Πόσο εκτός πραγματικότητας μας φαίνεται να αναλάβουμε την ευθύνη να περάσουμε μερικές ώρες ή και μέρες σε μια ακροθαλασσιά, μαζεύοντας εκατομμύρια πολύχρωμα μικροσκοπικά πλαστικά και θρυμματισμένο φελιζόλ;

Πόσο ξεκάθαρα μπορεί να καθρεφτίσει την αρρώστια του πολιτισμού μας ένα απομακρυσμένο ακρογιάλι;

Πόσο πρέπει να διαστρεβλωθούν οι έννοιες, ώστε να εκδιώκονται ως καταπατητές και καταστροφείς της φύσης οι άνθρωποι που πραγματικά φροντίζουν έναν τόπο;

Τελικά, ποια ή ποιος θα κάνει μια δουλειά σαν αυτή, αν δεν την κάνουν οι «τρελοί» και οι «τρελές» αυτού του κόσμου;

Τους τελευταίους δύο μήνες, περιμένοντας την εκτέλεση της εντολής κατεδάφισης των πρόχειρων καταλυμάτων του Λαυρακά και της εκκένωσης των παραλιών που ανακοινώθηκε μέσα στο χειμώνα, εμείς συνεχίσαμε να κάνουμε αυτό που ξέρουμε να κάνουμε καλά: να φροντίζουμε αυτό το δάσος και αυτές τις παραλίες, όπως κάνουμε 25 χρόνια τώρα. Το αποτέλεσμα είναι η μετατροπή, για μια ακόμα χρονιά, ενός απέραντου σκουπιδότοπου σε έναν φροντισμένο τόπο.

Αυτή είναι μια δουλειά που ποτέ δεν έχει γίνει και ποτέ δεν θα μπορούσε να γίνει από ανθρώπους που το κάνουν απλά ως δουλειά.

Είναι μια δουλειά που απαιτεί ειλικρινές ενδιαφέρον για τη φροντίδα της γης, βιωματική γνώση του πεδίου, και ατέλειωτες ώρες σκληρής και επίμονης δουλειάς για να βγουν όλα αυτά τα σκουπίδια που είναι σφηνωμένα ανάμεσα στα βράχια, θαμμένα στην άμμο και μπλεγμένα μέσα στους κέδρους, να συγκεντρωθούν, να μεταφερθούν με βάρκα μέχρι το δρόμο και μετά να φορτωθούν σε αγροτικό για να μεταφερθούν στο σημείο περισυλλογής.

Αυτή η δουλειά γίνεται απόλυτα εθελοντικά και αυτοοργανωμένα και, αντί να αγκαλιάζεται από τον δήμο, ακόμα και αυτή απολύτως παράλογα συναντά αντίδραση, αλλά και ταυτόχρονα καμία κίνηση για τον καθαρισμό από μεριάς του! Ακόμα και στην προ ημερών παράκλησή μας για σακούλες, επειδή λόγω πολυήμερου απαγορευτικού δεν μπορούσαν να έρθουν αυτές που είχαμε αγοράσει, είχαμε αρνητική απάντηση!

Οι εικόνες που βλέπουμε περιέχουν κάποια μόνο από τα σκουπίδια που ξέβρασε η θάλασσα τον φετινό χειμώνα στις παραλίες του Λαυρακά, της Στραβολίμνης και του Πύργου στη Γαύδο και με τον άνεμο είχαν διασκορπιστεί και σε μεγάλο κομμάτι του δάσους. Επίσης, περιέχουν ένα κομμάτι μόνο από τα ξύλα του σκάφους που έσπασε στα βράχια και διασκορπίστηκε σε όλες τις παραλίες της περιοχής.

Επόμενος στόχος είναι ο καθαρισμός της παραλίας της Τρυπητής, στην οποία συντελείται ένα έγκλημα στο οποίο θα αναφερθούμε σε επόμενο ποστ.

Εμείς δηλώνουμε για μια ακόμη φορά ότι, παρά την εμμονική προσπάθεια εκδίωξης αυτού του τρόπου ζωής από τη Γαύδο, είμαστε και θα είμαστε εδώ και θα στεκόμαστε χαρούμενα απέναντι σε κάθε προσπάθεια λεηλασίας της γης και της θάλασσας, σε κάθε προσπάθεια μετατροπής του νησιού σε ένα ακόμα εξευγενισμένο τουριστικό πάρκο και σε όποιον ή όποια επιθυμεί οτιδήποτε διαφορετικό από τη συλλογική φροντίδα της γης και των ανθρώπων.

21/04: ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΣΤΗ ΓΑΥΔΟ

Σήμερα, στην παραλία του Λαυρακά έφτασαν 7 άνθρωποι. Ένας αστυνομικός μαζί με συνεργείο εξοπλισμένο με τσεκούρια και σκύλες. Στόχος τους να εκτελέσουν την εντολή κατεδάφισης των μικρών ξύλινων κατασκευών και εκκένωσης, που εμμονικά προωθεί η δήμαρχος Γαύδου με στόχο να εκδιωχθεί αυτός ο τρόπος ζωής από το νησί. Μετά από διαπραγματεύσεις και παθητική αντίσταση έφυγαν προσωρινά. Αναμένουμε τις επόμενες μέρες τη συνέχεια με ψυχραιμία και υπομονή.

Λίγες προτάσεις πάνω στην απειλή εκκένωσης και κατεδάφισης των καλυβών της Γαύδου:

Το ακριτικό νησί της Γαύδου μόνο φαινομενικά παραμένει ένας μικρός παράδεισος, αδιατάρακτος στο πέρασμα του χρόνου.

Τα πολεμικά αεροσκάφη σκίζουν τον ουρανό ουρλιάζοντας και θυμίζοντας ότι βρισκόμαστε σε πόλεμο και τον χρηματοδοτούμε.

Οι μετανάστες-πρόσφυγες ξεβράζονται στην ακτή και αρπάζονται απ’ την Frontex και το λιμενικό ή πνίγονται και βουλιάζουν στον βυθό.

Σκουπίδια ξεβράζονται απ’ τη θάλασσα, σκουπίδια που παράγουμε όλοι και όλες καθημερινά και δεν θα διαλυθούν ποτέ.

Τρυπάνια απειλούν την απέραντη θάλασσα και τα πλάσματά της.

Πέρα από όλα αυτά, κάτι ακόμα συμβαίνει. Εκδιώκεται με βίαιο τρόπο ένας τρόπος ζωής που δεκαετίες υπάρχει στο νησί, έχει υπάρξει αποδεδειγμένα θετικός για την προστασία της άγριας φύσης του και έχει διαμορφώσει την ταυτότητά του.

Εκδιώκονται οι άνθρωποι που δίνουν ζωή στο νησί, που αποτελούν το εργατικό δυναμικό του, που βοηθούν όπου χρειαστεί και έχουν χτίσει σχέσεις ζωής με τους ντόπιους, που προστατεύουν τους αμμόλοφούς του από το να γίνουν χωματερή και το δάσος του από πυρκαγιές και από την απειλή να ανεγερθούν στη θέση των δέντρων του τουριστικά μεγαθήρια.

Κάποιες και κάποιοι επιλέξαμε να είμαστε εδώ, να υπερασπιστούμε αυτά τα καλυβάκια και αυτόν τον τρόπο ζωής όχι γιατί απλά μας αρέσει να ζούμε έτσι, αλλά γιατί οι εστίες αυτοοργάνωσης και φροντίδας είναι παραδείγματα μιας ζωής ενάντια στον ατομικισμό της εποχής μας, ενάντια στην εμπορευματοποίηση της ίδιας μας της ύπαρξης, ενάντια στην κοινωνία του θεάματος, τον εξευγενισμό και τη λεηλασία της γης. Και πιστεύουμε ότι αυτά τα παραδείγματα είναι απαραίτητα στη σημερινή ασφυκτική συνθήκη της ανθρωπότητας και προσφέρουν έστω μια μικρή ανάσα σε όποια και όποιον έρχεται σε επαφή μαζί τους.

Ας αντιστεκόμαστε με χαρά, ενάντια στους «ισχυρούς» αυτού του κόσμου και σε όσους επιθυμούν κάτι διαφορετικό απ’ τη συλλογική φροντίδα ανθρώπων και φύσης.

———————————————————————————–

ΒΛ. ΣΧΕΤΙΚΑ

Η επίθεση στις καβάτζες της Γαύδου: Όταν η επιλεκτική νομιμότητα κατεδαφίζει την πραγματική οικολογία

The post ΓΑΥΔΟΣ: Ανάμεσα σε πολύχρωμα μικροπλαστικά & στην απειλή κατεδάφισης των καλυβιών first appeared on Aυτολεξεί.

Η Εναλλακτική δράση για ποιότητα ζωής διοργάνωσε εκδήλωση στο Πνευματικό κέντρο του Δήμου Αθήνας την Τετάρτη 18 Μαρτίου 2026 με ομιλητές τον καθηγητή Αρχαιολογίας Δημήτρη Πλάντζο, το μέλος ΔΣ του συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων Δήμητρα Κουτσούμπα και τον Ιστορικό Μάκη Σταύρου. Συντόνισε την εκδήλωση η Ελεονόρα Πολυδούρη.

Εκδήλωση 18 Μαρτίου 2026.” Τα ιστορικά μνημεία είναι κοινά αγαθά” 1ο μέρος

2ο μέρος:

3ο μέρος:

4ο μέρος:

Τελευταίο μέρος:

Το κάλεσμα ήταν το εξής:

Μετά από την «εξαφάνιση» του αρχαιολογικού χώρου του Ελληνικού (από 3300τμ έμειναν τα σε 250τμ), προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι κερδοσκόποι “επενδυτές” της Lamda Development, μετά από το τσιμέντωμα του Ιερού Βράχου της Ακρόπολης, για να εξυπηρετηθούν οι μεγάλοι τουριστικοί όμιλοι, μετά από την μετατροπή των πέντε μεγαλύτερων μουσείων της χώρας σε νομικά πρόσωπα, προκειμένου να ξεκινήσει η ιδιωτικοποίηση των μουσείων και των αρχαιολογικών χώρων, μετά από την ψήφιση από την κυβέρνηση της ΝΔ του νόμου για την μεταφορά των εκθεμάτων των μουσείων για 50 χρόνια σε εμπορικού χαρακτήρα εκθέσεις στο εξωτερικό τώρα η κυβέρνηση ετοιμάζεται να βάλει «το κερασάκι στην τούρτα» για την πλήρη ιδιωτικοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Όπως καταγγέλλει ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΕΦ ΣΥΝ 28/1/2026) ετοιμάζεται νομοσχέδιο για τη δημιουργία Ανώνυμης Εταιρείας που θα δι­αχειρίζεται τα έσοδα, , από τους χώ­ρους της πολιτιστικής κληρο­νομιάς. Είναι ολοφάνερο συνεχίζει η ανακοίνωση του Συλλόγου ότι «Η ιδιωτικοποίηση των μνη­μείων και των αρχαιολογικών χώρων προχωρά με γοργούς ρυθ­μούς»

Σαν Εναλλακτική Δράση που, όπως είναι γνωστό, από την ίδρυσή της συλλογικότητας μας αγωνιζόμαστε για την προστασία των ιστορικών μνημείων και της πολιτιστικής κληρονομιάς, για μια ακόμη φορά καλούμε τους φίλους και τις φίλες της συλλογικότητας μας και όλους τους πολίτες, τα κινήματα και τις υπόλοιπες συλλογικότητες να αγωνιστούμε, για να αποδείξουμε το αυτονόητο, ότι δηλαδή τα ιστορικά μνημεία ανήκουν στην κοινωνία και αποτελούν κοινά αγαθό. Επομένως μόνο οι πολίτες οργανωμένα, μέσα από τις τοπικές συνελεύσεις, τους συλλόγους και τα κινήματα στα οποία συμμετέχουμε, μπορούμε όχι μόνο να προστατέψουμε αλλά και να διαχειριστούμε την πολιτική κληρονομιά σε όφελος της κοινωνίας.

Για το σκοπό αυτό θα πραγματοποιήσουμε εκδήλωση με θέμα: «Τα ιστορικά μνημεία ως δημόσια και κοινά αγαθά», στην οποία θα μιλήσουν οι:

Δημήτρης Πλάντζος, καθηγητής αρχαιολογίας στο πανεπιστήμιο της Αθήνας «Τα ιστορικά μνημεία ως κοινά αγαθά».

Δέσποινα Κουτσούμπα, μέλος ΔΣ Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων «Πολιτιστική πολιτική στην εποχή της εμπορευματοποίησης».

Μάκης Σταύρου, ιστορικός «Η συμμετοχή των πολιτών στη διαχείριση των ιστορικών μνημείων».

Παρέμβαση θα κάνει ο Λάμπης Κατσιάπης, ακτιβιστής εκπαιδευτικός και μέλος του ΔΣ της Εναλλακτικής Δράσης, για την ανάγκη συντονισμού των συλλογικοτήτων και την ανάπτυξη κινήματος υπεράσπισης της πολιτιστικής κληρονομιάς και συμμετοχής στη διαχείρισή της.

Τον συντονισμό θα κάνει η Νόρα Πολυδούρη, μέλος του ΔΣ της Εναλλακτικής Δράσης και υπεύθυνη για το τμήμα πολιτισμού.

Τετάρτη, 18 Μαρτίου, 7μμ, στο Πνευματικό κέντρο του Δήμου Αθήνας, Ακαδημίας 50, αμφιθέατρο “ΑΝΤΩΝΗΣ ΤΡΙΤΣΗΣ.

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΓΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ

The post Τα ιστορικά μνημεία είναι κοινά αγαθά! (Βίντεο εκδήλωσης) – Παγκόσμια Μέρα Μνημείων first appeared on Aυτολεξεί.

Η πρόσφατη απόφαση επιχείρησης κατεδαφίσεων από την ΤΑΛΩΣ ΑΤΕ των λιγοστών καλυβιών στις παραλίες της Γαύδου υπό τις εντολές της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης και με τη στήριξη της δημάρχου είναι ένα ακόμα τρανταχτό παράδειγμα νομικού παραλογισμού της εποχής μας και μία κατάφωρη παρανόηση της έννοιας της οικολογίας. Είναι η στιγμή που η τυφλή προσήλωση στο γράμμα του νόμου χρησιμοποιείται εξοντώνοντας το πνεύμα του. Την ουσιαστική προστασία της φύσης.

Με πρόσχημα την προστασία του περιβάλλοντος, το κράτος εξαντλεί την αυστηρότητά του, χαρακτηρίζοντας ως αυθαίρετα μικροσκοπικές κατασκευές που είναι η επιτομή της αρχιτεκτονικής μηδενικού αποτυπώματος, φτιαγμένες εξ ολοκλήρου από φυσικά υλικά (ξύλα που ξεβράζει η θάλασσα, καλάμια και ξερά κλαδια) και ταυτόχρονα αποτελούν βασικό στοιχείο της ταυτότητας του νησιού. Όμως ένα προσωρινό κατάλυμα που αποσυντίθεται πλήρως στη φύση χωρίς να αφήσει ίχνος τσιμέντου υπηρετεί το πνεύμα της προστασίας του οικοσυστήματος πολύ περισσότερο από τις “νόμιμες” γιγάντιες τσιμεντένιες υποδομές που προωθεί η τουριστικοποίηση και που βιάζουν τη γη και το τοπίο.

Την ίδια στιγμή που στην Κρήτη ο κανόνας είναι η συστηματική καταπάτηση του αιγιαλού από ξενοδοχειακές μονάδες με πισίνες πάνω στο κύμα, οι εξπρές νομιμοποιήσεις και τα πρόστιμα-χάδια που αποτελούν στην πραγματικότητα το λειτουργικό κόστος της παρανομίας, και τελεσίδικα πρωτόκολλα κατεδάφισης παραμένουν στα συρτάρια για χρόνια, το κράτος ξεσπάει στους αμμόλοφους της Γαύδου προτεραιοποιώντας την κατεδάφιση ελαφριών κατασκευών από καλάμια και ξύλα υπονομεύοντας το πνεύμα της ισονομίας, αγνοώντας την κοινωνική και γεωγραφική ιδιαιτερότητα της Γαύδου και ουσιαστικά επιτίθεται σε μια εναλλακτική κουλτούρα δεκαετίων που ενσαρκώνει την αρμονική συνύπαρξη ανθρώπου και φύσης έξω από τη λογική της άκρατης ανάπτυξης με μοναδικό στόχο το κέρδος.

Αποδεικνύει, με αυτό τον τρόπο, ότι ο στόχος δεν είναι η νομιμότητα αλλά η προσπάθεια σταδιακής μετατροπής και της Γαύδου σε ακόμα ένα εξευγενισμένο τουριστικό πάρκο.

Η απόδραση των ανθρώπων από την πίεση του σύγχρονου τρόπου ζωής και η αναζήτηση μιας απομακρυσμένης παραλίας για μια απλή ζωή κάτω από τα αστέρια, για λιγότερο ή περισσότερο καιρό, δεν είναι πρακτική κάποιων περιθωριακών αλλά κομμάτι μιας κουλτούρας και μιας παράδοσης που μας ακολουθεί από τα παιδικά μας χρόνια και ταυτόχρονα είναι βασικό συστατικό της εμπειρίας του ελληνικού καλοκαιριού και ως τέτοιο οφείλει να προστατευτεί.

