με τις ίδιες ανάγκες, κάποιος έχει οικογένεια, κάποιος άλλος όχι (Μαρξ, 2010). Η απάντηση του Μαρξ δεν είναι μια νέα θεωρία δικαιοσύνης, αλλά η υπέρβαση του ίδιου του ζητήματος στην ανώτερη φάση της κομμουνιστικής κοινωνίας, όπου θα επικρατεί αφθονία και θα έχει εξαλειφθεί η σπάνη, η κατανομή θα διέπεται από την αρχή «από τον καθένα ανάλογα με τις ικανότητές του, στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του» (Μαρξ, 2010). Η δικαιοσύνη παύει να είναι πρόβλημα όταν η σπάνη έχει ξεπεραστεί, μια λύση που ο Kymlicka (2014) θεωρεί ανεπαρκή, καθώς αποφεύγει να θεμελιώσει κανονιστικά κριτήρια κατανομής για τα μεταβατικά στάδια.

Το ζήτημα της κοινοτικής οργάνωσης στον σοσιαλισμό αναπόφευκτα οδηγεί στο ερώτημα του κράτους. Στον κλασικό μαρξισμό, η σχέση αυτή είναι ιδιαίτερα πολύπλοκη και, σε σημαντικά σημεία, ασαφής. Ο Μαρξ στον Εμφύλιο Πόλεμο στη Γαλλία περιγράφει την Παρισινή Κομμούνα ως «την ανοιχτή πολιτική μορφή» που θα επέτρεπε την οικονομική απελευθέρωση της εργασίας — ένα «εργαζόμενο σώμα» που συνδυάζει νομοθετική και εκτελεστική εξουσία, με εκλεγμένους αντιπροσώπους που μπορούν να ανακαλούνται ανά πάσα στιγμή και αμείβονται με εργατικό μισθό, ενώ παράλληλα αντικαθιστά τη συγκεντρωτική κυβέρνηση με ομοσπονδία κομμούνων (Μαρξ, 2011).

Ωστόσο, στην Κριτική του Προγράμματος της Γκότα, η «δικτατορία του προλεταριάτου» παραμένει αδιευκρίνιστη ως μορφή, αφήνοντας ανοιχτό εάν πρόκειται για μια αποκεντρωμένη δομή τύπου Κομμούνας ή για κάτι πιο συγκεντρωτικό (Μαρξ, 2010). Ο Ένγκελς στον Ουτοπικό και Επιστημονικό Σοσιαλισμό παρουσιάζει την κατοχή των παραγωγικών μέσων από το κράτος ως «μεταβατικό» βήμα που περιέχει «το κλειδί για τη λύση», διευκρινίζοντας ότι το κράτος δεν «καταργείται» αλλά σταδιακά «σβήνει», καθώς η ταξική κυριαρχία υποχωρεί (Ένγκελς, 2006). Αυτή η εσωτερική ασάφεια, μεταξύ μιας αποκεντρωμένης κομμουναλιστικής εκδοχής και ενός πιο αυταρχικού μεταβατικού κράτους, αποτέλεσε ιστορικά πεδίο οξύτατης διαμάχης και θεωρητικού επαναπροσδιορισμού εντός της σοσιαλιστικής παράδοσης.

Η θεωρητική αμφισημία του κλασικού μαρξισμού ως προς τη μορφή και τη διάρκεια της «δικτατορίας του προλεταριάτου» άφησε ανοικτό πεδίο σε πολύ διαφορετικές πρακτικές αναγνώσεις. Στον 20ό αιώνα, οι κομμουνιστικές επαναστάσεις που επικράτησαν σε σχετικά υπανάπτυκτες κοινωνίες οδήγησαν σε καθεστώτα όπου η «πρωτοπορία» του κόμματος ταυτίστηκε με το κράτος, εγκαθιδρύοντας ένα συγκεντρωτικό, μονοκομματικό σύστημα με ισχυρή γραφειοκρατία (Heywood, 2007). Ο Καστοριάδης (1985) χαρακτήρισε τη Σοβιετική Ένωση όχι «εργατικό κράτος», αλλά γραφειοκρατικό εκμεταλλευτικό καθεστώς, όπου μια νέα άρχουσα τάξη διαχειριστών μονοπωλούσε τον έλεγχο των μέσων παραγωγής και της πολιτικής εξουσίας. Από αυτή την οπτική, η σοβιετική εμπειρία μπορεί να ιδωθεί ως ιστορική κληρονομιά και της θεωρητικής ασάφειας γύρω από το μεταβατικό κράτος και της επιλογής μιας αυστηρά συγκεντρωτικής κομματικής οργάνωσης.

