Όσοι γνωρίζουν την ιστορία της απαρχής της πολιτικής στρατηγικής του Μάρεϊ Μπούκτσιν για τον ελευθεριακό δημοτισμό, ξέρουν τον κεντρικό ρόλο που έπαιξε η παράδοση των επαρχιακών δημοτικών συνελεύσεων του Βερμόντ στην ανάπτυξη της μοναδικής προσέγγισης του Μπούκτσιν για την τοπικιστική πολιτική. Οι δημοτικές συνελεύσεις του Βερμόντ είναι ένας από τους μακροβιότερους θεσμούς άμεσης δημοκρατίας στον κόσμο σήμερα. Στην εποχή που προηγήθηκε της Αμερικανικής Επανάστασης, αποτελούσαν μέρος μιας ζωντανής αλλά ιστορικά προβληματικής παράδοσης άμεσης δημοκρατίας σε όλες τις βορειοανατολικές αποικίες και ήταν από τις πρώτες που κατάργησαν τις θρησκευτικές απαιτήσεις για τη συμμετοχή, καθώς και τους περιορισμούς με βάση το φύλο και την ιδιοκτησία. Όπως περιγράφει ο Μπούκτσιν στον πρώτο τόμο της Τρίτης Επανάστασης, αυτό το “άνοιγμα” του πλαισίου για τη συμμετοχή κάποιου ατόμου στις δημοτικές συνελεύσεις εξαπλώθηκε τελικά σε όλες τις αμερικανικές αποικίες κατά την προεπαναστατική εποχή.

Το Βερμόντ είναι σήμερα μία από τις 3 ή 4 πολιτείες των ΗΠΑ όπου η παράδοση των δημοτικών συνελεύσεων έχει διατηρηθεί. Κοινότητες σε ολόκληρη τη Νέα Αγγλία και πέραν αυτής εξακολουθούν να διοργανώνουν άτυπες δημοτικές συνελεύσεις κάθε φορά που προκύπτουν νέα αμφιλεγόμενα ζητήματα, αλλά μόνο στο Βερμόντ, το Νιου Χαμσάιρ, το Μέιν και σε ορισμένα αγροτικά τμήματα της Μασαχουσέτης οι δημοτικές συνελεύσεις εξακολουθούν να αποτελούν τα κύρια όργανα λήψης αποφάσεων για την έγκριση του ετήσιου προϋπολογισμού κάθε πόλης και κάθε φορά που αποφασίζονται σημαντικές δαπάνες, μαζί με αλλαγές στο πολεοδομικό σχεδιασμό και άλλες πολιτικές της πόλης. Μεταξύ αυτών των πολιτειών, η παράδοση των δημοτικών συνελεύσεων του Βερμόντ είναι η πιο δυναμική, με πολύ ευρεία συμμετοχή των κατοίκων της πόλης και όχι μόνο εκείνων που είναι σταθερά ενεργοί στην τοπική πολιτική.

Όπως μπορεί να θυμούνται οι αναγνώστες του έργου του Μπούκτσιν, η ζωτικότητα της παράδοσης των δημοτικών συνελεύσεων του Βερμόντ ενισχύθηκε σημαντικά στις αρχές της δεκαετίας του 1980, όταν 159 από τις 237 δημοτικές συνελεύσεις του Βερμόντ απάντησαν στην κλιμακούμενη κούρσα εξοπλισμών με τη Σοβιετική Ένωση εγκρίνοντας ψηφίσματα υπέρ του παγώματος της παραγωγής πυρηνικών όπλων.

Η πρωτοβουλία αυτή πυροδότησε την ανάπτυξη ενός κινήματος για το πάγωμα των πυρηνικών όπλων, το οποίο τελικά πίεσε την απρόθυμη κυβέρνηση του Ρόναλντ Ρίγκαν να επαναλάβει και τελικά να επιταχύνει τις διαπραγματεύσεις για τον έλεγχο των εξοπλισμών με τους Σοβιετικούς. Από τη δεκαετία του 1980, οι δημοτικές συνελεύσεις του Βερμόντ έχουν ασχοληθεί για θέματα όπως η όξινη βροχή, η πυρηνική ενέργεια, ο πόλεμος των ΗΠΑ στο Ιράκ, οι προτάσεις για καθαίρεση του Τζορτζ Μπους και πολλά άλλα. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, ακτιβιστές του Ινστιτούτου Κοινωνικής Οικολογίας ξεκίνησαν μια σχετική πρωτοβουλία που οδήγησε σε 85 πόλεις του Βερμόντ και συνολικά 120 σε ολόκληρη τη Νέα Αγγλία να υιοθετήσουν ψηφίσματα που αντιτίθενται στη χρήση γενετικά τροποποιημένων οργανισμών [GMO] στη γεωργία. Τώρα που μιλάμε, ένας ευρύς συνασπισμός περιβαλλοντολόγων εργάζεται για να συμπεριλάβει τις πόλεις του Βερμόντ στον αγώνα για την εναντίωση των σχεδίων μιας εταιρείας πετρελαιαγωγών που ανήκει στην Exxon-Mobil να μεταφέρει εξαιρετικά διαβρωτικό και τοξικό υλικό από την Alberta Tar Sands του Καναδά μέσω της περιοχής μας.

Όλες αυτές οι προσπάθειες έχουν συνεισφέρει στη συνεχιζόμενη σημασία των δημοτικών συνελεύσεων του Βερμόντ. Όταν δεκάδες πόλεις εκδίδουν ψηφίσματα για θέματα εθνικής και παγκόσμιας σημασίας, αυτό συχνά βοηθά στην έναρξη ευρύτερων οργανωτικών προσπαθειών γύρω από αυτά τα θέματα. Οι καλά συντονισμένες προσπάθειες δημοτικών συνελεύσεων μπορούν να βοηθήσουν να φέρουν ένα νέο ζήτημα ή μια νέα υπόθεση στο επίκεντρο της δημόσιας προσοχής σε εθνικό επίπεδο και όχι μόνο. Για παράδειγμα, μετά το πρώτο κύμα ψηφισμάτων των πόλεων του Βερμόντ για το θέμα των GMO, πολλές κομητείες της Καλιφόρνιας ψήφισαν νόμους που απαγορεύουν τη χρήση τους. Τοπικά μοντέλα οργάνωσης άρχισαν να εξαπλώνονται σε όλη τη χώρα ως απάντηση στη συνεχιζόμενη αδυναμία των εθνικών περιβαλλοντικών ομάδων και των ομάδων για την ασφάλεια των τροφίμων να περάσουν οποιαδήποτε μέτρα για τη ρύθμιση ή ακόμη και την επισήμανση των GMO σε εθνικό επίπεδο.

Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά εμπόδια για την αξιοποίηση του μέγιστου δυναμικού αυτών των προσπαθειών. Οι λειτουργικές νομικές εξουσίες των πόλεων στο Βερμόντ και σε ολόκληρη την περιοχή έχουν περιοριστεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες, καθώς πολλές εξουσίες για θέματα φορολόγησης, σχολικής διοίκησης και άλλες έχουν αναληφθεί, στο σύνολό τους ή εν μέρει, από την πολιτειακή κυβέρνηση, συχνά υπό πολιτειακές διοικήσεις με κάποιο ονομαστικά προοδευτικό πρόσημο. Ορισμένοι ισχυροί δημοσιογράφοι και πολιτικοί επιστήμονες έχουν υποστηρίξει ότι οι συζητήσεις για εθνικά και παγκόσμια θέματα μάλλον αποδυναμώνουν παρά ενισχύουν την παράδοση της δημοτικής συνέλευσης, «αποσπώντας» την προσοχή των πολιτών από τις επείγουσες υποθέσεις της πόλης. Άλλες φορές, τοπικοί αξιωματούχοι αρνούνται κατά καιρούς την εγγραφή θεμάτων στην ημερήσια διάταξη της δημοτικής συνέλευσης, ακόμη και όταν προσκομίζεται ο απαιτούμενος αριθμός υπογραφών – το 5% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων. Σε αρκετές περιπτώσεις, κρατικοί αξιωματούχοι ενθάρρυναν ενεργά τους αρμόδιους υπαλλήλους να αρνηθούν αιτήσεις που θεωρούσαν ότι δεν ενέπιπταν στο πεδίο των «δημοτικών υποθέσεων», και υπάρχει μια σειρά πρόσφατων δικαστικών υποθέσεων που επιχειρούν να αμφισβητήσουν τέτοιες αρνήσεις.

Σε μια υπόθεση-ορόσημο του 1990, ένας ακτιβιστής για την ειρήνη στην πόλη Μονπελιέ (πρωτεύουσα του Βερμόντ) κατέθεσε ένα αριθμό υπογραφών για το “ψηφοδέλτιο της ημέρας της δημοτικής συνέλευσης”, ώστε να υπάρξει ένα ψήφισμα υπέρ ενός «μερίσματος ειρήνης» μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, και με ένα πολιτειακό δικαστήριο του Βερμόντ να αποφασίζει ότι η πόλη έπρεπε να δεχτεί την αίτηση. Αλλά σε μια υπόθεση του 2007 το Ανώτατο Δικαστήριο του Βερμόντ υποστήριξε την άρνηση της πόλης του Σάουθ Μπέρλινγκτον να αναρτήσει μια αίτηση που είχε υποβληθεί από υποστηρικτές κατά των αμβλώσεων και ζητούσε την υποχρεωτική ενημέρωση των γονέων όταν τα κορίτσια που είναι νόμιμα ανήλικα ζητούν άμβλωση [1]. Δυστυχώς, η απόφαση του δικαστηρίου σε αυτή την υπόθεση κατά των αμβλώσεων θεωρείται πλέον από πολλούς ως μόνιμο δεδικασμένο. Ο κανόνας του Dillon ισχυρίζεται ότι οι πόλεις είναι τελικά δημιουργήματα της πολιτειακής κυβέρνησης και δεν έχουν δικαιώματα αυτοδιοίκησης, εκτός αν κερδίσουν την έγκριση του πολιτειακού νομοθετικού σώματος για κάθε συγκεκριμένο μέτρο [2]. Η πιο ηχηρή προσπάθεια των τελευταίων ετών να διεκδικηθεί η τοπική αυτοδιοίκηση ενάντια σε αυτό το δόγμα πήρε τη μορφή μιας βραχύβιας, έντονα αντιδραστικής εκστρατείας στα τέλη της δεκαετίας του 1980 από δεξιούς γαιοκτήμονες που αντιτάχθηκαν σε μια κρατική πρωτοβουλία που ενθάρρυνε τον πολεοδομικό σχεδιασμό και τη χωροταξία. Αντίθετα, μια οργάνωση με έδρα την Πενσυλβάνια που ονομάζεται Community Environmental Legal Defense Fund (celdf.org) έχει αναπτύξει μια προληπτική στρατηγική με την οποία οι πολίτες μιας πόλης αμφισβητούν άμεσα τη νομική θέση των εταιρειών σε υποθέσεις που αφορούν μια ποικιλία περιβαλλοντικά καταστροφικών πρακτικών [3].

Παρά τους περιορισμούς αυτούς, ακτιβιστές από πολλα διαφορετικά κοινωνικά κινημάτα συνεχίζουν να θεωρούν τις δημοτικές συνελεύσεις του Βερμόντ ως ένα βιώσιμο φόρουμ για την ανάδειξη ζητημάτων και τη δημοσιοποίηση επειγόντων θεμάτων. Οι συζητήσεις είναι ζωηρές και ενίοτε έντονες, αλλά γενικά είναι μάλλον διερευνητικές. Οι δημοτικές συνελεύσεις προσφέρουν ένα περιβάλλον όπου ένα ευρύ φάσμα τοπικών κατοίκων, από εκείνους των οποίων οι οικογένειες ζουν σε μια πόλη για γενιές μέχρι τους πιο πρόσφατους νέους κατοίκους, μπορούν να προσπαθήσουν να συνεργαστούν για την επίλυση προβλημάτων και να κατανοήσουν ο ένας τις απόψεις του άλλου πέρα από διαχωρισμούς πολιτισμού, πολιτικής και ποικίλων κοινωνικοοικονομικών φραγμών. Αποτελούν το επίκεντρο μιας ζωντανής δημόσιας σφαίρας, η οποία εξακολουθεί να απουσιάζει σε μεγάλο βαθμό από τις περισσότερες κοινότητες στις ΗΠΑ, και ενσαρκώνουν τη δυνατότητα για μια δεσμευμένη και ενεργή μορφή του πολίτη, η οποία είναι πολύ σπάνια σε μια χώρα της οποίας η πολιτική συνήθως κυριαρχείται από δυσεπίλυτα μπλοκ εξουσίας και συχνά συντριπτικά επίπεδα παραπληροφόρησης και προπαγάνδας.

[1] Ολόκληρη η απόφαση εδώ: http://libraries.vermont.gov/sites/libraries/files/supct/current/eo2006-155.txt. 2 

[2] «Οι δημοτικές κοινότητες οφείλουν την προέλευσή τους στο νομοθέτη και αντλούν τις εξουσίες και τα δικαιώματά τους εξ ολοκλήρου από αυτόν. Τους δίνει την πνοή της ζωής, χωρίς την οποία δεν μπορούν να υπάρξουν. Όπως δημιουργεί, έτσι μπορεί να καταστρέψει. Αν μπορεί να καταστρέψει, μπορεί να περιορίσει και να ελέγξει». Απόφαση του δικαστή John Forrest Dillon στην υπόθεση Clinton κατά Cedar Rapids and the Missouri River Railroad, (24 Iowa 455, 1868).

[3] Για μια πρόσφατη επεξήγηση δείτε εδώ: https://www.thenation.com/article/archive/rebel-towns/

The post Οι δημοτικές συνελεύσεις του Βερμόντ, μία ζωντανή δημοκρατική παράδοση first appeared on Aυτολεξεί.

In this edition, the editorial team of Aftoleksi talks to Brian Tokar and Dimitris Roussopoulos, two influential figures from the North American movement for social ecology – a theoretical body that focuses on the direct relationship between the political organization of society and our attitudes towards nature.

