«Ποιος, αν όχι ο ουκρανικός λαός που αντιστέκεται στην εισβολή και την κατοχή, μπορεί να καταλάβει καλύτερα τι περνούν οι Παλαιστίνιοι;»

Αυτολεξεί: Σε ευχαριστούμε που δεχτήκες την πρότασή μας να μιλήσεις. Ας ξεκινήσουμε, λέγοντας δυο πράγματα για εσένα στους αναγνώστες και τις αναγνώστριές μας.

Andriy Movchan: Ονομάζομαι Αντρίι Μοβτσάν και είμαι Ουκρανός. Γεννήθηκα και μεγάλωσα στο Κίεβο. Πίσω στην πατρίδα μου, ήμουν δημοσιογράφος και αριστερός ακτιβιστής. Υπήρξα ενεργό μέλος του φοιτητικού αναρχοσυνδικαλιστικού σωματείου Pryama Diia («Άμεση Δράση»), ενώ έχω περάσει και από μαρξιστικές οργανώσεις και από το αντιφασιστικό κίνημα. Λόγω πολιτικών διώξεων από την ακροδεξιά, αναγκάστηκα να εγκαταλείψω τη χώρα. Στα τέλη του 2014, μετακόμισα στην Ισπανία, όπου αργότερα έλαβα πολιτικό άσυλο. Ζω στην Καταλονία εδώ και δέκα χρόνια, μιλάω καταλανικά και έχω πολλούς γνωστούς στην τοπική αριστερά. Καθ’ όλη τη διάρκεια των χρόνων μου στην εξορία, υπήρξα έντονα επικριτικός απέναντι στις πολιτικές εξελίξεις στην Ουκρανία. Οι Καταλανοί αριστεροί γνωστοί μου δεχόντουσαν πλήρως αυτή την κριτική, καθώς ταίριαζε άνετα στα πολιτικά τους δόγματα.

Αλλά το 2022, με τρόμο ανακάλυψα ότι ένα μεγάλο μέρος των αριστερών φίλων και γνωστών μου ανέχτηκε τη ρωσική εισβολή και κατοχή της χώρας μου. Αυτό ήταν ένα σοκ. Έτσι, βρήκα νέους ομοϊδεάτες συντρόφους στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Αλληλεγγύης με την Ουκρανία – ένα δίκτυο αριστερών οργανώσεων που υποστηρίζουν τη δίκαιη αντίσταση της Ουκρανίας στη ρωσική επιθετικότητα.

Α.: Τι σε έκανε να ενταχθείς εξαρχής στον στόλο για τη Γάζα Global Sumud Flotilla;

A.M.: Τον Σεπτέμβριο του 2025, όταν ο πρώτος στολίσκος απέπλευσε για τη Γάζα, αποφάσισα ακράδαντα ότι η Ουκρανία έπρεπε να εκπροσωπηθεί με κάποιον τρόπο στην επόμενη αποστολή· ότι η θέση μου ήταν εκεί, ανάμεσα σε αυτούς τους ανθρώπους· ότι έπρεπε να καταφέρω να συμμετάσχω στον επόμενο στολίσκο ό,τι και να γίνει. Μόλις έθεσα αυτόν τον στόχο στον εαυτό μου, έκανα ό,τι ήταν δυνατόν για να τον κάνω πραγματικότητα.

Τι με παρακίνησε; Ο στόχος μου ήταν πρωτίστως να αμφισβητήσω τον παράνομο ισραηλινό αποκλεισμό της Λωρίδας της Γάζας. Ήθελα όμως επίσης να σπάσω και ένα τείχος στερεοτύπων.

Καταρχάς, ήθελα να αμφισβητήσω τα στερεότυπα εντός της ουκρανικής κοινωνίας, όπου πολλοί άνθρωποι έχουν παραπλανηθεί από την ισραηλινή προπαγάνδα. Πολλοί Ουκρανοί πίστευαν ότι το Ισραήλ είναι απλώς ένα «θύμα» που «αμύνεται». Κάποιοι πίστευαν ότι οι Παλαιστίνιοι δεν είναι πραγματικός λαός Κάποιοι πίστευαν ότι οι Παλαιστίνιοι δεν είναι τίποτα περισσότερο από «αντιπρόσωποι του Ιράν». Δυστυχώς, ο χώρος πληροφόρησης της Ουκρανίας για το ζήτημα της Μέσης Ανατολής είναι κυριολεκτικά κατειλημμένος από Ισραηλινούς σχολιαστές. Θέλαμε, επιτέλους, να δώσουμε μια φωνή για την Παλαιστίνη μέσα στον ουκρανικό χώρο των μέσων ενημέρωσης.

Δεύτερον, ήθελα να αμφισβητήσω το στερεότυπο που έχει διαμορφώσει η ρωσική προπαγάνδα στον υπόλοιπο κόσμο – τον ισχυρισμό ότι όλοι οι Ουκρανοί είναι «ένθερμοι υποστηρικτές του σιωνισμού» και «υποστηρίζουν με ενθουσιασμό τη γενοκτονία του παλαιστινιακού λαού». Δυστυχώς, αυτό το αφήγημα εργαλειοποιείται από πολλές αριστερές κινήσεις προκειμένου να επιτεθούν σκόπιμα σε οποιαδήποτε έκφραση αλληλεγγύης με την αντίσταση της Ουκρανίας.

Η παρουσία Ουκρανών στον στολίσκο είναι κάτι που αμφισβητεί και τα δύο αυτά στερεότυπα. Και νομίζω ότι καταφέραμε κάποια επιτυχία σε αυτό.

Α.: Μπορείς να μας πεις τι συνέβη όταν ο ισραηλινός στρατός αναχαίτισε παράνομα το σκάφος σας και σας απήγαγε σε διεθνή ύδατα;

A.M.: Ειλικρινά, δεν περιμέναμε η πρώτη αναχαίτιση να γίνει τόσο γρήγορα. Αφού αναχωρήσαμε από τη Σικελία, ήμασταν στη θάλασσα μόνο τέσσερις ημέρες. Όταν ο καπετάνιος μάς είπε να προετοιμαστούμε για αναχαίτιση, μέχρι και την τελευταία στιγμή νόμιζα ότι ήταν η ελληνική ακτοφυλακή, επειδή μόλις που πλησιάζαμε στην Κρήτη. Αλλά όταν άκουσα την ισραηλινή προφορά των στρατιωτών, ήταν ένα σοκ. Μια αναχαίτιση 700 ναυτικά μίλια από τις ακτές της Παλαιστίνης!

Μας κατέβασαν από το σκάφος με μηχανοκίνητες βάρκες και μας μετέφεραν σε ένα ισραηλινό πλοίο-φυλακή. Στο κατάστρωμά του, είχε στηθεί ένα είδος μίνι στρατοπέδου συγκέντρωσης ειδικά για τους συμμετέχοντες στον στολίσκο. Τα προσωπικά μου αντικείμενα και το σακάκι μου κατασχέθηκαν και με ανάγκασαν να ξαπλώσω μπρούμυτα στο πάτωμα. Μερικοί από τους συντρόφους μου ξυλοκοπήθηκαν, αναγκάστηκαν να φιλήσουν την ισραηλινή σημαία και υποβλήθηκαν σε διάφορες μορφές ταπείνωσης.

Το στρατόπεδο αποτελούνταν από τρία κοντέινερ όπου υποτίθεται ότι θα μέναμε. Αλλά υπήρχε πολύ λίγος χώρος για 180 άτομα. Έτσι, περισσότεροι από τους μισούς από εμάς έπρεπε να παραμείνουμε στο κατάστρωμα όλη την ώρα, κάτω από τον καυτό ήλιο κατά τη διάρκεια της ημέρας και στη βροχή τη νύχτα. Ήμουν «τυχερός» – και τις δύο νύχτες κοιμήθηκα μέσα σε ένα κοντέινερ. Μία από τις μορφές κακοποίησης, αξιοσημείωτα, ήταν ότι πριν από την αυγή οι Ισραηλινοί πλημμύρισαν το κατάστρωμα με νερό, όπου κοιμόντουσαν δεκάδες άνθρωποι.

Επιπλέον, Ισραηλινοί στρατιώτες εισέβαλαν αρκετές φορές στο κατάστρωμα με όπλα. Χρησιμοποίησαν χειροβομβίδες κρότου-λάμψης στον περιορισμένο χώρο για να μας εκφοβίσουν. Υπό την απειλή όπλων, ανάγκασαν τους ανθρώπους να μπουν στα κοντέινερ και τους κράτησαν εκεί, μην επιτρέποντάς τους καν να πάνε στην τουαλέτα. Έπρεπε να βάλω τις ανάγκες μου σε ένα πλαστικό μπουκάλι.

Το δεύτερο πρωί, έλαβε χώρα μαζικός ξυλοδαρμός. Κηρύξαμε απεργία πείνας σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την απομόνωση έξι συντρόφων μας. Σε απάντηση, οι στρατιώτες χρησιμοποίησαν βία εναντίον δεκάδων ακτιβιστών. Γυναίκες σύρθηκαν από τα μαλλιά τους. Κάποιοι άνθρωποι χτυπήθηκαν στα κοντέινερ. Ένας άνδρας πυροβολήθηκε στο πόδι με πλαστική σφαίρα. Όταν με ανάγκασαν να πέσω με το πρόσωπο κάτω σε έναν διάδρομο, υπήρχε μια λίμνη αίματος δίπλα μου.

Έπειτα από μιάμιση μέρα σε αυτή την πλωτή φυλακή, παραδόθηκαμε στις ελληνικές αρχές στη δυτική ακτή της Κρήτης. Κατά μία έννοια, ήμασταν τυχεροί που δεν μας μετέφεραν σε χερσαία ισραηλινή φυλακή. Όσοι συνελήφθησαν αργότερα κοντά στην Κύπρο, απ’ όσο γνωρίζω, βίωσαν τις χειρότερες στιγμές στην ακτή, στην Ασντόντ.

Α.: Ναι, έτσι είναι… Καθώς πλέον γυρίσατε ασφαλείς και βλέπεις τα πράγματα από κάποια απόσταση, πώς αποτιμάς τη γενική στάση των υπόλοιπων ακτιβιστών του Στόλου όσον αφορά την εισβολή στην Ουκρανία; 

A.M.: Είχα πολλές ανησυχίες για το πώς θα γινόταν δεκτή η συμμετοχή των Ουκρανών από τους υπόλοιπους ακτιβιστές του στολίσκου. Δεν είναι μυστικό ότι ένα συγκεκριμένο μέρος του φιλοπαλαιστινιακού κινήματος αποτελείται από σταλινικούς που υποστηρίζουν ανοιχτά τη ρωσική εισβολή. Κατά μία έννοια, στην αρχή, φοβόμουν μια σταλινική συνωμοσία εναντίον των Ουκρανών συμμετεχόντων περισσότερο από ό,τι φοβόμουν τον ισραηλινό στρατό.

Ωστόσο, οι φόβοι μου αποδείχθηκαν αβάσιμοι. Οι άλλοι συμμετέχοντες χάρηκαν που είχαν Ουκρανούς ανάμεσά τους. Κατάλαβαν πόσο σημαντική ήταν η συμμετοχή μας για το κίνημα στο σύνολό του και για την ίδια μας την κοινωνία.

Επιπλέον, προς ειλικρινή μου έκπληξη, γνώρισα εκεί πολλούς ανθρώπους που, σε διαφορετικά στάδια, είχαν βοηθήσει ενεργά την Ουκρανία! Υπήρχαν γιατροί που περιέθαλπαν τραυματίες πολίτες και στρατιώτες μας. Υπήρχαν εθελοντές που παρείχαν ανθρωπιστική βοήθεια στις πόλεις της πρώτης γραμμής. Υπήρχαν δημοσιογράφοι που έκαναν ρεπορτάζ για τη ζωή της χώρας και την αντίστασή της στην επιθετικότητα. Υπήρχαν επίσης αριστεροί ακτιβιστές που, στις χώρες τους, αντιτίθενται στη ρωσική προπαγάνδα.

Μιλώντας για τη γενική διάθεση, υπήρχαν άνθρωποι εκεί που έδιναν προτεραιότητα στον αγώνα ενάντια στον Δυτικό ιμπεριαλισμό. Και σε κάποιον βαθμό, αυτό είναι κατανοητό – οι άνθρωποι το βλέπουν ως καθήκον τους να πολεμούν εκεί που οι δικές τους κυβερνήσεις κάνουν λάθος (θα ήθελα να δω το ίδιο επίπεδο αδιαλλαξίας απέναντι στον «δικό τους» ιμπεριαλισμό μεταξύ των Ρώσων αριστερών!). Το ουκρανικό ζήτημα ήταν σίγουρα δευτερεύον εκεί..

Υπήρχαν, επίσης, άνθρωποι που ήταν πιο ανεκτικοί απέναντι στον ρωσικό ιμπεριαλισμό από ό,τι θα ήθελα εγώ και άλλοι Ουκρανοί. Αλλά ούτε μία φορά δεν συνάντησα ανοιχτά εχθρικές συμπεριφορές απέναντί ​​μας ή απέναντι στην Ουκρανία. Ούτε μία φορά δεν άκουσα επιδοκιμασία για τη ρωσική επιθετικότητα. Αυτό με εξέπληξε πραγματικά με θετικό τρόπο.

Α.: Βλέπουμε, δυστυχώς, συχνά ανθρώπους να εκφράζουν την αλληλεγγύη τους με τον λαό της Παλαιστίνης, ενώ σιωπούν για τον λαό στην Ουκρανία. Και το ανάποδο. Είναι σημαντικό, λοιπόν, να μιλούμε στους ανθρώπους, αναδεικνύοντας τη διασύνδεση μεταξύ των δύο ζητημάτων.

A.M.: Ακριβώς. Παρότι, οι περιπτώσεις της Ουκρανίας και της Παλαιστίνης δεν είναι ακριβώς ίδιες –υπάρχουν πολλές διαφορές μεταξύ τους– υπάρχουν και αρκετοί παραλληλισμοί, και είναι αρκετά προφανείς. Και ακόμα μεγαλύτεροι είναι οι παραλληλισμοί μεταξύ των ενεργειών των επιτιθέμενων.

Τόσο η Ρωσία όσο και το Ισραήλ είναι εισβολείς και κατακτητές. Τόσο η Ρωσία όσο και το Ισραήλ ενεργούν σύμφωνα με τον «νόμο του ισχυρότερου», κατέχοντας ανώτερες στρατιωτικές δυνατότητες και πυρηνικά όπλα. Και οι δύο αρνούνται την ίδια την ύπαρξη των εθνών που υποτάσσουν. Και οι δύο παραβιάζουν κατάφωρα το διεθνές δίκαιο, θεωρώντας το μια υπερβολικά πρόσφατη έννοια. Για να δικαιολογήσουν το «δικαίωμά» τους στις εκτάσεις που έχουν κατασχέσει, επικαλούνται μία μυθολογία χιλιετιών. Η Ρωσία και το Ισραήλ είναι ουσιαστικά τα μόνα κράτη στον κόσμο που εφαρμόζουν άμεση προσάρτηση. Και οι δύο εφαρμόζουν τον εποικισμό προκειμένου να αλλάξουν σκόπιμα την εθνοτική σύνθεση των κατεχόμενων εδαφών.

Μπορεί κανείς να βρει και παραλληλισμούς άλλου είδους. Για παράδειγμα, το γεγονός ότι ούτε η ουκρανική ούτε η παλαιστινιακή αντίσταση είναι τέλεια. Και στις δύο περιπτώσεις, υπάρχουν σαφώς ορατά εθνικιστικά και αντιδραστικά στοιχεία. Αυτό είναι προβλέψιμο – οι εθνικιστικές και φονταμενταλιστικές παρατάξεις έχουν πάντα μεγαλύτερο κίνητρο να εμπλακούν σε ένοπλη αντίσταση από άλλες σε πολέμους εθνικής επιβίωσης. Αλλά δικαιολογεί αυτό τις ενέργειες του επιτιθέμενου και την κατοχή χωρών; Όχι, όχι, και για άλλη μια φορά όχι!

Τι θα έλεγα στους αριστερούς καμπιστές; Για πολλούς από εσάς, το να είστε κατά του πολέμου και το να είστε κατά του Δυτικού ιμπεριαλισμού είναι συνώνυμα. Αλλά στον κόσμο υπάρχουν πόλεμοι που διεξάγονται και από άλλα κράτη και μπλοκ. Αυτή η πραγματικότητα δεν μπορεί να συνεχίζει να αμφισβητείται επ’ αόριστον. Υπάρχουν, λοιπόν, και λαοί που αγωνίζονται για το δικαίωμά τους να μην ζουν υπό μη Δυτικές αυτοκρατορίες. Τι μπορείτε να προσφέρετε σε αυτούς τους λαούς, εκτός από το να παραδοθούν στον επιτιθέμενο; Να υποταχθούν «στη μοίρα τους» απλώς επειδή ο αγώνας τους δεν ταιριάζει στα δογματικά και απλουστευμένα σας πλαίσια;

Καταλαβαίνω ότι για πολλούς αριστερούς, η αγνόηση της ρωσικής επιθετικότητας είναι ευκολότερη επειδή τους επιτρέπει να φτάσουν στα άκρα την κριτική τους για τον Δυτικό ιμπεριαλισμό. Όσο λιγότερες οι αποχρώσεις, τόσο πιο απλό είναι να βλέπουμε τον κόσμο άσπρο-μαύρο. Είναι βολικό. Είναι άνετο. Αλλά η πραγματικότητα του 21ου αιώνα απαιτεί από εμάς διαλεκτικές και λεπτομερείς θέσεις. Αυτή είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για τη ριζοσπαστική σκέψη σήμερα.

Α.: Ευχαριστούμε πολύ που μοιράστηκες την εμπειρία σου μαζί μας. FROM UKRAINE TO PALESTINE, OCCUPATION IS A CRIME!

The post Συνέντευξη με τον Ουκρανό Andriy Movchan που έπλευσε με το Global Sumud Flotilla προς τη Γάζα first appeared on Aυτολεξεί.

Ε: Παρουσιάστε τον εαυτό σας και την οργάνωση σας.

Henriette: Το όνομά μου είναι Henriette. Έχω εμπλακεί στον αγώνα για αξιοπρέπεια, δικαιοσύνη και ισότητα από τα νιάτα μου τη δεκαετία του 1980. Το 2018, επέστρεψα στα βασικά της οικοδόμησης της λαϊκής δύναμης από το μηδέν μέσω του Bonteheuwel Development Forum (BDF) και του Γυναικείου Συνελευσιακού Κινήματος (WAM).

Το BDF είναι μια κοινοτική οργάνωση βάσης της εργατικής τάξης με έδρα το Bonteheuwel του Κέιπ Τάουν. Αλλά το BDF δεν είναι μόνο μια οργάνωση. Είναι ένα δίκτυο μητέρων, αδελφών, θυγατέρων, εργαζομένων, ακτιβιστών και επιζώντων. Οργανωνόμαστε συλλογικά ως γυναίκες που επηρεάζονται άμεσα από τη φτώχεια, τη βία και τη συστημική παραμέληση.

Η δουλειά μας έχει τις ρίζες της στη βιωμένη εμπειρία και στην καθημερινή πραγματικότητα των κοινοτήτων της εργατικής τάξης. Δεν μιλάμε ως άτομα διαχωρισμένα από τη συλλογικότητα. Μιλάμε ως μέρος ενός ευρύτερου κινήματος γυναικών που οργανώνονται για επιβίωση, αξιοπρέπεια και κοινωνική αλλαγή.

Salaama: Το όνομά μου είναι Salaama, κοινοτική ακτιβίστρια με το BDF. Δεν είμαι έξω από τον αγώνα – τον ζω κάθε μέρα. Το BDF αποτελείται από γυναίκες, μητέρες και εργαζόμενες από την κοινότητα, που στέκονται μαζί για να καταπολεμήσουν τη φτώχεια, τη βία και την ανισότητα. Η δύναμή μας προέρχεται από τους ανθρώπους μας.

Henriette: Πολλές από εμάς μπήκαμε στον αγώνα σε πολύ νεαρή ηλικία, κάποιες ως έφηβες στο κίνημα κατά του απαρτχάιντ, αναλαμβάνοντας δράση ενώ ήμασταν ακόμα στο σχολείο. Αυτό έχει σημασία γιατί διαμόρφωσε τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε την εξουσία, την αντίσταση και τη συλλογική ευθύνη.

Το BDF έχει τις ρίζες του σε επιτροπές δρόμων και οικοδομικών τετραγώνων, που σημαίνει ότι οι απλοί κάτοικοι οργανώνονται εκεί που ζουν. Το έργο μας δεν είναι φιλανθρωπία. Είναι η αυτοοργάνωση της κοινότητας ως απάντηση στη συστημική παραμέληση. Το όραμά μας αφορά την αποκατάσταση της αξιοπρέπειας και την οικοδόμηση ασφαλών, υγιών κοινοτήτων, αλλά είμαστε σαφείς: η φτώχεια, η βία και η ανισότητα δεν είναι ατυχήματα, παράγονται από πολιτικά και οικονομικά συστήματα. Από αυτό το έργο, αναπτύχθηκε το Γυναικείο Συνελευσιακό Κίνημα (WAM), ένας χώρος όπου οι γυναίκες της εργατικής τάξης χτίζουν πολιτική συνείδηση και συλλογική δύναμη που βασίζεται στη βιωμένη εμπειρία.

Ε: Μπορείτε να δώσετε μια σύντομη επισκόπηση του ιστορικού πλαισίου και της κατάστασης της κοινωνίας στη Νότια Αφρική σήμερα;

Salaama: Το παρόν της Νότιας Αφρικής δεν μπορεί να γίνει κατανοητό χωρίς το παρελθόν της. Εξακολουθεί να κουβαλάει τον πόνο του απαρτχάιντ. Σε κοινότητες όπως το Bonteheuwel, εξακολουθούμε να αντιμετωπίζουμε τη φτώχεια, την ανεργία και τη βία. Οι γυναίκες φέρουν το μεγαλύτερο μέρος αυτού του βάρους, ωστόσο συνεχίζουμε να στεκόμαστε δυνατές και να κρατάμε τις οικογένειες και τις κοινότητές μας ενωμένες.

Henriette: Το απαρτχάιντ δεν ήταν μόνο ένα σύστημα φυλετικού διαχωρισμού. Εδραίωσε βαθιά οικονομική ανισότητα, χωρική αδικία και κοινωνικό κατακερματισμό. Ενώ το απαρτχάιντ έληξε επίσημα το 1994, η δομική του κληρονομιά παραμένει. Σήμερα, οι κοινότητες της εργατικής τάξης συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν υψηλά επίπεδα φτώχειας, ανεργίας, έμφυλης βίας και περιορισμένης πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες. Η ανισότητα μας διαμορφώνεται ανά φυλή, τάξη και γεωγραφία. Οι γυναίκες φέρουν το κύριο βάρος της φτώχειας, καθώς τα περισσότερα νοικοκυριά διαχειρίζονται από γυναίκες.

Claudine: Με υψηλή ανεργία, οι γυναίκες μεταξύ 36 και 59 ετών πέφτουν σε μια «ξεχασμένη μεσαία γέφυρα». Είναι πολύ μεγάλες για να μάθουν και πολύ νέες για να λάβουν την πενιχρή κρατική σύνταξη, η οποία δεν καλύπτει βασικές ανάγκες. Οι κοινότητες είναι υπερπλήρεις και ανασφαλείς, δημιουργώντας συνθήκες που τροφοδοτούν τη βία με βάση το φύλο, τη διακίνηση ναρκωτικών, τον γκανγκστερισμό, την εκμετάλλευση και την κακή παροχή υπηρεσιών. Το τραύμα, που συνδέεται με τη συνεχιζόμενη βία και τις ιστορικές αδικίες, παραμένει ευρέως διαδεδομένο, ωστόσο η πρόσβαση στην ψυχική υγεία και την ψυχοκοινωνική υποστήριξη είναι περιορισμένη.

Henriette: Σε παγκόσμιο επίπεδο, βλέπουμε επίσης αυξανόμενο αυταρχισμό, στρατιωτικοποίηση και οικονομικές κρίσεις. Αυτές οι δυνάμεις βαθαίνουν την ανισότητα και επηρεάζουν δυσανάλογα τις γυναίκες. Οι αγώνες των γυναικών δεν είναι μεμονωμένοι. Είτε στη Νότια Αφρική, την Παλαιστίνη, το Σουδάν, το Κονγκό ή αλλού, οι γυναίκες αντιμετωπίζουν παρόμοιες παραβιάσεις των δικαιωμάτων τους στην ισότητα, την αξιοπρέπεια, την ασφάλεια και την προστασία.

Η πραγματικότητά μας δεν μπορεί να γίνει κατανοητή χωρίς την κατανόηση του απαρτχάιντ, αλλά ούτε και χωρίς αυτό που ακολούθησε. Το Bonteheuwel υπάρχει λόγω αναγκαστικών μετακινήσεων. Οι μαύρες και οι λεγόμενες έγχρωμες κοινότητες εκτοπίστηκαν σκόπιμα, ελέγχθηκαν και αποκλείστηκαν οικονομικά. Αυτή η χωρική αδικία παραμένει. Αυτό που ζούμε τώρα δεν είναι μια ρήξη με αυτό το σύστημα, αλλά η συνέχισή του σε νέες μορφές μέσω της ανεργίας, της υπανάπτυξης, της βίας και της κρατικής παραμέλησης.

Ταυτόχρονα, ζούμε σε μια παγκόσμια στιγμή όπου η ανισότητα βαθαίνει και όπου ο αυταρχισμός και η ακροδεξιά πολιτική αυξάνονται. Σε πολλές χώρες, βλέπουμε αυξανόμενη στρατιωτικοποίηση, συρρίκνωση του δημοκρατικού χώρου και επιθέσεις στα δικαιώματα των γυναικών και των περιθωριοποιημένων κοινοτήτων. Έτσι, ο αγώνας μας είναι τόσο τοπικός όσο και παγκόσμιος. Τα ίδια συστήματα που παρήγαγαν το απαρτχάιντ, τον φυλετικό καπιταλισμό, την εκμετάλλευση και τον έλεγχο, συνεχίζουν να διαμορφώνουν τη ζωή μας σήμερα.

Ε: Η δουλειά σας ως BDF επικεντρώνεται στην κοινότητά σας. Ποιες είναι οι κύριες προκλήσεις που αντιμετωπίζετε και πώς ανταποκρίνεστε σε αυτές;

Henriette: Η δουλειά μας ανταποκρίνεται άμεσα στην πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι γυναίκες και οι οικογένειες τους. Οι κύριες προκλήσεις περιλαμβάνουν την ανασφάλεια και τη βία, ιδίως όσον αφορά τις γυναίκες και τα παιδιά, την επισιτιστική ανασφάλεια και τη φτώχεια, το βαθύ ψυχοκοινωνικό τραύμα που συνδέεται με τη συνεχιζόμενη βία και την ιστορική καταπίεση, την περιορισμένη πρόσβαση στην πολιτική εκπαίδευση και τις ευκαιρίες για κοινοτική ηγεσία.

Οι γυναίκες στην κοινότητά μας περιγράφουν αυτές τις πραγματικότητες με σαφήνεια. Φέραμε μερικές μαρτυρίες από αυτές για να τις μοιραστούμε μαζί σας:

«Τα παιδιά δεν είναι ασφαλή. Δεν μπορούν καν να παίξουν ελεύθερα. Ο αθλητισμός πρέπει να είναι ένας χώρος ασφάλειας, αλλά ακόμη και αυτός επηρεάζεται από τη βία».

«Μερικές φορές δεν υπάρχει φαγητό στο σπίτι. Ως μητέρα, αυτό σε σπάει. Αλλά μοιραζόμαστε ό,τι έχουμε, ακόμα κι αν είναι λίγο».

«Το τραύμα που κουβαλάμε δεν είναι πάντα ορατό. Αλλά ζει στο σώμα μας, στα σπίτια μας, στο πώς σχετιζόμαστε μεταξύ μας».

«Αν και η γεωπολιτική μπορεί να φαίνεται μακρινή, το αυξανόμενο κόστος των καυσίμων και της ζωής μας επηρεάζει άμεσα. Εμείς, ως γυναίκες, πρέπει να βρούμε εναλλακτικές λύσεις για να στηρίξουμε τις οικογένειες και τις κοινότητές μας, κουβαλώντας καθημερινά το βάρος της απλήρωτης εργασίας φροντίδας».

Salaama: Αντιμετωπίζουμε βία με βάση το φύλο, κατάχρηση ουσιών, ανεργία και έλλειψη υπηρεσιών. Αλλά δεν μένουμε σιωπηλές – οργανωνόμαστε, υποστηρίζουμε η μία την άλλη και μιλάμε. Η ενότητά μας είναι η δύναμή μας.

Henriette: Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε δεν είναι μεμονωμένα ζητήματα, είναι συστήματα βίας. Έχουμε να κάνουμε με τη βία των συμμοριών και τις εγκληματικές οικονομίες, τη βία και την κακοποίηση με βάση το φύλο στα σπίτια, την πείνα και την εμβάθυνση της φτώχειας, τον υπερπληθυσμό και τη χωρική αδικία, το τραύμα που μεταφέρεται από γενιά σε γενιά… Αλλά είμαστε ξεκάθαρες: αυτό δεν είναι αποτυχία της κοινότητας. Αυτό είναι δομική βία.

Η απάντησή μας είναι αυτοοργανωμένη, συλλογική και έχει τις ρίζες της τόσο στην επιβίωση όσο και στην αντίσταση από τα κάτω. Έχουμε δημιουργήσει προγράμματα σίτισης, δίκτυα κοινοτικής ασφάλειας και τοπικές απαντήσεις για την υγεία. Μόνο κατά τη διάρκεια του COVID 19, υποστηρίξαμε χιλιάδες νοικοκυριά και πραγματοποιήσαμε προγράμματα σίτισης που έφταναν δεκάδες χιλιάδες γεύματα εβδομαδιαίως. Οργανώνουμε τραυματική υποστήριξη και άμεσες παρεμβάσεις για γυναίκες και παιδιά που αντιμετωπίζουν βία. Χτίζουμε την επισιτιστική αυτονομία μέσω κοινοτικών κήπων και τοπικών συστημάτων φροντίδας.

Αλλά είμαστε επίσης ειλικρινείς σχετικά με τους περιορισμούς μας. Αυτή η εργασία απαιτεί έντονους και διαρκείς πόρους, οικονομικούς, ανθρώπινους και συναισθηματικούς. Ορισμένες από τις πρωτοβουλίες μας μπορέσαμε να τις διατηρήσουμε, ενώ άλλες, με την πάροδο του χρόνου, όχι, ακριβώς λόγω του επιπέδου κεφαλαίου και υποστήριξης που απαιτούν. Η οργάνωση από τα κάτω συχνά αναμένεται να κάνει τη δουλειά του κράτους, χωρίς τους πόρους του κράτους.

Οι απαντήσεις μας είναι πρακτικές και πολιτικές. Οργανώνουμε επισιτιστική υποστήριξη, ασφαλείς χώρους για τα παιδιά και ψυχοκοινωνική υποστήριξη για τις γυναίκες. Δημιουργούμε χώρους πολιτικής εκπαίδευσης όπου οι γυναίκες αναλύουν τις συνθήκες τους και χτίζουν συλλογικές λύσεις.

Αντιμετωπίζουμε επίσης περιθωριοποίηση λόγω της ιδεολογικής μας θέσης.

Η επιμονή μας στις εναλλακτικές λύσεις των ανθρώπων, που έχουν τις ρίζες τους στις σοσιαλιστικές αρχές, συχνά μας φέρνει σε αντίθεση με τα κυρίαρχα συστήματα και θεσμούς. Η αμφισβήτηση του καπιταλισμού, της πατριαρχίας και της συστημικής βίας έχει συνέπειες.