Εν τέλει, για τον μαρξισμό, το κράτος δεν έχει αυτόνομη ύπαρξη, «ρίζα του κράτους είναι η αστική κοινωνία», σημειώνει ο Μαρξ, υπονοώντας ότι το κράτος είναι αντανάκλαση — έστω και σχετικά αυτόνομη — των ταξικών σχέσεων (Μαρξ, 2010). Ο σοσιαλισμός στοχεύει όχι στην άμεση κατάργησή του, αλλά στη σταδιακή μεταμόρφωση των κοινωνικών σχέσεων παραγωγής, ώστε να καταστεί τελικά περιττό. Η κοινότητα στη σοσιαλιστική σκέψη είναι πεδίο ταξικής δράσης και πολιτικής οργάνωσης, σε αυτό ακριβώς εντοπίζεται η βαθύτερη διαφορά της από τον αναρχισμό.

3. Αναρχισμός: Αυτονομία, αλληλοβοήθεια και η κοινότητα ως απελευθερωσιακή Πράξη

Ο αναρχισμός μοιράζεται με τον σοσιαλισμό την κριτική του καπιταλισμού και την αξία της κοινότητας ως αντίδοτο στον κοινωνικό κατακερματισμό, αλλά εκκινεί από μια θεμελιωδώς διαφορετική ανθρωπολογία. Τα άτομα δεν ορίζονται πρωταρχικά από την ταξική τους θέση, αλλά είναι κοινωνικά πλάσματα ελκυόμενα φυσικά από την ελευθερία και την αυτονομία (Heywood, 2007). Η αισιόδοξη εικόνα για τη φύση των ανθρώπων, η πίστη στην έμφυτη τάση συνεργασίας, συνδυάζεται με βαθύτατη καχυποψία για κάθε μορφή θεσμοποιημένης εξουσίας, η οποία θεωρείται ότι αλλοιώνει τόσο εκείνον που την ασκεί όσο και εκείνον που την υφίσταται. Αυτή η «φυσική ευταξία», η ιδέα δηλαδή ότι η αρμονική κοινωνική συμβίωση δεν προϋποθέτει κρατική επιβολή, αποτελεί τον αξιωματικό πυρήνα του αναρχισμού.

Ο Κροπότκιν (2013) θεμελιώνει αυτή την αντίληψη επιστημονικά μέσα από την έννοια της «αλληλοβοήθειας» ως παράγοντα επιβίωσης του είδους. Η φυσική κατάσταση των ανθρώπων δεν είναι ο ανταγωνισμός του «bellum omnium contra omnes», αλλά η αυθόρμητη συνεργασία, στοιχείο που ο καπιταλισμός και το κράτος συστηματικά καταστρέφουν. Γι’ αυτό οι αναρχικοί αντλούν έμπνευση και κατονομάζουν ως προεικονιστικά εγχειρήματα τις μικρές αυτοδιαχειριζόμενες κοινότητες που λειτουργούν στη βάση αμεσοδημοκρατικής διαβούλευσης, ανακλητών εκπροσώπων και αμοιβαίας αλληλεγγύης. Η κοινότητα δεν είναι μέσο για έναν τελεολογικό σκοπό (την κομμουνιστική κοινωνία), αλλά αποτελεί αυτήν καθαυτήν την ελεύθερη κοινωνική οργάνωση, η διαδικασία είναι αδιαχώριστη από τον σκοπό .