Οι κάτοικοι των παραλιών της Γαύδου, λόγω της βαθιάς αγάπης για τον τόπο που διάλεξαν για σπίτι τους ή και για ισόβιο τόπο των καλοκαιρινών διακοπών τους, στην πραγματικότητα λειτουργούν ως η άτυπη δομή προστασίας αυτού του ευαίσθητου οικοσυστήματος αναγνωρίζοντας την αντικειμενική αδυναμία του δήμου εξαιτίας της έλλειψης πόρων και της δυσκολίας προσέγγισης των παραλιών και των δασών του νησιού, αλλά και της έλλειψης διάθεσης από την πλευρά του για διάλογο και συνεργασία για την φροντίδα ενός τόσο διαφορετικού και ξεχωριστού τόπου:

~ Καθαρίζουν συστηματικά τις παραλίες από τόνους πλαστικών που φέρνουν τα θαλάσσια ρεύματα αλλά και από αυτά που μπορεί να μένουν από τον καλοκαιρινό τουρισμό αποτρέποντας τη μετατροπή ενός σπάνιου οικοσυστήματος σε χωματερή. Είναι αυτοί που καθάρισαν τις βορειοδυτικές παραλίες του νησιού από τόνους πίσσας μεταφέροντας τη με βάρκες και κανό. Η εκδίωξη των ανθρώπων που προσέχουν την κάθε σπίθα και το κάθε σκουπίδι σημαίνει ότι ο Λαυρακάς και ο Αη-Γιάννης μένουν ουσιαστικά απροστάτευτοι. Ποιος θα μαζέψει τα σκουπίδια και αν υπάρχει γιατί δεν το κάνει τόσες δεκαετίες;

~ Λειτουργούν ως πυροσβεστική έχοντας αγοράσει και κατανήμει γεωγραφικά πυροσβεστήρες και αποτελούν ουσιαστικά τα μάτια του δάσους. Είναι αυτοί που, λόγω της εμπειρικής γνώσης του χώρου, θα εντοπίσουν και θα κατασβέσουν μια εστια φωτιάς προτού πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις, προστατεύοντας το σπάνιο κεδροδάσος που είναι και ο βασικός πόλος έλξης επισκεπτών οι οποίοι είναι και η μοναδική πηγή εισοδήματος των ανθρώπων που θέλουν να ζήσουν στο νησί και να βιοποριστούν μέσω μιας ήπιας τουριστικής ανάπτυξης. Τον Αύγουστο, όταν η πίεση κορυφώνεται, ποιος θα αποτρέψει το άναμμα μιας φωτιάς μέσα στο δάσος;

~ Η ύπαρξη μιας οργανωμένης κοινότητας με οικολογική συνείδηση αποτρέπει την ανεξέλεγκτη και ανεύθυνη χρήση του δάσους από τον μαζικό ανώνυμο τουρισμό που μπορεί να μην γνωρίζει την ευαισθησία του οικοσυστήματος και τις πρακτικές προστασίας των αμμόλοφων και του κεδροδάσους. Με πρωτοβουλία της κοινότητας τοποθετούνται ξύλινες πινακίδες για την ενημέρωση των επισκεπτών που συμπληρώνονται από προφορική καθοδήγηση.

~ Ταυτόχρονα η ύπαρξή τους έχει βοηθήσει ένα νησί με ελάχιστους μόνιμους κατοίκους να έχει κοινωνική ζωή, οικονομική δραστηριότητα και εργατικά χέρια όλο το χρόνο, συμβάλλοντας έτσι στην αποφυγή της πλήρους ερήμωσης του τους χειμερινούς μήνες, και οι σχέσεις τους με τον ντόπιο πληθυσμό χαρακτηρίζονται από αμοιβαίο σεβασμό και αλληλοβοήθεια. Το νησί δεν έχει σπίτια για να κατοικήσουν αυτοί οι άνθρωποι οπότε οι παραλίες είναι το μόνο μέρος όπου μπορούν να μείνουν.

Η επιχείρηση εκκαθάρισης της Γαύδου από την κοινότητα των κατοίκων των παραλιών δεν είναι απλώς μια πράξη κρατικής αυστηρότητας. Είναι ένα στρατηγικό λάθος που θα οδηγήσει στην υποβάθμιση του νησιού.

Καμία άλλη δημοτική αρχή στο παρελθόν δεν έχει αντιμετωπίσει με τόσο σκληρό τρόπο αυτή τη μικρή κοινότητα αλλά, αντιθέτως, αναγνώριζαν την πολυεπίπεδη συμβολή της στο νησί. Η Γαύδος υπήρξε ιστορικά τόπος εξορίας και ελευθεριακής δημιουργίας. Οι “καβάτζες” της Γαύδου αποτελούν στοιχείο της πολιτισμικής κληρονομιάς του νησιού και πόλο έλξης ανθρώπων από όλο τον κόσμο που αναζητούν το διαφορετικό. Παρόμοια παραδείγματα παγκοσμίως καταδεικνύουν την πολιτισμική τους σημασία και την ανάγκη για διαφοροποιημένες προσεγγίσεις στη ρύθμισή τους. Η βίαιη επιβολή μιας αποστειρωμένης νομιμότητας ισοπεδώνει την ιδιαίτερη πολιτισμική ταυτότητα του τόπου και διαλύει την κοινωνική συνοχή μιας κοινότητας που λειτουργεί εκτός του κλασικού αστικού πλαισίου.

Η σχεδιαζόμενη κατεδαφιση των καλυβιών της Γαύδου αποτελεί μια πράξη οικολογικής και κοινωνικής οπισθοδρόμησης και μια επίθεση στην ιδέα ότι ο άνθρωπος μπορεί να ζει χωρίς να κατέχει, ελεύθερα κάτω από τον ουρανό. Δεν είναι απλώς ένα θέμα πολεοδομικής εφαρμογής, αλλά μια βαθιά πολιτική και ηθική σύγκρουση. Ο αγώνας για τη σωτηρία τους δεν είναι ένας αγώνας για τη διατήρηση του τρόπου ζωής δέκα ανθρώπων καθώς οι καλύβες δεν έχουν ιδιοκτήτες αλλά λειτουργούν σαν καταφύγια, αφού είναι ελεύθερες για χρήση όταν είναι κενές και οι κάτοικοί τους εναλλάσσονται οργανικά. Είναι ένας αγώνας για να παραμείνει η Γαύδος ένας τόπος στον οποίο ζουν άνθρωποι και να μην γίνει άλλο ένα real estate project. Η Γαύδος δεν είναι Κυκλάδες και ούτε μπορεί να γίνει. Ο λόγος που προσελκύει ανθρώπους από όλο τον πλανήτη είναι η διαφορετικότητά της, η φύση της, οι άνθρωποί της και ο γεμάτος αστέρια ουρανός της και αυτά πρέπει να αγκαλιάσει και να φροντίσει.

Ο δήμος Γαύδου οφείλει να ανοίξει έναν ειλικρινή διάλογο με τους λιγοστούς κατοίκους του νησιού (ανάμεσά τους και οι κάτοικοι των παραλιών) με σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος και την κοινωνική ευημερία και όχι τη στοχοποίηση και την εκδίωξή τους, έχοντας υπόψη την ιστορική, κοινωνική και γεωγραφική ιδιαιτερότητα του νησιού. Όσοι και όσες έτυχε να ζήσουμε και να αγαπήσουμε αυτόν τον τόπο (ντόπιοι και μη) είμαστε εδώ για να προσφέρουμε τις γνώσεις μας και την ενέργειά μας για αυτόν τον σκοπό.

Καταγγέλλουμε την τακτική της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης και της αναδόχου εταιρείας ΤΑΛΩΣ ΑΤΕ να εμφανίζονται ως θεματοφύλακες της νομιμότητας μόνο εκεί που το πολιτικό κόστος είναι μηδαμινό και οι στόχοι τους δεν έχουν “πλάτες”.

Απαιτούμε:

~ Την άμεση αναστολή του πλάνου κατεδαφίσεων μέχρι να υπάρξει ένα ενιαίο και δίκαιο σχέδιο για όλη την επικράτεια που δεν θα χαρίζεται στους ισχυρούς και δεν θα εξαντλείται στους αδύναμους.
~ Την αναγνώριση του κοινωνικού και περιβαλλοντικού ρόλου της κοινότητας των παραλιών.
~ Τη στροφη της κρατικής προσοχής στα πραγματικά αυθαίρετα-τέρατα της Κρήτης και της υπόλοιπης Ελλάδας.
~ Τον τερματισμό της στοχοποίησης ανθρώπων που επιλέγουν να ζουν έξω από το πλαίσιο του καταναλωτικού προτύπου.
~ Τον σεβασμό στην ιδιαιτερότητα της Γαύδου ως τόπου ελευθερίας και εναλλακτικής διαβίωσης.

Η Γαύδος δεν ανήκει στους εργολάβους και στις μπουλντόζες.

Ανήκει στους κέδρους, στην άμμο και στο φως και σε όσους και όσες περπατούν πάνω της χωρίς να την πληγώνουν.

ΦΑΚΕΛΟΣ ΑΥΤΟΛΕΞΕΙ: ΠΑΡΑΛΙΕΣ

———————————————————————————-

THE ATTACK ON THE KAVATZES OF GAVDOS
WHEN SELECTIVE LEGALITY “DEMOLISHES” REAL ECOLOGY

The recent decision to carry out demolitions by TALOS ATE of the few huts on the beaches of Gavdos, under the orders of the Decentralized Administration of Crete and with the support of the mayor, is yet another glaring example of the legal absurdity of our times and a flagrant misunderstanding of the concept of ecology. It is the moment when blind adherence to the letter of the law is used to destroy its spirit. The substantive protection of nature.

Under the pretext of environmental protection, the state exhausts its severity by labeling as “unauthorized” tiny structures that are the epitome of zero-footprint architecture, made entirely from natural materials (driftwood, reeds, and dry branches) and at the same time are a fundamental element of the island’s identity. Yet a temporary shelter that fully decomposes in nature without leaving a trace of cement serves the spirit of ecosystem protection far more than the “legal” giant concrete infrastructures promoted by touristification that violate the land and the landscape. At the very same time that in Crete the norm is the systematic encroachment on the shoreline by hotel complexes with pools right on the waterfront, express legalizations and slap-on-the-wrist fines that are in reality the operating cost of illegality, and final demolition orders remain in drawers for years, the state lashes out at the sand dunes of Gavdos, prioritizing the demolition of lightweight structures made of reeds and wood — undermining the spirit of equal treatment under the law, ignoring the social and geographic uniqueness of Gavdos, and essentially attacking a decades-old alternative culture that embodies the harmonious coexistence of humans and nature outside the logic of unbridled development with profit as the sole objective. In doing so, it proves that the goal is not legality but the attempt at the gradual transformation of Gavdos, too, into yet another gentrified tourist park.

The escape of people from the pressure of modern life and the search for a remote beach for a simple life under the stars, for shorter or longer periods, is not the practice of a few marginals but part of a culture and a tradition that has followed us since childhood and is at the same time an essential ingredient of the Greek summer experience — and as such, it deserves to be protected.

The residents of Gavdos’s beaches, because of their deep love for the place they have chosen as their home or as their lifelong summer holiday destination, effectively function as the informal structure for protecting this fragile ecosystem, recognizing the objective inability of the municipality due to lack of resources and the difficulty of accessing the beaches and forests of the island, but also its lack of willingness for dialogue and cooperation for the care of such a different and unique place.

– They systematically clean the beaches of tons of plastics brought by sea currents and those that may be left behind by summer tourism, preventing the transformation of a rare ecosystem into a landfill. They are the ones who cleaned the northwestern beaches of the island of tons of tar, transporting it by boats and canoes. The expulsion of the people who watch over every spark and every piece of trash means that Lavrakas and Ai-Giannis are left essentially unprotected. Who will collect the garbage — and if there is anyone, why haven’t they been doing so for all these decades?

– They act as a fire brigade, having purchased and geographically distributed fire extinguishers, and they are essentially the eyes of the forest. They are the ones who, thanks to their experiential knowledge of the area, will detect and extinguish a fire before it gets out of control, protecting the rare cedar forest, which is also the main attraction for visitors — who are the sole source of income for the people who want to live on the island and make a living through mild tourist development. In August, when pressure peaks, who will prevent someone from lighting a fire inside the forest?

– The existence of an organized community with ecological consciousness prevents the uncontrolled and irresponsible use of the forest by mass anonymous tourism, which may not be aware of the ecosystem’s sensitivity and the practices for protecting the dunes and the cedar forest. On the community’s initiative, wooden signs are placed to inform visitors, complemented by oral guidance.

– At the same time, their presence has helped an island with very few permanent residents to have social life, economic activity, and working hands year-round, helping prevent its complete desertion during the winter months, and their relationships with the local population are characterized by mutual respect and mutual aid. The island does not have houses for these people to live in, so the beaches are the only place they can stay.

The “cleansing” operation of Gavdos from the beach residents’ community is not merely an act of state severity. It is a strategic mistake that will lead to the degradation of the island. No other municipal authority in the past has treated this small community in such a harsh way; on the contrary, they recognized its multi-layered contribution to the island. Gavdos has historically been a place of exile and libertarian creation. The “kavatzes” (shelters) of Gavdos are an element of the island’s cultural heritage and an attraction for people from all over the world who seek something different. Similar examples worldwide demonstrate their cultural significance and the need for differentiated approaches in their regulation. The violent imposition of a sterilized legality levels the unique cultural identity of the place and dissolves the social cohesion of a community that operates outside the classic urban framework.

The planned demolition of the huts of Gavdos constitutes an act of ecological and social regression and an attack on the idea that a person can live without possessing, freely under the sky. It is not merely a matter of urban planning enforcement but a deep political and moral conflict. The struggle to save them is not a struggle to preserve the way of life of ten people, since the huts have no owners but function as shelters, as they are free for use when vacant and their inhabitants rotate organically. It is a struggle for Gavdos to remain a place where people live and not become yet another real estate project. Gavdos is not the Cyclades, nor can it become them. The reason it attracts people from all over the planet is its distinctiveness, its nature, its people, and its star-filled sky — and these are what it must embrace and care for.

The Municipality of Gavdos must open an honest dialogue with the island’s few residents (including the beach residents) with the aim of environmental protection and social well-being, not their targeting and expulsion, bearing in mind the historical, social, and geographic uniqueness of the island. All of us who have had the chance to live in and love this place (locals and non-locals alike) are here to offer our knowledge and energy for this purpose.

We denounce the tactic of the Decentralized Administration of Crete and the contractor company TALOS ATE of appearing as guardians of legality only where the political cost is minimal and their targets have no one backing them.

We demand:
~ The immediate suspension of the demolition plan until there is a unified and fair plan for the entire territory — one that does not give favors to the powerful and does not target the weak.
~ The recognition of the social and environmental role of the beach community.
~ The redirection of state attention to the real monstrous unauthorized constructions of Crete and the rest of Greece.
~ The end of the targeting of people who choose to live outside the framework of the consumerist model.
~ Respect for the uniqueness of Gavdos as a place of freedom and alternative living.

Gavdos does not belong to contractors and bulldozers.
It belongs to the cedars, the sand, and the light — and to all those who walk upon it without harming it.

#saveGavdos #Gavdos_Island #ecology

ΦΑΚΕΛΟΣ ΑΥΤΟΛΕΞΕΙ: ΠΑΡΑΛΙΕΣ

The post Η επίθεση στις καβάτζες της Γαύδου: Όταν η επιλεκτική νομιμότητα κατεδαφίζει την πραγματική οικολογία first appeared on Aυτολεξεί.

Η γενοκτονία στην Παλαιστίνη έχει κανονικοποιηθεί. Την ίδια στιγμή που παρακολουθούμε ανθρώπους να πεθαίνουν, οι βόμβες που πέφτουν και η καταστροφή υποδομών, γεωργικών εκτάσεων και υδάτινων πόρων συνιστούν επίσης οικοκτονία σε αυτή την αρχαία γη. Το κείμενο αναδεικνύει γιατί η περιβαλλοντική καταστροφή αποτελεί κρίσιμη διάσταση της γενοκτονικής βίας που επιβάλλει η ισραηλινή στρατιωτική κατοχή — με συνέπειες όχι μόνο για την υγεία, τα μέσα διαβίωσης και την ασφάλεια των Παλαιστινίων, αλλά και για όλη τη ζωή στον πλανήτη.

Η αργή βία του περιβαλλοντικού πολέμου

Η τρέχουσα στρατιωτική επίθεση αποτελεί μέρος μιας μακράς, εσκεμμένης κλιμάκωσης, κατά την οποία ο ισραηλινός κατακτητής υποβάλλει την οικολογία της Παλαιστίνης σε πιο αργές, λιγότερο ορατές αλλά εξίσου καταστροφικές μορφές βίας. Η διαδικασία αυτή ξεκίνησε με τη φύτευση μη ιθαγενών δέντρων ώστε να καλυφθούν τα ερείπια αρχαίων χωριών που εγκαταλείφθηκαν βίαια στη Νάκμπα του 1948. Αν και η δάσωση θεωρείται σε άλλα μέρη του κόσμου θετική πρακτική για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, το Ισραήλ τη μετέτρεψε σε όπλο. Η συνεχής φύτευση ξένων ειδών έχει συμβάλει σε κύκλους ξηρασίας και πλημμυρών, καθώς και στην αύξηση των εποχιακών πυρκαγιών.