Αλλά αυτή η αντίδραση επιβεβαιώνει επίσης τη σημασία της δουλειάς μας. Δεν είμαστε εδώ για να είμαστε άνετες μέσα στο σύστημα, είμαστε εδώ για να το αμφισβητήσουμε και να το αλλάξουμε.

Ε: Το BDF είναι μια γυναικεία οργάνωση. Τι εννοείται με αυτό;

Salaama: Σημαίνει ότι δεν περιμένουμε να ακουστούμε – αυτενεργούμε. Ως γυναίκες, κουβαλάμε την κοινότητα και ηγούμαστε επίσης στον αγώνα για αλλαγή. Οι φωνές μας έχουν σημασία.

Henriette: Εννοούμε ότι οι γυναίκες της εργατικής τάξης βρίσκονται στο επίκεντρο της ανάλυσης, της λήψης αποφάσεων και της δράσης. Η αυτενέργεια δεν είναι συμβολική. Βιώνεται και ασκείται.

Οι γυναίκες δεν είναι μόνο συμμετέχοντες. Είναι διοργανωτές, εκπαιδευτικοί, στρατηγοί και άγκυρες της κοινότητας. Η ηγεσία μας είναι συλλογική, βασισμένη στη λογοδοσία η μία προς την άλλη και προς τις κοινότητές μας.

Οι γυναίκες φέρουν δυσανάλογο βάρος φροντίδας, επιβίωσης και αντίστασης. Είναι οι φροντιστές, οι νοσοκόμες, οι δασκάλες, οι φροντιστές και οι οικοδόμοι των συστημάτων υποστήριξης της οικογένειας και της κοινότητας. Οι περικοπές του προϋπολογισμού και οι οικονομικές κρίσεις μεταθέτουν ακόμη μεγαλύτερη ευθύνη στις γυναίκες, ωστόσο αυτό το έργο συχνά δεν αναγνωρίζεται. Η πρωτοβουλία τους είναι απαραίτητη για την οικοδόμηση δίκαιων εναλλακτικών λύσεων.

Στην οργάνωσή μας, οι γυναίκες της εργατικής τάξης δεν τοποθετούνται ως θύματα, είμαστε οργανώτριες, ηγέτες και στοχαστές. Σημαίνει ότι αμφισβητούμε την πατριαρχία όχι μόνο στην κοινωνία, αλλά και στα δικά μας κινήματα και κοινότητες.

Σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε ότι η εργασία των γυναικών, ειδικά η εργασία φροντίδας, συντηρεί ολόκληρες κοινότητες, αλλά υποτιμάται συστηματικά. Και σημαίνει ότι χτίζουμε ένα διαφορετικό είδος ηγεσίας: συλλογική, υπεύθυνη και ριζωμένη στη φροντίδα, όχι στην κυριαρχία.

Ο φεμινισμός, στο δικό μας πλαίσιο, δεν είναι αφηρημένος. Έχει να κάνει με την επιβίωση, την αξιοπρέπεια και τη μεταμορφωτική δύναμη.

Ε: Από την εμπειρία σας, τι κοινό έχουν οι γυναίκες παγκοσμίως;

Henriette: Σε όλα τα πλαίσια, οι γυναίκες μοιράζονται την εμπειρία της πλοήγησης στην πατριαρχία, την οικονομική εκμετάλλευση και τη βία. Οι γυναίκες συχνά κρατούν τις οικογένειες και τις κοινότητες ενωμένες κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες. Είναι φροντιστές, οργανωτές και επιλύτριες προβλημάτων, συχνά χωρίς αναγνώριση ή υποστήριξη. Ταυτόχρονα, οι γυναίκες μοιράζονται μια βαθιά ικανότητα ανθεκτικότητας, αλληλεγγύης και αντίστασης. Οι γυναίκες σε όλο τον Παγκόσμιο Νότο συνεχίζουν να οργανώνονται, να αντιστέκονται και να φαντάζονται εναλλακτικές λύσεις.

Salaama: Οι γυναίκες παντού γνωρίζουμε τον αγώνα, αλλά γνωρίζουμε και τη δύναμη. Παλεύουμε, επιβιώνουμε και νοιαζόμαστε — ακόμα και όταν είναι δύσκολο. Αυτή η σύνδεση είναι ισχυρή.

Henrietta: Σε όλο τον κόσμο, οι γυναίκες διαχειρίζονται την επιβίωση μέσα σε συστήματα που δεν δημιούργησαν. Κουβαλάμε το βάρος της φροντίδας σε συνθήκες ανισότητας. Αντιμετωπίζουμε βία τόσο σε ιδιωτικούς όσο και σε δημόσιους χώρους. Είμαστε αποκλεισμένες από την οικονομική δύναμη, ακόμη και όταν συντηρούμε τις οικονομίες μέσω της εργασίας μας.

Αλλά μοιραζόμαστε και κάτι άλλο: την αντίσταση. Από τους άτυπους οικισμούς μέχρι τις εμπόλεμες ζώνες, από τις αγροτικές κοινότητες μέχρι τους αστικούς δήμους, οι γυναίκες οργανώνονται. Οι γυναίκες χτίζουν. Οι γυναίκες αντιστέκονται. Υπάρχει μια κοινή αντίληψη ότι η επιβίωση δεν είναι αρκετή. Αγωνιζόμαστε για δικαιοσύνη.

Ε: Από τη δική σας οπτική γωνία, ποια είναι τα απαραίτητα επόμενα βήματα για την ενίσχυση των αγώνων των γυναικών σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο;

Salaama: Πρέπει να ενωθούμε περισσότερο, να υποστηρίξουμε η μία την άλλη και να οικοδομήσουμε ισχυρές γυναίκες οργανώσεις —ειδικά των νέων γυναικών. Όταν οι γυναίκες ανεβαίνουν, οι κοινότητες ανεβαίνουν.

Henriette: Υπάρχουν πολλά πράγματα μπροστά μας που πρέπει να κάνουμε: να εμβαθύνουμε την οργάνωση από τα κάτω στις κοινότητες της εργατικής τάξης, να διασφαλίσουμε ότι οι γυναίκες έχουν πρόσβαση σε πολιτική εκπαίδευση, πόρους και χώρους για να οργανωθούν, να ενισχύσουμε την ψυχοκοινωνική υποστήριξη, να αναγνωρίσουμε ότι το τραύμα είναι τόσο προσωπικό όσο και πολιτικό, να οικοδομήσουμε βιώσιμα συστήματα επισιτιστικής ασφάλειας και κοινοτικής φροντίδας που δεν εξαρτώνται από ασταθή εξωτερική χρηματοδότηση…

Και κυρίως, πρέπει να αντιμετωπίσουμε τα συστήματα που παράγουν ανισότητα: τον καπιταλισμό, την πατριαρχία και τον ιμπεριαλισμό! Πρόκειται για την οικοδόμηση συγκεκριμένων εναλλακτικών λύσεων που επικεντρώνονται στην αξιοπρέπεια, την ισότητα και τη συλλογική ευημερία.

Βρισκόμαστε σε μια κρίσιμη στιγμή. Η άνοδος του αυταρχισμού, της στρατιωτικοποίησης και της δεξιάς πολιτικής παγκοσμίως δεν είναι ξεχωριστή από τις συνθήκες που αντιμετωπίζουμε σε τοπικό επίπεδο. Αυτές οι δυνάμεις είναι αλληλένδετες και εντείνονται. Επομένως, η αντίδρασή μας πρέπει επίσης να είναι συντονισμένη και σκόπιμη.

Χρειαζόμαστε ισχυρότερη οργάνωση βάσης, ριζωμένη στις κοινότητες, πολιτική εκπαίδευση που κατονομάζει και αμφισβητεί την πατριαρχία, τον καπιταλισμό και τον ιμπεριαλισμό, επένδυση στη θεραπεία και την ψυχοκοινωνική υποστήριξη, ελεγχόμενες από την κοινότητα οικονομικές εναλλακτικές λύσεις, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων τροφίμων και της οργανωμένης αλληλεγγύης πέρα από τα σύνορα. Αυτό απαιτεί επίσης πολιτικό θάρρος, επειδή τα κινήματα που αμφισβητούν τον καπιταλισμό, την πατριαρχία και τον ιμπεριαλισμό δεν θα υποστηρίζονται πάντα και συχνά περιθωριοποιούνται σκόπιμα.

Ε: Γιατί οι γυναίκες πρέπει να οργανώνονται διεθνώς;

Henriette: Επειδή οι αγώνες μας συνδέονται. Οι συνθήκες στις κοινότητες της εργατικής τάξης στη Νότια Αφρική συνδέονται με παγκόσμια συστήματα εκμετάλλευσης και ανισότητας. Οι εταιρικές και πολιτικές ελίτ λειτουργούν πέρα από τα σύνορα, όπως και η αντίστασή μας.

Η διεθνής οργάνωση επιτρέπει στις γυναίκες να μοιράζονται στρατηγικές, να οικοδομούν αλληλεγγύη και να ενισχύουν τη συλλογική δύναμη.

Σε μια εποχή που οι αυταρχικές και φασιστικές δυνάμεις αυξάνονται παγκοσμίως, οι γυναίκες πρέπει να οργανωθούν σε όλα τα μέτωπα. Η ενότητα δεν είναι προαιρετική. Είναι απαραίτητο για την επιβίωση και τη κοινωνική αλλαγή.

Salaama: Δεν είμαστε μόνες. Οι αγώνες μας συνδέονται και μαζί οι φωνές μας είναι πιο δυνατές. Η αλληλεγγύη μας δίνει ελπίδα.

Η άποψη του BDF είναι ότι τα συστήματα που πολεμάμε είναι παγκόσμια συστήματα. Ο ιμπεριαλισμός, η οικονομική εκμετάλλευση και η στρατιωτικοποίηση λειτουργούν πέρα από τα σύνορα. Οι ίδιες δυνάμεις που εξάγουν από τον Παγκόσμιο Νότο, που τροφοδοτούν τους πολέμους και που βαθαίνουν την ανισότητα διαμορφώνουν όλες τις πραγματικότητές μας. Ταυτόχρονα, βλέπουμε την παγκόσμια άνοδο των φασιστικών και αυταρχικών πολιτικών που στοχεύουν τους μετανάστες, τις γυναίκες, τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα και τους φτωχούς.

Οι γυναίκες που οργανώνονται διεθνώς μας επιτρέπουν να υπερασπιστούμε τις κατακτήσεις που απειλούνται και να αντισταθούμε σε συστήματα που συντονίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η αλληλεγγύη πρέπει να προχωρήσει πέρα από τις δηλώσεις. Πρέπει να γίνει οργανωμένη, πρακτική και βίωμα.

Ε: Ποια παραδείγματα γυναικείων αγώνων σας εμπνέουν;

Henriette: Αντλούμε δύναμη από πολλούς αγώνες σε όλο τον Παγκόσμιο Νότο και πέρα από αυτόν, από απελευθερωτικά κινήματα έως κοινότητες υπό κατοχή, πόλεμο ή οικονομική κρίση. Αλλά εμπνεόμαστε επίσης από τις γυναίκες στις κοινότητές μας: βλέπουμε γυναίκες που οργανώνουν κουζίνες φαγητού χωρίς σχεδόν τίποτα, που δημιουργούν ασφαλείς χώρους για παιδιά σε βίαια περιβάλλοντα, που συνεχίζουν να εμφανίζονται, ακόμη και όταν είναι εξαντλημένες.

Όπως μοιράστηκε μια από τις διοργανώτριες μας, η Μισέλ: «Δεν τα παρατάμε γιατί δεν έχουμε την οικονομική δυνατότητα. Τα παιδιά μας μας παρακολουθούν». Αυτές είναι πράξεις αντίστασης και επιβίωσης. Μας υπενθυμίζουν ότι η οικοδόμηση της δύναμης των ανθρώπων ξεκινά από εκεί που είμαστε, με αυτά που έχουμε και μεταξύ μας.

Αντλούμε δύναμη από τις γυναίκες που οργανώνονται σε μερικές από τις πιο δύσκολες συνθήκες: γυναίκες στην Παλαιστίνη που αντιστέκονται στην κατοχή και τη γενοκτονία, στο Σουδάν και το Κονγκό που οργανώνονται υπό πόλεμο και εκτοπισμό, γυναίκες στη Ροζάβα που χτίζουν εναλλακτικές λύσεις και πολιτικά συστήματα, καθώς και οι γυναίκες στην Κούβα που συντηρούν τα κοινωνικά συστήματα υπό αποκλεισμό.

Αυτοί οι αγώνες δεν είναι μεμονωμένοι. Συνδέονται μέσω κοινών συστημάτων καταπίεσης και κοινής αντίστασης. Αντλούμε επίσης δύναμη από τη δική μας ιστορία, από τις γυναίκες του αγώνα κατά του απαρτχάιντ, πολλές από τις οποίες οργανώθηκαν ως νέες, γυναίκες της εργατικής τάξης υπό καταστολή. Μας υπενθυμίζουν ότι ακόμα και κάτω από τις πιο δύσκολες συνθήκες, οι οργανωμένοι άνθρωποι μπορούν να αντισταθούν και να οικοδομήσουν εναλλακτικές λύσεις.

Salaama: Η δύναμη των γυναικών μπροστά μας, όπως η Πορεία των Γυναικών του 1956, με εμπνέει. Αλλά και οι καθημερινές γυναίκες στην κοινότητά μου – που συνεχίζουν ό,τι κι αν γίνει. Από εκεί πηγάζει η δύναμή μου.

Στις 9 Αυγούστου 1956, χιλιάδες γυναίκες της Νότιας Αφρικής πραγματοποίησαν πορεία στα κτίρια της Ένωσης της Πρετόρια για να διαμαρτυρηθούν κατά του απαρτχάιντ. Η Πορεία των Γυναικών του 1956 έπαιξε ζωτικό ρόλο στο να γίνουν οι γυναίκες πιο ορατοί συμμετέχοντες στον αγώνα κατά του απαρτχάιντ.

The post Οργανώσεις γειτονιάς από τα κάτω στο Κέιπ Τάουν της Νότιας Αφρικής – συνέντευξη με μέλη του BDF first appeared on Aυτολεξεί.

Denys Gorbach: Αυτός ο χειμώνας σηματοδοτεί την 15η επέτειο της αλυσίδας εξεγέρσεων που είναι γνωστή ως Αραβική Άνοιξη. Κοιτάζοντας πίσω σήμερα, πώς άλλαξε τις πολιτικοοικονομικές συνθήκες στην περιοχή;

Adam Hanieh: Το πρώτο πράγμα που θα έλεγα είναι ότι κανένας από τους βασικούς λόγους που προκάλεσαν αυτές τις εξεγέρσεις δεν έχει αντιμετωπιστεί, με την έννοια της ακραίας πόλωσης του πλούτου και της αυταρχικής φύσης των κρατών σε όλη την περιοχή. Αντίθετα, αυτό που έχουμε δει είναι μια έκρηξη πολέμων και κρίσεων σε μέρη όπως, προφανώς, η Παλαιστίνη, αλλά και στον Λίβανο, τη Συρία, τη Λιβύη, την Υεμένη και το Σουδάν.

Η περιοχή αποτελεί πλέον τη μεγαλύτερη περιοχή αναγκαστικού εκτοπισμού στον κόσμο: ένας στους τρεις εκτοπισμένους παγκοσμίως βρίσκεται πλέον σε μόλις τέσσερις χώρες της Μέσης Ανατολής.

Ένα άλλο πράγμα που έχει γίνει εμφανές τα τελευταία 15 χρόνια είναι η σημασία των μοναρχιών του Κόλπου στην πολιτική οικονομία της ευρύτερης περιοχής. Με την κατάρρευση του περιφερειακού συστήματος μετά το 2011, είδαμε μια προσπάθεια από τα κράτη του Κόλπου να επαναφέρουν τα πράγματα σε τάξη προς το συμφέρον τους, υποστηρίζοντας διάφορες νέες κυβερνήσεις, πολιτικά κινήματα ή ένοπλες δυνάμεις. Παράλληλα με αυτή την προσπάθεια από τα κράτη του Κόλπου σε πολιτικό επίπεδο να διεκδικήσουν την εξουσία τους, βλέπουμε επίσης οικονομικά το κεφάλαιο του Κόλπου βαθιά ενσωματωμένο στις ταξικές και κρατικές δομές των γειτονικών κρατών στην περιοχή – μέσω της ιδιοκτησίας της βιομηχανίας, των τραπεζών, των υποδομών, ιδίως των λιμενικών υποδομών. Αν χαρτογραφήσετε αυτές τις δομές ιδιοκτησίας, μπορείτε πραγματικά να δείτε τη βαθιά θέση του Κόλπου στην ευρύτερη περιφερειακή πολιτική οικονομία. Και η άλλη όψη αυτού είναι η προσπάθεια προώθησης της βαθύτερης ομαλοποίησης μεταξύ του Ισραήλ και των κρατών του Κόλπου, η οποία έχει επιταχυνθεί, όχι αποδυναμωθεί, μετά το 2023.

Simon Pirani: Χωρίς να ζωγραφίζουμε την κατάσταση στο Ιράν με ροζ χρώματα, έχουμε δει ένα μεγαλειώδες κοινωνικό κίνημα εκεί, ακόμη και έπειτα από δεκαετίες καταστολής. Τι σκέφτονται οι ελίτ στο Μπαχρέιν ή στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ή στη Σαουδική Αραβία; Μπορεί να τους αρέσει όταν αυτό συμβαίνει στην άλλη πλευρά γεωπολιτικά, αλλά νομίζω ότι αποτελεί και μια απειλή από όλες τις απόψεις, επειδή δεν το ελέγχουν.

Adam Hanieh: Τα τελευταία δέκα χρόνια, έχουμε δει αρκετά κύματα εξεγέρσεων από φοιτητές, από εργαζόμενους, κυρίως από γυναίκες, και κάθε κύμα καταστάλθηκε πολύ βίαια από το ιρανικό καθεστώς. Και γι’ αυτό, όπως έχω ήδη πει, δεν νομίζω πως υπάρχει κάποια αξιοπιστία σε αυτόν τον ισχυρισμό ότι οι Παχλεβί θα επιστρέψουν στο Ιράν με αμερικανικά τανκς και θα αναλάβουν τον έλεγχο. Δεν νομίζω ότι η μοναρχία των Παχλεβί έχει κάποια πραγματική λαϊκή βάση στο Ιράν. Είναι πολύ δύσκολο να το “διαβάσει” κανείς αυτή τη στιγμή, αλλά η πιο πιθανή πρόθεση των Αμερικανών υπευθύνων χάραξης πολιτικής είναι να κάνουν αυτό που έκαναν στη Βενεζουέλα: να φέρουν κάποιο άλλο στοιχείο εντός του καθεστώτος ή μία άλλης φατρίας για να προσπαθήσει να αναλάβει τον έλεγχο. Αλλά και πάλι, είναι πολύ δύσκολο να προβλεφθεί, δεν θα ήθελα να πω ότι αυτό θα συμβεί με καμία βεβαιότητα.

Denys Gorbach: Από τότε που αναφέρατε τη Βενεζουέλα, έχουν γίνει πολλές συζητήσεις, μερικές φορές ίσως λίγο παραπλανητικές, σχετικά με τα κίνητρα για το πετρέλαιο πίσω από τα πάντα – συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του Τραμπ, ο οποίος απαγάγει τον Μαδούρο και εξηγεί ότι, ναι, θέλουμε το πετρέλαιό τους. Και μετά οι πετρελαϊκές εταιρείες στις ΗΠΑ φάνηκαν να λένε ότι δεν ενδιαφέρονται καθόλου για αυτό. Πώς, λοιπόν, εντάσσεται πραγματικά το πετρέλαιο σε αυτές τις πρόσφατες συγκρούσεις;

Adam Hanieh: Ναι, υπάρχουν πολλοί παραλληλισμοί εδώ με την κατάσταση στη Μέση Ανατολή. Και είναι απολύτως σωστό ότι δεν υπήρξε σοβαρή προσπάθεια από τους Αμερικανούς να κατασχέσουν άμεσα το πετρέλαιο της Βενεζουέλας. Το είδατε αυτό ξεκάθαρα στη στάση των μεγάλων δυτικών πετρελαϊκών εταιρειών. Νομίζω ότι η πραγματική κινητήρια δύναμη αυτής της αμερικανικής παρέμβασης στη Βενεζουέλα δηλώθηκε πολύ ρητά από τους Αμερικανούς πολιτικούς: το δυτικό ημισφαίριο είναι δικό μας. Καμία άλλη δύναμη δεν θα έπρεπε να είναι εδώ. Είναι μια προσπάθεια να επιβληθεί η αμερικανική υπεροχή στη Λατινική Αμερική, σε μια στιγμή που πολλές χώρες έχουν απομακρυνθεί από την αμερικανική τροχιά προς στενότερες σχέσεις με την Κίνα και άλλα κράτη. Αυτή είναι η κύρια κινητήρια δύναμη. 

Όσον αφορά το πετρέλαιο, επανερχόμαστε σε αυτό που είπα νωρίτερα: είναι πολύ σημαντικό να εξετάσουμε τις δυνατότητες διύλισης, τον έλεγχο των οδών μεταφοράς και ούτω καθεξής. Η ικανότητα διύλισης της Βενεζουέλας καταστράφηκε ολοσχερώς λόγω των αμερικανικών κυρώσεων τα τελευταία 10 χρόνια περίπου. Κι αν θέλουμε να εξετάσουμε το θέμα του αργού πετρελαίου, τα βασικά υπόγεια αποθέματα αργού πετρελαίου για τις μεγάλες δυτικές πετρελαϊκές εταιρείες, όπως η ExxonMobil, βρίσκονται στη Γουιάνα, που γειτονεύει με τη Βενεζουέλα. Αυτή θεωρούν ότι θα είναι η κύρια βάση αποθεμάτων τους στην παραγωγή την επόμενη δεκαετία. Είναι πολύ ακριβό να προσπαθήσει κανείς να επιστρέψει στη Βενεζουέλα – ορισμένες εκτιμήσεις τοποθετούν τα απαιτούμενα κεφάλαια σε πάνω από 100 δισεκατομμύρια δολάρια και πολλές δεκαετίες επενδύσεων. Οπότε, ναι, το πετρέλαιο είναι προφανώς το κλειδί για όλα αυτά, αλλά δεν πρόκειται για την άμεση κατάσχεση και την ιδιοκτησία των αποθεμάτων πετρελαίου στην πηγή στη Βενεζουέλα.

Denys Gorbach: Από το 2008, συζητάμε για το φάντασμα της «κορύφωσης της παραγωγής πετρελαίου». Στην αρχή της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022, ορισμένοι συγγραφείς την ανέλυσαν ως την τελευταία ευκαιρία της Ρωσίας του Πούτιν να αξιοποιήσει τους υδρογονάνθρακες ως γεωπολιτικό εργαλείο, προτού χάσουν τη σημασία τους λόγω της πράσινης μετάβασης. Έχουμε πραγματικά περάσει τώρα το σημείο όπου τα ενεργειακά σημεία συμφόρησης θα μπορούσαν να μετατραπούν σε όπλα;

Adam Hanieh: Η σύντομη απάντησή μου είναι όχι, δεν νομίζω. Ο πρόσφατος πόλεμος στο Ιράν καταδεικνύει τη συνεχιζόμενη σημασία του πετρελαίου, των οδών μεταφοράς και της ευρύτερης παγκόσμιας πετρελαϊκής βιομηχανίας. Και σίγουρα, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, η απότομη αύξηση της τιμής του πετρελαίου προσφέρει ένα απροσδόκητο όφελος στον Πούτιν όσον αφορά τις πωλήσεις ρωσικού πετρελαίου.

Αλλά το μεγαλύτερο ερώτημα είναι η λεγόμενη πράσινη μετάβαση. Αν κοιτάξετε τα στατιστικά στοιχεία, όλες οι ενεργειακές μεταβάσεις υπό τον καπιταλισμό είναι αθροιστικές. Δεν αποτελούν αντικατάσταση. Δεν είναι ότι, όταν το πετρέλαιο αναδείχθηκε ως το κορυφαίο ορυκτό καύσιμο στα μέσα του 20ού αιώνα, η παραγωγή και η κατανάλωση άνθρακα μειώθηκε. Στην πραγματικότητα συνέχισε να αυξάνεται. Η περσινή κατανάλωση άνθρακα, φυσικού αερίου και πετρελαίου ήταν η μεγαλύτερη στην ιστορία. Άλλες εναλλακτικές πηγές ενέργειας προστίθενται στο υπόστρωμα των ορυκτών καυσίμων. Και αυτό συμβαίνει με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Υπάρχει σίγουρα μια επέκταση της ηλιακής και της αιολικής ενέργειας, αλλά αυτές προστίθενται στα ορυκτά καύσιμα. Και παρ’ όλο που μπορεί κάλλιστα να υπάρξει μια σχετική μείωση στο μερίδιο των ορυκτών καυσίμων στο ενεργειακό μείγμα, αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει απόλυτη πτώση στην κατανάλωση ενέργειας που παράγεται από ορυκτά καύσιμα. Και, φυσικά, αυτό που έχει σημασία για το κλίμα είναι η απόλυτη κατανάλωση και παραγωγή ορυκτών καυσίμων.

Για να το επαναφέρουμε στα κράτη του Κόλπου: Όλα προβλέπουν να αυξήσουν την παραγωγή πετρελαίου και ιδιαίτερα φυσικού αερίου τα επόμενα 10 χρόνια περίπου. Ο Σαουδάραβας υπουργός πετρελαίου δήλωσε πριν από μερικά χρόνια ότι «κάθε μόριο υδρογονανθράκων θα βγει». Ωστόσο, ταυτόχρονα, επιταχύνουν επίσης την ηλιακή και αιολική δυναμική στον Κόλπο. Στην πραγματικότητα, η Μέση Ανατολή είναι η ταχύτερα αναπτυσσόμενη περιοχή για ανανεώσιμη δυναμική στον κόσμο εκτός της Κίνας. Και αυτό οφείλεται κυρίως στις μοναρχίες του Κόλπου. Και το κάνουν αυτό επειδή θέλουν να απελευθερώσουν περισσότερο πετρέλαιο και φυσικό αέριο για εξαγωγή, αντί να το καίνε στη χώρα τους για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Είναι πιο επικερδές να εξάγουν αυτούς τους υδρογονάνθρακες παρά να τους καίνε για ηλεκτρική ενέργεια στη χώρα τους, όπως κάνουν σήμερα. Έτσι, δεν υπάρχει αντίφαση μεταξύ της επέκτασης των ορυκτών καυσίμων και της επέκτασης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Στην πραγματικότητα, στον καπιταλισμό, και οι δύο στηρίζουν η μία την άλλη.

Simon Pirani: Επιστρέφοντας στο θέμα των σημείων συμφόρησης: δεν αφορούν τη συνολική προσφορά και ζήτηση. Αφορούν συγκεκριμένους τύπους συγκεκριμένων ενεργειακών φορέων σε συγκεκριμένες περιοχές. Και η πολύ ραγδαία αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου την τελευταία εβδομάδα, σε αντίθεση με την όχι και τόσο δραματική αύξηση των τιμών του πετρελαίου, είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, λόγω του πραγματικά σημαντικού ρόλου του Κατάρ: οι ευρωπαϊκές δυνάμεις προσπαθούν να δείξουν ότι δεν εξαρτώνται από το ρωσικό φυσικό αέριο (αν και κάποιος μπορεί να είναι κυνικός σχετικά με το τι σημαίνει αυτό με την εισαγωγή ρωσικού LNG στην Ευρώπη), αλλά μερικά drones πετούν στο Κατάρ και η τιμή εκτοξεύεται.

Adam Hanieh: Νομίζω ότι αυτό είναι αλήθεια. Και πάλι, υποδεικνύει την ανάγκη να σκεφτούμε αυτές τις πηγές ενέργειας σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας, αλλά και παγκοσμίως. Πού διυλίζονται, υποβάλλονται σε επεξεργασία, μεταφέρονται σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο; Νομίζω ότι έχουμε την τάση να αναζητούμε μια γρήγορη λύση όσον αφορά τη στρατηγική σκέψη για να εντοπίσουμε τα λεγόμενα “σημεία στραγγαλισμού”. Και νομίζω ότι έχετε δίκιο: αυτά τα πράγματα συχνά παρουσιάζονται πολύ απλοϊκά, χρειάζεται μεγαλύτερη χαρτογράφηση – επίσης, για το πώς διαμορφώνονται οι τιμές. Υπάρχουν πολλές παρανοήσεις, για παράδειγμα, σχετικά με το πετρέλαιο, ότι η τιμή έχει απλώς να κάνει με την προσφορά και τη ζήτηση. Η τιμή του πετρελαίου καθορίζεται στις χρηματοπιστωτικές αγορές και έχει να κάνει πολύ με την κερδοσκοπία των παικτών σε αυτές τις χρηματοπιστωτικές αγορές σχετικά με τις μελλοντικές συνθήκες των τιμών. Αυτό θα μπορούσε κάλλιστα να συνδέεται με την προσφορά και τη ζήτηση ή την κερδοσκοπία για γεωπολιτικές συγκρούσεις, αλλά δεν μπορεί να περιοριστεί σε αυτό. 

Simon Pirani: Αυτό σχετίζεται με το ζήτημα των τιμών λιανικής πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Το 2022 ήταν ένα μεγάλο μάθημα, καθώς καθορίζονται από κάθε είδους παράγοντες. Ο πόλεμος στην Ουκρανία χρησιμοποιήθηκε ως κάλυψη για μια φανταστική ποσότητα κερδοσκοπίας, ιδίως από τις εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας. Είναι ένα πολιτικό ζήτημα, το οποίο βρίσκεται ακριβώς μπροστά μας. Επειδή επηρεάζει την εργατική τάξη στην Ευρώπη, ιδίως όσον αφορά τον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Adam Hanieh: Επίσης, στο Ηνωμένο Βασίλειο: οι ίδιες συζητήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη αυτή τη στιγμή σχετικά με τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Denys Gorbach: Στο βιβλίο σας υποστηρίζετε ότι οι πετρελαϊκές εταιρείες έχουν απομακρυνθεί από την άρνηση της επιστήμης του κλίματος και έχουν διαμορφώσει μια στρατηγική για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, βασισμένη σε ψευδείς λύσεις όπως τα ηλεκτρικά οχήματα, το υδρογόνο, η βιοενέργεια και, κυρίως, η δέσμευση άνθρακα. Πού οδηγεί αυτό και πώς μπορεί να αμφισβητηθεί;

Adam Hanieh: Οι στρατηγικές που προτείνουν οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες, είτε πρόκειται για τις δυτικές πετρελαϊκές εταιρείες είτε για εθνικές πετρελαϊκές εταιρείες, όπως η Saudi Aramco στον Κόλπο, δεν αφορούν την αντιμετώπιση της κλιματικής έκτακτης ανάγκης, αλλά στην πραγματικότητα την αύξηση της επέκτασης της παραγωγής και κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων. Τα κύρια στοιχεία αυτών των στρατηγικών, όπως η δέσμευση άνθρακα, η εστίαση στα ηλεκτρικά οχήματα (EV), η εστίαση στο υδρογόνο – το οποίο πολλοί υποστηρίζουν ότι είναι ένας Δούρειος Ίππος για την επέκταση του φυσικού αερίου – είναι τεχνικές λύσεις, που δεν αντιμετωπίζουν τα θεμελιώδη προβλήματα του πώς το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο συνδέονται με τον καπιταλισμό και την καπιταλιστική επέκταση. Είναι ένας τρόπος εκτροπής και εμφάνισης ότι αντιμετωπίζουμε το πρόβλημα, αλλά όχι στην πραγματικότητα. […]

Denys Gorbach: Πώς θα πρέπει τα πολιτικά κινήματα τα οποία συμμεριζόμαστε να χτίσουν τη μελλοντική ενεργειακή τους στρατηγική; Πώς θα μπορούσε να μοιάζει η στάση ενός προοδευτικού καθεστώτος απέναντι στα ορυκτά καύσιμα;

Η επιδεινούμενη κλιματική κρίση σημαίνει ότι πρέπει να θέσουμε επί τάπητος το ζήτημα του κλίματος και την επείγουσα ανάγκη να απομακρυνθούμε από τα ορυκτά καύσιμα. Η Μέση Ανατολή είναι απολύτως καθοριστική σε αυτό, επειδή βρίσκεται στο επίκεντρο της παγκόσμιας βιομηχανίας πετρελαίου και φυσικού αερίου, ιδίως σε σχέση με τις παγκόσμιες εξαγωγές. Η πολιτική της περιοχής -από την Παλαιστίνη μέχρι το Ιράν- δεν μπορεί να γίνει κατανοητή ξεχωριστά από αυτόν τον ρόλο της Μέσης Ανατολής στο παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα. Είναι επιτακτική ανάγκη να τονίζουμε συνεχώς το εξής: η υποστήριξη και ο αγώνας για οικονομική και πολιτική απελευθέρωση και δικαιοσύνη στην περιοχή είναι, στην ουσία, επίσης ένα ζήτημα που αφορά το κλίμα.