Key topics of discussion include climate change, energy management, the imaginary of economic growth, and the right to the city. In our own historical era, the character of urgency is appropriate as global warming is now an inescapable horizon. In the face of ecological and social catastrophe, the concept of climate justice, introduced by Tokar himself, is more relevant than ever.

We are also discussing the city and the possibility of building networks of solidarity and direct democracy in the urban fabric, recreating the free public space with democratic institutions of self-government. Rousopoulos’ account of his experience, from the self-managed neighbourhood of Milton Parc in Montreal, and the project of libertarian minucipalism is a historical legacy for contemporary movements.

We undertook this project as we firmly believe that ecological and urban issues are vital to the present and future of our presence on the planet. And we have chosen to speak with these thinkers, who have been warning for decades about the destructive direction of our societies, proposing a radical way forward towards a direct-democratic and ecological social institution.

Participants in the dialogues: Ioanna Maravelidi, Peter Piperkov, Dimitris Roussopoulos, Alexandros Schismenos, Yavor Tarinski, Brian Tokar.

***

Brian Tokar has been involved in the US movements since the 1970s. He is a former director of the Institute for Social Ecology co-founded by Murray Bookchin himself, with whom he was a collaborator. He teaches at the University of Vermont and lectures internationally on the connection between environmental and social movements. He is the author of several books, among which is Toward Climate Justice: Perspectives on the Climate Crisis and Social Change (New Compass, 2014).

Dimitris Roussopoulos is a historic figure of the North American libertarian movement since 1959, author of numerous books, among which Political Ecology: System Change Not Climate Change (Black Rose Books, 2018). He is still active in the libertarian municipalist movement in Canada. He is the founder of the historical publishing house Black Rose Books and a member of TRISE (International Institute of Social Ecology).

The post “City & Ecology”: Dialogues with Brian Tokar and Dimitris Roussopoulos (e-book) first appeared on Aυτολεξεί.

«Πόλη & Οικολογία. Διάλογοι με τους Μπράιαν Τόκαρ και Δημήτρη Ρουσόπουλο», εκδόσεις Αυτολεξεί, Αθήνα, Μάιος 2020, σελ. 63, διαστάσεις 21×14, ISBN 978-618-84851-0-5

Στην παρούσα έκδοση, η συντακτική ομάδα του Αυτολεξεί συνομιλεί με τους Μπράιαν Τόκαρ και Δημήτρη Ρουσόπουλο, δύο σημαίνουσες προσωπικότητες από το βορειοαμερικανικό κίνημα της κοινωνικής οικολογίας -ένα θεωρητικό όργανο που εστιάζει στην άμεση σχέση που έχει η πολιτειακή οργάνωση της κοινωνίας με τη στάση μας απέναντι στη φύση.

Βασικά ενδιαφέροντα της κουβέντας αποτελούν η κλιματική αλλαγή, η διαχείριση της ενέργειας, το φαντασιακό της ανάπτυξης, το δικαίωμα στην πόλη. Στη δική μας ιστορική εποχή προσιδιάζει ο χαρακτήρας του κατεπείγοντος καθώς η υπερθέρμανση του πλανήτη αποτελεί, πλέον, αναπόδραστο ορίζοντα. Απέναντι στην οικολογική και κοινωνική καταστροφή, η έννοια της κλιματικής δικαιοσύνης, που εισήγαγε ο ίδιος ο Τόκαρ, είναι πιο επίκαιρη από ποτέ.

Συζητούμε, επίσης, για την πόλη και τη δυνατότητα να συγκροτήσουμε δίκτυα αλληλεγγύης και άμεσης δημοκρατίας στον αστικό ιστό, αναδημιουργώντας τον ελεύθερο δημόσιο χώρο με δημοκρατικούς θεσμούς αυτοκυβέρνησης. Η εξιστόρηση της εμπειρίας του Ρουσόπουλου, από την αυτοδιαχειριζόμενη γειτονιά του Milton Parc στο Μόντρεαλ, και το εγχείρημα του ελευθεριακού δημοτισμού αποτελούν μια ιστορική παρακαταθήκη για τα κινήματα.

Αναλάβαμε αυτό το έργο καθώς πιστεύουμε ακράδαντα ότι το οικολογικό και αστικό ζήτημα έχουν ζωτική σημασία για το παρόν και το μέλλον της παρουσίας μας στον πλανήτη. Και επιλέξαμε να μιλήσουμε με αυτούς τους στοχαστές, οι οποίοι προειδοποιούν εδώ και δεκαετίες για την καταστροφική κατεύθυνση των κοινωνιών μας, προτείνοντας μία ριζοσπαστική διέξοδο προς μια αμεσοδημοκρατική και οικολογική κοινωνική θέσμιση.

***

Ο Μπράιαν Τόκαρ συμμετέχει στα κινήματα των ΗΠΑ από τη δεκαετία του ’70. Είναι πρώην διευθυντής του Ινστιτούτου Κοινωνικής Οικολογίας που ίδρυσε ο Μάρρεϋ Μπούκτσιν, με τον οποίο υπήρξαν συνεργάτες. Διδάσκει στο παν/μιο του Βερμόντ και πραγματοποιεί διαλέξεις διεθνώς για τη σύνδεση των περιβαλλοντικών κινημάτων με τα κοινωνικά. Συγγραφέας πολλών βιβλίων. Στα ελληνικά κυκλοφορεί η Κλιματική δικαιοσύνη: προοπτικές για την κλιματική κρίση και την κοινωνική αλλαγή (Αντιγόνη, 2013).

Ο Δημήτρης Ρουσόπουλος είναι ιστορική φιγούρα του βορειοαμερικανικού ελευθεριακού κινήματος ήδη από το 1959, συγγραφέας πάμπολλων βιβλίων. Παραμένει ενεργός στο κίνημα του ελευθεριακού δημοτισμού στον Καναδά. Είναι ιδρυτής του ιστορικού εκδοτικού οίκου Black Rose Books και μέλος του TRISE (Διεθνές Ινστιτούτο Κοινωνικής Οικολογίας). Στα ελληνικά κυκλοφορεί το βιβλίο του Πολιτική οικολογία: πέρα από τον περιβαλλοντισμό (Ελευθεριακή Κουλτούρα, 2017).