Το Ισραήλ εκμεταλλεύεται επίσης συστηματικά όποιες πηγές νερού βρίσκει. Από την επιβολή της στρατιωτικής πολιορκίας το 2007, το Ισραήλ έχει καταστρέψει τα νερά της Γάζας, συμπεριλαμβανομένων τόσο του εργοστασίου αφαλάτωσης και των υποδομών ύδρευσης, του αρχαίου παράκτιου υδροφορέα και των ευαίσθητων παράκτιων υγροτόπων του Wadi Gaza. Ωστόσο, σε μια θεαματική επίδειξη γνωστικής ασυμφωνίας και υποκρισίας, το Ισραήλ καυχιέται για τις καινοτόμες γεωργικές και υδατικές τεχνολογίες του και ισχυρίζεται ότι είναι παγκόσμιος ηγέτης στις μεθόδους διατήρησης. Το Ισραήλ είναι επίσης ένθερμος υποστηρικτής των τεχνολογιών αφαλάτωσης, οι οποίες είναι ρυπογόνες και καταναλώνουν πολλά ορυκτά καύσιμα.

Άλλες μορφές αργής βίας περιλαμβάνουν τη χρήση γεωργικών τοξινών από το Ισραήλ σε ημέρες με δυτικούς ανέμους, ώστε να μεταφέρονται στη Γάζα και να καταστρέφουν καλλιέργειες. Ώριμα οπωροφόρα δέντρα ξεριζώθηκαν σκόπιμα κατά τη διάρκεια της Επιχείρησης «Συμπαγής Μόλυβδος» το 2008 και το 2009 και οι επακόλουθες επιθέσεις εμπόδισαν την αναφύτευσή τους. Παράλληλα, ο βομβαρδισμός και η καταστροφή γεωργικών εκτάσεων στοχεύουν ευθέως στην επισιτιστική κυριαρχία της Παλαιστίνης.

Συνολικά, οι πρακτικές αυτές συνιστούν μια μεθοδική επίθεση στα συστήματα τροφής και στα μέσα διαβίωσης των Παλαιστινίων. Υπονομεύουν την ικανότητα των αγροτών να εφαρμόζουν τις παραδοσιακές μεθόδους διαχείρισης εδάφους και νερού, που μέχρι πρόσφατα εξασφάλιζαν επάρκεια σε φρέσκα φρούτα και λαχανικά στη Γάζα.

Αυτή η σκόπιμη υπονόμευση της επισιτιστικής κυριαρχίας της Γάζας και του «οικο-Σουμούντ» του παλαιστινιακού λαού (Shqair, 2023: 79), αποτελεί μέρος των διαχρονικών προσπαθειών του κατακτητή να υποσιτίσει τον πληθυσμό, κάτι που έχει πλέον κλιμακωθεί σε λιμό ως όπλο πολέμου. Η σκόπιμη λιμοκτονία ενός άμαχου πληθυσμού συνιστά έγκλημα πολέμου (Άρθρο 49 της Σύμβασης για τη Γενοκτονία). Πέρα από την άμεση σκληρότητά της, η αναγκαστική έλλειψη επαρκούς διατροφής θα έχει διαρκή αντίκτυπο, με εκτεταμένες και επί του παρόντος ανυπολόγιστες επιπτώσεις στη δημόσια υγεία, οι οποίες θα γίνουν αισθητές για τις επόμενες δεκαετίες.

Επιπτώσεις της στρατιωτικής βίας σε έναν πλανήτη που θερμαίνεται

Η γενοκτονική βία του Ισραήλ κατά των Παλαιστινίων εκτυλίσσεται σε μια περίοδο όπου τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα – κύριος υπεύθυνος για τη θέρμανση του πλανήτη – έχουν φτάσει στο υψηλότερο σημείο που έχει καταγραφεί τον Μάιο του 2024, ακολουθούμενο από το πιο ζεστό καλοκαίρι που έχει καταγραφεί εδώ και 2.000 χρόνια. Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πόσο η έντονη ζέστη πρόσθεσε στα βάσανα στα οποία υποβάλλει το Ισραήλ τους Παλαιστίνιους ή να προβλέψει πώς θα επιβιώσουν τον επερχόμενο χειμώνα.

Το Ισραήλ έχει μετατρέψει τα ακραία καιρικά φαινόμενα που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή σε όπλο. Η καταστροφή των υποδομών άφησε σκόπιμα τους Παλαιστίνιους εκτεθειμένους σε έναν βαρύ χειμώνα και στη συνέχεια στον καύσωνα του καλοκαιριού. Αν δεν υπάρξει άμεσα κατάπαυση του πυρός, οι κάτοικοι της Γάζας θα περάσουν ακόμη έναν χειμώνα υπό πλήρη στρατιωτική επίθεση, την οποία πολλοί δεν θα αντέξουν.

Ήδη, αναρίθμητοι ευάλωτοι άνθρωποι – βρέφη, ηλικιωμένοι, ασθενείς – έχουν χάσει τη ζωή τους από τον συνδυασμό έκθεσης στις καιρικές συνθήκες, κακής διατροφής και ενός σκόπιμα διαλυμένου συστήματος υγείας. Ακόμη και οι μονάδες νεογνών, που χτυπήθηκαν από τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου, με αποτέλεσμα να πεθάνουν πρόωρα βρέφη σε θερμοκοιτίδες, συνεχίζουν να αποτελούν στόχο. έχουν υποστεί συνεχείς επιθέσεις.

Η οικοκτόνος βία του Ισραήλ δεν περιορίζεται στη Γάζα που βρίσκεται υπό στρατιωτικό αποκλεισμό. Στην ανατολική Παλαιστίνη [Δυτική Όχθη], η κλιμάκωση των κατασχέσεων γης και νερού και η τρομοκρατία των εποίκων μειώνουν την ικανότητα των Παλαιστινίων να καλλιεργούν τρόφιμα και να φροντίζουν τα ζώα. Η αυξανόμενη ζέστη, σε συνδυασμό με την έκθεση σε γεωργικά πρόσθετα και τοξίνες που επιβάλλονται στους αγρότες από τον ισραηλινό γεωργικό τομέα, έχει πολλαπλές αρνητικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία.

Ταυτόχρονα, καθώς κηρύσσει πόλεμο στην οικολογία της Παλαιστίνης, οι στρατιωτικές ενέργειες του Ισραήλ επιδεινώνουν την ευπάθεια ολόκληρης της περιοχής στην ξηρασία από έτος σε έτος. Η εποχική ξηρασία αυξάνεται ραγδαία, εξαντλώντας τις κυβερνητικές δυνατότητες για τον έλεγχο των καλοκαιρινών πυρκαγιών, και οι δασικές πυρκαγιές που προκαλούνται από τον πόλεμο μαίνονται στις φυτείες στα βόρεια σύνορα με τον Λίβανο. Αυτή η αποκαλυπτική σκηνή θα ήταν τρομακτική ακόμη και αν δεν υπήρχε γενοκτονία.

Εκτός από όλες τις άλλες σκληρότητές του, το Ισραήλ αρνείται σκόπιμα στους Παλαιστίνιους τη δυνατότητα να σχεδιάσουν στρατηγικές μετριασμού ή προσαρμογής για να τους βοηθήσουν να αντιμετωπίσουν την κλιματική αλλαγή.

Στα ανατολικά της Παλαιστίνης, η διαρκής επέκταση των παράνομων οικισμών υπονομεύει και διαλύει τις παλαιστινιακές πρακτικές διαχείρισης γης, ενώ μολύνει και υπερεκμεταλλεύεται τους υδάτινους πόρους προς όφελος των εποίκων. Τα τεράστια λατομεία που παρέχουν οικοδομικά υλικά – και κέρδη – για τον επεκτατισμό των εποίκων καταστρέφουν την ποιότητα του αέρα και την υγεία των εργαζομένων.

Οι παράνομοι έποικοι επιτίθενται ατιμώρητα: κλέβουν ζώα baladi – αυτόχθονες ράτσες που οι Παλαιστίνιοι διαχειρίζονται εδώ και αιώνες, ανθεκτικές στο ξηρό και άνυδρο τοπίο – και τρομοκρατούν τους βοσκούς. Υψώνουν εμπόδια που εμποδίζουν τους αγρότες να φτάσουν στις αρχαίες αναβαθμίδες και να φροντίσουν τους ελαιώνες, πυρήνα της παλαιστινιακής ευημερίας, διαβίωσης και πολιτισμού. Επιπλέον, η ανατολική Παλαιστίνη μολύνεται τόσο σοβαρά από τις δραστηριότητες των εποίκων που η κοινωνιολόγος Σοφία Σταματοπούλου – Ρόμπινς την περιγράφει ως κατάσταση Πολιορκίας Αποβλήτων (2020).

Στη δυτική Παλαιστίνη, πλήρως περικυκλωμένη από τον ισραηλινό στρατιωτικό αποκλεισμό από το 2007, η Λωρίδα της Γάζας έχει μετατραπεί σε «μόνιμο απόθεμα» για «απόβλητα και τοξίνες» (Liboiron 2021: 96), έχοντας επανειλημμένα εκτεθεί σε στρατιωτικούς ρύπους, μεταξύ των οποίων είναι ο παράνομα χρησιμοποιούμενος λευκός φώσφορος και πιθανώς το απεμπλουτισμένο ουράνιο. Αυτές οι τοξίνες βιοσυσσωρεύονται σε σώματα, εδάφη και νερό, επηρεάζοντας τη μελλοντική υγεία όσων επιβιώσουν από την τρέχουσα επίθεση με τρόπους που δεν μπορούν ακόμη να κατανοηθούν (Nixon 2011).

Κλιματική αλλαγή σε μια κλιμακούμενη στρατιωτική κατοχή

Η λειψυδρία είναι μια καθημερινή πραγματικότητα για τους Παλαιστίνιους και ένα άμεσο και σωρευτικό αποτέλεσμα της στρατιωτικής κατοχής. Το Ισραήλ έχει περάσει τις τελευταίες πέντε δεκαετίες απορροφώντας κάθε πηγή νερού που μπορεί να κατακτήσει με στρατιωτικά μέσα, είτε στην ιστορική Παλαιστίνη είτε στις γειτονικές χώρες. Ταυτόχρονα, έχει διεξάγει μια προπαγανδιστική εκστρατεία μέσω της οποίας υποστηρίζει ότι έχει περισσότερο νερό από τους γείτονές του λόγω των ανώτερων τεχνολογιών διαχείρισης νερού, κρύβοντας το κόστος της εξόρυξης φυσικών πόρων για κέρδος και προωθώντας με επιτυχία τον εαυτό του ως «υπερδύναμη του νερού».

Αυτή η ιστορία κατέστη δυνατή επειδή το Ισραήλ κατάφερε, τουλάχιστον μέχρι πρόσφατα, να συγκαλύψει την αποικιοκρατική – καπιταλιστική εξόρυξη και κερδοσκοπία από τους φυσικούς πόρους. Μια στρατηγική που πριν από μια δεκαετία του απέφερε 2,2 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως από τεχνολογίες σχετικές με το νερό. Την ίδια στιγμή επωφελήθηκε από την εξαγωγή υδροβόρων καλλιεργειών, ενώ οι Παλαιστίνιοι στερούνταν τους ελάχιστους πόρους νερού που είναι απαραίτητοι για την ίδια τη ζωή.

Η συστηματική εξάντληση της αποικιοποιημένης γης – η εξόρυξη, η κατάχρηση και η εμπορευματοποίηση των φυσικών και ανθρώπινων πόρων της – συνοδεύεται από μια προπαγανδιστική εκστρατεία που αρνείται και διαστρεβλώνει την πραγματικότητα. Όλα αυτά γίνονται με την πλήρη συνενοχή της διεθνούς κοινότητας δωρητών. Την ίδια ώρα, και παλαιστινιακές ελίτ έχουν ωφεληθεί: τόσο με την αδύναμη αντίκρουση της αφήγησης του κατακτητή όσο και με την υιοθέτηση παρόμοιας γλώσσας και πολιτικών προς ίδιον όφελος.

Υπό αυτές τις συνθήκες, όλα τα υποτιθέμενα μέτρα μετριασμού που οι Παλαιστίνιοι ενθαρρύνονται να εφαρμόσουν ως απάντηση στην κλιματική αλλαγή είναι μη πρακτικά και μη λειτουργικά. Παρά τις πολλές εκθέσεις που μιλούν για «βελτίωση» των παλαιστινιακών μηχανισμών αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής – συχνά μέσω της επιβολής τεχνολογιών του ίδιου του στρατιωτικού κατακτητή – καμία παρέμβαση δεν μπορεί να είναι ουσιαστικά αποτελεσματική. Όλες αυτές οι προσεγγίσεις αντιμετωπίζουν μια κατάσταση στρατιωτικοποιημένης αποικιοκρατίας σαν να ήταν απλώς ένα τεχνικό εμπόδιο προς διαχείριση. Δεν είναι. Είναι μια σκόπιμα παραγόμενη πολιτική, οικονομική και οικολογική κρίση, της οποίας η επίλυση απουσιάζει παντελώς από την παγκόσμια ατζέντα.

Απέναντι στην εικόνα που προβάλλει το Ισραήλ ως «πρωτοπόρου» στην πράσινη τεχνολογία και στις λύσεις για την κλιματική αλλαγή, ένα από τα βασικά καθήκοντα των Παλαιστινίων και των αλληλέγγυών τους είναι να καταδείξουν πως η ρητορική και οι πρακτικές που εφαρμόζονται στην Παλαιστίνη —με την ενθάρρυνση της διεθνούς κοινότητας— δεν είναι παρά ένα προπέτασμα καπνού. Πρόκειται για ακόμη μια προσπάθεια συγκάλυψης μιας φρικτά άδικης και βίαιης στρατιωτικής κατοχής ενός αυτόχθονου λαού και της γης του. Μια απτή συνέπεια είναι ότι οι Παλαιστίνιοι δυσκολεύονται να αναπτύξουν εμπειρογνωμοσύνη γύρω από έννοιες όπως η αναγέννηση, η προσαρμογή και άλλα μέτρα μετριασμού της κλιματικής αλλαγής. Δεν μπορούν να σχεδιάσουν, να παροτρύνουν ή να εφαρμόσουν ουσιαστικές δράσεις για τον μετριασμό και την προσαρμογή, εφόσον δεν έχουν πολιτική ελευθερία να αντιμετωπίσουν αυτά τα ζητήματα.

Ανάμεσα σε όλες τις μορφές αλληλεγγύης που μπορούν να προσφέρουν οι φεμινίστριες ακτιβίστριες για την ειρήνη στην Παλαιστίνη, κεντρικό ρόλο έχουν οι προσπάθειες υπεράσπισης που αναδεικνύουν τους Παλαιστίνιους ως αυτόχθονο λαό με μια μακρά, απτή πολιτιστική κληρονομιά πρακτικών που δίνουν έμφαση στη σύνδεση και την αμοιβαιότητα με τη γη. Μια κληρονομιά που στηρίζεται στον σεβασμό, στη συμπόνια και στην αλληλεξάρτηση με τον ιστό της ζωής.

Ωστόσο, ως κατεχόμενος λαός, οι Παλαιστίνιοι εμποδίζονται συστηματικά να έχουν πρόσβαση στα οφέλη που θα έδινε η συμμετοχή τους στις παγκόσμιες προσπάθειες για την κλιματική αλλαγή. Η δυνατότητα των Παλαιστίνιων επιστημόνων, μηχανικών και ακτιβιστών να υπερασπιστούν το έργο τους απέναντι σε διαρκώς εντεινόμενες ασυμμετρίες ισχύος, αποκλεισμούς και εισβολές στη γη, τον αέρα και τα νερά τους, υπονομεύεται συνεχώς. Την ίδια στιγμή, η διεθνής κοινότητα αποφεύγει να κατονομάσει ή να αντιμετωπίσει την πραγματική αιτία των επιταχυνόμενων επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην Παλαιστίνη: τη γενοκτονική στρατιωτική κατοχή.

Είναι καιρός να αναγνωριστούν οι επιπτώσεις της οικοκτονίας που προκαλούν οι έποικοι – αποικιοκράτες, γιατί δεν αποτελούν μόνο μια τρομακτική πραγματικότητα για τους Παλαιστίνιους. Όλα τα συστήματα της Γης είναι αλληλένδετα. Αυτό σημαίνει ότι εκατομμύρια, δισεκατομμύρια άνθρωποι αναπνέουμε τον ίδιο τοξικό αέρα, ενώ τα νερά και τα εδάφη του πλανήτη μολύνονται με τρόπους που δεν μπορούμε ακόμη να κατανοήσουμε ή να αναστρέψουμε.

 Κατά εκατομμύρια, κατά δισεκατομμύρια, όλοι επηρεαζόμαστε από την ισραηλινή επίθεση εναντίον των Παλαιστινίων.

The post Η Οικοκτονία της Παλαιστίνης: μία άλλη όψη του πολέμου first appeared on Aυτολεξεί.