The post Η δικαιοσύνη για τη Μέση Ανατολή αφορά επίσης το κλίμα first appeared on Aυτολεξεί.

Σε μια συνέντευξη για τον ιστότοπο Zur ο διανοούμενος και ακτιβιστής Raúl Romero*, αναφερόμενος στη Ρόζα Λούξεμπουργκ, τονίζει ότι «στον Ζαπατισμό υπάρχουν τρία βασικά χαρακτηριστικά που συμπίπτουν σε μεγάλο βαθμό με όσα συνέβησαν στην Κομμούνα του Παρισιού: Πρώτον, η αποδόμηση του κρατικού μηχανισμού και η δημιουργία μιας μορφής λαϊκής αυτοδιοίκησης βασισμένης στη λήψη αποφάσεων από συνελεύσεις και σε ίδιες κυβερνητικές δομές. Δεύτερον, η διάλυση του κατασταλτικού μηχανισμού του κράτους και η αντικατάστασή  του από έναν λαϊκό στρατό με κοινοτικές αρχές, που προκύπτει από αυτήν την αυτόνομη αυτοκυβέρνηση των κοινοτήτων. Και τρίτον, και ίσως το πιο σημαντικό, η ανάκτηση των εδαφών ως μέσων παραγωγής που καθιστούν δυνατή την υλική και πολιτιστική αναπαραγωγή της ζωής, η οποία είναι αυτό που συντηρεί όλα τα άλλα».

Ο Raúl Romero, ακαδημαϊκός στο Ινστιτούτο Κοινωνικών Ερευνών και καθηγητής στη Σχολή Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών του Εθνικού Αυτόνομου Πανεπιστημίου του Μεξικού, είναι τακτικός αρθρογράφος της μεξικανικής εφημερίδας La Jornada και ανθολόγος του τόμου «Τοπικές Αντιστάσεις, Παγκόσμιες Ουτοπίες» (2015). Ο Romero τονίζει ότι ο ζαπατισμός, «μέσα από το ενοποιημένο έδαφός του και την ένοπλη οργανωτική του δομή, βρίσκεται σε διάλογο με τους αυτόχθονες πληθυσμούς του Μεξικού και του κόσμου».

Βασιζόμενος στις γνώσεις και τη δέσμευσή του ως μέλος διαφόρων συλλογικοτήτων υποστηρικτών και συμπαθούντων των αυτόνομων ιδεών που έχουν αναδυθεί από την Τσιάπας, πιστεύει ότι «ο ζαπατισμός σήμερα, σε παγκόσμιο επίπεδο, αποτελεί έναν από τους πυρήνες του αντικαπιταλιστικού κινήματος, σε μια εποχή που ο κόσμος έχει μετατοπιστεί σημαντικά προς τα δεξιά και βιώνει αυτό που ορισμένοι θα περιέγραφαν ως κρίση του πολιτισμού».

Αναπτύσσοντας περαιτέρω αυτό το σκεπτικό, επισημαίνει: «Ακριβώς στο πλαίσιο αυτής της κρίσης της φιλελεύθερης διαχείρισης του καπιταλισμού – η οποία προώθησε ορισμένες ιδέες που ήταν ψευδείς αλλά έγιναν αποδεκτές ως αλήθειες, όπως η φιλελεύθερη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι αφηγήσεις περί προόδου και επιστήμης – και ενώ, ιδίως στη Λατινική Αμερική, τα προοδευτικά κόμματα απέτυχαν να ανταποκριθούν στις προσδοκίες των λαϊκών στρωμάτων, αναδύεται η φασιστική προσέγγιση. Πρόκειται για μια εντελώς οπισθοδρομική και αντιδικαιωματική λογική, που λειτουργεί ακόμη και με όρους εξάλειψης πληθυσμών και εφαρμογής μοντέλων συσσώρευσης μέσω της αποστέρησης, της εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων, της υποβάθμισης των εδαφών και της σύγκρουσης με τους αυτόχθονες πληθυσμούς. Σε αυτή την κατάσταση πολέμων, κλιματικής κρίσης και ανόδου της δεξιάς, ο ζαπατισμός τοποθετείται ως ένα αντικαπιταλιστικό σημείο αναφοράς, ικανό να προσφέρει όχι μόνο λόγο, πρακτική και θεωρία, αλλά και μια συνολική εννοιολόγηση του κόσμου».

Για να αναπτύξει αυτό το σημείο, στο πλαίσιο μιας συζήτησης αποσπάσματα της οποίας μεταδόθηκαν στην εκπομπή Después de la deriva (Μετά την παρασυρόμενη πορεία) στο Μπουένος Άιρες, ο Raúl καταφεύγει σε μια ισχυρή μεταφορά, αντλημένη από την πλούσια μεταφορική παράδοση που είναι εγγενής στο ίδιο το EZLN, υποστηρίζοντας: «Ενώ ο ζαπατισμός ήταν πάντοτε προσηλωμένος στο να βλέπει και να οικοδομεί το έργο του από την αυτονομία των εδαφών του, δεν έπαψε ποτέ να ονειρεύεται ένα όραμα τόσο ευρύ όσο ο κόσμος. Γι’ αυτό πιστεύω ότι δεν πρόκειται για ένα τοπικιστικό ή εθνικιστικό κίνημα, αλλά για ένα διεθνές κίνημα»

Πόσο πιστεύετε ότι η έννοια της μη ιδιοκτησίας επηρεάζει τη διεθνή θέση του κινήματος των Ζαπατίστας;

Το θεωρώ ένα από τα πιο τολμηρά και καινοτόμα προτάγματα, διότι πηγάζει από την αντίληψη ότι τα ανακτηθέντα εδάφη μπορούν να μοιραστούν με άλλες κοινότητες που δεν ανήκουν στους Ζαπατίστας, ακόμη και με εκείνες που στο παρελθόν τους αντιτάσσονταν, ώστε να καλλιεργούν τη γη από κοινού. Αυτή η ιδέα οδήγησε και σε άλλες πρωτοβουλίες, όπως η κατασκευή νοσοκομειακού χειρουργείου που βρίσκεται σήμερα σε εξέλιξη σε ζαπατιστικό έδαφος, με τη συμμετοχή τόσο κοινοτήτων Ζαπατίστας όσο και μη Ζαπατιστικών κοινοτήτων.

Η πρακτική αυτή επαναπροσδιορίζει την ίδια την έννοια του ριζοσπαστισμού, όπως οι Ζαπατίστας λένε ότι την επεξεργάστηκαν μέσα από διαβούλευση με τους πρεσβύτερους και τους προγόνους τους. Τους ρώτησαν πώς κατάφεραν να επιβιώσουν, στο παρελθόν, από την εκμετάλλευση, την περιφρόνηση και την κυριαρχία των τοπικών αφεντικών και γαιοκτημόνων. Η απάντηση ήταν ότι βρήκαν κοινό έδαφος όταν δραπέτευσαν από τις φυτείες και πήγαν να ζήσουν στα βουνά και στη ζούγκλα.

Μπορεί αυτή η θέση να ερμηνευθεί ως απάντηση στις πρακτικές των προοδευτικών κυβερνήσεων που προώθησαν την ατομική ιδιοκτησία γης;

Στο Μεξικό έχουμε σήμερα μια κυβέρνηση που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί προοδευτική· πρόκειται, ωστόσο, για μια πολύ αδύναμη, «δεύτερης γενιάς» προοδευτικότητα, η οποία στερείται της δυναμικής και της ριζοσπαστικότητας άλλων εμπειριών, όπως εκείνων του Ούγκο Τσάβες και του Έβο Μοράλες. Η μεξικανική κυβέρνηση υπό την Κλαούντια Σέινμπαουμ, πέρα από το πλαίσιο των μεγαλεπήβολων εξορυκτικών έργων και της στρατιωτικοποίησης, υλοποιεί το πρόγραμμα Sembrando Vida, το οποίο παρουσιάζει ως τη μεξικανική εκδοχή του «καλού βίου».

Το πρόγραμμα αυτό βασίζεται στην κατανομή πόρων, ώστε οι αγρότες να μπορούν να φυτεύουν δασικά και οπωροφόρα δέντρα – συχνά προερχόμενα από φυτώρια του στρατού-  και, σε αντάλλαγμα, να λαμβάνουν επιδότηση για τις καλλιέργειές τους. Ωστόσο, μία από τις βασικές προϋποθέσεις του προγράμματος είναι οι αγρότες και οι αυτόχθονες πληθυσμοί να καταχωρίσουν στο όνομά τους δύο εκτάρια ιδιωτικής γης. Πρόκειται για μια απαίτηση που συνιστά συνέχεια της νεοφιλελεύθερης αγροτικής μεταρρύθμισης και αποσκοπεί στην περαιτέρω ιδιωτικοποίηση της γης, σε ευθεία αντίθεση με τη λογική της κοινοτικής ιδιοκτησίας.

Το αποτέλεσμα είναι πολλοί νέοι να καταλήγουν να πουλούν τη γη τους σε νέους γαιοκτήμονες και να χρησιμοποιούν τα χρήματα για να πληρώσουν τον κογιότ, τον διακινητή που τους μεταφέρει παράνομα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Εκεί, όμως, έρχονται αντιμέτωποι με μια ιδιαίτερα σκληρή μεταναστευτική πολιτική, απελαύνονται και επιστρέφουν στο Μεξικό χωρίς γη, υπερχρεωμένοι και ως εύκολη λεία για το οργανωμένο έγκλημα.

Ακριβώς, από χώρες όπως η Κολομβία και ο Ισημερινός, μεταξύ άλλων, υπάρχουν προειδοποιήσεις για ομάδες διακίνησης ναρκωτικών που καταλαμβάνουν εδάφη που αποτελούσαν μέρος των δικτύων αυτόνομων αυτόχθονων κοινοτήτων. Τι συμβαίνει με αυτό το φαινόμενο στην περιοχή που επηρεάζεται από τον Ζαπατισμό;

Ενώ το λαθρεμπόριο ναρκωτικών παραμένει μία από τις σημαντικότερες πηγές εισοδήματος για αυτά τα δίκτυα στο Μεξικό, σήμερα οι οργανωμένες εγκληματικές ομάδες έχουν ως κύρια δραστηριότητα την εμπορία ανθρώπων, στο πλαίσιο του νέου φαινομένου της παγκόσμιας εξόδου. Το φαινόμενο αυτό συνδέεται άμεσα με μια τεράστια κρίση αγνοουμένων.

Αυτή τη στιγμή στη χώρα καταγράφονται σχεδόν 140.000 αγνοούμενοι, περίπου 500.000 δολοφονημένοι, σχεδόν 1 εκατομμύριο εκτοπισμένοι και κατά μέσο όρο 13 γυναικοκτονίες την ημέρα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, από το 2018 και μετά, παρατηρείται αυξημένη παρουσία οργανωμένων εγκληματικών ομάδων στις αυτόχθονες κοινότητες, καθώς και η εμφάνιση νέων από αυτές τις κοινότητες με προβλήματα εθισμού σε συνθετικά ναρκωτικά.

Αντίθετα, οι Ζαπατίστας βρίσκονται σε μια ιδιότυπη «φούσκα», σε μια ζώνη ειρήνης. Στα εδάφη τους δεν καταγράφονται αναγκαστικές εξαφανίσεις, δεν υπάρχει διακίνηση ναρκωτικών ούτε εμπορία ανθρώπων – κανένα από τα φρικτά φαινόμενα που μαστίζουν την υπόλοιπη χώρα. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι έχουν καταφέρει να προστατευθούν μέσω ισχυρής οργανωτικής και κοινοτικής δουλειάς, όπως συμβαίνει επίσης στην Ostula, στο Michoacán, και σε κοινότητες του Guerrero που ανήκουν στο Ιθαγενές και Λαϊκό Συμβούλιο Emiliano Zapata.

*Ο Raúl Romero Gallardo είναι κοινωνιολόγος με έδρα την Πόλη του Μεξικού, λατινοαμερικανιστής και ακαδημαϊκός τεχνικός στο Ινστιτούτο Κοινωνικών Ερευνών της UNAM. Διδάσκει στη Σχολή Πολιτικών Επιστημών, καθώς και στην UNAM. Ως υποστηρικτής των Ζαπατίστας και ακτιβιστής κατά του καπιταλισμού, είναι μέλος της Red Universitaria Anticapitalista. Συντονίζει το βιβλίο Resistencias locales, utopías globales (2015) και γράφει συχνά για την μεξικανική εφημερίδα La Jornada. Τα θέματα που τον ενδιαφέρουν περιλαμβάνουν τον αντικαπιταλισμό, τα κοινωνικά κινήματα, τις αυτονομίες, την κοινωνικο-περιβαλλοντική αντίσταση και τις διαδικασίες χειραφέτησης.

The post Raúl Romero: Ο ζαπατισμός είναι σήμερα ένα από τα κέντρα του αντικαπιταλιστικού κινήματος first appeared on Aυτολεξεί.

Ο πόλεμος που διεξάγουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ στη Μέση Ανατολή δεν στρέφεται αποκλειστικά κατά του Ιράν. Εκτός από την κατοχή ολόκληρης της Παλαιστίνης, καθώς και των Υψιπέδων του Γκολάν και άλλων περιοχών της Συρίας, τα ισραηλινά στρατεύματα κατέχουν επί του παρόντος περιοχές του Λιβάνου, ενώ οι ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές πλήττουν τη χώρα από ψηλά. Τουλάχιστον 800.000 άνθρωποι έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους στον Λίβανο από τις αρχές Μαρτίου. Αν αφεθεί ανεξέλεγκτη, η ισραηλινή κυβέρνηση θα μετατρέψει τον Λίβανο σε ακατοίκητο ερείπιο, όπως ακριβώς έκανε και με τη Γάζα.

Για να κατανοήσουμε τις συνέπειες για τους ανθρώπους στον Λίβανο, επικοινωνήσαμε με τον Elia Ayoub, ο οποίος μας μίλησε παλαιότερα για την εξέγερση που έλαβε χώρα στον Λίβανο τον Οκτώβριο του 2019 ενάντια στη σεκταριστική διακυβέρνηση των πολέμαρχων ολιγαρχών. Πώς πρέπει να κατανοήσουμε τον τελευταίο γύρο εχθροπραξιών στο πλαίσιο των τελευταίων δεκαετιών; Πώς διαμορφώνει αυτή η επίθεση τις προοπτικές για τα λιβανέζικα κινήματα απελευθέρωσης;

Ο Elia Ayoub είναι αντιεξουσιαστής ιστορικός και ερευνητής από τον Λίβανο. Παρουσιάζει το podcast The Fire These Times, διαχειρίζεται το ενημερωτικό δελτίο Hauntologies και διοργανώνει διαδικτυακά μαθήματα για τη σύγχρονη ιστορία του Λιβάνου. Μπορείτε να κάνετε δωρεά για να υποστηρίξετε τους εκτοπισμένους από τις ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο εδώ. 

Πώς επηρέασαν οι ισραηλινές πολιτικές τη ζωή σας και τις ζωές των γύρω σας καθώς μεγαλώνατε στον Λίβανο;

Θα έπρεπε να γυρίσω δεκαετίες πίσω για να δώσω μια πλήρη εικόνα. Το Ισραήλ βομβαρδίζει τον Λίβανο για μεγάλο μέρος των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών, ακόμη και αν περιοριστούμε στο να ξεκινήσουμε το 1982. Κατείχε στρατιωτικά τον νότιο Λίβανο μέχρι το 2000 και στη συνέχεια βομβάρδισε ξανά τον Λίβανο το 2006. Τότε ανέπτυξε το διαβόητο στρατιωτικό δόγμα  Dahieh –που ονομάστηκε έτσι από τα νότια προάστια της Βηρυτού (η Νταχίχ σημαίνει «προάστιο» στα αραβικά)– το οποίο απαιτεί ρητά δυσανάλογο βομβαρδισμό περιοχών πολιτών για να ασκήσουν πίεση στη Χεζμπολάχ. Βομβάρδισαν ξανά τον Λίβανο το 2023 και ιδιαίτερα το 2024. Στη συνέχεια υπέγραψαν «εκεχειρία» με τη Χεζμπολάχ, την οποία έχουν παραβιάσει τουλάχιστον 10.000 φορές από τότε, σύμφωνα με τον ΟΗΕ.

Και τώρα βομβαρδίζουν ξανά.

Το Ισραήλ παραβιάζει το διεθνές δίκαιο ως ζήτημα κρατικής πολιτικής. Ήμουν 15 ετών κατά τη διάρκεια του πολέμου του 2006. Θυμάμαι να παρακολουθώ ισραηλινά αεροσκάφη να ρίχνουν τη μία βόμβα μετά την άλλη πάνω από τη Νταχίχ. Στενοί φίλοι που κατάγονται από τον Νότο, τη Νταχίχ και την κοιλάδα Μπεκάα έχουν βιώσει θάνατο, εκτοπισμό και τραύμα πολλές φορές. Σχεδόν όλοι στον Λίβανο έχουν γίνει μάρτυρες ισραηλινών βομβαρδισμών, ανεξάρτητα από την ηλικία τους. Αν έχετε ζήσει στον Λίβανο για αρκετό χρονικό διάστημα, έχετε βιώσει την κρατική βία του Ισραήλ.

Μιλάμε για εκατομμύρια ανθρώπους από όλα τα κοινωνικά στρώματα, από όλες τις πολιτικές πεποιθήσεις – τα παιδιά, οι γονείς και οι παππούδες τους. Για παράδειγμα, η 89χρονη γιαγιά μου, η οποία διέφυγε από τη Νάκμπα το 1948 ως παιδί, δεν έχει περάσει ποτέ περισσότερο από μερικά χρόνια κάθε φορά, σε σχεδόν έναν αιώνα ζωής, χωρίς να επηρεαστεί άμεσα ή έμμεσα από τη βία του ισραηλινού κράτους. Αυτά είναι όλα όσα γνωρίζουμε για τους Ισραηλινούς. Υπάρχει μια ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι είναι ανίκανοι να υπάρξουν ως πολιτική κουλτούρα δίχως πόλεμο.

Αυτό απουσιάζει εντελώς από το μεγαλύτερο μέρος της κάλυψης των γεγονότων που έχω δει, η οποία περιορίζεται σε απάνθρωπες γεωπολιτικές αφαιρέσεις. Αυτό που συμβαίνει αυτή τη στιγμή δεν αφορά μόνο τη Χεζμπολάχ (η οποία είναι ήδη αντιδημοφιλής στον Λίβανο) που σύρει τη χώρα σε ξένους πολέμους. Αν επρόκειτο απλώς για τη Χεζμπολάχ, το Ισραήλ δεν θα έκανε εθνοκάθαρση ολόκληρων χωριών με δυναμίτη. Το Ισραήλ δεν θα ψέκαζε με ζιζανιοκτόνα μεγάλες εκτάσεις του Λιβάνου και της Συρίας για να σκοτώσει καλλιέργειες και άγρια ​​ζωή, προκειμένου να καταστήσει τη γη άχρηστη για γεωργία. Οι Ισραηλινοί πολιτικοί δεν θα απειλούσαν συστηματικά να βομβαρδίσουν τον Λίβανο γυρνώντας τον πίσω στους σκοτεινούς αιώνες, ή να απειλήσουν να μετατρέψουν την Νταχίχ σε Γάζα, ή να χαρακτηρίσουν όλους τους Λιβανέζους Σιίτες –περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού– ως εχθρικό πληθυσμό.

Η Χεζμπολάχ, ένα βαθιά αντιδραστικό κόμμα στο οποίο αντιτίθεμαι εδώ και καιρό –το λέω αυτό απλώς για να αποφύγω τη σύγχυση– δεν θα είχε υπάρξει ποτέ εξαρχής αν δεν υπήρχε η ισραηλινή κατοχή του νότιου Λιβάνου. Δεν θα υπήρχε κανένας λόγος ύπαρξης μιας ομάδας που αυτοαποκαλείται Ισλαμική Αντίσταση αν δεν ήταν απαραίτητο να αντισταθεί σε έναν τόσο βάναυσο ξένο κατακτητή.

Και τώρα, τις τελευταίες ημέρες, το Ισραήλ διέταξε την αναγκαστική εκκένωση –ουσιαστικά, την εθνοκάθαρση– ολόκληρου του νότιου Λιβάνου, της Νταχίχ και τμημάτων της Μπεκάα. Η ιστορία επαναλαμβάνεται, μόνο που τώρα τα όπλα μαζικής καταστροφής που κατέχει η ισραηλινή κυβέρνηση είναι ακόμη πιο θανατηφόρα από πριν.

Πώς έχουν αλλάξει οι ισραηλινές πολιτικές και ενέργειες απέναντι στον Λίβανο και την περιοχή στο σύνολό της την τελευταία δεκαετία;

Ένα είδος αδιεξόδου επικράτησε για το μεγαλύτερο μέρος της περιόδου μετά το 2006, με κλιμακώσεις κατά καιρούς. Οι Ισραηλινοί ήταν απασχολημένοι με τους βομβαρδισμούς της Γάζας από το 2008 και μετά, ειδικά το 2014, και η Χεζμπολάχ ασχολούνταν με την υπεράσπιση του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι Ισραηλινοί πολιτικοί δεν έχασαν ποτέ την ευκαιρία να λένε στον Λίβανο ότι μπορούν να μας καταστρέψουν όποτε θέλουν – και ότι σκοπεύουν να το κάνουν.

Ό,τι κι αν έκανε το Ισραήλ στη Γάζα, ξέραμε ότι ήθελε να κάνει το ίδιο και στον Λίβανο. Δεν χρειαζόταν κάποια ιδιοφυΐα για να το συμπεράνει κανείς αυτό. Οι Ισραηλινοί μάς τα λένε αυτά ευθέως.

Αυτό που έχει αλλάξει είναι ότι η ισραηλινή πολιτική έχει γίνει ακόμη πιο ξεκάθαρα γενοκτονική από πριν. Οι επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου παρείχαν σε μια ήδη γενοκτονική πολιτική κουλτούρα τη δικαιολόγηση που χρειαζόταν. Όλοι έχουμε δει τα αποτελέσματα.

Από λιβανέζικης άποψης, το να βλέπουν το Ισραήλ να γίνεται ολοένα και πιο βίαιο έκανε πολλούς ανθρώπους να συμπεράνουν ότι, μόλις «τελειώσουν» με τη Γάζα, θα στραφούν στον Λίβανο.

Οι επανειλημμένες ισραηλινές εισβολές και αεροπορικές επιδρομές έχουν δημιουργήσει μαζικούς εκτοπισμούς εντός του Λιβάνου. Πώς έχουν οργανωθεί οι Λιβανέζοι σε αυτές τις χαοτικές στιγμές; Ποιες ομάδες ή κινήματα έχουν βοηθήσει τους ανθρώπους να ξεφύγουν από τον πόλεμο;

Θα πρέπει να θυμόμαστε ότι αυτός ο τελευταίος γύρος μαζικού εκτοπισμού έρχεται έπειτα από έναν παρόμοιο το 2024 που επηρέασε κυρίως τις ίδιες περιοχές. Υπάρχουν καθιερωμένες διαδρομές για όσους έχουν διασυνδέσεις ώστε να μείνουν σε φίλους ή συγγενείς, για όσους έχουν τα μέσα να νοικιάσουν ένα σπίτι και ούτω καθεξής.

Όσο για εκείνους που δεν έχουν αυτά τα μέσα, είναι αυτοί που έχουν πληγεί περισσότερο. Πολλοί κοιμούνται στους δρόμους. Συχνά βλέπουμε γειτονικά χωριά που δεν έχουν πληγεί τόσο πολύ να στεγάζουν όσους προσπαθούν να ξεφύγουν, τουλάχιστον προσωρινά, ενώ οι άνθρωποι κατευθύνονται προς τον προορισμό τους – αν έχουν κάποιον κατά νου. Οι άνθρωποι προσαρμόζονται σε μια εξελισσόμενη κατάσταση σε καθημερινή βάση. Κάποιοι συγκεντρώνουν χρήματα μόνοι τους ή ως μέλη ομάδων, άλλοι προσφέρουν εθελοντικά τις υπηρεσίες τους σε συσσίτια.

Ωστόσο, είναι αδύνατο να «ξεφύγει κανείς από τον πόλεμο», καθώς οι συνέπειες γίνονται αισθητές σε όλη τη χώρα.

Το 2019, υπήρξε μια έκρηξη κοινωνικής κινηματικής δραστηριότητας στον Λίβανο, που έφερε κοντά ανθρώπους πέρα ​​από θρησκευτικές γραμμές για να απορρίψουν την κυριαρχία των ολιγαρχών πολέμαρχων. Τι απέγινε εκείνη η εποχή των πιθανοτήτων;

Έγραψα γι’ αυτό στο CrimethInc εκείνη την εποχή.

Η στιγμή του 2019 ήταν η μεγαλύτερη εξέγερση που είχε δει ποτέ αυτή η χώρα. Ήταν δυνατή μόνο χάρη σε χρόνια οργάνωσης και διαμαρτυριών, χρόνια κυβερνητικής διαφθοράς και -ιδιαίτερα σημαντική για αυτή τη συζήτηση- μιας αρκετά μεγάλης χρονικής περιόδου χωρίς να βομβαρδιστεί ο Λίβανος. Δεν θα μπορούσαμε να βγούμε στους δρόμους αν οι Ισραηλινοί βομβάρδιζαν αυτούς τους δρόμους και τα σπίτια μας – κάτι που συμβαίνει τώρα, για άλλη μια φορά.

Αυτό δείχνει πόσο καλά έχει φερθεί το Ισραήλ στο σεχταριστικό καθεστώς του Λιβάνου.

Οι ορίζοντες που άνοιξαν το 2019 έκλεισαν λίγο αργότερα από έναν συνδυασμό παραγόντων: καταστολή (συμπεριλαμβανομένης της Χεζμπολάχ), οικονομική κρίση, πανδημία COVID-19 και η έκρηξη της 4ης Αυγούστου 2020 στο λιμάνι της Βηρυτού. Για τα περισσότερα χρόνια από τότε, οι περισσότεροι άνθρωποι απλώς προσπαθούν να επιβιώσουν, με πολλούς ανθρώπους να εργάζονται πάνω σε θέματα αλληλοβοήθειας, συσσιτίων και άλλων μορφών οικοδόμησης κοινοτήτων. Θα μπορούσαμε εύλογα να αποδώσουμε την εμφάνιση αυτών των προσπαθειών σε εκείνους τους λίγους μήνες στα τέλη του 2019 και στις αρχές του 2020 που έδειξαν στους ανθρώπους –ιδίως στη γενιά που μεγάλωσε μετά τους πολέμους του Λιβάνου του 1975-1990– το τι είναι δυνατό να κάνουμε όταν ενωνόμαστε και οργανωνόμαστε.

Εκεί πήγε η εποχή των δυνατοτήτων. Αλλά νομίζω ότι δεν έχουμε δει ακόμα το τέλος αυτών των δυνατοτήτων.

Πώς κατανοείτε τη σχέση μεταξύ της κυβέρνησης Νετανιάχου και της κυβέρνησης Τραμπ σήμερα; Ποια καθορίζει την πορεία των γεγονότων και προς ποιο σκοπό;

Γνωρίζουμε από Αμερικανούς αξιωματούχους, συμπεριλαμβανομένου του Μάρκο Ρούμπιο, ότι το Ισραήλ έκανε το κάλεσμα για επίθεση στο Ιράν και οι ΗΠΑ αποφάσισαν να συμμετάσχουν – επομένως, υπό αυτή την έννοια, η ισραηλινή κυβέρνηση είναι αυτή που κάνει το κάλεσμα. Είναι σουρεαλιστικό το γεγονός ότι η μικρότερη δύναμη κατάφερε να σύρει την πολύ μεγαλύτερη δύναμη σε αυτό, και ότι μια απόφαση που ελήφθη από έναν αρκετά μικρό αριθμό ανθρώπων στο Ισραήλ είχε τέτοιες συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία, για να μην αναφέρουμε τον συνεχιζόμενο αριθμό νεκρών και την περιβαλλοντική καταστροφή.

Οι Αμερικανοί δεν έχουν τελικό στόχο. Δεν έκαναν κανέναν απολύτως προγραμματισμό. Τώρα βλέπουμε τον Τραμπ να είναι δυσαρεστημένος με τον βομβαρδισμό των ιρανικών αποθηκών πετρελαίου από το Ισραήλ, πράγμα που σημαίνει ότι δεν συντονίστηκαν καν μεταξύ τους. Δεν είναι σαφές τι θέλουν οι Ισραηλινοί πέρα ​​από την εξάπλωση του χάους ως αυτοσκοπού. Είναι πιθανό να ήταν αρκετά αλαζόνες ώστε να πιστεύουν ότι θα μπορούσαν να επιβάλουν αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν μόνο μέσω αεροπορικών βομβαρδισμών, αλλά από όσο μπορώ να καταλάβω, είναι ευχαριστημένοι απλώς να καταστρέψουν όσο το δυνατόν περισσότερο Ιράν, για όσο μπορούν. Πρόκειται για ένα καθεστώς που έχει γλιτώσει την τιμωρία παρότι διεξάγει γενοκτονία μπροστά σε ολόκληρο τον κόσμο για πάνω από δύο χρόνια, οπότε πιστεύει σαφώς ότι μπορεί να ενεργεί ατιμώρητα επ’ αόριστον.

Υπάρχουν διαφορετικές ιδεολογίες και από την αμερικανική πλευρά. Ο χριστιανός εθνικιστής και σιωνιστής Pete Hegseth γιορτάζει την καταστροφή στο Ιράν ως μια νίκη από μόνη της. Όσο για τον Trump, είναι σαφώς εκτός εαυτού. Δεν περίμενε ότι τα πράγματα θα χειροτέρευαν τόσο γρήγορα. Πιθανότατα ήλπιζε σε ένα αποτέλεσμα όπως αυτό στη Βενεζουέλα, όπου ξεφορτώθηκε τον Μαδούρο αλλά διατήρησε το καθεστώς στη θέση του με την Delcy Rodríguez στην ηγεσία, αλλά υποταγμένη στη βούληση της κυβέρνησης των ΗΠΑ. Δεν μπορούν να το πετύχουν αυτό στο Ιράν – όχι μόνο επειδή το ιρανικό καθεστώς είναι πιο ισχυρό, αλλά και επειδή οι Ισραηλινοί έχουν τις δικές τους προτεραιότητες.