Η αναρχική θεώρηση του κράτους διαφέρει ριζικά από τη μαρξιστική όχι μόνο στο ζήτημα της κατάργησής του, αλλά και στο ίδιο το ερώτημα τι είναι το κράτος. Ενώ ο Μαρξ το βλέπει ως μια αντανάκλαση, έστω και σχετικά αυτόνομη, της κοινωνίας και των ταξικών της σχέσεων, ο Landauer (2019) προτείνει μια διαφορετική ανάγνωση: «Το κράτος είναι μια κοινωνική σχέση, ένας ορισμένος τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι σχετίζονται μεταξύ τους. Μπορεί να καταστραφεί δημιουργώντας νέες κοινωνικές σχέσεις, δηλαδή φερόμενοι διαφορετικά ο ένας προς τον άλλον». Το κράτος δεν είναι ένα ξεχωριστό πράγμα που μπορεί κάποιος να «σπάσει» επαναστατικά σαν να ήταν φετίχ, αλλά ένα δίκτυο σχέσεων που αναπαράγεται στην καθημερινή εμπειρία: στην υπακοή, στην εξάρτηση, στον ιεραρχικό συγκεντρωτισμό (Landauer, 2019). Ακολουθώντας αυτή τη λογική, το κράτος δεν αντανακλά απλώς την κοινωνία αλλά αποτελεί έναν αυτόνομο μηχανισμό κυριαρχίας και γραφειοκρατίας που ζει και αναπαράγεται ανεξάρτητα από τη βούληση των κυβερνώντων — κάτι που ο Κροπότκιν ήδη διέβλεπε στη «λογική της πανταχόθεν ειδημοσύνης» και στην ανάδυση ενός διευθυντικού στρώματος που ταυτίζει τα συμφέροντά του με «τη διατήρηση της θέσης» (Κροπότκιν, 2011).

Εκεί εντοπίζεται η πιο οξεία αναρχική κριτική στον σοσιαλισμό: ακόμα και ένα «εργατικό κράτος» ή μια «δικτατορία του προλεταριάτου» δεν μπορεί παρά να συντηρεί τη λογική της γραφειοκρατικής κυριαρχίας. Ο Κροπότκιν παρατηρεί σαφώς: «Δεν θέλουμε εργατικό κράτος που το κυβερνά μια εθνοσυνέλευση από εργάτες — αυτό είναι ένα διεστραμμένο όνειρο», καθώς μια δικτατορία του προλεταριάτου «θα ανέκοπτε την αυτοδιεύθυνση και αυτενέργεια του επαναστατημένου λαού, επιστρέφοντάς τον στη συνηθισμένη υποτακτικότητά του» (Κροπότκιν, 2011). Η κριτική αυτή αποκτά ιδιαίτερο βάρος ενόψει της ασάφειας που επισημάνθηκε παραπάνω για τον χαρακτήρα του μεταβατικού κράτους στον κλασικό μαρξισμό.

Απέναντι σε αυτή την αδιέξοδη διελκυστίνδα, ο Bookchin αναπτύσσει το πρόγραμμα του «ελευθεριακού δημοτισμού» (libertarian municipalism) ως σύγχρονη εφαρμογή ιδεών του αναρχικού προτάγματος (Bookchin, 2019). Η πρότασή του δεν είναι απλώς κατάργηση του κράτους, αλλά η δημιουργία ενός «διπλού εξουσιαστικού πόλου» (dual power): δημοτικές συνελεύσεις άμεσης δημοκρατίας που αναπτύσσονται στο πλαίσιο των κοινοτήτων, ομοσπονδούνται μεταξύ τους και αντιτίθενται μεθοδικά στη νομιμότητα του κράτους, έως ότου η ομοσπονδιακή δομή των κομμούνων να υπερισχύσει (Eiglad, 2024). Η ριζοσπαστικότητα του Bookchin έγκειται στο ότι αυτή η διαδικασία είναι ταυτόχρονα σκοπός και μέσο, η δημιουργία της νέας κοινωνίας δεν αναβάλλεται για «μετά την επανάσταση», αλλά ξεκινά εδώ και τώρα στις τοπικές κοινότητες. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η επαναστατική διαδικασία οφείλει να προεικονίζει ήδη από τώρα τις θεσμικές μορφές της μελλοντικής κοινωνίας (Eigladm 2024).