Ο Οδοντωτός δεν είναι απλώς ένα τουριστικό αξιοθέατο. Είναι το μοναδικό καθημερινό μέσο μεταφοράς της περιοχής, συνδεδεμένο με την ιστορία, την οικονομία και την επιβίωση των Καλαβρύτων. Κι όμως, τα τελευταία χρόνια απαξιώνεται συστηματικά.

Στις 28 Φεβρουαρίου 2025, ημέρα επετείου δύο χρόνων από το τραγικό δυστύχημα στα Τέμπη, η κοινωνία των Καλαβρύτων και των γύρω χωριών ανταποκρίθηκε σύσσωμη στο κάλεσμα των συγγενών των θυμάτων με μια πρωτοφανή κινητοποίηση χιλίων πολιτών, που κατέληξε — όχι τυχαία — στον σταθμό του Οδοντωτού σιδηρόδρομου.

Τα σημερινά προβλήματα του Οδοντωτού

Tα Καλάβρυτα στέκονται σήμερα μοιραία μάρτυρες μιας συνεχούς απαξίωσης, εγκατάλειψης και υποβάθμισης του Οδοντωτού σιδηρόδρομου, ενός συγκοινωνιακού αλλά και τουριστικού μέσου παγκοσμίου φήμης, με το οποίο η κοινωνία των Καλαβρύτων είναι άρρηκτα συνδεδεμένη ιστορικά, εμπορικά και πολιτισμικά.

Το τελευταίο διάστημα, οι βλάβες, οι εγκλωβισμοί επιβατών και οι κατολισθήσεις έχουν μετατρέψει το μέσο που από το 1896 υπερηφανευόταν ότι δεν είχε ποτέ του κανένα ατύχημα, σε μέσο που σήμερα δυσφημείται και εκπέμπει ισχυρό κώδωνα κινδύνου για την ασφάλεια των επιβατών.

Ο Οδοντωτός αποτελεί το μοναδικό καθημερινό συγκοινωνιακό μέσο της περιοχής προς τον έξω κόσμο, σε ένα περιβάλλον όπου η περιοχή είναι αποκομμένη από τα αστικά κέντρα του νομού και την πρωτεύουσα, καθώς δεν υπάρχει επαρκής στήριξη από άλλα μέσα μαζικής μεταφοράς.

Τα προβλήματα δεν περιορίζονται εδώ:

• Τα δρομολόγια δεν συνδέονται με τον προαστιακό σιδηρόδρομο, αφήνοντας τον Οδοντωτό πρακτικά απομονωμένο και χωρίς δυνατότητα διασύνδεσης με τα μεγαλύτερα μέσα σταθερής τροχιάς της χώρας.
• Η υψηλή τιμή εισιτηρίου απευθύνεται αποκλειστικά στον τουρίστα που θέλει να θαυμάσει τη διαδρομή, στοχεύοντας στη μεγιστοποίηση του εσόδου της Hellenic Train και αποκλείοντας ουσιαστικά τον κάτοικο που χρειάζεται το τρένο για να μετακινηθεί καθημερινά. Ο Οδοντωτός θα έπρεπε να είναι ένα μέσο ανοιχτό και προσβάσιμο πρωτίστως για τις τοπικές κοινωνίες.

Όλα αυτά θέτουν κρίσιμα ζητήματα για την ασφάλεια, την ευημερία και το δικαίωμα μετακίνησης των κατοίκων.

Πώς φτάσαμε εδώ

Η Hellenic Train, που διαχειρίζεται τον Οδοντωτό, είναι η ίδια εταιρεία που πλημμελώς και με ανευθυνότητα λειτουργεί τα τρένα σε όλη την Ελλάδα από το 2017 και έχει τεράστιο μέρος της ευθύνης για το έγκλημα στα Τέμπη.

Οι διαδοχικές κυβερνήσεις, κύριοι υπαίτιοι για την απαξίωση του ΟΣΕ, διόριζαν «δικά τους παιδιά» και παραμελούσαν το δίκτυο, ζημιώνοντάς το με πάνω από 1 δισ. ευρώ. Τελικά αποφάσισαν να «το σώσουν» ξεπουλώντας την ΤΡΑΙΝΟΣΕ στην ιταλική Ferrovie dello Stato Italiane έναντι 45 εκατομμυρίων ευρώ, χαρίζοντάς της ταυτόχρονα 500 εκατομμύρια ως επιδότηση για τα επόμενα 10 χρόνια.

Η σύμβαση αυτή υπογράφηκε επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, ξεπλένοντας μια για πάντα τις ευθύνες όσων επί δεκαετίες απαξίωναν τον ΟΣΕ. Έτσι, ένας τόπος που απώλεσε τις ενεργειακές του πηγές και τις δημόσιες μεταφορές του, βρέθηκε μετατρεπόμενος σε προτεκτοράτο, με τις δημόσιες υποδομές να γίνονται λεία ιδιωτικών συμφερόντων που ενδιαφέρονται αποκλειστικά για το κέρδος.

Η πρόταση της τοπικής κοινωνίας

Οι τοπικές κοινωνίες οφείλουν και πρέπει να έχουν τον έλεγχο στη λειτουργία του Οδοντωτού σιδηρόδρομου, διεκδικώντας να μπει τέλος στην πλημμελή και επικίνδυνη λειτουργία της Hellenic Train. Ο Οδοντωτός πρέπει να περάσει στα χέρια των κατοίκων με τη μορφή που εκείνοι θα αποφασίσουν.

Είτε μέσω των δήμων Καλαβρύτων–Αιγίου και της Περιφέρειας (όπως το Χιονοδρομικό Κέντρο), είτε ως εταιρεία λαϊκής βάσης, το νέο σχήμα οφείλει να δεσμευτεί στα εξής:

1. Ασφάλεια: Συντήρηση και αναβάθμιση συρμών και δικτύου.
2. Προσβασιμότητα: Αύξηση δρομολογίων με σύνδεση στον προαστιακό, και λογικό εισιτήριο με ειδικά πακέτα για τους ντόπιους.
3. Κοινωνικός έλεγχος: Αποφάσεις μέσα από συνελεύσεις, με ανακλητούς εκπροσώπους στο Διοικητικό Συμβούλιο.

Ο Οδοντωτός μπορεί να γίνει παράδειγμα αποαποικιοποίησης ενός δημόσιου μέσου μεταφοράς και απόδοσής του στους πολίτες. Η εξυγίανσή του από την τοπική κοινωνία — και όχι από κάποιον νέο «σωτήρα»,  θα αποδείξει ότι υπάρχει κι άλλος δρόμος για την υγιή λειτουργία των κοινών.

Ένα νέο δρομολόγιο

Ο Οδοντωτός μπορεί να γίνει ξανά καμάρι της περιοχής, όχι ως εργαλείο κέρδους μιας ξένης εταιρείας, αλλά ως δημόσιο μέσο μεταφοράς στην υπηρεσία της κοινωνίας.

Η ανάληψη και η λειτουργία του από τους κατοίκους θα αποδείξει ότι υπάρχει κι άλλος δρόμος για τη διαχείριση των κοινών: με ασφάλεια, με διαφάνεια και με τον κόσμο στο τιμόνι.

Η επιλογή είναι δική μας
ή συνεχίζουμε στο δρομολόγιο χωρίς επιστροφή,
ή χαράζουμε νέα πορεία, με τον Οδοντωτό ανοιχτό και χρήσιμο σε όλους.

The post Οδοντωτός – δρομολόγιο χωρίς επιστροφή first appeared on Aυτολεξεί.

Αλληλοβοήθεια, κοινά και η επαναστατική κατάργηση του καπιταλισμού

Έχει γίνει πολλή συζήτηση γύρω από τη διάκριση μεταξύ φιλανθρωπίας και αλληλοβοήθειας. Η φιλανθρωπία είναι ιεραρχική και μονόπλευρη, ενώ η αλληλοβοήθεια υποτίθεται πως βασίζεται στην οριζοντιότητα, την αμοιβαιότητα και τη συμμετοχικότητα. Στην πράξη, ωστόσο, η πλειονότητα των σημερινών πρωτοβουλιών που αυτοπροσδιορίζονται ως αλληλοβοήθεια παραμένουν λίγο-πολύ μονόπλευρες προσπάθειες παροχής αγαθών και υπηρεσιών σε άτομα που βρίσκονται σε ανάγκη.

Αυτό έχει οδηγήσει σε μια κατάσταση όπου παραδοσιακές μη κερδοσκοπικές οργανώσεις επανασυστήνονται χρησιμοποιώντας τη γλώσσα της «αλληλοβοήθειας», ενώ κάποιοι αναρχικοί έχουν εγκαταλείψει εντελώς την έννοια, απογοητευμένοι από μια ρητορική που, όπως λένε ορισμένοι, καταλήγει απλώς στο ότι «η αλληλοβοήθεια είναι καλή και ριζοσπαστική, ενώ η φιλανθρωπία είναι κακή και συντηρητική».

Υπάρχει, όμως, κάτι βαθύτερο σε αυτή τη διάκριση; Και πώς θα μπορούσαμε να απελευθερώσουμε το επαναστατικό δυναμικό της αλληλοβοήθειας;

Είναι αρκετά αμοιβαία;

Είναι άραγε η διαφορά μεταξύ φιλανθρωπίας και αλληλοβοήθειας απλώς το γεγονός ότι η δεύτερη προϋποθέτει αμοιβαιότητα; Υπάρχουν αρκετά προβλήματα με αυτή τη θεώρηση.

Καταρχάς, σε έναν κόσμο όπου οι πόροι κατανέμονται με τόσο άνισο τρόπο, είναι η αλληλοβοήθεια δυνατή μόνο μεταξύ όσων έχουν παρόμοια πρόσβαση σε χρόνο και μέσα, ώστε να μπορούν να ανταποδώσουν; Μήπως η αλληλοβοήθεια δεν είναι τελικά παρά ένα είδος ανταλλακτικής οικονομίας μεταμφιεσμένο; Φέρουν οι άνθρωποι που ωφελούνται από αυτήν ένα άτυπο χρέος; Και πώς μπορούμε να κρίνουμε αν η βοήθειά μας είναι αρκετά αμοιβαία;

Μια ηλικιωμένη γυναίκα που έχει αφιερώσει τη ζωή της στη φροντίδα της κοινότητάς της θα πρέπει να μπορεί να αποχωρεί από το Food Not Bombs^[1] με μια σακούλα με κουλούρια, χωρίς κανείς να κατηγορεί τους ανθρώπους που το οργανώνουν για απλή φιλανθρωπία. Το ίδιο ισχύει και για την πρόσβαση σε φροντίδα από εθελοντές με ιατρική γνώση ακόμη κι αν αυτός που τη λαμβάνει δεν μπορεί να προσφέρει μια αντίστοιχη υπηρεσία σε αντάλλαγμα. Η αλληλοβοήθεια δεν έχει ως στόχο να στήσει μια αγορά εθελοντικών υπηρεσιών αλλά να οικοδομήσει έναν κοινό χώρο, ένα πεδίο κοινών στο οποίο όλα τα άτομα που συμμετέχουν μπορούν να ικανοποιούν τις ανάγκες τους χωρίς να κρατιούνται λογαριασμοί. Σε βάθος χρόνου ο στόχος είναι να διαμορφωθεί μια συνθήκη όπου το κάθε άτομο θα είναι ελεύθερο να κάνει αυτό που επιθυμεί περισσότερο και να μοιράζεται τους καρπούς των πράξεών του με τα υπόλοιπα άτομα χωρίς να απαιτείται ανταμοιβή. Αυτό ονομάζουμε οικονομία του δώρου.

Όταν οι άνθρωποι έχουν τη δυνατότητα να ασχοληθούν με αυτό που αγαπούν πραγματικά, αντί να εξαναγκάζονται να σπαταλούν τη ζωή τους σε εργασίες που δεν τους αφορούν, χρειάζονται πολύ λιγότερα για να νιώσουν πως ευημερούν. Αντίθετα, όσοι επιδιώκουν το κέρδος εις βάρος των άλλων διαπιστώνουν πως καμία ποσότητα υλικού πλούτου δεν τους είναι αρκετή για να ικανοποιηθούν.

Η οικονομία της ανταλλαγής παρουσιάζει τη ζωή ως έναν διαρκή ανταγωνισμό μεταξύ διαπραγματευτών που προσπαθούν να ξεγελάσουν ο ένας τον άλλον για να ελέγξουν αποσπασματικά κομμάτια ενός κατακερματισμένου κόσμου. Το “ελεύθερο εμπόριο”, η “ελεύθερη αγορά” – είναι οξύμωρα σχήματα: όταν η κερδοσκοπία μπορεί να υποτάσσει τους πάντες και τα πάντα στις επιταγές της, τελικά κανείς δεν είναι πραγματικά ελεύθερος να αφιερωθεί σε οτιδήποτε άλλο. Η οικονομία της ανταλλαγής επιβάλλει μια μονοδιάστατη κλίμακα αξίας, σύμφωνα με την οποία όλα μπορούν να αποτιμηθούν και να ανταλλαχθούν. Σήμερα, αυτό το πλαίσιο έχει διεισδύσει σε όλες μας τις σχέσεις και σε κάθε μέσο επιβίωσης. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο τόσοι πολλοί άνθρωποι βιώνουν υλική, κοινωνική και συναισθηματική ένδεια.

Η οικονομία του δώρου ευδοκιμεί όπου οι άνθρωποι μπορούν να μοιράζονται ελεύθερα, χωρίς να τηρούν λογαριασμό. Στο πλαίσιο αυτής της οικονομίας, οι συμμετέχοντες απολαμβάνουν περισσότερα όσο περισσότερα προσφέρουν – όχι μόνο επειδή η γενναιοδωρία γεννά συχνά ανταπόδοση αλλά και επειδή η ίδια η πράξη της προσφοράς αποτελεί ανταμοιβή. Όποιος έχει βιώσει μια αυθεντική φιλία ή έχει συμμετάσχει σε ένα επιτυχημένο κοινό γεύμα τύπου τραπέζι ρεφενέ, γνωρίζει καλά πως όταν τους δίνεται η ευκαιρία, οι άνθρωποι επιστρέφουν με ενθουσιασμό σε αυτόν τον τρόπο συσχέτισης.

Αυτό που είναι «αμοιβαίο» σε αυτό το πλαίσιο δεν είναι η ανταποδοτικότητα καθαυτή αλλά το γεγονός ότι οι δραστηριότητες επιτρέπουν στους ανθρώπους να δίνουν και να λαμβάνουν ελεύθερα, καλλιεργώντας σχέσεις χωρίς μέτρο.

Αν αυτός είναι πράγματι ο στόχος μας, τότε τίθεται ένας πολύ υψηλότερος πήχης από την απλή ανταποδοτικότητα. Για να φτάσουμε εκεί, δεν αρκεί η ανακατανομή των πόρων. Θα χρειαστεί να καλλιεργήσουμε μια διάχυτη αίσθηση αυτενέργειας, πρωτοβουλίας και πίστης στην αξία του διαμοιρασμού – και τελικά να ανακτήσουμε συλλογικό έλεγχο σε πτυχές της ζωής και του κόσμου μας που μάς έχουν αφαιρεθεί από τον καπιταλισμό. Αυτό προσφέρει ένα πιο ουσιαστικό κριτήριο για την αξιολόγηση της επιτυχίας των προσπαθειών αλληλοβοήθειας από το απλό μέτρημα των αγαθών που άλλαξαν χέρια.

Πέρα από τον ατομικισμό

Στη χειρότερη εκδοχή της, η σημερινή αλληλοβοήθεια καταλήγει να είναι ένας βρόχος στο Signal, όπου άγνωστοι δημοσιεύουν διαδοχικά ατομικά αιτήματα για χρήματα, ελπίζοντας σε ανώνυμες δωρεές. Οι φτωχοί άνθρωποι είναι συχνά πιο γενναιόδωροι αναλογικά με τα μέσα που διαθέτουν, σε σύγκριση με τους πλουσιότερους – όμως αν η αλληλοβοήθεια περιορίζεται στο να κυκλοφορεί το ίδιο πολυφορεμένο χαρτονόμισμα των πέντε δολαρίων σε έναν κύκλο, δύσκολα θα αρκέσει για την επίλυση των προβλημάτων μας. Παρομοίως, αν η αλληλοβοήθεια συλλέγει απλώς πόρους που καταλήγουν απευθείας στις τσέπες των ιδιοκτητών και των εισπρακτικών μηχανισμών χωρίς να συμβάλλει στον αγώνα ενάντια στην εξουσία τους, μπορεί μεν να μας βοηθά να επιβιώνουμε σε αυτήν την κοινωνία, αλλά δεν θα μας βοηθήσει να την αλλάξουμε.

Αν υπάρχει κάποια θεμελιώδης κριτική που μπορεί να ασκηθεί στο κυρίαρχο σήμερα πλαίσιο της αλληλοβοήθειας είναι ότι δεν αμφισβητεί αναγκαστικά τη βαθύτερη λογική του καπιταλιστικού ατομικισμού. Η ίδια η γλώσσα του πλαισίου αυτού φαίνεται να προϋποθέτει διακριτές οντότητες σε κάποιο είδος ανταλλακτικής σχέσης: «Εγώ σου στέλνω τους ακόλουθούς μου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κι εσύ μου στέλνεις χρήματα μέσω Venmo».