Αν οι Αμερικανοί ήταν πιο έξυπνοι, θα είχαν καταλάβει πλέον ότι το πρόβλημά τους είναι το Ισραήλ. Ακόμα κι αν ο στόχος τους ήταν απλώς να διατηρήσουν την υπεροχή των ΗΠΑ, η αμερικανική υποστήριξη προς το Ισραήλ ήταν μια καταστροφή. Έχουν καταστρέψει την ψευδαίσθηση της ασφάλειας στον Κόλπο μέσα σε λίγες μέρες, έχουν αποσταθεροποιήσει την παγκόσμια οικονομία και έχουν αποδείξει σε κάθε κυβέρνηση, μια για πάντα, ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν να είναι μία έμπιστη δύναμη. Όπως και να έχει αυτό το τέλος, θα δούμε έναν αναδιοργανωμένο κόσμο με μειωμένη επιρροή των ΗΠΑ.

Από όλες τις αντιδράσεις στην αμερικανική και ισραηλινή επιθετικότητα, όπως διαμορφώθηκαν από διαφορετικές πολιτικές δυνάμεις στον Λίβανο και σε όλη την γύρω περιοχή, ποια θα μπορούσε να υποδηλώνει έναν ορίζοντα απελευθέρωσης;

Στον Λίβανο, ομάδες όπως η Buzuruna Juzuruna, η οποία επικεντρώνεται στην επισιτιστική βιωσιμότητα και η Egna Legna, ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός που διευθύνεται από γυναίκες μετανάστριες από την Αιθιοπία και παρέχει στέγη, ασφάλεια τροφίμων και άλλα, αποτελούν παραδείγματα του τι είναι δυνατό στη χώρα πέρα ​​από το σεκταριστικό και εθνικιστικό status quo. Η Queer Mutual Aid Lebanon είναι ακόμη μια άλλη ομάδα, καθώς ο ορισμός τους για την queer κοινότητα στον Λίβανο δεν περιορίζεται μόνο σε Λιβανέζους queer.

Σε περιόδους πολέμου, ο «ανθρωπιστικός» λόγος μπορεί είτε να αναπαράγει υπάρχουσες δυναμικές εξουσίας —για παράδειγμα, αγνοώντας τις μετανάστριες οικιακές βοηθούς ή τις κουήρ Λιβανέζους— είτε να αποπολιτικοποιεί μια εγγενώς πολιτική κατάσταση —για παράδειγμα, οι αναφορές για το πώς επηρεάζονται οι μετανάστριες οικιακές βοηθοί χωρίς να αναφέρεται ότι το Ισραήλ βομβαρδίζει περιοχές αμάχων, αναγκάζοντας άπαντες να φύγουν. Ομάδες όπως αυτές που ανέφερα τα διαπερνούν όλα αυτά. Λειτουργούν με βάση τη λογική ότι οι άνθρωποι υποστηρίζουν τους ανθρώπους επειδή είναι άνθρωποι. Κι αυτή μπορεί να είναι μια πολύ ριζοσπαστική πράξη.

Οι στρατιωτικές επιθέσεις από ξένες δυνάμεις —ειδικά από ιμπεριαλιστικά έθνη— συχνά προκαλούν ένα έντονο πατριωτικό αίσθημα σε όσους τις βιώνουν. Πώς θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τα κινήματα για την απελευθέρωση αυτό το γεγονός;

Αυτό δεν συμβαίνει πραγματικά στον Λίβανο, επειδή η χώρα είναι ήδη διαλυμένη. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που κατηγορούν επίσης τη Χεζμπολάχ για την αντίδραση στη δολοφονία του Χαμενεΐ εκτοξεύοντας πυραύλους προς το Ισραήλ, επομένως εδώ δεν πρόκειται να δούμε μια κατάσταση «συσπείρωσης πίσω από τα στρατεύματα».

Ποια είναι τα πιο αποτελεσματικά πράγματα που μπορούν να κάνουν τα κοινωνικά κινήματα βάσης σε άλλα μέρη του κόσμου αυτή τη στιγμή για να υποστηρίξουν όσους υφίστανται αυτή τη βία;

Πάντα διστάζω με ερωτήματα σαν κι αυτό, μόνο και μόνο επειδή η «αποτελεσματικότητα» είναι ένα κριτήριο που περιλαμβάνει πάρα πολλούς διαφορετικούς παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη. Κατά γενικό κανόνα, θα έλεγα ότι η υιοθέτηση ενός αντιεξουσιαστικού πλαισίου είναι ένας καλός τρόπος για να αποφευχθεί η χειροτέρεψη των δεινών των ανθρώπων που ζουν υπό καθεστώτα όπως των Αγιατολάχ, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι αυτός ο πόλεμος δεν έχει καμία σχέση με την απελευθέρωση αυτών των ανθρώπων.

Πιστεύω, επίσης, ότι αυτή είναι μια κατάσταση κατά την οποία οι διασπορές και οι υποστηρικτές τους εκτός Ιράν, Λιβάνου και Παλαιστίνης μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο. Για παράδειγμα, υπάρχει πολύ λίγος χώρος στο Ιράν σήμερα για φιλοπαλαιστινιακό ακτιβισμό, επειδή το καθεστώς των Αγιατολάχ έχει εδώ και καιρό καιρό υιοθετήσει τον φιλοπαλαιστινιακό λόγο για τους δικούς του σκοπούς – οι οποίοι δεν έχουν καμία σχέση με την αποαποικιοποίηση της Παλαιστίνης και την προώθηση μιας αντισιωνιστικής λύσης που αντιμετωπίζει όλους ισότιμα ​​ανεξάρτητα από θρησκεία ή εθνότητα. Το Ιράν έχει ένα σύστημα που μπορεί εύλογα να περιγραφεί ως απαρτχάιντ φύλου. Ένα κράτος σαν αυτό δεν μπορεί να απελευθερώσει τους Παλαιστίνιους από το εθνο-ρατσιστικό απαρτχάιντ του Ισραήλ.

Όσοι από εμάς βρισκόμαστε στη διασπορά μπορούμε να συνδέσουμε τον αυταρχισμό του Ισραήλ με τον αυταρχισμό του Ιράν χωρίς να τα εξισώνουμε. Αυτό είναι κρίσιμο, επειδή πρέπει να αντιμετωπίζουμε με ευαισθησία την εμπειρία όσων θυματοποιούνται και από τα δύο καθεστώτα. Για έναν Παλαιστίνιο στη Γάζα, θα μπορούσε να ακούγεται προσβλητικό να πει ότι το Ιράν είναι τόσο κακό όσο το Ισραήλ, και αντιστρόφως για τα θύματα των Αγιατολάχ στο Ιράν. Η απουσία μιας τέτοιας απόχρωσης διευκολύνει όσους –συμπεριλαμβανομένων τμημάτων της ιρανικής διασποράς– προωθούν την ιδέα ότι το Ισραήλ θα απελευθερώσει το Ιράν.

Υπάρχει αντιαραβικός ρατσισμός μεταξύ της ιρανικής διασποράς, ο οποίος, ειρωνικά, έχει ομοιότητες με την καταστολή των μη περσικών ομάδων, όπως οι Άραβες και οι Κούρδοι Αχβάζ, από το καθεστώς των Αγιατολάχ. Πρόκειται για μια μορφή εθνοτικής υπεροχής που προσελκύει και έλκεται από τη σιωνιστική εθνοτική υπεροχή, με την οποία οι περισσότεροι αναγνώστες αυτής της πλατφόρμας είναι πιο εξοικειωμένοι.

Από την πλευρά της παλαιστινιακής διασποράς, θα μπορούσαν να γίνουν περισσότερα ώστε να αναγνωριστεί η βία του καθεστώτος των Αγιατολάχ και του λεγόμενου «άξονα αντίστασης», οι οποίοι έχουν σκοτώσει χιλιάδες και χιλιάδες ανθρώπους -συμπεριλαμβανομένων Παλαιστινίων Σύρων που αντιτάχθηκαν στον Άσαντ- ενώ προσποιούνται ότι είναι φιλοπαλαιστινικοί.

Τέτοιες συνδέσεις είναι πολύ πιο δύσκολο να δημιουργηθούν στην περιοχή μας, αλλά οι διασπορές με περισσότερα προνόμια μπορούν να βοηθήσουν στην οικοδόμηση αυτών των απεγνωσμένα απαραίτητων δεσμών.

Κι ενώ βρισκόμαστε σε αυτό το σημείο, θα πρέπει επίσης να οικοδομούμε δεσμούς με μέλη της εβραϊκής διασποράς που απορρίπτουν την σιωνιστική εθνοτική υπεροχή υπέρ της οικοδόμησης ενός κοινού μέλλοντος.

Ένα από τα πιο εξαντλητικά πράγματα σχετικά με φρικτές τραγωδίες σαν κι αυτή είναι ότι μας αναγκάζουν να επικεντρωθούμε στη μείωση της βλάβης αντί να χτίσουμε τον κόσμο των ονείρων μας. Αν δεν υπήρχαν οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, τι θα προτιμούσατε να σκέφτεστε, να κάνετε, να δημιουργείτε;

Θα ζούσα στο χωριό μου στον Λίβανο, σκεπτόμενος αν θα έπρεπε να πάω σε κάποια πιο αγροτική περιοχή όπου θα μπορούσα να εργαστώ και να χρησιμοποιήσω τη γη για να οικοδομήσω την επισιτιστική βιωσιμότητα και να προωθήσω την αλληλοβοήθεια από-τα-κάτω σε όλη τη χώρα και πέρα ​​από αυτήν.

Θα περνούσα περισσότερο χρόνο στο δάσος εκεί, μαθαίνοντας τις ντόπιες ονομασίες για τα ζώα και τα φυτά με το παιδί μου, το οποίο δεν έχει πάει ποτέ στον Λίβανο.

Εκτιμώ αυτήν την ερώτηση, επειδή μπορεί εύκολα να ξεχάσει κανείς το μέγεθος αυτού που μας λήστεψαν. Κάνω ό,τι καλύτερο μπορώ για να διατηρήσω την ελπίδα και να δημιουργήσω ρίζες όπου κι αν βρίσκομαι, αλλά πάντα θρηνώ για το τι έχουν κάνει στις ζωές μας οι πολυγενεακές μηχανές καταστροφής που είναι τα ισραηλινά και αμερικανικά κράτη. Όσο υπάρχει ένα αδίστακτο και υπερ-μιλιταριστικό σιωνιστικό κράτος στα νότια μας, είναι πολύ επικίνδυνο για μένα να ζήσω στον Λίβανο με το παιδί μου.

The post «Η Ιστορία Επαναλαμβάνεται»: Μια Λιβανέζικη Προσέγγιση στον Πόλεμο κατά της Παλαιστίνης, του Λιβάνου & του Ιράν first appeared on Aυτολεξεί.

Ο σκηνοθέτης Béla Tarr, δημιουργός ενός έργου υποβλητικής σκοτεινότητας και ριζοσπαστικής κοινωνικής και αισθητικής στράτευσης, αποκαλύπτει τα στάδια της πορείας του και τη δημιουργική του διαδικασία με αφορμή το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Villa Medici, στο οποίο συμμετέχει ως μέλος της κριτικής επιτροπής. Μια σπάνια κατάθεση λόγου από έναν καλλιτέχνη που επέλεξε συνειδητά να βάλει τέλος στην καλλιτεχνική του δημιουργία.

Η διαδρομή ενός εξεγερμένου

Όλα ξεκινούν για τον Ούγγρο σκηνοθέτη όταν ο πατέρας του τού χαρίζει μια κάμερα 8mm. Με αυτήν, σε ηλικία μόλις 16 ετών, γυρίζει μια πολιτικά στρατευμένη ταινία για μια ομάδα Ρομά εργατών, γεγονός που θέτει άμεσα σε κίνδυνο την εισαγωγή του στο πανεπιστήμιο. Λίγα χρόνια αργότερα, τραβά την προσοχή των στούντιο Béla Balázs και σκηνοθετεί την πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία, με τίτλο Family Nest (Családi tűzfészek). Πρόκειται για μια υβριδική μυθοπλασία-ντοκιμαντέρ σχετικά με την κρίση της στέγασης.

Χάρη στην επιτυχία αυτής της πρώτης ταινίας, γίνεται δεκτός στην Ανώτατη Σχολή Θεάτρου και Κινηματογράφου της Βουδαπέστης, από την οποία αποφοιτά το 1981. Το 1985, εξόριστος στο Βερολίνο, μετά τη διάλυση της ομάδας των στούντιο Társulás, την οποία είχε συνιδρύσει με άλλους κινηματογραφιστές στην Ουγγαρία, ο Béla Tarr επιβάλλεται σταδιακά στο παγκόσμιο τοπίο της έβδομης τέχνης. Επιστρέφοντας στην Ουγγαρία, επιβεβαιώνει μέσα από το έργο του μια απαράμιλλη αισθητική ριζοσπαστικότητα.

Σήμερα, το έργο του χαίρει του θαυμασμού μεγάλων δημιουργών όπως ο Martin Scorsese και ο Gus Van Sant και έχει τιμηθεί με βραβεία από πλήθος θεσμών.

Από τον κοινωνικό κινηματογράφο στη μεταφυσική διερεύνηση

Οι πρώτες ταινίες του Béla Tarr, από το Family Nest έως το Almanac of Fall (Őszi almanach, 1985) περνώντας από το The Outsider (Szabadgyalog, 1981), το The Prefab People (Panelkapcsolat, 1982) και το Macbeth (1982), μαρτυρούν μια έντονη στράτευση μέσα από την οποία ο ίδιος πίστευε ότι μπορούσε να αλλάξει την κοινωνία μέσω του κινηματογράφου. Πρόκειται για ιδιότυπα κοινωνικά ψυχοδράματα που μιλούν για την ουγγρική κοινωνία και τη διάλυση των ανθρώπινων σχέσεων, ταινίες βαθιά ριζωμένες στην πραγματικότητα. Η καταγραφή αποτελεί τον πρωταρχικό προσανατολισμό της τέχνης του. Αν και η μεταφυσική διαπερνά το έργο του, ο Béla Tarr υποστηρίζει ότι ο κινηματογράφος δεν είναι υπόθεση της φιλοσοφίας.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, ο Béla Tarr μετριάζει την ουτοπική του ελπίδα να αλλάξει την κοινωνία μέσω του κινηματογράφου και αποφασίζει αντ’ αυτού να μετασχηματίσει την ίδια την κινηματογραφική γλώσσα. Δίνει πλέον προτεραιότητα στη διάρκεια, στα μακρά, ρευστά πλάνα-σεκάνς και στο επιβλητικό, ανθρακί ασπρόμαυρο. Μετεξελισσόμενος σε μια μορφή προφήτη της αποκάλυψης, ο Béla Tarr υπογράφει έργα ολοένα και πιο στοιχειωμένα από την αμείλικτη, αναπόφευκτη καταστροφή.

Η συνάντησή του με τον συγγραφέα László Krasznahorkai [1] υπήρξε καθοριστική. Ο μυθιστοριογράφος γίνεται στη συνέχεια ο βασικός του σεναριογράφος και ο Béla Tarr διασκευάζει αρκετά από τα έργα του.

Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, ο Béla Tarr υπογράφει το Damnation (Kárhozat, 1988), το Satantango (Sátántangó, 1994) και το Werckmeister Harmonies (Werckmeister harmóniák, 2000). Μια τριλογία της κόλασης, ισάριθμα ταξίδια ως το τέλος του κόσμου, εκεί όπου δεν υπάρχει πια ούτε θεός ούτε ήλιος. Κινηματογραφιστής της ακινησίας, της απελπισίας, της βαθιάς μελαγχολίας και της νύχτας, σκηνοθετεί μεθοδικά το ναυάγιο των προσώπων του. Ακολουθεί το The Man from London (A londoni férfi, 2007), βασισμένος σε μυθιστόρημα του Georges Simenon, και τέλος το The Turin Horse (A torinói ló, 2011), που τιμήθηκε με την Αργυρή Άρκτο στο Φεστιβάλ Βερολίνου και σφραγίζει το τέλος της καριέρας του ως σκηνοθέτη. [2]

Συνέντευξη, την Παρασκευή 24 Σεπτεμβρίου 2021,
στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Villa Medici:

Arnaud Laporte: Καλησπέρα, Béla Tarr. Ο λόγος σας έχει γίνει σπάνιος από τότε που βάλατε τέλος στη δουλειά σας ως σκηνοθέτης. Πριν από δέκα χρόνια, με το The Turin Horse, που τιμήθηκε με την Αργυρή Άρκτο στο Φεστιβάλ Βερολίνου, ολοκληρώσατε την κινηματογραφική σας διαδρομή. Αυτό, ωστόσο, δεν σας εμπόδισε να συνεχίσετε να ενδιαφέρεστε ενεργά για την τέχνη, όπως δείχνει και το γεγονός ότι συμμετείχατε ως πρόεδρος της κριτικής επιτροπής στην πρώτη διοργάνωση του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Villa Medici στη Ρώμη, όπου ηχογραφούμε αυτή τη συνέντευξη. Αποδεχθήκατε την πρόσκληση του διευθυντή της Villa Medici, του Sam Stourdzé, καθώς το σινεμά εξακολουθεί να σας απασχολεί, αν και δεν παρακολουθείτε πολλές ταινίες – από προσωπική επιλογή;

Béla Tarr: Καταρχάς, η κριτική μας επιτροπή δεν έχει πρόεδρο. Είμαστε όλοι ίσοι. Είμαστε μόνο τρεις [3], γιατί να χρειαζόμαστε πρόεδρο; Και, ευτυχώς, οι οπτικές μας και οι κρίσεις μας συγκλίνουν σε μεγάλο βαθμό. Οι συζητήσεις μας ήταν αυτονόητες και συνοπτικές, γιατί μοιραζόμαστε τις ίδιες απόψεις. Δεν υπήρξαν πραγματικές αντιπαραθέσεις ή συγκρούσεις, ούτε ουσιαστικές διαφωνίες. Αντ’αυτού παραμείναμε ήρεμοι, ειρηνικοί, μετρημένοι. Απλοί άνθρωποι που μοιράζονται έναν κοινό τρόπο θέασης. Είναι κάτι πολύ απλό, αν νιώσεις συγκίνηση ψηφίζεις υπέρ. Αν αντίθετα αισθανθείς ότι έχεις μπροστά σου ένα κατασκευασμένο, ψεύτικο αντικείμενο, αποκομμένο από την πραγματική ζωή, μακριά από τους ανθρώπους, ένα έργο που δεν μαρτυρά παρά μόνο το εγώ του δημιουργού του, τότε… τι ανία! Και πόσο αποσταθεροποιητικό μπορεί να γίνει αυτό.

Arnaud Laporte: Και υπάρχουν εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες, ταινίες κάθε χρόνο που πράγματι δεν σας συγκινούν, Béla Tarr;

Béla Tarr: Δεν ξέρω γιατί δεν έχω καμία όρεξη να βλέπω τέτοιου είδους ταινίες…

Όπως έλεγα, κοιτάξτε γύρω σας, παντού υπάρχουν ταινίες και ο κινηματογράφος είναι μια θαυμάσια γλώσσα. Κι όμως, σήμερα επιμένουμε να απαξιώνουμε αυτή τη θαυμάσια γλώσσα. Τη βλέπουμε να ευτελίζεται, να τίθεται στην υπηρεσία της εξουσίας, του εμπορίου. Αυτή η γαμημένη καπιταλιστική μηχανή. Αυτό είναι που απεχθάνομαι και αυτό είναι που αρνούμαι.

Arnaud Laporte: Όταν ξεκινήσατε να κάνετε κινηματογράφο, Béla Tarr, η πρώτη σας ταινία στα 16 σας χρόνια σάς έκλεισε την πόρτα του πανεπιστημίου. Αργότερα, στα 22 σας, με την πρώτη σας ταινία μεγάλου μήκους, το Family Nest, υπήρχε η ιδέα ότι ο κινηματογράφος μπορούσε, αν όχι να αλλάξει τον κόσμο, τουλάχιστον να αποκαλύψει τις αδικίες που τον διαπερνούν.

Béla Tarr: Τι σημαίνει να κάνεις κινηματογράφο; Σημαίνει απλώς να ζεις τη ζωή σου, να διασταυρώνεσαι με πολλά πράγματα, να συναντάς πολλούς ανθρώπους. Και κάποια μέρα να πέφτεις πάνω σε κάτι που σε αγγίζει, που σε συγκινεί. Εκείνη τη στιγμή αρχίζεις να το μετασχηματίζεις. Αυτό το κάτι σε διαπερνά, για να το μοιραστείς με τους άλλους. Όταν ήμουν 22 ετών, ζούσαμε κάτω από ένα καθεστώς βαθιά ψευδές. Το λέγαμε κομμουνισμό αλλά δεν ήταν κομμουνισμός. Ήταν η ταπείνωση ενός λαού χωρίς την παραμικρή ελευθερία. Κι εμείς θέλαμε να αλλάξουμε αυτόν τον κόσμο. Η οργή και ο ανυπόμονος χαρακτήρας μου με οδήγησαν στη δράση.

Για μένα η κάμερα δεν ήταν παρά ένα εργαλείο δράσης. Εντάξει, ήμασταν πολύ αριστεροί. Θέλαμε να προστατεύσουμε τους πραγματικούς προλετάριους και να τους δείξουμε στην οθόνη τη ζωή όπως είναι πραγματικά. Και φυσικά αυτό δεν άρεσε στους, ας πούμε, κομμουνιστές. Τιμωρήθηκα. Μού αφαιρέθηκε το δικαίωμα να είμαι φοιτητής. Στο τέλος της ημέρας μού ήταν παντελώς αδιάφορο.

Arnaud Laporte: Στη συνέχεια ήρθε η εξορία στο Βερολίνο το 1985. Η πτώση του Τείχους του Βερολίνου το 1989. Η επιστροφή στην Ουγγαρία. Θα μπορούσε όμως κανείς να συνοψίσει τον Béla Tarr λέγοντας ότι, εκείνα τα χρόνια, αντί να επιχειρήσετε να αλλάξετε τον κόσμο μέσω του κινηματογράφου, αποφασίσατε να αλλάξετε τον ίδιο τον κινηματογράφο; Και πάνω απ’ όλα, μού φαίνεται πως άλλαξε η ίδια σας η θέαση του κόσμου. Ο αφηγηματικός κινηματογράφος δεν είναι πια η απάντηση. Για εσάς, η απάντηση γίνεται κοσμική. Πώς πρέπει να κατανοήσουμε αυτή τη λέξη;

Béla Tarr: Αυτό που πρέπει να καταλάβουμε είναι ότι πρόκειται για μια εξαιρετικά μακρά διαδικασία. Όταν αρχίζεις να προχωράς, ανακαλύπτεις τα κοινωνικά προβλήματα. Κι όταν ήμουν νέος, πίστευα ότι ο κόσμος θα γινόταν καλύτερος από τη στιγμή που θα βρίσκαμε λύσεις σε αυτά τα προβλήματα. Αυτή ήταν η απάντησή μου, αλλά ήταν λάθος. Συνειδητοποίησα ότι τα προβλήματα είναι βαθύτερα. Θα έλεγα ότι είναι οντολογικά, ασφαλώς. Αργότερα, προχωρώντας, βρίσκεις το δικό σου ύφος. Καθαρίζεις, απογυμνώνεις την έκφρασή σου. Και όσο εισχωρείς όλο και πιο βαθιά στα πράγματα, καταλαβαίνεις ότι τα προβλήματα είναι κοσμικά. Δεν αφορούν απλώς την κοινωνία. Δεν είναι καν οντολογικά, είναι ακόμη πιο βαθιά. Ο κόσμος είναι πραγματικά σάπιος. Κι όμως, φυσικά, διατηρώ την πίστη μου στον άνθρωπο. Πρέπει να γίνει σαφές ότι δεν πρόκειται για μια θέση, ούτε για κάτι του τύπου ξυπνάω το πρωί, έχω μια ιδέα και αποφασίζω να αλλάξω αυτό ή εκείνο. Καθόλου. Όταν κάνεις μια ταινία, μόλις την ολοκληρώσεις, γεννιούνται πολλές νέες ερωτήσεις. Και αυτές οι νέες ερωτήσεις απαιτούν να μην καταφεύγεις στις παλιές απαντήσεις αλλά να προχωράς μπροστά, να βουτάς στο άγνωστο, αναζητώντας νέες απαντήσεις, νέες ενέργειες, νέα μέσα. Έτσι δούλευα. Έτσι σκεφτόμουν. Έτσι συνέβαιναν τα πράγματα.

Arnaud Laporte: Ακριβώς, μού φαίνεται πως αυτή η μεταμόρφωση -γιατί περί αυτού πρόκειται- ξεκινά με την ταινία σας Damnation και στη συνέχεια συνεχίζεται με το Satantango και το Werckmeister Harmonies. Συχνά γίνεται λόγος για αυτές τις ταινίες ως μια τριλογία, αλλά εσείς τις αντιλαμβάνεστε έτσι; Ως μια τριλογία της μεταμόρφωσης;

Béla Tarr: Τα πράγματα γίνονται λίγο-λίγο. Σαν σκάλα. Τη σκάλα την ανεβαίνεις πάντα ένα σκαλοπάτι τη φορά. Όλο αυτό είναι πολύ πρακτικό. Δεν χρειάζεται να γίνεται κανείς υπερβολικά σοφιστικέ. Είναι μια απολύτως πραγματιστική διαδικασία. Απλώς προχωράς. Είχαμε πολλά πράγματα στο μυαλό μας. Παρατηρούσαμε πώς οι άλλοι ζούσαν τη ζωή τους και πώς εμείς τη δική μας. Πρόκειται για ένα είδος αρχής δράσης και αντίδρασης, μια διαρκή εκτροπή.

Arnaud Laporte: Ωστόσο, σε αυτές τις τρεις ταινίες, Béla Tarr, υπάρχει πράγματι αυτό το μοτίβο, αυτή η ανάγκη να επανεγκαταστήσουμε την ύπαρξή μας μέσα σε έναν γυμνό χρόνο, κοσμικό, για άλλη μια φορά και ανιστορικό. Δεν γίνατε φιλόσοφος, ο φιλόσοφος που θα θέλατε να είχατε γίνει, όμως στο έργο σας προβάλλει μια μεταφυσική, της οποίας το όχημα είναι ο κινηματογράφος.

Béla Tarr: Η φιλοσοφία και ο κινηματογράφος είναι δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα. Δεν μπορούν να συγχωνευτούν. Δεν μπορείς να μεταφράσεις τη φιλοσοφία σε κινηματογράφο. Αν το επιχειρήσεις, θα καταλήξεις σε ένα αποτέλεσμα πολύ εκλεπτυσμένο, αλλά ταυτόχρονα πολύ απομακρυσμένο από την πραγματική ζωή. Η δουλειά σου είναι ακριβώς να δείχνεις τη ζωή όπως είναι, να δείχνεις πώς δρουν οι άνθρωποι, πώς ζούμε την καθημερινότητά μας, τι είναι αυτό που μας κινεί, προς τα πού πηγαίνουμε. Αυτά είναι τα ερωτήματα που έχουν σημασία, οι καταστάσεις μέσα στις οποίες ενεργούμε. Και αυτό είναι όλο. Τίποτα περισσότερο.

Arnaud Laporte: Ναι, όμως η φιλοσοφία και ο κινηματογράφος -τουλάχιστον ο δικός σας κινηματογράφος, Béla Tarr- μας επιτρέπουν να σκεφτόμαστε, να θέτουμε ερωτήματα. Τελικά, το αποτέλεσμα μοιάζει ίδιο.

Béla Tarr: Ναι, αλλά η φιλοσοφία προχωρά με διαφορετικό τρόπο για να προσφέρει απαντήσεις στον καθένα. Ο κινηματογράφος και οι τέχνες γενικότερα λειτουργούν αλλιώς. Εγώ θέλω να αγγίξω την καρδιά σας, θέλω να αγγίξω την ψυχή σας, θέλω όταν βγείτε από την αίθουσα να νιώθετε πιο δυνατοί. Η φιλοσοφία δεν προσφέρει τέτοιες δυνατότητες. Η φιλοσοφία απευθύνεται μόνο στη διάνοια. Είναι κάτι εντελώς διαφορετικό. Δεν είναι το ίδιο να αναπνέεις το άρωμα ενός λουλουδιού και να μαθαίνεις από ένα βιβλίο ότι έχει άρωμα. Πρόκειται για δύο απολύτως διαφορετικά πράγματα.

Arnaud Laporte: Το ζήτημα του χρόνου, βέβαια, μού φαίνεται ότι στο έργο σας αντιτίθεται ευθέως στην αφήγηση, δεν υπάρχει πια ιστορία υπάρχει μόνο χρόνος.

Béla Tarr: Ξέρετε, από την Παλαιά Διαθήκη και μετά, επαναλαμβάνουμε διαρκώς τις ίδιες παλιές ιστορίες. Όλα έχουν ήδη παιχτεί στην Παλαιά Διαθήκη, ακόμη και το Ολοκαύτωμα. Οι μητέρες που βιάζονται, οι αδελφοκτονίες. Αν δει κανείς τι συμβαίνει εκεί, δεν μπορεί παρά να σοκαριστεί. Και σήμερα επαναλαμβάνουμε τις ίδιες παλιές ιστορίες. Τίποτα καινούργιο. Και γι’ αυτές τις ιστορίες πιστεύω πως δεν έχουμε πια τίποτα να πούμε. Μπορούμε μόνο να μιλήσουμε για τον τρόπο με τον οποίο συνεχίζουμε να τις αναπαράγουμε για το πώς επαναλαμβάνουμε, ξανά και ξανά, τις ίδιες παλιές ιστορίες. Δεν κάνουμε τίποτα άλλο παρά να επαναλαμβάνουμε όσα αφηγείται η Παλαιά Διαθήκη – το καλύτερο σενάριο στον κόσμο.

Arnaud Laporte: Σε αυτό το εξαιρετικό σενάριο της Παλαιάς Διαθήκης, λοιπόν, υπάρχει μεγάλος χώρος για τα στοιχεία της φύσης και το ίδιο ισχύει και στον κινηματογράφο σας. Αποφασίσατε κάποια στιγμή να μην υπάρχει πια ήλιος στις ταινίες σας;

Béla Tarr: Τώρα σκέφτομαι… Είναι πράγματι, αλήθεια, ότι δεν υπάρχει πια ήλιος; Προσπαθώ να ξαναθυμηθώ τις ταινίες… Όχι, δεν ήταν μια απόφαση εκ μέρους μου. Δεν ήταν σκόπιμο. Αλλά στην πραγματικότητα, δεν ξέρω. Ας πούμε ότι στις τελευταίες ταινίες δεν υπάρχει πια ήλιος, ναι. Όμως υπάρχει βροχή, άνεμος και πολλά άλλα στοιχεία. Υπάρχει ο λόγος. Υπάρχουν πολλά ζώα. Γιατί πιστεύω ότι είμαστε πραγματικά μέρος της φύσης και ότι συνυπάρχουμε με τα ζώα μέσα σε αυτήν. Και έχουμε ευθύνη γι’ αυτό. Αλλά δεν ξέρω γιατί δεν υπάρχει πια ήλιος. Ίσως επειδή, όταν γυρίζεις μια ταινία, ο ήλιος πάντα έρχεται σε αντίθεση με αυτήν. Υποβάλλει ψεύτικες ελπίδες. Δεν μπορώ να σου απαντήσω. Αλλά σίγουρα δεν ήταν μια συνειδητή απόφαση.