Στους διαλόγους συμμετέχουν: Ιωάννα-Μαρία Μαραβελίδη, Πίτερ Πιπέρκοφ, Δημήτρης Ρουσόπουλος, Αλέξανδρος Σχισμένος, Γιάβορ Ταρίνσκι, Μπράιαν Τόκαρ
Μετάφραση: Αλέξανδρος Σχισμένος | Επιμέλεια: Ιωάννα-Μαρία Μαραβελίδη
Σχεδιασμός-εξώφυλλο: Αδελφός Κουφίωνας | Προτάσεις-εισηγήσεις εξωφύλλου: Τόνια Λέντζου

ΣΗΜΕΙΑ ΔΙΑΘΕΣΗΣ (η λίστα ανανεώνεται):

ΑΘΗΝΑ: Βιβλιοπωλείο Πολιτεία (Ασκληπιού 1-3), Βιβλιοπέλαγος (Επ. Ασπρογέρακα 61 – πρώην Ισιδώρου), Εναλλακτικό (Θεμιστοκλέους 37), Ναυτίλος (Χαρ. Τρικούπη 28), Οι Εκδόσεις των Συναδέλφων (Καλλιδρομίου 30), Πρωτοπορία (Γραβιάς 3-5), Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου (Ζαλόγγου 9), Βιβλιοπωλείο ΑΛΦΕΙΟΣ (Χαρ. Τρικούπη 22), Στέγη Bibliotheque (Θεμιστοκλέους 76), Λοκομοτίβα café-bar βιβλιοπωλείο (Μπόταση 7 και Σολωμού), Επί Λέξει (Ακαδημίας 32 & Λυκαβηττού), Βιβλιοπωλείο Πατάκη (Ακαδημίας 65), Books Plus (Πανεπιστημίου 37), Red n’ Noir (Δροσοπούλου 52, Κυψέλη), Little Tree Books (Καβαλλότι 2, Ακρόπολη), Βιβλιοπωλείο Λεμόνι (Ηρακλειδών 22, Θησείο), Συνεταιρισμός Συν Άλλοις (Νηλέως 35, Θησείο), TRISE: Διεθνές Ινστιτούτο Κοινωνικής Οικολογίας (Κολοκοτρώνη 31, Σύνταγμα), Κ*ΒΟΞ (Θεμιστοκλέους και Αραχώβης), Αυτοδιαχειριζόμενο Στέκι Πέρασμα (Ζωοδόχου Πηγής και Ισαύρων), Αυτοδιαχειριζόμενος κοινωνικός χώρος Μπερντές (Aράδου 55, Άνω Ιλίσια – πλ. Κύπρου), Αυτοδιαχειριζόμενο Στέκι Αργυρούπολης Υπόστεγο (25ης Μαρτίου 38).

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ: Ακυβέρνητες Πολιτείες (Αλ. Σβώλου 28)

ΠΑΤΡΑ: Πρωτοπορία (Γεροκωστοπούλου 31-33)

ΧΑΝΙΑ: Rosa Nera (Λοφός Καστέλι, παλιό λιμάνι)

ΑΓΡΙΝΙΟ: Αγαύη βιβλιοπωλείο (Γ. Καραπαπά 16)

ΙΩΑΝΝΙΝΑ: Βιβλιοπωλείο Αναγνώστης (Πυρσινέλλα 11), Κοινωνικός Χώρος Αλιμούρα (Αραβαντινού 6)

ΣΑΜΟΣ: Αλγόριθμος – φοιτητικό στέκι Πανεπιστημίου Σάμου

— Παραλαβές-παραγγελίες γίνονται και στα βιβλιοπωλεία εκτός Αθηνών —

* Οποιοσδήποτε χώρος επιθυμεί να προμηθευτεί το βιβλιαράκι μπορεί να επικοινωνήσει στο e-mail: aftoleksi@gmail.com

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ της εισαγωγής του βιβλίου στο ThePressProject:
https://thepressproject.gr/poli-ikologia-dialogi-me-tous-braian-tokar-ke-dimitri-rousopoulo-prodimosiefsi-apo-tis-ekdosis-aftolexi/

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ: Σταύρος Καραγεωργάκης, Η κοινωνική οικολογία, επίκαιρη όσο ποτέ, «Εφημερίδα των Συντακτών», 3.7.2020

ΒΙΝΤΕΟ από την εκδήλωση-βιβλιοπαρουσίασή μας στο Τρισέ, 01/11/22, ρεπορτάζ και κάλυψη: Μαριανέλλα Κλώκα (πρακτορείο Pressenza) 

«Αυτολεξεί» – ελευθεριακός ψηφιακός τόπος & εκδόσεις
aftoleksi@gmail.com

The post «Πόλη & Οικολογία» Διάλογοι με τους Μπράιαν Τόκαρ και Δημήτρη Ρουσόπουλο first appeared on Aυτολεξεί.

Πρόλογος για την ελληνική έκδοση

Το 2012 ήταν η χρονιά κατά την οποία πολλοί άνθρωποι, ειδικά στο βόρειο ημισφαίριο, βίωσαν για πρώτη φορά τις άμεσες συνέπειες της αναδυόμενης παγκόσμιας κλιματικής κρίσης. Αυτό φάνηκε πιο καθαρά στις Η.Π.Α., όπου η ξηρασία και το παρατεταμένο κύμα καύσωνα του καλοκαιριού του 2012 έκανε ακόμα και τους χειραγωγημένους από τα μέσα ενημέρωσης Αμερικάνους να παραδεχτούν ότι η παγκόσμια κλιματική αλλαγή είναι πλέον πραγματικότητα. Στο τέλος του Οκτωβρίου, όταν ο τυφώνας Σάντυ ρήμαξε τις παράκτιες περιοχές της Νέας Υόρκης, του Νιου Τζέρσι, και αρκετών ακόμα περιοχών, το ζήτημα της παγκόσμιας υπερθέρμανσης έγινε πρωτοσέλιδο μετά από πολλά χρόνια στις Η.Π.Α.

Το καταστροφικό κύμα καύσωνα που σημειώθηκε στην Ευρώπη το 2003 πέρασε στα ψιλά των αμερικανικών εφημερίδων, και οι μαζικές πλημμύρες που σαρώνουν τα τελευταία χρόνια το Πακιστάν, την Ταϊλάνδη και την Ινδονησία σπάνια εντάσσονται στα προβλήματα του κλίματος. Είναι πιθανό όμως η εικόνα των κυμάτων ύψους τεσσάρων μέτρων που έσκαγαν στο νότιο Μανχάταν να κατάφεραν τελικά να ξυπνήσουν τους περισσότερους Αμερικάνους από τον κλιματικό τους λήθαργο. Για πρώτη φορά μετά το 2009, η χρονιά του 2012 ήταν αυτή κατά την οποία αυξήθηκε σημαντικά το ενδιαφέρον του αμερικανικού κοινού για τα ζητήματα της κλιματικής απορρύθμισης, και σχεδόν η πλειονότητα του κόσμου αναγνώρισε ότι έχει επηρεαστεί προσωπικά από τις παγκόσμιες κλιματικές αλλαγές.[1]

Η τρυφηλή πολυτέλεια της άρνησης της κλιματικής κρίσης είναι κυρίως αμερικανικό φαινόμενο, ωστόσο άρχισε να έχει πέραση και στην Ευρώπη, ειδικά μετά το κατασκευασμένο σκάνδαλο που αφορούσε στην ερευνητική ομάδα για το κλίμα του βρετανικού Πανεπιστημίου της Ανατολικής Αγγλίας στα τέλη του 2009. Μετά από εβδομάδες με ιστορίες για ηλεκτρονικά μηνύματα που διέρρευσαν και για στατιστικά «τεχνάσματα» –το τελευταίο έγινε για να βελτιστοποιήσει τα δεδομένα, αλλά παρερμηνεύτηκε κατά την προσπάθεια χειρισμού του– τα ελεγχόμενα από τις επιχειρήσεις μέσα ενημέρωσης όλου του κόσμου επιδόθηκαν σε ένα παραλήρημα καταγγελίας των επιστημόνων, και υπαινίχθηκαν ότι η ανθρωπογενής παγκόσμια υπερθέρμανση του πλανήτη ήταν καθαρά ένα θέμα που αφορούσε τις επιστημονικές διαμάχες, και όχι τόσο ένα πραγματικό πρόβλημα. Τέσσερα συναπτά κλιματικά συνέδρια των Ηνωμένων Εθνών τέλειωσαν χωρίς να έχει σημειωθεί κάποια σημαντική πρόοδος προς την κατεύθυνση της πραγματικής μείωσης του διοξειδίου του άνθρακα και των άλλων αερίων του θερμοκηπίου.