Ο καπιταλισμός μάς απομονώνει, μετατρέποντάς μας σε ανταγωνιστές σ’ ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος. Με το ένα, αόρατο χέρι, ιδιωτικοποιεί βίαια τους πόρους που κάποτε ήταν κοινοί και με το άλλο διαλύει τις κοινότητες, διαχωρίζοντάς μας σε απομονωμένα άτομα με ανάγκες που αλληλοαναιρούνται. Σήμερα πολλοί άνθρωποι δεν έχουν γνωρίσει τίποτα διαφορετικό από αυτή την κατάσταση. Έτσι είναι φυσικό να αντιλαμβάνονται την αλληλοβοήθεια απλώς ως έναν τρόπο αναδιανομής πόρων μεταξύ μεμονωμένων ατόμων και όχι ως έναν συλλογικό αγώνα για να αλλάξουμε τις ζωές μας. Όμως όσο ο καθένας επιδιώκει μια ατομική αντίληψη του πλούτου ποτέ δεν θα υπάρχει αρκετός για όλους.

Η αλληλοβοήθεια μπορεί να είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα πεδίο ανταγωνισμού όπου οι άνθρωποι προσπαθούν να συμπληρώσουν τους χαμηλούς μισθούς τους με δωρεές. Αυτή είναι μια μορφή συμπτωματικής αντιμετώπισης -μια ανακούφιση από τις συνέπειες του προβλήματος- ενώ αυτό που χρειαζόμαστε είναι η παρέμβαση στην ίδια την αιτία.

Στην καλύτερη εκδοχή της, η αλληλοβοήθεια δεν περιορίζεται στην κάλυψη αναγκών, αλλά μας μεταμορφώνει.^[2] Οφείλει να διευρύνει τις αντιλήψεις μας για το τι είναι δυνατό και να μετατοπίζει τις ιεραρχήσεις μας ως προς το πού εστιάζουμε την ενέργειά μας, δίνοντάς μας τη δυνατότητα να επιλύουμε συλλογικά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε. Αντί να ανταγωνιζόμαστε για επιδόματα και φιλανθρωπικές παροχές χρειάζεται να οικοδομήσουμε κοινά που μας επιτρέπουν να ευημερούμε μέσα από συλλογικές πρακτικές.

Ορθά κατανοημένα, τα κοινά δεν είναι ένα συγκεκριμένο σύνολο πόρων. Αντιθέτως, προκύπτουν ως αποτέλεσμα συλλογικής πρακτικής: τα κοινά αναδύονται οργανικά από τρόπους κοινωνικής σχέσης που δεν επιβάλλουν τεχνητές ελλείψεις ούτε ιεραρχίες πρόσβασης και ελέγχου. Από αυτή την άποψη, τα κοινά βρίσκονται εγγενώς έξω από τον έλεγχο της γραφειοκρατίας και του κράτους.^[3] Η έκταση των κοινών δεν καθορίζεται από την ποσότητα των πόρων που έχουν χαρακτηριστεί ως κοινοί αλλά από το πόσο αποτελεσματικά μια κοινότητα είναι σε θέση να παράγει και να διανέμει αυτούς τους πόρους μέσα από ισόνομες, συλλογικές διαδικασίες – και να υπερασπίζεται αυτές τις πρακτικές, ιδανικά με έναν τρόπο που να διαδίδεται και να εμπνέει.

Η δημιουργία κοινών θα πρέπει επίσης να συμβάλλει στην επίλυση ενός προβλήματος που ταλανίζει εδώ και δεκαετίες τις εθελοντικές συλλογικότητες και τον μη κερδοσκοπικό τομέα. Το να ζητάμε από τους ανθρώπους να αφοσιωθούν στον ακτιβισμό ή στην κοινοτική οργάνωση χωρίς καμία μορφή αποζημίωσης, περιορίζει αναγκαστικά τη συμμετοχή σε όσους έχουν ήδη οικονομική άνεση. Από την άλλη, η αμοιβή για τη συνεισφορά τους συχνά καταλήγει να δημιουργεί ένα τοξικό περιβάλλον, στο οποίο οι άνθρωποι ανταγωνίζονται για την πρόσβαση σε πόρους και, όπως και στην καπιταλιστική οικονομία, δεν υπάρχουν κίνητρα για πράγματα που δεν αποφέρουν άμεσο κέρδος. Το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται και στις μη κερδοσκοπικές οργανώσεις που εξαρτώνται από εξωτερική χρηματοδότηση: αναγκάζονται να ιεραρχούν τις δράσεις τους με βάση τα κριτήρια της αγοράς, να αναζητούν θεαματικά αποτελέσματα και να μονοπωλούν την αναγνώριση ακόμη και για έργα στα οποία συνέβαλαν πολλοί.

Η λύση είναι οι συλλογικές προσπάθειες να παράγουν κοινά που ωφελούν ταυτόχρονα τόσο τους συμμετέχοντες όσο και το σύνολο της κοινωνίας και που όσο περισσότεροι συμμετέχουν, τόσο περισσότερα να έχουν να προσφέρουν.

Είναι αυτό πραγματικά εφικτό; Ναι. Ας δούμε πώς.

Αυτοί που έχουν το πρόβλημα αποτελούν οι ίδιοι την λύση του

Η επαναστατική ιδέα στον πυρήνα της έννοιας της αλληλοβοήθειας είναι ότι εκείνοι που αντιμετωπίζουν ένα πρόβλημα μπορούν να το επιλύσουν οι ίδιοι μέσα από τη συνεργασία τους.

Η δύναμη αυτής της πρότασης αποτυπώνεται ξεκάθαρα στο παράδειγμα των Ανώνυμων Αλκοολικών, του κλασικού παραδείγματος μιας παλαιού τύπου κοινωνίας αλληλοβοήθειας. Εκ πρώτης όψεως, η ιδέα ότι οι ίδιοι οι αλκοολικοί μπορούν να βοηθήσουν ο ένας τον άλλον να σταματήσουν το ποτό μπορεί να φανεί στον μέσο άνθρωπο που δεν πίνει αλκοόλ ως υπεραισιόδοξη. Στην πράξη όμως, κανείς άλλος δεν είναι σε καλύτερη θέση να τους στηρίξει: κανείς δεν κατανοεί βαθύτερα τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν, ούτε διαθέτει το ίδιο ισχυρό κίνητρο για να συμβάλει. Εκατομμύρια άνθρωποι έχουν καταφέρει να παραμείνουν νηφάλιοι χάρη σε αυτή τη δομή.

Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι οι Ανώνυμοι Αλκοολικοί είναι οργανωμένοι ως ένα πλήρως εθελοντικό και αυτοσυντηρούμενο δίκτυο, χωρίς ιεραρχίες, χωρίς μηχανισμούς αστυνόμευσης και χωρίς εκπροσώπηση στα μέσα ή στον πολιτικό λόγο. Οι ιδρυτές του προγράμματος βασίστηκαν στα γραπτά του Πιότρ Κροπότκιν για την αλληλοβοήθεια κατά τη σύλληψη της δομής του προγράμματος, μια επιρροή που παραμένει εμφανής έως σήμερα.

«Όταν έρθουμε στους ΑΑ, ανακαλύπτουμε μια προσωπική ελευθερία μεγαλύτερη απ’ ό,τι γνωρίζει οποιαδήποτε άλλη κοινωνία. Δεν μπορεί κανείς να μας εξαναγκάσει να κάνουμε τίποτα. Από αυτή την άποψη, η Κοινότητά μας είναι μια καλοήθης αναρχία. Η λέξη “αναρχία” έχει αρνητική σημασία για τους περισσότερους από εμάς. Όμως πιστεύω ότι ο ιδεαλιστής που πρώτος υποστήριξε αυτή την έννοια ένιωθε πως, αν οι άνθρωποι αποκτούσαν απόλυτη ελευθερία και δεν υποχρεώνονταν να υπακούν σε κανέναν τότε θα συνεργάζονταν εθελοντικά με βάση το κοινό συμφέρον. Οι ΑΑ είναι ακριβώς το είδος της ευγενικά αναρχικής ένωσης που εκείνος είχε οραματιστεί.»

– Μπιλ Γουίλσον, συνιδρυτής των Ανώνυμων Αλκοολικών, από το «Καλοήθης Αναρχία και Δημοκρατία»

Ο εν λόγω “ιδεαλιστής” ήταν ο Κροπότκιν.

Οι Ανώνυμοι Αλκοολικοί ίσως φαίνονται σαν μια εξαίρεση σε σχέση με τις νεότερες ομάδες αλληλοβοήθειας. Κι όμως, στην πραγματικότητα είναι τα πιο πρόσφατα εγχειρήματα που έχουν απομακρυνθεί από το αρχικό πνεύμα των κοινοτήτων αλληλοβοήθειας. Όπως οι εργατικοί συνεταιρισμοί του 19^ου αιώνα, οι Ανώνυμοι Αλκοολικοί καθιστούν κάθε συμμετέχοντα πρωταγωνιστή. Αυτοί που έχουν το πρόβλημα αποτελούν οι ίδιοι την λύση του.

Οι Ανώνυμοι Αλκοολικοί προσφέρουν και άλλα διδάγματα. Αντί να απαιτούν από τους συμμετέχοντες ένα άμεμπτο παρελθόν, ξεκινούν από την παραδοχή ότι οι άνθρωποι μπορούν να αλλάξουν, αντιμετωπίζοντας την αλληλοβοήθεια ως εργαλείο που δίνει τη δυνατότητα να γίνουν καλύτεροι. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στην εποχή μας, στην οποία -χάρη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στη νεοφιλελεύθερη οικονομία που τα διαμόρφωσε- έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε τους ανθρώπους ως αναλώσιμους. Σήμερα, ο καθένας βρίσκεται σε μια διαρκή διαδικασία διεκδίκησης, σε κάθε αλληλεπίδραση ψάχνει για εργασία, κύρος, σχέσεις και προσοχή – όλα αυτά που, με την παραμικρή ένδειξη τριβής, μπορούν να του αφαιρεθούν και να αποδοθούν σε κάποιον άλλον “υποψήφιο”.

Σε αντίθεση με το χρήμα, την απήχηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή ένα βιογραφικό, οι σχέσεις που οικοδομούμε μέσα από την αλληλοβοήθεια δεν είναι ανταλλάξιμες· δεν μπορούν απλώς να αντικατασταθούν ή να εξαργυρωθούν. Οπότε για να αξίζει να τις καλλιεργήσουμε, αυτές οι σχέσεις θα πρέπει να είναι πιο ανθεκτικές και αξιόπιστες από οτιδήποτε μπορεί να προσφέρει η αγορά. Χρειάζεται να βλέπουμε τόσο τον εαυτό μας όσο και τους άλλους ως ικανούς για αλλαγή και ταυτόχρονα ως αναντικατάστατους. Αντί να αξιολογούμε διαρκώς ο ένας τον άλλον για να αποφασίσουμε ποιος “αξίζει” στήριξη και ποιος όχι, ας ξεκινήσουμε από την παραδοχή ότι σκοπός μας είναι η οικοδόμηση ενός αμοιβαία επωφελούς πλαισίου στο οποίο μπορούμε να εξελιχθούμε συλλογικά και να δημιουργήσουμε σχέσεις με διάρκεια.

Όσο περισσότεροι άνθρωποι συμμετέχουν με ειλικρίνεια σε ένα δίκτυο αλληλοβοήθειας, τόσο το καλύτερο για όλους. Η αλληλοβοήθεια δεν είναι τιμή για λίγους “άξιους” αλλά μια μετασχηματιστική, μεταδοτική πρακτική που επιτρέπει στους ανθρώπους να ταυτίζονται μεταξύ τους και να φαντάζονται την ευημερία μέσα από συλλογικούς όρους.

Το κοινωνικό είναι υλικό

Στις συζητήσεις για την αλληλοβοήθεια, ακούμε συχνά μια ψευδή διχοτόμηση ανάμεσα στην κάλυψη των “υλικών” αναγκών και άλλες μορφές δραστηριότητας. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι το σημαντικό είναι να καλύπτονται οι υλικές ανάγκες των ανθρώπων κι όχι να καταπιανόμαστε με πολιτική ζύμωση ή με ψυχαγωγία. Άλλοι θεωρούν ότι η αλληλοβοήθεια είναι χάσιμο χρόνου επειδή δεν είναι αρκετά συγκρουσιακή ή επειδή δεν συμβάλλει στη συγκρότηση πειθαρχημένων πολιτικών υποκειμένων με κοινή συνείδηση.^[4]

Στην πραγματικότητα, τα όρια ανάμεσα σε αυτές τις κατηγορίες είναι θολά. Η μουσική, οι κοινωνικοί χώροι και οι σχέσεις, οι τρόποι κατανόησης του κόσμου και οι συζητήσεις για το τι έχει σημασία – όλα αυτά είναι αναγκαία. Οι άνθρωποι χρειάζονται χαρά, οικειότητα και νόημα όσο χρειάζονται τροφή και στέγη και συχνά είναι διατεθειμένοι να στερηθούν υλικές ανέσεις για να τα αποκτήσουν. Μπορεί να το ξεχάσει κανείς αυτό μόνο μέσα στον πιο χυδαίο και ωμό υλισμό.

Κι όμως, αυτή δεν είναι νέα ιδέα:

«Οὐκ ἐπ’ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ἄνθρωπος» – δεν ζει ο άνθρωπος μόνο με ψωμί

– Ματθ. δ΄4

Αν επικεντρωθούμε αποκλειστικά στην παροχή τροφής και υλικών αγαθών χωρίς ταυτόχρονα να καλλιεργούμε ένα ζωντανό κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο πλούσιο σε σχέσεις, φροντίδα και ιδέες τότε οι άνθρωποι που συμμετέχουν στα εγχειρήματά μας θα αναζητήσουν την κάλυψη των υπόλοιπων αναγκών τους αλλού – για παράδειγμα σε εκκλησίες, αυταρχικά πολιτικά κόμματα ή “απολιτίκ” κοινωνικούς χώρους. Η στενή προσήλωση στις υποτιθέμενες “υλικές” πτυχές της αλληλοβοήθειας παραβλέπει αυτό που πραγματικά διακυβεύεται σε όλες μας τις σχέσεις.

Αυτό που μετράει δεν είναι μόνο η πρόσβαση στα απαραίτητα αλλά και το τι σημαίνει αυτή η πρόσβαση. Ένα συλλογικό γλέντι στο οποίο όλοι οι συμμετέχοντες έχουν ρόλο και τρώνε μέχρι να χορτάσουν εκπέμπει το μήνυμα «είμαστε όλοι κομμάτι αυτής της κοινότητας». Η παραλαβή ενός μισθού με τον οποίο μπορεί κανείς να πληρώσει ενοίκιο και να αγοράσει τρόφιμα εκπέμπει ένα διαφορετικό μήνυμα «οι ώρες που θυσίασες σου εξασφάλισαν – σε εσένα και μόνο εσένα – το δικαίωμα να επιβιώσεις για έναν ακόμη μήνα. Τουλάχιστον αυτή τη φορά.»

Αλλαγή από τα κάτω

Η αλληλοβοήθεια δεν αποσπά την προσοχή από τον αγώνα για αλλαγή του κόσμου· αποτελεί θεμελιώδη όψη αυτής της αλλαγής, όπως και η αλλαγή του κόσμου είναι αναγκαία προϋπόθεση για τη διεύρυνση του πεδίου της αλληλοβοήθειας. Επιπλέον, η ιδέα της αλληλοβοήθειας προϋποθέτει ένα μοντέλο κοινωνικού μετασχηματισμού δομικά διαφορετικό από εκείνο που προτείνουν οι μαρξιστές-λενινιστές και άλλες εξουσιαστικές τάσεις.

Όταν οι εξουσιαστές μιλάνε για την «κατάληψη των μέσων παραγωγής» εννοούν ότι μια ιεραρχική, γραφειοκρατική οργάνωση θα πρέπει να αναλάβει τον έλεγχο των χώρων εργασίας και να καθορίζει τι συμβαίνει εκεί. Με άλλα λόγια, στοχεύουν να αντικαταστήσουν τα αφεντικά με τη δική τους ηγεσία η οποία θα παίρνει αποφάσεις για τους εργαζομένους – υποτίθεται, αυτή τη φορά, με γνώμονα το συμφέρον τους.

Υπάρχουν αρκετά προβλήματα με το εξουσιαστικό μοντέλο. Ένα από αυτά είναι ότι ακόμα κι αν οι ηγέτες έχουν ειλικρινείς και αγαθές προθέσεις, είναι απίθανο να καταφέρουν να παίρνουν πραγματικά ωφέλιμες αποφάσεις για λογαριασμό άλλων. Ο καλύτερος τρόπος για να διασφαλιστεί ότι οι αποφάσεις αντανακλούν τα συμφέροντα όσων επηρεάζονται από αυτές είναι να έχουν λόγο σε αυτές οι ίδιοι οι άνθρωποι που επηρεάζονται άμεσα. Όσο πιο πλατιά κατανέμεται η δυνατότητα λήψης αποφάσεων τόσο πιο πιθανό είναι το τελικό αποτέλεσμα να ανταποκρίνεται στις ανάγκες των περισσότερων. Αυτό είναι εν τέλει ζήτημα κατανομής της πληροφορίας: ζήτημα περιορισμού της αποξένωσης μεταξύ εκείνων που γνωρίζουν ένα πρόβλημα και εκείνων που έχουν τη δυνατότητα να δράσουν για να το επιλύσουν.