Arnaud Laporte: Ο László Krasznahorkai είναι ένας συγγραφέας ιδιαίτερα σημαντικός για εσάς. Έχετε δουλέψει πάνω στο μυθιστόρημά του, το Satantango. Αντλήσατε έμπνευση από το The Melancholy of Resistance (Az ellenállás melankóliája) για το Werckmeister Harmonies. Επίσης, ο ίδιος έχει γράψει για εσάς τα σενάρια των ταινιών Damnation, Almanac of Fall και The Turin Horse. Ας ακούσουμε τι έλεγε στο μικρόφωνο του ραδιοφώνου France Culture τον Απρίλιο του 2018:

László Krasznahorkai: Μπορεί να ακούγεται παράξενο, γιατί εγώ ο ίδιος βλέπω την πραγματικότητα ως κάτι τρομακτικό. Κι όμως, αυτό είναι δυνατό γιατί η ομορφιά είναι εξίσου τρομακτική όσο και γοητευτική. Δεν μιλάμε εδώ για μια ρομαντική ομορφιά, μιλάμε για το σύμπαν. Μπορώ να πω ότι το σύμπαν είναι τέλειο, γιατί πράγματι είναι. Κι έτσι, εγώ -που έχω έναν ρόλο μέσα σε αυτό- δεν μπορώ να διαχωρίσω το σύμπαν από αυτή την ομορφιά. Και κατά συνέπεια δεν μπορώ να αποσπαστώ ούτε από την τελειότητα. Αυτό που ορίζουμε ως ομορφιά μέσα σε μια κοινωνία είναι κάτι εντελώς διαφορετικό από αυτό που είναι η ομορφιά καθ’ εαυτήν. Επιπλέον, ο ίδιος ο ορισμός της ομορφιάς εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την εποχή στην οποία ζούμε.

Béla Tarr: Έχει δίκιο, η ομορφιά υπάρχει όμως το ερώτημα είναι τι ακριβώς ονομάζουμε ομορφιά. Για παράδειγμα, εμείς δεν κάνουμε ποτέ ταινίες για ανθρώπους που κοσμούν το εξώφυλλο του Vanity Fair. Στον δικό μας κόσμο, στην πιο οικεία και στοιχειώδη ανθρώπινη συνθήκη, ο αληθινός πρωταγωνιστής είναι η ομορφιά, μια ομορφιά που υπάρχει ως ανθρώπινη παρουσία. Σήμερα, η ομορφιά έχει τυποποιηθεί, έχει μετατραπεί σε ένα καπιταλιστικό πρότυπο. Κι όμως, εκείνο που χρειάζεται είναι να ξαναβρούμε την ανθρώπινη ομορφιά. Όλοι είναι όμορφοι. Απλώς, ίσως δεν έχουμε πάντοτε το θάρρος να το αντικρίσουμε ή ίσως η λέξη ομορφιά να μην σημαίνει για εμάς το ίδιο πράγμα που σημαίνει για το Vanity Fair.

Arnaud Laporte: Στα πρώτα σας φιλμ γράφατε μόνος σας τα σενάρια, έπειτα ακολούθησε αυτή η συνεργασία με τον László Krasznahorkai, η οποία διήρκεσε μέχρι το The Turin Horse. Τι είναι αυτό που τον καθιστά τόσο πολύτιμο συνεργάτη για εσάς;

Béla Tarr: Καταρχάς, δεν γράφω ποτέ σενάρια. Σημειώνω απλώς κάποιες καταστάσεις και αυτό μου αρκεί. Δεν δουλεύω με σενάριο γιατί ο γραπτός λόγος είναι μια γλώσσα διαφορετική από την εικόνα. Όταν συναντηθήκαμε με τον László μέσα στη δουλειά, όλα ήταν εξαιρετικά απλά. Είχαμε τις ίδιες ιδέες, χρησιμοποιούσαμε τις ίδιες λέξεις. Είναι πραγματικά ένας σπουδαίος συγγραφέας. Το υλικό του είναι οι λέξεις, το δικό μου οι εικόνες. Πρόκειται για δύο διαφορετικές γλώσσες που, στην ουσία, δεν επικοινωνούν μεταξύ τους. Κι όμως αυτό που μας ένωνε εκείνον και εμένα ήταν η κοινή μας αίσθηση της πραγματικότητας. Εκείνος έγραφε για μια συγκεκριμένη πραγματικότητα κι εγώ έπρεπε να αναζητήσω αυτή την ίδια πραγματικότητα, την ίδια λογική, με τα μέσα μιας νέας κινηματογραφικής γλώσσας που γεννιόταν ακριβώς από αυτή την πραγματικότητα.

Arnaud Laporte: Υπάρχει επίσης μεγάλη σταθερότητα στους συνεργάτες σας, Béla Tarr: η σύζυγός σας, στο σενάριο και στο μοντάζ, και ο μουσικός Mihály Víg που υπογράφει τον ήχο, έναν ήχο εξαιρετικά πλούσιο στις ταινίες σας. Ας μιλήσουμε πρώτα για την Ágnes Hranitzky, η οποία από το Werckmeister Harmonies αναγράφεται ως συν-σκηνοθέτις. Η δουλειά πάνω στο σενάριο θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα απαιτητική μαζί σας. Κάθε πλάνο χρειάζεται μακρά προετοιμασία. Πώς δουλεύετε στο πλατό;

Béla Tarr: Κάθε φορά ήταν διαφορετικά, όλα εξαρτώνταν από την κατάσταση των ανθρώπων. Η συνεργασία με τον Mihály, πάντως, είναι πολύ απλή. Πηγαίνει στο στούντιο, ηχογραφεί, επιστρέφει και μου δίνει ένα USB. Και όλα αυτά πριν από τα γυρίσματα, γιατί για μένα η μουσική είναι ένας από τους βασικούς χαρακτήρες της ταινίας και, φυσικά, πρέπει να γνωρίζω τον πρωταγωνιστή μου. Πρέπει να ξέρω τη μουσική προτού αρχίσω να γυρίζω, γιατί τη χρησιμοποιώ ήδη κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων. Η Ágnes, επισήμως, είναι η μοντέρ. Στην πραγματικότητα, όμως, βρίσκεται διαρκώς στο πλατό. Ελέγχει τους ρυθμούς, την εικόνα, την ποιότητα κάθε λεπτομέρειας. Κάποιες φορές διαφωνεί μαζί μου, βλέπει τη σκηνή αλλιώς. Είναι μια συλλογική δουλειά. Ωστόσο, στο πλατό είμαστε κυρίως η Ágnes κι εγώ και βέβαια ο διευθυντής φωτογραφίας και όλη η ομάδα. Ο Krasznahorkai δεν παρευρίσκεται στα γυρίσματα. Ας πούμε ότι περνά πού και πού απλώς για να πει ένα γεια. Μέχρι εκεί. Για εκείνον, αυτός ο χώρος είναι ένας άλλος κόσμος. Άλλωστε κανείς δεν περιμένει από αυτόν να βρίσκεται εκεί, δεν έχει τίποτα να κάνει στο πλατό. Μερικές φορές περνούσε κι ο Mihály, απλώς για μια επίσκεψη. Έτσι γίνονται τα γυρίσματα. Κατά βάθος, ένα γύρισμα είναι πάντα το ίδιο πράγμα, πρέπει να δημιουργήσεις σωστές καταστάσεις, να δημιουργήσεις μια ατμόσφαιρα, μια ένταση, να φτιάξεις σκηνές που να μοιάζουν αληθινές. Αυτή είναι η δουλειά. Αυτό χρειάζεται να κάνεις. Τίποτα περισσότερο.

Arnaud Laporte: Γνωρίζετε ότι η δουλειά του διευθυντή φωτογραφίας είναι ιδιαίτερα απαιτητική, καθώς η κάμερά σας βρίσκεται διαρκώς σε κίνηση, μια αργή κίνηση σαν μια μακρά σπείρα. Τι είναι αυτό που προσπαθεί να συλλάβει αυτή η κίνηση από τον κόσμο που κινηματογραφεί;

Béla Tarr: Σε αυτού του είδους τις πολύ μεγάλες λήψεις, πρέπει πρώτα να κατανοήσει κανείς ότι στο εσωτερικό τους πραγματοποιείται ένα είδος μοντάζ. Για παράδειγμα, μπορεί να ξεκινήσω με ένα κοντινό πλάνο, ύστερα να απομακρυνθώ σε ένα γενικό και σε μια τρίτη θέση της κάμερας να σταθώ σε μια λεπτομέρεια. Έτσι, μέσα στο ίδιο το πλάνο συντελείται ένα είδος μοντάζ, όχι όμως στο τραπέζι του μοντάζ. Η ένταση που γεννά το γύρισμα τόσο μακρών πλάνων προσφέρει πολλά. Η ομάδα βρίσκεται σε απόλυτη συγκέντρωση. Οι άνθρωποι είναι μέσα στη συνθήκη. Οι ηθοποιοί αναγκάζονται να παραμένουν εντός της σκηνής, μέσα στον ρόλο τους, όσο η κάμερα συνεχίζει να καταγράφει. Δημιουργείται έτσι μια πολύ ιδιαίτερη συνθήκη εργασίας και αυτό το αγαπώ. Με ενδιαφέρει βαθιά να χορογραφώ την κίνηση της κάμερας. Αν και οφείλω να το παραδεχτώ, στο πλατό είμαι αρκετά αυταρχικός.

Arnaud Laporte: Μιλώντας για χορογραφία, είναι αλήθεια ότι οι γιορτές κατέχουν μια ξεχωριστή θέση στο έργο σας. Στις ταινίες σας, οι γιορτές είναι συχνά εφιαλτικές, όπως ο διαβολικός χορός στο Satantango ή η μέθη στα μπαρ. Στιγμές που θα μπορούσαν να είναι χαρούμενες, τις ανατρέπετε για να αναδείξετε τη σκοτεινή τους πλευρά. Ποια λειτουργία έχουν τελικά οι γιορτές στις ταινίες σας, Béla Tarr;

Béla Tarr: Ας πούμε ότι όταν κάποιος είναι ευτυχισμένος, η χαρά του για τη ζωή και η ένταση αυτής της χαράς, αποκαλύπτουν την ποιότητα ολόκληρης της ύπαρξής του. Θέλω να πω πως, όταν βλέπουμε τους χαρακτήρες να χορεύουν, μπορούμε να αναγνωρίσουμε εκεί αυτό που είναι η ευτυχία, η αληθινή. Κι όμως, ταυτόχρονα, αυτό σε προετοιμάζει γιατί γνωρίζεις ότι πρόκειται για ένα αδιέξοδο. Κι έπειτα, ομολογώ πως το αγαπώ αυτό. Σχεδόν όλες οι ταινίες μου περιέχουν μια σκηνή χορού, εκτός από τις δύο τελευταίες. Στις υπόλοιπες, ναι. Τώρα που το σκέφτομαι, στο The Man from London υπάρχει επίσης μια σκηνή χορού. Στο The Turin Horse όμως δεν υπάρχει πια.

Arnaud Laporte: Ακριβώς γι’ αυτό, μετά το The Man from London, το 2007, είχατε πει ότι θα κάνατε ακόμη μία ταινία και καμία παραπάνω. Και πράγματι, αυτό συνέβη με το The Turin Horse. Έχετε πει ότι ο κύκλος κλείνει ανάμεσα στο Family Nest, την πρώτη σας ταινία, και στο The Turin Horse. Ίσως αυτό να είναι σαφές για εσάς, όχι όμως κατ’ ανάγκην για έναν θεατή όπως εγώ. Ποιος είναι αυτός ο κύκλος;

Béla Tarr: Σας το είπα: προχωράμε πάντα βήμα-βήμα, ταινία την ταινία. Μπαίνουμε όλο και πιο βαθιά στο ποτάμι. Καθαρίσαμε το ύφος μας, γίναμε πιο δημιουργικοί και φτάσαμε σε ένα σημείο όπου λες: να, τώρα είναι έτοιμο, τελείωσε. Η γλώσσα… η κινηματογραφική γλώσσα έχει πλέον ολοκληρωθεί. Θα μπορούσα να τη χρησιμοποιήσω ξανά οποιαδήποτε στιγμή αλλά δεν θέλω ούτε να σας κουράσω ούτε να σας δώσω την αίσθηση ότι επαναλαμβάνομαι. Δεν θέλω να επιστρέψω σε αυτή τη γλώσσα απλώς για λόγους εμπορίου ή για να κερδίσω τα προς το ζην, όχι. Είναι απλό, όλα έχουν ειπωθεί, πραγματικά. Είναι είτε σ’ αρέσει είτε όχι (take it or leave it), δική σας η επιλογή. Έχει ολοκληρωθεί και κάθε νέα απόπειρα δεν θα ήταν παρά μια επανάληψη, κι αυτό δεν το θέλω και δεν θα το κάνω.

Arnaud Laporte: Άρα, τελικά, υπάρχει για εσάς μια αίσθηση ικανοποίησης που φτάσατε σε αυτή την πληρότητα, στο γεγονός ότι όλα έχουν πλέον ολοκληρωθεί;

Béla Tarr: Απολύτως. Κατά κάποιον τρόπο, δεν δείξαμε ποτέ, ούτε αφήσαμε να κυκλοφορήσει καμία ταινία προτού να είμαστε βέβαιοι ότι ανταποκρινόταν πλήρως σε αυτό που περιμέναμε από την ίδια, αυτό είναι γεγονός. Εκείνο που βλέπετε στην οθόνη είναι ακριβώς αυτό που θέλαμε. Φυσικά, αυτές οι ταινίες είναι όλες διαφορετικές. Οι εποχές ήταν διαφορετικές, δεν είχαμε την ίδια ηλικία. Όμως είναι δικές μας, κι αυτό επίσης είναι γεγονός. Αν δεν σας αρέσουν, δεν πειράζει, πραγματικά. Είναι είτε σ’ αρέσει είτε όχι, κανένα πρόβλημα. Εγώ είμαι χαρούμενος που τις κάναμε. Κατά κάποιον τρόπο, είμαι περήφανος γι’ αυτές και αυτό είναι όλο.

Arnaud Laporte: Ωστόσο, συνεχίζετε να ενδιαφέρεστε για τον κινηματογράφο. Δοκιμάσατε και την παραγωγή, ίσως να μην υπήρχαν αρκετά ενδιαφέροντα πρότζεκτ. Από την άλλη, η διδασκαλία, τα εργαστήρια, τι είναι αυτό που μπορεί κανείς να μεταδώσει στους νέους κινηματογραφιστές;

Béla Tarr: Αφού σταμάτησα να σκηνοθετώ, δεν μπόρεσα παρ’ όλα αυτά να απομακρυνθώ από τον κινηματογράφο. Κάπως έτσι προέκυψε να δουλέψω για μια διεθνή σχολή κινηματογράφου και να συνεργαστώ με νέους δημιουργούς από κάθε γωνιά του κόσμου. Γι’ αυτό μετακόμισα στο Σαράγεβο και εργάστηκα εκεί επί τέσσερα χρόνια. Δούλεψα με νέους από την Ιαπωνία, την Κορέα, τη Σιγκαπούρη, την Ινδία, από τη Λατινική Αμερική – την Κολομβία, τη Βραζιλία, το Μεξικό. Με ανθρώπους από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Αγγλία, τη Γαλλία. Ναι, πραγματικά από όλο τον κόσμο. Είναι υπέροχο όταν συνειδητοποιείς πόσο διαφορετικός είναι ο καθένας. Είχαμε, για παράδειγμα, μια απίστευτη νεαρή Γιαπωνέζα -εξαιρετικά ταλαντούχα, λεσβία- και έναν ηλικιωμένο Ισλανδό που έμοιαζε λίγο με αρκούδα. Και αυτοί οι δύο, ο τρόπος με τον οποίο κατάφεραν να κατανοήσουν ο ένας τον άλλον, να σεβαστούν ο ένας τον άλλον, να αποδεχτούν τις διαφορές τους, ήταν συγκλονιστικός. Μπόρεσαν να δουλέψουν μαζί επειδή βρήκαν κοινό τόπο. Ήξεραν πολύ καλά ότι η κουλτούρα τους ήταν εντελώς διαφορετική όπως και η θρησκεία τους, το χρώμα του δέρματός τους. Κι όμως, ήταν απίστευτο να τους βλέπεις να συνεργάζονται και να δημιουργούν τόσα καινούργια πράγματα.

Συνεχίζω να δουλεύω με νέους ανθρώπους, τους αγαπώ. Κάποιες φορές μαθαίνω κι εγώ πολλά από αυτούς, ιδίως σε ό,τι αφορά τη high-tech γιατί εκεί είμαι πραγματικά πίσω, εντελώς άσχετος, αλλά δεν πειράζει. Εύχομαι να συνεχίσουν να δουλεύουν μαζί, έχουν γίνει μια πραγματική ομάδα. Δημιουργούν πολύ όμορφα πράγματα και, απ’ όσο καταλαβαίνω, θέλουν να συνεχίσουν. Αυτό είναι.

Arnaud Laporte: Θυμάστε τα όνειρά σας ή τους εφιάλτες σας, Béla Tarr;

Béla Tarr: Μερικές φορές. Αλλά όταν ανατέλλει ο ήλιος τα ξεχνάω. Ξεχνάω και τα όνειρά μου και τους εφιάλτες μου. Φυσικά, όπως όλοι, αυτά τα όνειρα επηρεάζονται από το καθημερινό άγχος, τις συγκρούσεις που βιώνεις, την προσωπική ζωή, πολλά πράγματα παίζουν ρόλο. Αλλά δεν είμαι σαν τον Apichatpong Weerasethakul, που κάνει τα όνειρα υλικό της δουλειάς του. Τον σέβομαι βαθιά, τον αγαπώ πολύ και μου αρέσουν οι ταινίες του. Η ερώτησή σας, λοιπόν, ταιριάζει στον Apichatpong, όχι σε μένα.

Arnaud Laporte: Και βλέπετε τις ταινίες σας ως όνειρα, ως εφιάλτες ή ως κάτι άλλο;

Béla Tarr: Όχι. Είναι απλώς ταινίες. Αυτό είναι όλο.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] ΣτΜ: Νόμπελ Λογοτεχνίας 2025.
[2] ΣτΜ: Σκηνοθετεί επίσης τις μικρού μήκους ταινίες Cinemarxism (Cinemarxisme, 1979), Hotel Magnezit (1980), Journey on the Plain (Utazás az Alföldön, 1995) και Prologue (2004), καθώς και τα ντοκιμαντέρ The Last Boat (Utolsó hajó, 1990), Muhamed (2017) και Missing People (2019).
[3] ΣτΜ: Τα άλλα δύο μέλη ήταν η Teresa Castro και η Mati Diop.

The post Μια συνέντευξη με τον Béla Tarr (1955-2026): Η ζωή & το υποβλητικό έργο του δημιουργού [2021, France Culture] first appeared on Aυτολεξεί.

Πρώτα απ’ όλα, με ποιον μιλάμε; Πείτε μας ό,τι θεωρείτε ασφαλές σχετικά με το ποιοι είστε, τι κάνετε και ποια είναι η θέση σας μέσα στην κοινωνία και στα κοινωνικά κινήματα του Μαρόκου.

Είμαστε η Yousra και η Qamar, φεμινίστριες ακτιβίστριες με έδρα την Καζαμπλάνκα. Η Qamar πρόκειται να ξεκινήσει δουλειά ως πανεπιστημιακή διδάσκουσα, ενώ η Yousra εργάζεται σε γραφείο στην Κενίτρα. Είμαστε και οι δύο ενεργά μέλη ενός φεμινιστικού και κουήρ δικτύου που εκτείνεται σε ολόκληρη τη χώρα. Το δίκτυο λειτουργεί κυρίως ως μια σειρά από βάσεις για υλική αλληλεγγύη και συλλογική υποστήριξη, ως πλατφόρμα πολιτικοποίησης και κινητοποίησης, αλλά και ως χώρος διεκδίκησης.
Η Qamar ήταν ενεργή κατά την εξέγερση του 2011, ενώ η Yousra ήταν τότε πολύ μικρή για να συμμετάσχει. Πέρα από τη συμμετοχή μας στην οργανωτική πλατφόρμα και τις διαδηλώσεις, αυτή τη στιγμή εργαζόμαστε για την παροχή νομικής και ιατρικής βοήθειας κατά τη διάρκεια αυτής της εξέγερσης.

Πριν απαντήσουμε στις υπόλοιπες ερωτήσεις, θέλουμε να κάνουμε κάποιες διευκρινίσεις. Αυτή η εξέγερση είναι πολύ πρόσφατη, και όποιος ισχυρίζεται ότι έχει μια σαφή εικόνα ή ανάλυση του τι ακριβώς συμβαίνει – ακόμα κι αν βρίσκεται τόσο κοντά στα γεγονότα όσο εμείς – λέει ψέματα.

Πώς κατανοείτε αυτό που συμβαίνει τώρα στο Μαρόκο; Μπορείτε να μας δώσετε λίγο υπόβαθρο για την εξέγερση;

Αυτό που συμβαίνει τώρα είναι η φυσική συνέπεια μιας σειράς καταστροφικών πολιτικών αποφάσεων που προήλθαν από ένα σύστημα θεμελιωδώς εχθρικό προς τον λαό. Για να κατανοήσει κανείς το πλαίσιο: το Μαρόκο είναι μια χώρα με έντονη ταξική βία και ανισότητες, έναν ετοιμοθάνατο δημόσιο τομέα (νοσοκομεία, σχολεία και παρόμοιους θεσμούς) και μια μεσαία τάξη που έχει φτωχοποιηθεί. Επιπλέον, η πολυπληθέστερη ηλικιακή ομάδα της χώρας είναι οι νέοι, και περισσότερο από το ένα τρίτο από εμάς είναι άνεργοι. Ακόμα κι όταν βρίσκεις δουλειά ως νέος άνθρωπος, είναι συνήθως «μαύρη» εργασία που δεν σου εξασφαλίζει πρόσβαση στο ήδη ελάχιστο σύστημα κοινωνικής πρόνοιας. Παρ’ όλα αυτά, αυτή η χώρα – υπό τεράστια πίεση και χωρίς δημόσιες υπηρεσίες – υποτίθεται ότι θα φιλοξενήσει το Κύπελλο Εθνών Αφρικής του 2025 και το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2030.

Όπως λέει το σύνθημα: «Χτίσατε στάδια και ξεχάσατε τον λαό του Αλ-Χάουζ.»

Μερικά γεγονότα πυροδότησαν το κίνημα. Πρώτα απ’ όλα, όπως έχει ειπωθεί πολλές φορές, οκτώ γυναίκες πέθαναν στην Αγαντίρ κατά τη διάρκεια καισαρικών επεμβάσεων στο ίδιο νοσοκομείο μέσα σε μόλις έναν μήνα. Αυτό οδήγησε στις πρώτες διαδηλώσεις ενάντια στο Παγκόσμιο Κύπελλο, με αίτημα τη βελτίωση των υπηρεσιών υγείας.

Έπειτα, ήρθε το άνοιγμα -και η προκλητική επίδειξη- ενός νέου, υπερσύγχρονου ποδοσφαιρικού σταδίου στην επέτειο των δύο ετών από τον σεισμό του Αλ-Χάουζ, κοντά στο Μαρακές, εκεί όπου πολλοί από τους πληγέντες που έχασαν τα σπίτια τους εξακολουθούν να ζουν σε σκηνές και καταυλισμούς. Τόσο λίγο τους νοιάζει. Αυτό έδειξε ξεκάθαρα ποιες είναι οι προτεραιότητες του κράτους· κι ενώ ο λαός έμεινε αποσβολωμένος από αυτή την πολιτική, οι προπαγανδιστικές μηχανές ασχολούνταν με το να καυχιούνται για διάφορα πολιτιστικά αντικείμενα που κατάφεραν να καταχωρηθούν ως «μαροκινά» στην UNESCO. Λες και μας ένοιαζε αυτό!

Έτσι επινοήσαμε έναν νέο όρο για αυτόν τον σωβινιστικό, φασιστικό και «αισθητικό» εθνικισμό που αρνείται να δει τι πραγματικά συμβαίνει στη χώρα μας: «Ζλάιτζι» (Zlayji), αναφερόμενοι στα περίφημα Zellige – τα πλακάκια που αυτοί τόσο λατρεύουν να επιδεικνύουν. Τέλος, υπήρξε η προσωρινή απελευθέρωση του ηγέτη του κινήματος Ριφ Χιράκ (Rif Hirak) του 2017, του Νάσερ Ζεφζάφι (Nasser Zefzafi). Είναι ο ηγέτης του ειρηνικού κινήματος των Riffi – των Αμαζίγ της βόρειας περιοχής, που πήρε το όνομά της από τα βουνά Ριφ. Το κίνημα ζητούσε λιγότερο αποκλεισμό και καλύτερη πρόσβαση σε νοσοκομεία, εκπαίδευση και εργασία. Ο Ζεφζάφι εκτίει σήμερα ποινή 20 ετών και αρνείται να υπογράψει έγγραφα που θα του εξασφάλιζαν βασιλική χάρη, δηλαδή ελευθερία με αντάλλαγμα «δημόσιες συγγνώμες για την υποκίνηση αυτονομιστικού κινήματος».

Απελευθερώθηκε προσωρινά για την κηδεία του πατέρα του και ο λόγος του συγκίνησε βαθιά τον κόσμο. Εμείς, η Γενιά Ζ (Gen Z), ήμασταν πολύ μικροί όταν ξέσπασε το κίνημα του Ριφ, αλλά όταν κυκλοφόρησαν δεκάδες βίντεο από το 2017, καταλάβαμε ότι πάλευαν για τον ίδιο σκοπό με εμάς και αποφασίσαμε να εμπνευστούμε από αυτό το κίνημα. Σήμερα, φωνάζουμε για την απελευθέρωση του Ζεφζάφι και όλων των Riffi διαδηλωτών, από κάθε πόλη του Μαρόκου.

Και όταν όλα εδώ έμοιαζαν σκοτεινά, οι οθόνες μας άρχισαν να γεμίζουν με εικόνες, βίντεο και άρθρα για την επανάσταση στο Νεπάλ. Είναι ασφαλές να πούμε ότι χωρίς το Νεπάλ, η μαροκινή νεολαία δεν θα είχε εξεγερθεί όπως το έκανε. Έτσι, όταν ξέσπασε η πρώτη διαμαρτυρία του ιατρικού σώματος στην Αγαντίρ, ο κόσμος άρχισε να οργανώνεται. Αυτό συνέβη δύο εβδομάδες πριν από τις πρώτες διαδηλώσεις της 27ης και 28ης Σεπτεμβρίου.

Η οργάνωση ξεκίνησε κυρίως μέσω Discord, μιας πλατφόρμας που μέχρι τότε χρησιμοποιούνταν κυρίως για βιντεοπαιχνίδια ή για ομαδικά πρότζεκτ στο σχολείο ή το πανεπιστήμιο. Παράλληλα, συνεχίσαμε να δημιουργούμε βίντεο και περιεχόμενο σε άλλες πλατφόρμες, όπως το TikTok και το Instagram, για να παρακινήσουμε τον κόσμο να ενταχθεί στο Discord. Αυτή η μορφή οργάνωσης προσέφερε ανωνυμία και αποκέντρωση. Εγώ μπήκα στα πρώτα στάδια, όταν το Discord είχε μόλις 1.000 μέλη· σήμερα ξεπερνά τις 200.000.

Το δίκτυο ξεκίνησε κυρίως από απογοητευμένους νέους ανθρώπους – φοιτητές, άνεργους, νέους που δεν βρίσκουν δουλειά – με στόχο να οργανώσουν ταυτόχρονες διαδηλώσεις σε όλες τις πόλεις και τα χωριά της χώρας. Πριν τις διαδηλώσεις, αρχίσαμε να κάνουμε ανοιχτές συζητήσεις για το πώς πρέπει να οργανωθούμε (κεντρικά ή αποκεντρωμένα, ειρηνικά ή «βίαια»), αν πρέπει να δημιουργήσουμε «οργάνωση» ή όχι, και να προσκαλούμε μαροκινούς δημοσιογράφους ειδικευμένους στη διαφθορά, καθώς και ανθρώπους που είχαν συμμετάσχει στο Κίνημα της 20ής Φεβρουαρίου (η ονομασία της εξέγερσης του 2011 στο Μαρόκο).

Όσο για τα κύρια αιτήματα, ήταν πάντοτε σαφή: καλύτερα νοσοκομεία και εκπαίδευση, τέλος στη διαφθορά και στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2030, περισσότερες δουλειές και πτώση της κυβέρνησης και των πλουσίων ελίτ.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο σημερινός πρωθυπουργός είναι ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους στο Μαρόκο. Είναι δισεκατομμυριούχος σε δολάρια και ευθύνεται για την κλιμάκωση της υδρολογικής κρίσης στη χώρα, όταν εισήγαγε ένα σχέδιο για να… φυτεύονται καρπούζια και αβοκάντο στην έρημο. Πολλές αγροτικές περιοχές δεν έχουν πρόσβαση σε καθαρό νερό, αλλά το σχέδιο παραμένει ανέπαφο – και οι καταναλωτές στη Γαλλία ή την Ισπανία μπορούν να απολαμβάνουν τα «μαροκινά» αυτά προϊόντα όποτε θέλουν.

Αν και το αίτημα για πτώση της κυβέρνησης υπήρχε από την αρχή, έγινε όλο και πιο κεντρικό όσο η καταστολή γινόταν πιο άγρια. Από τις πρώτες μέρες, δεκάδες και ύστερα εκατοντάδες αθώοι και ειρηνικοί πολίτες οδηγήθηκαν σε προληπτική κράτηση, ανάμεσά τους και γονείς με παιδιά. Δεχθήκαμε βίαιους ξυλοδαρμούς, με μίσος, και κάποιες γυναίκες αναγκάστηκαν να αφαιρέσουν το χιτζάμπ τους. Την τέταρτη μέρα, η αστυνομία πάτησε με όχημα διαδηλωτές στην Ουζντά, αφήνοντας έναν νεαρό σε κρίσιμη κατάσταση. Την επόμενη μέρα, στην Αγαντίρ, πυροβόλησαν με πραγματικές σφαίρες, ακόμη και ανηλίκους. Υπήρξαν τρεις νεκροί και δεκάδες τραυματίες μόνο από τις σφαίρες.

Στο Μαρακές, βγήκαν με τανκς και συνέλαβαν σχεδόν τους μισούς νέους της πόλης σε προληπτική κράτηση. Κάποιοι αφέθηκαν ελεύθεροι, αλλά άλλοι περιμένουν ακόμη τη δίκη τους, αντιμετωπίζοντας το ενδεχόμενο έως και 20 χρόνια φυλάκισης. Όλα αυτά δικαιολογούνται από τις προπαγανδιστικές μηχανές του κράτους, σε ένα περιβάλλον χωρίς ελεύθερο Τύπο.

Φωτογραφία: Yassine Toumi.

Ποιες είναι οι διαφορετικές δυνάμεις που συνυπάρχουν ή συγκρούονται μέσα και απέναντι στο κίνημα;

Οι δυνάμεις μέσα στο κίνημα είναι ποικίλες. Κυριαρχούν οι αποκλεισμένοι νέοι άνθρωποι, αλλά συμμετέχουν και όσοι έχουν απογοητευτεί όχι μόνο από τα πολιτικά κόμματα, αλλά και από τις οργανώσεις και τους συλλόγους. Η κινητοποίηση βασίζεται κυρίως σε άτυπα δίκτυα. Επειδή πρόκειται για ένα μαζικό, πολυσυλλεκτικό κίνημα, στο εσωτερικό του υπάρχουν διαφορετικές τάσεις και αντιπαραθέσεις – για παράδειγμα, γύρω από τον πολιτισμικό συντηρητισμό ή τη συνεργασία με άλλες οργανώσεις ή κόμματα. Όλα όμως συζητιούνται ανοιχτά στο Discord. Μέχρι στιγμής, η πιο συντηρητική πτέρυγα δεν έχει επικρατήσει, κυρίως επειδή οι γελοίες προσπάθειες της κυβέρνησης να αποπροσανατολίσει την κοινή γνώμη μιλώντας για την «προώθηση της ομοφυλοφιλίας» απέτυχαν παταγωδώς.

Αρχικά περιμέναμε στήριξη από τους ultras – τις ομάδες οπαδών ποδοσφαίρου που συχνά θεωρούνται η φωνή του λαού – αλλά, δυστυχώς, δεν εμφανίστηκαν μαζικά.