Ένα παρόμοιο κύμα συστηματικής άρνησης χάλασε τις πρόσφατες συζητήσεις για τα δημόσια χρέη και για τις ολέθριες νεοφιλελεύθερες πολιτικές που επιβλήθηκαν στην Ελλάδα, και σε άλλες χώρες, με την επίφαση της μείωσης του ελλείμματος. Η Παγκόσμια Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο επέβαλαν τα νεοφιλελεύθερα μέτρα της ιδιωτικοποίησης, του ελεύθερου ανταγωνισμού και της ουσιαστικής καταστροφής του κοινωνικού ιστού ασφαλείας για πρώτη φορά σε χώρες του νότιου ημισφαιρίου τη δεκαετία του ’80 και του ’90. Σήμερα, αυτές οι πολιτικές «δομικής προσαρμογής» προωθούνται ακόμα και σε αρκετές από τις πλουσιότερες χώρες. Οι Έλληνες έχουν δείξει στον κόσμο ότι αυτές οι πολιτικές είναι απόλυτα καταστροφικές, και ακόμα έχουν δείξει πώς είναι η μαζική, οργανωμένη λαϊκή αντίσταση. Ωστόσο, οι ελίτ των Η.Π.Α. και της Ευρώπης συνεχίζουν να πιέζουν για την εφαρμογή αυτών των πολιτικών, λες και οι ίδιες αντιπροσωπεύουν τη μοναδική πρακτική λύση σ’ αυτό που οι πολιτικοί ονομάζουν μη βιώσιμο δημόσιο χρέος. Ακόμα και αν οι εργαζόμενοι στον δημόσιο τομέα, αλλά και όσοι στηρίζονται στις κοινωνικές υπηρεσίες, αντιμετωπίζουν τις χειρότερες συνέπειες των ακραίων μέτρων για τη «μείωση του ελλείμματος», οι ονομαζόμενοι «κεντρώοι» πολιτικοί, από τον Σαμαρά και την Μέρκελ μέχρι τον Ομπάμα, συνεχίζουν να παρουσιάζουν αυτά τα μέτρα ως τη μόνη ρεαλιστική λύση για να προχωρήσουμε.

Μια πιο γνήσια απάντηση στην οικονομική, αλλά και στην κλιματική, κρίση απαιτεί συστημική αλλαγή στον χαρακτήρα των δημόσιων πολιτικών, αλλά και στον τρόπο που αποφασίζουμε γι’ αυτές τις πολιτικές. Πράγματι, τόσο η κρίση του παγκόσμιου κλιματικού χάους όσο και η κρίση της νεοφιλελεύθερης οικονομίας απαιτούν έναν θεμελιώδη μετασχηματισμό της οικονομικής και πολιτικής κατάστασης. Όπως γνωρίζουμε, ο καπιταλισμός προϋποθέτει μη βιώσιμους περιβαλλοντικά ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης ενώ ταυτόχρονα ευνοεί τη συγκέντρωση της πολιτικής και οικονομικής εξουσίας σ’ όλο και λιγότερα χέρια. Αυτό το σύστημα δεν εξυπηρετεί εύκολα ούτε την εκχώρηση του οικονομικού και πολιτικού ελέγχου ούτε την απαραίτητη μείωση στην κατανάλωση από τις παγκόσμιες ελίτ. Αυτά ακριβώς όμως είναι τα μέτρα που χρειάζονται για ένα δίκαιο και βιώσιμο μέλλον, τόσο για την ανθρωπότητα, όσο και για κάθε μορφή ζωής της γης.

Τα κείμενα του ανά χείρας βιβλίου γράφτηκαν την περίοδο πριν από τη σύνοδο για το κλίμα που έγινε στην Κοπεγχάγη το 2009. Τότε υπήρχε σε μεγάλο βαθμό συνειδητοποίηση των συνεπειών της συνεχιζόμενης κλιματικής κρίσης, και υπήρχε η γνώση ότι οι γηγενείς και οι άλλες τοπικές κοινότητες, οι οποίες είναι ελάχιστα υπεύθυνες για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, αντιμετωπίζουν τις χειρότερες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Πάνω από 100.000 άνθρωποι απ’ όλο τον κόσμο συγκεντρώθηκαν στους δρόμους της Κοπεγχάγης για να απαιτήσουν μια συμφωνία που θα αποτρέψει την κλιματική καταστροφή και άρχισαν να δείχνουν τον δρόμο για έναν πιο οικολογικό τρόπο ζωής. Όπως γνωρίζουμε όμως, οι υπόγειοι χειρισμοί οδήγησαν σε ένα πραγματικά άχρηστο «σύμφωνο» που παροτρύνει τις χώρες για εθελοντική μείωση των εκπομπών τους. Οι Η.Π.Α. και η Κίνα, οι οποίες συχνά θεωρούνται ανταγωνίστριες αλλά μοιράζονται ένα ακαταμάχητο βραχυπρόθεσμο συμφέρον να καθυστερούν τον ουσιαστικό έλεγχο των εκπομπών, στήριξαν το Σύμφωνο της Κοπεγχάγης και το επακόλουθό του, που αποκαλείται Πλατφόρμα του Ντέρμπαν. Η συμφωνία του Ντέρμπαν, η οποία προέκυψε από το συνέδριο των Ηνωμένων Εθνών του 2011 στην Νότια Αφρική, ουσιαστικά ανέβαλε κάθε πρόοδο για τις παγκόσμιες μειώσεις αερίων μέχρι το 2020 ή και αργότερα, και το συνέδριο που έγινε το 2012 στην Ντόχα του Κατάρ θεωρήθηκε ευρέως αποτυχημένο αφού δεν κατάφερε τη σύναψη ουσιαστικών συμφωνιών.

Ενόψει της συνόδου της Κοπεγχάγης κάποιοι άρχισαν για πρώτη φορά να δραστηριοποιούνται σε παγκόσμια κλίμακα, εμπνεόμενοι από τη ριζοσπαστική μετασχηματιστική προοπτική της κλιματικής δικαιοσύνης. Η κλιματική δικαιοσύνη καταφέρνει ακόμα να ενοποιεί βασικές ιδέες για τη φύση της κλιματικής κρίσης και για το πώς πρέπει να προχωρήσουμε ως παγκόσμια κοινότητα.

Η κλιματική δικαιοσύνη προβάλλει τις φωνές των κοινοτήτων που είναι στην πρώτη γραμμή και αντιμετωπίζουν τις χειρότερες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, αυτών δηλαδή των κοινοτήτων που συμβάλουν ελάχιστα στις εκπομπές αερίων.