Αυτή η αναρχική αντίληψη για τη σχέση ατόμου, κοινότητας και εξουσίας αντηχεί με το ερώτημα που θέτει σε άλλο επίπεδο ο Rosanvallon (2014) η κρίση της ισότητας σήμερα δεν είναι μόνο οικονομική, αλλά αποτέλεσμα της αποσύνθεσης των κοινωνικών δεσμών αμοιβαιότητας και κοινοτικής αλληλεγγύης. Ο Rosanvallon (2014) υποστηρίζει ότι δεν αρκεί η επιστροφή στο αναδιανεμητικό κράτος πρόνοιας, αλλά απαιτείται ανανέωση της ισότητας ως «κοινωνικής σχέσης», θεμελιωμένης στις αρχές της αμοιβαιότητας (réciprocité) και της κοινοτικότητας (communalité). Ο Rosanvallon δεν ταυτίζεται με τον αναρχισμό, αλλά η επιμονή του στην «ισότητα ως σχέση» και η κριτική του στην αφηρημένο κρατική ισότητα αντικατοπτρίζουν μια συγγενή ευαισθησία, ότι η αληθινή ισότητα δεν κατοχυρώνεται μόνο ανάντι (με θεσμικές ρυθμίσεις), αλλά κατάντι, στη φύση των ίδιων των σχέσεων μεταξύ ατόμων και κοινοτήτων.

4. Σοσιαλδημοκρατία: ένας τρίτος δρόμος ανάμεσα σε φιλελευθερισμό και επαναστατικό σοσιαλισμό

Στο εσωτερικό της σοσιαλιστικής παράδοσης, η σοσιαλδημοκρατία συγκροτεί έναν τρίτο δρόμο που διαφοροποιείται τόσο από τον επαναστατικό μαρξισμό όσο και από τον κλασικό φιλελευθερισμό. Από τον τελευταίο κληρονομεί την έμφαση στα ατομικά δικαιώματα, την αντιπροσωπευτική δημοκρατία και το κράτος δικαίου· από τον πρώτο υιοθετεί την κριτική στην κοινωνική και οικονομική ανισότητα και τον στόχο μιας πιο ίσης κοινωνίας. Σε αντίθεση όμως με τον επαναστατικό σοσιαλισμό, δεν στοχεύει στην ανατροπή του καπιταλισμού και την αντικατάστασή του από ένα νέο τρόπο παραγωγής, αλλά στην προοδευτική μεταρρύθμισή του μέσα από θεσμικές παρεμβάσεις.
Κεντρική της παραδοχή είναι ότι το κράτος μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο κοινωνικής δικαιοσύνης, εφόσον δημοκρατικοποιηθεί και τεθεί υπό τον έλεγχο μιας διευρυμένης εκλογικής πλειοψηφίας (Heywood, 2007). Η ισότητα νοείται πρωτίστως ως μείωση της φτώχειας, εξασφάλιση ενός αξιοπρεπούς ελάχιστου εισοδήματος και καθολική πρόσβαση σε δημόσια αγαθά – εκπαίδευση, υγεία, κοινωνική ασφάλιση – παρά ως ριζική εξάλειψη των ταξικών διαφορών. Η «κοινωνική πολιτική» και το κράτος πρόνοιας αποτελούν συνεπώς το κύριο πεδίο στο οποίο η κοινότητα παρεμβαίνει για να στηρίξει το άτομο απέναντι στις αγορές, χωρίς να αμφισβητείται η ίδια η λογική της μισθωτής εργασίας ή της ιδιωτικής ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής.