Όσο για τα πολιτικά κόμματα, διάφορα αριστερά και ισλαμιστικά κόμματα προσπάθησαν να καβαλήσουν το κύμα του κινήματος, δίνοντας πληθώρα συνεντεύξεων και τραβώντας πάνω τους την προσοχή κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων. Αυτή η στάση προκάλεσε έντονη δυσαρέσκεια στην ομάδα GenZ212, η οποία τη θεώρησε προσπάθεια οικειοποίησης του κινήματος – ιδίως επειδή αργότερα επικεντρώθηκαν υπερβολικά στα λίγα καμένα αυτοκίνητα, ενώ σχεδόν αγνόησαν τους τραυματίες και τα θύματα από την πλευρά των διαδηλωτών. Οι νέοι της ομάδας Adl w al Ihsan (μια ειρηνική σαλαφιστική οργάνωση που δρα έντονα υπέρ της Παλαιστίνης) άρχισαν επίσης να πορεύονται μαζί μας – ιδιαίτερα στο Μαρακές και στην Ταγγέρη, για παράδειγμα. Παρ’ όλα αυτά, η συμμετοχή τους προκάλεσε ανησυχία, καθώς βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις με το κράτος για να αναγνωριστούν ως επίσημο κόμμα, κι έτσι υπήρχε φόβος ότι θα χρησιμοποιήσουν το κίνημα για δικούς τους σκοπούς. Οι πρόσφατες εθνικές διαδηλώσεις για τη διετή επέτειο της επιχείρησης “Κατακλυσμός του Αλ-Άκσα” έγιναν υπό την καθοδήγηση του λαού και των συλλογικών ομάδων, και αποτέλεσαν ευκαιρία να γίνει καλύτερα κατανοητό το κίνημά μας από τις άλλες ομάδες που κινητοποιήθηκαν.

Πολλοί άνθρωποι έχουν ρωτήσει για τον ρόλο του βασιλιά του Μαρόκου σε αυτά τα γεγονότα. Ένας από τους λόγους για τη βίαιη και τυφλή αντίδραση του κράτους μπορεί να είναι το γεγονός ότι η βασιλική διαδοχή πλησιάζει – και σκοπεύουν να στέψουν έναν πρίγκιπα που δεν είναι καν 23 ετών. Αυτή η περίοδος είναι εξαιρετικά τρομακτική και εύθραυστη για το καθεστώς. Το εθνικό σύνθημα του Μαρόκου μπορεί να είναι «Ο Θεός, η Πατρίδα, ο Βασιλιάς», όμως η σημασία αυτών των όρων, στα μάτια του κράτους, είναι αντιστραμμένη. Τα μεγαλύτερα ταμπού στο Μαρόκο είναι: α) ο βασιλιάς, β) η χώρα (δηλαδή το ζήτημα της Δυτικής Σαχάρας), γ) η θρησκεία.

Η οργανωτική πλατφόρμα του κινήματος πρόσφερε έναν χώρο όπου μπορούσε να γίνει λόγος για όλα αυτά χωρίς λογοκρισία ή αποκλεισμό. Το κίνημα τολμά να ασκεί κριτική και να σατιρίζει τον βασιλιά και τις εξουσίες του – κάτι απαράδεκτο για το καθεστώς. Όταν οι αριθμοί μας εκτοξεύθηκαν και αντιμετωπίσαμε την αστυνομική καταστολή, αυτά τα δομικά ζητήματα μετακινήθηκαν φυσικά εκτός των κύριων συζητήσεων. Μετά τη μαζική προπαγάνδα που δικαιολογούσε τη βία της αστυνομίας, οι άνθρωποι έσπευσαν να υπερασπιστούν το κίνημα και να θυμίσουν στον κόσμο ότι βγήκαμε στους δρόμους για βασικά δικαιώματα, όχι για ανατροπή του καθεστώτος.

Εξαιτίας του φόβου, οι συμμετέχοντες μειώθηκαν, και ορισμένοι διαδηλωτές άρχισαν να ζητούν από τον βασιλιά να παρέμβει, να απομακρύνει την κυβέρνηση και να σταματήσει την παράνοια. Παρ’ όλα αυτά, ο κόσμος στους δρόμους εξακολούθησε να αρνείται να τραγουδήσει συνθήματα προς τιμήν του βασιλιά ή να προσευχηθεί για την υγεία του, όπως τους ζητούσαν.

Την Παρασκευή, 10 Οκτωβρίου, ο βασιλιάς έκανε μια ομιλία, αλλά δεν απέλυσε την κυβέρνηση, ούτε αναγνώρισε πραγματικά τις διαδηλώσεις. Αυτό θεωρείται προσωρινή αποτυχία, και αυτή τη στιγμή ανασυντασσόμαστε για να βρούμε νέους τρόπους να ακουστεί η φωνή μας.

Μπορείτε να περιγράψετε ποια είναι η σημερινή κατάσταση με τη μαροκινή κατοχή της Δυτικής Σαχάρας;

Η πλειονότητα των Σαχράουι προσφύγων ζει στο Τιντούφ, στη Σαχάρα της Αλγερίας, σε καταυλισμούς που είναι οργανωμένοι σύμφωνα με τις πόλεις καταγωγής των προσφύγων. Εκεί εδρεύει και το Μέτωπο Πολισάριο (Polisario Front), ο κύριος πολιτικός και στρατιωτικός φορέας του αγώνα των Σαχράουι. Ωστόσο, το Μέτωπο έχει δεχτεί αντιδράσεις και κριτική από Σαχράουι από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, καθώς δεν έχει εξασφαλίσει ούτε ασφάλεια ούτε δημοκρατικό πλαίσιο ζωής στα στρατόπεδα του Τιντούφ.

Η εκεχειρία του 1991, που είχε τερματίσει τον προηγούμενο πόλεμο, κηρύχθηκε λήξασα από το Μέτωπο Πολισάριο τον Νοέμβριο του 2020, μετά από μαροκινή στρατιωτική επιχείρηση κοντά στην πόλη Γκεργκεράτ (Guerguerat). Η εκεχειρία εκείνη είχε παραχωρήσει το 80% του εδάφους στο Μαρόκο και το 20% στο Πολισάριο. Από το 2020, το Πολισάριο κατά διαστήματα ισχυρίζεται ότι στοχεύει μαροκινές θέσεις κατά μήκος του Berm (το τείχος που χωρίζει τις δύο πλευρές). Στην πραγματικότητα, όμως, τα μαροκινά στρατιωτικά drones πλήττουν συχνά το υπόλοιπο 20%. Παρότι οι αρχές υποστηρίζουν ότι στοχεύουν μαχητές του Πολισάριο, πολλά από τα πλήγματα πλήττουν αμάχους, μέλη των πληθυσμών που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να ζήσουν στο Τιντούφ.

Σε σχέση με το δικό μας κίνημα, ένα από τα πρώτα ζητήματα που συζητήσαμε ήταν ότι η προσάρτηση της Σαχάρας δεν μας έδωσε απολύτως τίποτα – εκτός από περισσότερη λογοκρισία και αστυνόμευση. Η μαροκινή πλευρά προτείνει ένα “σχέδιο αυτονομίας” για τη Σαχάρα ως μέρος του Συντάγματος – αλλά τι είδους Σύνταγμα είναι αυτό, όταν η αστυνομία πατά με τα αυτοκίνητά της ακτιβιστές; Συζητήσαμε επίσης τον αυξανόμενο φόβο για πιθανή σύγκρουση. Αν μας χτυπούν σήμερα, περιμένουν στ’ αλήθεια να “υπερασπιστούμε τα σύνορα” αν χρειαστεί αύριο;

Οι διαδηλώσεις στη Σαχάρα γίνονται κάτω από ασφυκτική αστυνομική επιτήρηση. Το Μέτωπο Πολισάριο χειροκρότησε αυτές τις κινητοποιήσεις, αλλά χωρίς καμία πραγματική επαφή με το κίνημά μας. Ορισμένα μέσα ενημέρωσης μάς κατηγόρησαν ψευδώς ότι έχουμε σχέσεις μαζί τους, κάτι που είναι εντελώς αναληθές.

Μπορείτε να μας πείτε μια ιστορία από την προσωπική σας εμπειρία που να αποτυπώνει το πνεύμα αυτών των διαδηλώσεων;

Οι ιστορίες αυτές δεν είναι χαρούμενες. Διαδηλώνουμε κυρίως στην Καζαμπλάνκα και μερικές φορές στη Ραμπάτ ή την Κενίτρα. Τις πρώτες μέρες, ερχόμασταν αντιμέτωποι κυρίως με την αστυνομική βαρβαρότητα. Χρησιμοποιώ τη λέξη «αστυνομία» χαλαρά· περιλαμβάνει όλες τις δυνάμεις καταστολής που βρίσκονται στους δρόμους – τη Βασιλική Χωροφυλακή, τις Κρατικές Δυνάμεις Ασφαλείας κ.ά. Παρατήρησα ότι έχουν δύο βασικές τακτικές: η πρώτη είναι να επιτίθενται για να διαλύσουν κάθε μορφή ενότητας, και έπειτα να ορμούν πάνω μας και να μας χτυπούν δύο εναντίον ενός ή τέσσερις εναντίον ενός – σαν καυγάδες στον δρόμο, μόνο που είναι χειρότεροι.

Αμέσως αρχίσαμε να σκεφτόμαστε τους φίλους και τους συντρόφους μας που συλλαμβάνονταν. Ξέραμε πως θα υπάρξει καταστολή, αλλά όχι τέτοιου βαθμού. Κάποιοι σύντροφοι πήγαν μπροστά στο Δικαστήριο για να προσπαθήσουν να δουν τους κρατούμενους και να προσφέρουν νομική βοήθεια – και συνελήφθησαν κι αυτοί. Ύστερα ήρθε το σοκ του να βλέπεις ανθρώπους να παρασύρονται από οχήματα ή να δέχονται πυροβολισμούς, κι αρχίσαμε να δουλεύουμε για να προσφέρουμε βοήθεια όπου μπορούσαμε. Μετά τους τρεις μάρτυρες που έπεσαν, οι αρχές μείωσαν την παρουσία της στολής – εκτός από εκείνους που δρούσαν ντυμένοι ως πολίτες. Αντίθετα, άρχισαν να παρκάρουν τα οχήματα της αστυνομίας στις πλούσιες συνοικίες και μπροστά στις τράπεζες. Ο κόσμος εκμεταλλεύτηκε αυτή την ευκαιρία για να αναπτύξει άλλες μορφές αντίστασης – όπως μποϊκοτάζ και χακαρίσματα.

Έχουμε διαβάσει για τη συλλογικότητα “Gen Z 212” στα ρεπορτάζ. Μπορείτε να μας πείτε ό,τι γνωρίζετε για το υπόβαθρό της; Ποιος είναι ο ρόλος της στις διαδηλώσεις;

Η Gen Z 212 είναι η πλατφόρμα και το όνομα του κινήματός μας. Είναι το όνομα του Discord. Στο πλαίσιο των διαδηλώσεων, λειτουργεί ως καταλύτης· κάθε πόλη ή χωριό έχει δικά του chat rooms, όπου αποφασίζουμε συλλογικά πού θα πραγματοποιηθούν οι διαδηλώσεις. Πρόσφατα, έχουμε αρχίσει επίσης να οργανωνόμαστε για να στηρίζουμε τους κρατούμενους και τους τραυματισμένους. Σχεδόν τα πάντα γίνονται με ψηφοφορία, και υπάρχουν συχνά έλεγχοι στους διαχειριστές για να εξασφαλιστεί ότι κανείς δεν εκμεταλλεύεται τη συλλογικότητα.

Σε ποιον βαθμό οι συμμετέχοντες στο κίνημα στο Μαρόκο θεωρείτε τους εαυτούς σας μέρος ενός παγκόσμιου κινήματος; Ποιες τακτικές, μορφές οργάνωσης και φιλοδοξίες έχετε αντλήσει από κινήματα σε άλλα μέρη του κόσμου;

Το όνομα Gen Z και οι τακτικές μας – αποκεντρωμένη ψηφιακή οργάνωση, κουλτούρα των memes, ανοιχτές προσκλήσεις για δράση, τακτικές κατάληψης και καθιστικών διαμαρτυριών – τοποθετούν εσκεμμένα το μαροκινό κίνημα μέσα στη συζήτηση των παγκόσμιων εξεγέρσεων της νεολαίας (όπως στην Ινδονησία, στο Περού, στο Νεπάλ, στη Μαδαγασκάρη κ.ά.).
Πολλές φορές έχουμε αναφερθεί ρητά στην παγκόσμια αλληλεγγύη και έχουμε διδαχθεί τακτικές όπως:
– γρήγορος, αποκεντρωμένος συντονισμός,
– ασφαλής επικοινωνία μέσω ανοικτού λογισμικού,
– συμβολικές μορφές άμεσης δράσης.

Αυτό που συνέβη στο Νεπάλ έκανε πολλούς νέους Μαροκινούς να συνειδητοποιήσουν τι είναι εφικτό. Ακόμη και σήμερα, φτιάχνουμε βιντεοκλίπ που συνδέουν τις διαδηλώσεις μας με εκείνες του Νεπάλ. Η παγκόσμια σύγκριση μάς βοηθά στο αφήγημα και την αλληλεγγύη, αλλά τα βιώματα και τα αιτήματα του κινήματος είναι ριζωμένα στις εσωτερικές κοινωνικές ανάγκες – δημόσια υγεία, εκπαίδευση, οικονομική ανασφάλεια και λογοδοσία της εξουσίας.

Πριν από αυτό το κίνημα – και σε έναν βαθμό ακόμη και σήμερα – ήμασταν επιφυλακτικοί στο να θεωρήσουμε τη “νεολαία” ως πολιτικό υποκείμενο, γιατί κάτι τέτοιο σβήνει τις ταξικές διαφορές. Ίσως γι’ αυτό είναι μια έννοια τόσο δημοφιλής στις ΜΚΟ. Ωστόσο, παραμένει αλήθεια πως οι συνθήκες διαβίωσης χειροτερεύουν παντού στον κόσμο, και ότι η ελευθερία της πληροφορίας και του λόγου που προσφέρει το διαδίκτυο – μαζί με την ανωνυμία και τους πόρους που διαθέτει – είναι ίσως το ισχυρότερο όπλο του αιώνα. Δεν είναι ότι αυτά δεν υπήρχαν το 2011· αλλά σήμερα η σχέση μας με αυτά και ο τρόπος που τα χρησιμοποιούμε είναι ριζικά διαφορετικός.

Τέλος, σε σχέση με το μαροκινό πλαίσιο – αν και αυτό αντηχεί με όσα συνέβησαν σε πολλές μετα-αποικιακές χώρες – τη δεκαετία του 1970 και του ’80 υπήρχαν ισχυρά κινήματα στους δρόμους και ριζοσπαστικές αριστερές οργανώσεις, όπως και εξεγέρσεις λόγω λιμού. Η αντίδραση του κράτους υπό τον τότε βασιλιά Χασάν Β΄ ήταν να ρίχνει ανθρώπους σε ομαδικούς τάφους, να δημιουργεί τεράστιες μυστικές φυλακές και θαλάμους βασανιστηρίων. Αυτό άφησε την προηγούμενη γενιά σε τραυματικό φόβο – σε σημείο που η ίδια η λέξη «διαδηλώσεις» να θεωρείται χειρότερη κι από βλασφημία προς τον Αλλάχ. Εμείς είμαστε η πρώτη γενιά που δεν έζησε κάτω από τον Χασάν Β΄ ούτε μέσα στην ωμή βία της περιόδου των “Χρόνων του Μολύβδου” (Les Années de Plomb). Είναι ζωτικής σημασίας να κατανοηθεί αυτό, για να μπορέσει κανείς να αρχίσει να αναλύει τι σημαίνουν πραγματικά αυτές οι διαδηλώσεις για τον λαό του Μαρόκου.

Το Μαρόκο γνώρισε διαδηλώσεις το 2011 κατά τη διάρκεια της Αραβικής Άνοιξης. Σε αντίθεση με την Τυνησία, την Αίγυπτο και τη Λιβύη, αυτό δεν οδήγησε στην πτώση του καθεστώτος. Το 2018 και το 2019, ένα ακόμη κύμα διαδηλώσεων σάρωσε τον αραβικό κόσμο, ξεκινώντας από την Αλγερία και το Σουδάν. Πώς επηρεάζουν οι διαδηλώσεις του 2011 και του 2019 τα σημερινά γεγονότα; Τι διαφέρει σε αυτό το κύμα;

Το κίνημα Gen Z 212 βλέπει και παρουσιάζει τον εαυτό του ως συνέχεια του Κινήματος του Ριφ του 2017, της εξέγερσης της 20ής Φεβρουαρίου του 2011, και κάνει ακόμη αναφορές στις διαδηλώσεις και τις εξεγέρσεις επί Χασάν Β΄, καθώς και στα συνδικάτα και τις φοιτητικές οργανώσεις, όπως η Ila al Amam (δηλαδή το μαρξιστικό-λενινιστικό ρεύμα). Ένας από τους κύριους λόγους είναι ότι τίποτα δεν έχει αλλάξει ουσιαστικά από το 2011· η ελευθερία που κατακτήθηκε τότε, αφαιρέθηκε. Όσοι συμμετείχαν, είτε συμβιβάστηκαν με το κράτος και εργάστηκαν γι’ αυτό, είτε κατέληξαν στη φυλακή ή στην εξορία.

Η Αραβική Άνοιξη στο Μαρόκο ξεκίνησε θέτοντας πολιτικά αιτήματα ενάντια σε ένα κατασταλτικό σύστημα, ενώ το Κίνημα του Ριφ και το δικό μας κίνημα ξεκίνησαν από υλικά αιτήματα – νοσοκομεία, σχολεία, εργασία. Τώρα, προσπαθούμε να διατυπώσουμε πολιτική κριτική για τους λόγους που δεν μπορούμε να έχουμε ούτε νοσοκομεία ούτε σχολεία. Μερικές από τις βασικές διαφορές είναι επίσης η ηλικία των συμμετεχόντων και των κινητοποιητών· στη Gen Z 212 είναι πολύ νεότεροι, και η οργάνωση είναι λιγότερο συγκρατημένη ή ρυθμισμένη σε σύγκριση με τα προηγούμενα κινήματα. Αυτό που λέμε συνεχώς είναι ότι, σε αντίθεση με τις προηγούμενες εξεγέρσεις και τις προηγούμενες γενιές, εμείς δεν θα υποχωρήσουμε.

Στις αρχές του χρόνου, υπήρξαν μαζικές διαδηλώσεις στο Μαρόκο ως απάντηση στη γενοκτονία που λαμβάνει χώρα στη Γάζα. Υπήρξαν επίσης διαδηλώσεις σε αγροτικά χωριά το καλοκαίρι. Ήταν αυτές μέρος της συσσώρευσης ορμής που οδήγησε στη σημερινή εξέγερση; Πώς διαμορφώνουν την κατάσταση;

Φέτος στο Μαρόκο σημειώθηκαν πολλές αποσπασματικές και τοπικές διαμαρτυρίες, κυρίως γύρω από τις συνθήκες εργασίας – αγρότες, δάσκαλοι και γιατροί – που καταπνίγηκαν και διαλύθηκαν γρήγορα. Όμως, αυτές οι κινητοποιήσεις λειτούργησαν ως προοίμιο, ως λόγος για δράση και ως τοπική βάση κινητοποίησης. Όσο για τις κινητοποιήσεις αλληλεγγύης με τη Γάζα, καθώς και για δράσεις όπως οι αποκλεισμοί λιμανιών ή τα μποϊκοτάζ στις αρχές του 2025, αυτές ενίσχυσαν τη συλλογική οργάνωση: δημιούργησαν δίκτυα ακτιβιστών, εμπιστοσύνη μεταξύ φοιτητών, εργαζομένων και κάποιων συνδικάτων, και εκπαίδευσαν ανθρώπους σε πρακτικές αλληλεγγύης και συντονισμού. Για παράδειγμα, οι λιμενεργάτες προχώρησαν σε απεργία για μερικές ημέρες κατά τη διάρκεια της κινητοποίησής μας. Αυτές οι δράσεις κανονικοποίησαν τις μαζικές συγκεντρώσεις, την άμεση δράση, και την τεκμηρίωση διαδηλώσεων που τα κρατικά μέσα αποσιωπούσαν· επίσης ενίσχυσαν το δίκτυο της νομικής υποστήριξης για τους συλληφθέντες.

Πώς θα μοιάζει η “νίκη”;

Βραχυπρόθεσμα, νίκη θα σήμαινε:
– την πτώση της κυβέρνησης,
– την απόδοση ευθυνών στην εγκληματική αστυνομία, στις βοηθητικές δυνάμεις και στη Βασιλική Χωροφυλακή,
– την ακύρωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου 2030 και τη διοχέτευση των πόρων του σε νοσοκομεία, σχολεία και στους εργαζόμενους σε αυτά,
– και τέλος, τη διακοπή των δεσμών “ομαλοποίησης” με το σιωνιστικό κράτος.
Αυτά είναι τα επείγοντα αιτήματά μας.

Μακροπρόθεσμα – επειδή γνωρίζουμε ότι δεν είναι τόσο απλό – νίκη θα σήμαινε το ξήλωμα ολόκληρου του συστήματος που δημιούργησε αυτή την κατάσταση και που ανάγκασε πάνω από το ένα τέταρτο του πληθυσμού να εγκαταλείψει τη χώρα, παρότι δεν υπάρχει ενεργός πόλεμος. Θα σήμαινε το τέλος μιας μοναρχίας που διατηρεί το δικαίωμα ζωής και θανάτου πάνω στον λαό και που μονοπωλεί δεκάδες τομείς της οικονομίας, ενώ ζει μέσα στα πιο πολυτελή παλάτια του κόσμου. Θα σήμαινε την αυτοδιάθεση του λαού, ξεκινώντας από τους αδελφούς και τις αδελφές μας στη Σαχάρα, και το τέλος της τεχνητής αντιπαλότητας με την Αλγερία, που απλώς λειτουργεί ως εργαλείο καταπίεσης και ελέγχου δύο λαών που ήταν πάντοτε ένας.

Θα σήμαινε το τέλος ενός ρατσιστικού νεοαποικιακού συστήματος που χαρίζει τα πάντα στους λευκούς ξένους και υποβάλλει τους λαούς της Δυτικής Αφρικής σε ρατσιστικό έλεγχο και περιθωριοποίηση. Θα σήμαινε το τέλος της συνεργασίας με τη Δύση και με άλλα ξένα αυτοκρατορικά κέντρα στα εγκλήματά τους. Θα σήμαινε το τέλος του καθεστώτος επιτήρησης που γνωρίζει τα πάντα για όλους και μας κάνει να ζουν μέσα στον φόβο. Θα σήμαινε πραγματική και διαφανή λογοδοσία, δικαιοσύνη και αποζημίωση για τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που διαπράχθηκαν τόσο υπό το σημερινό καθεστώς όσο και υπό τον προηγούμενο βασιλιά, Χασάν Β΄. Θα σήμαινε το τέλος ενός οικονομικού συστήματος που βασίζεται στην πελατειακή σχέση και στην αλληλοπροστασία των ελίτ, όπου λίγοι έχουν τεράστια μονοπώλια στην οικονομία και οι υπόλοιποι εργαζόμαστε για αυτούς και τους πληρώνουμε κάθε φορά που αγοράζουμε γάλα, ζάχαρη ή βενζίνη. Θα σήμαινε το τέλος του “Μαχζέν” (makhzen) – αυτού του παλαιού συστήματος εξουσίας. Θα σήμαινε έναν τόπο όπου οι άνθρωποι έχουν πραγματικά αξιοπρέπεια και ελευθερία. Υποθέτω πως θα ήταν μια άλλη χώρα· η χώρα που αξίζουμε.

Τι μπορούν να κάνουν οι άνθρωποι εκτός Μαρόκου για να στηρίξουν τους αντικαθεστωτικούς ακτιβιστές εκεί;

Για όσους βρίσκονται στην Ευρώπη, είναι σημαντικό να γνωρίζουν ότι μετά από κάθε κίνημα ή εξέγερση στο Μαρόκο, ακολουθούν μεγάλες ροές εξορίας, ανεξάρτητα από την έκβαση. Το κράτος ανοίγει τα σύνορα για να ξεφορτωθεί όσους θεωρεί “ανεπιθύμητους”, κι έτσι πολλοί φεύγουν προς την Ευρώπη. Αυτό έγινε, για παράδειγμα, μετά το Κίνημα του Ριφ το 2017. Ένας τρόπος να βοηθήσετε είναι να αντιμετωπίσετε τον φασισμό εκεί όπου βρίσκεστε και να οργανωθείτε μαζί με όσους φτάνουν χωρίς χαρτιά, ώστε να μπορούν να ταξιδεύουν και να ζουν με ασφάλεια.

Εκτός αυτού:

ΜΠΟΪΚΟΤΑΡΕΤΕ ΤΟ ΚΥΠΕΛΛΟ ΑΦΡΙΚΗΣ 2025
ΜΠΟΪΚΟΤΑΡΕΤΕ ΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΚΥΠΕΛΛΟ 2030

Αυτά τα γεγονότα είναι ποτισμένα με το αίμα των συντρόφων μας.

ΜΠΟΪΚΟΤΑΡΕΤΕ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ ΣΤΟ ΜΑΡΟΚΟ

Και ενισχύστε τις φωνές των διαδηλωτών εδώ, καθώς και των συμμάχων μας στη διασπορά, που έχουν περισσότερο χώρο για να μιλήσουν.

Σας ευχαριστούμε!

Κλείνοντας, μπορείτε να προτείνετε πηγές για όσους θέλουν να μάθουν περισσότερα για το κίνημα;

Μπορείτε να επισκεφθείτε το Discord του Gen Z 212 [εδώ]. Επίσης, μπορείτε να δείτε το κανάλι του Discord στο YouTube, όπου υπάρχουν παλαιότερες συζητήσεις και αναλύσεις των δράσεών μας, καθώς και συνομιλίες με ανεξάρτητους δημοσιογράφους για τη διαφθορά, τις παλαιότερες εξεγέρσεις στη χώρα και -τις περισσότερες φορές- για την εμπειρία της φυλακής ή της εξορίας. Για αρχή, προτείνω να ακούσετε τις συζητήσεις μας χωρίς καλεσμένους, και έπειτα -για τις συζητήσεις με καλεσμένους- να ξεκινήσετε με τον Aboubakr AlJamai.

Εδώ μπορείτε να ακούσετε έναν από τους ελάχιστους ανεξάρτητους podcast για τον μαροκινό ακτιβισμό, τις παλαιότερες εξεγέρσεις, την αυτόνομη και ριζοσπαστική πολιτική δράση· ένα podcast που δεν αναπαράγει την προπαγάνδα του καθεστώτος. Η ομάδα “Moroccan Youth” ήταν ένα γκρουπ στο Telegram που προσπάθησε να ξεκινήσει ένα κίνημα λίγες εβδομάδες πριν το Gen Z 212, αλλά τότε διακινδυνεύαμε φυλάκιση και δεν το προχωρήσαμε. Πολλοί από αυτούς τους νέους εντάχθηκαν γρήγορα στο κίνημά μας. Ίσως να είναι λίγο υπερβολικά αυστηροί στο ζήτημα του ειρηνισμού, κατά τη γνώμη μου· πέρα από ιδεολογίες, οι ταραχές μπορούν να θεωρηθούν νόμιμη αυτοάμυνα, τόσο στο τρέχον κίνημα όσο και στην ιστορία των μαροκινών εξεγέρσεων. Παρ’ όλα αυτά, κάνουν εξαιρετική δουλειά στην κάλυψη του κινήματος, με κάποιες δημοσιεύσεις στα αγγλικά.

Αυτή εδώ είναι μια σελίδα που ασχολείται κυρίως με τα ζητήματα του νερού – ίσως η καλύτερη πηγή πάνω στο θέμα. Πρόσφατα, έχουν αρχίσει να δημοσιεύουν και για το κίνημά μας, καθώς και για τις κοινωνικοοικονομικές ρίζες των αιτημάτων μας. Είναι πολύ εκπαιδευτική και υπάρχει και στα αραβικά και στα αγγλικά. Μπορείτε να βρείτε μια ακόμη πηγή για το ίδιο θέμα εδώ.

Αυτή η σελίδα ανέβασε το βίντεο και τις φωτογραφίες από τον πυροβολισμό της αστυνομίας που σκότωσε τρεις αθώους νέους Μαροκινούς. Συνήθως επικεντρώνεται στο ζήτημα των Μαροκινών και άλλων ανθρώπων που εγκαταλείπουν τη χώρα. Τέλος, προτείνουμε αυτό το ντοκιμαντέρ για μια επαναστατική τραγουδίστρια των Σαχράουι.

The post Μαρόκο: Η Εξέγερση της Γενιάς Z 212 – Μια Συνέντευξη first appeared on Aυτολεξεί.

Ο Ζακ Ρανσιέρ, φιλόσοφος γνωστός για το έργο του σχετικά με τη χειραφέτηση, γεννήθηκε στο Αλγέρι το 1940. Μαθητής του Λουί Αλτουσέρ (1918-1990), ο Ρανσιέρ υπήρξε μέρος της καθοδήγησης μιας ολόκληρης γενιάς διανοουμένων από τον καθηγητή στην École Normale Supérieure, ένα από τα πιο έγκριτα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη Γαλλία. Στη συνέχεια, το 1969, άρχισε να διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Vincennes. Ο Ρανσιέρ διέκοψε τις σχέσεις του με τον επιστημονικό μαρξισμό στο βιβλίο του La leçon d’Althusser [Το μάθημα του Αλτουσέρ, 1974].

Η εμβάθυνσή του στα αρχεία της ιστορίας και της φιλοσοφίας των Γάλλων εργατών οδήγησε στο έργο του La Nuit des prolétaires: Archives du rêve ouvrier [Η νύχτα των προλετάριων: Το όνειρο των εργατών στη Γαλλία του 19ου Αιώνα, 1981], ένα βιβλίο που καθόρισε μεγάλο μέρος του μεταγενέστερου έργου του. Ο φιλόσοφος υποστηρίζει ότι η χειραφέτηση των καταπιεσμένων δεν εξαρτάται από την αποκάλυψη της τάξης που τους υποτάσσει, αλλά μάλλον από το σπάσιμο των προκαθορισμένων ρόλων και της αντίθεσης ανάμεσα σε χειρωνακτική και πνευματική εργασία.

Οι ιδέες του Ρανσιέρ βρίσκονται στο σταυροδρόμι της πολιτικής και της αισθητικής, της λογοτεχνίας και του κινηματογράφου. Έχει διαμορφώσει μια φιλοσοφία ριζοσπαστικής δημοκρατίας, όπως φαίνεται στα έργα του La Haine de la démocratie [Μίσος για τη Δημοκρατία, 2005] και La Mésentente [Η διαφωνία, 1995].

Nicolas Truong: Το τρέχον πολιτικό κλίμα κυριαρχείται από την άνοδο του εθνικισμού που βασίζεται στην ταυτότητα. Πώς βλέπει αυτή την παγκόσμια αντεπανάσταση ένας φιλόσοφος που επηρεάστηκε από τα κινήματα χειραφέτησης των δεκαετιών του ’60 και του ’70;

Jacques Rancière: Ο τρόπος σκέψης μου διαμορφώθηκε εκείνα τα χρόνια όπου όλα φαίνονταν πιθανά: η επανεφεύρεση του μαρξισμού με τον Λουί Αλτουσέρ, η συμβολή σε έναν νέο κόσμο ελευθερίας και ισότητας που τροφοδοτήθηκε από τα γεγονότα του Μαΐου του 1968 και η αναβίωση μιας ιστορίας χειραφέτησης μέσω του “Les Révoltes logiques” [«Λογικές Εξεγέρσεις»] μεταξύ 1975 και 1981, ενός περιοδικού που συνίδρυσα με τους φιλοσόφους Jean Borreil και Geneviève Fraisse.