Το είδαμε στην Κοπεγχάγη, αλλά και σε όλα τα συνέδρια των Ηνωμένων Εθνών που ακολούθησαν, όταν επιτέλους ακούσαμε τις ιστορίες του αγώνα και της επιβίωσης των κατοίκων των νησιών-κρατών που βουλιάζουν κάτω από τη στάθμη της θάλασσας, των μαστιζόμενων από ξηρασίες εδαφικών εκτάσεων της ανατολικής Αφρικής, των χτυπημένων από πλημμύρες χωρών της νότιας Ασίας, αλλά και άλλων περιοχών.

Επίσης η κλιματική δικαιοσύνη αμφισβητεί τις μυριάδες λάθος λύσεις που προτείνονται και εφαρμόζονται για την κλιματική κρίση –από την πυρηνική ενέργεια και τον ανύπαρκτο «καθαρό άνθρακα» μέχρι το εμπόριο ανταλλαγής ρύπων– και προτάσσει πραγματικές λύσεις που στοχεύουν στην επανατοπικοποίηση των οικονομιών και την ενίσχυση των θεσμών του κοινοτιστικού ελέγχου. Μαζί με τους συνδικαλισμένους εργάτες και τους άνεργους, οι υπερασπιστές της κλιματικής δικαιοσύνης επιδιώκουν τη μετάβαση από την κοινωνία που είναι εξαρτημένη από τα ορυκτά καύσιμα σε αυτήν των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας. Ενώ αρκετές από τις οργανώσεις βάσης για την κλιματική δικαιοσύνη, οι οποίες προηγήθηκαν της συνόδου της Κοπεγχάγης, αποδείχτηκε ότι ήταν βραχύβιες, τα παγκόσμια δίκτυα, όπως το Κλιματική Δικαιοσύνη Τώρα, συνεχίζουν να λειτουργούν ως ένας κοινός τόπος για ανθρώπους που δουλεύουν εντός και εκτός των πυλών των διαπραγματεύσεων των Ηνωμένων Εθνών.

Φυσικά, συνεχίζουν και υπάρχουν διαμάχες μεταξύ των ανθρώπων που δουλεύουν μέσα και έξω από το σύστημα. Το 2011 στο Ντέρμπαν, οι διαφωνίες μεταξύ των ομάδων της κοινωνίας των πολιτών που συμμετείχαν στο συνέδριο των Ηνωμένων Εθνών και όσων ήταν εκτός κορυφώθηκαν, την τελευταία μέρα της διαδήλωσης που γινόταν έξω από το συνεδριακό κέντρο. Ενώ οι εκπρόσωποι των μεγαλύτερων Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων ζήτησαν τη συνεργασία των σεκιουριτάδων των Ηνωμένων Εθνών, προκειμένου να εκκενωθεί το κτίριο των διαδηλωτών, αρκετοί ακτιβιστές αρνήθηκαν να φύγουν και κάποιοι απομακρύνθηκαν με τη βία.[2] Ενώ πολλές ομάδες για την κλιματική δικαιοσύνη δυσκολεύονται πολύ να εκθέσουν τις απόψεις τους στις διαδικασίες των Η.Ε. –λόγω μιας συντονισμένης προσπάθειας των αξιωματούχων να περιθωριοποιήσουν τις φωνές της κοινωνίας των πολιτών– κάποιοι παραμένουν αισιόδοξοι για τις δυνατότητες μιας συντονισμένης στρατηγικής εντός και εκτός αυτών των ετήσιων συναντήσεων. Την ώρα που τα ακτιβιστικά κινήματα βάσης, όπως η ευρωπαϊκή Δράση για την Κλιματική Δικαιοσύνη και η αμερικανική Κινητοποίηση για την Κλιματική Δικαιοσύνη, φαίνεται να χάνουν τα ερείσματά τους μετά τα απογοητευτικά επακόλουθα της Κοπεγχάγης, συνεχίζουν να προσφέρουν ένα πρότυπο για συντονισμένες, ασυμβίβαστες δημόσιες δράσεις, οι οποίες σήμερα είναι χρήσιμες περισσότερο από ποτέ.

Μια ακόμα σημαντική εξέλιξη είναι η αύξηση των προσπαθειών αντίστασης στις νέες, εξαιρετικά ακραίες μορφές άντλησης ορυκτών καυσίμων σε όλο τον κόσμο. Οι αυξανόμενες τιμές του πετρελαίου κάνουν κερδοφόρα την εξαγωγή ανθρακούχων καυσίμων από εξαιρετικά απομακρυσμένες και δαπανηρές πηγές, είτε αυτές είναι οι οριζόντιες υπόγειες διατρήσεις και η υδραυλική ρηγμάτωση των σχιστόλιθων για άντληση αερίου ή πετρελαίου, είτε η εκμετάλλευση του πετρελαίου από την ασφαλτική άμμο, είτε οι επικίνδυνες εξορύξεις από τα πελάγη της Αρκτικής και των γύρω περιοχών. Ενώ έχει εκδηλωθεί σημαντική αντίσταση για την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων ασφαλτικής άμμου στην Αλμπέρτα του Καναδά –από ντόπιους ακτιβιστές, αλλά και από Ευρωπαίους και Αμερικάνους– οι εταιρίες έχουν αρχίσει να ψάχνουν για ασφαλτική άμμο μέχρι και στην λεκάνη του Κονγκό.[3] Η αντίσταση στην υδραυλική ρηγμάτωση έγινε πρωτοσέλιδο στις πολιτείες της Νέας Υόρκης και της Πενσυλβάνια, ωστόσο αυτή η χημική και εντατική τεχνολογία χρησιμοποιείται σήμερα παγκοσμίως. Ιθαγενείς κοινότητες αντιστέκονται στις μετακινήσεις πληθυσμών που προσπαθούν να τους επιβληθούν προκειμένου να γίνει εξόρυξη πετρελαίου στις ακτές της Αλάσκα, και παρόμοιοι αγώνες πιθανώς θα επεκταθούν σε όλη την Αρκτική, όσο το λιώσιμο των πάγων διευκολύνει την εξόρυξη πετρελαίου, τις μεταλλευτικές δραστηριότητες και την κατασκευή λιμανιών στον απομακρυσμένο Βορρά.

Ο χαρακτηρισμός της εκμετάλλευσης της ασφαλτικής άμμου της Αλμπέρτα ως ένα «τελειωτικό χτύπημα» στο παγκόσμιο κλίμα από τον διάσημο κλιματολόγο Τζέιμς Χάνσεν θα μπορούσε να αφορά οποιαδήποτε απ’ αυτές τις νέες επικερδείς ακραίες μορφές ενέργειας.[4] Κάθε εξόρυξη νέας μορφής ενέργειας πλήττει μια ανθρώπινη κοινότητα, την οποία οι επιχειρήσεις είναι έτοιμες να θυσιάσουν στο όνομα των σταθερών κερδών και της εξυπηρέτησης της υπερβολικής κατανάλωσης των ελίτ. Ωστόσο, κάθε μία απ’ αυτές τις περιπτώσεις είναι και μια εστία αντίστασης.