Από τη σκοπιά της σχέσης ατόμου και κοινότητας, η σοσιαλδημοκρατία κινείται ανάμεσα σε δύο κόσμους. Διατηρεί τη φιλελεύθερη εικόνα του ατόμου ως φορέα δικαιωμάτων και ελευθεριών, το οποίο προστατεύεται από το κράτος απέναντι στην αυθαιρεσία και την αγορά, ενώ ταυτόχρονα αναγνωρίζει ότι χωρίς συλλογικούς μηχανισμούς αλληλεγγύης – ασφαλιστικά ταμεία, δημόσια υγεία, συστήματα πρόνοιας – η «τυπική» ισότητα ευκαιριών παραμένει κενή περιεχομένου (Heywood, 2007). Η κοινότητα εδώ δεν εμφανίζεται ως αυτοδιαχειριζόμενη κομμούνα ή ως δίκτυο οριζόντιων σχέσεων, αλλά ως ένα σύνολο πολιτών που διαμεσολαβείται από κόμματα, συνδικάτα και θεσμούς κοινωνικού διαλόγου.

Αυτή ακριβώς η θέση της σοσιαλδημοκρατίας ανάμεσα στον φιλελευθερισμό και τον επαναστατικό σοσιαλισμό εξηγεί και τις διπλές κριτικές που δέχεται. Από τη μια, οι μαρξιστές την κατηγορούν ότι, στην πράξη, δεν ξεπερνά τα όρια του συστήματος και συντελεί στη σταθεροποίηση του καπιταλισμού, ανακουφίζοντας τις πιο ακραίες του αντιφάσεις χωρίς να τις λύνει. Από την άλλη, οι αναρχικοί την βλέπουν ως μορφή «εξημέρωσης» του κράτους που αφήνει ανέγγιχτη τη δομική του λειτουργία ως μηχανισμού κυριαρχίας και γραφειοκρατικού ελέγχου. Σε αντίθεση τόσο με τον μαρξισμό όσο και με τον αναρχισμό, η σοσιαλδημοκρατία δεν αντιμετωπίζει το κράτος ως θεσμό που πρέπει να «μαραθεί» ή να καταργηθεί, αλλά ως πεδίο διαρκούς μεταρρυθμιστικής διαπραγμάτευσης, όπου η ισορροπία ανάμεσα στη ρύθμιση και την ατομική ελευθερία αναζητείται εκ νέου σε κάθε ιστορική συγκυρία.

5. Συμπεράσματα: Δύο διαδρομές από το άτομο και την κοινότητα

Ο σοσιαλισμός και ο αναρχισμός συγκλίνουν στην κριτική του καπιταλισμού ως συστήματος που αλλοτριώνει τόσο το άτομο όσο και την κοινωνία, και μοιράζονται το όραμα μιας κοινότητας όπου η αλληλεγγύη και η συνεργασία υπερβαίνουν τον ανταγωνισμό. Αποκλίνουν, ωστόσο, σε καθοριστικά σημεία που δεν μπορούν να αναχθούν αποκλειστικά στο ερώτημα του κράτους, αλλά εκπηγάζουν από τις βαθύτερες διαφορετικές τους αντιλήψεις για το άτομο και την κοινότητα.