Επομένως, μου είναι δύσκολο να αναπνεύσω στη σημερινή ατμόσφαιρα ανισότητας και δουλείας. Δεν πρόκειται για χαμένες ψευδαισθήσεις. Αντίθετα, πρόκειται για μια πραγματική επιδείνωση της ικανότητας να ζούμε, να πειραματιζόμαστε, να σκεφτόμαστε και να δημιουργούμε. Η κινητήρια δύναμη παραμένει, αλλά αγωνίζεται να προσαρμοστεί σε μια εποχή όπου η αντίσταση υπερισχύει της εφευρετικότητας.

N.T.: Γιατί οι προοδευτικοί δεν κατάφεραν να προβλέψουν αυτή την κίνηση;

J.R.: Στην πραγματικότητα, η αντεπανάσταση ξεδιπλώθηκε αργά, βήμα βήμα. Τα κομμάτια του παζλ ενώθηκαν με καθυστέρηση: η χρηματιστικοποίηση της οικονομίας, η μεταφορά επιχειρήσεων σε άλλες χώρες, η καταστροφή της κοινωνικής αλληλεγγύης και η ιδιωτικοποίηση της ζωής μέσω νέων μορφών υποταγής που υπαγορεύονται από τη λεγόμενη «άυλη» οικονομία.

Οι άνθρωποι απέτυχαν να παρατηρήσουν πώς η καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση μετατράπηκε σε μια απόλυτη επιθυμία κυριαρχίας σε σώματα και μυαλά, και πώς η προσπάθεια για μείωση του κόστους συγχωνεύτηκε με ιδεολογίες ταυτότητας και με ένα πάθος για τον αποκλεισμό των ανεπιθύμητων.

Αυτή η σύγκλιση επισκιάστηκε από διάφορα προπετάσματα καπνού: την εικόνα μιας «φιλελεύθερης» οικονομίας που καθοδηγείται από το καπιταλιστικό κέρδος, αλλά υποτίθεται ότι ευθυγραμμίζεται με την ελευθερία στον τρόπο ζωής· τον ρόλο των λεγόμενων «σοσιαλιστικών» κομμάτων σε αυτούς τους μετασχηματισμούς, που καθιστούσαν πιο δύσκολη την αναγνώριση του προσώπου του εχθρού· και τις εκστρατείες «αριστερών» διανοουμένων που κατηγόρησαν για την ανάπτυξη της καπιταλιστικής κυριαρχίας τις ανεξέλεγκτες ορέξεις του δημοκρατικού ανθρώπου.

N.T.: Στη Γαλλία, υποστηρίζετε ότι αυτή η αντίδραση έχει λάβει τη μορφή ενός είδους ρεπουμπλικανισμού, του οποίου οι μάχες επικεντρώνονται στην υπεράσπιση του “laïcité” –της γαλλικής έννοιας για τον κοσμικό χαρακτήρα– και την οποία περιγράφετε στο Les Trente inglorieuses [Τα Τριάντα Αδόξαστα Χρόνια, 2022, αμετάφραστο] ως την «ακροδεξιά της αριστεράς». Ποια ευθύνη φέρουν ορισμένοι διανοούμενοι για αυτή τη στροφή προς τα άκρα;

J.R.: Στη Γαλλία, φέρουν σημαντική ευθύνη για την κατάρρευση της αριστερής φιλοσοφίας. Ενώ η κυρίαρχη ομάδα εφεύρισκε συνεχώς νέα όπλα, αυτοί οι διανοούμενοι ισχυρίζονταν ότι ο θανάσιμος κίνδυνος ήταν η απεριόριστη προώθηση της ισότητας. Δημιούργησαν επίσης μια νέα έννοια του laïcité που επιβλήθηκε στα άτομα και συνδέθηκε με την ενδυμασία, παρ’ όλο που η πραγματική, ιστορική laïcité οριζόταν απλά από την ουδετερότητα του κράτους και του εκπαιδευτικού του συστήματος.

Με αυτόν τον τρόπο, προσάρμοσαν στις δυνάμεις της αντίδρασης τα νέα ενδύματα του ρατσισμού και της ισλαμοφοβίας. Συνέβαλαν στην καλλιέργεια μιας κουλτούρας μίσους που άνοιξε τον δρόμο για αυτές τις δυνάμεις. Δημιούργησαν μια ρητορική που τους επιτρέπει να καταδικάζουν κάθε προσπάθεια αντίστασης σε αυτή την αντιδραστική επίθεση ως αντισημιτική και «ισλαμο-αριστερή» [ένας νεολογισμός που χρησιμοποιείται στη γαλλική πολιτική για να δηλώσει την υποτιθέμενη εγγύτητα των αριστερών ιδεολογιών με το Ισλάμ ή ακόμα και τον ισλαμισμό].

N.T.: Γιατί πιστεύετε ότι τα επεξηγηματικά μοντέλα της «προοδευτικής συλλογιστικής» δεν λειτουργούν πλέον για την κατανόηση του τι συμβαίνει;

J.R.: Σύμφωνα με τις προοδευτικές ιδέες, τα φαινόμενα που αντιβαίνουν στις πεποιθήσεις τους προέρχονται πάντα από τα καθυστερημένα στοιχεία της κοινωνίας, δηλαδή από εκείνα που έχουν μείνει πίσω ή έχουν ξεχαστεί από την πρόοδο. Το πρόβλημα θεωρείται πάντα ότι προέρχεται από-τα-κάτω. Ο φασισμός απεικονίζεται ως η εξέγερση των αγροτών που έχουν κολλήσει στο παρελθόν, της μικρής μπουρζουαζίας που έχει κατακλυστεί από την ιστορία ή των εργατών που έχουν εκτοπιστεί από την τεχνολογία. Λέγεται ότι ο Χίτλερ ανήλθε στην εξουσία μέσω των άνεργων μαζών που κατέκλυζαν τους δρόμους. Ο Τραμπ απορρίπτεται επειδή λογίζεται σαν εκπρόσωπος των «λευκών σκουπιδιών» από πρώην βιομηχανικές περιοχές και ούτω καθεξής.

Κι όμως. Ο Χίτλερ ήρθε στην εξουσία από τους κυρίαρχους κύκλους της Γερμανίας, και το σημερινό φασιστικό κύμα έχει ενορχηστρωθεί από δισεκατομμυριούχους που επιθυμούν να εξαλείψουν όλα τα εμπόδια στην κυριαρχία τους – δισεκατομμυριούχους που, μέσω των μέσων ενημέρωσης που δημιούργησαν ή αγόρασαν, έχουν κατασκευάσει το ίδιο το κοινό που τώρα συσπειρώνεται πίσω τους.

«Ο λαός» δεν υπάρχει ως μία έτοιμη οντότητα. Υπάρχουν πολλοί ανταγωνιστικοί τρόποι για να συγκροτηθεί ένας λαός: μέσω κοινών αγώνων και αλληλεγγύης, αλλά και μέσω της δυσαρέσκειας και της χειραγωγημένης κοινής γνώμης. Σήμερα, ο λαός που τροφοδοτείται από τη δυσαρέσκεια που κατασκευάζουν οι δισεκατομμυριούχοι κυριαρχεί στη δημόσια σφαίρα.

N.T.: Σε μια διάλεξη που δόθηκε στις 14 Μαΐου στο Maison de la Poésie στο Παρίσι με τίτλο «Η Δύναμη του Συναισθήματος», υποστηρίξατε ότι οι υποθέσεις της κοινωνικής επιστήμης είναι συνυφασμένες με την άνιση τάξη πραγμάτων στον κόσμο. Είναι ο τραμπισμός και αυτό που οι συντηρητικοί αποκαλούν “woke” οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος;

J.R.: Δεν είπα ότι είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Απλώς τόνισα την ιστορικά παρατηρήσιμη εξέλιξη της κοινωνικής επιστήμης. Κάποτε, στόχευε στην ανάλυση των κοινωνικών φαινομένων όχι μόνο για να καταγγείλει τις ανισότητες αλλά και για να παράσχει τα μέσα για την καταπολέμησή τους – είτε επαναστατικά είτε μεταρρυθμιστικά μέσα.

Ωστόσο, το γεγονός είναι ότι, ενώ ισχυριζόταν ότι ήταν κριτική, η κοινωνική επιστήμη σταδιακά εγκατέλειψε αυτή τη φιλοδοξία. Τώρα περιγράφει όλες τις πτυχές της κυριαρχίας. Μπορεί να τις καταγγέλλει. Αλλά η δύναμή της δεν πάει παραπέρα. Στην καλύτερη περίπτωση, προσφέρει την ψευδαίσθηση της γνώσης – στην πραγματικότητα απλώς το αίσθημα ότι κάποιος είναι ανώτερος από εκείνον που τη στερείται. Κι εδώ, η αυταρέσκεια όσων χλευάζουν την άγνοια και τα λάθη του Τραμπ αντικατοπτρίζει ακριβώς τη δική του αντίστοιχη αίσθηση ανωτερότητας απέναντι στους ηλίθιους που δεν ξέρουν πώς να βγάζουν χρήματα.

Κατά μία έννοια, πρόκειται για μια πολύ συγκεκριμένη σύγκλιση. Αλλά ίσως είναι και καθοριστική: Όλα ξεκινούν με μια υπόθεση ισότητας ή ανισότητας. Η κυρίαρχη κοινωνική επιστήμη ξεκινά σαφώς από την τελευταία, βασίζοντας τη συλλογιστική της όχι σε αυτό που μπορούν να κάνουν οι απλοί άνθρωποι αλλά σε αυτό που δεν μπορούν.

N.T.: Γι’ αυτό η λογοτεχνία, όπως τα μυθιστορήματα του Τσέχωφ, στα οποία έχετε αφιερώσει ένα πρόσφατο βιβλίο, Au loin la liberté  [Απόμακρη Ελευθερία, 2024], είναι τόσο σημαντική; Και γιατί μας επιτρέπει να ξεφύγουμε από αυτό που αποκαλείτε «θλίψη της γνώσης»;

J.R.: Η «θλίψη της γνώσης» είναι το επακόλουθο της επιστημονικής πίστης. Γνωρίζουμε τα πάντα για το πώς λειτουργεί η κυριαρχία. Αλλά αυτή η γνώση δεν παρέχει πλέον κανένα όπλο εναντίον της. Αντίθετα, μας ενθαρρύνει να υποταχθούμε στην αναγκαιότητα των πραγμάτων, με τη μόνη παρηγοριά ότι γνωρίζουμε αυτό που οι αδαείς δεν γνωρίζουν και μπορούμε να κοιτάμε αφηρημένα τις δυνάμεις που μας κοιτάζουν αφηρημένα.

Τα γραπτά του Τσέχωφ μπορούν να μας βοηθήσουν να ξεφύγουμε από αυτή τη λογική της υποταγής. Απορρίπτει τις μεγάλες αλυσίδες αιτίας και αποτελέσματος που εξηγούν τη δουλεία και τις θεωρίες που ισχυρίζονται ότι θα είμαστε ελεύθεροι μόνο όταν αλλάξει η ίδια η βάση της κοινωνίας. Ενάντια στον επιστημονισμό [μια πεποίθηση του 19ου αιώνα ότι η επιστήμη είναι ο καλύτερος, αν όχι ο μόνος, τρόπος για να ανακαλύψει κανείς την αλήθεια για τον κόσμο] της εποχής του, πίστευε ότι η δουλεία είναι αυτο-διαιωνιζόμενη. Πρώτα και κύρια, πηγάζει από τον φόβο του άγνωστου εδάφους της ελευθερίας και από την αποδοχή μιας πορείας του χρόνου όπου κάποιος γνωρίζει ήδη τι αναμένεται.

Ο Τσέχωφ μάς λέει ότι η ελευθερία μπορεί να είναι μακριά αλλά, έστω από αυτή την απόσταση, μας καλεί να αλλάξουμε τη ζωή μας. Ο ίδιος ζωγραφίζει χαρακτήρες σε συνθήκες όπου οι ζωές τους θα μπορούσαν να μεταμορφωθούν αν έκαναν το άλμα. Και ακόμα κι αν αποφεύγουν αυτό το κάλεσμα για ελευθερία, αυτός συνεχίζει να τους συνοδεύει, αντιμετωπίζοντάς τους ως άτομα που θα μπορούσαν να είναι ελεύθερα. Σε αυτό, αντιτίθεται ριζικά στην ατμόσφαιρα περιφρόνησης που, σήμερα περισσότερο από ποτέ, συμβαδίζει με τον φόβο. Μας βοηθά να καταλάβουμε ότι η δύναμη να αλλάξεις τη ζωή ξεκινά πάντα με μια ορισμένη άρνηση της γνώσης.

N.T.: Δεν βιώνουμε επίσης μια περίοδο πνευματικής δημιουργικότητας και πειραματισμού υπέρ της ισότητας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του περιβαλλοντικού κινήματος;

J.R.: Πράγματι, ο περιβαλλοντικός ακτιβισμός έχει επεκτείνει και ενισχύσει την εναλλακτική παράδοση της δημιουργίας νέων τρόπων ζωής, εργασίας, κατοίκησης, καλλιέργειας της γης, διατροφής και μοιράσματος πλούτου και ευθύνης. Τέτοιες ιδέες έχουν εξαπλωθεί σε κάθε τομέα, ωθώντας σε μια επανεξέταση των μορφών κυριαρχίας και χειραφέτησης.

Δεν πιστεύω όμως ότι οι μερικές αναλύσεις που προέκυψαν από αυτές τις προσπάθειες μάς έχουν επιτρέψει να αναπτύξουμε μια ολοκληρωμένη κατανόηση της κατάστασής μας ή της συλλογικής ικανότητας να σφυρηλατήσουμε ένα διαφορετικό μέλλον. Οι κύριες συνθέσεις που έχουν αντικαταστήσει τη μαρξιστική σύνθεση, όπως αυτή του Μπρούνο Λατούρ (1947-2022), δεν έχουν δημιουργήσει καμία πολιτική ορμή ικανή να καταπολεμήσει την κυριαρχία.

Σήμερα γινόμαστε μάρτυρες μιας σημαντικής αντιστροφής. Οι αγώνες των δύο προηγούμενων αιώνων οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι οι μικρές ουτοπικές κοινότητες που ήθελαν να αλλάξουν τη ζωή άμεσα ήταν καταδικασμένες σε αποτυχία και ότι μόνο η προοπτική μιας παγκόσμιας αναταραχής ήταν ρεαλιστική. Σήμερα, η αίσθηση είναι μάλλον ότι μόνο οι μικρές κοινότητες προσφέρουν πραγματικές δυνατότητες για αλλαγή και ότι η ιδέα της παγκόσμιας αναταραχής έχει γίνει ουτοπική.

N.T.: Απέναντι σε έναν φαινομενικά αποκλεισμένο ορίζοντα, τι μπορούν να ελπίζουν σήμερα όσες-όσοι επιθυμούν να αντιταχθούν σε αυτή την εθνικιστική και βασισμένη στην ταυτότητα οπισθοδρόμηση;

J.R.: Πάντα έλεγα ότι η ελπίδα εξαρτάται λιγότερο από ένα όραμα για τον στόχο που πρέπει να επιτευχθεί και περισσότερο από την εμπιστοσύνη που πηγάζει από τις ενέργειες του παρόντος. Βλέπω μόνο φρίκη όταν σκέφτομαι τα λόγια και τις πράξεις των σημερινών κυρίων του κόσμου, αλλά βλέπω επίσης, παντού, άνδρες και γυναίκες που θέλουν να ζήσουν ως ίσοι, που διεκδικούν το ίσο δικαίωμα όλων των ανθρώπων και που είναι ταυτόχρονα αποφασισμένοι να καταπολεμήσουν την επικρατούσα αδικία, να βοηθήσουν τα θύματά της και να διασφαλίσουν ότι η Γη θα παραμείνει κατοικήσιμη για τις μελλοντικές γενιές.

Βλέπω τη γενναιοδωρία, την εφευρετικότητα και το θάρρος να εκδηλώνονται σε χιλιάδες μορφές. Ο Ζοζέφ Ζακοτό (1770-1840), ο φιλόσοφος της πνευματικής χειραφέτησης, πίστευε ότι ο κοινωνικός μηχανισμός ήταν καταδικασμένος στην ανισότητα. Ωστόσο, πίστευε ότι ήταν δυνατό για κάθε άτομο σε αυτή την άνιση κοινωνία να ζει ως ίσος.

Παρότι δεν κάνω προβλέψεις για το μέλλον της κοινωνίας, πιστεύω ότι αυτό το παράδοξο της χειραφέτησης είναι πιο επίκαιρο από ποτέ.

Φάκελος Ζακ Ρανσιέρ:

https://www.aftoleksi.gr/tag/zak-ransier/

ΒΛ. ΕΠΙΣΗΣ:

Ζακ Ρανσιέρ: Οι δημοκρατίες εναντίον της δημοκρατίας

The post Ζακ Ρανσιέρ: «Σήμερα, οι άνθρωποι που τρεφόνται με μίσος από τους δισεκατομμυριούχους κυριαρχούν στη δημόσια σφαίρα» first appeared on Aυτολεξεί.

Το Plant the Land είναι μία ομάδα που συνδυάζει τη διατροφική δικαιοσύνη με τον βιγκανισμό. Ιδρύθηκε από κοινού από τον Ανάς και τη Laura Schleifer, μια Εβραιοαμερικανίδα βίγκαν αναρχική. Σήμερα η ομάδα οργανώνεται και λειτουργεί εξ ολοκλήρου από Παλαιστίνιους εθελοντές στη Γάζα και ενσωματώνει αξίες όπως ο βιγκανισμός, η οικολογία, ο κομμουναλισμός, η εκπαίδευση και η αλληλοβοήθεια. Τα τελευταία δέκα χρόνια, το Plant the Land έχει πραγματοποιήσει πολυάριθμες αποστολές αλληλεγγύης: διανομές τροφίμων, φύτευση δασών σε δημόσια γη, παροχή σπόρων και εργαλείων στους αγρότες, καθώς και διανομή φαρμάκων. Παράλληλα, η ομάδα εργάστηκε πάνω σε μακροπρόθεσμες λύσεις, όπως η δημιουργία κοινοτικών κήπων σε δημόσια γη, για την ελεύθερη παραγωγή και διάθεση τροφίμων.

Ωστόσο, από τον Οκτώβριο του 2023 και έπειτα, η ικανότητα της ομάδας να συνεχίσει αυτό το έργο έχει περιοριστεί δραστικά, καθώς πλέον επικεντρώνεται στην κάλυψη άμεσων αναγκών επιβίωσης για τον πληθυσμό της Γάζας.

Τον Ιούλιο του 2025, το σπίτι του Ανάς βομβαρδίστηκε από την Ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία, με αποτέλεσμα τη δολοφονία 13 μελών της οικογένειάς του — ανάμεσά τους η μητέρα του, ο πατέρας του, τα δύο αδέλφια του, οι σύζυγοί τους και επτά ανίψια. Ο Ανάς χρειάζεται απεγνωσμένα ιατρική επέμβαση και ταυτόχρονα φροντίζει τα παιδιά του, που ζουν μέσα στον φόβο και την πείνα. Παρά τη συνεχιζόμενη προσωπική του τραγωδία, συνεχίζει ακούραστα το ζωτικής σημασίας έργο αλληλεγγύης στη Γάζα και βρήκε τον χρόνο να απαντήσει στις ερωτήσεις μας.

WB: Λυπάμαι πολύ που άκουσα για την απώλεια της οικογένειάς σας. Αν νιώθετε ότι μπορείτε, θα θέλατε να μου πείτε τι συνέβη στα αγαπημένα σας πρόσωπα για να βοηθήσετε να μοιραστούμε την πραγματικότητα των όσων υποφέρουν οι άνθρωποι στη Γάζα;

ΑΑ: Στις 14 Ιουλίου, το σπίτι της οικογένειάς μου βομβαρδίστηκε χωρίς καμία προειδοποίηση και χωρίς κανέναν λόγο. Αυτή είναι η μοίρα πολλών οικογενειών στη Γάζα — σκοτώνονται χωρίς αιτία. Η οικογένειά μου και τα παιδιά μου βρίσκονταν μέσα στο σπίτι τη στιγμή της επίθεσης. Ο ισραηλινός στρατός το κατέστρεψε, μαζί με όλους όσοι βρίσκονταν μέσα. Δεν μπορούμε πλέον να ανασύρουμε τα σώματα των δικών μου ανθρώπων από τα ερείπια, εξαιτίας της απαγόρευσης που έχει επιβάλει ο ισραηλινός στρατός στην περιοχή. Νιώθουμε απελπισμένοι και αβοήθητοι. Τώρα, τα σώματα των αγαπημένων μου αποσυντίθενται κάτω από τα χαλάσματα, αποτέλεσμα της βαρβαρότητας που συνεχίζεται στη Γάζα.

WB: Μπορείτε να εξηγήσετε την τρέχουσα κατάστασή σας, ποιες είναι οι προτεραιότητές σας τώρα προσωπικά και για την εκτέλεση του έργου αλληλοβοήθειας;

ΑΑ: Αυτή τη στιγμή νιώθω βαθιά θλίψη και απελπισία, κυρίως λόγω της απώλειας της οικογένειάς μου. Η οικογένεια είναι τα πάντα. Νιώθω συντετριμμένος, ιδιαίτερα επειδή δεν κατάφερα να επικοινωνήσω μαζί τους για να τους αποχαιρετήσω. Η μητέρα μου ήταν για μένα σαν φάρμακο· ο πατέρας μου ήταν πάντα δίπλα μου — δεν ήταν μόνο πατέρας, ήταν φίλος μου. Δεν μπορώ να περιγράψω την κατάστασή μου. Δεν καταλαβαίνω γιατί συνέβη αυτό. Μου λείπει η οικογένειά μου. Δεν υπάρχει τίποτα που να μπορεί να την αντικαταστήσει. Το Ισραήλ μού τη στέρησε. Προτεραιότητά μου είναι να φτάσω κοντά στα σώματα των αγαπημένων μου. Παρά τον πόνο, προσπαθώ ταυτόχρονα να συνεχίσω να βοηθώ τους ανθρώπους γύρω μου, να ανακουφίσω τα βάσανά τους. Ο πατέρας μου έλεγε πάντα ότι οφείλω να κάνω περισσότερα για να στηρίζω φτωχές οικογένειες, ότι πρέπει να είμαι δίπλα σε όποιον έχει ανάγκη. Θα τηρήσω αυτήν την υπόσχεση — όχι μόνο επειδή είναι καθήκον μου, αλλά και γιατί ο πατέρας μου αφιέρωσε τη ζωή του στο να βοηθάει τους άλλους.

WB: Μπορείτε να μας πείτε λίγα λόγια για το Plant the Land, τη δουλειά που κάνουν και πώς συμμετείχατε;

ΑΑ: Η ομάδα δημιουργήθηκε με την υπέροχη φίλη μου, τη Laura. Ανταλλάσσαμε ιδέες σχετικά με το πώς θα μπορούσαμε να βοηθήσουμε οικογένειες στη Γάζα. Για αυτόν τον λόγο, αποφασίσαμε να δημιουργήσουμε μια ομάδα και την ονομάσαμε «Φύτεψε τη Γη» (Plant the Land). Αυτό το όνομα αντιπροσωπεύει τη σημασία της γης, αλλά και τον τρόπο χρήσης της για να βοηθήσουμε τους άλλους, ειδικά τους φτωχούς. Τώρα, αυτή η ομάδα εργάζεται συνεχώς για να ανακουφίσει τις οικογένειες στη Γάζα και να τους παράσχει βοήθεια.

WB: Πώς έχει αλλάξει το έργο της Plant the Land από τον Οκτώβριο του 2023, είστε ακόμα σε θέση να λειτουργήσετε;

ΑΑ: Από την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, τα πράγματα έχουν γίνει σταδιακά πιο περίπλοκα, καθώς έχουμε αρχίσει να υποφέρουμε από τη δυσκολία να φτάσουμε σε καταστήματα και να αγοράσουμε τις προμήθειες που χρειάζονται οι οικογένειες στη Γάζα, επειδή όλα έχουν καταστραφεί από τους ισραηλινούς βομβαρδισμούς. Αρχίσαμε επίσης να υποφέρουμε από έλλειψη πόρων και υψηλές τιμές, ακόμη και η προσέγγιση φτωχών οικογενειών έχει γίνει γεμάτη κινδύνους λόγω των ισραηλινών βομβαρδισμών εναντίον εργαζομένων σε ανθρωπιστικές οργανώσεις.

Η ομάδα συνεχίζει τις προσπάθειές της για την υποστήριξη των οικογενειών στη Γάζα, κάνοντας ό,τι είναι δυνατόν για να προσφέρει βοήθεια. Στο παρελθόν, διέθετε περισσότερες επιλογές παρέμβασης, προσφέροντας καθημερινά πακέτα τροφίμων, εξασφαλίζοντας την πρόσβαση σε νερό μέσω γεωτρήσεων, και συμβάλλοντας στην καλλιέργεια της γης με την παροχή γεωργικών σπόρων. Παρείχε επίσης βασικά είδη όπως στρώματα και κουβέρτες. Σήμερα, οι δυνατότητές μας έχουν περιοριστεί, επικεντρωνόμαστε πλέον κυρίως στην παροχή τροφίμων και νερού.

WB: Μετά από όλα όσα έχετε περάσει προσωπικά, τι σας παρακινεί να συνεχίσετε το έργο της αλληλοβοήθειας;

ΑΑ: Συνεχίζω να εργάζομαι παρά τις επικίνδυνες συνθήκες που με περιβάλλουν. Πέρυσι, δέχθηκα τηλεφώνημα από τον ισραηλινό στρατό, κατά το οποίο με απείλησαν λόγω της βοήθειας που προσφέρω σε οικογένειες στη Γάζα. Μου είπαν ότι θα καταστρέψουν το σπίτι μου και θα σκοτώσουν την οικογένειά μου. Παρ’ όλα αυτά, δεν υποχώρησα. Συνέχισα να εργάζομαι, με μοναδικό στόχο να στηρίξω όσους έχουν ανάγκη. Η δουλειά μου είναι αναμφίβολα επικίνδυνη, όμως θα συνεχίσω — γιατί οι οικογένειες στη Γάζα με χρειάζονται.

Αυτό που μου δίνει τη δύναμη να συνεχίσω αυτό το έργο είναι, πρώτα απ‘ όλα, η αγάπη μου για την χώρα μου.  Δεύτερον, οι γονείς μου πάντα με δίδασκαν πως οφείλουμε να βοηθάμε τους ανθρώπους — γιατί οι οικογένειες στη Γάζα έχουν ανάγκη. Με αυτά τα λόγια βαθιά μέσα μου, πήρα την απόφαση να συνεχίσω να προσφέρω, ακόμη κι αν αυτό μου κοστίσει τη ζωή.

WB: Γιατί είναι τόσο σημαντική η αλληλοβοήθεια και η συνεργασία σε επίπεδο βάσης; Υπάρχουν πράγματα που μπορείτε να κάνετε εσείς και δεν μπορούν οι μεγάλοι φιλανθρωπικοί οργανισμοί;

ΑΑ: Αυτό που κάνουμε είναι εξαιρετικά σημαντικό, ιδιαίτερα επειδή συμβάλλουμε στην ανακούφιση των δεινών των παιδιών και των οικογενειών τους στη Γάζα, προσπαθώντας ταυτόχρονα να τις στηρίξουμε ώστε να επιβιώσουν. Είναι γνωστό ότι ο λιμός έχει φτάσει στο αποκορύφωμά του, και στόχος μας είναι να κρατήσουμε ζωντανή τη Γάζα και τις οικογένειές της. Τα ιδρύματα δεν καταφέρνουν πάντα να φτάσουν σε όλες τις οικογένειες και, συχνά, βασίζονται σε παλιές λίστες που δεν ανανεώνονται. Η ομάδα μου, όμως, φροντίζει να εντοπίζει και να στηρίζει τις φτωχές οικογένειες όπου κι αν βρίσκονται. Προσφέρουμε βοήθεια χωρίς να τις επιβαρύνουμε με μετακινήσεις και επιδιώκουμε να προσεγγίσουμε κάθε οικογένεια που έχει ανάγκη. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, το ποσοστό των φτωχών οικογενειών στη Γάζα έφτασε το 90%.

WB: Υπάρχει κάτι που θέλετε να κατανοήσουν καλύτερα οι άνθρωποι εκτός Γάζας σχετικά με την κατάσταση;

ΑΑ: Δεν είμαστε ίδρυμα ή ΜΚΟ. Είμαστε μια ομάδα ανθρώπων που εργαζόμαστε με όλες μας τις δυνάμεις για να βοηθήσουμε τους κατοίκους της Γάζας. Στόχος μας είναι να εξελιχθούμε σε μια παγκόσμια ομάδα, ικανή να προσφέρει βοήθεια σε ανθρώπους σε κάθε γωνιά του κόσμου. Ο κόσμος πρέπει να γνωρίζει πως η Γάζα πεθαίνει από την πείνα. Αυτό που συμβαίνει είναι βαθιά άδικο για τις οικογένειες που ζουν εδώ. Προσωπικά πάσχω από διαβήτη και, λόγω της ισραηλινής πολιορκίας, δεν μπορώ να λάβω την απαραίτητη θεραπεία. Ο κόσμος πρέπει να σταθεί στο πλευρό μας, γιατί το Ισραήλ μάς σκοτώνει — εμάς και τα παιδιά μας. Πρέπει να υπάρξει αντίδραση. Πρέπει να υπάρξει μποϊκοτάζ στο Ισραήλ και ξεκάθαρη καταδίκη όσων συμβαίνουν στη Γάζα.

WB: Πώς μπορούν οι άνθρωποι στο Ηνωμένο Βασίλειο και σε όλο τον κόσμο να δείξουν αλληλεγγύη σε εσάς και στους ανθρώπους στη Γάζα;

ΑΑ: Ο κόσμος πρέπει να σταθεί αλληλέγγυος μαζί μας υποστηρίζοντας τη Γάζα και σπάζοντας τον αποκλεισμό που έχει επιβληθεί. Ελπίζω επίσης ότι οι άνθρωποι θα μας παράσχουν οικονομική υποστήριξη, ώστε να μπορέσουμε να ανοικοδομήσουμε ό,τι κατέστρεψε ο ισραηλινός στρατός.

The post Αλληλοβοήθεια στη Γάζα: «Θα συνεχίσω να βοηθάω τους ανθρώπους ακόμα κι αν μου κοστίσει τη ζωή μου» first appeared on Aυτολεξεί.

Μια συμμαχία μεταξύ της ακροδεξιάς και των ολιγαρχών της Silicon Valley έχει οδηγήσει σε μια μορφή «φασισμού των έσχατων καιρών», λέει η δημοσιογράφος Ναόμι Κλάιν, η οποία περιγράφει λεπτομερώς σε ένα πρόσφατο άρθρο που συνέγραψε με την Astra Taylor πώς πολλές πλούσιες ελίτ προετοιμάζονται για το τέλος του κόσμου, ακόμη και όταν συμβάλλουν στην αυξανόμενη ανισότητα, την πολιτική αστάθεια και την κλιματική κρίση. Η Κλάιν λέει ότι ενώ οι δισεκατομμυριούχοι ονειρεύονται να αποδράσουν σε απομονωμένους θύλακες ή ακόμη και στο διάστημα, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και άλλοι δεξιοί ηγέτες μετατρέπουν τις χώρες τους σε στρατιωτικοποιημένα κράτη-φρούρια για να κρατήσουν εκτός τους εξωτερικούς μετανάστες και να αυξήσουν τον αυταρχικό έλεγχο στο εσωτερικό.