Το ρίσκο είναι πολύ μεγάλο και κάθε μία απ’ αυτές τις ιστορίες δείχνει ότι χρειάζεται άμεσα η δημιουργία ενός ενωμένου και συνεκτικού κινήματος για την κλιματική δικαιοσύνη.

Τα κινήματα για την κλιματική δικαιοσύνη συνεχίζουν να είναι ποικιλόμορφα και στηρίζονται σε μια ίσως πρωτόγνωρη ποικιλία προοπτικών και στρατηγικών. Για πολλούς λόγους, η ανομοιογένειά τους είναι η δύναμή τους, δεδομένης της διαφορετικότητας των ανθρώπων που επηρεάζονται από τα ακραία καιρικά φαινόμενα και το αυξανόμενο κλιματικό χάος, όπως επίσης και από την ανάγκη για την ανάπτυξη κατάλληλων στρατηγικών για πολύ διαφορετικά πολιτικά πλαίσια. Η κλιματική κρίση όμως είναι επίσης εκ των πραγμάτων παγκοσμίων διαστάσεων, και η έλλειψη προόδου για την μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου παγκοσμίως υπογραμμίζει την ανάγκη για ακόμα περισσότερη συνεργασία, αποφασιστικότητα και κοινό όραμα.

Ίσως η μεγαλύτερη ελπίδα του κινήματος είναι ο συνδυασμός της αυξανόμενης κλιματικής μαχητικότητας στον Βορρά και η αυξανόμενη διεθνής προβολή των αγώνων στον Νότο. Ελλείψει μιας συνεκτικής στρατηγικής για τη γρήγορη ανατροπή του αδιεξόδου των παγκόσμιων διαπραγματεύσεων –που είναι, με τη σειρά τους, το προϊόν της πολιτικής ηγεμονίας των συμφερόντων που συνδέονται με τα ορυκτά καύσιμα– ο νοτιοαφρικανός αναλυτής και ακτιβιστής Πάτρικ Μποντ αναφέρει ότι:

Δεν πρέπει να ξεχνάμε τα πιο σημαντικά χαρακτηριστικά μιας μελλοντικής πολιτικής κλιματικής δικαιοσύνης: να σκεφτόμαστε τοπικά, εθνικά και παγκόσμια, και επίσης, να δρούμε σε κάθε ένα απ’ αυτά τα επίπεδα με την κατάληλη ανάλυση, στρατηγική, τακτική και τους κατάλληλους συμμάχους.[5]

Το μέλλον της ανθρωπότητας μπορεί να στηρίζεται σ’ αυτήν την κάπως διερευνητική, αλλά αναμφίβολα ουσιώδη, προοπτική.

Θέλω να εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου σε όλους όσοι συνέβαλαν στο να γίνει πραγματικότητα αυτό το βιβλίο, μεταξύ των οποίων, τους εκδότες της πρώτης μορφής αυτών των κειμένων, τον Σταύρο Καραγεωργάκη και τους συνεργάτες του στην Ελλάδα που ανέλαβαν αυτήν την νέα έκδοση, και ειδικά τον Άιρικ Άιγκλαντ και τους υπόλοιπους της νορβηγικής εκδοτικής κολλεκτίβας New Compass (πρώην Communalism) που πρώτοι αυτοί με παρότρυναν να οργανώσω αυτά τα άρθρα στη μορφή ενός βιβλίου και με ενθάρρυναν για να υλοποιηθεί αυτό το έργο. Ελπίζω ότι η ελληνική έκδοση θα πετύχει να πλησιάσει ένα νέο κοινό που θα γνωρίσει την εξέλιξη του κινήματος για την κλιματική δικαιοσύνη, και θα βοηθήσει ακολούθως στη δημιουργία μιας νέας, κοινωνικής μετασχηματιστικής προσέγγισης για όλα τα κοινωνικά και οικολογικά προβλήματα που αντιμετωπίζουμε σήμερα.

Μπράιαν Τόκαρ
Ανατολικό Μοντπελιέ, Βερμόντ
Νοέμβριος 2012

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] Αν και η πιο πρόσφατη μελέτη, η οποία εκπονήθηκε από κοινού από τα πανεπιστήμια του Γέιλ και του Τζορτζ Μέισον, έγινε πριν τον τυφώνα Σάντυ, ωστόσο έδειχνε μια χαρακτηριστική αλλαγή στη στάση του κόσμου. Βλ. Anthony Leiserowitz, κ.α., Climate Change in the American Mind: Americans’ Global Warming Beliefs and Attitudes in September 2012 (New Haven, CT: Yale Project on Climate Change Communication, 2012).
[2] Anne Petermann & Orin Langelle, “The Durban Disaster,” Z Magazine, Φεβρουάριος 2012.
[3] Sarah Wykes, Energy Futures: Eni’s investments in tar sands and palm oil in the Congo Basin (Berlin: Heinrich Böll Foundation, 2009).
[4] James Hansen, “Silence is Deadly,” 3 Ιουνίου, 2011, τελευταία πρόσβαση στις 15 Σεπτεμβρίου, 2011 στη διεύθυνση: https://www.columbia.edu/%7Ejeh1/mailings/2011/20110603_SilenceIsDeadly.pdf.
[5] Patrick Bond, “Durban’s conference of polluters, market failure and critic failure,” Ephemera Vol. 12:1/2, σσ. 66-67 (2012).

*Ο Μπράιαν Τόκαρ έχει συμμετάσχει ως ακτιβιστής σε διάφορα κινήματα των Η.Π.Α. ήδη από τη δεκαετία του 1970. Είναι ένας από τους θεωρητικούς που γράφει με σθένος για ζητήματα που σχετίζονται με τα γενετικά τροποποιημένα, την ηθική της τροφής και την κοινωνική οικολογία. Σήμερα είναι ο διευθυντής του Ινστιτούτου Κοινωνικής Οικολογίας που είχε ιδρύσει ο Μάρεϊ Μπούκτσιν στο Βερμόντ των Η.Π.Α.

The post Brian Tokar: Κλιματική δικαιοσύνη, προοπτικές για την κλιματική κρίση first appeared on Aυτολεξεί.

Today, with a growing awareness of climate disruptions and the profound social and ecological upheavals that we face, environmental politics may once again be ascendant. But often we see similar forms of narrowly instrumental environmentalism to those Bookchin critiqued in the 1960s and seventies. “Green consumerism,” which first emerged as a widespread phenomenon around the 1990 Earth Day anniversary, has returned with a vengeance, incessantly promoted as the key to reducing our personal impact on the climate. Even some critical observers, such as the popular British columnist George Monbiot, have focused on the feasibility of a “least painful” lower-energy scenario, rather than posing a fundamental ecological challenge to the further destructive development of global capitalism.[1]

In this disturbingly constrained political and intellectual environment, what does the future hold? Will capitalism finally come to terms with the environmental crisis, perhaps driven by the dynamic movement to withdraw university and public funds from investments in fossil fuel corporations? Or are such campaigns mainly a step toward a more fundamental political challenge and a movement toward a thoroughly transformed future? To address these questions, it is useful to consider some of the particular ways that social ecology may continue to inform and enlighten today’s emerging social and ecological movements.