Η νοημοσύνη δεν είναι κάτι που συγκεντρώνεται στο κεφάλι μιας μεμονωμένης ιδιοφυΐας· δεν είναι μια στατική ιδιότητα που μπορεί να μετρηθεί απομονωμένα. Είναι χαρακτηριστικό των δικτύων· αναδύεται στις σχέσεις. Όσο πιο ελεύθερα κυκλοφορεί η πληροφορία μεταξύ διαφορετικών οπτικών σημείων μέσα στο δίκτυο και όσο πιο άμεσα μπορούν οι συμμετέχοντες να δράσουν βάσει αυτής τόσο πιο έξυπνα και αποτελεσματικά θα λειτουργεί το ίδιο το δίκτυο.

Σε αντίθεση με το εξουσιαστικό μοντέλο κοινωνικής αλλαγής, η αντιεξουσιαστική πρόταση είναι να οικοδομήσουμε οριζόντιες, αποκεντρωμένες μορφές οργάνωσης από τα κάτω που δίνουν τη δύναμη λήψης αποφάσεων σε όσους επηρεάζονται άμεσα από αυτές. Αντί για ιεραρχικές δομές από τα πάνω αυτό σημαίνει την καλλιέργεια ριζωματικών δικτύων αλληλοβοήθειας, βασισμένων σε μοντέλα που μπορούν να αναπαραχθούν και να επεκταθούν. Απαλλαγμένοι από τη στέρηση και την πίεση που επιβάλλουν η αστυνόμευση και τα δικαιώματα ιδιοκτησίας, οι άνθρωποι θα στραφούν φυσικά προς τα δίκτυα που ικανοποιούν τις ανάγκες τους πιο αποτελεσματικά, με χαρά και πληρότητα.

Αν αυτό που επιδιώκουμε είναι η απελευθέρωση κι όχι μια νέα μορφή εξουσίας, τότε η συγκρότηση δομών αλληλοβοήθειας που ανταποκρίνονται σε υλικές ανάγκες δεν αποσπά από τον αγώνα για αποκέντρωση της ισχύος και των πόρων. Αντιθέτως, είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ανάπτυξης και διάδοσης των πρακτικών μέσα από τις οποίες οι άνθρωποι μπορούν να πάρουν στα χέρια τους αυτόν τον αγώνα. Κάποιοι το ονομάζουν “οικοδόμηση του νέου κόσμου μέσα στο κέλυφος του παλιού”.

Αυτό σημαίνει επίσης ότι έχει σημασία η μορφή αυτών των σχεδίων αλληλοβοήθειας: οι σχέσεις και οι δυναμικές που αναπτύσσονται ανάμεσα στους ανθρώπους είναι εξίσου σημαντικές με τους πόρους που προσφέρουν. Αν είναι μονόπλευρες, αν ενδυναμώνουν μόνο όσους βρίσκονται στην πλευρά της “παροχής πόρων”, δεν θα καταφέρουν να σπείρουν τους σπόρους ενός νέου τρόπου ζωής.

«Είναι γεγονός πως η ανθρώπινη ζωή δεν είναι δυνατή χωρίς τα κέρδη από την εργασία άλλων, και πως υπάρχουν δυο μονό τρόποι για να επιτευχθεί αυτό: είτε μέσω της αδελφικής, ισότιμης και ελευθεριακής συνεργασίας στην οποία η αλληλεγγύη εκφράζεται συνειδητά και ελεύθερα ενώνοντας όλη την ανθρωπότητα είτε με την αντιπαλότητα του καθενός ενάντια στον άλλον, όπου οι νικητές κυριαρχούν, καταπιέζουν και εκμεταλλεύονται τους υπόλοιπους.

Θέλουμε να δημιουργήσουμε μια κοινωνία στην οποία οι άνθρωποι θα θεωρούνται αδέλφια μεταξύ τους και με την αμοιβαία υποστήριξή τους θα κατορθώσουν την σπουδαιότερη ευημερία και ελευθερία καθώς και την φυσική και πνευματική εξέλιξη όλων.»

– «Αλληλοβοήθεια» (1909), Errico Malatesta

Αλληλοβοήθεια σημαίνει αντίσταση

Συνοψίζοντας λοιπόν, αν θέλουμε να αξιοποιήσουμε στο έπακρο την αλληλοβοήθεια, οφείλουμε να δημιουργούμε συμμετοχικά κοινά όπου όλοι μπορούν να συμβάλλουν με ευκολία, χωρίς θεμελιώδη διαχωρισμό ανάμεσα σε διοργανωτές και αποδέκτες.

«Στην Πραγματικά μα Πραγματικά Ελεύθερη Αγορά, κάθε μήνα συγκεντρώνονται εκατοντάδες άνθρωποι από κάθε κοινωνική συνθήκη για να ανταλλάξουν πόρους. Κανείς δεν κρατά λογαριασμό για το ποιος φέρνει τι. Ακόμη και άτομα με ελάχιστη πρόσβαση σε πόρους προσφέρουν ό,τι μπορούν. Οι αναρχικοί στήνουν τα τραπέζια και διαχειρίζονται τη σελίδα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αλλά η μεγάλη πλειονότητα των αγαθών που ανταλλάσσονται προέρχεται από τους ίδιους τους συμμετέχοντες. Οι περισσότεροι δεν αυτοπροσδιορίζονται ως αναρχικοί, γνωρίζουν όμως ότι συμμετέχουν σε ένα αναρχικό οικονομικό μοντέλο μέσω του οποίου ικανοποιούν συλλογικά τις ανάγκες τους. Αναρχικά πανό είναι κρεμασμένα παντού, εκφράζοντας τις πολιτικές συνέπειες αυτής της μορφής διαμοιρασμού και διακηρύσσοντας ότι περισσότερες πτυχές της ζωής μας μπορούν να οργανωθούν με τον ίδιο τρόπο.»

Μεμονωμένες ομάδες ή συλλογικότητες μπορούν να παίξουν κρίσιμο ρόλο σε τέτοιες δραστηριότητες – για παράδειγμα, αναλαμβάνοντας την ανακοίνωση και την προώθησή τους καθώς επίσης χτίζοντας την αναγκαία υποδομή για τη συνέχισή τους. Ο πιο ουσιαστικός τρόπος, όμως, για να αξιολογήσουμε την αποτελεσματικότητα αυτών των παρεμβάσεων είναι να αναρωτηθούμε σε ποιον βαθμό δημιουργούν συνθήκες ώστε κι άλλοι να μπορέσουν να συνδεθούν πιο ουσιαστικά με τη δική τους πολιτική δράση και ικανότητα; Αν οι διοργανωτές μετατρέπονται σε εμπόδιο για τη συλλογική λήψη αποφάσεων και την ενεργή συμμετοχή, οδηγώντας τους υπόλοιπους στην παθητικότητα, τότε αυτό δεν ενισχύει το εγχείρημα της αλληλοβοήθειας και της απελευθέρωσης, το υπονομεύει.

Αν το εγχείρημα αλληλοβοήθειας στο οποίο συμμετέχεις δεν γεννά τους κοινωνικούς δεσμούς, τη ριζοσπαστική συνείδηση και τη συλλογική δυναμική που χρειαζόμαστε για να κινηθούμε προς την επαναστατική κοινωνική αλλαγή τότε το πρόβλημα δεν είναι η αλληλοβοήθεια καθεαυτή. Το πρόβλημα είναι το δικό σου εγχείρημα.

Όταν οι άνθρωποι λένε να «σοβαρευτούμε» με την αμοιβαία βοήθεια συχνά εννοούν τη δημιουργία ενός επίσημου μη κερδοσκοπικού οργανισμού. Υπάρχουν όμως αρκετά προβλήματα με αυτό το αντανακλαστικό.^[5] Σε βάθος χρόνου η μονοδιάστατη παροχή υπηρεσιών κινητοποιεί λιγότερους πόρους απ’ ότι οι συλλογικές προσπάθειες στις οποίες όλοι συμμετέχουν ενεργά. Δεν θέλουμε να στήσουμε συστήματα πατρωνείας που εξαρτώνται από πλούσιους δωρητές αλλά σχέσεις συμβίωσης που βασίζονται στην αλληλεγγύη. Οι επίσημοι οργανισμοί δεν μπορούν να πραγματοποιούν καταλήψεις, να απαλλοτριώνουν πόρους ή να παραβαίνουν κανονισμούς – κι όμως η ιδιωτική περιουσία και ο γραφειοκρατικός έλεγχος είναι τα βασικά εμπόδια για την ευρείας κλίμακας αναδιανομή των πόρων. Δεν χρειαζόμαστε απλώς μεγάλες δωρεές· χρειαζόμαστε τη μαζική συμμετοχή πολλών ανθρώπων και ταυτόχρονα πρέπει να διευρύνουμε τους ορίζοντες του τι θεωρούμε πως έχουμε δικαίωμα να κάνουμε προκειμένου να φροντίσουμε ο ένας τον άλλον.

Το παγκόσμιο κίνημα καταλήψεων της προηγούμενης γενιάς -που εξακολουθεί να ακμάζει στη Βραζιλία και σε πολλά άλλα μέρη- παραμένει ένα εμβληματικό παράδειγμα του πώς μπορεί να μοιάζει η απαλλοτρίωση ιδιωτικοποιημένων πόρων και η μετατροπή τους σε συλλογική δύναμη. Οι πιο ισχυρές μορφές αλληλοβοήθειας είναι εκείνες που μας επιτρέπουν να εξεγερθούμε μαζί, να κάνουμε βήματα προς τη δημιουργία ενός εντελώς διαφορετικού κόσμου.

Μια μεταδοτική οικονομία του δώρου με επιθετικές δυνατότητες και ορμή προς την οικοδόμηση ενός ριζικά άλλου τρόπου ζωής. Ένα μαχητικό σύστημα κοινών που απορροφά συνεχώς περισσότερους πόρους, μέχρι που γίνεται ακαταμάχητο ακόμα και για τους εχθρούς του.

Αυτή είναι η αληθινή υπόσχεση της αλληλοβοήθειας.

Ας γίνει η γη ξανά κοινός θησαυρός για όλους.

«Η απελευθέρωσή μου, η ευφροσύνη μου, ο ίδιος μου ο κόσμος αρχίζει εκεί όπου αρχίζει κι ο δικός σου. Κανείς δεν μπορεί να απαιτήσει τις υπηρεσίες μου γιατί έχω ο ίδιος δώσει όρκο να τα προσφέρω όλα – και να τα προσφέρω ελεύθερα, γιατί αυτός είναι ο μόνος τρόπος να προσφέρεις.»
– Expect Resistance

Φυλακισμένος στο φρούριο Fort du Taureau, ο Louis Auguste Blanqui αντλεί παρηγοριά από τη σκέψη πως κάπου πέρα από τον ωκεανό, ο αέρας που εκπνέει ανασαίνεται με τη σειρά του από τα δέντρα του τροπικού δάσους στη Βραζιλία, από τους εξόριστους συντρόφους του στο Λονδίνο, ακόμη κι από τους αξιωματούχους που διέταξαν τη σύλληψή του, παρά το μίσος τους για την κοινή χρήση. Θυμίζει στον εαυτό του πως το ίδιο νερό που του δίνουν με το ποτήρι οι δεσμοφύλακες, σκάει αλλού με κύματα στις πέτρινες επάλξεις του φρουρίου – και πως μέσα σε εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια, κάθε σταγόνα αυτού του νερού έχει διασχίσει σώματα και μορφές ζωής αναρίθμητες, ταξιδεύοντας στον ουρανό και επιστρέφοντας στη γη ξανά και ξανά. Η ίδια η γλώσσα με την οποία σχηματίζει αυτές τις παρηγορητικές σκέψεις έχει σμιλευτεί και καλλιεργηθεί από εκατό δισεκατομμύρια ανθρώπινες γλώσσες σ’ ένα συλλογικό εγχείρημα που κρατά από την αυγή της ανθρωπότητας. Η συλλογικότητα είναι αναπόφευκτη, ανεξάλειπτη. Και τελικά, θα θριαμβεύσει απέναντι στο πρόσκαιρο σφάλμα της απληστίας.

^[1] ΣτΜ: Το Food Not Bombs είναι ένα διεθνές δίκτυο αυτόνομων συλλογικοτήτων που μοιράζουν δωρεάν φαγητό σε δημόσιους χώρους, αναδεικνύοντας την αντίφαση της φτώχειας και της πείνας μέσα σε κοινωνίες αφθονίας. Η δράση τους στηρίζεται συχνά σε περισσεύματα τροφίμων που θα κατέληγαν στα σκουπίδια, θέτοντας υπό αμφισβήτηση τις προτεραιότητες της κρατικής και εταιρικής διαχείρισης των πόρων.

^[2] Είναι αυταπάτη να φανταζόμαστε ότι θα μπορούσαμε να διαχειριστούμε την ίδια μας την επιβίωση με τρόπο βιώσιμο και ισότιμο ενώ ζούμε μέσα σε μια κοινωνία που είναι δομικά μη βιώσιμη και καταπιεστική. Ακόμα και σε μια επαναστατική συνθήκη δεν πρέπει να θεωρούμε δεδομένο ότι θα μπορούσαμε απλώς να καταλάβουμε την υπάρχουσα αλυσίδα εφοδιασμού και να την αξιοποιήσουμε για να καλύψουμε τις ανάγκες όλων χωρίς να προβούμε σε βαθύτερους μετασχηματισμούς. Το ίδιο ισχύει και για τις επιθυμίες και τις αξίες που παράγονται κοινωνικά από την υφιστάμενη τάξη πραγμάτων: δεν μπορούμε να θεωρούμε ως δεδομένο ότι όσα μπορούμε να φανταστούμε από αυτή τη θέση, καθώς παραμένουμε παγιδευμένοι σε μια κοινωνία χτισμένη πάνω στην καταπίεση και την επιβολή τεχνητής έλλειψης, εξαντλούν και το σύνολο των δυνατοτήτων της ζωής.

^[3] Στη θέση των κοινών, οι φιλελεύθεροι προωθούν κρατικούς θεσμούς. Αυτό προσφέρει στο κράτος -τη δομή που ηγήθηκε της αρχικής περίφραξης των κοινών- το απαραίτητο άλλοθι για να ελέγχει τους πόρους και να ρυθμίζει τις κοινωνικές δραστηριότητες στο όνομα της αποτροπής της λεγόμενης «τραγωδίας των κοινών». Στην πραγματικότητα, η τραγωδία των κοινών δεν είναι παρά το εξής: σε κάθε περίπτωση όπου ένας πόρος υπάρχει ως κοινό και παραμένει εκτός αγοράς, θα υπάρχουν πάντα κερδοσκόποι και πολιτικοί που θα προσπαθούν να τον ελέγξουν ή να τον υποκαταστήσουν με ένα αντίγραφο· κι από τη στιγμή που το καταφέρουν, είναι απλώς θέμα χρόνου μέχρι να ιδιωτικοποιηθεί ή να εμπορευματοποιηθεί.

^[4] Μπορούμε να καταρρίψουμε εύκολα τα επιχειρήματα ότι οι άνθρωποι δεν πρόκειται να εξεγερθούν πριν “τα πράγματα γίνουν αρκετά άσχημα” και άρα η αλληλοβοήθεια αποτελεί εμπόδιο στην επανάσταση ή ότι οι πρωτοβουλίες αλληλοβοήθειας προσφέρουν στο κράτος ένα άλλοθι για να επιβάλει μέτρα λιτότητας βασιζόμενο στην υπόθεση ότι τα εθελοντικά δίκτυα θα καλύψουν το κενό των κοινωνικών υπηρεσιών. Σε ό,τι αφορά το πρώτο επιχείρημα, δεν είναι η ίδια η οδύνη που ωθεί τους ανθρώπους σε εξέγερση αλλά η συνειδητοποίηση ότι η οδύνη αυτή είναι περιττή, ότι κάτι μπορεί να αλλάξει. Όσον αφορά το δεύτερο, μετά την πανδημία COVID-19, είναι πια σαφές ότι οι κυβερνήσεις είναι πρόθυμες να αφήσουν μαζικά τμήματα του πληθυσμού να πεθάνουν χωρίς να παρέμβουν. Αν δεν θέλουμε να διατρέξουμε τον κίνδυνο να βρεθούμε ανάμεσα στους νεκρούς οφείλουμε να οργανώσουμε αυτό που οι Μαύροι Πάνθηρες αποκαλούσαν “προγράμματα επιβίωσης εν αναμονή της επανάστασης”.

^[5] Προς το παρόν ας αφήσουμε στην άκρη το ενδεχόμενο ότι υπό τον Ντόναλντ Τραμπ οι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί θα έρθουν αντιμέτωποι με ολοένα και περισσότερα γραφειοκρατικά εμπόδια. Αξίζει όμως να αναλογιστούμε πως όσο περισσότερο εξαρτώνται τα εγχειρήματά μας από την υπάρχουσα τάξη πραγμάτων, τόσο πιο δύσκολο θα είναι να στραφούν εναντίον της.

The post Επανεξετάζοντας τη διαφορά μεταξύ αλληλοβοήθειας και φιλανθρωπίας first appeared on Aυτολεξεί.