«Υπάρχει πάντα μια αποκαλυπτική πτυχή στον φασισμό, αλλά ο φασισμός της δεκαετίας του 1930 και του ’40 είχε έναν ορίζοντα», λέει η Κλάιν. Σήμερα, αντίθετα, «έχουμε να κάνουμε με ανθρώπους που στοιχηματίζουν ενεργά ενάντια στο μέλλον – όχι απλώς στοιχηματίζουν ενεργά ενάντια σε αυτό, αλλά τροφοδοτούν τις φωτιές που καίνε αυτόν τον κόσμο».

Ακολουθεί η πρόσφατη συνέντευξη της Ναόμι Κλάιν στο Democracy Now:

AMY GOODMAN: Θα περάσουμε την επόμενη ώρα με τη βραβευμένη δημοσιογράφο και συγγραφέα Ναόμι Κλάιν. Έχει κυκλοφορήσει ένα σημαντικό νέο άρθρο, σε συνεργασία με την Astra Taylor, για την εφημερίδα The Guardian. Έχει τίτλο «Η άνοδος του φασισμού των έσχατων καιρών». Εξετάζει την αποκαλυπτική ορμή της ακροδεξιάς.

Σε αυτό αναφέρεται: «Οι πιο ισχυροί άνθρωποι στον κόσμο προετοιμάζονται για το τέλος του κόσμου, ένα τέλος που οι ίδιοι επιταχύνουν με φρενήρη τρόπο. Αυτό δεν απέχει και πολύ από το πιο μαζικό όραμα των οχυρωμένων εθνών που έχει κυριεύσει τη [σκληρή] Δεξιά σε παγκόσμιο επίπεδο, από την Ιταλία μέχρι το Ισραήλ, την Αυστραλία μέχρι τις Ηνωμένες Πολιτείες: σε μια εποχή αδιάκοπου κινδύνου, τα ανοιχτά ρατσιστικά κινήματα σε αυτές τις χώρες τοποθετούν τα σχετικά πλούσια κράτη τους ως οπλισμένα καταφύγια», γράφει η Ναόμι Κλάιν.

Η ίδια είναι επίσης καθηγήτρια κλιματικής δικαιοσύνης στο Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας, ιδρυτική συνδιευθύντρια του Κέντρου Κλιματικής Δικαιοσύνης του UBC. Το τελευταίο της βιβλίο είναι το Doppelganger: A Trip into the Mirror World.

Ναόμι, καλώς ήρθες και πάλι στο Democracy Now! Χαίρομαι που σε έχουμε μαζί μας. Πες μας για το άρθρο σου και τι ακριβώς εννοείς μιλώντας για τον φασισμό των έσχατων καιρών;

ΝΑΟΜΙ ΚΛΑΙΝ: Χαίρομαι πολύ που είμαι μαζί σου, Amy.

Αυτό δεν είναι το πιο χαρούμενο κείμενο που έχουμε γράψει ποτέ με την Astra Taylor, μια πολύ στενή συνεργάτιδα μου, ιδρύτρια του Debt Collective. Προσπαθήσαμε να χαρτογραφήσουμε τι είναι παρόμοιο και τι διαφορετικό στον τύπο της ακροδεξιάς πολιτικής που βλέπουμε σήμερα και πρέπει να πω ότι το έργο δεν είναι μόνο ζοφερό. Εξετάζει επίσης το τι μπορεί να σημαίνει αυτό για μια απάντηση σε αυτή τη συγκεκριμένη μορφή φασισμού, επειδή δεν μπορούμε να τον καταπολεμήσουμε αν δεν τον καταλάβουμε. Έτσι, νομίζω ότι πολλές πολύ καλές μελέτες που προσπαθούν να κατανοήσουν τον αυταρχισμό σήμερα, είτε πρόκειται για τον Τραμπ είτε για μορφές όπως ο Ντουτέρτε ή ο Μόντι, έχουν εξετάσει τις ομοιότητες μεταξύ αυτών των ακροδεξιών μορφών και, ας πούμε, του Μουσολίνι ή του Χίτλερ, και έχουν υιοθετήσει ένα είδος προσέγγισης με βάση μια λίστα ελέγχου εξετάζοντας τι είναι παρόμοιο με το παρελθόν. Και νομίζω ότι αυτό έχει μεγάλη αξία. Αλλά ο κίνδυνος είναι ότι δεν εξετάζεται τι είναι καινούργιο και τι είναι ιδιαίτερο στην εποχή μας.

Ο φασισμός είναι πάντοτε μια προσπάθεια της Δεξιάς να επιλύσει μια κρίση της δικής της εποχής. Έτσι, στη δεκαετία του 1930 στη Γερμανία, προσπαθούσαν να επιλύσουν τις ταπεινώσεις του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, τις επιπτώσεις της Μεγάλης Ύφεσης, και να προτείνουν μια ενότητα απέναντι σε αυτά για το εσωτερικό τους. Αλλά η εποχή μας είναι διαφορετική, και ένα από τα πράγματα που την κάνουν διαφορετική -εννοώ, αν σκεφτείτε τον φασισμό στη δεκαετία του 1930, αυτός έγινε πριν από την ατομική βόμβα- είναι η κλιματική αλλαγή. Βρισκόμαστε σε μια στιγμή όπου οι ελίτ μας, είτε το παραδέχονται είτε όχι, καταλαβαίνουν ότι το οικονομικό μοντέλο -και έχω γράψει βιβλία γι’ αυτό και έχω μιλήσει γι’ αυτό μαζί σου στο παρελθόν- βρίσκεται σε πόλεμο με τη ζωή στη Γη, σωστά; Και βαδίζουν σε αυτόν τον δρόμο της όλο και μεγαλύτερης εξόρυξης ορυκτών καυσίμων, όλων των ειδών –  βασικά, οτιδήποτε μπορούν να εξάγουν από τη Γη και να το μετατρέψουν σε ενέργεια και χρήμα, ιδιαίτερα τώρα με την Τεχνητή Νοημοσύνη, η οποία είναι εξαιρετικά διψασμένη για ενέργεια και πόρους – νερό, υγροποιημένο φυσικό αέριο, κρίσιμα ορυκτά, όλα αυτά.

Έτσι, προσπαθούμε να καταλάβουμε πώς αυτό επηρεάζει το είδος του φασισμού που βλέπουμε, και επίσης προσπαθούμε να καταλάβουμε τι ενώνει αυτό το είδος του παράξενου “συνασπισμού Φρανκενστάιν” που αντιπροσωπεύει ο Τραμπ, όπου φέρνει κοντά τους πλουσιότερους ανθρώπους στον κόσμο που υπήρξαν ποτέ με πολλούς ανθρώπους της εργατικής τάξης. Τι είναι αυτό, δηλαδή, που συνδέει ένα τέτοιο όραμα;

Και αυτό που αντιμετωπίζουμε σε αυτό το κομμάτι, ή αυτό που προτείνουμε σε αυτό το κείμενο, είναι ότι όλοι αυτοί έχουν εγκαταλείψει αυτόν τον κόσμο. Όλοι έχουν ενδώσει σε ένα είδος αποκαλυπτικού πυρετού – είτε πρόκειται για τον Elon Musk και τον Jeff Bezos και τις επενδύσεις τους στο διάστημα και την κατά κάποιο τρόπο διαγραφή αυτού του πλανήτη, είτε για την τεχνητή νοημοσύνη, η οποία είναι πρόθυμη να θυσιάσει αυτόν τον έμψυχο κόσμο προκειμένου να οικοδομήσει έναν τεχνητό κόσμο, είτε πρόκειται για το πιο λαϊκιστικό όραμα του MAGA για το έθνος-κράτος-φρούριο, το οποίο λέει: «Εντάξει, ξέρουμε ότι όλο και περισσότεροι άνθρωποι θα έρχονται. Ξέρουμε ότι η καταστροφή είναι στον ορίζοντα». Έχω ακούσει αρκετά από τον Steve Bannon – ξέρετε, όταν έγραφα το βιβλίο μου Doppelganger, και όλα αυτά είναι πολύ παρόντα. Όλες οι διαφημίσεις, λίγο πολύ, πουλάνε χρυσό, επειδή η οικονομία θα καταρρεύσει, πουλάνε έτοιμα γεύματα για 90 ημέρες, επειδή ποτέ δεν ξέρεις τι πρόκειται να συμβεί. Έτσι, ο Bannon βλέπει το έθνος και την εσωτερική ομάδα να βρίσκονται μέσα στο καταφύγιο, και στη συνέχεια εξορίζει την εξωτερική ομάδα σε όλες αυτές τις άνομες περιοχές που καλύπτετε στην εκπομπή.

Έτσι, μεγεθύνεται αυτός ο αποκαλυπτικός παροξυσμός.

Και στη συνέχεια, φυσικά, όλα αυτά ακολουθούν μια παρόμοια δομή, όπως η αφηγηματική δομή, με τη βιβλική Αρπαγή [κατά τη Δευτέρα Παρουσία]. Και, φυσικά, έχετε ανθρώπους που πιστεύουν σε αυτό μέσα στον συνασπισμό του Τραμπ, οι οποίοι είναι χριστιανοί σιωνιστές, όπως ο Mike Huckabee και ο Pete Hegseth, οι οποίοι πιστεύουν ότι έρχονται οι πραγματικοί έσχατοι καιροί και πιστεύουν ότι όλα θα γίνουν στο Ισραήλ. Και όλη αυτή η φρίκη που αναφέρεται τόσο αφοσιωμένα στην εκπομπή είναι πολύ καλό σημάδι αν πιστεύεις στην Αρπαγή, σωστά; Επειδή σημαίνει ότι το τέλος έρχεται και οι πιστοί θα ανυψωθούν σε μια χρυσή πόλη στον ουρανό. Έτσι, αυτό που βλέπουμε είναι η θρησκευτική εκδοχή αυτής της ιστορίας -η φονταμενταλιστική θρησκευτική εκδοχή αυτής της ιστορίας, όπου κυριολεκτικά πιστεύουν ότι πρόκειται να σωθούν και να ανεβούν στον ουρανό- αλλά και το κοσμικό όραμα, όπου ο πλούτος τους, τους προστατεύει, ή η υπηκοότητά τους τους προστατεύει, και παίρνουν τη δική τους εκδοχή αυτής της χρυσής, απομονωμένης πόλης.

AG: Ανέφερες τη Γάζα και μόλις ήρθες από το συνέδριο της Εβραϊκής Φωνής για την Ειρήνη στη Βαλτιμόρη, όπου συγκεντρώθηκαν αρκετές χιλιάδες άνθρωποι από όλη τη χώρα. Ο ισραηλινός στρατός καλεί δεκάδες χιλιάδες εφέδρους καθώς το υπουργικό συμβούλιο ασφαλείας του Ισραήλ ενέκρινε ομόφωνα σχέδια αυτό το Σαββατοκύριακο για την επέκταση της επίθεσής του στη Γάζα, όπου το Ισραήλ έχει ήδη σκοτώσει πάνω από 52.000 Παλαιστίνιους -και αυτό είναι μακράν υποεκτίμηση- τους τελευταίους 18, 19 μήνες. Το Ισραήλ έχει σκοτώσει περισσότερους από 2.400 Παλαιστίνιους μόνο από τότε που κατέρριψε την εκεχειρία τον Μάρτιο. Αυτό συμβαίνει καθώς ο καταστροφικός αποκλεισμός της επισιτιστικής βοήθειας από το Ισραήλ έχει εισέλθει στον τρίτο μήνα του. Παλαιστίνιοι αξιωματούχοι υγείας λένε ότι 57 Παλαιστίνιοι έχουν ήδη πεθάνει από την πείνα. Σύμφωνα με τη UNICEF, περισσότερα από 9.000 παιδιά έχουν εισαχθεί για θεραπεία λόγω οξέος υποσιτισμού μέχρι στιγμής φέτος. Και οι ομάδες βοήθειας, όπως το Νορβηγικό Συμβούλιο Προσφύγων, κατακεραυνώνουν μια νέα ισραηλινή πρόταση να αναλάβει τον έλεγχο στη διανομή και να θέσει επικεφαλής εργολάβους ασφαλείας των ΗΠΑ. Αν μπορείς να μιλήσεις, όπως κάνεις τόσο συχνά, για το τι συμβαίνει στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη και ποια είναι η κεντρική θέση του Ισραήλ στην κοσμοθεωρία και την προσέγγιση της εξωτερικής πολιτικής του Προέδρου Τραμπ και της σημερινής κυβέρνησης των ΗΠΑ – αν και ήταν και στο παρελθόν η κοσμοθεωρία και η προσέγγιση της εξωτερικής πολιτικής του Προέδρου Μπάιντεν;

ΝΚ: Δεν νομίζω ότι υπάρχει μία και μόνη απάντηση για να κατανοήσουμε ποιες είναι οι κινητήριες δυνάμεις. Και αυτό είναι που προσπαθούμε να καταλάβουμε, ότι υπάρχει ένα είδος αλληλοεπικάλυψης αυτών των διαφορετικών αποκαλυπτικών κοσμοθεωριών. Κάποιες από αυτές είναι θρησκευτικές και κάποιες κοσμικές, σωστά; Έτσι, νομίζω ότι οι άνθρωποι που υποστηρίζουν αυτή την κυριολεκτική εκδοχή της Αρπαγής πιστεύουν ότι όλα αυτά είναι καλά νέα, με την έννοια ότι, σύμφωνα με την ιστορία στην οποία πιστεύουν, οι Ισραηλίτες πρέπει να επιστρέψουν στο Μεγάλο Ισραήλ. Αυτές είναι οι προϋποθέσεις για την επιστροφή του Μεσσία. Πρέπει να ξαναχτίσουν τον Τρίτο Ναό. Έτσι, έχουμε αυτή τη σύγκλιση συμφερόντων μεταξύ των θρησκευτικών εξτρεμιστών και της κυβέρνησης Νετανιάχου, η οποία είναι απολύτως προσηλωμένη στην ανοικοδόμηση του Τρίτου Ναού. Θέλουν πραγματικά να το κάνουν. Θέλουν να καταστρέψουν την Al-Aqsa. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο επικεντρώνεται τόση προσοχή σε αυτό.

Αλλά νομίζετε το πιστεύει αυτό ο Τραμπ; Δεν νομίζω. Θέλω να πω, αυτό που βλέπει στη Γάζα είναι οι πόροι. Βλέπει χρήματα. Βλέπει ένα ιδιωτικό θέρετρο.

Αλλά αυτό είναι κάτι που έλεγα από την αρχή. Νομίζω ότι τα συμφέροντα ήταν αρκετά συνεπή όσον αφορά τον τελικό στόχο, ο οποίος είναι η ερήμωση της Γάζας, η εκδίωξη των Παλαιστινίων, είτε με θάνατο είτε με αναγκαστική εξορία είτε με εθνοκάθαρση. Υπό την κυβέρνηση Μπάιντεν, υπήρξε άρνηση ότι αυτό συνέβαινε. Υπό τη διοίκηση Τραμπ, όλα είναι ανοιχτά. Οπότε, αυτό συμβαίνει.

Τώρα, ο λόγος που συμβαίνει, νομίζω ότι διαφέρει. Αλλά αυτό είναι. Μέρος αυτού στο οποίο καταλήγουμε στο κείμενο, η Astra και εγώ, είναι ότι υπάρχει μια σύγκλιση συμφερόντων όσον αφορά το τι αντιπροσωπεύει το Ισραήλ. Ορισμένοι από τους υποστηρικτές της κυβέρνησης Τραμπ στον κλάδο της τεχνολογίας μιλούν για την επιθυμία των «πόλεων της ελευθερίας», για παράδειγμα, αυτών των ιδιωτικοποιημένων, εταιρικών πόλεων. Και μιλούν γι’ αυτό ως τεχνολογικό σιωνισμό. Έχουν μεγάλο θαυμασμό για την ιδέα ότι το Ισραήλ δημιουργήθηκε, λένε, από ένα βιβλίο του Theodor Herzl. Και λένε, «Λοιπόν, γιατί δεν μπορούμε να ξεκινήσουμε τη δική μας χώρα, τις δικές μας ιδιωτικές χώρες; Γιατί πρέπει να τηρούμε τους κανόνες του έθνους-κράτους;».

Έτσι, νομίζω ότι μέρος της υποστήριξης προς το Ισραήλ δεν είναι μόνο οι κλασικές μας αντιλήψεις είτε για τον εβραϊκό σιωνισμό είτε για τον χριστιανικό σιωνισμό, αν και αυτό συμβαίνει απολύτως. Είναι επίσης αυτή η ιδέα μιας πολύ τεχνολογικά προηγμένης χώρας εκκίνησης. Το Ισραήλ έχει προωθήσει τον εαυτό του με αυτόν τον τρόπο. Και πολλές από αυτές τις εταιρείες τεχνολογίας θέλουν να το κάνουν αυτό στο Σαν Φρανσίσκο. Θέλουν να διώξουν όλους όσους δεν συμφωνούν μαζί τους, όσους είναι φτωχοί, όσους έχουν περισσότερες ανάγκες, και να δημιουργήσουν το είδος της εταιρικής, ιδιωτικοποιημένης ουτοπίας τους. Οπότε, δεν λέω ότι αυτή είναι μια συνεκτική ατζέντα. Λέω ότι υπάρχουν πολλές αλληλοεπικαλυπτόμενες ιστορίες που ακολουθούν παρόμοια δομή και μοιράζονται παρόμοιους στόχους, αν αυτό έχει νόημα.

AG: Ναι. Θέλω να πω πως το συνολικό θέμα, προφανώς, είναι δύσκολο να κατανοηθεί.

ΝΚ: Ναι.

AG: Και οι περισσότεροι υποστηρικτές του Τραμπ δεν είναι ούτε πλούσιοι ούτε χριστιανοί σιωνιστές. Οπότε, γιατί υποστηρίζουν όλη αυτή την προσέγγιση;

ΝΚ: Λοιπόν, δεν είναι ξεκάθαρο σε ποιο βαθμό την υποστηρίζουν ενεργά, αλλά νομίζω ότι βλέπουν μια συγγένεια στο έθνος-κράτος, σωστά; Επειδή πολλοί υποστηρικτές του Trump γίνονται όλο και πιο χριστιανοί εθνικιστές. Και αυτό έχει καλλιεργηθεί προσεκτικά από προσωπικότητες όπως ο Steve Bannon. Και έτσι, όταν κοιτάζουν το Ισραήλ, βλέπουν μια χώρα που αποτελεί ανοιχτά ένα έθνος-κράτος που οχυρώνεται μέσα σε μια θάλασσα από εχθρούς και θέλουν να κάνουν κάτι παρόμοιο. Και μοιράζονται τεχνολογίες. Μοιράζονται νομικά προηγούμενα, εργαλεία. Οπότε, υπάρχει μια συγγένεια. Και το βλέπουμε αυτό τώρα με την Ινδία με τις επιθέσεις της στο Κασμίρ, χρησιμοποιώντας παρόμοιες τεχνικές που το Ισραήλ έχει χρησιμοποιήσει στη Γάζα. Έτσι, υπάρχει ένα είδος αλληλεγγύης των εθνοκρατών. Και μοιράζονται – ανταλλάσσουν ακόμη και μπιχλιμπίδια από χρυσούς βομβητές και αλυσοπρίονα. Ξέρετε, αυτό είναι κάτι που νομίζω όταν βρίσκεστε μέσα στο χωνευτήρι του εδώ, στις Ηνωμένες Πολιτείες υπό τον Τραμπ, είναι δύσκολο να δείτε τον βαθμό στον οποίο αυτό είναι ένα διεθνές σχέδιο της Δεξιάς, και επηρεάζει ο ένας τον άλλον.

AG: Και αυτό που τους ενώνει, όλη αυτή η νοοτροπία του φρουρίου, είναι αυτό το μίσος για τους μετανάστες.

NK: Ναι.

AG: Ο Πρόεδρος Trump μόλις είπε ότι δεν ξέρει καν – δεν είναι δικηγόρος, οπότε δεν ξέρει αν πρέπει να τηρήσει το Σύνταγμα.

NK: Σωστά. Θέλω να πω, αυτό είναι που προσπαθώ να καταλάβω σχετικά με τη συνειδητοποίηση ότι βρισκόμαστε σε μια εποχή των επιπτώσεων, ότι όταν δεν ενεργείς μπροστά στην κλιματική κρίση εδώ και δεκαετίες, ενώ οι επιστήμονες σε προειδοποιούν, ότι όλο και μεγαλύτερο μέρος του κόσμου γίνεται μη κατοικήσιμο, και, ιδού, οι άνθρωποι μετακινούνται για να προσπαθήσουν να βρουν ασφάλεια μπροστά στους πολέμους, μπροστά στην οικονομική στέρηση και μπροστά στις οικολογικές καταστροφές.

Και έτσι υπάρχει αυτή η οχύρωση του έθνους-κράτους -αυτό είναι που νομίζω ότι το Ισραήλ έχει φτάσει να αντιπροσωπεύει, ακριβώς ένα πολύ μικρό έθνος που είναι εξαιρετικά οχυρωμένο- είτε με τα τείχη υψηλής τεχνολογίας, είτε με τον σιδερένιο θόλο. Ο Τραμπ λέει τώρα: «Δεν θέλω έναν σιδερένιο θόλο, αλλά έναν χρυσό θόλο». Σωστά; Αυτό…

Έτσι, το μοτίβο είναι η προστασία της εσωτερικής ομάδας και η εξορία και η εκκαθάριση των εξωτερικών ομάδων. Και έτσι, αυτό, νομίζω, είναι – αν υπάρχει υποστήριξη μεταξύ της βάσης του MAGA για το Ισραήλ, είναι λιγότερο από αγάπη για το Ισραήλ παρά περισσότερο από ταύτιση, σαν να κάνουν αυτοί αυτό που θέλουμε να κάνουμε εμείς εδώ.

AG: Γράφετε πολλά πράγματα στο άρθρο σας και θέλω να αναφερθώ σε ένα από αυτά. Λέτε – μιλώντας για το αποκαλυπτικό όραμα του Musk και επίσης περιγράφοντας λεπτομερώς τον φασισμό των έσχατων καιρών- λέτε για όλο αυτό το θέμα της ανόδου του εταιρικού κράτους-πόλης. Νομίζω ότι αυτή είναι μια νέα έννοια για πολλούς. Δεν πρόκειται να καταλάβουν για τι πράγμα μιλάτε.

NK: Ναι.

AG: Στο νότιο Τέξας, στο Starbase, αυτή η ομάδα ανθρώπων, που είναι κυρίως εργαζόμενοι στη SpaceX, μόλις ψήφισαν να κάνουν μια πόλη ακριβώς εκεί;

NK: Ναι. Και είχαμε ένα είδος – εννοώ, η ιδέα της πόλης-εταιρείας δεν είναι εντελώς καινούργια. Και η Disney είχε το Celebration, στη Φλόριντα, και υπάρχουν παρακαταθήκες σε αυτό. Αποικιακές γενεαλογίες σε αυτό. Ξέρετε, ζω στον Καναδά, ο οποίος ξεκίνησε από την Hudson’s Bay Company. Έτσι ήταν μια εταιρεία πριν γίνει χώρα. Οπότε υπάρχει κάποιο προηγούμενο γι’ αυτό.

Αλλά νομίζω ότι αυτό είναι – το παρακολουθούσα με την άκρη του ματιού μου, γιατί προς τα εκεί πηγαίνουν οι δεξιοί libertarians εδώ και καιρό. Ο Peter Thiel έχει εμμονή με αυτή την ιδέα – που όλο και περισσότερο ονομάζεται έξοδος, δηλαδή έξοδος από την υπάρχουσα οντότητα και ίδρυση της δικής σας ιδιωτικής χώρας, όπου μπορείτε να ορίσετε το δικό σας φορολογικό επίπεδο, να κάνετε τους δικούς σας κανονισμούς.

AG: Ή όχι.

NK: Ή όχι. Και αυτές οι μικρές εταιρικές χώρες θα ανταγωνίζονται μεταξύ τους για να προσελκύσουν κεφάλαια. Έτσι, κατά κάποιο τρόπο, είναι μια επέκταση της ζώνης ελεύθερου εμπορίου -σωστά;- όπου είναι, κατά κάποιο τρόπο, σαν μια αποεθνικοποιημένη χώρα μέσα στη χώρα. Αλλά ο Τραμπ άρχισε να το προβάλλει αυτό το 2023, την ιδέα ότι θα δημιουργήσει 10 πόλεις «ελευθερίας», στην προεκλογική εκστρατεία. Δεν νομίζω ότι η βάση του ήξερε πολύ καλά για τι πράγμα μιλούσε. Αλλά τώρα έχετε όλους αυτούς τους λομπίστες που σκοπεύουν πλήρως να τον ακολουθήσουν. Και αρχίζουμε να βλέπουμε την αρχή με την πόλη της SpaceX.

AG: Έτσι, γράφετε επίσης για το Κέντρο Περιορισμού Τρομοκρατίας του Ελ Σαλβαδόρ, την περιβόητη φυλακή, CECOT, όπου τόσες εκατοντάδες άνθρωποι έχουν σταλεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες, και την ίδια στιγμή, τις τελευταίες 24 ώρες, ο Πρόεδρος Τραμπ λέει ότι θέλει να επαναλειτουργήσει το περιβόητο Αλκατράζ.

NK: Ναι.

AG: Ένα νησί στο Σαν Φρανσίσκο. Αν μπορείτε να μιλήσετε για τη φυλακή ως μοντέλο για αυτό που θέλει να προωθήσει ο Τραμπ, και ιδιαίτερα σε σχέση με τους μετανάστες;

NK: Λοιπόν, αυτό είναι ένα απίστευτα ζοφερό όραμα. Η καταστολή είναι πάντα ένα τεράστιο μέρος κάθε είδους φασιστικού σχεδίου. Χρειάζεται να περιορίσεις την εξωτερική ομάδα. Πρέπει να εξαφανίσεις την εξωτερική ομάδα. Οπότε αυτό το κομμάτι δεν είναι καινούργιο. Αλλά νομίζω ότι αυτό που με ανησυχεί είναι ότι ο Τραμπ εξελέγη υποσχόμενος ένα σωρό πράγματα στη βάση των ψηφοφόρων του. Υποσχέθηκε να εξαλείψει τον πληθωρισμό. Υποσχέθηκε να φέρει αυτές τις υπέροχες δουλειές στη χώρα μας. Δεν υλοποιεί τίποτα από αυτά. Έτσι, το σαδιστικό μέρος του σχεδίου του είναι πραγματικά το μόνο που έχει να προσφέρει.

Νομίζω ότι ένα από τα πιο ανατριχιαστικά πράγματα που έχω δει ποτέ στις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν ότι ο Τραμπ μοιράστηκε εκείνο το βίντεο στην εκατονταήμερη συγκέντρωσή του, που έδειχνε απλώς καθαρό σαδισμό, το να κοιτάζει απλώς τους κρατούμενους, ως ψυχαγωγία, να ξυρίζονται, να αλυσοδένονται, να παρελαύνουν. Και παρεμπιπτόντως, δεν κάνει τίποτα για τις θέσεις εργασίας, επειδή τα ρίχνει όλα στην τεχνητή νοημοσύνη. Έτσι, οι θέσεις εργασίας που επιστρέφουν φαίνεται να είναι κυρίως για τα ρομπότ. Στην πραγματικότητα δεν είναι για τη βάση των ψηφοφόρων του. Και έτσι, αυτό αυξάνει την ανάγκη για σαδισμό και θεάματα, σωστά; Και νομίζω ότι αυτό αντιπροσωπεύει κάτι σαν το Αλκατράζ. Είναι τηλεοπτικός παραγωγός, πρώτα απ’ όλα. Παράγει θεάματα. Και όσο λιγότερα έχει να προσφέρει οικονομικά, χειροπιαστά, υλικά, τόσο περισσότερο στηρίζεται στον σαδισμό.

AG: Γράφετε: «Η κυρίαρχη ιδεολογία της ακροδεξιάς […] έχει μετατραπεί σε έναν τερατώδη, ρατσιστικό επιβιωτισμό. […] Το καθήκον μας είναι να οικοδομήσουμε ένα κίνημα αρκετά ισχυρό για να τους σταματήσουμε». Πώς θα έμοιαζε αυτό το κίνημα ή τι βλέπετε ότι διαμορφώνεται αυτή τη στιγμή;

NK: Ξέρετε, αυτό που κάνουμε σε αυτό το κείμενο, εκθέτοντας τη ζοφερότητα του οράματος – και όταν λέω «ζοφερότητα», νομίζω ότι είναι πέρα από κάτι που έχουμε ξαναδεί, επειδή υπάρχει πάντα μια αποκαλυπτική ποιότητα στον φασισμό, αλλά ο φασισμός της δεκαετίας του 1930 και του ’40 είχε έναν ορίζοντα. Όπως, μετά την αποκάλυψη, στους ανθρώπους υποσχέθηκαν ένα μέλλον, ένα ποιμενικό, ειρηνικό μικρό κομμάτι γης όπου θα μπορούσαν να ζήσουν τη ζωή τους. Παρόλο που ο Τραμπ μιλά για μια χρυσή εποχή, στην πραγματικότητα δεν υπάρχει ένα μέλλον στο οποίο να πιστεύει η εκλογική του βάση. Και αυτό είναι που έμαθα καταναλώνοντας πάρα πολλά μέσα ενημέρωσης των MAGA. Οραματίζονται ένα μέλλον ατελείωτου πολέμου. Και αυτός είναι ο λόγος που κρύβονται. Γι’ αυτό αγοράζουν έτοιμα γεύματα για να διαρκέσουν. Γι’ αυτό αγοράζουν χρυσό και κρύπτο. Πιστεύουν ότι όλα θα καταστραφούν.

AG: Και γιατί ο Elon Musk προσπαθεί να κάνει τόσα πολλά παιδιά, έχει τουλάχιστον 14. Αλλά στην πραγματικότητα το έγραψε ρητά σε ένα μήνυμα, λέγοντας: «Πρέπει να το κάνουμε πολύ πιο γρήγορα», όπως πρότεινε σε μία από τις γυναίκες με τις οποίες έχει παιδιά, λέγοντας: «Πρέπει να αρχίσουμε να χρησιμοποιούμε παρένθετες μητέρες».

NK: Δεν πιστεύουν στο μέλλον, αυτή είναι η ουσία. Και έχω βρεθεί σε πολλούς προοδευτικούς χώρους τους τελευταίους μήνες, όπου έχουμε μιλήσει για τη δημιουργία αυτών των πολύ ευρέων συμμαχιών, συμπεριλαμβανομένων και ανθρώπων με τους οποίους δεν διαφωνούμε εντελώς. Ποτέ δεν έχω συναντήσει έναν δυνητικό συνασπισμό πιο ευρύ από την ιδέα του: Τι θα λέγατε αν πιστεύαμε σε αυτόν τον κόσμο; Τι θα λέγατε αν πιστεύαμε στο μέλλον; Επειδή έχουμε να κάνουμε με ανθρώπους που στοιχηματίζουν ενεργά ενάντια στο μέλλον, σωστά; Όχι απλώς στοιχηματίζουν ενεργά εναντίον του, αλλά τροφοδοτούν τις φωτιές που καίνε αυτόν τον κόσμο, τον τροφοδοτούν ενεργά. Έτσι, νομίζω ότι αν έχουμε το θάρρος, πραγματικά, να δούμε τη ζοφερότητα αυτού στο οποίο πιστεύουν, που είναι ένα αποκαλυπτικό μέλλον, τότε πρέπει να είμαστε οι άνθρωποι που πραγματικά πιστεύουν σε αυτόν τον κόσμο, στην ομορφιά της δημιουργίας και του κάθε ανθρώπου.

AG: Ναόμι Κλάιν, θέλω να σε ευχαριστήσω που ήσουν μαζί μας.

The post Συνέντευξη της Ναόμι Κλάιν για τον «Φασισμό των έσχατων καιρών» first appeared on Aυτολεξεί.