First, social ecology offers an uncompromising ecological outlook that challenges the entrenched power structures that underlie the systems of capitalism and the nation-state. A movement that fails to confront the underlying causes of environmental destruction and climate disruption can, at best, only superficially address those problems. Capitalism continually promotes false solutions such as carbon trading, geoengineering, and fracked gas as a “bridge fuel,” which serve the system’s imperative to keep growing. Ultimately, to fully address the causes of climate change and other compelling environmental problems requires us to raise long-range, transformative demands that the dominant economic and political systems may prove unable to accommodate. We can structure our activist campaigns in a manner that illuminates hidden structures of oppression and hierarchy, and reveals how various oppressions intersect, even while joyfully and dramatically illustrating the long-range, reconstructive potential of our movement.[2] Such a systemic approach can help guide our movements further in the direction of the social transformation that we know is necessary, challenge the continuing sellouts of corporate-friendly “official” environmentalism and help us “keep our eyes on the prize.”

Second, social ecology offers us a lens to better comprehend the origins and the historical emergence of ecological radicalism, from the nascent movements of the late 1950s and early sixties right up to the present. Over five decades, the writings of Murray Bookchin and his colleagues have reflected upon the most important on-the-ground debates within ecological and social movements with passion and polemic, as well as with humor and long-range vision. Movements that are aware of their history, and comprehend the lessons of their many ebbs and flows over time, are much better equipped to discuss where we may be headed.

Third, social ecology offers the most comprehensive theoretical treatment of the origins of human social domination and its historical relationship to abuses of the earth’s living ecosystems. Social ecology has consistently pointed to the origins of ecological destruction in social relations of domination, in contrast to conventional views suggesting that impulses to dominate non-human nature are a product of mere historical necessity. Social ecologists celebrate the ways that humans can participate meaningfully and supportively in the processes of natural evolution, rather than pretending that we can live as merely passive observers. Evolving eco-technologies, from permaculture to green urban design, can help point the way toward new relationships of harmony between our own communities and the rest of nature, prefigure new kinds of social relationships, and help us usher in more profound changes that reach beyond the local level.

Fourth, social ecology presents a framework for comprehending the origins of human consciousness and the emergence of human reason from its natural context. Bookchin’s philosophy reaches far beyond popular, often solipsistic notions of an “ecological self,” grounding the embeddedness of consciousness in nature in a coherent theoretical framework with roots in both classical nature philosophies and modern science. It advances a challenge to overturn popular acceptance of the world as it is, and to persistently inquire as to how things ought to be.

Fifth, social ecology offers activists an historical and strategic grounding for political and organizational debates about the potential for direct democracy. Social ecologists have worked to bring the praxis of direct democracy into popular movements since the 1970s, and Bookchin’s writings offer an essential historical and theoretical context for this continuing conversation. When environmental organizations refuse to be accountable to their membership, we can offer a principled challenge, and also develop new forms of organization that help illuminate the potential for a fundamentally different kind of social and political power.

Sixth, at a time when the remaining land-based peoples around the world are facing unprecedented assaults on their communities and livelihoods, social ecology reminds us of the roots of Western radicalism in the social milieu of peoples recently displaced from their own rural, agrarian roots. Bookchin’s fourvolume opus, The Third Revolution, describes in detail how revolutionary movements in Europe from the Middle Ages to the Spanish Civil War were often rooted in pre-industrial social relations, an understanding which can serve to historicize and deromanticize our approach to contemporary land-based struggles. Rather than an exotic other, vaguely reminiscent of a distant and idealized past, current peasant and indigenous movements offer much insight and practical guidance to help us live better on the earth, reclaiming both our past and our future.

Seventh, social ecology offers a coherent and articulate political alternative to economic reductionism, identity politics, and many other trends that often dominate today’s progressive left. Bookchin polemicized relentlessly against these and other limiting tendencies, insisting that our era’s ecological crises compel a focus on the general interest, with humanity itself as the most viable “revolutionary subject.” Social ecology has helped connect contemporary revolutionaries with the legacies of the past and offered a theoretical context for sustaining a coherent, emancipatory revolutionary social vision.

Finally, Bookchin insisted for four decades on the inseparability of oppositional political activity from a reconstructive vision of an ecological future. He viewed most popular leftist writing of our era as only half complete, focusing on critique and analysis without also proposing a coherent way forward. At the same time, social ecologists have often spoken out against the increasing accommodation of many “alternative” institutions—including numerous once-radical cooperatives and collectives—to a stifling capitalist status quo. Opposition without a reconstructive vision often leads to exhaustion and burnout. “Alternative” institutions without a link to vital, counter-systemic social movements are cajoled and coerced by market forces into the ranks of non-threatening “green” businesses, merely serving an elite clientele with products that are “socially responsible” in name only. A genuine convergence of the oppositional and reconstructive strands of activity is a first step toward a political movement that can ultimately begin to contest and reclaim political power.

Some defenders of the status quo would have us believe that “green” capitalism and the “information economy” will usher in a transition to a more ecological future. But, like all the capitalisms of the past, this latest incarnation relies ultimately on the continued and perpetual expansion of its reach, at the expense of people and ecosystems worldwide. From urban centers to remote rural villages, we are all being sold on a way of life that can only continue to devour the earth and its peoples. Today’s high-tech consumer lifestyles, whether played out in New York, Beijing, Bangalore, or the remotest reaches of human civilization, defy all meaningful limits, ultimately raising global inequality and economic oppression to previously unimaginable proportions while profoundly destabilizing the earth’s ability to sustain complex life.

The corrosive simplification of living ecosystems and the retreat into an increasingly synthetic world that Murray Bookchin warned of in the early 1960s has evolved from a disturbing future projection into an impending global reality. Today, our very survival depends on our ability to challenge economic and social systems at their core and evolve a broad, counterhegemonic social movement that refuses to compromise its values or settle for partial measures. Nearly fifty years ago, Bookchin observed and reported on the dramatic May-June revolt in Paris in 1968, when huge crowds of students and workers united to occupy the universities and the streets. One of their popular slogans, inspired by the writings of the French Situationists in the late 1950s and early sixties, is usually translated as, “Be realistic—do (or ‘demand’) the impossible.” In response to the emerging ecological crisis, Bookchin urged his readers to consider a “more solemn injunction”: “If we don’t do the impossible, we shall be faced with the unthinkable.”[3] Facing a future of unstoppable climate chaos if we fail to act quickly, we need to set our sights on nothing less.

NOTES:

[1] George Monbiot, Heat: How to Stop the Planet from Burning (Boston: South End Press, 2007). For a comprehensive review of more radical solutions to the climate crisis, see the “Less Energy” series in the Green politics journal Synthesis/Regeneration (now Green Social Thought), beginning with the Winter 2007 issue, No. 42 (Available at http://www.greens.org/s-r).

[2] Chaia Heller, “Illustrative Opposition: Drawing the Revolutionary Out of the Ecological,” in Ecology of Everyday Life, pp. 149–171.

[3] Bookchin, The Ecology of Freedom, p. 41. Bookchin’s more detailed account of Paris in 1968 can be found in a pair of essays, reprinted in Post-Scarcity Anarchism (supra note 4), pp. 249-270.

The post Brian Tokar: Social Ecology and the Future first appeared on Aυτολεξεί.