Ο σοσιαλισμός αντιλαμβάνεται το άτομο ως ταξικό υποκείμενο που η χειραφέτησή του απαιτεί πρώτα τον συλλογικό μετασχηματισμό των υλικών συνθηκών. Η κοινότητα είναι πεδίο ταξικής πάλης, πολιτικής οργάνωσης και τελικά κοινωνικής ιδιοκτησίας. Ο αναρχισμός, αντίθετα, ορίζει το άτομο ως αυτόνομη οντότητα που η ολοκλήρωσή του επιτυγχάνεται μόνο μέσα σε ελεύθερες, οριζόντιες κοινότητες αμοιβαιότητας, χωρίς τη διαμεσολάβηση κανενός θεσμού που θα μπορούσε να αναπαράγει ιεραρχία. Η διαφορά αυτή στην ανθρωπολογία παράγει αναπόφευκτα και τη διαφορά στον ρόλο του κράτους. Για τον σοσιαλισμό, το κράτος είναι (έστω προσωρινά) εργαλείο μετασχηματισμού· για τον αναρχισμό, δεν μπορεί παρά να είναι εμπόδιο σε κάθε γνήσιο κοινοτικό αυτοκαθορισμό, όχι επειδή το κυβερνούν εξ ορισμού διεφθαρμένοι ή ανίκανοι άνθρωποι, αλλά επειδή η ίδια η λογική της συγκεντρωμένης και ανεπαρκώς ελεγχόμενης εξουσίας τείνει να αυτονομείται από την κοινωνία και να υπονομεύει την αυτοδιεύθυνση του λαού.

Βιβλιογραφία

Άρεντ, Χ. (1986). Η ανθρώπινη κατάσταση (Vita activa) (μτφρ. Γ. Λυκιαρδόπουλος & Σ. Ροζάνης). Αθήνα: Γνώση.

Bookchin, M. (2006). Το πρόταγμα του κομμουναλισμού (μτφρ. Α. Γκεζερλής). Αθήνα: Αλεξάνδρεια.

Eiglad, E. (επιμ.). (2024). Ελεύθεροι δήμοι & κομμουναλισμός: Η πολιτική κληρονομιά του Μπούκτσιν (μτφρ. Ι.Μ. Μαραβελίδη). Αθήνα: Αυτολεξεί.

Ένγκελς, Φ. (2006). Σοσιαλισμός: ουτοπικός και επιστημονικός (μτφρ. Δ. Κύριλλου). Αθήνα: Μαρξιστικό Βιβλιοπωλείο.

Γκόρντον, Ο. (2022). Η αναρχία ζει! Η αντιαυταρχική πολιτική από την πράξη στη θεωρία (μτφρ. Φ. Τερζάκης). Αθήνα: Πανοπτικόν.

Καστοριάδης, Κ. (1985). Η γραφειοκρατική κοινωνία. Τόμος Ι: Οι παραγωγικές σχέσεις στη Ρωσία (μτφρ. Έ. Παπαδοπούλου). Αθήνα: Ύψιλον.

Κροπότκιν, Π. (x.x). Η αναρχική οργάνωση της κοινωνίας (μτφρ. Β. Τομανάς). Αθήνα: Κατσάνος.

Κροπότκιν, Π. (1985). Αναρχία: η φιλοσοφία και το ιδανικό της (μτφρ. Ν. Αλεξίου). Αθήνα: Ελεύθερος τύπος.

Κυμλίκκα, Γ. (Kymlicka, W.). (2014). Η πολιτική φιλοσοφία της εποχής μας (μτφρ. Γ. Μολύβας). Αθήνα: Πόλις.

Λαντάουερ, Γ. (2019). Η κοινότητα ενάντια στο κράτος (μτφρ. Γ. Περτσάς & Π. Μανιάτης). Αθήνα: Πανοπτικόν.

Μαρξ, Κ. (2010). Κριτική του Προγράμματος της Γκότα. Αθήνα: Σύγχρονη Εποχή.

Μαρξ, Κ. (2010). Ο εμφύλιος πόλεμος στη Γαλλία. Αθήνα: Σύγχρονη Εποχή.

Rosanvallon, P. (2014). Η κοινωνία των ίσων (μτφρ. Α. Κιουπκιολής). Αθήνα: Πόλις.

Heywood, A. (2007). Πολιτικές ιδεολογίες (μτφρ. Χ. Κούτρης). Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

The post Άτομο, κοινότητα και κράτος στον σοσιαλισμό και τον αναρχισμό first appeared on Aυτολεξεί.