Μια από τις πιο αξιοσημείωτες πτυχές για όσους μελετούν τον Πόλεμο των Χωρικών, το μεγάλο επαναστατικό κίνημα που σάρωσε την κεντρική Γερμανία το 1524 και το 1525, είναι το γεγονός ότι οι διεκδικήσεις του έχουν καταγραφεί με μεγάλη λεπτομέρεια. Τα πιο γνωστά εξ αυτών είναι τα αιτήματα που συγκεντρώθηκαν στα «Δώδεκα Άρθρα», τα οποία γράφτηκαν στη γερμανική πόλη Μέμινγκεν από εκπροσώπους των στρατών των αγροτών τον Μάρτιο του 1525. Και υπάρχουν αμέτρητα παρόμοια έγγραφα.

Στα αιτήματά τους, οι επαναστατημένοι αγρότες διατύπωσαν την αντίθεσή τους στη δουλοπαροικία, την εκμετάλλευση και την καταπίεση. Επειδή όμως ο πλούτος στη φεουδαρχική κοινωνία ήταν βασισμένος στην ιδιοκτησία της γης, έπρεπε επίσης να υπογραμμίσουν άλλη μια θεμελιώδη πτυχή της εκμετάλλευσής τους – τη σχέση της κοινωνίας με τον φυσικό κόσμο. Κομμάτια αυτής της ιδέας φανερώνονται στα αιτήματά τους σχετικά με τις ενοικιάσεις και την πρόσβαση στη γη. Αλλά και πιο συγκεκριμένα, ο αγροτικός κόσμος συχνά έθετε αιτήματα που τόνιζαν τη σχέση του με τη φύση και τον τρόπο με τον οποίο πίστευε ότι έπρεπε να τη χρησιμοποιεί. Δύο από τα «Δώδεκα Άρθρα» το καθιστούν ξεκάθαρο:

«Έως τώρα υπήρχε η συνήθεια να μην επιτρέπεται σε κανέναν φτωχό να πιάνει ελάφια ή άγρια πτηνά ή ψάρια σε τρεχούμενα νερά, πράγμα που μας φαίνεται αρκετά απρεπές και αντιαδελφικό, καθώς και εγωιστικό και μη συμβατό με τον Λόγο του Θεού. Σε ορισμένα μέρη, οι αρχές προς μεγάλη μας ενόχληση και ζημία, επιτρέπουν απερίσκεπτα στα ζώα να καταστρέφουν μάταια τις καλλιέργειές μας, τις οποίες ο Θεός βοηθά να αναπτυχθούν για το καλό του ανθρώπου, και παράλληλα περιμένουν από εμάς να μείνουμε άπραγοι».

Το Άρθρο συνεχίζει:

«Όταν ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο, του έδωσε την επικυριαρχία πάνω σε όλα τα ζώα, τα πουλιά που βρίσκονται στον αέρα και τα ψάρια στο νερό. Συνεπώς, επιθυμούμε, αν κάποιος άνθρωπος [θεωρεί ότι] έχει την ιδιοκτησία των υδάτων, να μας αποδείξει με αξιόπιστα έγγραφα ότι αυτό του το δικαίωμα αποκτήθηκε ακούσια μέσω αγοράς… ενώ όποιος δεν μπορεί να προσκομίσει τέτοιου είδους στοιχεία, θα πρέπει ως δείγμα καλής θελήσεως να παραιτηθεί από τη διεκδίκησή του.

Το Πέμπτο Άρθρο αναπτύσσει περισσότερο το θέμα:

«Μας θίγει το θέμα της κοπής των ξύλων, αφού οι ευγενείς έχουν οικειοποιηθεί όλα τα δάση για τον εαυτό τους… Η γνώμη μας είναι πως τα ξύλα που έχουν πέσει στα χέρια ενός άρχοντα, είτε πνευματικού είτε κοσμικού, αν δεν έχουν αγοραστεί δεόντως, θα πρέπει να επιστραφούν στην κοινότητα. Θα έπρεπε, επίσης, κάθε μέλος της κοινότητας να είναι ελεύθερο να παίρνει όσα καυσόξυλα χρειάζεται για το σπίτι του».

Και αναφέρεται ξανά το ζήτημα της ιδιωτικής ιδιοκτησίας των φυσικών πόρων – αν και δεν αμφισβητείται συνολικά, αλλά περισσότερο η άδικη ιδιοποίηση:

«Αν το δάσος –παρότι αρχικά κατασχέθηκε άδικα– αργότερα πουλήθηκε κανονικά, ας διευθετηθεί το ζήτημα με φιλικό πνεύμα και σύμφωνα με τις Γραφές».

Το Δέκατο Άρθρο αντιτίθεται στην περίφραξη (ιδιωτικοποίηση) της γης και των πόρων:

«Μας θίγει η οικειοποίηση λιβαδιών και αγρών από ιδιώτες, όταν αυτά κάποτε άνηκαν σε κάποια κοινότητα. Όλα αυτά, θα τα πάρουμε πίσω στα χέρια μας».

Δεν ήταν μόνο στα Δώδεκα Άρθρα που διατυπώθηκαν αυτές και παρόμοιες απαιτήσεις. Στα εξήντα δύο άρθρα των χωρικών του Στούλινγκεν [Stühlingen], μιας περιοχής που η εξέγερση ξεκίνησε για πρώτη φορά το καλοκαίρι του 1524, οι αγρότες διατύπωσαν μια σειρά από παράπονα ειδικά για το πώς τους επιτρεπόταν ή περιοριζόταν η χρήση των φυσικών πόρων:

Άρθρο 14: «Το δάσος της κοινότητας και άλλες δασώσεις περιοχές έχουν αφαιρεθεί από το δικαίωμά μας στη χρήση, σε αντίθεση με την αρχαία παράδοση».

Άρθρο 16: «Έχουμε πολλά κτήματα και λιβάδια ελεύθερης κυριότητας μέσα από τα οποία ρέει τρεχούμενο νερό -αυτό το χρησιμοποιούσαμε μέχρι τώρα όπως χρειαζόμασταν, για το άλεσμα ή για να ποτίσουμε τα λιβάδια, όπως και τα νερά που είναι κοινά για όλους- αλλά τα τελευταία χρόνια οι άρχοντες μας τα έχουν αποκλείσει και δεν μας αφήνουν να τα χρησιμοποιούμε. Αντιθέτως, τα νοικιάζουν σε ψαράδες, οι οποίοι στη συνέχεια κάνουν σημαντική ζημιά στα κτήματά μας».

Άρθρο 28: «Μας έχει απαγορευτεί να καθαρίζουμε και να καίμε άχυρα και ζιζάνια σε βοσκοτόπια και λιβάδια την άνοιξη, σε αντίθεση με την παράδοση».

Στο 42ο άρθρο τους, οι αγρότες του Στούλινγκεν παραπονέθηκαν ότι οι άρχοντες μπορούσαν να τοποθετούν φράχτες για να δημιουργούν κυνηγετικά καταφύγια πάνω στη γη τους. Όμως οι χωρικοί δεν μπορούσαν να τα αφαιρέσουν χωρίς να τιμωρηθούν, και τα θηράματα κατέστρεφαν τις καλλιέργειές τους.

Εκατοντάδες παρόμοια παραδείγματα μπορούν να βρεθούν σε δεκάδες άλλα έγγραφα εξεγερμένων αγροτών. Η γη, το νερό, οι φυσικοί πόροι, τα άγρια ζώα και η πεσμένη ξυλεία είχαν γίνει σημεία ταξικής πάλης, καθώς οι γαιοκτήμονες περιόριζαν, ιδιωτικοποιούσαν και έλεγχαν τη φύση προς το συμφέρον τους. Αυτή η διαδικασία ήταν συνεχής και συχνά σήμαινε την καταστροφή ή την κατάργηση των εθιμικών δικαιωμάτων στα οποία οι αγρότες βασίζονταν για αιώνες.

Αυτή η διαδικασία δεν πρέπει να μας κάνει εντύπωση. Τέτοια περιστατικά λάμβαναν χώρα σε όλη την Ευρώπη. Αντικατόπτριζαν τις αλλαγές στη φεουδαρχική οικονομία, όπου κομμάτια της κοινωνίας έβλεπαν όλο και περισσότερο τις ιδιωτικές επιχείρησης ως τρόπο μεγιστοποίησης του πλούτου τους. Οι απαρχές του καπιταλισμού, υπό αυτό το πρίσμα, έσπερναν τους σπόρους μιας μεγάλης εξέγερσης, λόγω της αντίφασης μεταξύ των οικονομικών συμφερόντων των φεουδαρχικών άρχουσων τάξεων και του τρόπου με τον οποίο οι αγρότες ήθελαν να χρησιμοποιούν τη φύση για τις κοινότητές τους.

Σε μια πρόσφατη περιγραφή της εξέγερσης, η Lyndal Roper τοποθετεί τις διεκδικήσεις σχετικά με τη χρήση της φύσης στο επίκεντρο της εξέγερσης. Γράφει, «για τους αγρότες, η γη ήταν ένα εργασιακό περιβάλλον, για τους άρχοντες ήταν τόπος αναψυχής και ένας πόρος που μπορούσε να γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης με σκοπό το κέρδος». Αναφέρει ότι οι αγρότες «ήθελαν οι αποφάσεις να λαμβάνονται συλλογικά και οι φυσικοί πόροι να διαχειρίζονται με σεβασμό στο περιβάλλον, το οποίο και είχε δημιουργηθεί από τον Θεό». Αργότερα αναφέρει πως «τα παράπονα των αγροτών επικεντρώνονταν γύρω από την οικολογία και τη δημιουργία την ίδια». Άλλες οικονομικές αλλαγές είχαν επίσης τις επιπτώσεις τους. Όπως σημειώνει η Roper, οι εξορύξεις ρύπαιναν τα ποτάμια. Η ανάγκη για καύσιμα προς χρήση του αυξανόμενου αριθμού βιομηχανικών διεργασιών μικρής κλίμακας είχε αντίκτυπο στα δάση.

Αυτός ήταν ένας κόσμος όπου η φύση υπήρχε για τη χρήση της από τους ανθρώπους, οι οποίοι βρισκόντουσαν από πάνω και ξέχωρα από τη χλωρίδα και την πανίδα. Ένα καλό παράδειγμα αυτής της σκέψης μάς δίνεται από τον Keith Thomas, ο οποίος παραθέτει ένα ποίημα του 17ου αιώνα:

«Ο φασιανός, η πέρδικα και ο κορυδαλλός
πέταξαν μέχρι το σπίτι σου, όπως στη Κιβωτό.
Το πρόθυμο βόδι ήρθε από μόνο του για σφαγή,
μαζί με το αρνί.
Και κάθε κτήνος έφερε εκεί
τον Εαυτό του, ως προσφορά…»

Ο Thomas αναφέρεται συγκεκριμένα στην Αγγλία [των βασιλικών οίκων] των Τυδώρ και των Στιούαρτ, αλλά οι ιδέες του ταυτίζονται και με τη Γερμανία του 16ου αιώνα. Η θεολογία δίδασκε πως η φύση είχε δοθεί από τον Θεό προς χρήση της ανθρωπότητας. Κάθε φυτό και ζώο είχε τον δικό του συγκεκριμένο ρόλο. Το 1653, ο Herny More μπορούσε να γράψει πως τα ζώα ζούσαν μόνο «μέχρι να χρειαστεί να τα φάμε». Όπως συνεχίζει ο Thomas: «Η σύγχρονη θεολογία παρείχε έτσι τα ηθικά θεμέλια για την υπεροχή του ανθρώπου πάνω στη φύση, η οποία από τις αρχές της νεότερης εποχής είχε ήδη γίνει ο αποδεκτός στόχος του ανθρώπινου μόχθου. Η κυρίαρχη θρησκευτική παράδοση δεν είχε καμία σχέση με τη “λατρεία” της φύσης που πολλές ανατολίτικες θρησκείες διατηρούσαν».

Ο αγώνας των αγροτών για τον έλεγχο της φύσης και των πόρων πρέπει να γίνει κατανοητός σε αυτό ακριβώς το ιδεολογικό πλαίσιο. Η Roper υποστηρίζει πως αυτό δεν ήταν «μια οικολογία της διατήρησης [conservationist]με τη σύγχρονη έννοια, καθώς θεωρούσε ότι το περιβάλλον υπήρχε για να χρησιμοποιείται από τους ανθρώπους». Ωστόσο, μας λέει, μπορούσε να οδηγήσει σε μια κατανόηση ότι το περιβάλλον έπρεπε να προστατεύεται, για το καλό της κοινότητας και όχι για το ατομικό κέρδος.

Από την άλλη, η άρχουσα τάξη κινούταν προς την αντίθετη κατεύθυνση. Η προσέγγισή της για τη φύση, ως κάτι που θα έπρεπε να αξιοποιείται με σκοπό το κέρδος, ταιριάζει με την κυρίαρχη ιδεολογική προσέγγιση σήμερα. Ήταν η αρχή μιας αντίληψης για τη φύση που –καθώς οι καπιταλιστικές οικονομικές σχέσεις εξελίσσονταν περαιτέρω και τελικά υπερίσχυαν της παλιάς τάξης πραγμάτων– θα έβλεπε μια κατάσταση όπου η φύση ήταν απλώς ένα μέρος της παραγωγικής διαδικασίας.

Όπως έγραψε ο Μαρξ στο Grundrisse, με την έλευση του καπιταλισμού, «για πρώτη φορά, η φύση γίνεται καθαρά ένα αντικείμενο για την ανθρωπότητα, καθαρά ένα ζήτημα χρησιμότητας· παύει να αναγνωρίζεται ως μια δύναμη από μόνη της· και η θεωρητική ανακάλυψη των αυτόνομων νόμων της εμφανίζεται απλώς ως ένα τέχνασμα για να την υποτάξει στις ανθρώπινες ανάγκες, είτε ως αντικείμενο κατανάλωσης είτε ως μέσο παραγωγής”.

Ωστόσο, θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και να μην απορρίψουμε εντελώς και την προσέγγιση των αγροτών απέναντι στη φύση. Το όραμά τους για ένα μετα-επαναστατικό τοπίο δημοκρατικών αγροτικών κοινοτήτων, όπου η εξουσία των φεουδαρχών θα είχε καταστραφεί και οι κοινότητες στα χωριά θα ήταν σε θέση να διαχειρίζονται τη δική τους σχέση με τη φύση προς όφελος του συλλογικού, βρίσκεται πολύ κοντά σε ένα σύγχρονο σοσιαλιστικό όραμα για μια μετα-καπιταλιστική κοινωνία.

Το πρόβλημα ήταν, όπως επεσήμανε ο Φρίντριχ Ένγκελς στη δική του αφήγηση για τον Πολέμο των Χωρικών, πως η οικονομική βάση για μια τέτοια κοινοτική [communal]κοινωνία δεν υπήρχε ακόμη. Οι αγρότες δεν είχαν τη δυνατότητα να νικήσουν τους φεουδάρχες στην ύπαιθρο και οι πόλεις δεν ήταν ακόμη κέντρα πιθανής εξουσίας της εργατικής τάξης. Παρ’ όλα αυτά, οι Γερμανοί αγρότες του 1525 παραμένουν πηγή έμπνευσης, καθώς διατύπωσαν την επιθυμία τους να αξιοποιήσουν τον φυσικό κόσμο και τους πόρους του προς όφελος όλων, καταργώντας τη δουλοπαροικία και νικώντας τη φεουδαρχία.

Το ζήτημα σήμερα, όπως ακριβώς ίσχυε και για τους αγρότες του 1525, ήταν η εξουσία. Ποιοι είχαν την εξουσία να ελέγχουν τους φυσικούς πόρους και πώς θα μπορούσε αυτή η εξουσία να τους αφαιρεθεί προς όφελος της ανθρωπότητας;

Μεταγενέστεροι στοχαστές και ακτιβιστές, όπως ο Καρλ Μαρξ, θα ανέπτυσσαν πλήρως μια κριτική της σχέσης του καπιταλισμού με τη φύση και του τρόπου με τον οποίο η φύση ενσωματώθηκε στη διαδικασία συσσώρευσης κεφαλαίου. Θα βασίζονταν στις ιδέες και την επαναστατική δραστηριότητα προσωπικοτήτων όπως ο Michael Gaismair, ο οποίος ονειρεύτηκε και αγωνίστηκε για έναν κόσμο όπου η γη και η εργασία θα μπορούσαν να οργανωθούν έτσι ώστε οι φτωχότεροι να μπορούν «να έχουν όχι μόνο τροφή και νερό, αλλά και ρούχα και όλα τα απαραίτητα» και «η γη να γίνει πιο υγιής» μέσω της ορθολογικής διαχείρισης των ελών και των βάλτων. Ή στην προσωπικότητα του Τόμας Μύντσερ, ο οποίος οδηγήθηκε στο να εξεγερθεί εξαιτίας «των εικασιών των αρχόντων και των πριγκίπων μας ότι όλα τα πλάσματα είναι ιδιοκτησία τους. Τα ψάρια στο νερό, τα πουλιά στον αέρα, τα φυτά στην επιφάνεια της Γης».

The post O Πόλεμος των Χωρικών στη Γερμανία (1524–1525): 500 χρόνια από την εξέγερση first appeared on Aυτολεξεί.

Τυχόν νομιμοποίηση της νέας γενιάς τροποποιημένων οργανισμών, όπως επιχειρείται σε επίπεδο ΕΕ, θα πλήξει ακόμη περισσότερο το δικαίωμα στην ελευθερία των σπόρων μεγαλώνοντας την εξάρτηση παραγωγών και καταναλωτών από τις πολυεθνικές της διατροφής.  Αυτό τονίστηκε μεταξύ άλλων στην δημόσια συζήτηση με τίτλο «Ο Σπόρος ως Κοινό Αγαθό – με αφορμή το ευρωπαϊκό νομοσχέδιο για τη νέα γενιά Γενετικά Τροποποιημένων Οργανισμών» την οποία διοργάνωσε η πολιτική συλλογικότητα Αυτενέργεια το απόγευμα της Τρίτης, 27 Μαΐου 2025 στον αυτοδιαχειριζόμενο χώρο Trise (Αθήνα).

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει να εξαιρεθεί από την ισχύουσα νομοθεσία η νέα γενιά γενετικά τροποποιημένων τροφίμων και όπως εξήγησε, μέσα από μια εμπεριστατωμένη εισήγηση η Βάσω Κανελλοπούλου, εκ μέρους του δικτύου για τη διατήρηση των παραδοσιακών σπόρων ‘Σιτώ’, εάν υλοποιηθεί η παραπάνω πρόταση θα θέσει σε κίνδυνο την υγεία και διατροφική ασφάλεια των πολιτών (άρση της Αρχής της Προφύλαξης), τη βιωσιμότητα και ανταγωνιστικότητα  της οικονομίας και των παραγωγών ποιοτικής (και βιολογικής) τροφής και στην Ελλάδα (πατέντες, μονοπώλια) και την ισορροπία των οικοσυστημάτων (μέσω πιθανής επιμόλυνσης) με αδιαφάνεια και αντιεπιστημονική τεκμηρίωση.

Η διαδικασία αναθεώρησης (σ.σ. δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί, αρχές Μαΐου ξεκίνησε η τελική της φάση) γίνεται με ρυθμούς fast track, χωρίς να έχουν επαρκώς ενημερωθεί οι πολίτες αλλά και οι επαγγελματικοί, επιστημονικοί φορείς που ασχολούνται άμεσα με τα θέματα παραγωγής / διατροφής. Είναι χαρακτηριστικό ότι, σε περίπτωση που εγκριθεί, η νέα γενιά μεταλλαγμένων δεν θα υπάρχει καμία σήμανση για τον τελικό καταναλωτή ενώ απαλείφεται η υποχρέωση να αξιολογείται ο κίνδυνος πριν την έγκριση μιας καλλιέργειας τέτοιου τύπου στο περιβάλλον «απελευθέρωση». Επιπλέον, παύει το δικαίωμα κάθε κράτους μέλους της ΕΕ να απαγορεύσει στο έδαφος του την καλλιέργεια νέων μεταλλαγμένων εάν κρίνει ότι υπάρχει κίνδυνος για το περιβάλλον. Υπενθυμίζουμε ότι, αρχές της δεκαετίας του 2000, μέσα από την δράση οικολογικών πρωτοβουλιών, έγινε εφικτό να κηρυχτεί – τουλάχιστον σε θεσμικό επίπεδο – η χώρα μας ζώνη ελεύθερη από μεταλλαγμένες καλλιέργειες μέσα από τις αποφάσεις των τότε νομαρχιακών συμβουλίων.

Γιατί όμως να υπερασπίσουμε την ελευθερία του σπόρου; Όπως αναφέρθηκε στην εισήγηση της Αυτενέργειας «o σπόρος δεν ήταν μόνο η απαρχή της γεωργίας· ήταν η απαρχή της κοινότητας, της ανταλλαγής, της συνεργασίας και της αλληλεγγύης. Ήταν αυτός που επέτρεψε στους ανθρώπους να εγκατασταθούν, να μοιραστούν και να συνδημιουργήσουν. Ως μέρος αυτής της κοινής κληρονομιάς της ανθρωπότητας, ο σπόρος δεν μπορεί να ιδιωτικοποιηθεί. Ενσαρκώνει την ιδέα των κοινών αγαθών – αγαθών που ανήκουν συλλογικά και αδιαίρετα σε όλους και όλες. Όπως το νερό, ο αέρας, η γη και η γνώση, έτσι και ο σπόρος υπερβαίνει τα όρια της ιδιοκτησίας. Δεν ανήκει σε κανένα κράτος, σε καμία εταιρεία, σε καμία αγορά. Ανήκει στη ζωή και στην κοινωνία».

Ποια θα μπορούσε λοιπόν να είναι μια κοινωνική απάντηση στον έλεγχο των σπόρων; στην παρέμβασή μου στην εν λόγω εκδήλωση υποστήριξα πως το πρώτο είναι να κατανοήσουμε την αξία του σπόρου για την αναπαραγωγή της ίδιας της ζωής σε αλληλεπίδραση με άλλα στοιχεία (αέρας, ήλιος, έδαφος, μικροοργανισμοί, άνθρωπος), όπως συμβαίνει και με τον κύκλο του νερού. Μέχρι την έλευση της λεγόμενης Πράσινης Επανάστασης (δεκαετία 60)  ο σπόρος υπήρξε κοινό, οικουμενικό αγαθό που μεταφερόταν από γενιά σε γενιά και από τόπο σε τόπο, αλλά ο έλεγχος και η ιδιωτικοποίησή του από τις εταιρείες οδήγησε στην αρπαγή της σοδειάς, όπως την περιγράφει στο ομώνυμο βιβλίο της (εκδ. Εξάρχεια) η Ινδή ακτιβίστρια Βαντάνα Σίβα.

Το δεύτερο είναι να εμπιστευτούμε και να συμμετέχουμε ενεργά σε αυτό που ήδη συμβαίνει, δηλαδή τις δεκάδες πρωτοβουλίες – από τα κάτω και αυτοοργανωμένες – οι οποίες σε όλη την Ελλάδα και παγκόσμια, ασχολούνται με την διατήρηση/αναπαραγωγή των σπόρων. Οι πρωτοβουλίες αυτές αναπτύσσουν έναν λόγο γύρω από το θέμα της ελευθερίας των σπόρων, παρεμβαίνοντας στον δημόσιο χώρο, συγκροτούνται από υποψιασμένα άτομα, ασχολούνται με κάτι συγκεκριμένο και όχι τις ιδεολογικές αφαιρέσεις του παρελθόντος, ενώ δίνουν έμφαση στην απεξάρτηση της αγροτικής παραγωγής από τις πολυεθνικές και την βιομηχανία των μεταλλαγμένων. Καλό είναι οι πρωτοβουλίες αυτές να συνδέονται και με άλλα προτάγματα – όπως αυτό της  ατομικής και κοινωνικής αυτονομίας – διότι, από μόνη της, η οικο-καλλιέργεια, μπορεί να παραμένει περιχαρακωμένη στον ιδιωτικό χώρο,  να ασχολείται μόνον με την αύξηση του κέρδους ή να συντηρεί την νοσταλγία για ένα εξωραϊσμένο παρελθόν. Ως παράδειγμα μπορούμε να δούμε την παρατήρηση του Μάρευ Μπούκτσιν στο βιβλίο του «Ο μύθος του υπερπληθυσμού» (εκδ. Ελεύθερος Τύπος, 1997): «Η αποκέντρωση, οι κοινότητες μικρής κλίμακας, η τοπική αυτονομία, ακόμα και η αλληλοβοήθεια και ο κοινοτισμός, δεν είναι εγγενώς οικολογικά ή απελευθερωτικά. Ελάχιστες κοινωνίες ήταν πιο αποκεντρωμένες από τον ευρωπαϊκό φεουδαλισμό, ο οποίος στην πραγματικότητα διαρθρώθηκε στη βάση των κοινοτήτων μικρής κλίμακας, της αλληλοβοήθειας και της κοινοτικής χρήσης της γης. Η τοπική οικονομία και η αυτάρκεια αποτελούσε το οικονομικό κλειδί των φεουδαλικών κοινοτήτων. Ωστόσο, ελάχιστες κοινωνίες υπήρξαν πιο ιεραρχικές».

The post Νέα γενιά μεταλλαγμένων σημαίνει παραπέρα έλεγχο της διατροφής από λίγες εταιρείες first appeared on Aυτολεξεί.

+ Θα ακολουθήσει ελεύθερο μοίρασμα σπόρων από το Δίκτυο για τη βιοπικιλότητα και την οικολογία στη γεωργία «Αιγίλοπας»

ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ:

> “Μια νέα γενιά γενετικά τροποποιημένων οργανισμών είναι έτοιμη να μπει στην αλυσίδα διατροφής μας από την πίσω πόρτα”: Βάσω Κανελλοπούλου (ιδρυτικό μέλος του Δικτύου για τη διατήρηση των παραδοσιακών σπόρων “Σιτώ” –www.sito.gr-, ερευνήτρια, παραγωγός περιβαλλοντικών εκπομπών & συγγραφέας περιβαλλοντικών θεμάτων)

Με αφορμή την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εξαιρέσει από την ισχύουσα νομοθεσία τη νέα γενιά γενετικά τροποποιημένων τροφίμων (κι όχι μόνο), θα συζητήσουμε για τις Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές και τις ιδιότητες τους, για τις πιθανές επιπτώσεις στη διατροφή μας και το περιβάλλον, για την Αρχή της Προφύλαξης, για το αφήγημα των πολυεθνικών αγροχημείας και των επιστημόνων που τις υποστηρίζουν, για τις αντιδράσεις από επιστημονικές και περιβαλλοντικές οργανώσεις καθώς και από τη βιομηχανία τροφίμων. Στη συζήτηση, θα μιλήσουμε και για τον ρόλο των πολιτών στη σημερινή συγκυρία. Σημειώνουμε ότι η διαδικασία έγκρισης της νομοθετικής πρότασης δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί αλλά βρίσκεται στην τελική φάση. Θα συμπεριληφθούν, τελικά, οι Γενετικά Τροποποιημένοι Οργανισμοί στις ελληνικές καλλιέργειες και στην τροφική μας αλυσίδα χωρίς δικαίωμα επιλογής;

> “Ο σπόρος ως ατομική/συλλογική μνήμη, ως ελεύθερο οικουμενικό αγαθό”: Γιώργος Παπαχριστοδούλου (μέλος της συνέλευσης της Οικολογικής Γιορτής Χαλκίδας)

Θα τονιστεί η σημασία των σπόρων για την αυτοάμυνα της κοινωνίας, τη συλλογική κοινωνική δημιουργία και την οικοδόμηση ενός άλλου, μη συγκεντρωτικού, μοντέλου γεωργίας. Επίσης, θα φωτιστούν οι κοινωνικές, αυτοοργανωμένες πρωτοβουλίες αντίστασης στον έλεγχο των σπόρων από εταιρείες, κράτη και υπερεθνικούς οργανισμούς και η διαφύλαξή τους ως παγκόσμιας κληρονομιάς. Οι εμπειρίες και οι προοπτικές των γιορτών οικολογικής γεωργίας και χειροτεχνίας, ως μορφών τοπικής αυτοθέσμισης και άμεσης συμμετοχής, παίζουν καθοριστικό ρόλο στα παραπάνω.

ΤΡΙΤΗ 27 ΜΑΪΟΥ, 19:30

Στον ελεύθερο κοινωνικό χώρο TRISE (Κολοκοτρώνη 31)

* Ευχαριστούμε για τη στήριξη τη Γιορτή Παραδοσιακού Σπόρου της Α.Π.Ο.Δράσης στις Σταγιάτες

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ: ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΟΛΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑ

https://aftenergeia.gr/ | fb/aftenergeia.political.collective | Κανάλι youtube: aftenergeia collective

Instagram: https://www.instagram.com/trise_social_space_athens/

The post Εκδήλωση | Ο Σπόρος ως Κοινό Αγαθό: ενάντια στο ευρωπ.νομοσχέδιο για τους ΓΤΟ + Μοίρασμα Σπόρων first appeared on Aυτολεξεί.

Ημερομηνία: Σάββατο, 18 Ιανουαρίου 2025
Ώρα: 18:00
Τοποθεσία: Ataxia School, Στείρι Βοιωτίας

Αγαπητοί συμπολίτες/-τισσες,

Σε μια κρίσιμη στιγμή για τον τόπο μας, σας προσκαλούμε σε ανοιχτή εκδήλωση-συζήτηση που αφορά άμεσα το παρόν και το μέλλον της περιοχής. Το Ataxia School, ως ανοιχτό σχολείο για μικρούς και μεγάλους, παίρνει την πρωτοβουλία να φέρει στο προσκήνιο όλα τα ζητήματα που σχετίζονται με:

– Την επικείμενη μονάδα παραγωγής γαλλίου του Ομίλου Μυτιληναίου.
– Τις πρόσθετες επιπτώσεις που θα έχει σε ένα ήδη επιβαρυμένο βιομηχανικό περιβάλλον.
– Τη νομική διάσταση της ρύπανσης και την ουσιαστική εφαρμογή του «Ο Ρυπαίνων Πληρώνει».
– Τις λύσεις και προτάσεις για μια βιώσιμη αναπτυξιακή προοπτική, που δεν θα υπονομεύει την υγεία των κατοίκων και την ακεραιότητα του τοπικού οικοσυστήματος.

Παρότι προσκαλέσαμε επίσημα τον Όμιλο Μυτιληναίου για ανοιχτό διάλογο, εκείνος επέλεξε να μην συμμετάσχει, δεσμευόμενος να πραγματοποιήσει ξεχωριστή ενημέρωση δίχως δυνατότητα διαλόγου. Εμείς, ωστόσο, επιμένουμε πως η συλλογική ενημέρωση και η ανταλλαγή απόψεων αποτελούν τη βάση για ουσιαστική λύση στα προβλήματα που αφορούν όλους μας.

Βασικές Θεματικές Ενότητες:

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗ& ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ
-Συσσωρευμένα προβλήματα από τη διαχρονική βιομηχανική δραστηριότητα.
-Ειδικές επιπτώσεις της νέας μονάδας γαλλίου: πόσο αθροιστικά επιβαρύνεται η περιοχή;
-Ο χρόνος και οι πόροι που απαιτούνται για την πραγματική περιβαλλοντική αποκατάσταση.

ΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ & ΕΥΘΥΝΕΣ
-Τι προβλέπει η ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία για τη ρύπανση;
-Πόσο εφαρμόζεται στην πράξη η αρχή «Ο Ρυπαίνων Πληρώνει»;
Οι νομικές υποχρεώσεις βιομηχανιών και οι ευθύνες για αποκατάσταση.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ & ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

-Παρατηρητήριο Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης: Δημιουργία τοπικού μηχανισμού για συνεχή έλεγχο της ρύπανσης.
-Επιδημιολογική Μελέτη: Για την επιστημονική καταγραφή των επιπτώσεων στη δημόσια υγεία.
-Καινοτομία & Πράσινη Τεχνολογία: Τεχνολογικές λύσεις για μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος.
-Εναλλακτική Οικονομική Ανάπτυξη: Προτάσεις για αγροτουρισμό, βιώσιμη γεωργία και τοπική παραγωγή.

ΑΛΛΑΓΗ “ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ”ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ

-Μπορούμε να απεξαρτηθούμε από τη βαριά βιομηχανία;
-Πώς επενδύουμε σε ένα ανθρώπινο και περιβαλλοντικά φιλικό μοντέλο ανάπτυξης;

Ομιλητές:

> Χρήστος Λ. Αναγνώστου (Γεωλόγος – Ιζηματολόγος, Διευθυντής Ερευνών ΕΛΚΕΘΕ)
> Γιώργος Μπάλιας (Αναπληρωτής Καθηγητής Χαροκόπειου Πανεπιστημίου, Δικηγόρος στον Άρειο Πάγο, ειδικός στο Δίκαιο Περιβάλλοντος)

ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΠΑΡΕΥΡΕΘΕΙΤΕ;

-Ενημέρωση από ανεξάρτητους επιστήμονες: Αποκτήστε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για τους κινδύνους και τις προκλήσεις.
-Ανοιχτός Διάλογος & Συμμετοχή: Εκφράστε τις απόψεις σας, διατυπώστε ερωτήματα και ανησυχίες.
-Διαμόρφωση μελλοντικών ενεργειών: Πάρτε μέρος στη συζήτηση για τις λύσεις που αφορούν το σπίτι σας, τον τόπο σας και την υγεία σας.

Η φωνή σας είναι ζωτικής σημασίας!

Σας περιμένουμε όλους, γιατί ο τόπος μας και οι επόμενες γενιές αξίζουν την προσοχή και τη δράση μας.

*Η εκδήλωση θα μεταδοθεί και διαδικτυακά

Με εκτίμηση,

Η Ομάδα του Ataxia School
Για τη ζωή, τη γη, τον πολιτισμό
www.ataxiaschool.com

ΒΛ. ΣΧΕΤΙΚΑ:

«Νέο» πείραμα εξαγωγής σπάνιων γαιών από βωξίτη στην περιοχή – Τι γνωρίζουμε για την υγεία μας & το περιβάλλον;

The post Εκδήλωση: «Ποιο θα είναι το μέλλον του τόπου μας; Νέα Μονάδα Γαλλίου, Ανάπτυξη & Περιβαλλοντική Αποκατάσταση» first appeared on Aυτολεξεί.